Christiaan Huygens

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Christiaan Huygens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2402</id>
    <revision>
      <id>1242998</id>
      <parentid>1096332</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T13:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>46247</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Christiaan Huygens-painting.jpeg]] → [[File:Caspar Netscher - Christiaan Huygens, the astronomer, 1671.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Artist's name and exact description</comment>
      <origin>1242998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2002" sha1="iuq65i8cj76paam0lwwur173v8wdawh" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Caspar Netscher - Christiaan Huygens, the astronomer, 1671.jpg|thumbnail|right|Christiaan Huygens (1629-1695)&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Caspar Netscher]] (1639–1684)&lt;/small&gt;]]
'''Christiaan Huygens''' ([[De Haach]], [[14 april]] [[1629]] - dêre, [[8 july]] [[1695]]) wie in [[Nederlân]]ske [[wiskunde|wiskundige]] en [[natuerkunde|natuerkundige]].

==Libben==
Christiaan Huygens wie de twadde soan fan [[Constantijn Huygens]] en [[Suzanna van Baerle]]. Hy studearre rjochten yn [[Leiden]], [[Breda]] en [[Angers]].

Earst wijde Huygens him foaral oan de wiskunde. Hy skreau ûnder oaren it earste boek oer de [[wierskynlikheidslear]] op oantrún fan [[Blaise Pascal]]. Letter bestudearre er parten fan de [[matematyske fysika]], benammen [[meganika]] en [[optika]]. Yn de meganika wie er dwaande mei de teory fan it slingerbeweech. In praktysk resultaat fan dit ûndersyk wie it [[slingeroerwurk]]. Hjirút hat er ek in oerwurk foar op see ûntwikkele, mar dat koe mei de technyk fan syn tiid noch net makke wurde. Syn ûndersyk yn de optika late ta de golfteory fan it ljocht, en tegearre mei syn broer konstruearre er mikroskopen en tilleskopen, dêr't er ûnder oaren de ring fan [[Saturnus]] mei ûntduts.

Christiaan Huygens hat yn [[1680]] de [[buskrûdmotor]] ûntwurpen, in [[ferbrâningsmotor]] rinnend op buskrûd. Hy hat in ferbetterde luchtpomp makke en dêrmei eksperimentearre. En ek hat er yn de [[muzyk]] de [[ienentritichste toansoart]] ûntwikkele.

It [[Huygens Ynstitút]] fan de [[Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen]], dat him dwaande hâld mei sawol literatuer- as wittenskipsskiednis, is nei Christiaan en syn heit Constantijn ferneamd.

{{DEFAULTSORT:Huygens, Christiaan}}
[[Kategory:Nederlânsk natuerkundige]]
[[Kategory:Nederlânsk wiskundige]]
[[Kategory:Nederlânsk astronoom]]
[[Kategory:Nederlânsk útfiner]]
[[Kategory:Nederlânsk ynstrumintmakker]]
[[Kategory:Nederlânsk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1629]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1695]]</text>
      <sha1>iuq65i8cj76paam0lwwur173v8wdawh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thialf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3135</id>
    <revision>
      <id>1243032</id>
      <parentid>1242946</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>útspraak fertsjutske, sjoch oerlis</comment>
      <origin>1243032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9322" sha1="8sfek6lplzopuv0xcf15dptdsrne5dn" xml:space="preserve">{{Ynfoboks stadion
| namme                       = Thialf
| ôfbylding            = Thialf 05.JPG
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       = Thialf mei grutte hal en iishockeyhal fan bûten.
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]
| adres                       = 
| koördinaten                 = 
| type                        = [[keunstiisbaan]]
| sporten                     = [[hurdriden]], [[iishockey]]
| teams                       = [[Flyers It Hearrenfean]] &lt;small&gt;(iishockey)&lt;/small&gt;
| kapasiteit                  = 10.700 grutte hal&lt;ref&gt;Volkskrant: [http://www.volkskrant.nl/sport/tribunes-lopen-vol-laatste-jaren-juist-meer-bezoekers-in-thialf~a3851173/ Tribunes lopen vol: laatste jaren juist meer bezoekers in Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3.500 iishockeyhal
| type oerflak                = [[iis]]
| eigner                      = Thialf OG BV&lt;ref&gt;Hiemside Thialf: [https://www.thialf.nl/thialf/thialf-og-bv Thialf OG BV] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;
| boubegjin                   = 1966
| iepening                    = 14 okt. 1967 &lt;small&gt;(iepenloftbaan)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;17 nov. 1986 &lt;small&gt;(oerdutsen)&lt;/small&gt;
| renovearre                  = 2001, 2004, 2015-2016
| útwreide                    = 
| sloopt                      = 
| boukosten                   = 
| arsjitekt                   = Alynia Architecten Harlingen B.V.
| eveneminten                 = 
| webside                     = [http://www.thialf.nl/ www.thialf.nl]
| mapname               = It Hearrenfean
| mapwidth              = 
| lat_deg               = 52
| lat_min               = 56
| lat_sec               = 20
| lat_dir               = N
| lon_deg               = 5
| lon_min               = 56
| lon_sec               = 33
| lon_dir               = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Thialf op It Hearrenfean.
}}
[[Ofbyld:Thialf ice stadium, Heerenveen, June 2019 01.jpg|260px|thumb|Thialf (2019)]]
'''Thialf''' is in iisstadion op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]. De namme wurdt troch (guon) Friezen útsprutsen as &quot;Tsjalf&quot; (mei in ò-klank lykas yn &quot;alve&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; It kompleks is ferneamd wurden troch de wrâldkamioenskippen reedriden en it iishockey. Thialf hat in grutte hal mei fjouwerhûntermeterbaan en in iishockeyhal. De namme komt fan [[Tsjalf]] ([[Aldnoarsk]]: Thialfi),  in [[healgod]] dy't yn 'e [[Noardske mytology]] de helper fan de heidenske Germaanske [[god]] [[Tonger (god)|Tonger]] is.

== Skiednis ==
Thialf waard yn [[14 oktober]] [[1967]] iepene as in iisstadion mei in bûtendoar keunstiisbaan. Yn [[1986]] waard de baan feroare yn in binnendoarbaan, de twadde yn de wrâld, en de earste mei in frije kape. It wie op dat stuit de fluchste baan yn de  wrâld, mei yn it earste seizoen 10 wrâldrekords. Tenei waarden yn it bûtenlân binnendoarbanen boud op gruttere hichte, lykas yn [[Kalgary]] en [[Salt Lake City]], dy't dêrtroch noch flugger wienen.

Lange tiid hat de langebaan ek geskikt west foar tradisjonele [[koartebaan]]wedstriden. Ien fan de lange siden hie in ekstra lang stik, sadat in rjocht stik fan 160 m brûkt wurde koe. Nei de oerkaping is dat yn earste ynstânsje bleaun. De reedriders starten bûtendoar op it ekstra stik en de finish lei dan binnendoar op de ein fan de lange side. Mei de grutte ferbouwing fan [[2002]] is dit part ferfallen en kinne der gjin koartebaanwedstriden mear hâlden wurde.

Thialf is de wichtigste reedrydbaan yn [[Nederlân]] en is ek by ynternasjonale reedriders populêr, foar in part omreden fan it entûsjaste publyk en de oanwêzigens fan [[dweilorkest]]en lykas it [[Blauhúster Dakkapel]] oant 2012 en dêrnei [[De Útlopers]]. Sûnt [[Simmer 2000]] hat Thialf simmers twa wiken simmeriis. Neist reedriden wurdt Thialf ek foar allerhanne oare eveneminten brûkt. Thialf hat op finansjeel mêd twa kear op it rântsje stien: Ein 80-er jierren en yn 2003/2004, beide kearen neidat der grutte ynvestearrings yn de akkomdaasje dien wiene.

Op 22 febrewaris 2012 stimde in mearheid fan [[Provinsjale Steaten]] foar 'fernijbou'. Dielen fan it stadion soene renovearre wurde en der soene nije stikken by komme moatte. Troch de flier fan de fjouwerhûndertmeterbaan der nij yn te lizzen en projekten om it klimaat yn de hal better stjoere te kinnen, soene profesjonele reedriders bettere prestaasjes leverje kinne. Sa moat in nije skyl om it stadion hinne de isolaasje ferbetterje en foar de lucht binnen it stadion kamen technyske mooglikheden om ûnder oaren ynfloed te hawwen op de tichtens dêrfan. De bou begûn op 24 novimber 2014.&lt;ref&gt;[[Omrop Fryslân]]: [http://www.omropfryslan.nl/nijs/startskot-foar-ferbouwing-nij-thialf Startskot foar ferbouwing nij Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;

Op 2 jannewaris 2017 waard it &quot;Nije Thialf&quot; iepene, nei't er foar 50 miljoen ferboud waard. De omgongring waard oanpast en warden der 5.000 sinnepanielen pleatst. By it iepenjen joech kening [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] it startskot.

Yn 2021 waard it gânse reedrydseizoen yn Thialf holden omreden de koroanapandemy dy't yn 2020 útbruts. Sadwaande koene alle reedriders op ien plak bliuwe en koene alle wedstriden ûnder publyk útriden wurde.

== Grutte ynternasjonale kampioenskippen ==
[[Ofbyld:Thialf_ijsbaan.jpg|260px|thumb|Iisbaan Thialf.]]
[[Ofbyld:WC-2017.jpg|260px|thumb|Thialf by it WK yn 2017]]
{|
|-
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1970]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Froulju|EK Oer Alles Froulju]]
* [[1971]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju|EK Oer Alles Manlju]]
* [[1972]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Froulju|WK Oer Alles Froulju]]
* [[1974]] WK Oer Alles Froulju
* [[1975]] EK Oer Alles Manlju
* [[1976]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Manlju|WK Oer Alles Manlju]]
* [[1977]] WK Oer Alles Manlju
* [[1980]] WK Oer Alles Manlju
* [[1981]] EK Oer Alles Froulju
* [[1982]] EK Oer Alles Froulju
* [[1983]] EK Oer Alles Froulju
* [[1985]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Sprint|WK Sprint]]
* [[1987]] WK Oer Alles Manlju
* [[1989]] WK Sprint
* [[1990]] [[Europeesk kampioenskip Reedriden Oer Alles|EK Oer Alles]]
* [[1991]] WK Oer Alles Manlju
* [[1992]] EK Oer Alles
* [[1992]] WK Oer Alles Froulju
* [[1993]] EK Oer Alles
* [[1995]] EK Oer Alles
* [[1996]] EK Oer Alles
* [[1997]] EK Oer Alles
* [[1998]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles |WK Oer Alles]]
* [[1999]] EK Oer Alles
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1999]] [[Wrâldkampioenskippen reedriden ôfstannen |WK Ofstannen]]
* [[2002]] WK Oer Alles
* [[2003]] EK Oer Alles
* [[2004]] EK Oer Alles
* [[2005]] EK Oer Alles
* [[2006]] WK Sprint
* [[2007]] WK Oer Alles
* [[2008]] WK Sprint
* [[2009]] EK Oer Alles
* [[2010]] WK Oer Alles
* [[2011]] [[EK Shorttrack]]
* 2011 WK Sprint
* [[2012]]  WK Ofstannen
* [[2013]] EK Oer Alles
* [[2014]] EK Oer Alles
* [[2015]] WK Ofstannen
* [[2017]] EK Oer Alles en Sprint
* [[2019]] WK Sprint
* [[2020]] EK Ofstannen
* [[2021]] EK Oer Alles en Sprint
* 2021 WK Ofstannen
* [[2022]] EK Ofstannen
|}

== Iisbanen ==
Thialf hat yn de grutte hal in fjouwerhûntermeterbaan mei dêryn in 333-meterbaan, krabbelbaan (30m x 30m) en curlingfjild (60m x 30m). Neist de grutte hal leit de iishockeyhal (60m x 30m).

=== Iishockeyhal ===
De [[Flyers It Hearrenfean]] spylje har thúswedstriden yn de iishockeyhal fan it stadion. De iishockeyhal hat in kapasiteit fan 3.500 sitplakken.

== Oare eveneminten ==
Thialf wurdt neist it reedriden en iishockey ek brûkt foar eveneminten. Yn maaie 1989 joech The Cure it earste konsert yn it ramt fan harren ''Prayer Tour''. Oare bands en artysten dy't yn Thialf optreden wienen Prince (1990), [[Johnny Cash]] (1990), [[Tina Turner]] (1990 en 1996), Gloria Estefan (1991), TOTO (1992), UB 40 (1993) en [[Whitney Houston]] (1993). Yn oktober 1992, maart 1993 en oktober 1999 waard yn Thialf it dance-event Thunderdome holden. In oare dance-event dat holden waard yn Thialf wie Trance Energy yn 2000, 2001 en 2002. De TROS hold twa edysjes fan it ''Muziekfeest op het ijs'' yn Thialf. 

==Keppeling om utens==
*[http://www.thialf.nl/ Thialf]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{commonscat|Thialf}}
}}
{{koördinaten|52_56_20_N_5_56_33_E_region:NL_type:building|52° 56' 20&quot; NB 5° 56' 33&quot; EL}}

[[Kategory:Bouwurk op It Hearrenfean]]
[[Kategory:Iisbaan yn Fryslân]]
[[Kategory:Sportstadion yn Fryslân]]
[[Kategory:Iishockeystadion yn Nederlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn It Hearrenfean (gemeente)]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1967]]
[[Kategory:Bouwurk út 1967]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1986]]
[[Kategory:Bouwurk út 1986]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2016]]
[[Kategory:Bouwurk út 2017]]</text>
      <sha1>8sfek6lplzopuv0xcf15dptdsrne5dn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243049</id>
      <parentid>1243032</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T22:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1243049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9330" sha1="a9wgb5safyhku8wx9rotxzam3wtg29v" xml:space="preserve">{{Ynfoboks stadion
| namme                       = Thialf
| ôfbylding            = Thialf 05.JPG
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       = Thialf mei grutte hal en iishockeyhal fan bûten.
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]
| adres                       = 
| koördinaten                 = 
| type                        = [[keunstiisbaan]]
| sporten                     = [[hurdriden]], [[iishockey]]
| teams                       = [[Flyers It Hearrenfean]] &lt;small&gt;(iishockey)&lt;/small&gt;
| kapasiteit                  = 10.700 grutte hal&lt;ref&gt;Volkskrant: [http://www.volkskrant.nl/sport/tribunes-lopen-vol-laatste-jaren-juist-meer-bezoekers-in-thialf~a3851173/ Tribunes lopen vol: laatste jaren juist meer bezoekers in Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3.500 iishockeyhal
| type oerflak                = [[iis]]
| eigner                      = Thialf OG BV&lt;ref&gt;Hiemside Thialf: [https://www.thialf.nl/thialf/thialf-og-bv Thialf OG BV] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;
| boubegjin                   = 1966
| iepening                    = 14 okt. 1967 &lt;small&gt;(iepenloftbaan)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;17 nov. 1986 &lt;small&gt;(oerdutsen)&lt;/small&gt;
| renovearre                  = 2001, 2004, 2015-2016
| útwreide                    = 
| sloopt                      = 
| boukosten                   = 
| arsjitekt                   = Alynia Architecten Harlingen B.V.
| eveneminten                 = 
| webside                     = [http://www.thialf.nl/ www.thialf.nl]
| mapname               = It Hearrenfean
| mapwidth              = 
| lat_deg               = 52
| lat_min               = 56
| lat_sec               = 20
| lat_dir               = N
| lon_deg               = 5
| lon_min               = 56
| lon_sec               = 33
| lon_dir               = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Thialf op It Hearrenfean.
}}
[[Ofbyld:Thialf ice stadium, Heerenveen, June 2019 01.jpg|260px|thumb|Thialf (2019)]]
'''Thialf''' is in iisstadion op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]. De namme wurdt troch in diel fan 'e Friezen útsprutsen as &quot;Tsjalf&quot; (mei in ò-klank lykas yn &quot;alve&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; It kompleks is ferneamd wurden troch de wrâldkamioenskippen reedriden en it iishockey. Thialf hat in grutte hal mei fjouwerhûntermeterbaan en in iishockeyhal. De namme komt fan [[Tsjalf]] ([[Aldnoarsk]]: Thialfi),  in [[healgod]] dy't yn 'e [[Noardske mytology]] de helper fan de heidenske Germaanske [[god]] [[Tonger (god)|Tonger]] is.

== Skiednis ==
Thialf waard yn [[14 oktober]] [[1967]] iepene as in iisstadion mei in bûtendoar keunstiisbaan. Yn [[1986]] waard de baan feroare yn in binnendoarbaan, de twadde yn de wrâld, en de earste mei in frije kape. It wie op dat stuit de fluchste baan yn de  wrâld, mei yn it earste seizoen 10 wrâldrekords. Tenei waarden yn it bûtenlân binnendoarbanen boud op gruttere hichte, lykas yn [[Kalgary]] en [[Salt Lake City]], dy't dêrtroch noch flugger wienen.

Lange tiid hat de langebaan ek geskikt west foar tradisjonele [[koartebaan]]wedstriden. Ien fan de lange siden hie in ekstra lang stik, sadat in rjocht stik fan 160 m brûkt wurde koe. Nei de oerkaping is dat yn earste ynstânsje bleaun. De reedriders starten bûtendoar op it ekstra stik en de finish lei dan binnendoar op de ein fan de lange side. Mei de grutte ferbouwing fan [[2002]] is dit part ferfallen en kinne der gjin koartebaanwedstriden mear hâlden wurde.

Thialf is de wichtigste reedrydbaan yn [[Nederlân]] en is ek by ynternasjonale reedriders populêr, foar in part omreden fan it entûsjaste publyk en de oanwêzigens fan [[dweilorkest]]en lykas it [[Blauhúster Dakkapel]] oant 2012 en dêrnei [[De Útlopers]]. Sûnt [[Simmer 2000]] hat Thialf simmers twa wiken simmeriis. Neist reedriden wurdt Thialf ek foar allerhanne oare eveneminten brûkt. Thialf hat op finansjeel mêd twa kear op it rântsje stien: Ein 80-er jierren en yn 2003/2004, beide kearen neidat der grutte ynvestearrings yn de akkomdaasje dien wiene.

Op 22 febrewaris 2012 stimde in mearheid fan [[Provinsjale Steaten]] foar 'fernijbou'. Dielen fan it stadion soene renovearre wurde en der soene nije stikken by komme moatte. Troch de flier fan de fjouwerhûndertmeterbaan der nij yn te lizzen en projekten om it klimaat yn de hal better stjoere te kinnen, soene profesjonele reedriders bettere prestaasjes leverje kinne. Sa moat in nije skyl om it stadion hinne de isolaasje ferbetterje en foar de lucht binnen it stadion kamen technyske mooglikheden om ûnder oaren ynfloed te hawwen op de tichtens dêrfan. De bou begûn op 24 novimber 2014.&lt;ref&gt;[[Omrop Fryslân]]: [http://www.omropfryslan.nl/nijs/startskot-foar-ferbouwing-nij-thialf Startskot foar ferbouwing nij Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;

Op 2 jannewaris 2017 waard it &quot;Nije Thialf&quot; iepene, nei't er foar 50 miljoen ferboud waard. De omgongring waard oanpast en warden der 5.000 sinnepanielen pleatst. By it iepenjen joech kening [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] it startskot.

Yn 2021 waard it gânse reedrydseizoen yn Thialf holden omreden de koroanapandemy dy't yn 2020 útbruts. Sadwaande koene alle reedriders op ien plak bliuwe en koene alle wedstriden ûnder publyk útriden wurde.

== Grutte ynternasjonale kampioenskippen ==
[[Ofbyld:Thialf_ijsbaan.jpg|260px|thumb|Iisbaan Thialf.]]
[[Ofbyld:WC-2017.jpg|260px|thumb|Thialf by it WK yn 2017]]
{|
|-
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1970]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Froulju|EK Oer Alles Froulju]]
* [[1971]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju|EK Oer Alles Manlju]]
* [[1972]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Froulju|WK Oer Alles Froulju]]
* [[1974]] WK Oer Alles Froulju
* [[1975]] EK Oer Alles Manlju
* [[1976]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Manlju|WK Oer Alles Manlju]]
* [[1977]] WK Oer Alles Manlju
* [[1980]] WK Oer Alles Manlju
* [[1981]] EK Oer Alles Froulju
* [[1982]] EK Oer Alles Froulju
* [[1983]] EK Oer Alles Froulju
* [[1985]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Sprint|WK Sprint]]
* [[1987]] WK Oer Alles Manlju
* [[1989]] WK Sprint
* [[1990]] [[Europeesk kampioenskip Reedriden Oer Alles|EK Oer Alles]]
* [[1991]] WK Oer Alles Manlju
* [[1992]] EK Oer Alles
* [[1992]] WK Oer Alles Froulju
* [[1993]] EK Oer Alles
* [[1995]] EK Oer Alles
* [[1996]] EK Oer Alles
* [[1997]] EK Oer Alles
* [[1998]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles |WK Oer Alles]]
* [[1999]] EK Oer Alles
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1999]] [[Wrâldkampioenskippen reedriden ôfstannen |WK Ofstannen]]
* [[2002]] WK Oer Alles
* [[2003]] EK Oer Alles
* [[2004]] EK Oer Alles
* [[2005]] EK Oer Alles
* [[2006]] WK Sprint
* [[2007]] WK Oer Alles
* [[2008]] WK Sprint
* [[2009]] EK Oer Alles
* [[2010]] WK Oer Alles
* [[2011]] [[EK Shorttrack]]
* 2011 WK Sprint
* [[2012]]  WK Ofstannen
* [[2013]] EK Oer Alles
* [[2014]] EK Oer Alles
* [[2015]] WK Ofstannen
* [[2017]] EK Oer Alles en Sprint
* [[2019]] WK Sprint
* [[2020]] EK Ofstannen
* [[2021]] EK Oer Alles en Sprint
* 2021 WK Ofstannen
* [[2022]] EK Ofstannen
|}

== Iisbanen ==
Thialf hat yn de grutte hal in fjouwerhûntermeterbaan mei dêryn in 333-meterbaan, krabbelbaan (30m x 30m) en curlingfjild (60m x 30m). Neist de grutte hal leit de iishockeyhal (60m x 30m).

=== Iishockeyhal ===
De [[Flyers It Hearrenfean]] spylje har thúswedstriden yn de iishockeyhal fan it stadion. De iishockeyhal hat in kapasiteit fan 3.500 sitplakken.

== Oare eveneminten ==
Thialf wurdt neist it reedriden en iishockey ek brûkt foar eveneminten. Yn maaie 1989 joech The Cure it earste konsert yn it ramt fan harren ''Prayer Tour''. Oare bands en artysten dy't yn Thialf optreden wienen Prince (1990), [[Johnny Cash]] (1990), [[Tina Turner]] (1990 en 1996), Gloria Estefan (1991), TOTO (1992), UB 40 (1993) en [[Whitney Houston]] (1993). Yn oktober 1992, maart 1993 en oktober 1999 waard yn Thialf it dance-event Thunderdome holden. In oare dance-event dat holden waard yn Thialf wie Trance Energy yn 2000, 2001 en 2002. De TROS hold twa edysjes fan it ''Muziekfeest op het ijs'' yn Thialf. 

==Keppeling om utens==
*[http://www.thialf.nl/ Thialf]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{commonscat|Thialf}}
}}
{{koördinaten|52_56_20_N_5_56_33_E_region:NL_type:building|52° 56' 20&quot; NB 5° 56' 33&quot; EL}}

[[Kategory:Bouwurk op It Hearrenfean]]
[[Kategory:Iisbaan yn Fryslân]]
[[Kategory:Sportstadion yn Fryslân]]
[[Kategory:Iishockeystadion yn Nederlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn It Hearrenfean (gemeente)]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1967]]
[[Kategory:Bouwurk út 1967]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1986]]
[[Kategory:Bouwurk út 1986]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2016]]
[[Kategory:Bouwurk út 2017]]</text>
      <sha1>a9wgb5safyhku8wx9rotxzam3wtg29v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243050</id>
      <parentid>1243049</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T22:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1243050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9338" sha1="iwpezw7ndcnd8z8agc77ln8ghizbz07" xml:space="preserve">{{Ynfoboks stadion
| namme                       = Thialf
| ôfbylding            = Thialf 05.JPG
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       = Thialf mei grutte hal en iishockeyhal fan bûten.
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]
| adres                       = 
| koördinaten                 = 
| type                        = [[keunstiisbaan]]
| sporten                     = [[hurdriden]], [[iishockey]]
| teams                       = [[Flyers It Hearrenfean]] &lt;small&gt;(iishockey)&lt;/small&gt;
| kapasiteit                  = 10.700 grutte hal&lt;ref&gt;Volkskrant: [http://www.volkskrant.nl/sport/tribunes-lopen-vol-laatste-jaren-juist-meer-bezoekers-in-thialf~a3851173/ Tribunes lopen vol: laatste jaren juist meer bezoekers in Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3.500 iishockeyhal
| type oerflak                = [[iis]]
| eigner                      = Thialf OG BV&lt;ref&gt;Hiemside Thialf: [https://www.thialf.nl/thialf/thialf-og-bv Thialf OG BV] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;
| boubegjin                   = 1966
| iepening                    = 14 okt. 1967 &lt;small&gt;(iepenloftbaan)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;17 nov. 1986 &lt;small&gt;(oerdutsen)&lt;/small&gt;
| renovearre                  = 2001, 2004, 2015-2016
| útwreide                    = 
| sloopt                      = 
| boukosten                   = 
| arsjitekt                   = Alynia Architecten Harlingen B.V.
| eveneminten                 = 
| webside                     = [http://www.thialf.nl/ www.thialf.nl]
| mapname               = It Hearrenfean
| mapwidth              = 
| lat_deg               = 52
| lat_min               = 56
| lat_sec               = 20
| lat_dir               = N
| lon_deg               = 5
| lon_min               = 56
| lon_sec               = 33
| lon_dir               = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Thialf op It Hearrenfean.
}}
[[Ofbyld:Thialf ice stadium, Heerenveen, June 2019 01.jpg|260px|thumb|Thialf (2019)]]
'''Thialf''' is in iisstadion op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]. De namme wurdt troch in diel fan 'e Friezen útsprutsen as &quot;Tsjalf&quot; (mei in ò-klank lykas yn &quot;alve&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; It kompleks is ferneamd wurden troch de wrâldkamioenskippen [[hurdriden]] en it [[iishockey]]. Thialf hat in grutte hal mei fjouwerhûntermeterbaan en in iishockeyhal. De namme komt fan [[Tsjalf]] ([[Aldnoarsk]]: Thialfi),  in [[healgod]] dy't yn 'e [[Noardske mytology]] de helper fan de heidenske Germaanske [[god]] [[Tonger (god)|Tonger]] is.

== Skiednis ==
Thialf waard yn [[14 oktober]] [[1967]] iepene as in iisstadion mei in bûtendoar keunstiisbaan. Yn [[1986]] waard de baan feroare yn in binnendoarbaan, de twadde yn de wrâld, en de earste mei in frije kape. It wie op dat stuit de fluchste baan yn de  wrâld, mei yn it earste seizoen 10 wrâldrekords. Tenei waarden yn it bûtenlân binnendoarbanen boud op gruttere hichte, lykas yn [[Kalgary]] en [[Salt Lake City]], dy't dêrtroch noch flugger wienen.

Lange tiid hat de langebaan ek geskikt west foar tradisjonele [[koartebaan]]wedstriden. Ien fan de lange siden hie in ekstra lang stik, sadat in rjocht stik fan 160 m brûkt wurde koe. Nei de oerkaping is dat yn earste ynstânsje bleaun. De reedriders starten bûtendoar op it ekstra stik en de finish lei dan binnendoar op de ein fan de lange side. Mei de grutte ferbouwing fan [[2002]] is dit part ferfallen en kinne der gjin koartebaanwedstriden mear hâlden wurde.

Thialf is de wichtigste reedrydbaan yn [[Nederlân]] en is ek by ynternasjonale reedriders populêr, foar in part omreden fan it entûsjaste publyk en de oanwêzigens fan [[dweilorkest]]en lykas it [[Blauhúster Dakkapel]] oant 2012 en dêrnei [[De Útlopers]]. Sûnt [[Simmer 2000]] hat Thialf simmers twa wiken simmeriis. Neist reedriden wurdt Thialf ek foar allerhanne oare eveneminten brûkt. Thialf hat op finansjeel mêd twa kear op it rântsje stien: Ein 80-er jierren en yn 2003/2004, beide kearen neidat der grutte ynvestearrings yn de akkomdaasje dien wiene.

Op 22 febrewaris 2012 stimde in mearheid fan [[Provinsjale Steaten]] foar 'fernijbou'. Dielen fan it stadion soene renovearre wurde en der soene nije stikken by komme moatte. Troch de flier fan de fjouwerhûndertmeterbaan der nij yn te lizzen en projekten om it klimaat yn de hal better stjoere te kinnen, soene profesjonele reedriders bettere prestaasjes leverje kinne. Sa moat in nije skyl om it stadion hinne de isolaasje ferbetterje en foar de lucht binnen it stadion kamen technyske mooglikheden om ûnder oaren ynfloed te hawwen op de tichtens dêrfan. De bou begûn op 24 novimber 2014.&lt;ref&gt;[[Omrop Fryslân]]: [http://www.omropfryslan.nl/nijs/startskot-foar-ferbouwing-nij-thialf Startskot foar ferbouwing nij Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;

Op 2 jannewaris 2017 waard it &quot;Nije Thialf&quot; iepene, nei't er foar 50 miljoen ferboud waard. De omgongring waard oanpast en warden der 5.000 sinnepanielen pleatst. By it iepenjen joech kening [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] it startskot.

Yn 2021 waard it gânse reedrydseizoen yn Thialf holden omreden de koroanapandemy dy't yn 2020 útbruts. Sadwaande koene alle reedriders op ien plak bliuwe en koene alle wedstriden ûnder publyk útriden wurde.

== Grutte ynternasjonale kampioenskippen ==
[[Ofbyld:Thialf_ijsbaan.jpg|260px|thumb|Iisbaan Thialf.]]
[[Ofbyld:WC-2017.jpg|260px|thumb|Thialf by it WK yn 2017]]
{|
|-
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1970]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Froulju|EK Oer Alles Froulju]]
* [[1971]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju|EK Oer Alles Manlju]]
* [[1972]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Froulju|WK Oer Alles Froulju]]
* [[1974]] WK Oer Alles Froulju
* [[1975]] EK Oer Alles Manlju
* [[1976]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Manlju|WK Oer Alles Manlju]]
* [[1977]] WK Oer Alles Manlju
* [[1980]] WK Oer Alles Manlju
* [[1981]] EK Oer Alles Froulju
* [[1982]] EK Oer Alles Froulju
* [[1983]] EK Oer Alles Froulju
* [[1985]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Sprint|WK Sprint]]
* [[1987]] WK Oer Alles Manlju
* [[1989]] WK Sprint
* [[1990]] [[Europeesk kampioenskip Reedriden Oer Alles|EK Oer Alles]]
* [[1991]] WK Oer Alles Manlju
* [[1992]] EK Oer Alles
* [[1992]] WK Oer Alles Froulju
* [[1993]] EK Oer Alles
* [[1995]] EK Oer Alles
* [[1996]] EK Oer Alles
* [[1997]] EK Oer Alles
* [[1998]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles |WK Oer Alles]]
* [[1999]] EK Oer Alles
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1999]] [[Wrâldkampioenskippen reedriden ôfstannen |WK Ofstannen]]
* [[2002]] WK Oer Alles
* [[2003]] EK Oer Alles
* [[2004]] EK Oer Alles
* [[2005]] EK Oer Alles
* [[2006]] WK Sprint
* [[2007]] WK Oer Alles
* [[2008]] WK Sprint
* [[2009]] EK Oer Alles
* [[2010]] WK Oer Alles
* [[2011]] [[EK Shorttrack]]
* 2011 WK Sprint
* [[2012]]  WK Ofstannen
* [[2013]] EK Oer Alles
* [[2014]] EK Oer Alles
* [[2015]] WK Ofstannen
* [[2017]] EK Oer Alles en Sprint
* [[2019]] WK Sprint
* [[2020]] EK Ofstannen
* [[2021]] EK Oer Alles en Sprint
* 2021 WK Ofstannen
* [[2022]] EK Ofstannen
|}

== Iisbanen ==
Thialf hat yn de grutte hal in fjouwerhûntermeterbaan mei dêryn in 333-meterbaan, krabbelbaan (30m x 30m) en curlingfjild (60m x 30m). Neist de grutte hal leit de iishockeyhal (60m x 30m).

=== Iishockeyhal ===
De [[Flyers It Hearrenfean]] spylje har thúswedstriden yn de iishockeyhal fan it stadion. De iishockeyhal hat in kapasiteit fan 3.500 sitplakken.

== Oare eveneminten ==
Thialf wurdt neist it reedriden en iishockey ek brûkt foar eveneminten. Yn maaie 1989 joech The Cure it earste konsert yn it ramt fan harren ''Prayer Tour''. Oare bands en artysten dy't yn Thialf optreden wienen Prince (1990), [[Johnny Cash]] (1990), [[Tina Turner]] (1990 en 1996), Gloria Estefan (1991), TOTO (1992), UB 40 (1993) en [[Whitney Houston]] (1993). Yn oktober 1992, maart 1993 en oktober 1999 waard yn Thialf it dance-event Thunderdome holden. In oare dance-event dat holden waard yn Thialf wie Trance Energy yn 2000, 2001 en 2002. De TROS hold twa edysjes fan it ''Muziekfeest op het ijs'' yn Thialf. 

==Keppeling om utens==
*[http://www.thialf.nl/ Thialf]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{commonscat|Thialf}}
}}
{{koördinaten|52_56_20_N_5_56_33_E_region:NL_type:building|52° 56' 20&quot; NB 5° 56' 33&quot; EL}}

[[Kategory:Bouwurk op It Hearrenfean]]
[[Kategory:Iisbaan yn Fryslân]]
[[Kategory:Sportstadion yn Fryslân]]
[[Kategory:Iishockeystadion yn Nederlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn It Hearrenfean (gemeente)]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1967]]
[[Kategory:Bouwurk út 1967]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1986]]
[[Kategory:Bouwurk út 1986]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2016]]
[[Kategory:Bouwurk út 2017]]</text>
      <sha1>iwpezw7ndcnd8z8agc77ln8ghizbz07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243051</id>
      <parentid>1243050</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T22:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Oare eveneminten */ [[]]</comment>
      <origin>1243051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9374" sha1="rz2relvxi9crjxnu0nri7t4v8syz7yl" xml:space="preserve">{{Ynfoboks stadion
| namme                       = Thialf
| ôfbylding            = Thialf 05.JPG
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       = Thialf mei grutte hal en iishockeyhal fan bûten.
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]
| adres                       = 
| koördinaten                 = 
| type                        = [[keunstiisbaan]]
| sporten                     = [[hurdriden]], [[iishockey]]
| teams                       = [[Flyers It Hearrenfean]] &lt;small&gt;(iishockey)&lt;/small&gt;
| kapasiteit                  = 10.700 grutte hal&lt;ref&gt;Volkskrant: [http://www.volkskrant.nl/sport/tribunes-lopen-vol-laatste-jaren-juist-meer-bezoekers-in-thialf~a3851173/ Tribunes lopen vol: laatste jaren juist meer bezoekers in Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3.500 iishockeyhal
| type oerflak                = [[iis]]
| eigner                      = Thialf OG BV&lt;ref&gt;Hiemside Thialf: [https://www.thialf.nl/thialf/thialf-og-bv Thialf OG BV] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;
| boubegjin                   = 1966
| iepening                    = 14 okt. 1967 &lt;small&gt;(iepenloftbaan)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;17 nov. 1986 &lt;small&gt;(oerdutsen)&lt;/small&gt;
| renovearre                  = 2001, 2004, 2015-2016
| útwreide                    = 
| sloopt                      = 
| boukosten                   = 
| arsjitekt                   = Alynia Architecten Harlingen B.V.
| eveneminten                 = 
| webside                     = [http://www.thialf.nl/ www.thialf.nl]
| mapname               = It Hearrenfean
| mapwidth              = 
| lat_deg               = 52
| lat_min               = 56
| lat_sec               = 20
| lat_dir               = N
| lon_deg               = 5
| lon_min               = 56
| lon_sec               = 33
| lon_dir               = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Thialf op It Hearrenfean.
}}
[[Ofbyld:Thialf ice stadium, Heerenveen, June 2019 01.jpg|260px|thumb|Thialf (2019)]]
'''Thialf''' is in iisstadion op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]. De namme wurdt troch in diel fan 'e Friezen útsprutsen as &quot;Tsjalf&quot; (mei in ò-klank lykas yn &quot;alve&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; It kompleks is ferneamd wurden troch de wrâldkamioenskippen [[hurdriden]] en it [[iishockey]]. Thialf hat in grutte hal mei fjouwerhûntermeterbaan en in iishockeyhal. De namme komt fan [[Tsjalf]] ([[Aldnoarsk]]: Thialfi),  in [[healgod]] dy't yn 'e [[Noardske mytology]] de helper fan de heidenske Germaanske [[god]] [[Tonger (god)|Tonger]] is.

== Skiednis ==
Thialf waard yn [[14 oktober]] [[1967]] iepene as in iisstadion mei in bûtendoar keunstiisbaan. Yn [[1986]] waard de baan feroare yn in binnendoarbaan, de twadde yn de wrâld, en de earste mei in frije kape. It wie op dat stuit de fluchste baan yn de  wrâld, mei yn it earste seizoen 10 wrâldrekords. Tenei waarden yn it bûtenlân binnendoarbanen boud op gruttere hichte, lykas yn [[Kalgary]] en [[Salt Lake City]], dy't dêrtroch noch flugger wienen.

Lange tiid hat de langebaan ek geskikt west foar tradisjonele [[koartebaan]]wedstriden. Ien fan de lange siden hie in ekstra lang stik, sadat in rjocht stik fan 160 m brûkt wurde koe. Nei de oerkaping is dat yn earste ynstânsje bleaun. De reedriders starten bûtendoar op it ekstra stik en de finish lei dan binnendoar op de ein fan de lange side. Mei de grutte ferbouwing fan [[2002]] is dit part ferfallen en kinne der gjin koartebaanwedstriden mear hâlden wurde.

Thialf is de wichtigste reedrydbaan yn [[Nederlân]] en is ek by ynternasjonale reedriders populêr, foar in part omreden fan it entûsjaste publyk en de oanwêzigens fan [[dweilorkest]]en lykas it [[Blauhúster Dakkapel]] oant 2012 en dêrnei [[De Útlopers]]. Sûnt [[Simmer 2000]] hat Thialf simmers twa wiken simmeriis. Neist reedriden wurdt Thialf ek foar allerhanne oare eveneminten brûkt. Thialf hat op finansjeel mêd twa kear op it rântsje stien: Ein 80-er jierren en yn 2003/2004, beide kearen neidat der grutte ynvestearrings yn de akkomdaasje dien wiene.

Op 22 febrewaris 2012 stimde in mearheid fan [[Provinsjale Steaten]] foar 'fernijbou'. Dielen fan it stadion soene renovearre wurde en der soene nije stikken by komme moatte. Troch de flier fan de fjouwerhûndertmeterbaan der nij yn te lizzen en projekten om it klimaat yn de hal better stjoere te kinnen, soene profesjonele reedriders bettere prestaasjes leverje kinne. Sa moat in nije skyl om it stadion hinne de isolaasje ferbetterje en foar de lucht binnen it stadion kamen technyske mooglikheden om ûnder oaren ynfloed te hawwen op de tichtens dêrfan. De bou begûn op 24 novimber 2014.&lt;ref&gt;[[Omrop Fryslân]]: [http://www.omropfryslan.nl/nijs/startskot-foar-ferbouwing-nij-thialf Startskot foar ferbouwing nij Thialf] (sjoen op 1 febrewaris 2016)&lt;/ref&gt;

Op 2 jannewaris 2017 waard it &quot;Nije Thialf&quot; iepene, nei't er foar 50 miljoen ferboud waard. De omgongring waard oanpast en warden der 5.000 sinnepanielen pleatst. By it iepenjen joech kening [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] it startskot.

Yn 2021 waard it gânse reedrydseizoen yn Thialf holden omreden de koroanapandemy dy't yn 2020 útbruts. Sadwaande koene alle reedriders op ien plak bliuwe en koene alle wedstriden ûnder publyk útriden wurde.

== Grutte ynternasjonale kampioenskippen ==
[[Ofbyld:Thialf_ijsbaan.jpg|260px|thumb|Iisbaan Thialf.]]
[[Ofbyld:WC-2017.jpg|260px|thumb|Thialf by it WK yn 2017]]
{|
|-
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1970]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Froulju|EK Oer Alles Froulju]]
* [[1971]] [[Europeeske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju|EK Oer Alles Manlju]]
* [[1972]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Froulju|WK Oer Alles Froulju]]
* [[1974]] WK Oer Alles Froulju
* [[1975]] EK Oer Alles Manlju
* [[1976]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles foar Manlju|WK Oer Alles Manlju]]
* [[1977]] WK Oer Alles Manlju
* [[1980]] WK Oer Alles Manlju
* [[1981]] EK Oer Alles Froulju
* [[1982]] EK Oer Alles Froulju
* [[1983]] EK Oer Alles Froulju
* [[1985]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Sprint|WK Sprint]]
* [[1987]] WK Oer Alles Manlju
* [[1989]] WK Sprint
* [[1990]] [[Europeesk kampioenskip Reedriden Oer Alles|EK Oer Alles]]
* [[1991]] WK Oer Alles Manlju
* [[1992]] EK Oer Alles
* [[1992]] WK Oer Alles Froulju
* [[1993]] EK Oer Alles
* [[1995]] EK Oer Alles
* [[1996]] EK Oer Alles
* [[1997]] EK Oer Alles
* [[1998]] [[Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles |WK Oer Alles]]
* [[1999]] EK Oer Alles
| width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[1999]] [[Wrâldkampioenskippen reedriden ôfstannen |WK Ofstannen]]
* [[2002]] WK Oer Alles
* [[2003]] EK Oer Alles
* [[2004]] EK Oer Alles
* [[2005]] EK Oer Alles
* [[2006]] WK Sprint
* [[2007]] WK Oer Alles
* [[2008]] WK Sprint
* [[2009]] EK Oer Alles
* [[2010]] WK Oer Alles
* [[2011]] [[EK Shorttrack]]
* 2011 WK Sprint
* [[2012]]  WK Ofstannen
* [[2013]] EK Oer Alles
* [[2014]] EK Oer Alles
* [[2015]] WK Ofstannen
* [[2017]] EK Oer Alles en Sprint
* [[2019]] WK Sprint
* [[2020]] EK Ofstannen
* [[2021]] EK Oer Alles en Sprint
* 2021 WK Ofstannen
* [[2022]] EK Ofstannen
|}

== Iisbanen ==
Thialf hat yn de grutte hal in fjouwerhûntermeterbaan mei dêryn in 333-meterbaan, krabbelbaan (30m x 30m) en curlingfjild (60m x 30m). Neist de grutte hal leit de iishockeyhal (60m x 30m).

=== Iishockeyhal ===
De [[Flyers It Hearrenfean]] spylje har thúswedstriden yn de iishockeyhal fan it stadion. De iishockeyhal hat in kapasiteit fan 3.500 sitplakken.

== Oare eveneminten ==
Thialf wurdt neist it reedriden en iishockey ek brûkt foar eveneminten. Yn maaie 1989 joech [[The Cure]] it earste konsert yn it ramt fan harren ''Prayer Tour''. Oare bands en artysten dy't yn Thialf optreden wienen [[Prince (sjonger)|Prince]] (1990), [[Johnny Cash]] (1990), [[Tina Turner]] (1990 en 1996), [[Gloria Estefan]] (1991), [[TOTO]] (1992), [[UB 40]] (1993) en [[Whitney Houston]] (1993). Yn oktober 1992, maart 1993 en oktober 1999 waard yn Thialf it dance-event Thunderdome holden. In oare dance-event dat holden waard yn Thialf wie Trance Energy yn 2000, 2001 en 2002. De TROS hold twa edysjes fan it ''Muziekfeest op het ijs'' yn Thialf.

==Keppeling om utens==
*[http://www.thialf.nl/ Thialf]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{commonscat|Thialf}}
}}
{{koördinaten|52_56_20_N_5_56_33_E_region:NL_type:building|52° 56' 20&quot; NB 5° 56' 33&quot; EL}}

[[Kategory:Bouwurk op It Hearrenfean]]
[[Kategory:Iisbaan yn Fryslân]]
[[Kategory:Sportstadion yn Fryslân]]
[[Kategory:Iishockeystadion yn Nederlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn It Hearrenfean (gemeente)]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1967]]
[[Kategory:Bouwurk út 1967]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1986]]
[[Kategory:Bouwurk út 1986]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2016]]
[[Kategory:Bouwurk út 2017]]</text>
      <sha1>rz2relvxi9crjxnu0nri7t4v8syz7yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Thialf</title>
    <ns>1</ns>
    <id>3989</id>
    <revision>
      <id>1243027</id>
      <parentid>1242944</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T18:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>+ oerlis hjirhinne ferhuze fan 'e oerlisside fan meidogger Klaasgroen</comment>
      <origin>1243027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4333" sha1="0xfcte35lddsxuara5d2o3v9sghkt08" xml:space="preserve">Is it lange rjochte stik wat nedich wie foar de koarte baan wedstriden net ferfallen mei de lêste ferbouerij? [[Meidogger:Theun|Theun]] 09.17, 28 mai 2005 (UTC)

By my net bekend, mar it soe bêst kinne.. [[Meidogger:B.|B.]] 17.18, 28 mai 2005 (UTC)

Ik haw Thialf in netberjocht stjoert. Ik nim oan, de lju dêr witte beskie. [[Meidogger:Aliter|Aliter]] 18.50, 28 mai 2005 (UTC)

:Yn it boek 'Koning Thialf' stiet dat it ekstra part fan de baan dat nedich wie foar de koarte baan wedstriden by de grutte ferbouwing fan 2002 ferfallen is.[[Meidogger:Theun|Theun]] 20:30, 2005 aug 10 (UTC)

==Thialf - Tsjalf==
Op 21 oktober 2026 neamde meidogger Klaasgroen dit artikel om fan 'Thialf' nei 'Tsjalf'. Ek feroare er de namme 'Thialf' yn in stik as tweintich oare artikels yn 'Tsjalf'. Meidogger Ieneach fan 'e Esk sette dy omneaming en dy wizigings yn 'e iere moarn fan 22 oktober werom. Hy liet de folgjende ferklearring efter op 'e oerlisside fan Klaasgroen:

:Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. Jo kinne de oandacht op jo oerlis fêstigje troch ús fêste groepke meidoggers te 'pingen' troch oan it begjin fan it oerlis dizze tekst yn te foegjen: &lt;nowiki&gt;{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}}&lt;/nowiki&gt; -- [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

::Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)

:::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)

::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Klaasgroen|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|FreyaSport}} Ik bin it iens mei Ieneach dat it better west hie om earst in oerlis te iepenjen foardat alles feroare wurdt. Dan de namme: de Fryske namme fan it iisstadion is neffens in berjocht fan Omrop Fryslân Tsjalf. Sjoch ek: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat]. Dat Friezen it massaal ferkeard sizze wol net sizze dat wy dy fout oernimme moatte. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 okt 2026, 18.57 (CEST)

:::::Tsjek dit: [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17158247/grote-kans-dat-je-thialf-verkeerd-uitspreekt-dit-is-hoe-het-wel-moet Grote kans dat je Thialf verkeerd uitspreekt: dit is hoe het wél moet]. Hy hat it oer de útspraak, net oer de stavering. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 17.43 (CEST)</text>
      <sha1>0xfcte35lddsxuara5d2o3v9sghkt08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243028</id>
      <parentid>1243027</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thialf - Tsjalf */ dat stikje docht hjir net ta de saak</comment>
      <origin>1243028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4067" sha1="pf12exinc23uslbmcappy8pargerc5i" xml:space="preserve">Is it lange rjochte stik wat nedich wie foar de koarte baan wedstriden net ferfallen mei de lêste ferbouerij? [[Meidogger:Theun|Theun]] 09.17, 28 mai 2005 (UTC)

By my net bekend, mar it soe bêst kinne.. [[Meidogger:B.|B.]] 17.18, 28 mai 2005 (UTC)

Ik haw Thialf in netberjocht stjoert. Ik nim oan, de lju dêr witte beskie. [[Meidogger:Aliter|Aliter]] 18.50, 28 mai 2005 (UTC)

:Yn it boek 'Koning Thialf' stiet dat it ekstra part fan de baan dat nedich wie foar de koarte baan wedstriden by de grutte ferbouwing fan 2002 ferfallen is.[[Meidogger:Theun|Theun]] 20:30, 2005 aug 10 (UTC)

==Thialf - Tsjalf==
Op 21 oktober 2026 neamde meidogger Klaasgroen dit artikel om fan 'Thialf' nei 'Tsjalf'. Ek feroare er de namme 'Thialf' yn in stik as tweintich oare artikels yn 'Tsjalf'. Meidogger Ieneach fan 'e Esk sette dy omneaming en dy wizigings yn 'e iere moarn fan 22 oktober werom. Hy liet de folgjende ferklearring efter op 'e oerlisside fan Klaasgroen:

:Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. -- [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

::Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)

:::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)

::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Klaasgroen|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|FreyaSport}} Ik bin it iens mei Ieneach dat it better west hie om earst in oerlis te iepenjen foardat alles feroare wurdt. Dan de namme: de Fryske namme fan it iisstadion is neffens in berjocht fan Omrop Fryslân Tsjalf. Sjoch ek: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat]. Dat Friezen it massaal ferkeard sizze wol net sizze dat wy dy fout oernimme moatte. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 okt 2026, 18.57 (CEST)

:::::Tsjek dit: [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17158247/grote-kans-dat-je-thialf-verkeerd-uitspreekt-dit-is-hoe-het-wel-moet Grote kans dat je Thialf verkeerd uitspreekt: dit is hoe het wél moet]. Hy hat it oer de útspraak, net oer de stavering. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 17.43 (CEST)</text>
      <sha1>pf12exinc23uslbmcappy8pargerc5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243030</id>
      <parentid>1243028</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thialf - Tsjalf */ Antwurd</comment>
      <origin>1243030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5144" sha1="4szeja3wkmo2lsfj2amvs528f7tkcip" xml:space="preserve">Is it lange rjochte stik wat nedich wie foar de koarte baan wedstriden net ferfallen mei de lêste ferbouerij? [[Meidogger:Theun|Theun]] 09.17, 28 mai 2005 (UTC)

By my net bekend, mar it soe bêst kinne.. [[Meidogger:B.|B.]] 17.18, 28 mai 2005 (UTC)

Ik haw Thialf in netberjocht stjoert. Ik nim oan, de lju dêr witte beskie. [[Meidogger:Aliter|Aliter]] 18.50, 28 mai 2005 (UTC)

:Yn it boek 'Koning Thialf' stiet dat it ekstra part fan de baan dat nedich wie foar de koarte baan wedstriden by de grutte ferbouwing fan 2002 ferfallen is.[[Meidogger:Theun|Theun]] 20:30, 2005 aug 10 (UTC)

==Thialf - Tsjalf==
Op 21 oktober 2026 neamde meidogger Klaasgroen dit artikel om fan 'Thialf' nei 'Tsjalf'. Ek feroare er de namme 'Thialf' yn in stik as tweintich oare artikels yn 'Tsjalf'. Meidogger Ieneach fan 'e Esk sette dy omneaming en dy wizigings yn 'e iere moarn fan 22 oktober werom. Hy liet de folgjende ferklearring efter op 'e oerlisside fan Klaasgroen:

:Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. -- [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

::Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)

:::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)

::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Klaasgroen|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|FreyaSport}} Ik bin it iens mei Ieneach dat it better west hie om earst in oerlis te iepenjen foardat alles feroare wurdt. Dan de namme: de Fryske namme fan it iisstadion is neffens in berjocht fan Omrop Fryslân Tsjalf. Sjoch ek: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat]. Dat Friezen it massaal ferkeard sizze wol net sizze dat wy dy fout oernimme moatte. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 okt 2026, 18.57 (CEST)

:::::Tsjek dit: [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17158247/grote-kans-dat-je-thialf-verkeerd-uitspreekt-dit-is-hoe-het-wel-moet Grote kans dat je Thialf verkeerd uitspreekt: dit is hoe het wél moet]. Hy hat it oer de útspraak, net oer de stavering. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 17.43 (CEST)
:::::Der sitte yndied twa lagen yn it ferhaal. De stavering en de útspraak. De iene fersterket de oar, mar de fonetysk-Fryske fariant is nearne offisjeel makke en op skrift steld. It artikel fan de Omrop seit dus dat echt Friezen wol witte dat it eins Tsjalf wêze moat, mar dat kinne se net lêze, mar moatte se dus sels betinke. Minsken lêze gewoan wat se lêze dus Thialf is Thi-alf en Tsjalf is tsjalf. In oplossing soe it wurdboek wêze, mar dêr komt it pas yn wannear't it brûkt wurdt. It bedriuw of de polityk kin der mei oan de gong, mar oant dy tiid hat wiki ek in soad ynfloed. Thialf bliuwt sawisa wol bestean as Hollânske namme. Tsjalf soe op dizze Fryske wiki dêrnjonken stean kinne sûnder skea te dwaan oan de Hollânske namme. Ûnderwilens hawwe wy hjirre wol folle ynfloed op hoe't sabearesnoadens (KY) mei it wurd omgiet. Dy brûkt al in soad Tsjalf yn it Frysk en Thialf yn it Hollânsk. Besykje mar ris. Koartsein, in stoarje fan de hin en it aai. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 21.25 (CEST)</text>
      <sha1>4szeja3wkmo2lsfj2amvs528f7tkcip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243031</id>
      <parentid>1243030</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thialf - Tsjalf */</comment>
      <origin>1243031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7215" sha1="5cg35ioiz5xrm8zuhn1tr3v6du5y56e" xml:space="preserve">Is it lange rjochte stik wat nedich wie foar de koarte baan wedstriden net ferfallen mei de lêste ferbouerij? [[Meidogger:Theun|Theun]] 09.17, 28 mai 2005 (UTC)

By my net bekend, mar it soe bêst kinne.. [[Meidogger:B.|B.]] 17.18, 28 mai 2005 (UTC)

Ik haw Thialf in netberjocht stjoert. Ik nim oan, de lju dêr witte beskie. [[Meidogger:Aliter|Aliter]] 18.50, 28 mai 2005 (UTC)

:Yn it boek 'Koning Thialf' stiet dat it ekstra part fan de baan dat nedich wie foar de koarte baan wedstriden by de grutte ferbouwing fan 2002 ferfallen is.[[Meidogger:Theun|Theun]] 20:30, 2005 aug 10 (UTC)

==Thialf - Tsjalf==
Op 21 oktober 2026 neamde meidogger Klaasgroen dit artikel om fan 'Thialf' nei 'Tsjalf'. Ek feroare er de namme 'Thialf' yn in stik as tweintich oare artikels yn 'Tsjalf'. Meidogger Ieneach fan 'e Esk sette dy omneaming en dy wizigings yn 'e iere moarn fan 22 oktober werom. Hy liet de folgjende ferklearring efter op 'e oerlisside fan Klaasgroen:

:Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. -- [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

::Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)

:::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)

::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Klaasgroen|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|FreyaSport}} Ik bin it iens mei Ieneach dat it better west hie om earst in oerlis te iepenjen foardat alles feroare wurdt. Dan de namme: de Fryske namme fan it iisstadion is neffens in berjocht fan Omrop Fryslân Tsjalf. Sjoch ek: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat]. Dat Friezen it massaal ferkeard sizze wol net sizze dat wy dy fout oernimme moatte. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 okt 2026, 18.57 (CEST)

:::::Tsjek dit: [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17158247/grote-kans-dat-je-thialf-verkeerd-uitspreekt-dit-is-hoe-het-wel-moet Grote kans dat je Thialf verkeerd uitspreekt: dit is hoe het wél moet]. Hy hat it oer de útspraak, net oer de stavering. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 17.43 (CEST)

::::::Der sitte yndied twa lagen yn it ferhaal. De stavering en de útspraak. De iene fersterket de oar, mar de fonetysk-Fryske fariant is nearne offisjeel makke en op skrift steld. It artikel fan de Omrop seit dus dat echt Friezen wol witte dat it eins Tsjalf wêze moat, mar dat kinne se net lêze, mar moatte se dus sels betinke. Minsken lêze gewoan wat se lêze dus Thialf is Thi-alf en Tsjalf is tsjalf. In oplossing soe it wurdboek wêze, mar dêr komt it pas yn wannear't it brûkt wurdt. It bedriuw of de polityk kin der mei oan de gong, mar oant dy tiid hat wiki ek in soad ynfloed. Thialf bliuwt sawisa wol bestean as Hollânske namme. Tsjalf soe op dizze Fryske wiki dêrnjonken stean kinne sûnder skea te dwaan oan de Hollânske namme. Ûnderwilens hawwe wy hjirre wol folle ynfloed op hoe't sabearesnoadens (KY) mei it wurd omgiet. Dy brûkt al in soad Tsjalf yn it Frysk en Thialf yn it Hollânsk. Besykje mar ris. Koartsein, in stoarje fan de hin en it aai. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 21.25 (CEST)

:::::::{{Ping|Klaasgroen|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}} Klaasgroen, ik bin fansels net tsjin it Frysk, want dan hie ik net aktyf west op 'e Frysktalige Wikipedy. It giet my derom dat de namme 'Thialf' folslein ynboargere is, ek yn it Frysk. De ferliking mei Tsjalbert giet alhielendal net op, want dat is in plaknamme, wylst Thialf in bedriuwsnamme is. Neffens it stikje fan Omrop Fryslân dat RomkeHoekstra hjir oanhellet (''Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst'' ensfh.) binne der yndie lju dy't fan &quot;Tsjalf&quot; sizze en miskien wol mear as dat ik tocht. Mar it bliuwt in minderheid, dat blykt al út 'e titel fan it stikje. Boppedat hat Drewes gelyk: it giet yn it stikje inkeld om 'e útspraak. Nearne wurdt sein dat men fan &quot;Tsjalf&quot; staverje moat. Wat A.I.-programma's dogge, dêr kinne we fansels net fan útgean, dy hallusinearje der op los. Mar as ik &quot;Tsjalf&quot; Googleje, wat ik no krekt dien haw, krij ik allinnich mar resultaten oer dat &quot;Thialf&quot; útsprutsen (mar net stavere) wurde moat as &quot;Tsjalf&quot;.
:::::::Arjen Dijkstra, de direkteur fan Tresoar, is dejinge dy't yn it stikje de útspraak &quot;Tsjalf&quot; útdraacht. Hy seit: &quot;''Yn it hiele Frysk kenne we soks net, sa'n hurde t oan it begjin. En der stiet ek in h en in i. It is wat in apart wurd fansels, mar it is 'tsjalf'.''&quot; Persoanlik kin ik syn logika net folgje. In hurde t oan it begjin fan wurden komt yn it Frysk net foar? Huh? Bedoelt er in t foar in i? Mar: tige, tiid, tyk. Ik begryp net wêr't er it oer hat. De h nei de t is fansels net Frysk, dêr hat er grut gelyk oan, mar dat komt om't 'Thialf' net in Frysk wurd is, mar in Aldnoarsk wurd. 
:::::::Hoe dan ek, as Klaasgroen seit dat it neamd wurde moat dat (guon) Friezen de namme 'Thialf' útsprekke as 'Tsjalf', hat er fansels folslein gelyk. Wat dat oangiet sil ik de ynlieding fan it artikel no fuort even oanpasse. Wat my oangiet, kin it dêr wol mei ta. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 21.35 (CEST)</text>
      <sha1>5cg35ioiz5xrm8zuhn1tr3v6du5y56e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Lemmer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4978</id>
    <revision>
      <id>1243013</id>
      <parentid>1240658</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T16:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>oanfollinkje fan nl:</comment>
      <origin>1243013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12710" sha1="cycw4z62desdmdj6g1ip7t55zvapvly" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = 
| ôfbylding                   = Lemmer, Koartestreek mei Tsjerke oan it Dok.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 260
| ôfbyldingstekst             = ''Koartestreek mei Tsjerke oan it Dok'' 
| wapen                       = [[Ofbyld:Flag of Lemsterland.svg|border|100px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Ofbyld:Lemmer wapen.svg|60px]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|De Lemmer}} &lt;small&gt;({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/woonplaats/hallum/#:~:text=Woonplaats%20Hallum%20telt%201.273%20unieke,1.442%20auto's%20en%20236%20bedrijfsvestigingen. Alle Cijfers (it neamde ynwennertal is ynklúsyf it bûtengebiet fan Eanjum.)]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 22,58 km², wêrfan: &lt;br&gt; lân: 19,22 km² &lt;br&gt; wetter: 3,36 km² &lt;/br&gt;
| befolkingstichtens          = 540 ynw./km²
| stêdekloft                  =
| hichte                      =
| lân                         = {{Flagge NL}} [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] 
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:De Friese Meren vlag.svg|20px]] [[De Fryske Marren]] 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               = {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|6}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|359}}
| postkoade                   = 8530-8532
| netnûmer                    = 0514
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_50_41.7_N_5_42_37.8_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 50' N 5° 42' E}} 
| webside                     = [https://www.lemmer.net/ Nijs fan De Lemmer]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Fryslân
| lat_deg                     = 52   
| lat_min                     = 50
| lat_sec                     = 41.7
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 5
| lon_min                     = 42
| lon_sec                     = 37.8
| lon_dir                     = E
}}
'''De Lemmer''' is in plak ([[flekke]]) yn de gemeente [[De Fryske Marren]] en wie it haadplak fan de eardere gemeente [[Lemsterlân]]. It is ien fan de drokste wettersportplakken fan [[Fryslân]]. De flekke hat {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|De Lemmer}} ynwenners ({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}}). De Lemmer hat in sintrumfunksje foar Súdwest-Fryslân en it noardlik part fan [[Flevolân]]. Westlik fan de Lemmer begjint it [[Prinses Margrietkanaal]]. 

Op [[Teakesyl]], goed oardel kilometer westlik fan De Lemmer, stiet it wrâlderfgoed [[Yr. D.F. Woudagemaal|Woudagemaal]]. Oan de Plattedyk leit dêr ek in [[Joadsk begraafplak (Teakesyl)|joadsk tsjerkhôf]].  
[[Ofbyld:Lemmer-OpenTopo.jpg|thumb|260px|Plattegrûn fan De Lemmer]]
== Skiednis ==
De earste Lemsters fêstigen har op it plak dêr't de Rien en de Sylroede byinoar komme. Wannear't se dat krekt diene is net bekend. De Lemmer wurdt oan it begjin fan de [[14e iuw]] neamd, mar earder al, yn [[1228]], komt de namme &quot;Lenna&quot; foar yn stikken fan de biskop fan [[Utert (stift)|Utert]]. Nei alle gedachten kin der in link lein wurde nei de namme &quot;Lammerbroeke&quot;, dy't yn [[1165]] foarkomt as in eardere foarm fan &quot;[[Lemsterhoeke]]&quot;. Dat wie in lytse festing westlik fan De Lemmer, dy't om 1400 hinne troch de Hollanners ferwoaste waard. De festing is net op 'e nij boud, mar it plak en de namme binne noch altyd yn swang, benammen by skippers en fiskers.

Stadichoan waard it plakje oan de [[Sudersee]] grutter. Troch de lizzing wie it in daalders plakje foar keaplju en ambachtslju.

De Lemmer wie troch syn lizzing lykwols ek kwetsber. It hat ferskate kearen ûnder de ynfloed fan Hollân stien. Dat barde ûnder oaren yn [[1107]] doe't greve [[Willem I fan Hollân]] yn [[Eastersee]] in boarch bouwe liet yn ferbân mei de striid tsjin de hear fan [[De Kuunder]]. Op De Lemmer stie letter ek in kastiel. Dat waard yn [[1422]] boud troch [[Jan fan Beieren]], dy't troch de [[Skieringers]] as beskermhear nei [[Fryslân]] helle wie. Hy waard ek wol &quot;Jan sûnder Genede&quot; neamd en hy sil op De Lemmer moai wis gjin populêr man west hawwe.

Ek [[Karel fan Egmond]], hartoch fan Gelre bemuoide him mei Fryslân. Hy liet yn [[1521]] op De Lemmer in blokhûs sette dat er twa jier letter oan de Boergonjers ferlear. Hoe't it kastiel, de boarch en it blokhûs der útsjoen hawwe is net bekend.

De Lemmer hat ek noch ûnder Spaanske ynfloed stien. Yn de [[Tachtichjierrige Oarloch]], om krekt te wêzen yn [[1581]], oermasteren dy tagelyk mei [[Sleat (stêd)|Sleat]] it doarp.

Krap 100 jier letter yn [[1672]] besocht ek [[Bernhard von Galen]], biskop fan Münster De Lemmer ûnder syn bewâld te krijen, mar dy misje mislearre.
[[Ofbyld:De Lemmer, âlde riedshûs oan de Dimpte Grêft.jpg|thumb|250px|left|Ald riedshûs oan de Dimpte Grêft]]
Yn [[1799]] falle de Ingelsken del op De Lemmer. Der wie oarloch tusken [[Ingelân]] en [[Frankryk]] en de Republyk bleau net bûten skot. Ingelske oarlochskippen farden de Sudersee op: [[Inkhuzen]], [[Medemblik (plak)|Medemblik]] en [[Starum]] waarden troch harren beset. Koart dêrnei kamen se op De Lemmer oan. It Lemster beurtskip, wêrmei't de ûndernimmende Poppe Jans al mannich tocht nei Amsterdam makke hie, waard by [[Urk]] oermastere. De opfarrenden waarden nei Starum brocht. Op [[24 septimber]] ferskynden twa Ingelske oarlochskippen foar de haven fan De Lemmer. Kaptein [[James Boorder]] gie ûnder dekking fan in wite flagge yn in sloep oan wâl om mei de bestjoerder te ûnderhanneljen. In fûle stoarm needsake him om oan wâl te oernachtsjen. Trije dagen letter kaam er werom en easke De Lemmer op foar de Ingelsken, alle laden skippen ynbegrepen. By wegering soe De Lemmer oan grús sketten wurde. De bestjoerders wiisden it lykwols ôf. Se hiene betrouwen yn de 500 swier wapene Bilkers dy't op De Lemmer delstrutsen wiene. Der wie lykwols gjin hâlden oan. Oardel oere nei't de Ingelsken begûn wiene mei it besjitten fan De Lemmer, waard de flagge op 'e tsjerketoer setten as teken fan oerjefte.

== Mienskip ==
[[Ofbyld:De Lemmer, Turfland 1 fanút de Flevostrjitte.jpg|thumb|260px|Flevostrjitte]]
De krante [https://lemsternijs.nl/ Lemsternijs] fersoarget it nijs fan De Lemmer en omkriten

=== Befolkingsferrin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:450px&quot;
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot;| Jier || 1954 || 1959 || 1964 || 1969 || 1974  || 2014 || 2021 
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|style=&quot;text-align:left;&quot;| '''Ynwenners''' || 4.608 || 4.704 || 5.001 || 6.041 || 6.791 || 10.110 || 10.375
|}

=== Ferienings ===
[[Ofbyld:De Lemmer, Polderdyk.jpg|thumb|260px|Polderdyk]]
[[Ofbyld:De Lemmer, Sint-Willibrordustsjerke.jpg|260px|thumb|Sint-Willibrordustsjerke]]
==== Sport ==== 
* DWOTS - Minytrampoline 
* Gymnastykferiening Pegasus
* Kuorbalferiening De Lemmer
* Badmintonferiening De Lemmer
* Tennisferiening Ready Again
* Foljebalferiening LVC
* Iisferiening Preamkeskouwers
* Fuotbalferiening [[CVVO]] De Lemmer [https://www.cvvo.nl]
* [[Fuotbalferiening De Lemmer]]
* [http://www.mhclemmer.nl/ Hockeyclub MHC Lemmer]
* Iisferiening Lemmer

==== Muzyk ====
* Nederlânsk herfoarme koar Cantemus Dominum
* Muzyk- en sjongferiening Excelsio
* Lemster Manljuskoar
* 

=== Tsjerken ===
* [[Tsjerke oan it Dok]] (PKN)
* [[Sint-Willibrordustsjerke (De Lemmer)|Sint-Willibrordustsjerke]] (Roomsk)
* Eben-Haëzer (protestantske gemeente op grifformearde grûnslach)
* Nij-Apostolyske tsjerke
* Baptistegemeente
* Apostolysk Genoatskip
* Grifformearde tsjerke (yn it ramt fan de foarming fan de PKN-gemeente yn 2019 bûten gebrûk steld).

=== Evenminten ===
[[Ofbyld:De Lemmer, Lemsterslûs.jpg|thumb|260px|Lemsterslûs]]
[[Ofbyld:Overzicht achterzijde vanaf de dijk - Lemmer - 20341383 - RCE.jpg|thumb|260px|Woudagemaal]]
* Alle jierren wurdt de ''Lemsterwike'' holden, dit is in wike mei eveneminten wêr't sa'n 85.000 minsken yn 't jier op ôf komme.
* Alle jierren yn [[augustus]] wurdt sûnt [[2010]] op it [[strân]] fan De Lemmer it [[muzykfestival]] [[Glemmer Beach]] holden.

=== Berne ===
* [[Tjaard Anne Marius Albert van Andringa de Kempenaer]] (1806–1870), politikus
* [[Anne Tjittes Reitsma]] (1806–1880), dûmny en skriuwer
* [[Sietze Douwes van Veen]] (1856–1924), heechlearaar tsjerkeskiednis
* [[Dirk Laurens de Koe]] (1868–1957), boargemaster
* [[Lourens de Rook]] (1884–1952), komponist
* [[Jacob de Rook]] (1889–1942), fersetsstrider
* [[Rinze Visser]] (1938–2026), kommunistysk politikus
* [[Marten Koopmans]] (1939–2024), politikus
* [[Sybe Schaap]] (1946), politikus
* [[Wietze de Haan]] (1949), politikus
* [[Rienk van Veen]] (1865-1929), politikus
* [[Roelof Klein]] (1877-1960), roeier, earste Nederlânske gouden medaljewinner op de Olympyske Spullen.
* [[Jan Pen]] (1921-2010), ekonoom
* [[Pieter Verhoeff]] (1938-2019), regisseur
* [[Jack de Vries]] (1968), foarljochter, [[spindoctor]] en steatssekretaris fan definsje.
* [[Rintje Ritsma (reedrider)|Rintje Ritsma]] (1970), hurdrider (&quot;de bear fan De Lemmer&quot;)
* [[Wieteke Cramer]] (1981), hurdrydster
* [[Epke Zonderland]] (1986), turner

== Musea ==
* It [[Yr. D.F. Woudagemaal]] ynformearret oer de krêft fan wetter en steam en de wurking fan it gemaal. It Woudagemaal is yn 1998 troch [[UNESCO]] útroppen ta [[wrâlderfgoed]].   
* Eartiids siet [[Aldheidkeamer Lemster Fiifgea]] oan de Dimpte grêft ûnder it âlde gemeentehûs, no sit it oan de Nijbuorren. It jout omtinken oan de eardere Sudersee, de feanterij en it museum hat in grutte kolleksje keunst-ierdewurk fan de eardere Lemster ierdewurkfabryk fan Cornelis Steenstra.
* Oan de Kadyk is it Dûkmuseum. 

== Ynfrastruktuer ==

=== Bustsjinst ===
Oer De Lemmer rinne de folgjende buslinen:

* '''Line 41:''' De Lemmer - [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] fia [[Balk]]
* '''Line 48:''' De Lemmer - It Hearrenfean fia [[Sint-Jânsgea]]
* '''Line 77:''' De Lemmer - [[Emmeloard]]
* '''Line 315:''' Emmeloard - [[Grins (stêd)|Grins]] fia It Hearrenfean

De buslinen 41, 48 en 315 oer De Lemmer wurde fersoarge troch [[Qbuzz]]. Busline 77 wurdt fersoarge troch [[RRReis]].

=== Strjitten ===
Alle [[strjitten op De Lemmer]].

== Ferskaat ==
* De [[Lemster aak]] (in tradisjonele platboaiem) komt fan De Lemmer. ''[[De Groene Draeck]]'', it sylskip fan keninginne Beatrix, is in Lemster aak. 

== Sjoch ek ==
* [[List fan plakken oan of yn de eartiidske Sudersee]]
* [[List fan gemeentlike monuminten op De Lemmer]]

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:De Lemmer, Tsjerke oan it Dok.jpg|''[[Tsjerke oan it Dok]] (PKN)''
Ofbyld:De Lemmer, 'de Lemster Fiskerman'.jpg|thumb|''De Lemster Fiskerman''
Ofbyld:De Lemmer, Langestreek 22.jpg|''Ryksmonumint oan de Langestreek''
Ofbyld:Sluis Rien Lemmer 01.JPG|''[[Rienslûs]]''
Ofbyld:De Lemmer, stoarmpeal.jpg|''Stoarmpeal''
Ofbyld:Vuurtoren Lemmer 10c.JPG|''Fjoertoer''
Ofbyld:De Lemmer, Aldeslûs 9.jpg|thumb|''Aldeslûs 9''
Ofbyld:De Lemmer, Nijbuorren, ferbouwing fan de eadere grifformearde tsjerke.jpg|''Nijbuorren mei de eadere grifformearde tsjerke''
&lt;/gallery&gt;

== Keppeling om utens ==
* [https://www.hartvanlemmer.nl/ Side 'Hert fan Lemmer' oer de aktiviteiten op 'e Lemmer]
* [https://oudlemmer.nl/nieuws/artikel/Geschiedenis#:~:text=De%20eerste%20Lemsters%20vestigden%20zich,de%20bisschop%20van%20Aartsbisdom%20Utrecht. Stifting 'Oud Lemmer']
* [https://www.offringa.nl/lemmer.htm Side fan Dick Offinga oer De Lemmer]

{{Boarnen|boarnefernijing=
*[https://www.lemmer.net/ Nijs fan De Lemmer]
*[http://www.lemsterland.nl/ Webstek Lemsterlân]
*[http://www.lemsteraakfotohielke.nl/ Oer de Lemster Aak]
*[http://www.zuidfriesland.nl/ Krante Súdwest Fryslân]
*[https://www.woudagemaal.nl/ Yr. Woudagemaal]
*[http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:1fMrpcQzr4AJ:www.spanvis.nl/Straatnamen%2520zijn%2520ook%2520Monumenten/index2.htm Oer de strjitnammen op De Lemmer]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lemmer|De Lemmer}}
}}

{{De Fryske Marren}}
{{Koördinaten|52_50_40_N_5_42_43_E_type:city(10054)_zoom:15_region:NL|52° 51' N, 5° 43' EL}}

{{DEFAULTSORT:Lemmer, De}}
[[Kategory:De Lemmer| ]]
[[Kategory:Doarp of stêd yn Lemsterlân]]
[[Kategory:Doarp of stêd yn De Fryske Marren]]</text>
      <sha1>cycw4z62desdmdj6g1ip7t55zvapvly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofslútdyk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10516</id>
    <revision>
      <id>1243057</id>
      <parentid>1208960</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T23:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1243057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23806" sha1="5n4rnr3ryzfus6l79xo5r4h1ptqsubb" xml:space="preserve">{{Ynfoboks daam
| namme                       = 
| ôfbylding                   = Afsluitdijk kaart OSM.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Ofslútdyk yn read
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsjes 
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}}&lt;br&gt;{{NL-NHf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeenten
| namme bestjoerlike ienheid 2= {{SWFf}}&lt;br&gt;[[Ofbyld:Hollands_kroon_vlag.svg|20px|border]] [[Hollâns Kroan]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| koördinaten                 = {{koördinaten yn tekst|53_00_00_N_5_10_00_E_type:landmark_zoom:12_region:NL|53° 0' NB, 5° 10' EL}}
| type                        = 
| hichte                      =
| lingte                      = 32 km
| fermogen                    = 
| behearder                   = 
| boustartjier                = [[1927]]
| ree op                      = [[1932]]
| iepening                    = [[25 septimber]] [[1933]]
| yngebrûknimming             =
| kosten                      =
| ôfbraakjier                 =
| ôfbraakreden                = 
| materiaal                   =
| bysûnderheden               = 
| ynstream                    = [[Iselmar]]
| útstream                    = [[Waadsee]]
| maks. lingte                = 
| maks. breedte               = 
| djiptegemiddelde            = 
| oerflak                     = 
| wetterfolume                = 
| hjoeddeistich gebrûk        = 
| wei                         = {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|7}}
| spoar                       = 
| webside                     =
| mapname                     = 
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart       = 
}}
[[Ofbyld:Ofslútdyk.png|thumb|250px|In satellytfoto fan de Ofslútdyk]]
[[Ofbyld:Ofslútdyk, 28 maaie 1932.jpg|thumb|250px|It lêste gat wurdt sletten mei balstienliem]]
[[Ofbyld:Demping blinde geul-509991.ogv|thumb|thumbtime=150|Filmbylden fan it sluten fan it lêste gat; 28 maaie 1932.]]
De '''Ofslútdyk''' ([[Nederlânsk]]: ''Afsluitdijk'', [[Westfryske dialekten|Westfrysk]]: ''Ofsluitdoik'') is in [[wei]] tusken it [[Noard-Hollân|Noardhollân]]ske [[De Oever]] en it [[Fryslân|Fryske]] [[Surch]]. De dyk skiedt sûnt [[1932]] [[it Waad]] (de [[Waadsee]]) fan de âlde [[Sudersee]], dy't fan dat stuit ôf de [[Iselmar]] foarmet. De wetterkearing is 32 [[kilometer]] lang en sa'n 90 [[meter]] breed. De Ofslútdyk is in part fan de [[Suderseewurken]], ûntwikkele troch [[yngenieur]] [[Cornelis Lely]]. De namme ''Ofslútdyk'' ferwiist nei de oarspronklike opset, dêr't de hiele hjoeddeistige Iselmar by [[drûchlizzing (polder)|ynpoldere]] wurde soe. Mar de Ofslútdyk is in [[daam (wetterkearing)|daam]] wurden yn stee in [[seedyk|dyk]], om't der gjin lân en wetter skiedt, mar wetter keart.

Ynearsten soe der ek in [[Spoarwegen|treinspoar]] op de Ofslútdyk komme. Dêr wie ek rekkenskip mei holden, mar úteinlik is der gjin spoar op kaam, mar in ekstra brede [[autosneldyk]]. Oan de noardkant, dy fan it Waad, leit ek in [[fytspaad]]. Der lizze útstellen om by it opheegjen fan de daam yn de takomst dochs noch in spoar oan te lizzen.

Oan beide kanten fan de Ofslútdyk lizze [[slûs|slûzen]]: oan Noardhollânske kant binne dat de [[Stevinslûzen]] en oan de Fryske kant de [[Lorentzslûzen]] by [[Koarnwertersân]], in earder wurkeilân op likernôch 4 kilometer fan it Fryske fêstelân. Op it plak dêr't it lêste gat yn 'e Ofslútdyk tichte waard, de [[Flieter]], waard in monumint oprjochte, it [[Flietermonumint]]. Op 'e grins fan Noard-Hollân en Fryslân waard de [[grinspeal Ofslútdyk]] set.

== Skiednis ==
=== Foarskiednis === 
Al yn de [[17e iuw]] waarden de earste plannen makke foar in ôfslútdyk, bygelyks troch [[Hendrik Stevin]], mar yn dy tiid bleau it by plannen; der waard oannommen dat it drûchlizzen fan de [[binnensee]] technysk net út te fieren wêze soe. Dat feroare earst yn [[1886]]. Dat jier waard de Suderseeferieniging oprjochte, dy’t ûndersykje woe oft de Sudersee ek ynpoldere wurde koe. Yngenieur [[Cornelis Lely]] wie der ek lid fan en hy makke it plan foar it projekt. Yn [[1913]], doe’t Lely al minister fan Wettersteat wie, waard de [[ynpoldering]] yn it regearprogram opnommen. Yn dy tiid wiene der noch in protte protesten, benammen fan de [[fiskerij]], mar nei de [[wettersneed fan 1916]] en de [[Ierappelrebûlje|hongersneed fan 1918]] wie de tiid ryp foar it projekt en twa jier letter gie it parlemint dan ek akkoart.

=== Untwerp ===
Foar it ûntwerpen foar soksoarte projekten waarden yn dy tiid ienfâldigere middels wurke wurde ta ferlikening mei hjoed-de-dei. Slûzen en diken waarden earst op skaal boud en test.&lt;ref&gt;{{Cite book |titel=Wasserbauliche Modellversuche zur Klärung der Abflusserscheinungen beim Abschluss der Zuiderzee |efternamme=Rehbock |foarnamme=T |útjouwer=Algemeene Landsdrukkerij, |datum=1931 |edysje=''Rapporten en mededeelingen betreffende de Zuiderzeewerken, nr 3''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |titel=''Modelproeven in het Waterbouwkundig Laboratorium te Delft betreffende sluizen en andere kunstwerken'' |efternamme=Thijsse |foarnamme=J.Th. |url=http://resolver.tudelft.nl/uuid:6c1590da-9998-4bd8-b3e8-75250aecd6e8 |útjouwer=landsdrukkerij |datum=1932 |edysje=''Rapporten en mededeelingen betreffende de Zuiderzeewerken, nr 4''}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
Yn it orizjinele ûntwerp fan Lely soe de Ofslútdyk net by [[Koarnwert]], mar by [[Piaam]] op 'e Fryske kust oanslute. Dêr wie lykwols noed dat it ôfdamjen fan 'e Sudersee liede soe ta gâns hegere floedstoarmstannen by de diken fan Noard-Hollân en Fryslân. Om dêr in goed byld fan te krijen stelde Lely in steatekommisje yn en ûndersykje dat. Dy Steatekommisje Sudersee stie ûnder lieding fan [[Nobelpriis]]winner [[Hendrik Lorentz]]. Lely hie mei opsetsin keazen foar in ynternasjonaal erkend wittenskipper om utens fan de top fan [[Rykswettersteat]] en mij dêr politike diskusjes oer.&lt;ref&gt;van der Ham, Willem (2007). ''Verover mij dat land, Lely en de Zuiderzeewerken''. Boom, Amsterdam, side 273. ISBN 9789085064374.&lt;/ref&gt; De kommisje berekkene it effekt fan 'e Ofslútdyk mei in foar dy snuorje in tige innovative rekkemetoade. Hja kamen ta it einbeslút dat de stoarmfloedhichten yndie by de Fryske diken del justjes heger wurde soene, mar ek dat de tijslach, it ferskil tusken ebbe en floed, tige tanimme soe as de dyk by Piaam oanslute soe. It tanimmen fan de tijslach soe de streamfaasjes tanimme litte en it oanlizzen fan 'e dyk dreger meitsje. Ek bliek de ûndergrûn fan it oarspronklike trasee net ideaal foar it oanlizzen fan 'e dyk. De kommisje-Lorentz rekommandearre dêrom de Ofslútdyk justjes noardliker oan te lizzen, dêr't it tanimmen fan de tijslach minder waard.&lt;ref&gt;{{Cite book |titel=''Verslag van de staatscommissie benoemd bij Koninklijk Besluit van 4 juli 1918 no. 30 met opdracht te onderzoeken in hoeverre, als gevolg van de afsluiting van de Zuiderzee, ingevolge de wet van 14 juni 1918 (Staatsblad no 354) te verwachten is, dat tijdens storm hoogere waterstanden, en een grootere golfoploop, dan thans het geval is, zullen voorkomen vóór de kust van het vaste land van Noord-Holland, Friesland en Groningen, alsmede vóór de daarvoor gelegen Noordzee-eilanden'' |efternamme=Lorentz |foarnamme=Hendrik |url=http://resolver.tudelft.nl/uuid:f5a4fe20-b26a-4875-9f96-6be04ba16c59 |útjouwer=Algemeene Landsdrukkerij |datum=1926}}&lt;/ref&gt;

Njonken de dyk moast der ek twa kompleksen fan [[Skutslûs|skipfeartslûzen]] en [[Syl|silen]] oan de twa úteinen fan 'e dyk boud wurde. It kompleks by [[Den Oever]] omfiemet de [[Stevinslûzen]], neamd nei [[Hendrik Stevin]], dy't as earste plannen makke ta it ôfsluten fan 'e Sudersee, en trije rigen fan fiif slûzen foar it spuien fan wetetr fan 'e Iselmar yn 'e Waadsee. It oare kompleks yn [[Koarnwertersân]] bestiet út 'e [[Lorentzslûzen]], ferneamd nei Hendrik Lorentz, en twa rigen fan fiif silen, itjinge 25 útwetteringskolken oplevere. It is nedich en los regelmjittich wetter út 'e mar wei, om't er algeduergen wetetr oanfierd krijt troch rivieren lykas de [[Isel]] en [[polder]]s dy't harvwetter yn 'e Iselmar ôffiere.

Yn de Ofslútdyk sit krekt foar de Fryske kust in knik yn de dyk. Dy knik is ynboud om sa de útstream fan de Iselmar makliker te meitsjen. It slûzekompleks fan Koarnwertersân wetteret ôf op de skeane slinke fan de Middelgrûn. It like de yngenieurs better om it slûzekompleks rjocht op de slinke te pleatsen, om't it wetter dan yn in rjochte line fuort streamt.

=== Oanlis Amsteldjipdyk en Ofslútdyk ===
Yn juny [[1920]] waard mei it projekt úteinset. Der waard begûn mei it oanlizzen fan de [[Amsteldjipdyk]], ek wol &quot;Koarte Ofslútdyk&quot; neamd, fan [[Noard-Hollân]] nei [[Wieringen]], dat yn dy tiid noch in eilân wie. By dat projekt waard de nedige ûnderfining opdien dat letter goed fan pas kaam by it oanlizzen fan 'e Ofslútdyk. 

Sân jier letter begûn de oanlis fan de Ofslútdyk echt. Der waard besletten om by fjouwer plakken te begjinnen. Fan de beide kanten ôf, yn [[Fryslân]] en Noard-Hollân, en fan it wurkeilân [[Breesân (wurkeilân)|Breesân]] ôf. By it oanlizzen fan de 32 kilometer lange dyk waard foar it earst [[balstienliem]] brûkt. Dat waard yn 'e omkriten yn de [[Saale-iistiid]] ôfset. De dyk leit op in fûnemint fan frissele [[Wylgen|wylgeteannen]] dy't delsonken waarden troch dêr stienblokken del op te lizzen.

Op [[28 maaie]] 1932, middeis om twa minuten oer ienen, fiif jier nei it begjin fan de bou, waard it lêste gat yn 'e Ofslútdyk, de [[Flieter]], sletten. Fjouwer moanne letter, op [[20 septimber]] 1932, waard de namme fan de Sudersee offisjeel feroare yn de Iselmar. Noch ris in jier letter waard op [[25 septimber]] [[1933]] de dyk iepene foar it ferkear. 

It oanlizzen koste op syn minst fjirtjin minsken it libben. Guon troch ferdinken en guon troch bedriuwsûngemakken.&lt;ref&gt;[https://www.nhnieuws.nl/nieuws/309654/gedenkteken-voor-veertien-arbeiders-die-omkwamen-bij-aanleg-van-afsluitdijk gedenkteken-voor-veertien-arbeiders-die-omkwamen-bij-aanleg-van-afsluitdijk ''Gedenkteken voor veertien arbeiders die omkwamen bij aanleg van Afsluitdijk''] www.nhnieuws.nl&lt;/ref&gt;

Oer de hiele wrâld is der noch altiten in soad bewûndering foar it fakmanskip dêr't de Ofslútdyk mei boud is. De dyk waard oanlein sûnder [[kompjûter]]s en oare avansearre apparaten. De bou fan dy dyk befêstige de posysje fan [[Nederlân]] yn de wetterboukunde.
[[Ofbyld:Afsluitdijk met standbeeld Lely.jpg|300px|border|thumb|De Ofslútdyk oan de kant fan Noard-Hollân, mei it stânbyld fan Lely]]

=== Twadde Wrâldkriich ===
Oan it begjin fan de [[Twadde Wrâldkriich]], mei de [[Slach om Nederlân|Dútske oanfal op Nederlân]] yn maaie [[1940]], is der tige fûl fochten om de Ofslútdyk en de strideraasjes binne letter ferneamd wurden ûnder de namme [[Slach om de Ofslútdyk]]. De Dútsers hawwe út alle macht besocht om oer de Ofslútdyk te kommen, mar dat is harren winliken net slagge.

Yn it [[Kazemattemuseum]] yn [[Koarnwertersân]] wurdt omtinken jûn oan dat barren.

=== Wettersneed fan 1953 ===
De [[wettersneed fan 1953]], dy't ferwoastgjende gefolgen hie foar [[Seelân]], [[Belgje]] en [[Ingelân]], wie de fjoerproef fan 'e Ofslútdyk. De dyk koe de grutte weagen trochstean en waard foar in part oerspield, mar hy koe stân hâlde koe oerstreamings fan 'e Iselmar tefoarren komme. Dêr waard sein dat de Ofslútdyk &quot;dy nachts syn nut bewiisd hat&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news|wurk=de Volkskrant|datum=7 febrewaris 1953|titel=''Zuiderzee-provincies''|opropdatum=12 augustus 2020|siden=3|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010844852:mpeg21:a0085}}&lt;/ref&gt;

== Projekt Ofslútdyk ==
[[Ofbyld:Lorentzsluizen Kornwerderzand.jpg|thumb|[[Lorentzslûzen]] by Koarnwertersân]]
[[Ofbyld:Stevinsluizen1 Den Oever.jpg|thumb|[[Stevinslûzen]] by Den Oever]]
De wrâldwide [[klimaatferoaring]] jouwe noed foar it omheechgean fan 'e [[seespegel]].&lt;ref&gt;{{Cite web |auteur=Andreas Gebbing |url=https://www.uni-muenster.de/NiederlandeNet/nl-wissen/umwelt/vertiefung/klimaschutzpolitik/hochwasserschutz.html/ |titel=''Klimaschutzpolitik in den Niederlanden'' |útjouwer=Westf. Wilhelms-Universität Münster |datum=Sep. 2010 |opropdatum=20 febrewaris 2017 |taal=de |argyfurl=https://web.archive.org/web/20160919113541/http://www.uni-muenster.de/NiederlandeNet/nl-wissen/umwelt/vertiefung/klimaschutzpolitik/hochwasserschutz.html |argyfdatum=2016-09-19}}&lt;/ref&gt; Berekkenings op grûnwurk dêrfan liede ta de konklúzje dat de slûzen net grut genôch wêze soene om it wetter fan 'e Iselmar nei de Waadsee ôf te fieren. As oplossing waard in tredde slûzekompleks oerwage. It plan mislearre lykwols troch brekme oan finansjele middels.

Yn 2006 kundige de doetiidske [[Ministearje fan Ferkear en Wettersteat|minister fan Ferkear en Wettersteat]] [[Karla Peijs]] oan dat de Ofslútdyk nei 75 jier yngeande renovaasje ûndergean soe. De dyk soe mei 10 meter boppe [[Normaal Amsterdamsk Peil|NAP]] al te leech wêze, mei't de dykhichten oan 'e [[Noardsee]]kust op it stuit 11,5 meter boppe NAP binne. Ek soene de top en binnenfalling [[eroazje]] net genôch ferneare kinne. Boppedat soene de slûzen  net mear oan 'e hjoeddeistige noarmen foldwaan.

=== Gearwurkjen tusken Ryk en regio ===
Op 29 maaie 2008 waarden acht partijen troch [[Rykswettersteat]] en de provinsjes [[Fryslân]] en [[Noard-Hollân]] útnoege om foar elts in yntegrale fyzje op 'e Ofslútdyk te ûntjaan en te ûnderbouwen op it te heljen en út te fieren yn romtlike, finansjele en juridyske sin.

It Ryk en de regio leine yn 2011 yn in skriftlike oerienkomst, de &quot;Nije Ofslútdyk&quot; tusken it Ryk, de provinsjes Fryslân en Noard-Hollân en de gemeenten [[Súdwest-Fryslân]], [[Harns (gemeente)|Harns]] en [[Hollâns Kroan]], de taakferdieling fêst. It Ryk soe him rjochtse op de feiligens fan 'e dyk en de wetterôffier út 'e Iselmar nei de Waadsee. Dêr waard likernôch 800 miljoen euro foar oarnearre. Steatsekretaris [[Joop Atsma]] sei yn desimber 2011 20 miljoen euro ta foar it útferen fan de regionale plannen.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141204045713/http://www.deafsluitdijk.nl/samenwerking/rijk-regio/ Rijk &amp; Regio], deafsluitdijk.nl&lt;/ref&gt;

Nei 10 jier plannen hat [[Rykswettersteat]] yn novimber 2016 mei de oanbesteging foar it projekt foar it fersterkjen en modernisearjen fan 'e Ofslútdyk úteinset.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rijkswaterstaat.nl/water/projectenoverzicht/afsluitdijk |titel=Projektoersjoch Ofslútdyk |opropdatum=2017-02-04 |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Njonken wetterfeiligens en wetterhúshâlding waarden ek oare funksjes en wearden meinommen, lykas de kultuerhistoaryske wearde en de ferbiningswei [[Rykswei 7|A7]]. By de tariedings waard troch Rykswettersteat wichtige ynformaasje oer weachhichten en wetterstannen oer de holle sjoen. Net meinommen wie it gegeven &quot;dêr't by reedlik leech wetter dochs frij hege weagen yn 'e Iselmar ûntstean kinne&quot;.&lt;ref name=&quot;Jurre&quot;&gt;Jurre van den Berg &amp; Marcel van Lieshout, [https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/fouten-in-opdracht-afsluitdijk-waren-al-jaar-voor-start-renovatie-bekend~bfcbbe53/ ''Fouten in opdracht Afsluitdijk waren al jaar voor start renovatie bekend''], volkskrant.nl, 20 maaie 2022&lt;/ref&gt; De kosten waarden dêr hûnderten miljoen euro's djurder troch en it ôfwurkjen fan it projekt mei inkelde jierren fertrage.&lt;ref name=&quot;Jurre&quot;/&gt;

=== De Nije Ofslútdyk ===
[[Ofbyld:Afsluitdijk-Bauarbeiten 2019.jpg|thumb|Bouwurksumheden yn 2019 tusken Surch en Koarnwertersân]]
It wurk sette yn april 2019 útein en hie yn 2022 ree wêze moatten. It projekt betsite út it fersterkjen fan it dyklichem en de [[skutslûs|skutslûzen]] en [[syl|silen]], it fergrutsjen fan de hoemannichte wetter fan 'e Iselmar ôf te fieren nei de Waadsee en en it ferbetterjen en ûnderhâld fan de A7. Op oansetten fan it regioanaal gearwurkingsferbân De Nije Ofslútdyk waard ekstra wurk meinommen op it mêd fan natoer, rekreaasje en toerisme.

By it wurk waard de Ofslútdyk ôfsletten foar fuotgongers en fytsers,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://deafsluitdijk.nl/projecten/fiets-en-wandelpaden-over-de-afsluitdijk/wanneer/ |titel=''Fiets- en wandelpaden over de Afsluitdijk'' |opropdatum=20 maaie 2022 |argyfdatum=2023-04-04 |argyfurl=https://web.archive.org/web/20230404091953/https://deafsluitdijk.nl/projecten/fiets-en-wandelpaden-over-de-afsluitdijk/wanneer/ |deadeurl=ja }}&lt;/ref&gt; mar se krigen de mooglikheid en reizgje fergees mei de bus oer de Ofslútdyk en hja koene har fyts ek meinimme.&lt;ref&gt;[https://www.deafsluitdijk.nl/fietsbus-dienstregeling Fytsbus]. Algemiene ynformaasje oer de fytsbus&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fytsersbûn. [https://www.fietsersbond.nl/houd-de-afsluitdijk-open-voor-fietsers-en-voetgangers/ ''Houd de Afsluitdijk open voor fietsers en voetgangers!''].&lt;/ref&gt;

=== Fersterkjen Ofslútdyk ===
[[Ofbyld:Kornwerderzand. 28-06-2019. (actm.) 06.jpg|thumb|In Xbloc foar it fersterkjen fan 'e Ofslútdyk by Koarnwertersân]]
De Ofslútdyk moat oant op syn minst 2050 beskerming biede tsjin ekstreem waar. De dyk wurdt oan 'e Waadseekant mei twa meter ferhege en mei in nije beklaaiïng en oanpast profyl. Yn 'e nije beklaaiïng, fan alyk it boppe- en ûnderberin ynnovaasjes brûkt. Oer it besteande basalt wurdt in nije beklaaiïng oanlein dy't út saneamde Levvel-blocs besteane. De blocs binne ôflaat fan it al earder troch de [[Keninlike BAM Groep|BAM]] ûntwikkele [[Xbloc]], mei de namme XblocPlus. Dy ynnovative blokken weegje 6.500 kg it stik en hawwe in weachremjende wurking. Oan' e Waadseekant wurde 75.000 fan soksoarte blokken oer it besteande basalt pleatst. Op it boppeberin fan 'e dyk wurdt stienbeklaaiïng oanbrocht.  

=== Wetterôffier ===
De slûzen oan wjerskanten krije ekstra [[Kearslûs|kearslûzen]]. De besteande silen wurde fergrutte en by Den Oever komme twa ekstra silen en in gemaal by. It gemaal krijt in maksimum kapasiteit fan 300 m³ wetter de sekonde. De enerzjy dy't dy't de slûzen en pompen brûke, wurde duorsum opwekke mei [[sinne-enerzjy]]. De grutte slûs by Koarnwertersân wurdt grutter makke oant 25 meter breed en 150 meter lang en de farslinke wurdt ferdjippe.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://deafsluitdijk.nl/projecten/ |titel=Projekten |útjouwer=deafsluitdijk.nl|oprodatum=21 oktober 2025 |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Ek de draaibrêgen by Koarnwertersân en Den Oever wurde ferfongen, want dy binne troch metaalwurgens fersliten. Se wolle gauris net goed ticht nei't se iepen wiene, itjinge it ferkear bot hindere.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/16937063/wurk-oan-bregen-ofslutdyk-set-utein-hjir-moatst-rekken-mei-halde |titel=''Wurk oan brêgen Ofslútdyk set útein. Hjir moatst rekken mei hâlde.'' |útjouwer=[[Omrop Fryslân]] |datum=4 novimber 2024 |opropdatum=21 oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Fiskmigraasjerivier === 
[[Ofbyld:Kornwerderzand. (d.j.b.) 32.jpg|thumb|[[Ofslútdyk Waadsintrum]]]]
By Koarnwertersân komt ek in [[Fiskmigraasjerivier]]. Dy rivier makket it mooglik foar fisken en swim fan swiet ne sâlt wetter en oarsom. De Ofslútdyk foarmet in barriêre foar fisken. Troch sânsuppleesje wurdt in eigen ekosysteem makke om in sêfte oergong fan sâlt nei swiet wetter te krijen. Rûsd wurdt dat der yn 't jier 250.000 fisken de nije passaazje brûke sille.

=== Fernijbere enerzjy ===
Yn it ramt fan it projekt wurdt ek de ynteraksje en opslach fan ferskate foarmen fan [[fernijbere enerzjy]] ûndersocht en ekspoitearje de dyk enerzjyneutraal. Dêr binne yn in slûzekompleks turbinen foar ynstallearre en en in wynturbine en sinnepanielen pleatst. In ûndersyksprojekt ûndersiket de mooglikheid om enerzjy te winnen út 'e ferskate sâltgehalten fan 'e Iselmar en Waadsee. 

Súdlik fan [[Breesândyk]] yn 'e Iselmar waard fan 2019 oant 2021 it [[Wynpark Fryslân]] boud mei 89 [[wynturbine]]n dy't likernôch 500.000 húshâldings yn enerzjy foarsjocht.

=== Toerisme === 
Dêrnjonken wurdt it toerisme oanmoedige en útwreide, bygelyks troch it oanlizzen fan in nij fytspaad oan 'e Waadseekant en it [[Ofslútdyk Wadden Center]] yn Koarnwertersân.

== Arsjitektuer en keunst op 'e Ofslútdyk ==
[[Ofbyld:Afsluitdijk_-_The_Tower.jpg|thumb|It Flietermonumint]]
Njonken de troch [[Dirk Roosenburg]] ûntwurpen [[Lorentzslûzen]] by [[Koarnwertersân]] en de [[Stevinslûzen]] by [[Den Oever]], stiet der op it plak dêr't it lêste gat yn 'e Ofslútdyk yn 1932 tichte waard, it [[Flietermonumint]], ornaris yn 'e folksmûle bekend as &quot;It Monumint&quot;, in [[útsjochtoer]] ûntwurpen troch [[Willem Dudok]]. Ta weromtinken oan 'e ôfsluting fan 'e [[Sudersee]], makke byldzjend keunstner [[Hildo Krop]] by de yngong fan 'e útsjochtoer in brûnzen reliëf fan trije stiensetters dy't basaltblokken pleatse. De ynskripsje op it reliëf is: ''Een volk dat leeft bouwt aan zijn toekomst'' (In folk dat libbet bout oan syn takomst).

Sûnt 1954 stie oan 'e kop fan de Ofslútdyk by Den Oever in [[Stânbyld fan Cornelis Lely (Ofslútdyk)|stânbyld fan Cornelis Lely]], makke troch byldhouwer Mari Andriessen en ûntbleate troch [[keninginne Juliana]]. It byld stie by de dyk oer de Ofslútdyk en Lely seach winliken út oer syn libbenswurk: de [[Wieringermar]]polder en de Iselmar mei yn 'e fierte [[Flevolân]].

Troch it ferdûbeljen fan de Rykswei kaam Lely yn 'e [[middenberm]] te stean. Yn febrewaris 2004 helle Rykswetetrsteat him fan syn sokkel. Op 9 maaie 2007 waard it stânbyld pleatst by it Flietermonumint. Op 24 maaie, yn it ramt fan it 75-jierrich bestean fan 'e dyk waard it byld ûntbleate troch kroanprins [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]].

== Fotos' en fideo's ==
{|
| [[Ofbyld:De Afsluitdijk 25 jaar Weeknummer 57-23 - Open Beelden - 43913.ogv|thumb|190px|Ofslútdyk yn 1957, 25 jier]]
| [[Ofbyld:Beeldhouwer Mari Andriessen 70 jaar Weeknummer 67-50 - Open Beelden - 20369.ogv|thumb|190px|thumbtime=0:15|Stân byld Lely, 1967]]
| [[Ofbyld:Luchtopnamen Afsluitdijk Noord Holland-Stichting Natuurbeelden-171287.webm|thumb|Ofslútdyk út 'e loft wei|190px]]
|-
| [[Ofbyld:Netherlands Afsluitdijk.jpg|thumb|Ofslútdyk fan Den Oever ôf|190px]]
| [[Ofbyld:Afsluitdijk knik.jpg|thumb|Knik yn 'e Ofslútdyk|190px]]
| [[Ofbyld:Afsluitdijk 08.jpg|thumb|Ofslútdyk by It Monumint|190px]]
|}

== Keppelings om utens ==
* [https://deafsluitdijk.nl/ Offisjele hiemside].
* [[Rykswettersteat]]. [https://www.rijkswaterstaat.nl/water/projectenoverzicht/afsluitdijk Projekt Ofslútdyk].
* Rijkswaterstaat. [https://www.youtube.com/watch?v=d3BRYSCf3cM De Nije Ofslútdyk]. op [[YouTube]]. 
* [https://web.archive.org/web/20091218101501/http://www.stichtingafsluitdijk.nl/ Stifting Afsluitdijk]. argivearre
* [https://web.archive.org/web/20061018181450/http://www.deltawerken.com/De-Afsluitdijk/118.html De Ofslútdyk] argivearre
* [http://web.archive.org/web/20080616155413/http://stem-nos.kpn-is.nl/flash/afsluitdijk/ 75 jier Ofslútdyk op www.nos.nl]
* [http://www.eendijkvaneendijk.nl/ In dyk fan in dyk - 75 jier Ofslútdyk]
{{Commons|Afsluitdijk|Ofslútdyk}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{koördinaten|53_00_00_N_5_10_00_E_type:landmark_zoom:12_region:NL|53° 0' NB, 5° 10' EL}}
[[Kategory:Ofslútdyk| ]]
[[Kategory:Dyk yn Fryslân]]
[[Kategory:Bouwurk yn Fryslân]]
[[Kategory:Dyk yn Nederlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Geografy fan Noard-Hollân]]
[[Kategory:Iselmar]]
[[Kategory:Waadsee]]
[[Kategory:Bouwurk út 1932]]
[[Kategory:Geografy fan Wûnseradiel]]
[[Kategory:Geografy fan Súdwest-Fryslân]]</text>
      <sha1>5n4rnr3ryzfus6l79xo5r4h1ptqsubb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerikaanske dollar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10665</id>
    <revision>
      <id>1242999</id>
      <parentid>1053581</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T13:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1242999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8154" sha1="poft7vc9guy74rcucgbz5fdsfpnt3yl" xml:space="preserve">{{Ynfoboks muntienheid
| namme                       = Amerikaanske dollar
| ôfbylding                   = US one dollar bill, obverse, series 2009.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = In biljet fan 1 dollar.
| ISO 4217-koade              = USD
| ISO 4217-nûmer              = 840
| ISO 4217-eksponint          = 2
| lânseigen namme             = ''United States dollar'' &lt;small&gt;([[Ingelsk]])&lt;/small&gt;
| symboal                     = $; ek: U$, US$
| sintrale bank               = [[Federal Reserve System]]
| offisjele brûkers           = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;'''monetêre oerienkomst:'''&lt;br&gt;● [[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|border|20px]] [[Britske Famme-eilannen|Br. Famme-eilannen]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of East Timor.svg|border|20px]] [[East-Timor]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of Ecuador.svg|border|20px]] [[Ekwador]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of El Salvador.svg|border|20px]] [[El Salvador]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Karibysk Nederlân]] &lt;br&gt;● [[File:Flag of the Marshall Islands.svg|border|20px]] [[Marshalleilannen]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of the Federated States of Micronesia.svg|border|20px]] [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of Palau.svg|border|20px]] [[Palau]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of Panama.svg|border|20px]] [[Panama]]&lt;br&gt;● [[File:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|border|20px]] [[Turks- en Kaikoseilannen|Turks- en Kaikoseil.]]
| ûnoffisjele brûkers         = 
| fêste wikselkoers           = 29 muntienheden (sjoch: [[#Fêste wikselkoerts|hjirre]])
| ynfierd                     = [[2 april]] [[1792]]
| opheft                      = 
| ferfong                     = [[Kontinintaal jild]] en &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;útlânske muntienheden
| ferfongen troch             = 
| wearde omrekkene yn euro's  = 
| ynflaasje                   = 2,29% &lt;small&gt;(des. 2019)&lt;/small&gt;
| namme 1/100                 = cent; ek: dollar cent, penny
| symboal 1/100               = ¢
| papierjild                  = $1, $2 $5, $10, $20, $50, $100, &lt;br&gt;$500¹, $1.000¹, $5.000¹, &lt;br&gt;$10.000¹&lt;br&gt;¹) ''net mear printe, wol legaal''
| muntjild                    = ½¢¹, 1¢, 2¢¹, 3¢¹, 5¢, 10¢, 20¢¹, &lt;br&gt;25¢, 50¢, $1, $2.50¹, $3¹, $5², $10², $20¹&lt;br&gt;¹) ''net mear slein, wol legaal''&lt;br&gt;²) ''inkeld by spesj. gelegenhdn.''
}}
De '''Amerikaanske dollar''' is sûnt [[1785]] de nasjonale muntienheid fan de [[Feriene Steaten]]. Ek yn inkele oare lannen wurdt de munt brûkt as muntienheid. De wikselkoers tusken de [[euro]] en de dollar is bygelyks €1,- tsjin $1,29. De offisjele ISO-4217-koade fan de dollar is USD.

Fan de [[Twadde Wrâldkriich]] ôf is de dollar de saneamde ‘anker-faluta’. Dit hâldt yn dat de priis fan wichtige grûnstoffen as goud, sulver en oalje yn dollars útdrukt wurdt. Sûnt de resesje dy’t de wrâld yn [[2002]] trof komt hjir feroaring yn. De euro wurdt wrâldwiid hieltyd in wichtiger munt, en ek de Sineeske [[renminbi]] is dwaande in wichtige muntienheid te wurden. 
 
== Lannen mei de Amerikaanske dollar as muntienheid ==
Ek de oerseeske gebieten fan de Feriene Steaten brûke de Amerikaanske dollar. Dit binne:
* [[File:Flag of the United States Virgin Islands.svg|border|20px]] [[Amerikaanske Famme-eilannen]]
* [[File:Flag of American Samoa.svg|border|20px]] [[Amerikaansk-Samoä]]
* [[File:Flag of Guam.svg|border|20px]] [[Gûam]]
* [[File:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|border|20px]] [[Noardlike Marianen]]
* [[File:Flag of Puerto Rico.svg|border|20px]] [[Porto Riko]]

Net allinnich de Feriene Steaten brûke de Amerikaanske dollar. Ek in ferskaat oan oare lannen hat dizze munt as muntienheid ynfiert. Dizze lannen binne:
* [[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|border|20px]] [[Britske Famme-eilannen]]
* [[File:Flag of East Timor.svg|border|20px]] [[East-Timor]] &lt;small&gt;(njonken eigen jild)&lt;/small&gt;
* [[File:Flag of Ecuador.svg|border|20px]] [[Ekwador]] &lt;small&gt;(njonken eigen jild)&lt;/small&gt;
* [[File:Flag of El Salvador.svg|border|20px]] [[El Salvador]]
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Karibysk Nederlân]]
* [[File:Flag of the Marshall Islands.svg|border|20px]] [[Marshalleilannen]]
* [[File:Flag of the Federated States of Micronesia.svg|border|20px]] [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]]
* [[File:Flag of Palau.svg|border|20px]] [[Palau]]
* [[File:Flag of Panama.svg|border|20px]] [[Panama]] &lt;small&gt;(njonken eigen jild)&lt;/small&gt;
* [[File:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|border|20px]] [[Turks- en Kaikoseilannen]]

==Fêste wikselkoers==
Der binne fierders 29 muntienheden dy't in [[fêste wikselkoers]] mei de dollar hawwe, d.w.s. dy't oan 'e dollar fêstmakke binne en dêrom ôfhinklik fan 'e dollarkoerts binne:
* [[File:Flag of the Netherlands Antilles.svg|border|20px]] [[Antiljaanske gûne]] &lt;small&gt;(noch yn gebrûk yn [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]])&lt;/small&gt;
* [[File:Flag of Aruba.svg|border|20px]] [[Arûbaanske floryn]]
* [[File:Flag of Bahrain.svg|border|20px]] [[Bachreinske dinar]]
* [[File:Flag of The Bahamas.svg|border|20px]] [[Bahamaaanske dollar]]
* [[File:Flag of Barbados.svg|border|20px]] [[Barbadyske dollar]]
* [[File:Flag of Belize.svg|border|20px]] [[Belizaanske dollar]]
* [[File:Flag of Bermuda.svg|border|20px]] [[Bermudeeske dollar]]
* [[File:Flag of Djibouti.svg|border|20px]] [[Dzjibûtiaanske frank]]
* [[File:Flag of East Timor.svg|border|20px]] [[Easttimoreeske sintavo]]
* [[File:Flag of Ecuador.svg|border|20px]] [[Ekwadoraanske sintavo]]
* [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|20px]] [[Emiratyske dirham]]
* [[File:Flag of Eritrea.svg|border|20px]] [[Eritreeske nakfa]]
* [[File:Flag of Venezuela.svg|border|20px]] [[Fenezolaanske bolivar]]
* [[File:Flag of Hong Kong.svg|border|20px]] [[Hongkongske dollar]]
* [[File:Flag of Iraq.svg|border|20px]] [[Iraakske dinar]]
* [[File:Flag of Yemen.svg|border|20px]] [[Jemenityske rial]]
* [[File:Flag of Jordan.svg|border|20px]] [[Jordaanske dinar]]
* [[File:Flag of the Cayman Islands.svg|border|20px]] [[Kaaimaneilânske dollar]]
* [[File:Flag of Qatar.svg|border|20px]] [[Katareeske rial]]
* [[File:Flag of Kuwait.svg|border|20px]] [[Koeweityske dinar]]
* [[File:Flag of Cuba.svg|border|20px]] [[ynwikselbere peso|Kubaanske ynwikselbere peso]] &lt;small&gt;(net te betiizjen mei de [[Kubaanske peso]])&lt;/small&gt;
* [[File:Flag of Lebanon.svg|border|20px]] [[Libaneeske pûn]]
* [[File:Flag of Oman.svg|border|20px]] [[Omaanske rial]]
* [[File:Flag of Panama.svg|border|20px]] [[Panameeske balboä]]
* [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|border|20px]] [[Saûdyske rial]]
* [[File:Flag of Sierra Leone.svg|border|20px]] [[Sierraleöanske leöane]]
* [[File:Flag of Zimbabwe.svg|border|20px]] [[Simbabwaanske obligaasjedollar]]
* [[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|border|20px]] [[Trinidadske dollar]]
* [[File:Flag of Belarus.svg|border|20px]] [[Wytrussyske roebel]] &lt;small&gt;(ek ferbûn oan 'e [[euro]] en de [[Russyske roebel]])&lt;/small&gt;

== Munten en bankbiljetten ==
Ien dollar is ferdield yn hûndert sinten. Der binne munten fan 1, 5, 10, 25 en 50 sint. Ek is der in ien dollar munt, mar dizze wurdt relatyf net safolle brûkt.

Op de munten fan 25 sint, ek wol ‘Quarters’ neamd, dy’t tusken [[1998]] en [[2008]] drukt wurde stiet in opdruk fan in steat fan Amearika, lykas by de euro. 

Bankbiljetten binne der fan 1, 2, 5, 10, 20, 50 en 100 dollar. Yn de Feriene Staten ha der oant [[1969]] ta ferskate biljetten bestien mei in nominale wearde fan somtiden wol 100.000 dollar. Mar dizze binne út de merke helle. It dollarbiljet fan 2 dollar wurdt hast net mear brûkt, dy liket in soad op it biljet fan 1 dollar en de boargers binne bang foar betizing.

== Sjoch ek ==
[[Dollar]] foar oare lannen dy't ek in muntienheid ha mei de namme 'dollar' mar wêrby't it wol om in oare muntsoarte giet.

== Keppeling om utens ==
* [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/USA-B-En.htm Amerikaanske dollar (Bankbiljetten)] {{en}}{{de}}
{{Commons|United States dollar|Amerikaanske dollar}}

[[Kategory:Amerikaansk jild|Dollar]]
[[Kategory:Muntienheid]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1792]]</text>
      <sha1>poft7vc9guy74rcucgbz5fdsfpnt3yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kantroas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32505</id>
    <revision>
      <id>1243062</id>
      <parentid>1235955</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T05:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agnes Monkelbaan</username>
        <id>19047</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ofbylden */</comment>
      <origin>1243062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7059" sha1="2xhuwrlaehuzho8pjjna8odga7sn6wl" xml:space="preserve">{{Plantesoarte|
| Namme= kantroas
| Ofbyld= [[File:Divlja ruza grm 270508.jpg|250px]]
| Ryk= [[planten]] (''Plantae'')
| Stamme= [[blêdplanten]] (''Euphyllophyta'') 
| Klasse= [[bedutsensieddigen]] &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;(''Angiospermae'') 
| Skift= [[roaseftigen]] (''Rosales'')
| Famylje= [[roazen (famylje)|roazen]] (''Rosaceae'')
| Skaai= [[roazen (skaai)|roazen]] (''Rosa'')
| Wittenskiplike namme= Rosa canina
| Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1753
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
| lânkaart= 
}}
De '''kantroas''', ''kantsjeroas'', ''kantsjebeam'' (''Rosa canina''; Nederlânsk: ''Hondsroos'') is in yn de [[Benelúks]] yn de natoer foarkommende [[Roazen|roas]] út de famylje ''Rosa caninae''. De strûk komt foar yn [[Jeropa]], Noardwest-[[Afrika]] en Súdwest-Aazje. Yn Noard-Amerika is de plant ynbrocht. De plant is foar it earst wittenskiplik beskreaun troch [[Carolus Linnaeus|Linaeus]] yn 1753. 

==Beskriuwing==
De strûk wurdt 1 oant 3 meter heech. De blêden en tûken binne grien of kinne somtiden út in readens skine en hawwe gjin klieren oan de ûnderkant. De [[stikel (botany)|stikels]] binne meast heakfoarmich bûgd. Rosa canina 'Assisiensis' is in kultivar sûnder toarnen.

De kantroas bloeit yn juny en july mei 4-6 cm grutte, wite of rôze [[blom (plant)|blommen]]. De [[kroanblêd]]en binne folle langer as de [[Tsjelk (blom)|tsjelkblêden]]. De frucht is in ovale, read-oranje, 1,5-2 cm grut [[kantsje]]s. De sieden kinne har sûnder befruchting ([[apomiksy]]) ûntjaan. 

Dizze roas komt foar op grûn dêr't wat yn sit, net al te soere, net al te tsjustere plakken. Mei syn stikels beskermet er him tsjin fretterij. De kantroas komt benammen oan [[bosk]]rânen, yn hagen en yn strewiel foar. De blommen wurde fan [[bijen]] bestowd, de kantsjes wurde graach iten yn de moannen desimber, jannewaris en febrewaris, troch allerhanne fûgels, sa as de [[readwjuk]] en de [[fjildlyster]]. 

Op de kantroas komt de [[Diplolepis rosae|bedeguaargal]] foar, in woekering feroarsake troch de [[galbrimzen|galbrims]] ''Diplolepis rosae''.

== Namme ==
It elemint ''honds-'' (hûn) dat yn in protte talen oan de namme fan dizze roas hinget, stammet út de antike genêskunde: de plant waard brûkt tsjin [[hûnsdûmens]] (rabiës).

'''Nammen yn oare talen'''
* [[Dútsk]]: Hundsrose
* [[Ingelsk]]: Dog Rose
* [[Frânsk]]: Églantier, Rosier des chiens, &quot;hûneroas&quot;.
* [[Sweedsk]]: ''stenros'', &quot;stienroas.&quot;
* [[Noarsk]]: ''steinnype'', &quot;stiennen heup.&quot;
* [[Deensk]]: ''hunderose'', &quot;hûneroas.&quot;
* [[Azerbeidzjaansk]]: ''itburunu'', &quot;hûnenoas.&quot;

== Tapassing ==
Fan de kantsjes wurdt ûnder oaren [[jam]] en sjerp makke. Dizze jam befettet in soad [[Asorbinesoer|fitamine C]]. Fierders sit der ek [[karoteen]], [[Tiamine|fitamine B1]] en [[riboflavine|fitamine B2]] yn. De plant is teffens ryk oan beskate [[anti-oksidant]]en.
en is wol tylt foar boppeneamde produkten, fral yn tiden fan tekoarten of yn oarlochstiid. 

Yn de [[Fietnamkriich]], waard ''Rosa canina'' wol drûge troch soldaten en yn tabak dien. It smoken joech in myld hallúsinogeen effekt en abnormale dreamen.&lt;ref&gt;Ninh, Bao: ''The Sorrow of War'', 1995&lt;/ref&gt;

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Rosa canina 6.JPG|''Kantroas, blom''
Ofbyld:Rosa canina.jpg|''Kantroas, kantsjes''
Ofbyld:Rosa_rubiginosa_hips.jpg|''Kantsjes''
Ofbyld:Rosa canina throns.jpg|''[[Toarn (plant)|Stikels]]''
Ofbyld:Diplolepis rosae 08 ies.jpg|''Bedeguaargal''
Bloem van een Rosa canina 01-06-2026. (actm.).jpg|blom
Vruchten van een Rosa canina 07-09-2026. (actm.) 01.jpg|Fruchten.
&lt;/gallery&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
* Wikipedia nl:''Hondsroos''
}}
{{commonsBalke|Rosa canina}}

[[Kategory:Plantesoarte]]
[[Kategory:Roas (skaai)]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Abgaazje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Albaanje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Andorra]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Armeenje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Azerbeidzjan]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Belgje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Bosnje-Hertsegovina]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Bulgarije]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Denemark]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Dútslân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Eastenryk]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Estlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Fatikaanstêd]] 
[[Kategory:Lânseigen floara yn Finlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Frankryk]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Fryslân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Georgje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Gibraltar]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Grikelân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Guernsey]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Hongarije]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Ierlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Ingelân]] 
[[Kategory:Lânseigen floara yn Itaalje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Jersey]] 
[[Kategory:Lânseigen floara yn de Kanaryske Eilannen]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Kazachstan]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Kosovo]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Kroaasje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Letlân]] 
[[Kategory:Lânseigen floara yn Lychtenstein]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Litouwen]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Lúksemboarch (lân)]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Malta]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Man]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Masedoanje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Moldaavje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Monako]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Montenegro]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Nederlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Ierlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Noarwegen]] 
[[Kategory:Lânseigen floara yn de Oekraïne]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Poalen]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Portegal]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Roemeenje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn San Marino]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Servje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Skotlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Sloveenje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Slowakije]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Spanje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Osseesje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Sweden]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Switserlân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Syprus]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Tsjechje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Turkije]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Wales]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Wyt-Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Algerije]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Irak]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Libanon]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Oezbekistan]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Tuneezje]]
[[Kategory:Lânseigen floara yn Turkmenistan]]
[[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Eksoat yn Kanada]]</text>
      <sha1>2xhuwrlaehuzho8pjjna8odga7sn6wl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meidogger oerlis:Klaasgroen</title>
    <ns>3</ns>
    <id>177017</id>
    <revision>
      <id>1243008</id>
      <parentid>1242972</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T14:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thialf - Tsjalf */</comment>
      <origin>1243008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4273" sha1="2a7qfhzhvqsy5gv309wrmxoj5sxb40b" xml:space="preserve">{{Wolkom}}

==Minorisearre taal==
Goeie. Jo hawwe it artikel [[minorisearre taal]] oanmakke. It is moai om der wer in meidogger by te hawwen. Der sitte noch al wat heakken en eagen oan 'e tekst sa't jo dy oanlevere hawwe, kwa stavering en ek wurdkar (bgl. &quot;ynheems&quot; is gjin Frysk wurd en &quot;gebrûk in beskaafde taal&quot; kin net, mei't &quot;gebrûk&quot; yn it Frysk inkeld in haadwurd is mei de betsjutting &quot;it brûken&quot; of &quot;de gewoante&quot;. Jo brûke it hjir as tiidwurd en dan stiet der nea &quot;ge-&quot; foar. Mar dat binne allegearre dingen dêr't oare meidoggers jo wol by helpe kinne. Wat jo wol even sels oplosse moatte, is dat it noate-apparaat nearne nei liket. Fan 'e alve referinsjes yn jo artikel wurkje der fiif net goed. Jo kinne net fan ús ferwachtsje dat wy de de juste noaten by jo stik sykje. Dit moat al oars. It ienfâldichste kinne jo de noaten gewoan even yn dizze foarm sette: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;{{Aut|Skriuwer-efternamme, Skriuwer-foarnamme}}, ''Titel fan it wurk'', plak fan útjefte, jier fan útjefte, (útjouwerij), s. sidenûmers.&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 2 okt 2024, 00.17 (CEST)

:Goeie! ik ha hjir noch in soad te learen sjoch ik wol mar goed dat der tafersjoch is. It wurket hjir blykber krekt wat oars as yn de Hollânske Wiki. Dêr haw ik nearne noch gedoente hân mei de boarnen. Ik sil der ris nei sjen. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 2 okt 2024, 11.46 (CEST)
::@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], goeie, ja eltse wikipedy hat syn eigen systeem. De maklikste manier fan taheakjen fan boarnen is sa't Ieneach hjirboppe oanjout, mar dêr besteane ek [[Berjocht:Cite web]], [[Berjocht:Cite book]], [[Berjocht:Cite magazine]] en [[Berjocht:Cite news]]. As jo op dizze linken klikke, dêr stiet yn oanjûn hoe't jo dy berjochten taheakje kinne. Jo brûke dan it gaadlike berjocht foar de boarne. Bygelyks as jo in weblink oanhelje wolle, brûke jo cite web, as jo in boek oanhelkje wolle brûke jo cite book, ensfth. Gr. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 2 okt 2024, 19.49 (CEST)

== Thialf - Tsjalf ==
Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. Jo kinne de oandacht op jo oerlis fêstigje troch ús fêste groepke meidoggers te 'pingen' troch oan it begjin fan it oerlis dizze tekst yn te foegjen: &lt;nowiki&gt;{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}}&lt;/nowiki&gt; 

Noch even wat oars. Ik seach dat jo earne &quot;Iisstadion&quot; feroare hiene yn &quot;IIsstadion&quot;, krekt as oft de ii in [[digraaf]] is, lykas de Nederlânske ij. Dat is lykwols net sa. De ii is gewoan in ferdûbele fokaal, krekt as aa, ee en oo. As de ii oan it begjin fan in wurd stiet dat in haadletter hawwe moat, wurdt dus allinnich de earste i in haadletter, wylst de twadde in lytse letter bliuwt: Ii, krekt as by Aa, Ee en Oo, en dus &lt;u&gt;net&lt;/u&gt; II, lykas by de IJ. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

:Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)</text>
      <sha1>2a7qfhzhvqsy5gv309wrmxoj5sxb40b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243010</id>
      <parentid>1243008</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T14:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thialf - Tsjalf */ Antwurd</comment>
      <origin>1243010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4997" sha1="k6g8ewgf6y0aluj9mjkwc606zuya9u0" xml:space="preserve">{{Wolkom}}

==Minorisearre taal==
Goeie. Jo hawwe it artikel [[minorisearre taal]] oanmakke. It is moai om der wer in meidogger by te hawwen. Der sitte noch al wat heakken en eagen oan 'e tekst sa't jo dy oanlevere hawwe, kwa stavering en ek wurdkar (bgl. &quot;ynheems&quot; is gjin Frysk wurd en &quot;gebrûk in beskaafde taal&quot; kin net, mei't &quot;gebrûk&quot; yn it Frysk inkeld in haadwurd is mei de betsjutting &quot;it brûken&quot; of &quot;de gewoante&quot;. Jo brûke it hjir as tiidwurd en dan stiet der nea &quot;ge-&quot; foar. Mar dat binne allegearre dingen dêr't oare meidoggers jo wol by helpe kinne. Wat jo wol even sels oplosse moatte, is dat it noate-apparaat nearne nei liket. Fan 'e alve referinsjes yn jo artikel wurkje der fiif net goed. Jo kinne net fan ús ferwachtsje dat wy de de juste noaten by jo stik sykje. Dit moat al oars. It ienfâldichste kinne jo de noaten gewoan even yn dizze foarm sette: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;{{Aut|Skriuwer-efternamme, Skriuwer-foarnamme}}, ''Titel fan it wurk'', plak fan útjefte, jier fan útjefte, (útjouwerij), s. sidenûmers.&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 2 okt 2024, 00.17 (CEST)

:Goeie! ik ha hjir noch in soad te learen sjoch ik wol mar goed dat der tafersjoch is. It wurket hjir blykber krekt wat oars as yn de Hollânske Wiki. Dêr haw ik nearne noch gedoente hân mei de boarnen. Ik sil der ris nei sjen. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 2 okt 2024, 11.46 (CEST)
::@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], goeie, ja eltse wikipedy hat syn eigen systeem. De maklikste manier fan taheakjen fan boarnen is sa't Ieneach hjirboppe oanjout, mar dêr besteane ek [[Berjocht:Cite web]], [[Berjocht:Cite book]], [[Berjocht:Cite magazine]] en [[Berjocht:Cite news]]. As jo op dizze linken klikke, dêr stiet yn oanjûn hoe't jo dy berjochten taheakje kinne. Jo brûke dan it gaadlike berjocht foar de boarne. Bygelyks as jo in weblink oanhelje wolle, brûke jo cite web, as jo in boek oanhelkje wolle brûke jo cite book, ensfth. Gr. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 2 okt 2024, 19.49 (CEST)

== Thialf - Tsjalf ==
Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. Jo kinne de oandacht op jo oerlis fêstigje troch ús fêste groepke meidoggers te 'pingen' troch oan it begjin fan it oerlis dizze tekst yn te foegjen: &lt;nowiki&gt;{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}}&lt;/nowiki&gt; 

Noch even wat oars. Ik seach dat jo earne &quot;Iisstadion&quot; feroare hiene yn &quot;IIsstadion&quot;, krekt as oft de ii in [[digraaf]] is, lykas de Nederlânske ij. Dat is lykwols net sa. De ii is gewoan in ferdûbele fokaal, krekt as aa, ee en oo. As de ii oan it begjin fan in wurd stiet dat in haadletter hawwe moat, wurdt dus allinnich de earste i in haadletter, wylst de twadde in lytse letter bliuwt: Ii, krekt as by Aa, Ee en Oo, en dus &lt;u&gt;net&lt;/u&gt; II, lykas by de IJ. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

:Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)
:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)</text>
      <sha1>k6g8ewgf6y0aluj9mjkwc606zuya9u0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243011</id>
      <parentid>1243010</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T15:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Utspraak Thialf */ nije seksje</comment>
      <origin>1243011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5362" sha1="svtzk4etijmazbhjjb8w6f19sv26fpd" xml:space="preserve">{{Wolkom}}

==Minorisearre taal==
Goeie. Jo hawwe it artikel [[minorisearre taal]] oanmakke. It is moai om der wer in meidogger by te hawwen. Der sitte noch al wat heakken en eagen oan 'e tekst sa't jo dy oanlevere hawwe, kwa stavering en ek wurdkar (bgl. &quot;ynheems&quot; is gjin Frysk wurd en &quot;gebrûk in beskaafde taal&quot; kin net, mei't &quot;gebrûk&quot; yn it Frysk inkeld in haadwurd is mei de betsjutting &quot;it brûken&quot; of &quot;de gewoante&quot;. Jo brûke it hjir as tiidwurd en dan stiet der nea &quot;ge-&quot; foar. Mar dat binne allegearre dingen dêr't oare meidoggers jo wol by helpe kinne. Wat jo wol even sels oplosse moatte, is dat it noate-apparaat nearne nei liket. Fan 'e alve referinsjes yn jo artikel wurkje der fiif net goed. Jo kinne net fan ús ferwachtsje dat wy de de juste noaten by jo stik sykje. Dit moat al oars. It ienfâldichste kinne jo de noaten gewoan even yn dizze foarm sette: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;{{Aut|Skriuwer-efternamme, Skriuwer-foarnamme}}, ''Titel fan it wurk'', plak fan útjefte, jier fan útjefte, (útjouwerij), s. sidenûmers.&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 2 okt 2024, 00.17 (CEST)

:Goeie! ik ha hjir noch in soad te learen sjoch ik wol mar goed dat der tafersjoch is. It wurket hjir blykber krekt wat oars as yn de Hollânske Wiki. Dêr haw ik nearne noch gedoente hân mei de boarnen. Ik sil der ris nei sjen. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 2 okt 2024, 11.46 (CEST)
::@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], goeie, ja eltse wikipedy hat syn eigen systeem. De maklikste manier fan taheakjen fan boarnen is sa't Ieneach hjirboppe oanjout, mar dêr besteane ek [[Berjocht:Cite web]], [[Berjocht:Cite book]], [[Berjocht:Cite magazine]] en [[Berjocht:Cite news]]. As jo op dizze linken klikke, dêr stiet yn oanjûn hoe't jo dy berjochten taheakje kinne. Jo brûke dan it gaadlike berjocht foar de boarne. Bygelyks as jo in weblink oanhelje wolle, brûke jo cite web, as jo in boek oanhelkje wolle brûke jo cite book, ensfth. Gr. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 2 okt 2024, 19.49 (CEST)

== Thialf - Tsjalf ==
Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. Jo kinne de oandacht op jo oerlis fêstigje troch ús fêste groepke meidoggers te 'pingen' troch oan it begjin fan it oerlis dizze tekst yn te foegjen: &lt;nowiki&gt;{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}}&lt;/nowiki&gt; 

Noch even wat oars. Ik seach dat jo earne &quot;Iisstadion&quot; feroare hiene yn &quot;IIsstadion&quot;, krekt as oft de ii in [[digraaf]] is, lykas de Nederlânske ij. Dat is lykwols net sa. De ii is gewoan in ferdûbele fokaal, krekt as aa, ee en oo. As de ii oan it begjin fan in wurd stiet dat in haadletter hawwe moat, wurdt dus allinnich de earste i in haadletter, wylst de twadde in lytse letter bliuwt: Ii, krekt as by Aa, Ee en Oo, en dus &lt;u&gt;net&lt;/u&gt; II, lykas by de IJ. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

:Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)
:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)

== Utspraak Thialf ==
Tsjek dit: [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17158247/grote-kans-dat-je-thialf-verkeerd-uitspreekt-dit-is-hoe-het-wel-moet Grote kans dat je Thialf verkeerd uitspreekt: dit is hoe het wél moet]. Hy hat it oer de útspraak, net oer de stavering. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 17.43 (CEST)</text>
      <sha1>svtzk4etijmazbhjjb8w6f19sv26fpd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243015</id>
      <parentid>1243011</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T16:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thialf - Tsjalf */</comment>
      <origin>1243015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6064" sha1="cwxe9ghlqvwhrb0vol3yz5s2crtw9my" xml:space="preserve">{{Wolkom}}

==Minorisearre taal==
Goeie. Jo hawwe it artikel [[minorisearre taal]] oanmakke. It is moai om der wer in meidogger by te hawwen. Der sitte noch al wat heakken en eagen oan 'e tekst sa't jo dy oanlevere hawwe, kwa stavering en ek wurdkar (bgl. &quot;ynheems&quot; is gjin Frysk wurd en &quot;gebrûk in beskaafde taal&quot; kin net, mei't &quot;gebrûk&quot; yn it Frysk inkeld in haadwurd is mei de betsjutting &quot;it brûken&quot; of &quot;de gewoante&quot;. Jo brûke it hjir as tiidwurd en dan stiet der nea &quot;ge-&quot; foar. Mar dat binne allegearre dingen dêr't oare meidoggers jo wol by helpe kinne. Wat jo wol even sels oplosse moatte, is dat it noate-apparaat nearne nei liket. Fan 'e alve referinsjes yn jo artikel wurkje der fiif net goed. Jo kinne net fan ús ferwachtsje dat wy de de juste noaten by jo stik sykje. Dit moat al oars. It ienfâldichste kinne jo de noaten gewoan even yn dizze foarm sette: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;{{Aut|Skriuwer-efternamme, Skriuwer-foarnamme}}, ''Titel fan it wurk'', plak fan útjefte, jier fan útjefte, (útjouwerij), s. sidenûmers.&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 2 okt 2024, 00.17 (CEST)

:Goeie! ik ha hjir noch in soad te learen sjoch ik wol mar goed dat der tafersjoch is. It wurket hjir blykber krekt wat oars as yn de Hollânske Wiki. Dêr haw ik nearne noch gedoente hân mei de boarnen. Ik sil der ris nei sjen. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 2 okt 2024, 11.46 (CEST)
::@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], goeie, ja eltse wikipedy hat syn eigen systeem. De maklikste manier fan taheakjen fan boarnen is sa't Ieneach hjirboppe oanjout, mar dêr besteane ek [[Berjocht:Cite web]], [[Berjocht:Cite book]], [[Berjocht:Cite magazine]] en [[Berjocht:Cite news]]. As jo op dizze linken klikke, dêr stiet yn oanjûn hoe't jo dy berjochten taheakje kinne. Jo brûke dan it gaadlike berjocht foar de boarne. Bygelyks as jo in weblink oanhelje wolle, brûke jo cite web, as jo in boek oanhelkje wolle brûke jo cite book, ensfth. Gr. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 2 okt 2024, 19.49 (CEST)

== Thialf - Tsjalf ==
Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. Jo kinne de oandacht op jo oerlis fêstigje troch ús fêste groepke meidoggers te 'pingen' troch oan it begjin fan it oerlis dizze tekst yn te foegjen: &lt;nowiki&gt;{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}}&lt;/nowiki&gt; 

Noch even wat oars. Ik seach dat jo earne &quot;Iisstadion&quot; feroare hiene yn &quot;IIsstadion&quot;, krekt as oft de ii in [[digraaf]] is, lykas de Nederlânske ij. Dat is lykwols net sa. De ii is gewoan in ferdûbele fokaal, krekt as aa, ee en oo. As de ii oan it begjin fan in wurd stiet dat in haadletter hawwe moat, wurdt dus allinnich de earste i in haadletter, wylst de twadde in lytse letter bliuwt: Ii, krekt as by Aa, Ee en Oo, en dus &lt;u&gt;net&lt;/u&gt; II, lykas by de IJ. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

:Ik slút my by Ieneach oan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 okt 2026, 02.21 (CEST), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.29 (CEST)
:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] spitich om dit lêze te moatten; dat Friezen eins tsjin har eigen taal binne en it opnimme foar it Hollânsk. Tsjalbert is dochs ek net in gekke namme? Guons binne sa lang de Hollânske namme wend te sjen dat hja net mear betinke kinne dat it ek oars kin. Ûnderwilens sil ik wat oare wegen bekuierje om te sjen of der wat te feroarjen falt fanút de oanbelangjende organisaasje sels. NATO is bygelyks ek OTAN en KFC is bygelyks yn Québec PFK. In kompromis soe no wêze kinne om te neamen dat sommigen ek Tsjalf sizze. ik bin der yn elts gefal al folslein oan wend. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 22 okt 2026, 16.43 (CEST)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Klaasgroen|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|FreyaSport}} Ik bin it iens mei Ieneach dat it better west hie om earst in oerlis te iepenjen foardat alles feroare wurdt. Dan de namme: de Fryske namme fan it iisstadion is neffens in berjocht fan Omrop Fryslân Tsjalf. Sjoch ek: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/17148647/grutte-kans-datsto-thialf-ferkeard-utsprekst-dit-is-hoet-it-wol-moat Grutte kâns datsto Thialf ferkeard útsprekst: dit is hoe't it wól moat]. Dat Friezen it massaal ferkeard sizze wol net sizze dat wy dy fout oernimme moatte. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 okt 2026, 18.57 (CEST)

== Utspraak Thialf ==
Tsjek dit: [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17158247/grote-kans-dat-je-thialf-verkeerd-uitspreekt-dit-is-hoe-het-wel-moet Grote kans dat je Thialf verkeerd uitspreekt: dit is hoe het wél moet]. Hy hat it oer de útspraak, net oer de stavering. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 okt 2026, 17.43 (CEST)</text>
      <sha1>cwxe9ghlqvwhrb0vol3yz5s2crtw9my</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243026</id>
      <parentid>1243015</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T18:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>No ûntstiet hjir in diskusje. Dat wie dus krekt net myn bedoeling. Ik woe allinnich even in ferklearring jaan fan wêrom't ik de feroarings fan meidogger Klaasgroen weromset hie, want dêr hied er wol rjocht op, fûn ik. Ik ferhúzje dizze diskusje even nei de oerlisside fan it artikel [[Thialf]].</comment>
      <origin>1243026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="guq2x44ofw6yuw32itecbl0rjeeo7b5" xml:space="preserve">{{Wolkom}}

==Minorisearre taal==
Goeie. Jo hawwe it artikel [[minorisearre taal]] oanmakke. It is moai om der wer in meidogger by te hawwen. Der sitte noch al wat heakken en eagen oan 'e tekst sa't jo dy oanlevere hawwe, kwa stavering en ek wurdkar (bgl. &quot;ynheems&quot; is gjin Frysk wurd en &quot;gebrûk in beskaafde taal&quot; kin net, mei't &quot;gebrûk&quot; yn it Frysk inkeld in haadwurd is mei de betsjutting &quot;it brûken&quot; of &quot;de gewoante&quot;. Jo brûke it hjir as tiidwurd en dan stiet der nea &quot;ge-&quot; foar. Mar dat binne allegearre dingen dêr't oare meidoggers jo wol by helpe kinne. Wat jo wol even sels oplosse moatte, is dat it noate-apparaat nearne nei liket. Fan 'e alve referinsjes yn jo artikel wurkje der fiif net goed. Jo kinne net fan ús ferwachtsje dat wy de de juste noaten by jo stik sykje. Dit moat al oars. It ienfâldichste kinne jo de noaten gewoan even yn dizze foarm sette: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;{{Aut|Skriuwer-efternamme, Skriuwer-foarnamme}}, ''Titel fan it wurk'', plak fan útjefte, jier fan útjefte, (útjouwerij), s. sidenûmers.&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 2 okt 2024, 00.17 (CEST)

:Goeie! ik ha hjir noch in soad te learen sjoch ik wol mar goed dat der tafersjoch is. It wurket hjir blykber krekt wat oars as yn de Hollânske Wiki. Dêr haw ik nearne noch gedoente hân mei de boarnen. Ik sil der ris nei sjen. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 2 okt 2024, 11.46 (CEST)
::@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], goeie, ja eltse wikipedy hat syn eigen systeem. De maklikste manier fan taheakjen fan boarnen is sa't Ieneach hjirboppe oanjout, mar dêr besteane ek [[Berjocht:Cite web]], [[Berjocht:Cite book]], [[Berjocht:Cite magazine]] en [[Berjocht:Cite news]]. As jo op dizze linken klikke, dêr stiet yn oanjûn hoe't jo dy berjochten taheakje kinne. Jo brûke dan it gaadlike berjocht foar de boarne. Bygelyks as jo in weblink oanhelje wolle, brûke jo cite web, as jo in boek oanhelkje wolle brûke jo cite book, ensfth. Gr. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 2 okt 2024, 19.49 (CEST)

== Thialf - Tsjalf ==
Goeie. Ik haw jo feroarings fan Thialf yn Tsjalf weromset. Dit is sa'n bekende namme dat ik fyn dat jo sa'n nammewiziging net op eigen manneboet bepale en trochfiere kinne. Dêr moat earst oerlis oer komme op 'e byhearrende oerlisside. Los dêrfan bin ik it ek net mei jo iens. &quot;Thialf&quot; is sa ynboargere dat in feroaring yn &quot;Tsjalf&quot; nei myn miening foar de lêzers befrjemdzjend oandocht. Neffens my seit frijwol net ien fan &quot;Tsjalf&quot; en skriuwt alhielendal net ien it sa. Jo hawwe gelyk dat &quot;Thialf&quot; in namme is dy't net Frysk is en dus ek net de Fryske stavering folget. Mar it is in bedriuwsnamme, en we kinne net alle bedriuwsnammen begjinne te ferfryskjen. As myn arguminten jo net oertsjûgje, stiet it jo fansels frij om hjiroer in oerlis te begjinnen op 'e oerlisside fan it artikel oer Thialf. Miskien sjogge oare meidoggers it wol oars en bin ik yn 'e minderheid. Mocht dat sa wêze, dan lis ik my fansels by de miening fan 'e mearderheid del. Jo kinne de oandacht op jo oerlis fêstigje troch ús fêste groepke meidoggers te 'pingen' troch oan it begjin fan it oerlis dizze tekst yn te foegjen: &lt;nowiki&gt;{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}}&lt;/nowiki&gt; 

Noch even wat oars. Ik seach dat jo earne &quot;Iisstadion&quot; feroare hiene yn &quot;IIsstadion&quot;, krekt as oft de ii in [[digraaf]] is, lykas de Nederlânske ij. Dat is lykwols net sa. De ii is gewoan in ferdûbele fokaal, krekt as aa, ee en oo. As de ii oan it begjin fan in wurd stiet dat in haadletter hawwe moat, wurdt dus allinnich de earste i in haadletter, wylst de twadde in lytse letter bliuwt: Ii, krekt as by Aa, Ee en Oo, en dus &lt;u&gt;net&lt;/u&gt; II, lykas by de IJ. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 okt 2026, 01.21 (CEST)

:Foar it fierdere ferrin fan dit oerlis, sjoch [[Oerlis:Thialf]].</text>
      <sha1>guq2x44ofw6yuw32itecbl0rjeeo7b5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nikolaj Aleksejevitsj Zarûdny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194717</id>
    <revision>
      <id>1243002</id>
      <parentid>1242905</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T13:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1243002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2351" sha1="czfseuzmn946s2i9k52a2f69rv18jxe" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Зарудный_Николай_Алексееевич1.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{RUSnasj}} 
| berne                        = [[25 septimber]] [[1859]]
| berteplak                    = Gryakovo, gûvernemint Charkov
| stoarn                       = [[17 maart]] [[1919]] (59 jier)
| stjerplak                    = [[Tasjkent]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]], [[ûntdekkingsreizger]], [[ornitolooch]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny''' ([[Russysk]]: ''Николай Алексеевич Зарудный''; [[25 septimber]] [[1859]] – [[17 maart]] [[1919]]) wie in Oekraynsk-Russyske [[ûntdekkingsreizger]] en [[soölooch]] dy't de [[floara]] en [[fauna]] fan Sintraal-Aazje bestudearre.

== Biografy ==
Hy waard berne yn Gryakovo, yn it gûvernemint Charkov fan it [[Russyske Ryk]] (no yn de oblast Poltava yn [[Oekraïne]]). Yn 1896 skreau er syn earste boek oer ornitology, en tusken 1884 en 1892 ûndernaam er fiif ekspedysjes yn de Kaspyske regio. Hy late ek ekspedysjes nei [[Perzje]], mei stipe fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip en it Soölogysk Museum fan it Soölogysk Ynstitút fan de Russyske Akademy fan Wittenskippen. Hy sammele hast 3.140 fûgeleksemplaren en 50.000 [[ynsekten]]. Nei de [[Oktoberrevolúsje|Russyske Revolúsje]] waard syn samling troch de bolsjewiken nasjonalisearre en oerbrocht nei it museum fan de Universiteit fan Tasjkent dat er yn 1918 sels oprjochte hie. Foar syn wurk krige er fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip de Przjevalski-medalje. 

Syn lêste wurk oer de ornitology fan de regio Turkestan kaam net ôf, om't er stoar oan in tafallige [[fergiftiging]]. Yn de rin fan syn libben publisearre er 218 monografyen en joech er nammen oan in soad soarten.


{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:Nikolai Zarudny]]
}}

{{DEFAULTSORT:Zarûdny, Nikolai}}</text>
      <sha1>czfseuzmn946s2i9k52a2f69rv18jxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243003</id>
      <parentid>1243002</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T14:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1243003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="9sb221uz63n2jafaxubdbiw6zde7v6w" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Зарудный_Николай_Алексееевич1.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{RUSnasj}} 
| berne                        = [[25 septimber]] [[1859]]
| berteplak                    = Gryakovo, gûvernemint Charkov
| stoarn                       = [[17 maart]] [[1919]] (59 jier)
| stjerplak                    = [[Tasjkent]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]], [[ûntdekkingsreizger]], [[ornitolooch]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = Sulveren N. M. Przhevalski-medalje (1907)
| webside                      = 
}}
'''Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny''' ([[Russysk]]: ''Николай Алексеевич Зарудный''; [[25 septimber]] [[1859]] – [[17 maart]] [[1919]]) wie in Oekraynsk-Russyske [[ûntdekkingsreizger]] en [[soölooch]] dy't de [[floara]] en [[fauna]] fan Sintraal-Aazje bestudearre.

== Biografy ==
Hy waard berne yn Gryakovo, yn it gûvernemint Charkov fan it [[Russyske Ryk]] (no yn de oblast Poltava yn [[Oekraïne]]). Yn 1896 skreau er syn earste boek oer ornitology, en tusken 1884 en 1892 ûndernaam er fiif ekspedysjes yn de Kaspyske regio. Hy late ek ekspedysjes nei [[Perzje]], mei stipe fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip en it Soölogysk Museum fan it Soölogysk Ynstitút fan de Russyske Akademy fan Wittenskippen. Hy sammele hast 3.140 fûgeleksemplaren en 50.000 [[ynsekten]]. Nei de [[Oktoberrevolúsje|Russyske Revolúsje]] waard syn samling troch de [[bolsjewiken]] nasjonalisearre en oerbrocht nei it museum fan de Universiteit fan Tasjkent dat er yn 1918 sels oprjochte hie. Foar syn wurk krige er fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip de Przjevalski-medalje. 

Syn lêste wurk oer de ornitology fan de regio Turkestan kaam net ôf, om't er stoar oan in tafallige [[fergiftiging]]. Yn de rin fan syn libben publisearre er 218 monografyen en joech er nammen oan in soad soarten.

{{Commonscat}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:Nikolai Zarudny]]
}}

{{DEFAULTSORT:Zarûdny, Nikolai}}
[[Kategory:Russysk soölooch]]
[[Kategory:Russysk ûntdekkingsreizger]]
[[Kategory:Russysk ornitolooch]]
[[Kategory:Russysk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1859]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1919]]</text>
      <sha1>9sb221uz63n2jafaxubdbiw6zde7v6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243004</id>
      <parentid>1243003</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T14:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>foto lytser</comment>
      <origin>1243004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="412xut4hvbo2e5eyh1j6srp38clgvky" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Зарудный_Николай_Алексееевич1.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{RUSnasj}} 
| berne                        = [[25 septimber]] [[1859]]
| berteplak                    = Gryakovo, gûvernemint Charkov
| stoarn                       = [[17 maart]] [[1919]] (59 jier)
| stjerplak                    = [[Tasjkent]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]], [[ûntdekkingsreizger]], [[ornitolooch]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = Sulveren N. M. Przhevalski-medalje (1907)
| webside                      = 
}}
'''Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny''' ([[Russysk]]: ''Николай Алексеевич Зарудный''; [[25 septimber]] [[1859]] – [[17 maart]] [[1919]]) wie in Oekraynsk-Russyske [[ûntdekkingsreizger]] en [[soölooch]] dy't de [[floara]] en [[fauna]] fan Sintraal-Aazje bestudearre.

== Biografy ==
Hy waard berne yn Gryakovo, yn it gûvernemint Charkov fan it [[Russyske Ryk]] (no yn de oblast Poltava yn [[Oekraïne]]). Yn 1896 skreau er syn earste boek oer ornitology, en tusken 1884 en 1892 ûndernaam er fiif ekspedysjes yn de Kaspyske regio. Hy late ek ekspedysjes nei [[Perzje]], mei stipe fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip en it Soölogysk Museum fan it Soölogysk Ynstitút fan de Russyske Akademy fan Wittenskippen. Hy sammele hast 3.140 fûgeleksemplaren en 50.000 [[ynsekten]]. Nei de [[Oktoberrevolúsje|Russyske Revolúsje]] waard syn samling troch de [[bolsjewiken]] nasjonalisearre en oerbrocht nei it museum fan de Universiteit fan Tasjkent dat er yn 1918 sels oprjochte hie. Foar syn wurk krige er fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip de Przjevalski-medalje. 

Syn lêste wurk oer de ornitology fan de regio Turkestan kaam net ôf, om't er stoar oan in tafallige [[fergiftiging]]. Yn de rin fan syn libben publisearre er 218 monografyen en joech er nammen oan in soad soarten.

{{Commonscat}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:Nikolai Zarudny]]
}}

{{DEFAULTSORT:Zarûdny, Nikolai}}
[[Kategory:Russysk soölooch]]
[[Kategory:Russysk ûntdekkingsreizger]]
[[Kategory:Russysk ornitolooch]]
[[Kategory:Russysk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1859]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1919]]</text>
      <sha1>412xut4hvbo2e5eyh1j6srp38clgvky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243037</id>
      <parentid>1243004</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny]] omneamd ta [[Nikolaj Aleksejevitsj Zarûdny]]: sa skriuwe we it by oare Russyske nammen ek</comment>
      <origin>1243004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="412xut4hvbo2e5eyh1j6srp38clgvky" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Зарудный_Николай_Алексееевич1.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{RUSnasj}} 
| berne                        = [[25 septimber]] [[1859]]
| berteplak                    = Gryakovo, gûvernemint Charkov
| stoarn                       = [[17 maart]] [[1919]] (59 jier)
| stjerplak                    = [[Tasjkent]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]], [[ûntdekkingsreizger]], [[ornitolooch]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = Sulveren N. M. Przhevalski-medalje (1907)
| webside                      = 
}}
'''Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny''' ([[Russysk]]: ''Николай Алексеевич Зарудный''; [[25 septimber]] [[1859]] – [[17 maart]] [[1919]]) wie in Oekraynsk-Russyske [[ûntdekkingsreizger]] en [[soölooch]] dy't de [[floara]] en [[fauna]] fan Sintraal-Aazje bestudearre.

== Biografy ==
Hy waard berne yn Gryakovo, yn it gûvernemint Charkov fan it [[Russyske Ryk]] (no yn de oblast Poltava yn [[Oekraïne]]). Yn 1896 skreau er syn earste boek oer ornitology, en tusken 1884 en 1892 ûndernaam er fiif ekspedysjes yn de Kaspyske regio. Hy late ek ekspedysjes nei [[Perzje]], mei stipe fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip en it Soölogysk Museum fan it Soölogysk Ynstitút fan de Russyske Akademy fan Wittenskippen. Hy sammele hast 3.140 fûgeleksemplaren en 50.000 [[ynsekten]]. Nei de [[Oktoberrevolúsje|Russyske Revolúsje]] waard syn samling troch de [[bolsjewiken]] nasjonalisearre en oerbrocht nei it museum fan de Universiteit fan Tasjkent dat er yn 1918 sels oprjochte hie. Foar syn wurk krige er fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip de Przjevalski-medalje. 

Syn lêste wurk oer de ornitology fan de regio Turkestan kaam net ôf, om't er stoar oan in tafallige [[fergiftiging]]. Yn de rin fan syn libben publisearre er 218 monografyen en joech er nammen oan in soad soarten.

{{Commonscat}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:Nikolai Zarudny]]
}}

{{DEFAULTSORT:Zarûdny, Nikolai}}
[[Kategory:Russysk soölooch]]
[[Kategory:Russysk ûntdekkingsreizger]]
[[Kategory:Russysk ornitolooch]]
[[Kategory:Russysk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1859]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1919]]</text>
      <sha1>412xut4hvbo2e5eyh1j6srp38clgvky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243039</id>
      <parentid>1243037</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1243039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="ks7bthfkpvsqhn7kbgdmbs22evihj8m" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Зарудный_Николай_Алексееевич1.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{RUSnasj}} 
| berne                        = [[25 septimber]] [[1859]]
| berteplak                    = Gryakovo, gûvernemint Charkov
| stoarn                       = [[17 maart]] [[1919]] (59 jier)
| stjerplak                    = [[Tasjkent]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]], [[ûntdekkingsreizger]], [[ornitolooch]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = Sulveren N. M. Przhevalski-medalje (1907)
| webside                      = 
}}
'''Nikolaj Aleksejevitsj Zarûdny''' ([[Russysk]]: ''Николай Алексеевич Зарудный''; [[25 septimber]] [[1859]] – [[17 maart]] [[1919]]) wie in Oekraynsk-Russyske [[ûntdekkingsreizger]] en [[soölooch]] dy't de [[floara]] en [[fauna]] fan Sintraal-Aazje bestudearre.

== Biografy ==
Hy waard berne yn Gryakovo, yn it gûvernemint Charkov fan it [[Russyske Ryk]] (no yn de oblast Poltava yn [[Oekraïne]]). Yn 1896 skreau er syn earste boek oer ornitology, en tusken 1884 en 1892 ûndernaam er fiif ekspedysjes yn de Kaspyske regio. Hy late ek ekspedysjes nei [[Perzje]], mei stipe fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip en it Soölogysk Museum fan it Soölogysk Ynstitút fan de Russyske Akademy fan Wittenskippen. Hy sammele hast 3.140 fûgeleksemplaren en 50.000 [[ynsekten]]. Nei de [[Oktoberrevolúsje|Russyske Revolúsje]] waard syn samling troch de [[bolsjewiken]] nasjonalisearre en oerbrocht nei it museum fan de Universiteit fan Tasjkent dat er yn 1918 sels oprjochte hie. Foar syn wurk krige er fan it Russysk Ierdrykskundich Genoatskip de Przjevalski-medalje. 

Syn lêste wurk oer de ornitology fan de regio Turkestan kaam net ôf, om't er stoar oan in tafallige [[fergiftiging]]. Yn de rin fan syn libben publisearre er 218 monografyen en joech er nammen oan in soad soarten.

{{Commonscat}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:Nikolai Zarudny]]
}}

{{DEFAULTSORT:Zarudny, Nikolaj}}
[[Kategory:Russysk soölooch]]
[[Kategory:Russysk ûntdekkingsreizger]]
[[Kategory:Russysk ornitolooch]]
[[Kategory:Russysk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1859]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1919]]</text>
      <sha1>ks7bthfkpvsqhn7kbgdmbs22evihj8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swarte beamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194734</id>
    <revision>
      <id>1243018</id>
      <parentid>1242989</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3547" sha1="ltq1a9o7wz8wkvdpjtm90oa4iai53j0" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Swarte beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Racket-tailed treepie (Crypsirina temia).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[Unechte beameksters|ûnechte beameksters]] ''Crypsirina''
|Wittenskiplike namme= Crypsirina temia
|Beskriuwer, jier= ([[François Marie Daudin|Daudin]], 1800)
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''swarte beamekster''' (''Crypsirina temia'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Ferskining ==
[[Ofbyld:Crypsirina temia 3906006.jpg|thumb|left|]]
De swarte beamekster is in relatyf lytse (31–33 cm, ynklusyf sturt) fûgel mei in folslein donker fearrekleed en in hiel lange sturt dy't nei 't ein ta smeller wurdt en einiget yn in spatelfoarmige punt. De snaffel is koart mar robúst, mei in bûge boppesnaffel. De fearren op 'e krún en tusken de snaffelbasis en de eagen (de team) foarmje in sêft, fluwieleftich kleed. De foar it grutste part swarte fearren hawwe in brûnsgriene glâns, dy't – by goed ljocht – kontrastearret mei it swarte gesicht en de swarte kiel. De eagen binne ljochtblau, wylst de poaten en de snaffel swart binne.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar fan it suden fan [[Birma]] oant it noardlike part fan it skiereilân [[Malakka]], [[Yndosina]], [[Java]] en [[Baly]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is. 

== Hâlden en dragen ==
It habitat fan 'e swarte beamekster bestiet út ferskillende soarten leechlânbosk, bamboebosk en mangrovebosk oant in hichte fan 1000 m. De fûgel foerazjearret yn beamtoppen. 

It nêst wurdt fan april ôf boud yn boskjes of strewellen oant 5 m boppe de grûn en bestiet út twa oant fjouwer griengiele aaien mei brune plakjes.  

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat de populaasje wat ôfnimt – al is dy tebekgong net sa slim dat de soarte as bedrige klassifisearre wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/racquet-tailed-treepie-crypsirina-temia BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/rattre1 eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/rattre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Crypsirina temia|Swarte beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swarte beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Unechte beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]</text>
      <sha1>ltq1a9o7wz8wkvdpjtm90oa4iai53j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grize beamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194736</id>
    <revision>
      <id>1243019</id>
      <parentid>1242992</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="jh4z6bzpowpo11re8bz2vj9jnhi03vo" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Grize beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Hooded Treepie.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[Unechte beameksters|ûnechte beameksters]] ''Crypsirina''
|Wittenskiplike namme= Crypsirina cucullata
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Caverhill Jerdon|Jerdon]], 1862
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''grize beamekster''' (''Crypsirina cucullata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De fûgel is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ûnechte beameksters]] ''Crypsirina''.

== Ferskining en lûd ==
De grize beamekster is in lytse (29–31 cm), slanke kriefûgel mei in sulvergrize kleur. Hy hat in opfallende swarte tekening op 'e kop en de wjukken, en in hiel lange sturt dy't spatelfoarmich einiget. De snaffel is betreklik koart mar robúst. De fearren op 'e foarholle en tusken de snaffelbasis en it each (de team) binne fluwieleftich. De rop fan 'e fûgel is heas en kraskjend.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e leechlângebieten fan [[Birma]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Hâlden en dragen ==
De soarte libbet yn drûch bosk en oan strûkeftige boskrânen, faak yn 'e omjouwing fan minsklike delsettings. Se wurde allinnich, yn pearen of yn lytse oant middelgrote groepen sjoen.

De fûgel nêstket fan maaie oan july. It nêst liket op dat fan in gewoane ekster, mar is lytser en hat in soarte fan oerkaping. It nêst wurdt boud yn in lytse beam of strûk. It lechsel bestiet út twa oant fjouwer krêmkleurige oant grienwite aaien mei brune spikkels of plakjes.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in beheind ferspriedingsgebiet en de populaasje nimt neffens tinken wat ôf; dy tebekgong is lykwols net sa slim dat de soarte as bedrige klassifisearre wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hooded-treepie-crypsirina-cucullata BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/hootre1 eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/hootre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://www.ekstersenzo.nl/eksters2_crypsirina-cucullata/ Ekster en zo, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Crypsirina cucullata|Grize beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Grize beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Unechte beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]</text>
      <sha1>jh4z6bzpowpo11re8bz2vj9jnhi03vo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243034</id>
      <parentid>1243019</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1243034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="0qq2u22mn8p95uiidipnmgmlca4xrdr" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = grize beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Hooded Treepie.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[Unechte beameksters|ûnechte beameksters]] ''Crypsirina''
|Wittenskiplike namme= Crypsirina cucullata
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Caverhill Jerdon|Jerdon]], 1862
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''grize beamekster''' (''Crypsirina cucullata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De fûgel is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ûnechte beameksters]] ''Crypsirina''.

== Ferskining en lûd ==
De grize beamekster is in lytse (29–31 cm), slanke kriefûgel mei in sulvergrize kleur. Hy hat in opfallende swarte tekening op 'e kop en de wjukken, en in hiel lange sturt dy't spatelfoarmich einiget. De snaffel is betreklik koart mar robúst. De fearren op 'e foarholle en tusken de snaffelbasis en it each (de team) binne fluwieleftich. De rop fan 'e fûgel is heas en kraskjend.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e leechlângebieten fan [[Birma]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Hâlden en dragen ==
De soarte libbet yn drûch bosk en oan strûkeftige boskrânen, faak yn 'e omjouwing fan minsklike delsettings. Se wurde allinnich, yn pearen of yn lytse oant middelgrote groepen sjoen.

De fûgel nêstket fan maaie oan july. It nêst liket op dat fan in gewoane ekster, mar is lytser en hat in soarte fan oerkaping. It nêst wurdt boud yn in lytse beam of strûk. It lechsel bestiet út twa oant fjouwer krêmkleurige oant grienwite aaien mei brune spikkels of plakjes.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in beheind ferspriedingsgebiet en de populaasje nimt neffens tinken wat ôf; dy tebekgong is lykwols net sa slim dat de soarte as bedrige klassifisearre wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hooded-treepie-crypsirina-cucullata BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/hootre1 eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/hootre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://www.ekstersenzo.nl/eksters2_crypsirina-cucullata/ Ekster en zo, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Crypsirina cucullata|Grize beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Grize beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Unechte beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]</text>
      <sha1>0qq2u22mn8p95uiidipnmgmlca4xrdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>St. Louis (skip út 1929)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194746</id>
    <revision>
      <id>1243000</id>
      <timestamp>2026-10-22T13:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks skip | namme                       = St. Louis | ôfbylding                   = StLouisHavana.jpg | ôfbyldingsbreedte           =  | ôfbyldingstekst             = De MS St. Louis yn 1929 | flagge                      = Weimarrepublyk / Nazy-Dútslân | thúshaven                   = Hamburch | eigner                      = Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft (HAPAG) | oare namme(n)               =  | werf                        = Bremer Vulkan...&quot;</comment>
      <origin>1243000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7121" sha1="7jgsjxaz2iv0h69qcl4qlfz748spdox" xml:space="preserve">{{Ynfoboks skip
| namme                       = St. Louis
| ôfbylding                   = StLouisHavana.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De MS St. Louis yn 1929
| flagge                      = Weimarrepublyk / Nazy-Dútslân
| thúshaven                   = Hamburch
| eigner                      = Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft (HAPAG)
| oare namme(n)               = 
| werf                        = Bremer Vulkan, Bremen-Vegesack
| kyllizzing                  = 
| tewetterlitting             = 2 augustus 1928
| oplevere                    = 1929
| yn de feart nommen          = 28 maart 1929
| út tsjinst helle            = 1944 / 1950 (as hoteleilân)
| status                      = Sloopt yn 1952
| type                        = Passazjiersskip / Transatlantyske kruser
| subtype                     = Motorskip
| lingte                      = 174,90 m
| breedte                     = 22,10 m
| hichte                      = 
| djipgong                    = 8,80 m
| deplassemint                = 
| tonnaazje                   = 16.732 BRT
| laadfermogen                = 
| tal dekken                  = 
| bemanning                   = ca. 350-400
| passazjiers                 = 970 (270 1e klasse, 287 2e klasse, 413 toeristeklasse)
| oandriuwing                 = 4 × MAN 6-sylinder dieselmotors (12.600 pk)
| maksimale faasje            = 16,5 knopen
| bewapening                  = 
| opmerkings                  = Susterskip: MS Milwaukee
}}
De '''St. Louis''' wie in transatlantysk [[passazjiersskip]] fan 'e [[Hamburg-America Line]] (HAPAG), dat yn 1929 yn 'e feart lein waard en ynset waard op 'e rûte nei [[New York]].

== It skip ==
De St. Louis, boud ûnder bounûmer 670, waard op 2 augustus 1928 te wetter litten op 'e skipswerf Bremer Vulkan yn Bremen-[[Vegesack]]. It skip hie in lingte fan 174,90 meter, in breedte fan 22,10 meter en in brutotonnaazje fan 16.732 BRT. It waard oandreaun troch fjouwer dûbelwurkjende, seissylinder twatakt-dieselmotors (ûntwerp fan MAN, yn lisinsje boud troch Bremer Vulkan) mei in fermogen fan elts 3.150 pk, wat in faasje fan 16,5 [[Knoop (faasje)|knopen]] mooglik makke. It skip bea plak oan 270 passazjiers yn 'e earste klasse, 287 yn 'e twadde klasse en 413 yn 'e toeristeklasse.

It [[susterskip]] wie de [[MS Milwaukee (1929)|Milwaukee]] — in skip fan 16.699 BRT — dat op 20 febrewaris 1929 te wetter litten waard op 'e skipswerf Blohm &amp; Voss yn [[Hamburch-Steinwerder]].

== Reis fan 'e St. Louis ==
De St. Louis waard oer de hiele wrâld bekend troch de reis dy't it skip tusken heal maaie en heal juny 1939 makke mei [[Joaden|Joadske]] emigranten oan board. Op 13 maaie 1939 farde it skip de haven fan Hamburch út foar in bysûndere reis mei [[Kuba]] as bestemming. Oan board wienen 937 pasagiers — hast allegear Dútske Joaden — dy't [[Nazy-Dútslân|nazy-Dútslân]] ûntflechten, in heal jier nei it geweld fan 'e [[Kristallnacht|Novimberpogrom]].
[[Ofbyld:На палубе лайнера «Сент-Луис» (2).jpg|thumb|left|Joaden op it dek fan 'e St. Louis]] 
Op 27 maaie 1939 kaam it skip yn [[Havana]] oan en gie it foar anker yn 'e haven, om't it Kubaanske regear net tastie dat it skip oan in kaai oanlei. De Kubaanske fisumregels wienen koart foar dy tiid feroare en de lokale autoriteiten wegeren de passazjiers de tagong ta it lân. Nei ûnderhannelings troch kaptein [[Gustav Schröder]] mochten 29 pasagiers fan board gean. Op 2 juny 1939 waard it skip twongen om it Kubaanske wetter te ferlitten.

Dêrnei farde it skip by de kust fan [[Floarida]] lâns, wylst kaptein Schröder, de rederij HAPAG en ferskate Joadske organisaasjes om help fregen — hja rjochten har sels persoanlik ta de Amerikaanske presidint [[Franklin Roosevelt]]. Under druk fan 'e ynlânske polityk wegere Roosevelt lykwols op 4 juny 1939 it skip de tagong ta de [[Feriene Steaten]] en dat de flechtlingen it lân yn komme mochten. Foar de kust fan [[Kanada]] ûndergiene hja itselde lot. Lang om let waard de St. Louis, op ynstruksje fan 'e rederij, twongen om werom te kearen nei [[Jeropa]].
[[Ofbyld:GSchroederAntwerp.jpg|thumb|left|Kapitein Gustav Schröder oerleit mei Belgyske amtenaren yn 'e Antwerpske haven om tastimming foar de Joaden om fan board te gean]]   
Pas koart foardat de St. Louis it [[Kanaal]] berikte, slaggen in ynternasjonale Joadske organisaasje en HAPAG-direkteur Holthusen deryn om de regearings fan [[Belgje]], [[Nederlân]], [[Frankryk]] en [[Grut-Brittanje]] derfan te oertsjûgjen de emigranten op te nimmen. De Belgyske regearingsautoriteiten stiene ta dat it skip yn [[Antwerpen]] oanlei, en op 17 juny 1939 gyngen de flechtlingen fan board. Hja waarden opfongen troch Belgje (214), Nederlân (181), Frankryk (224) en Grut-Brittanje (254). Yn Nederlân waarden de flechtlingen ûnderbrocht yn it sintrale flechtlingekamp [[Kamp Westerbork|Westerbork]].

Mei de ynfal fan 'e [[Wehrmacht]] yn Belgje, Nederlân en Frankryk yn 1940 kamen de measte emigranten dy't troch dizze lannen opfongen wienen lykwols op 'e nij ûnder it gesach fan it nazyrezjym. Neffens resinter ûndersyk binne 254 fan 'e passazjiers fermoarde yn 'e [[Holocaust]].

== Twadde Wrâldkriich ==
De St. Louis naam nei it werombringen fan 'e Joaden de reguliere tsjinst wer op en koart foar it útbrekken fan 'e kriich wist it skip sûnder passazjiers út New York te fertrekken, wêrtroch't it oan ynternearring yn 'e Feriene Staten ûntsnapte. Tusken 4 en 8 septimber 1939 farde it skip troch de [[Strjitte fan Denemark]] — sûnder opmurken te wurden troch Britske skippen — en kaam op 11 septimber 1939 oan yn 'e [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-haven [[Moermansk]]. It bleau dêr oant desimber 1939, wêrnei't it by de [[Noarwegen|Noarske]] kust lâns rjochting Dútslân farde en op 1 jannewaris 1940 yn Hamburch oankwam.

Neidat it skip yn maaie 1940 oanpast wie op 'e werf fan 'e [[Kriegsmarine]] (Dútske marine) yn [[Wilhelmshaven]], waard it troch de Dútske marine ynset as loazjemintsskip yn [[Kiel]] – en foar in koart skoft tusken septimber en desimber 1940 yn [[Stettin]]. By in allieard bombardemint op Kiel op 30 augustus 1944 waard it skip troch ferskate bommen troffen en rekke it troch brân foar it grutste part ferwoastge. Op 22 septimber waard it swier skansearre skip oan 'e grûn set om tefoarren te kommen dat it sinke soe.

== Naoarlochske perioade ==
Yn 1946 waard it skip mei tastimming fan 'e Britske besettingsautoriteiten nei Hamburch sleept en dêr provisoarysk reparearre. It skip lei oan 'e steigers yn Altona en die fan april 1947 oant april 1950 as hotelskip foar HAPAG tsjinst. Dêrnei waard de St. Louis ferkocht foar de sloop yn [[Bremerhaven]], dêr't it yn 1952 ûntmantele waard.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:St. Louis (Schiff, 1929)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|St. Louis (ship, 1929)|St. Louis (skip)}}
}}
[[Kategory:Dútsk passazjiersskip]]
[[Kategory:Skip út 1929]]
[[Kategory:Skip sloopt of fergien yn 1952]]</text>
      <sha1>7jgsjxaz2iv0h69qcl4qlfz748spdox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243005</id>
      <parentid>1243000</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T14:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>red.</comment>
      <origin>1243005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7128" sha1="14a0g6vcocatpnwt0kntzp1b9zvoewe" xml:space="preserve">{{Ynfoboks skip
| namme                       = St. Louis
| ôfbylding                   = StLouisHavana.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De MS St. Louis yn 1929
| flagge                      = Weimarrepublyk / Nazy-Dútslân
| thúshaven                   = Hamburch
| eigner                      = Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft (HAPAG)
| oare namme(n)               = 
| werf                        = Bremer Vulkan, Bremen-Vegesack
| kyllizzing                  = 
| tewetterlitting             = 2 augustus 1928
| oplevere                    = 1929
| yn de feart nommen          = 28 maart 1929
| út tsjinst helle            = 1944 / 1950 (as hoteleilân)
| status                      = Sloopt yn 1952
| type                        = Passazjiersskip / Transatlantyske kruser
| subtype                     = Motorskip
| lingte                      = 174,90 m
| breedte                     = 22,10 m
| hichte                      = 
| djipgong                    = 8,80 m
| deplassemint                = 
| tonnaazje                   = 16.732 BRT
| laadfermogen                = 
| tal dekken                  = 
| bemanning                   = sa'n 350-400
| passazjiers                 = 970 (270 1e klasse, 287 2e klasse, 413 toeristeklasse)
| oandriuwing                 = 4 × MAN 6-sylinder diselmotors (12.600 [[pk]])
| maksimale faasje            = 16,5 knopen
| bewapening                  = 
| opmerkings                  = Susterskip: MS Milwaukee
}}
De '''St. Louis''' wie in transatlantysk [[passazjiersskip]] fan 'e [[Hamburg-America Line]] (HAPAG), dat yn 1929 yn 'e feart nommen waard en ynset waard op 'e rûte nei [[New York]].

== It skip ==
De St. Louis, boud ûnder bounûmer 670, waard op 2 augustus 1928 te wetter litten op 'e skipswerf Bremer Vulkan yn Bremen-[[Vegesack]]. It skip hie in lingte fan 174,90 meter, in breedte fan 22,10 meter en in brutotonnaazje fan 16.732 BRT. It waard oandreaun troch fjouwer dûbelwurkjende, seissylinder twatakt-diselmotors (ûntwerp fan MAN, yn lisinsje boud troch Bremer Vulkan) mei in fermogen fan elts 3.150 pk, wat in faasje fan 16,5 [[Knoop (faasje)|knopen]] mooglik makke. It skip bea plak oan 270 passazjiers yn 'e earste klasse, 287 yn 'e twadde klasse en 413 yn 'e toeristeklasse.

It [[susterskip]] wie de [[MS Milwaukee (1929)|Milwaukee]] — in skip fan 16.699 BRT — dat op 20 febrewaris 1929 te wetter litten waard op 'e skipswerf Blohm &amp; Voss yn [[Hamburch-Steinwerder]].

== Reis fan 'e St. Louis ==
De St. Louis waard oer de hiele wrâld bekend troch de reis dy't it skip tusken heal maaie en heal juny 1939 makke mei [[Joaden|Joadske]] emigranten oan board. Op 13 maaie 1939 farde it skip de haven fan Hamburch út foar in bysûndere reis mei [[Kuba]] as bestemming. Oan board wienen 937 pasagiers — hast allegear Dútske Joaden — dy't [[Nazy-Dútslân|nazy-Dútslân]] ûntflechten, in heal jier nei it geweld fan 'e [[Kristallnacht|Novimberpogrom]].
[[Ofbyld:На палубе лайнера «Сент-Луис» (2).jpg|thumb|left|Joaden op it dek fan 'e St. Louis]] 
Op 27 maaie 1939 kaam it skip yn [[Havana]] oan en gie it foar anker yn 'e haven, om't it Kubaanske regear net tastie dat it skip oan in kaai oanlei. De Kubaanske fisumregels wienen koart foar dy tiid feroare en de lokale autoriteiten wegeren de passazjiers de tagong ta it lân. Nei ûnderhannelings troch kaptein [[Gustav Schröder]] mochten 29 passazjiers fan board gean. Op 2 juny 1939 waard it skip twongen om it Kubaanske wetter te ferlitten.

Dêrnei farde it skip by de kust fan [[Floarida]] lâns, wylst kaptein Schröder, de rederij HAPAG en ferskate Joadske organisaasjes om help fregen — hja rjochten har sels persoanlik ta de Amerikaanske presidint [[Franklin Roosevelt]]. Under druk fan 'e ynlânske polityk wegere Roosevelt lykwols op 4 juny 1939 it skip de tagong ta de [[Feriene Steaten]] en dat de flechtlingen it lân yn komme mochten. Foar de kust fan [[Kanada]] ûndergiene hja itselde lot. Lang om let waard de St. Louis, op ynstruksje fan 'e rederij, twongen om werom te kearen nei [[Jeropa]].
[[Ofbyld:GSchroederAntwerp.jpg|thumb|left|Kapitein Gustav Schröder oerleit mei Belgyske amtenaren yn 'e Antwerpske haven om tastimming foar de Joaden om fan board te gean]]   
Pas koart foardat de St. Louis it [[Kanaal]] berikte, slaggen in ynternasjonale Joadske organisaasje en HAPAG-direkteur Holthusen deryn om de regearings fan [[Belgje]], [[Nederlân]], [[Frankryk]] en [[Grut-Brittanje]] derfan te oertsjûgjen de emigranten op te nimmen. De Belgyske regearingsautoriteiten stiene ta dat it skip yn [[Antwerpen]] oanlei, en op 17 juny 1939 gyngen de flechtlingen fan board. Hja waarden opfongen troch Belgje (214), Nederlân (181), Frankryk (224) en Grut-Brittanje (254). Yn Nederlân waarden de flechtlingen ûnderbrocht yn it sintrale flechtlingekamp [[Kamp Westerbork|Westerbork]].

Mei de ynfal fan 'e [[Wehrmacht]] yn Belgje, Nederlân en Frankryk yn 1940 kamen de measte emigranten dy't troch dizze lannen opfongen wienen lykwols op 'e nij ûnder it gesach fan it nazyrezjym. Neffens resinter ûndersyk binne 254 fan 'e passazjiers fermoarde yn 'e [[Holocaust]].

== Twadde Wrâldkriich ==
De St. Louis naam nei it werombringen fan 'e Joaden de reguliere tsjinst wer op en koart foar it útbrekken fan 'e kriich wist it skip sûnder passazjiers út New York te fertrekken, wêrtroch't it oan ynternearring yn 'e Feriene Staten ûntsnapte. Tusken 4 en 8 septimber 1939 farde it skip troch de [[Strjitte fan Denemark]] — sûnder opmurken te wurden troch Britske skippen — en kaam op 11 septimber 1939 oan yn 'e [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-haven [[Moermansk]]. It bleau dêr oant desimber 1939, wêrnei't it by de [[Noarwegen|Noarske]] kust lâns rjochting Dútslân farde en op 1 jannewaris 1940 yn Hamburch oankwam.

Neidat it skip yn maaie 1940 oanpast wie op 'e werf fan 'e [[Kriegsmarine]] (Dútske marine) yn [[Wilhelmshaven]], waard it troch de Dútske marine ynset as loazjemintsskip yn [[Kiel]] – en foar in koart skoft tusken septimber en desimber 1940 yn [[Stettin]]. By in allieard bombardemint op Kiel op 30 augustus 1944 waard it skip troch ferskate bommen troffen en rekke it troch brân foar it grutste part ferwoastge. Op 22 septimber waard it swier skansearre skip oan 'e grûn set om tefoarren te kommen dat it sinke soe.

== Naoarlochske perioade ==
Yn 1946 waard it skip mei tastimming fan 'e Britske besettingsautoriteiten nei Hamburch sleept en dêr provisoarysk reparearre. It skip lei oan 'e steigers yn Altona en die fan april 1947 oant april 1950 as hotelskip foar HAPAG tsjinst. Dêrnei waard de St. Louis ferkocht foar de sloop yn [[Bremerhaven]], dêr't it yn 1952 ûntmantele waard.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:St. Louis (Schiff, 1929)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|St. Louis (ship, 1929)|St. Louis (skip)}}
}}
[[Kategory:Dútsk passazjiersskip]]
[[Kategory:Skip út 1929]]
[[Kategory:Skip sloopt of fergien yn 1952]]</text>
      <sha1>14a0g6vcocatpnwt0kntzp1b9zvoewe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243006</id>
      <parentid>1243005</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T14:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Naoarlochske perioade */ red.</comment>
      <origin>1243006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7134" sha1="4grv721zivwk8djtgoiydbyy2s6vo4v" xml:space="preserve">{{Ynfoboks skip
| namme                       = St. Louis
| ôfbylding                   = StLouisHavana.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De MS St. Louis yn 1929
| flagge                      = Weimarrepublyk / Nazy-Dútslân
| thúshaven                   = Hamburch
| eigner                      = Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft (HAPAG)
| oare namme(n)               = 
| werf                        = Bremer Vulkan, Bremen-Vegesack
| kyllizzing                  = 
| tewetterlitting             = 2 augustus 1928
| oplevere                    = 1929
| yn de feart nommen          = 28 maart 1929
| út tsjinst helle            = 1944 / 1950 (as hoteleilân)
| status                      = Sloopt yn 1952
| type                        = Passazjiersskip / Transatlantyske kruser
| subtype                     = Motorskip
| lingte                      = 174,90 m
| breedte                     = 22,10 m
| hichte                      = 
| djipgong                    = 8,80 m
| deplassemint                = 
| tonnaazje                   = 16.732 BRT
| laadfermogen                = 
| tal dekken                  = 
| bemanning                   = sa'n 350-400
| passazjiers                 = 970 (270 1e klasse, 287 2e klasse, 413 toeristeklasse)
| oandriuwing                 = 4 × MAN 6-sylinder diselmotors (12.600 [[pk]])
| maksimale faasje            = 16,5 knopen
| bewapening                  = 
| opmerkings                  = Susterskip: MS Milwaukee
}}
De '''St. Louis''' wie in transatlantysk [[passazjiersskip]] fan 'e [[Hamburg-America Line]] (HAPAG), dat yn 1929 yn 'e feart nommen waard en ynset waard op 'e rûte nei [[New York]].

== It skip ==
De St. Louis, boud ûnder bounûmer 670, waard op 2 augustus 1928 te wetter litten op 'e skipswerf Bremer Vulkan yn Bremen-[[Vegesack]]. It skip hie in lingte fan 174,90 meter, in breedte fan 22,10 meter en in brutotonnaazje fan 16.732 BRT. It waard oandreaun troch fjouwer dûbelwurkjende, seissylinder twatakt-diselmotors (ûntwerp fan MAN, yn lisinsje boud troch Bremer Vulkan) mei in fermogen fan elts 3.150 pk, wat in faasje fan 16,5 [[Knoop (faasje)|knopen]] mooglik makke. It skip bea plak oan 270 passazjiers yn 'e earste klasse, 287 yn 'e twadde klasse en 413 yn 'e toeristeklasse.

It [[susterskip]] wie de [[MS Milwaukee (1929)|Milwaukee]] — in skip fan 16.699 BRT — dat op 20 febrewaris 1929 te wetter litten waard op 'e skipswerf Blohm &amp; Voss yn [[Hamburch-Steinwerder]].

== Reis fan 'e St. Louis ==
De St. Louis waard oer de hiele wrâld bekend troch de reis dy't it skip tusken heal maaie en heal juny 1939 makke mei [[Joaden|Joadske]] emigranten oan board. Op 13 maaie 1939 farde it skip de haven fan Hamburch út foar in bysûndere reis mei [[Kuba]] as bestemming. Oan board wienen 937 pasagiers — hast allegear Dútske Joaden — dy't [[Nazy-Dútslân|nazy-Dútslân]] ûntflechten, in heal jier nei it geweld fan 'e [[Kristallnacht|Novimberpogrom]].
[[Ofbyld:На палубе лайнера «Сент-Луис» (2).jpg|thumb|left|Joaden op it dek fan 'e St. Louis]] 
Op 27 maaie 1939 kaam it skip yn [[Havana]] oan en gie it foar anker yn 'e haven, om't it Kubaanske regear net tastie dat it skip oan in kaai oanlei. De Kubaanske fisumregels wienen koart foar dy tiid feroare en de lokale autoriteiten wegeren de passazjiers de tagong ta it lân. Nei ûnderhannelings troch kaptein [[Gustav Schröder]] mochten 29 passazjiers fan board gean. Op 2 juny 1939 waard it skip twongen om it Kubaanske wetter te ferlitten.

Dêrnei farde it skip by de kust fan [[Floarida]] lâns, wylst kaptein Schröder, de rederij HAPAG en ferskate Joadske organisaasjes om help fregen — hja rjochten har sels persoanlik ta de Amerikaanske presidint [[Franklin Roosevelt]]. Under druk fan 'e ynlânske polityk wegere Roosevelt lykwols op 4 juny 1939 it skip de tagong ta de [[Feriene Steaten]] en dat de flechtlingen it lân yn komme mochten. Foar de kust fan [[Kanada]] ûndergiene hja itselde lot. Lang om let waard de St. Louis, op ynstruksje fan 'e rederij, twongen om werom te kearen nei [[Jeropa]].
[[Ofbyld:GSchroederAntwerp.jpg|thumb|left|Kapitein Gustav Schröder oerleit mei Belgyske amtenaren yn 'e Antwerpske haven om tastimming foar de Joaden om fan board te gean]]   
Pas koart foardat de St. Louis it [[Kanaal]] berikte, slaggen in ynternasjonale Joadske organisaasje en HAPAG-direkteur Holthusen deryn om de regearings fan [[Belgje]], [[Nederlân]], [[Frankryk]] en [[Grut-Brittanje]] derfan te oertsjûgjen de emigranten op te nimmen. De Belgyske regearingsautoriteiten stiene ta dat it skip yn [[Antwerpen]] oanlei, en op 17 juny 1939 gyngen de flechtlingen fan board. Hja waarden opfongen troch Belgje (214), Nederlân (181), Frankryk (224) en Grut-Brittanje (254). Yn Nederlân waarden de flechtlingen ûnderbrocht yn it sintrale flechtlingekamp [[Kamp Westerbork|Westerbork]].

Mei de ynfal fan 'e [[Wehrmacht]] yn Belgje, Nederlân en Frankryk yn 1940 kamen de measte emigranten dy't troch dizze lannen opfongen wienen lykwols op 'e nij ûnder it gesach fan it nazyrezjym. Neffens resinter ûndersyk binne 254 fan 'e passazjiers fermoarde yn 'e [[Holocaust]].

== Twadde Wrâldkriich ==
De St. Louis naam nei it werombringen fan 'e Joaden de reguliere tsjinst wer op en koart foar it útbrekken fan 'e kriich wist it skip sûnder passazjiers út New York te fertrekken, wêrtroch't it oan ynternearring yn 'e Feriene Staten ûntsnapte. Tusken 4 en 8 septimber 1939 farde it skip troch de [[Strjitte fan Denemark]] — sûnder opmurken te wurden troch Britske skippen — en kaam op 11 septimber 1939 oan yn 'e [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-haven [[Moermansk]]. It bleau dêr oant desimber 1939, wêrnei't it by de [[Noarwegen|Noarske]] kust lâns rjochting Dútslân farde en op 1 jannewaris 1940 yn Hamburch oankwam.

Neidat it skip yn maaie 1940 oanpast wie op 'e werf fan 'e [[Kriegsmarine]] (Dútske marine) yn [[Wilhelmshaven]], waard it troch de Dútske marine ynset as loazjemintsskip yn [[Kiel]] – en foar in koart skoft tusken septimber en desimber 1940 yn [[Stettin]]. By in allieard bombardemint op Kiel op 30 augustus 1944 waard it skip troch ferskate bommen troffen en rekke it troch brân foar it grutste part ferwoastge. Op 22 septimber waard it swier skansearre skip oan 'e grûn set om tefoarren te kommen dat it sinke soe.

== Nei-oarlochske perioade ==
Yn 1946 waard it skip mei tastimming fan 'e Britske besettingsautoriteiten nei Hamburch sleept en dêr provisoarysk reparearre. It skip lei oan 'e steigers yn [[Altona]] en die fan april 1947 oant april 1950 as hotelskip foar HAPAG tsjinst. Dêrnei waard de St. Louis ferkocht foar de sloop yn [[Bremerhaven]], dêr't it yn 1952 ûntmantele waard.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:St. Louis (Schiff, 1929)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|St. Louis (ship, 1929)|St. Louis (skip)}}
}}
[[Kategory:Dútsk passazjiersskip]]
[[Kategory:Skip út 1929]]
[[Kategory:Skip sloopt of fergien yn 1952]]</text>
      <sha1>4grv721zivwk8djtgoiydbyy2s6vo4v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243035</id>
      <parentid>1243006</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[St. Louis (skip, 1929)]] omneamd ta [[St. Louis (skip út 1929)]]: red</comment>
      <origin>1243006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7134" sha1="4grv721zivwk8djtgoiydbyy2s6vo4v" xml:space="preserve">{{Ynfoboks skip
| namme                       = St. Louis
| ôfbylding                   = StLouisHavana.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De MS St. Louis yn 1929
| flagge                      = Weimarrepublyk / Nazy-Dútslân
| thúshaven                   = Hamburch
| eigner                      = Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft (HAPAG)
| oare namme(n)               = 
| werf                        = Bremer Vulkan, Bremen-Vegesack
| kyllizzing                  = 
| tewetterlitting             = 2 augustus 1928
| oplevere                    = 1929
| yn de feart nommen          = 28 maart 1929
| út tsjinst helle            = 1944 / 1950 (as hoteleilân)
| status                      = Sloopt yn 1952
| type                        = Passazjiersskip / Transatlantyske kruser
| subtype                     = Motorskip
| lingte                      = 174,90 m
| breedte                     = 22,10 m
| hichte                      = 
| djipgong                    = 8,80 m
| deplassemint                = 
| tonnaazje                   = 16.732 BRT
| laadfermogen                = 
| tal dekken                  = 
| bemanning                   = sa'n 350-400
| passazjiers                 = 970 (270 1e klasse, 287 2e klasse, 413 toeristeklasse)
| oandriuwing                 = 4 × MAN 6-sylinder diselmotors (12.600 [[pk]])
| maksimale faasje            = 16,5 knopen
| bewapening                  = 
| opmerkings                  = Susterskip: MS Milwaukee
}}
De '''St. Louis''' wie in transatlantysk [[passazjiersskip]] fan 'e [[Hamburg-America Line]] (HAPAG), dat yn 1929 yn 'e feart nommen waard en ynset waard op 'e rûte nei [[New York]].

== It skip ==
De St. Louis, boud ûnder bounûmer 670, waard op 2 augustus 1928 te wetter litten op 'e skipswerf Bremer Vulkan yn Bremen-[[Vegesack]]. It skip hie in lingte fan 174,90 meter, in breedte fan 22,10 meter en in brutotonnaazje fan 16.732 BRT. It waard oandreaun troch fjouwer dûbelwurkjende, seissylinder twatakt-diselmotors (ûntwerp fan MAN, yn lisinsje boud troch Bremer Vulkan) mei in fermogen fan elts 3.150 pk, wat in faasje fan 16,5 [[Knoop (faasje)|knopen]] mooglik makke. It skip bea plak oan 270 passazjiers yn 'e earste klasse, 287 yn 'e twadde klasse en 413 yn 'e toeristeklasse.

It [[susterskip]] wie de [[MS Milwaukee (1929)|Milwaukee]] — in skip fan 16.699 BRT — dat op 20 febrewaris 1929 te wetter litten waard op 'e skipswerf Blohm &amp; Voss yn [[Hamburch-Steinwerder]].

== Reis fan 'e St. Louis ==
De St. Louis waard oer de hiele wrâld bekend troch de reis dy't it skip tusken heal maaie en heal juny 1939 makke mei [[Joaden|Joadske]] emigranten oan board. Op 13 maaie 1939 farde it skip de haven fan Hamburch út foar in bysûndere reis mei [[Kuba]] as bestemming. Oan board wienen 937 pasagiers — hast allegear Dútske Joaden — dy't [[Nazy-Dútslân|nazy-Dútslân]] ûntflechten, in heal jier nei it geweld fan 'e [[Kristallnacht|Novimberpogrom]].
[[Ofbyld:На палубе лайнера «Сент-Луис» (2).jpg|thumb|left|Joaden op it dek fan 'e St. Louis]] 
Op 27 maaie 1939 kaam it skip yn [[Havana]] oan en gie it foar anker yn 'e haven, om't it Kubaanske regear net tastie dat it skip oan in kaai oanlei. De Kubaanske fisumregels wienen koart foar dy tiid feroare en de lokale autoriteiten wegeren de passazjiers de tagong ta it lân. Nei ûnderhannelings troch kaptein [[Gustav Schröder]] mochten 29 passazjiers fan board gean. Op 2 juny 1939 waard it skip twongen om it Kubaanske wetter te ferlitten.

Dêrnei farde it skip by de kust fan [[Floarida]] lâns, wylst kaptein Schröder, de rederij HAPAG en ferskate Joadske organisaasjes om help fregen — hja rjochten har sels persoanlik ta de Amerikaanske presidint [[Franklin Roosevelt]]. Under druk fan 'e ynlânske polityk wegere Roosevelt lykwols op 4 juny 1939 it skip de tagong ta de [[Feriene Steaten]] en dat de flechtlingen it lân yn komme mochten. Foar de kust fan [[Kanada]] ûndergiene hja itselde lot. Lang om let waard de St. Louis, op ynstruksje fan 'e rederij, twongen om werom te kearen nei [[Jeropa]].
[[Ofbyld:GSchroederAntwerp.jpg|thumb|left|Kapitein Gustav Schröder oerleit mei Belgyske amtenaren yn 'e Antwerpske haven om tastimming foar de Joaden om fan board te gean]]   
Pas koart foardat de St. Louis it [[Kanaal]] berikte, slaggen in ynternasjonale Joadske organisaasje en HAPAG-direkteur Holthusen deryn om de regearings fan [[Belgje]], [[Nederlân]], [[Frankryk]] en [[Grut-Brittanje]] derfan te oertsjûgjen de emigranten op te nimmen. De Belgyske regearingsautoriteiten stiene ta dat it skip yn [[Antwerpen]] oanlei, en op 17 juny 1939 gyngen de flechtlingen fan board. Hja waarden opfongen troch Belgje (214), Nederlân (181), Frankryk (224) en Grut-Brittanje (254). Yn Nederlân waarden de flechtlingen ûnderbrocht yn it sintrale flechtlingekamp [[Kamp Westerbork|Westerbork]].

Mei de ynfal fan 'e [[Wehrmacht]] yn Belgje, Nederlân en Frankryk yn 1940 kamen de measte emigranten dy't troch dizze lannen opfongen wienen lykwols op 'e nij ûnder it gesach fan it nazyrezjym. Neffens resinter ûndersyk binne 254 fan 'e passazjiers fermoarde yn 'e [[Holocaust]].

== Twadde Wrâldkriich ==
De St. Louis naam nei it werombringen fan 'e Joaden de reguliere tsjinst wer op en koart foar it útbrekken fan 'e kriich wist it skip sûnder passazjiers út New York te fertrekken, wêrtroch't it oan ynternearring yn 'e Feriene Staten ûntsnapte. Tusken 4 en 8 septimber 1939 farde it skip troch de [[Strjitte fan Denemark]] — sûnder opmurken te wurden troch Britske skippen — en kaam op 11 septimber 1939 oan yn 'e [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-haven [[Moermansk]]. It bleau dêr oant desimber 1939, wêrnei't it by de [[Noarwegen|Noarske]] kust lâns rjochting Dútslân farde en op 1 jannewaris 1940 yn Hamburch oankwam.

Neidat it skip yn maaie 1940 oanpast wie op 'e werf fan 'e [[Kriegsmarine]] (Dútske marine) yn [[Wilhelmshaven]], waard it troch de Dútske marine ynset as loazjemintsskip yn [[Kiel]] – en foar in koart skoft tusken septimber en desimber 1940 yn [[Stettin]]. By in allieard bombardemint op Kiel op 30 augustus 1944 waard it skip troch ferskate bommen troffen en rekke it troch brân foar it grutste part ferwoastge. Op 22 septimber waard it swier skansearre skip oan 'e grûn set om tefoarren te kommen dat it sinke soe.

== Nei-oarlochske perioade ==
Yn 1946 waard it skip mei tastimming fan 'e Britske besettingsautoriteiten nei Hamburch sleept en dêr provisoarysk reparearre. It skip lei oan 'e steigers yn [[Altona]] en die fan april 1947 oant april 1950 as hotelskip foar HAPAG tsjinst. Dêrnei waard de St. Louis ferkocht foar de sloop yn [[Bremerhaven]], dêr't it yn 1952 ûntmantele waard.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:St. Louis (Schiff, 1929)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|St. Louis (ship, 1929)|St. Louis (skip)}}
}}
[[Kategory:Dútsk passazjiersskip]]
[[Kategory:Skip út 1929]]
[[Kategory:Skip sloopt of fergien yn 1952]]</text>
      <sha1>4grv721zivwk8djtgoiydbyy2s6vo4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Skip sloopt of fergien yn 1952</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194747</id>
    <revision>
      <id>1243001</id>
      <timestamp>2026-10-22T13:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Skip sloopt of fergien yn de 20e iuw|1952]] [[Kategory:1952]]&quot;</comment>
      <origin>1243001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="hp7tb5qsnsyphwkw3hy7pmtjipp8rmy" xml:space="preserve">[[Kategory:Skip sloopt of fergien yn de 20e iuw|1952]]
[[Kategory:1952]]</text>
      <sha1>hp7tb5qsnsyphwkw3hy7pmtjipp8rmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustav Schröder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194748</id>
    <revision>
      <id>1243007</id>
      <timestamp>2026-10-22T14:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding                    = Gustav Schröder 107-01.jpg | ôfbyldingstekst              =  | ôfbyldingsbreedte            =  | echte namme                  = Gustav Schröder | oare namme(n)                =  | nasjonaliteit                = [[Dútslân|Dútsk]] | berne                        = [[27 septimber]] [[1885]] | berteplak                    = [[Haderslev|Hadersleben]], [[Dútske Ryk]] (no Haderslev, [[Denemark]]) | stoarn...&quot;</comment>
      <origin>1243007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="klkpstnwveylktrwasnxdgxyn53efeo" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Gustav Schröder 107-01.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Gustav Schröder
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = [[Dútslân|Dútsk]]
| berne                        = [[27 septimber]] [[1885]]
| berteplak                    = [[Haderslev|Hadersleben]], [[Dútske Ryk]] (no Haderslev, [[Denemark]])
| stoarn                       = [[10 jannewaris]] [[1959]]
| stjerplak                    = [[Hamburch]], [[West-Dútslân]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = Skipskapein, skriuwer
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 1902–1940
| reden bekendheid             = Syn besykjen om 937 Joadske flechtlingen oan board fan de MS St. Louis yn 1939 te rêden
| bekendste wurk(en)           = Autobiografy: *Heimatlos auf hoher See* (1949)
| prizen                       = [[Oarder fan Fertjinste fan de Bûnsrepublyk Dútslân]] (1957)&lt;br&gt;[[Rjochtfeardige ûnder de Folken]] (1993, postúm)
| webside                      = 
}}
'''Gustav Schröder''' (27 septimber 1885 – 10 jannewaris 1959) wie in [[Dútslân|Dútske]] kaptein dy't foaral bekend is om syn besykjen om 937 Dútsk-Joadske passazjiers oan board fan syn skip, de [[St. Louis (skip, 1929)|MS St. Louis]], te rêden. Hja wienen yn 1939 yn [[Hamburch]] oan board fan 'e St. Louis gien om oan 'e [[nazy]]'s te ûntsnappen. It doel fan 'e reis wie [[Havana]] ([[Kuba]]), mar dêr waarden de passazjiers wegere om fan board te gean. Om't Schröder wist dat de weromkear nei Hamburch in grut risiko foar syn passazjiers ynhâlde soe, farde kaptein Schröder farde kaptein Schröder troch nei ferskate oare lannen yn in besykjen harren libben te rêden, mar syn fersyk oan dy lannen om de passazjiers op te nimmen waard ôfwiisd.

== Karriêre ==
[[Ofbyld:0 Duchesse Anne (trois-mâts carré) 1.JPG|thumb|left|De Großherzogin Elisabeth dêr Schröder syn oplieding krige]]
Schröder sette mei syn wurk op see yn 1902 útein yn 'e âldens fan 16 jier. Dat wie oan board fan it opliedingsskip ''Großherzogin Elisabeth''. Nei syn oplieding tsjinne er ynearsten op sylskippen; letter wurke er as matroas op 'e ''SS Deutschland'' fan 'e [[Hamburg-America Line]] – yn dy tiid ien fan 'e rapste skippen fan 'e  wrâld en hâlder fan 'e 'Blauwe Wimpel' (de priis foar de rapste oerstek fan 'e [[Atlantyske Oseaan]]). Nei 24 jier tsjinst waard Schröder promovearre ta de rang fan kaptein. Yn 1913 waard er yn [[Kalkutta]] ([[Yndia]]) stasjonearre, mar dêr waard er yn 'e [[Earste Wrâldkriich]] as fijannelik ûnderdaan ynternearre. As hobby begûn er doe talen te studearjen; lang om let spriek er sân talen floeiend.

Doe't Schröder yn 1919 nei Dútslân weromkearde, siet er sûnder wurk. Dat wie in gefolch fan 'e twongen demilitarisearring en de beheiningen op it tal oarlochsskippen foar de [[Reichsmarine|Dútske marine]], lykas fêstlein yn it [[Ferdrach fan Versailles]]. Yn 1921 krige er wurk by de rederij HAPAG (Hamburg-Amerikanische Paketfahrt-Aktiengesellschaft) en yn 1935 waard er befoardere ta earste ofsier op 'e Hansa. Yn augustus 1936 waard er gesachfierder fan 'e ''MS Ozeana''.

== De reis fan 'e St. Louis ==
{{Apart|St. Louis (skip, 1929)}}
Yn 1939 ferliet de St. Louis mei Schröder as kaptein Dútslân op wei nei [[Kuba]] mei 937 Joadske flechtlingen dy't op syk wienen nei in feilich plak. Schröder stie derop dat syn passazjiers by dy reis mei respekt behannele waarden en liet de Joaden oan board religieuze tsjinsten hâlde, ek al wist er dat soks troch de [[NSDAP|nazy-partij]] net wurdearre wurde soe.
[[Ofbyld:GSchroederAntwerp.jpg|thumb|left|Kaptein Gustav Schröder oerleit mei Belgyske amtenaren yn 'e Antwerpske haven om tastimming foar de Joaden om fan board te gean]] 
De flechtlingen krigen gjin tagong ta Kuba, en ek de [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] wegeren de passazjiers, wêrtroch't Schröder twongen waard om mei de Joaden werom te farren nei [[Jeropa]]. Ynstee fan syn passazjiers werom te bringen nei Dútslân – dêr't se nei alle gedachten nei [[konsintraasjekamp]]en brocht wurde soene – besocht er earne oars asyl foar har oan te freegjen. Lang om let waarden de measte passazjiers as flechtling opnommen troch [[Belgje]], [[Frankryk]], [[Nederlân]] en it [[Feriene Keninkryk]]. Sawat 250 passazjiers krigen lykwols nearne asyl en waarden twongen werom te kearen nei troch nazy-Dútslân besette gebieten, dêr't hja om it libben brocht waarden.

De reis fan 'e St. Louis waard beskreaun yn it boek Voyage of the Damned (1974) fan Gordon Thomas en Max Morgan-Witts, dat de basis foarme foar de spylfilm mei deselde namme út 1976.

== Lettere jierren ==
Wylst Schröder noch jimmeroan it befel fierde oer de St. Louis, riede Schröder in nije transatlantyske reis ta, mar de passazjiers mochten net oan board gean. Wilens hienen Grut-Brittanje en [[Frankryk]] de oarloch ferklearre oan nazy-Dútslân. Op 'e weromreis út [[Bermuda]] wei wist Schröder in blokkade fan 'e Britske marine te omsyljen en lei er oan yn it neutrale [[Moermansk]]. Mei in minimale bemanning slagge Schröder deryn om by de alliearde patrouilles lâns te farren en it skip helle op 1 jannewaris 1940 Hamburch.

Hy krige dêrnei in kantoarbaan en is nea wer op see gien. Nei de oarloch wurke er as skriuwer en besocht er syn ferhaal te ferkeapjen. Hy waard frijsteld fan 'e [[denazyfikaasje]]prosedueres tanksij tsjûgenissen fan ferskate Joadske flechtlingen, dy't de reis oerlibbe hienen. 

Schröder wie troud en wenne mei syn húshâlding yn Hamburch. Hy ferstoar yn 1959 yn 'e âldens fan 73 jier.

== Underskiedings en earbetoan ==
Schröder krige doe't er noch libbe al in soad lof foar syn hanneljen yn 'e tiid fan 'e [[Holocaust]], mar ek postúm. Yn 1957 waard him troch de [[Bûnsrepublyk Dútslân]] it [[Oarder fan Fertjinste fan de Bûnsrepublyk Dútslân|Krús fan Fertjinste]] ferliend &quot;foar fertjinsten foar it folk en it lân by it rêden fan flechtlingen.&quot;

Yn maart 1993 ferliende [[Yad Vashem]] oan Schröder de titel '[[Rjochtfeardige ûnder de Folken]]'. Yn 2000 neamde syn bertestêd Hamburch in strjitte nei Schröder en waard dêr by de oanlissteigers in ynformaasjeboerd ûnthulle.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Gustav Schröder]]
{{reflist}}
* [https://historiek.net/gustav-schroder-1885-1959-en-de-reis-van-de-st-louis/142851/ Historiek Net] 
----
{{Commonscat|St. Louis (ship, 1929)|St. Louis (skip)}}
}}

[[Kategory:Dútsk seeman]]
[[Kategory:Rjochtfeardige ûnder de Folken]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1885]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1959]]</text>
      <sha1>klkpstnwveylktrwasnxdgxyn53efeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243012</id>
      <parentid>1243007</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T15:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>boeken</comment>
      <origin>1243012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7116" sha1="0sqyv4ilo5lwi5xl5v7b7lonrrxzthq" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Gustav Schröder 107-01.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Gustav Schröder
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = [[Dútslân|Dútsk]]
| berne                        = [[27 septimber]] [[1885]]
| berteplak                    = [[Haderslev|Hadersleben]], [[Dútske Ryk]] (no Haderslev, [[Denemark]])
| stoarn                       = [[10 jannewaris]] [[1959]]
| stjerplak                    = [[Hamburch]], [[West-Dútslân]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = Skipskapein, skriuwer
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 1902–1940
| reden bekendheid             = Syn besykjen om 937 Joadske flechtlingen oan board fan de MS St. Louis yn 1939 te rêden
| bekendste wurk(en)           = Autobiografy: ''Heimatlos auf hoher See'' (1949)
| prizen                       = [[Oarder fan Fertjinste fan de Bûnsrepublyk Dútslân]] (1957)&lt;br&gt;[[Rjochtfeardige ûnder de Folken]] (1993, postúm)
| webside                      = 
}}
'''Gustav Schröder''' (27 septimber 1885 – 10 jannewaris 1959) wie in [[Dútslân|Dútske]] kaptein dy't foaral bekend is om syn besykjen om 937 Dútsk-Joadske passazjiers oan board fan syn skip, de [[St. Louis (skip, 1929)|MS St. Louis]], te rêden. Hja wienen yn 1939 yn [[Hamburch]] oan board fan 'e St. Louis gien om oan 'e [[nazy]]'s te ûntsnappen. It doel fan 'e reis wie [[Havana]] ([[Kuba]]), mar dêr waarden de passazjiers wegere om fan board te gean. Om't Schröder wist dat de weromkear nei Hamburch in grut risiko foar syn passazjiers ynhâlde soe, farde kaptein Schröder troch nei ferskate oare lannen yn in besykjen harren libben te rêden, mar syn fersyk oan dy lannen om de passazjiers op te nimmen waard ôfwiisd.

== Karriêre ==
[[Ofbyld:0 Duchesse Anne (trois-mâts carré) 1.JPG|thumb|left|De Großherzogin Elisabeth dêr Schröder syn oplieding krige]]
Schröder sette mei syn wurk op see yn 1902 útein yn 'e âldens fan 16 jier. Dat wie oan board fan it opliedingsskip ''Großherzogin Elisabeth''. Nei syn oplieding tsjinne er ynearsten op sylskippen; letter wurke er as matroas op 'e ''SS Deutschland'' fan 'e [[Hamburg-America Line]] – yn dy tiid ien fan 'e rapste skippen fan 'e  wrâld en hâlder fan 'e 'Blauwe Wimpel' (de priis foar de rapste oerstek fan 'e [[Atlantyske Oseaan]]). Nei 24 jier tsjinst waard Schröder promovearre ta de rang fan kaptein. Yn 1913 waard er yn [[Kalkutta]] ([[Yndia]]) stasjonearre, mar dêr waard er yn 'e [[Earste Wrâldkriich]] as fijannelik ûnderdaan ynternearre. As hobby begûn er doe talen te studearjen; lang om let spriek er sân talen floeiend.

Doe't Schröder yn 1919 nei Dútslân weromkearde, siet er sûnder wurk. Dat wie in gefolch fan 'e twongen demilitarisearring en de beheiningen op it tal oarlochsskippen foar de [[Reichsmarine|Dútske marine]], lykas fêstlein yn it [[Ferdrach fan Versailles]]. Yn 1921 krige er wurk by de rederij HAPAG (Hamburg-Amerikanische Paketfahrt-Aktiengesellschaft) en yn 1935 waard er befoardere ta earste ofsier op 'e Hansa. Yn augustus 1936 waard er gesachfierder fan 'e ''MS Ozeana''.

== De reis fan 'e St. Louis ==
{{Apart|St. Louis (skip, 1929)}}
Yn 1939 ferliet de St. Louis mei Schröder as kaptein Dútslân op wei nei [[Kuba]] mei 937 Joadske flechtlingen dy't op syk wienen nei in feilich plak. Schröder stie derop dat syn passazjiers by dy reis mei respekt behannele waarden en liet de Joaden oan board religieuze tsjinsten hâlde, ek al wist er dat soks troch de [[NSDAP|nazy-partij]] net wurdearre wurde soe.
[[Ofbyld:GSchroederAntwerp.jpg|thumb|left|Kaptein Gustav Schröder oerleit mei Belgyske amtenaren yn 'e Antwerpske haven om tastimming foar de Joaden om fan board te gean]] 
De flechtlingen krigen gjin tagong ta Kuba, en ek de [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] wegeren de passazjiers, wêrtroch't Schröder twongen waard om mei de Joaden werom te farren nei [[Jeropa]]. Ynstee fan syn passazjiers werom te bringen nei Dútslân – dêr't se nei alle gedachten nei [[konsintraasjekamp]]en brocht wurde soene – besocht er earne oars asyl foar har oan te freegjen. Lang om let waarden de measte passazjiers as flechtling opnommen troch [[Belgje]], [[Frankryk]], [[Nederlân]] en it [[Feriene Keninkryk]]. Sawat 250 passazjiers krigen lykwols nearne asyl en waarden twongen werom te kearen nei troch nazy-Dútslân besette gebieten, dêr't hja om it libben brocht waarden.

De reis fan 'e St. Louis waard beskreaun yn it boek ''Voyage of the Damned'' (1974) fan Gordon Thomas en Max Morgan-Witts, dat de basis foarme foar de spylfilm mei deselde namme út 1976.

== Lettere jierren ==
Wylst Schröder noch jimmeroan it befel fierde oer de St. Louis, riede Schröder in nije transatlantyske reis ta, mar de passazjiers mochten net oan board gean. Wilens hienen Grut-Brittanje en [[Frankryk]] de oarloch ferklearre oan nazy-Dútslân. Op 'e weromreis út [[Bermuda]] wei wist Schröder in blokkade fan 'e Britske marine te omsyljen en lei er oan yn it neutrale [[Moermansk]]. Mei in minimale bemanning slagge Schröder deryn om by de alliearde patrouilles lâns te farren en it skip helle op 1 jannewaris 1940 Hamburch.

Hy krige dêrnei in kantoarbaan en is nea wer op see gien. Nei de oarloch wurke er as skriuwer en besocht er syn ferhaal te ferkeapjen. Hy waard frijsteld fan 'e [[denazyfikaasje]]prosedueres tanksij tsjûgenissen fan ferskate Joadske flechtlingen, dy't de reis oerlibbe hienen. 

Schröder wie troud en wenne mei syn húshâlding yn Hamburch. Hy ferstoar yn 1959 yn 'e âldens fan 73 jier.

== Underskiedings en earbetoan ==
Schröder krige doe't er noch libbe al in soad lof foar syn hanneljen yn 'e tiid fan 'e [[Holocaust]], mar ek postúm. Yn 1957 waard him troch de [[Bûnsrepublyk Dútslân]] it [[Oarder fan Fertjinste fan de Bûnsrepublyk Dútslân|Krús fan Fertjinste]] ferliend &quot;foar fertjinsten foar it folk en it lân by it rêden fan flechtlingen.&quot;

Yn maart 1993 ferliende [[Yad Vashem]] oan Schröder de titel '[[Rjochtfeardige ûnder de Folken]]'. Yn 2000 neamde syn bertestêd Hamburch in strjitte nei Schröder en waard dêr by de oanlissteigers in ynformaasjeboerd ûntbleate.

== Publikaasjes ==
*''Fernweh und Heimweh.'' Rütten &amp; Loening, Potsdam 1943.
*''Heimatlos auf hoher See''. Berlin 1949. Digitaal: [http://www.natuerlichteambuilding.de/bericht ''Heimatlos auf Hoher See: Bericht vom Kapitän der St. Louis Gustav Schröder'']

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Gustav Schröder]]
{{reflist}}
* [https://historiek.net/gustav-schroder-1885-1959-en-de-reis-van-de-st-louis/142851/ Historiek Net] 
----
{{Commonscat|St. Louis (ship, 1929)|St. Louis (skip)}}
}}

[[Kategory:Dútsk seeman]]
[[Kategory:Rjochtfeardige ûnder de Folken]]
[[Kategory:Polyglot]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1885]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1959]]</text>
      <sha1>0sqyv4ilo5lwi5xl5v7b7lonrrxzthq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Denazyfikaasje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194749</id>
    <redirect title="Untnazifisearring" />
    <revision>
      <id>1243009</id>
      <timestamp>2026-10-22T14:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Untnazifisearring]]</comment>
      <origin>1243009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="jgtjgonig8q74dde2cxmz73bdy1eccs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Untnazifisearring]]</text>
      <sha1>jgtjgonig8q74dde2cxmz73bdy1eccs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jacob de Rook</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194750</id>
    <revision>
      <id>1243014</id>
      <timestamp>2026-10-22T16:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1243014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="rh427xhrmb0iwpvlfethuwp2wtt5r97" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jacob de Rook.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{NEDnasj}}
| berne                        = [[12 july]] [[1889]]
| berteplak                    = [[De Lemmer]]
| stoarn                       = [[13 april]] [[1942]]
| stjerplak                    = [[konsintraasjekamp]] [[Buchenwald]]
| etnisiteit                   = {{FRLetn}}
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Jacob de Rook''' ([[12 july]] [[1889]] – [[13 april]] [[1942]]) wie in Nederlânske gemeenteriedslid foar de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]], en in fersetsstrider yn de earste jierren fan de [[Twadde Wrâldoarloch]].

== Biografy ==
De Rook wie de soan fan Klaas de Rook en Wiebrigje Doeve.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:b26d3b60-69d8-6599-a4b5-1bc85ab2d4cc. [https://web.archive.org/web/20230812173710/https://www.openarch.nl/frl:b26d3b60-69d8-6599-a4b5-1bc85ab2d4cc Argivearre] op 12 augustus 2023.&lt;/ref&gt; Hy hie acht bruorren. Op 18 maaie 1922 troude er yn Lemsterlân mei Baukje Visser.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:ed300288-fded-64c1-4c76-bfeda048a916/nl&lt;/ref&gt; Fan berop wie er oarspronklik fiskeroker; letter waard er gemeenteriedslid yn de gemeente [[Lemsterlân]] út namme fan de [[CPN]]. Hy wie ek muzikant en trede mei syn bruorren op yn it 'Rookorkest'.

===Politikus===

===Yn de oarloch===
De Rook wie in útsprutsen en fûle tsjinstanner fan de Dútske besetting fan Nederlân yn 1940. Yn de earste jierren fan de oarloch hold er him benammen dwaande mei it bewurkjen en fersprieden fan de yllegale fersetskrante ''Het Noorderlicht''. Fanwegen syn fersetsaktiviteiten en syn iepentlike anty-Dútske hâlding joech [[Marinus Krijger]], de boargemaster fan Lemsterlân, in arrestaasjebefel tsjin him út.
Op 28 maaie 1941 waard De Rook yn [[Grins (stêd)|Grins]] arrestearre troch de [[Sicherheitsdienst]] (SD) en oerbrocht nei it [[Oranjehotel]], in finzenis yn [[Skeveningen]]. Ein 1941 waard er deportearre nei it Dútske konsintraasjekamp [[Buchenwald]], dêr't er op 13 april 1942 stoar oan in hertoanfal.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:dbd3b989-9cb1-4cc3-803b-b0356089c5b1&lt;/ref&gt; Hy leit begroeven yn in grêf sûnder namme op it terrein fan it eardere konsintraasjekamp. &lt;br&gt;
Op 4 maaie 1955 ûntbleate syn widdo in monumint yn de [[Tsjerke oan it Dok|Herfoarme Tsjerke]] yn De Lemmer, ta eare fan har man en oare doarpsgenoaten dy't yn de Twadde Wrâldoarloch omkamen.


{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Rook, Jacob de}}</text>
      <sha1>rh427xhrmb0iwpvlfethuwp2wtt5r97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243016</id>
      <parentid>1243014</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1243016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="j699yuufb8r7646j3k7bxb7mczuu24x" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jacob de Rook.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 220px
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{NEDnasj}}
| berne                        = [[12 july]] [[1889]]
| berteplak                    = [[De Lemmer]]
| stoarn                       = [[13 april]] [[1942]]
| stjerplak                    = [[konsintraasjekamp]] [[Buchenwald]]
| etnisiteit                   = {{FRLetn}}
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Jacob de Rook''' ([[12 july]] [[1889]] – [[13 april]] [[1942]]) wie in Nederlânske [[gemeenteriedslid]] foar de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]], en in fersetsstrider yn de earste jierren fan de [[Twadde Wrâldoarloch]].

== Biografy ==
De Rook wie de soan fan Klaas de Rook en Wiebrigje Doeve.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:b26d3b60-69d8-6599-a4b5-1bc85ab2d4cc. [https://web.archive.org/web/20230812173710/https://www.openarch.nl/frl:b26d3b60-69d8-6599-a4b5-1bc85ab2d4cc Argivearre] op 12 augustus 2023.&lt;/ref&gt; Hy hie acht bruorren. Op 18 maaie 1922 troude er yn Lemsterlân mei Baukje Visser.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:ed300288-fded-64c1-4c76-bfeda048a916/nl&lt;/ref&gt; Fan berop wie er oarspronklik fiskrikker; letter waard er gemeenteriedslid yn de gemeente [[Lemsterlân]] út namme fan de [[CPN]]. Hy wie ek muzikant en trede mei syn bruorren op yn it 'Rookorkest'.

===Politikus===
De Rook stie bekend as in útsprutsen linkse sosjalist en wurdt dêrom beskôge as ien fan de wichtichste grûnlizzers fan it [[kommunisme]] yn Fryslân. Hy wie oarspronklik lid fan de [[SDAP]], mar ferliet dy partij letter om him by de CPN oan te sluten. Ein jierren 20 waard er foar de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]] (CPN) keazen ta [[gemeenteriedslid]] yn de gemeente [[Lemsterlân]]. As riedslid bleau er iepentlik útkomme foar syn kommunistyske oertsjûging en waard er soms as radikaal sjoen. Soks late ta in breuk yn de sosjalistyske rigen, wat resultearre yn it ûntstean fan in groep ûnôfhinklike sosjalisten (OSP) en de [[Kristlik-Demokratyske Uny]] – in kristlike partij besteande út minsken dy't har fersetten tsjin [[Hendrik Colijn|Colijn]] en tsjin [[militarisme]] wiene – binnen de gemeenteried. Dochs bleau De Rook populêr ûnder syn oanhingers.&lt;ref&gt;https://www.spanvis.com/historie-friesland/friese-verzetsstrijders-wo2/rook-jacob-de. [https://web.archive.org/web/20230326154432/https://www.spanvis.com/historie-friesland/friese-verzetsstrijders-wo2/rook-jacob-de Argivearre] op 26 maart 2023.&lt;/ref&gt;

===Yn de oarloch===
De Rook wie in útsprutsen en fûle tsjinstanner fan de Dútske besetting fan Nederlân yn 1940. Yn de earste jierren fan de oarloch hold er him benammen dwaande mei it bewurkjen en fersprieden fan de yllegale fersetskrante ''Het Noorderlicht''. Fanwegen syn fersetsaktiviteiten en syn iepentlike anty-Dútske hâlding joech [[Marinus Krijger]], de boargemaster fan Lemsterlân, in arrestaasjebefel tsjin him út.
Op 28 maaie 1941 waard De Rook yn [[Grins (stêd)|Grins]] arrestearre troch de [[Sicherheitsdienst]] (SD) en oerbrocht nei it [[Oranjehotel]], in finzenis yn [[Skeveningen]]. Ein 1941 waard er deportearre nei it Dútske konsintraasjekamp [[Buchenwald]], dêr't er op 13 april 1942 stoar oan in hertoanfal.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:dbd3b989-9cb1-4cc3-803b-b0356089c5b1&lt;/ref&gt; Hy leit begroeven yn in grêf sûnder namme op it terrein fan it eardere konsintraasjekamp. &lt;br&gt;
Op 4 maaie 1955 ûntbleate syn widdo in monumint yn de [[Tsjerke oan it Dok|Herfoarme Tsjerke]] yn De Lemmer, ta eare fan har man en oare doarpsgenoaten dy't yn de Twadde Wrâldoarloch omkamen.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Rook, Jacob de}}
[[Kategory:Frysk gemeenteriedslid]]
[[Kategory:CPN-politikus]]
[[Kategory:Frysk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Persoan omkommen yn Buchenwald]]
[[Kategory:Persoan berne op De Lemmer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1889]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1942]]</text>
      <sha1>j699yuufb8r7646j3k7bxb7mczuu24x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243040</id>
      <parentid>1243016</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Yn de oarloch */ kt</comment>
      <origin>1243040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4338" sha1="350cslsttm6sytw9hbwkexskp9kqger" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jacob de Rook.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 220px
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{NEDnasj}}
| berne                        = [[12 july]] [[1889]]
| berteplak                    = [[De Lemmer]]
| stoarn                       = [[13 april]] [[1942]]
| stjerplak                    = [[konsintraasjekamp]] [[Buchenwald]]
| etnisiteit                   = {{FRLetn}}
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Jacob de Rook''' ([[12 july]] [[1889]] – [[13 april]] [[1942]]) wie in Nederlânske [[gemeenteriedslid]] foar de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]], en in fersetsstrider yn de earste jierren fan de [[Twadde Wrâldoarloch]].

== Biografy ==
De Rook wie de soan fan Klaas de Rook en Wiebrigje Doeve.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:b26d3b60-69d8-6599-a4b5-1bc85ab2d4cc. [https://web.archive.org/web/20230812173710/https://www.openarch.nl/frl:b26d3b60-69d8-6599-a4b5-1bc85ab2d4cc Argivearre] op 12 augustus 2023.&lt;/ref&gt; Hy hie acht bruorren. Op 18 maaie 1922 troude er yn Lemsterlân mei Baukje Visser.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:ed300288-fded-64c1-4c76-bfeda048a916/nl&lt;/ref&gt; Fan berop wie er oarspronklik fiskrikker; letter waard er gemeenteriedslid yn de gemeente [[Lemsterlân]] út namme fan de [[CPN]]. Hy wie ek muzikant en trede mei syn bruorren op yn it 'Rookorkest'.

===Politikus===
De Rook stie bekend as in útsprutsen linkse sosjalist en wurdt dêrom beskôge as ien fan de wichtichste grûnlizzers fan it [[kommunisme]] yn Fryslân. Hy wie oarspronklik lid fan de [[SDAP]], mar ferliet dy partij letter om him by de CPN oan te sluten. Ein jierren 20 waard er foar de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]] (CPN) keazen ta [[gemeenteriedslid]] yn de gemeente [[Lemsterlân]]. As riedslid bleau er iepentlik útkomme foar syn kommunistyske oertsjûging en waard er soms as radikaal sjoen. Soks late ta in breuk yn de sosjalistyske rigen, wat resultearre yn it ûntstean fan in groep ûnôfhinklike sosjalisten (OSP) en de [[Kristlik-Demokratyske Uny]] – in kristlike partij besteande út minsken dy't har fersetten tsjin [[Hendrik Colijn|Colijn]] en tsjin [[militarisme]] wiene – binnen de gemeenteried. Dochs bleau De Rook populêr ûnder syn oanhingers.&lt;ref&gt;https://www.spanvis.com/historie-friesland/friese-verzetsstrijders-wo2/rook-jacob-de. [https://web.archive.org/web/20230326154432/https://www.spanvis.com/historie-friesland/friese-verzetsstrijders-wo2/rook-jacob-de Argivearre] op 26 maart 2023.&lt;/ref&gt;

===Yn de oarloch===
De Rook wie in útsprutsen en fûle tsjinstanner fan de Dútske besetting fan Nederlân yn 1940. Yn de earste jierren fan de oarloch hold er him benammen dwaande mei it bewurkjen en fersprieden fan de yllegale fersetskrante ''Het Noorderlicht''. Fanwegen syn fersetsaktiviteiten en syn iepentlike anty-Dútske hâlding joech [[Marinus Krijger]], de boargemaster fan Lemsterlân, in arrestaasjebefel tsjin him út.
Op 28 maaie 1941 waard De Rook yn [[Grins (stêd)|Grins]] arrestearre troch de [[Sicherheitsdienst]] (SD) en oerbrocht nei it [[Oranjehotel]], in finzenis yn [[Skeveningen]]. Ein 1941 waard er deportearre nei it Dútske konsintraasjekamp [[Buchenwald]], dêr't er op 13 april 1942 stoar oan in hertoanfal.&lt;ref&gt;https://www.openarch.nl/frl:dbd3b989-9cb1-4cc3-803b-b0356089c5b1&lt;/ref&gt; Hy leit begroeven yn in grêf sûnder namme op it terrein fan it eardere konsintraasjekamp. &lt;br&gt;
Op 4 maaie 1955 ûntbleate syn widdo in monumint yn de [[Tsjerke oan it Dok|Herfoarme Tsjerke]] yn De Lemmer, ta eare fan har man en oare doarpsgenoaten dy't yn de Twadde Wrâldoarloch omkamen.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Rook, Jacob de}}
[[Kategory:Frysk gemeenteriedslid]]
[[Kategory:CPN-politikus]]
[[Kategory:Frysk kommunist]]
[[Kategory:Frysk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Persoan omkommen yn Buchenwald]]
[[Kategory:Persoan berne op De Lemmer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1889]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1942]]</text>
      <sha1>350cslsttm6sytw9hbwkexskp9kqger</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Persoan omkommen yn Buchenwald</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194751</id>
    <revision>
      <id>1243017</id>
      <timestamp>2026-10-22T17:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Persoan dy't omkommen is yn in nazy-konsintraasjekamp|Buchenwald]] [[Kategory:Buchenwald]]&quot;</comment>
      <origin>1243017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="rdp8sws42j63qft2ut7l2scnueip4ue" xml:space="preserve">[[Kategory:Persoan dy't omkommen is yn in nazy-konsintraasjekamp|Buchenwald]]
[[Kategory:Buchenwald]]</text>
      <sha1>rdp8sws42j63qft2ut7l2scnueip4ue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andamanenbeamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194752</id>
    <revision>
      <id>1243020</id>
      <timestamp>2026-10-22T17:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Andamanenbeamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta bayleii.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[beameksters]] ''Dendrocitta'' |Wittenskiplike namme= Dendrocitta bayleii |Beskriuwer, jier= [[Robert C. Tytler|Tytler]], 1863 |IUCN-stat...&quot;</comment>
      <origin>1243020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3188" sha1="2opxbl8y8mmaeag764g63g91740hibl" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Andamanenbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta bayleii.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta bayleii
|Beskriuwer, jier= [[Robert C. Tytler|Tytler]], 1863
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Andamanenbeamekster''' (''Dendrocitta bayleii'') is in seldsume [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op 'e [[Andamanen]], in [[Yndia|Yndiaaske]] eilannegroep yn 'e [[Golf fan Bingalen]].

== Ferskining ==
Mei in lingte fan 32 sm is de Andamanenbeamekster mei ôfstân de lytste fertsjintwurdiger fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]]. Lykas oare beameksters hat er in lange, sterk tapsrinnende sturt, al wurde de middelste sturtfearren nei de ein ta wat breder. De fûgel hat in swart gesicht en in swarte kiel, in grize nekke en griis boppeboarst, en in readbrune tint op 'e rest fan 'e ûnderkant. Ek de stút is readbrún, wylst de sturt folslein swart is.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt inkeld foar yn tichte bosken op 'e [[Andamanen]], in [[Yndia|Yndiaaske]] eilannegroep beëasten de Golf fan Bingalen.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Status en bedrigings ==
De wrâldpopulaasje fan 'e Andamanenbeamekster is hiel lyts en bestiet neffens rûzing út minder as 1.000 briedende eksimplaren. It oantal fûgels nimt boppedat ôf troch it ferlies fan leefgebiet. Sûnt 2017 klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte op 'e [[Reade List]] as kwetsber (''Vulnerable'', VU).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

== Nammejouwing ==
De wittenskiplike soartenamme, ''bayleii'', is in earbetoan oan Edward Clive Bayley (1821–1894), in Britsk steatsman en archeolooch dy't fan 1842 oant 1878 yn Yndia wurke. Yn 'e literatuer komme ek staveringsfarianten foar lykas ''bazlei'', ''bayleyi'', ''baileyi'' of ''baileii'', mar ''bayleii'' is de offisjeel korrekte stavering.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/andaman-treepie-dendrocitta-bayleii BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/andtre1?continue eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/andtre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta bayleii|Andamanenbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Andamanenbeamekster, Andamanen}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]</text>
      <sha1>2opxbl8y8mmaeag764g63g91740hibl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243023</id>
      <parentid>1243020</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3190" sha1="mym3qk9d5rrp01pmgzce4a6my5wvh55" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Andamanenbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta bayleii.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta bayleii
|Beskriuwer, jier= [[Robert C. Tytler|Tytler]], 1863
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Andamanenbeamekster''' (''Dendrocitta bayleii'') is in seldsume [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op 'e [[Andamanen]], in [[Yndia|Yndiaaske]] eilannegroep yn 'e [[Golf fan Bingalen]].

== Ferskining ==
Mei in lingte fan 32 sm is de Andamanenbeamekster mei ôfstân de lytste fertsjintwurdiger fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]]. Lykas oare beameksters hat er in lange, sterk tapsrinnende sturt, al wurde de middelste sturtfearren nei de ein ta wat breder. De fûgel hat in swart gesicht en in swarte kiel, in grize nekke en griis boppeboarst, en in readbrune tint op 'e rest fan 'e ûnderkant. Ek de stút is readbrún, wylst de sturt folslein swart is.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt inkeld foar yn tichte bosken op 'e [[Andamanen]], in [[Yndia|Yndiaaske]] eilannegroep beëasten de Golf fan Bingalen.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Status en bedrigings ==
De wrâldpopulaasje fan 'e Andamanenbeamekster is hiel lyts en bestiet neffens rûzing út minder as 1.000 briedende eksimplaren. It oantal fûgels nimt boppedat ôf troch it ferlies fan leefgebiet. Sûnt 2017 klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte op 'e [[Reade List]] as kwetsber (''Vulnerable'', VU).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

== Nammejouwing ==
De wittenskiplike soartenamme, ''bayleii'', is in earbetoan oan Edward Clive Bayley (1821–1894), in Britsk steatsman en archeolooch dy't fan 1842 oant 1878 yn Yndia wurke. Yn 'e literatuer komme ek staveringsfarianten foar lykas ''bazlei'', ''bayleyi'', ''baileyi'' of ''baileii'', mar ''bayleii'' is de offisjeel korrekte stavering.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/andaman-treepie-dendrocitta-bayleii BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/andtre1?continue eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/andtre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta bayleii|Andamanenbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Andamanenbeamekster, Andamanen}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]</text>
      <sha1>mym3qk9d5rrp01pmgzce4a6my5wvh55</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243041</id>
      <parentid>1243023</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nammejouwing */ kt</comment>
      <origin>1243041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="2crvjhv9dmuvsmmrec4rb62efkyjzd3" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Andamanenbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta bayleii.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta bayleii
|Beskriuwer, jier= [[Robert C. Tytler|Tytler]], 1863
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Andamanenbeamekster''' (''Dendrocitta bayleii'') is in seldsume [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op 'e [[Andamanen]], in [[Yndia|Yndiaaske]] eilannegroep yn 'e [[Golf fan Bingalen]].

== Ferskining ==
Mei in lingte fan 32 sm is de Andamanenbeamekster mei ôfstân de lytste fertsjintwurdiger fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]]. Lykas oare beameksters hat er in lange, sterk tapsrinnende sturt, al wurde de middelste sturtfearren nei de ein ta wat breder. De fûgel hat in swart gesicht en in swarte kiel, in grize nekke en griis boppeboarst, en in readbrune tint op 'e rest fan 'e ûnderkant. Ek de stút is readbrún, wylst de sturt folslein swart is.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt inkeld foar yn tichte bosken op 'e [[Andamanen]], in [[Yndia|Yndiaaske]] eilannegroep beëasten de Golf fan Bingalen.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Status en bedrigings ==
De wrâldpopulaasje fan 'e Andamanenbeamekster is hiel lyts en bestiet neffens rûzing út minder as 1.000 briedende eksimplaren. It oantal fûgels nimt boppedat ôf troch it ferlies fan leefgebiet. Sûnt 2017 klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte op 'e [[Reade List]] as kwetsber (''Vulnerable'', VU).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

== Nammejouwing ==
De wittenskiplike soartenamme, ''bayleii'', is in earbetoan oan Edward Clive Bayley (1821–1894), in Britsk steatsman en archeolooch dy't fan 1842 oant 1878 yn Yndia wurke. Yn 'e literatuer komme ek staveringsfarianten foar lykas ''bazlei'', ''bayleyi'', ''baileyi'' of ''baileii'', mar ''bayleii'' is de offisjeel korrekte stavering.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/andaman-treepie-dendrocitta-bayleii BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/andtre1?continue eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/andtre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta bayleii|Andamanenbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Andamanenbeamekster, Andamanen}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]]</text>
      <sha1>2crvjhv9dmuvsmmrec4rb62efkyjzd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta bayleii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194753</id>
    <redirect title="Andamanenbeamekster" />
    <revision>
      <id>1243021</id>
      <timestamp>2026-10-22T17:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Andamanenbeamekster]]</comment>
      <origin>1243021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="0cibxcavdxz5v1bh7hk6rywzdqmi2jf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Andamanenbeamekster]]</text>
      <sha1>0cibxcavdxz5v1bh7hk6rywzdqmi2jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Beamekster</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194754</id>
    <revision>
      <id>1243022</id>
      <timestamp>2026-10-22T17:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Dendrocitta|''Dendrocitta''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Kriefûgel]]&quot;</comment>
      <origin>1243022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="6no8zv0oxzka2ai7ra8er0w3ufpqeu5" xml:space="preserve">{{Commonscat|Dendrocitta|''Dendrocitta''}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>6no8zv0oxzka2ai7ra8er0w3ufpqeu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greidhoeke goes Onderwijs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194755</id>
    <revision>
      <id>1243024</id>
      <timestamp>2026-10-22T18:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56564-23</username>
        <id>60369</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;Greidhoeke goes Onderwijs (GGO) wie in ûnderwiisprojekt fan fjouwer basisskoallen yn 'e [[Greidhoeke]], in greidegebiet yn súdwest [[Fryslân]], [[Nederlân]]. It projekt rûn fan 2017 oant en mei 2018 en rjochtte har op ûndersykjend learen, talintûntwikkeling, natuer- en kultueredukaasje, duorsumens en ynternasjonalisearring.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/skries-metafoor-voor-leven-in-greidhoeke/156786398.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.omropfrys...&quot;</comment>
      <origin>1243024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6844" sha1="m63t2gicbj0gwrcaq9uextspjolshgz" xml:space="preserve">Greidhoeke goes Onderwijs (GGO) wie in ûnderwiisprojekt fan fjouwer basisskoallen yn 'e [[Greidhoeke]], in greidegebiet yn súdwest [[Fryslân]], [[Nederlân]]. It projekt rûn fan 2017 oant en mei 2018 en rjochtte har op ûndersykjend learen, talintûntwikkeling, natuer- en kultueredukaasje, duorsumens en ynternasjonalisearring.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/skries-metafoor-voor-leven-in-greidhoeke/156786398.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/822511/learlingen-fan-fjouwer-basisskoallen-swaaie-skries-ut&lt;/ref&gt; De dielnimmende skoallen wurken gear mei âlden, maatskiplike partners en oare belutsenen út de regio.&lt;ref&gt;https://kening.frl/greidhoeke-goes-onderwijs/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;http://greidhoekeot7.nl/&lt;/ref&gt;

== Projekt ==
Greidhoeke goes Onderwijs wie in gearwurkingsprojekt fan fjouwer basisskoallen fan Gearhing Underwiisteam 7: De Opslach yn [[Wommels]], De Romte yn [[Itens]], De Stjelp yn [[Baard]] en It Bynt yn [[Winsum (Fryslân)|Winsum]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

It projekt gie op 1 maart 2017 fan start mei workshops foar learlingen yn It Dielshûs yn Wommels. Dêrby kamen ûnder mear it tekenjen fan de [[skries]] en fragen oer de fûgel en syn leefgebiet oan bod. Ek heechlearaar trekfûgelekology [[Theunis Piersma (biolooch)|Theunis Piersma]] beantwurde fragen fan learlingen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/702218/skoalbern-littenseradiel-krije-lessen-oer-skries&lt;/ref&gt;

De skries, dy't ek bekendstiet as de [[Kening fan 'e Greide]], foarme it sintrale tema. Learlingen ûndersochten it leefgebiet fan de fûgel en folgen syn trekroute tusken Afrika en Fryslân. Dêrby kamen ek bioferskaat, it Fryske lânskip en de natuer en kultuer fan oare lannen oan bod. In wichtich útgongspunt wie ûndersykjend learen: learlingen learden sels ûndersyksfragen te formulearjen en giene op syk nei antwurden. It projekt ferbûn natueredukaasje mei taalûnderwiis, kultuer, digitalisearring en ynternasjonale gearwurking. De skries tsjinne dêrby as útgongspunt om learlingen yn 'e kunde komme te litten mei de lannen dêr't de fûgel ûnder syn trek tahâldt. De learlingen wikselen ynformaasje út mei leeftydsgenoaten yn oare lannen, ûnder oaren Frankryk en Spanje. Dêrby waard ûnder mear it Ingelsk brûkt. It projekt wie derop rjochte om de belutsenens fan learlingen by harren eigen leefomjouwing te fergrutsjen en tagelyk harren kennis fan oare lannen en kultueren te ferbreedzjen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;https://www.lc.nl/nieuwsbladen-friesland/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant-regio/project-greidhoeke-goes-onderwijs-wint-landelijke-internationaliseringsprijs/155721098.html&lt;/ref&gt;

== Projektorganisaasje ==
Ewoud van der Weide wie projektkoördinator en ien fan de ûntwikkelders fan Greidhoeke goes Onderwijs. Hy wurke as learaar yn it basisûnderwiis by It Bynt yn Winsum en wie fan augustus 2017 ôf lokaasjekoördinator fan De Opslach yn Wommels. Fan augustus 2019 ôf wie er dêrneist lokaasjekoördinator fan It Bynt. Yn dizze funksjes wurke er mei kollega's fan de fjouwer dielnimmende basisskoallen gear oan de útfiering fan it projekt.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;https://www.nationaleonderwijsgids.nl/docenten/ewoud-van-der-weide-uit-rien-verkozen-tot-duurzame-docent-2020/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1000460/learaar-winsumer-basisskoalle-utroppen-ta-duorsumste-dosint-fan-it-jier&lt;/ref&gt;

== Aktiviteiten en resultaten ==
Tidens it projekt organisearren de skoallen ferskate ûnderwiisaktiviteiten oer de skries en syn leefgebiet. Op 20 juny 2018 waard it twajierrige projekt ôfsletten mei in útswaaimomint foar de trekfûgel yn in greide tusken de dielnimmende skoallen. De learlingen fersoargen dêrby sels betochte aktiviteiten mei muzyk en beweging.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ien fan de resultaten wie in Frysktalig popliet oer de skries, makke yn gearwurking mei muzikant [[Wiebe Kaspers]]. It liet '[[Nim my mei dy mei]]' ferskynde mei in fideoklip en kaam binnen yn de [[Fryske Top 100]] fan [[Omrop Fryslân]] as heechste nijkommer op plak 8.&lt;ref&gt;https://jeugdjournaal.nl/artikel/2207764-friese-kinderen-willen-de-grutto-redden-met-een-lied&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/781398/cliffs-of-moher-op-numer-1-yn-de-fryske-top-100&lt;/ref&gt;

Oare resultaten wiene in tentoanstelling yn it [[Natoermuseum Fryslân|Natuurmuseum Fryslân]] en in eigen sjoernaal, it Greidhoeke Journaal. De learlingen presintearren dêrmei harren befiningen en kombinearren natueredukaasje mei muzyk, byldzjende keunst, presintaasje en kommunikaasje.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Prizen en erkenning ==
Yn jannewaris 2019 wûn Greidhoeke goes Onderwijs de earste priis yn 'e kategory primêr ûnderwiis fan de [[Fryske Underwiispriis|Onderwijsprijs Fryslân]] 2017–2019. Twa jier earder wie it projekt ek al finalist, mar doe siet it noch yn 'e begjinfaze. Neffens it sjueryrapport hie it projekt de ferwachtingen yntusken wiermakke. De sjuery priizge ûnder mear de orizjinaliteit fan 'e oanpak, de selsstannige ynbring fan 'e learlingen en de kombinaasje fan natuer, kultuer, duorsumens en ynternasjonalisearring. Ek de ferbining tusken de trekroute fan 'e skries en it ûnderwiisprogramma waard neamd as in wichtich skaaimerk fan it projekt.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/onderwijsprijs-voor-scheikunde-eitje/156893559.html&lt;/ref&gt;

Op 11 septimber 2020 wûn it gearwurkingsferbân de Nuffic Internationaliseringsprijs. Dy priis is bedoeld foar basisskoallen dy't op fernijende wize omtinken jouwe oan ynternasjonalisearring, wrâldboargerskip of betiid frjemdetalenûnderwiis. De sjuery fan Nuffic wiisde ûnder mear op 'e eigen ynbring fan 'e learlingen, de gearwurking mei leeftydsgenoaten yn it bûtenlân en de ferbining tusken miljeu, bioferskaat, taal en kultuer.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Yn 2020 waard Ewoud van der Weide útroppen ta Duorsume Dosint fan it jier yn it primêr ûnderwiis. Dy persoanlike ûnderskieding stie yn it teken fan duorsum ûnderwiis en syn belutsenens by ûnderwiisinisjativen op it mêd fan duorsumens, sa't hy mei syn rol as projektkoördinator fan Greidhoeke goes Onderwijs sjen litten hie.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/het-lab-en-de-wei-in-met-duurzame-docenten-je-kunt-het-in-alle-lesstof-betrekken-zelfs-taal-of-rekenen~ba69893d/&lt;/ref&gt;

== Eksterne link ==
[https://greidhoekeot7.nl/ Offisjele webside Greidhoeke goes Onderwijs]


'''Boarnen'''

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/Juryrapport2019OnderwijsprijsGGO.pdf Juryrapport Onderwijsprijs Fryslân 2017–2019, categorie primair onderwijs.]

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/GGO-Nufficjuryrapport.pdf Juryrapport Nuffic Internationaliseringsprijs.]</text>
      <sha1>m63t2gicbj0gwrcaq9uextspjolshgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243025</id>
      <parentid>1243024</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T18:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56564-23</username>
        <id>60369</id>
      </contributor>
      <origin>1243025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7300" sha1="gkshn8cu9ai9sozicvmjpuyuffk8v9k" xml:space="preserve">Greidhoeke goes Onderwijs (GGO) wie in ûnderwiisprojekt fan fjouwer basisskoallen yn 'e [[Greidhoeke]], in greidegebiet yn súdwest [[Fryslân]], [[Nederlân]]. It projekt rûn fan 2017 oant en mei 2018 en rjochtte har op ûndersykjend learen, talintûntwikkeling, natuer- en kultueredukaasje, duorsumens en ynternasjonalisearring.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/skries-metafoor-voor-leven-in-greidhoeke/156786398.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/822511/learlingen-fan-fjouwer-basisskoallen-swaaie-skries-ut&lt;/ref&gt; De dielnimmende skoallen wurken gear mei âlden, maatskiplike partners en oare belutsenen út de regio.&lt;ref&gt;https://kening.frl/greidhoeke-goes-onderwijs/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;http://greidhoekeot7.nl/&lt;/ref&gt;

== Projekt ==
Greidhoeke goes Onderwijs wie in gearwurkingsprojekt fan fjouwer basisskoallen fan Gearhing Underwiisteam 7: De Opslach yn [[Wommels]], De Romte yn [[Itens]], De Stjelp yn [[Baard]] en It Bynt yn [[Winsum (Fryslân)|Winsum]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

It projekt gie op 1 maart 2017 fan start mei workshops foar learlingen yn It Dielshûs yn Wommels. Dêrby kamen ûnder mear it tekenjen fan de [[skries]] en fragen oer de fûgel en syn leefgebiet oan bod. Ek heechlearaar trekfûgelekology [[Theunis Piersma (biolooch)|Theunis Piersma]] beantwurde fragen fan learlingen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/702218/skoalbern-littenseradiel-krije-lessen-oer-skries&lt;/ref&gt;

De skries, dy't ek bekendstiet as de [[Kening fan 'e Greide]], foarme it sintrale tema. Learlingen ûndersochten it leefgebiet fan de fûgel en folgen syn trekroute tusken Afrika en Fryslân. Dêrby kamen ek bioferskaat, it Fryske lânskip en de natuer en kultuer fan oare lannen oan bod. In wichtich útgongspunt wie ûndersykjend learen: learlingen learden sels ûndersyksfragen te formulearjen en giene op syk nei antwurden. It projekt ferbûn natueredukaasje mei taalûnderwiis, kultuer, digitalisearring en ynternasjonale gearwurking. De skries tsjinne dêrby as útgongspunt om learlingen yn 'e kunde komme te litten mei de lannen dêr't de fûgel ûnder syn trek tahâldt. De learlingen wikselen ynformaasje út mei leeftydsgenoaten yn oare lannen, ûnder oaren Frankryk en Spanje. Dêrby waard ûnder mear it Ingelsk brûkt. It projekt wie derop rjochte om de belutsenens fan learlingen by harren eigen leefomjouwing te fergrutsjen en tagelyk harren kennis fan oare lannen en kultueren te ferbreedzjen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;https://www.lc.nl/nieuwsbladen-friesland/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant-regio/project-greidhoeke-goes-onderwijs-wint-landelijke-internationaliseringsprijs/155721098.html&lt;/ref&gt;

== Projektorganisaasje ==
Ewoud van der Weide wie projektkoördinator en ien fan de ûntwikkelders fan Greidhoeke goes Onderwijs. Hy wurke as learaar yn it basisûnderwiis by It Bynt yn Winsum en wie fan augustus 2017 ôf lokaasjekoördinator fan De Opslach yn Wommels. Fan augustus 2019 ôf wie er dêrneist lokaasjekoördinator fan It Bynt. Yn dizze funksjes wurke er mei kollega's fan de fjouwer dielnimmende basisskoallen gear oan de útfiering fan it projekt.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;https://www.nationaleonderwijsgids.nl/docenten/ewoud-van-der-weide-uit-rien-verkozen-tot-duurzame-docent-2020/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1000460/learaar-winsumer-basisskoalle-utroppen-ta-duorsumste-dosint-fan-it-jier&lt;/ref&gt;

== Aktiviteiten en resultaten ==
Tidens it projekt organisearren de skoallen ferskate ûnderwiisaktiviteiten oer de skries en syn leefgebiet. Op 20 juny 2018 waard it twajierrige projekt ôfsletten mei in útswaaimomint foar de trekfûgel yn in greide tusken de dielnimmende skoallen. De learlingen fersoargen dêrby sels betochte aktiviteiten mei muzyk en beweging.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ien fan de resultaten wie in Frysktalig popliet oer de skries, makke yn gearwurking mei muzikant [[Wiebe Kaspers]]. It liet '[[Nim my mei dy mei]]' ferskynde mei in fideoklip en kaam binnen yn de [[Fryske Top 100]] fan [[Omrop Fryslân]] as heechste nijkommer op plak 8.&lt;ref&gt;https://jeugdjournaal.nl/artikel/2207764-friese-kinderen-willen-de-grutto-redden-met-een-lied&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/781398/cliffs-of-moher-op-numer-1-yn-de-fryske-top-100&lt;/ref&gt;

Oare resultaten wiene in tentoanstelling yn it [[Natoermuseum Fryslân|Natuurmuseum Fryslân]] en in eigen sjoernaal, it Greidhoeke Journaal. De learlingen presintearren dêrmei harren befiningen en kombinearren natueredukaasje mei muzyk, byldzjende keunst, presintaasje en kommunikaasje.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Prizen en erkenning ==
Yn jannewaris 2019 wûn Greidhoeke goes Onderwijs de earste priis yn 'e kategory primêr ûnderwiis fan de [[Fryske Underwiispriis|Onderwijsprijs Fryslân]] 2017–2019. Twa jier earder wie it projekt ek al finalist, mar doe siet it noch yn 'e begjinfaze. Neffens it sjueryrapport hie it projekt de ferwachtingen yntusken wiermakke. De sjuery priizge ûnder mear de orizjinaliteit fan 'e oanpak, de selsstannige ynbring fan 'e learlingen en de kombinaasje fan natuer, kultuer, duorsumens en ynternasjonalisearring. Ek de ferbining tusken de trekroute fan 'e skries en it ûnderwiisprogramma waard neamd as in wichtich skaaimerk fan it projekt.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/onderwijsprijs-voor-scheikunde-eitje/156893559.html&lt;/ref&gt;

Op 11 septimber 2020 wûn it gearwurkingsferbân de Nuffic Internationaliseringsprijs. Dy priis is bedoeld foar basisskoallen dy't op fernijende wize omtinken jouwe oan ynternasjonalisearring, wrâldboargerskip of betiid frjemdetalenûnderwiis. De sjuery fan Nuffic wiisde ûnder mear op 'e eigen ynbring fan 'e learlingen, de gearwurking mei leeftydsgenoaten yn it bûtenlân en de ferbining tusken miljeu, bioferskaat, taal en kultuer.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Yn 2020 waard Ewoud van der Weide útroppen ta Duorsume Dosint fan it jier yn it primêr ûnderwiis. Dy persoanlike ûnderskieding stie yn it teken fan duorsum ûnderwiis en syn belutsenens by ûnderwiisinisjativen op it mêd fan duorsumens, sa't hy mei syn rol as projektkoördinator fan Greidhoeke goes Onderwijs sjen litten hie.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/het-lab-en-de-wei-in-met-duurzame-docenten-je-kunt-het-in-alle-lesstof-betrekken-zelfs-taal-of-rekenen~ba69893d/&lt;/ref&gt;

Feikje Toering wie as direkteur fan it ûnderwiisteam belutsen by it projekt Greidhoeke goes Onderwijs. Yn 2022 waard se beneamd ta [[Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau]], ûnder oare as erkenning foar har ynset foar dizze ûnderwiisfernijing.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/dit-zijn-ze-de-72-friezen-met-een-lintje/157077283.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.frieschdagblad.nl/regio/het-heeft-zijne-majesteit-de-koning-behaagd.../155707711.html&lt;/ref&gt;

== Eksterne link ==
[https://greidhoekeot7.nl/ Offisjele webside Greidhoeke goes Onderwijs]


'''Boarnen'''

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/Juryrapport2019OnderwijsprijsGGO.pdf Juryrapport Onderwijsprijs Fryslân 2017–2019, categorie primair onderwijs.]

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/GGO-Nufficjuryrapport.pdf Juryrapport Nuffic Internationaliseringsprijs.]</text>
      <sha1>gkshn8cu9ai9sozicvmjpuyuffk8v9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243042</id>
      <parentid>1243025</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1243042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7306" sha1="h2utg3s5gaqvn3ca5q27hfzw5hg9t5x" xml:space="preserve">'''Greidhoeke goes Onderwijs''' (GGO) wie in ûnderwiisprojekt fan fjouwer basisskoallen yn 'e [[Greidhoeke]], in greidegebiet yn súdwest [[Fryslân]], [[Nederlân]]. It projekt rûn fan 2017 oant en mei 2018 en rjochtte har op ûndersykjend learen, talintûntwikkeling, natuer- en kultueredukaasje, duorsumens en ynternasjonalisearring.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/skries-metafoor-voor-leven-in-greidhoeke/156786398.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/822511/learlingen-fan-fjouwer-basisskoallen-swaaie-skries-ut&lt;/ref&gt; De dielnimmende skoallen wurken gear mei âlden, maatskiplike partners en oare belutsenen út de regio.&lt;ref&gt;https://kening.frl/greidhoeke-goes-onderwijs/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;http://greidhoekeot7.nl/&lt;/ref&gt;

== Projekt ==
Greidhoeke goes Onderwijs wie in gearwurkingsprojekt fan fjouwer basisskoallen fan Gearhing Underwiisteam 7: De Opslach yn [[Wommels]], De Romte yn [[Itens]], De Stjelp yn [[Baard]] en It Bynt yn [[Winsum (Fryslân)|Winsum]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

It projekt gie op 1 maart 2017 fan start mei workshops foar learlingen yn It Dielshûs yn Wommels. Dêrby kamen ûnder mear it tekenjen fan de [[skries]] en fragen oer de fûgel en syn leefgebiet oan bod. Ek heechlearaar trekfûgelekology [[Theunis Piersma (biolooch)|Theunis Piersma]] beantwurde fragen fan learlingen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/702218/skoalbern-littenseradiel-krije-lessen-oer-skries&lt;/ref&gt;

De skries, dy't ek bekendstiet as de [[Kening fan 'e Greide]], foarme it sintrale tema. Learlingen ûndersochten it leefgebiet fan de fûgel en folgen syn trekroute tusken Afrika en Fryslân. Dêrby kamen ek bioferskaat, it Fryske lânskip en de natuer en kultuer fan oare lannen oan bod. In wichtich útgongspunt wie ûndersykjend learen: learlingen learden sels ûndersyksfragen te formulearjen en giene op syk nei antwurden. It projekt ferbûn natueredukaasje mei taalûnderwiis, kultuer, digitalisearring en ynternasjonale gearwurking. De skries tsjinne dêrby as útgongspunt om learlingen yn 'e kunde komme te litten mei de lannen dêr't de fûgel ûnder syn trek tahâldt. De learlingen wikselen ynformaasje út mei leeftydsgenoaten yn oare lannen, ûnder oaren Frankryk en Spanje. Dêrby waard ûnder mear it Ingelsk brûkt. It projekt wie derop rjochte om de belutsenens fan learlingen by harren eigen leefomjouwing te fergrutsjen en tagelyk harren kennis fan oare lannen en kultueren te ferbreedzjen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;https://www.lc.nl/nieuwsbladen-friesland/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant-regio/project-greidhoeke-goes-onderwijs-wint-landelijke-internationaliseringsprijs/155721098.html&lt;/ref&gt;

== Projektorganisaasje ==
Ewoud van der Weide wie projektkoördinator en ien fan de ûntwikkelders fan Greidhoeke goes Onderwijs. Hy wurke as learaar yn it basisûnderwiis by It Bynt yn Winsum en wie fan augustus 2017 ôf lokaasjekoördinator fan De Opslach yn Wommels. Fan augustus 2019 ôf wie er dêrneist lokaasjekoördinator fan It Bynt. Yn dizze funksjes wurke er mei kollega's fan de fjouwer dielnimmende basisskoallen gear oan de útfiering fan it projekt.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;https://www.nationaleonderwijsgids.nl/docenten/ewoud-van-der-weide-uit-rien-verkozen-tot-duurzame-docent-2020/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1000460/learaar-winsumer-basisskoalle-utroppen-ta-duorsumste-dosint-fan-it-jier&lt;/ref&gt;

== Aktiviteiten en resultaten ==
Tidens it projekt organisearren de skoallen ferskate ûnderwiisaktiviteiten oer de skries en syn leefgebiet. Op 20 juny 2018 waard it twajierrige projekt ôfsletten mei in útswaaimomint foar de trekfûgel yn in greide tusken de dielnimmende skoallen. De learlingen fersoargen dêrby sels betochte aktiviteiten mei muzyk en beweging.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ien fan de resultaten wie in Frysktalig popliet oer de skries, makke yn gearwurking mei muzikant [[Wiebe Kaspers]]. It liet '[[Nim my mei dy mei]]' ferskynde mei in fideoklip en kaam binnen yn de [[Fryske Top 100]] fan [[Omrop Fryslân]] as heechste nijkommer op plak 8.&lt;ref&gt;https://jeugdjournaal.nl/artikel/2207764-friese-kinderen-willen-de-grutto-redden-met-een-lied&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/781398/cliffs-of-moher-op-numer-1-yn-de-fryske-top-100&lt;/ref&gt;

Oare resultaten wiene in tentoanstelling yn it [[Natoermuseum Fryslân|Natuurmuseum Fryslân]] en in eigen sjoernaal, it Greidhoeke Journaal. De learlingen presintearren dêrmei harren befiningen en kombinearren natueredukaasje mei muzyk, byldzjende keunst, presintaasje en kommunikaasje.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Prizen en erkenning ==
Yn jannewaris 2019 wûn Greidhoeke goes Onderwijs de earste priis yn 'e kategory primêr ûnderwiis fan de [[Fryske Underwiispriis|Onderwijsprijs Fryslân]] 2017–2019. Twa jier earder wie it projekt ek al finalist, mar doe siet it noch yn 'e begjinfaze. Neffens it sjueryrapport hie it projekt de ferwachtingen yntusken wiermakke. De sjuery priizge ûnder mear de orizjinaliteit fan 'e oanpak, de selsstannige ynbring fan 'e learlingen en de kombinaasje fan natuer, kultuer, duorsumens en ynternasjonalisearring. Ek de ferbining tusken de trekroute fan 'e skries en it ûnderwiisprogramma waard neamd as in wichtich skaaimerk fan it projekt.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/onderwijsprijs-voor-scheikunde-eitje/156893559.html&lt;/ref&gt;

Op 11 septimber 2020 wûn it gearwurkingsferbân de Nuffic Internationaliseringsprijs. Dy priis is bedoeld foar basisskoallen dy't op fernijende wize omtinken jouwe oan ynternasjonalisearring, wrâldboargerskip of betiid frjemdetalenûnderwiis. De sjuery fan Nuffic wiisde ûnder mear op 'e eigen ynbring fan 'e learlingen, de gearwurking mei leeftydsgenoaten yn it bûtenlân en de ferbining tusken miljeu, bioferskaat, taal en kultuer.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Yn 2020 waard Ewoud van der Weide útroppen ta Duorsume Dosint fan it jier yn it primêr ûnderwiis. Dy persoanlike ûnderskieding stie yn it teken fan duorsum ûnderwiis en syn belutsenens by ûnderwiisinisjativen op it mêd fan duorsumens, sa't hy mei syn rol as projektkoördinator fan Greidhoeke goes Onderwijs sjen litten hie.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/het-lab-en-de-wei-in-met-duurzame-docenten-je-kunt-het-in-alle-lesstof-betrekken-zelfs-taal-of-rekenen~ba69893d/&lt;/ref&gt;

Feikje Toering wie as direkteur fan it ûnderwiisteam belutsen by it projekt Greidhoeke goes Onderwijs. Yn 2022 waard se beneamd ta [[Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau]], ûnder oare as erkenning foar har ynset foar dizze ûnderwiisfernijing.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/dit-zijn-ze-de-72-friezen-met-een-lintje/157077283.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.frieschdagblad.nl/regio/het-heeft-zijne-majesteit-de-koning-behaagd.../155707711.html&lt;/ref&gt;

== Eksterne link ==
[https://greidhoekeot7.nl/ Offisjele webside Greidhoeke goes Onderwijs]


'''Boarnen'''

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/Juryrapport2019OnderwijsprijsGGO.pdf Juryrapport Onderwijsprijs Fryslân 2017–2019, categorie primair onderwijs.]

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/GGO-Nufficjuryrapport.pdf Juryrapport Nuffic Internationaliseringsprijs.]</text>
      <sha1>h2utg3s5gaqvn3ca5q27hfzw5hg9t5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243043</id>
      <parentid>1243042</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Greidhoeke goes onderwijs]] omneamd ta [[Greidhoeke goes Onderwijs]]: red</comment>
      <origin>1243042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7306" sha1="h2utg3s5gaqvn3ca5q27hfzw5hg9t5x" xml:space="preserve">'''Greidhoeke goes Onderwijs''' (GGO) wie in ûnderwiisprojekt fan fjouwer basisskoallen yn 'e [[Greidhoeke]], in greidegebiet yn súdwest [[Fryslân]], [[Nederlân]]. It projekt rûn fan 2017 oant en mei 2018 en rjochtte har op ûndersykjend learen, talintûntwikkeling, natuer- en kultueredukaasje, duorsumens en ynternasjonalisearring.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/skries-metafoor-voor-leven-in-greidhoeke/156786398.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/822511/learlingen-fan-fjouwer-basisskoallen-swaaie-skries-ut&lt;/ref&gt; De dielnimmende skoallen wurken gear mei âlden, maatskiplike partners en oare belutsenen út de regio.&lt;ref&gt;https://kening.frl/greidhoeke-goes-onderwijs/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;http://greidhoekeot7.nl/&lt;/ref&gt;

== Projekt ==
Greidhoeke goes Onderwijs wie in gearwurkingsprojekt fan fjouwer basisskoallen fan Gearhing Underwiisteam 7: De Opslach yn [[Wommels]], De Romte yn [[Itens]], De Stjelp yn [[Baard]] en It Bynt yn [[Winsum (Fryslân)|Winsum]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

It projekt gie op 1 maart 2017 fan start mei workshops foar learlingen yn It Dielshûs yn Wommels. Dêrby kamen ûnder mear it tekenjen fan de [[skries]] en fragen oer de fûgel en syn leefgebiet oan bod. Ek heechlearaar trekfûgelekology [[Theunis Piersma (biolooch)|Theunis Piersma]] beantwurde fragen fan learlingen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/702218/skoalbern-littenseradiel-krije-lessen-oer-skries&lt;/ref&gt;

De skries, dy't ek bekendstiet as de [[Kening fan 'e Greide]], foarme it sintrale tema. Learlingen ûndersochten it leefgebiet fan de fûgel en folgen syn trekroute tusken Afrika en Fryslân. Dêrby kamen ek bioferskaat, it Fryske lânskip en de natuer en kultuer fan oare lannen oan bod. In wichtich útgongspunt wie ûndersykjend learen: learlingen learden sels ûndersyksfragen te formulearjen en giene op syk nei antwurden. It projekt ferbûn natueredukaasje mei taalûnderwiis, kultuer, digitalisearring en ynternasjonale gearwurking. De skries tsjinne dêrby as útgongspunt om learlingen yn 'e kunde komme te litten mei de lannen dêr't de fûgel ûnder syn trek tahâldt. De learlingen wikselen ynformaasje út mei leeftydsgenoaten yn oare lannen, ûnder oaren Frankryk en Spanje. Dêrby waard ûnder mear it Ingelsk brûkt. It projekt wie derop rjochte om de belutsenens fan learlingen by harren eigen leefomjouwing te fergrutsjen en tagelyk harren kennis fan oare lannen en kultueren te ferbreedzjen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;https://www.lc.nl/nieuwsbladen-friesland/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant-regio/project-greidhoeke-goes-onderwijs-wint-landelijke-internationaliseringsprijs/155721098.html&lt;/ref&gt;

== Projektorganisaasje ==
Ewoud van der Weide wie projektkoördinator en ien fan de ûntwikkelders fan Greidhoeke goes Onderwijs. Hy wurke as learaar yn it basisûnderwiis by It Bynt yn Winsum en wie fan augustus 2017 ôf lokaasjekoördinator fan De Opslach yn Wommels. Fan augustus 2019 ôf wie er dêrneist lokaasjekoördinator fan It Bynt. Yn dizze funksjes wurke er mei kollega's fan de fjouwer dielnimmende basisskoallen gear oan de útfiering fan it projekt.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;https://www.nationaleonderwijsgids.nl/docenten/ewoud-van-der-weide-uit-rien-verkozen-tot-duurzame-docent-2020/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1000460/learaar-winsumer-basisskoalle-utroppen-ta-duorsumste-dosint-fan-it-jier&lt;/ref&gt;

== Aktiviteiten en resultaten ==
Tidens it projekt organisearren de skoallen ferskate ûnderwiisaktiviteiten oer de skries en syn leefgebiet. Op 20 juny 2018 waard it twajierrige projekt ôfsletten mei in útswaaimomint foar de trekfûgel yn in greide tusken de dielnimmende skoallen. De learlingen fersoargen dêrby sels betochte aktiviteiten mei muzyk en beweging.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ien fan de resultaten wie in Frysktalig popliet oer de skries, makke yn gearwurking mei muzikant [[Wiebe Kaspers]]. It liet '[[Nim my mei dy mei]]' ferskynde mei in fideoklip en kaam binnen yn de [[Fryske Top 100]] fan [[Omrop Fryslân]] as heechste nijkommer op plak 8.&lt;ref&gt;https://jeugdjournaal.nl/artikel/2207764-friese-kinderen-willen-de-grutto-redden-met-een-lied&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/781398/cliffs-of-moher-op-numer-1-yn-de-fryske-top-100&lt;/ref&gt;

Oare resultaten wiene in tentoanstelling yn it [[Natoermuseum Fryslân|Natuurmuseum Fryslân]] en in eigen sjoernaal, it Greidhoeke Journaal. De learlingen presintearren dêrmei harren befiningen en kombinearren natueredukaasje mei muzyk, byldzjende keunst, presintaasje en kommunikaasje.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Prizen en erkenning ==
Yn jannewaris 2019 wûn Greidhoeke goes Onderwijs de earste priis yn 'e kategory primêr ûnderwiis fan de [[Fryske Underwiispriis|Onderwijsprijs Fryslân]] 2017–2019. Twa jier earder wie it projekt ek al finalist, mar doe siet it noch yn 'e begjinfaze. Neffens it sjueryrapport hie it projekt de ferwachtingen yntusken wiermakke. De sjuery priizge ûnder mear de orizjinaliteit fan 'e oanpak, de selsstannige ynbring fan 'e learlingen en de kombinaasje fan natuer, kultuer, duorsumens en ynternasjonalisearring. Ek de ferbining tusken de trekroute fan 'e skries en it ûnderwiisprogramma waard neamd as in wichtich skaaimerk fan it projekt.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/onderwijsprijs-voor-scheikunde-eitje/156893559.html&lt;/ref&gt;

Op 11 septimber 2020 wûn it gearwurkingsferbân de Nuffic Internationaliseringsprijs. Dy priis is bedoeld foar basisskoallen dy't op fernijende wize omtinken jouwe oan ynternasjonalisearring, wrâldboargerskip of betiid frjemdetalenûnderwiis. De sjuery fan Nuffic wiisde ûnder mear op 'e eigen ynbring fan 'e learlingen, de gearwurking mei leeftydsgenoaten yn it bûtenlân en de ferbining tusken miljeu, bioferskaat, taal en kultuer.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Yn 2020 waard Ewoud van der Weide útroppen ta Duorsume Dosint fan it jier yn it primêr ûnderwiis. Dy persoanlike ûnderskieding stie yn it teken fan duorsum ûnderwiis en syn belutsenens by ûnderwiisinisjativen op it mêd fan duorsumens, sa't hy mei syn rol as projektkoördinator fan Greidhoeke goes Onderwijs sjen litten hie.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/het-lab-en-de-wei-in-met-duurzame-docenten-je-kunt-het-in-alle-lesstof-betrekken-zelfs-taal-of-rekenen~ba69893d/&lt;/ref&gt;

Feikje Toering wie as direkteur fan it ûnderwiisteam belutsen by it projekt Greidhoeke goes Onderwijs. Yn 2022 waard se beneamd ta [[Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau]], ûnder oare as erkenning foar har ynset foar dizze ûnderwiisfernijing.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/dit-zijn-ze-de-72-friezen-met-een-lintje/157077283.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.frieschdagblad.nl/regio/het-heeft-zijne-majesteit-de-koning-behaagd.../155707711.html&lt;/ref&gt;

== Eksterne link ==
[https://greidhoekeot7.nl/ Offisjele webside Greidhoeke goes Onderwijs]


'''Boarnen'''

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/Juryrapport2019OnderwijsprijsGGO.pdf Juryrapport Onderwijsprijs Fryslân 2017–2019, categorie primair onderwijs.]

[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/GGO-Nufficjuryrapport.pdf Juryrapport Nuffic Internationaliseringsprijs.]</text>
      <sha1>h2utg3s5gaqvn3ca5q27hfzw5hg9t5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243045</id>
      <parentid>1243043</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>red boarnefernijing, + kat</comment>
      <origin>1243045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7533" sha1="trcipx327w4d45z56avqfu6i3eoc88k" xml:space="preserve">'''Greidhoeke goes Onderwijs''' (GGO) wie in ûnderwiisprojekt fan fjouwer basisskoallen yn 'e [[Greidhoeke]], in greidegebiet yn súdwest [[Fryslân]], [[Nederlân]]. It projekt rûn fan 2017 oant en mei 2018 en rjochtte har op ûndersykjend learen, talintûntwikkeling, natuer- en kultueredukaasje, duorsumens en ynternasjonalisearring.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/skries-metafoor-voor-leven-in-greidhoeke/156786398.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/822511/learlingen-fan-fjouwer-basisskoallen-swaaie-skries-ut&lt;/ref&gt; De dielnimmende skoallen wurken gear mei âlden, maatskiplike partners en oare belutsenen út de regio.&lt;ref&gt;https://kening.frl/greidhoeke-goes-onderwijs/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;http://greidhoekeot7.nl/&lt;/ref&gt;

== Projekt ==
Greidhoeke goes Onderwijs wie in gearwurkingsprojekt fan fjouwer basisskoallen fan Gearhing Underwiisteam 7: De Opslach yn [[Wommels]], De Romte yn [[Itens]], De Stjelp yn [[Baard]] en It Bynt yn [[Winsum (Fryslân)|Winsum]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

It projekt gie op 1 maart 2017 fan start mei workshops foar learlingen yn It Dielshûs yn Wommels. Dêrby kamen ûnder mear it tekenjen fan de [[skries]] en fragen oer de fûgel en syn leefgebiet oan bod. Ek heechlearaar trekfûgelekology [[Theunis Piersma (biolooch)|Theunis Piersma]] beantwurde fragen fan learlingen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/702218/skoalbern-littenseradiel-krije-lessen-oer-skries&lt;/ref&gt;

De skries, dy't ek bekendstiet as de [[Kening fan 'e Greide]], foarme it sintrale tema. Learlingen ûndersochten it leefgebiet fan de fûgel en folgen syn trekroute tusken Afrika en Fryslân. Dêrby kamen ek bioferskaat, it Fryske lânskip en de natuer en kultuer fan oare lannen oan bod. In wichtich útgongspunt wie ûndersykjend learen: learlingen learden sels ûndersyksfragen te formulearjen en giene op syk nei antwurden. It projekt ferbûn natueredukaasje mei taalûnderwiis, kultuer, digitalisearring en ynternasjonale gearwurking. De skries tsjinne dêrby as útgongspunt om learlingen yn 'e kunde komme te litten mei de lannen dêr't de fûgel ûnder syn trek tahâldt. De learlingen wikselen ynformaasje út mei leeftydsgenoaten yn oare lannen, ûnder oaren Frankryk en Spanje. Dêrby waard ûnder mear it Ingelsk brûkt. It projekt wie derop rjochte om de belutsenens fan learlingen by harren eigen leefomjouwing te fergrutsjen en tagelyk harren kennis fan oare lannen en kultueren te ferbreedzjen.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;https://www.lc.nl/nieuwsbladen-friesland/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant/nieuwsbladen-friesland-balkster-courant-regio/project-greidhoeke-goes-onderwijs-wint-landelijke-internationaliseringsprijs/155721098.html&lt;/ref&gt;

== Projektorganisaasje ==
Ewoud van der Weide wie projektkoördinator en ien fan de ûntwikkelders fan Greidhoeke goes Onderwijs. Hy wurke as learaar yn it basisûnderwiis by It Bynt yn Winsum en wie fan augustus 2017 ôf lokaasjekoördinator fan De Opslach yn Wommels. Fan augustus 2019 ôf wie er dêrneist lokaasjekoördinator fan It Bynt. Yn dizze funksjes wurke er mei kollega's fan de fjouwer dielnimmende basisskoallen gear oan de útfiering fan it projekt.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;https://www.nationaleonderwijsgids.nl/docenten/ewoud-van-der-weide-uit-rien-verkozen-tot-duurzame-docent-2020/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1000460/learaar-winsumer-basisskoalle-utroppen-ta-duorsumste-dosint-fan-it-jier&lt;/ref&gt;

== Aktiviteiten en resultaten ==
Tidens it projekt organisearren de skoallen ferskate ûnderwiisaktiviteiten oer de skries en syn leefgebiet. Op 20 juny 2018 waard it twajierrige projekt ôfsletten mei in útswaaimomint foar de trekfûgel yn in greide tusken de dielnimmende skoallen. De learlingen fersoargen dêrby sels betochte aktiviteiten mei muzyk en beweging.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ien fan de resultaten wie in Frysktalig popliet oer de skries, makke yn gearwurking mei muzikant [[Wiebe Kaspers]]. It liet '[[Nim my mei dy mei]]' ferskynde mei in fideoklip en kaam binnen yn de [[Fryske Top 100]] fan [[Omrop Fryslân]] as heechste nijkommer op plak 8.&lt;ref&gt;https://jeugdjournaal.nl/artikel/2207764-friese-kinderen-willen-de-grutto-redden-met-een-lied&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/781398/cliffs-of-moher-op-numer-1-yn-de-fryske-top-100&lt;/ref&gt;

Oare resultaten wiene in tentoanstelling yn it [[Natoermuseum Fryslân|Natuurmuseum Fryslân]] en in eigen sjoernaal, it Greidhoeke Journaal. De learlingen presintearren dêrmei harren befiningen en kombinearren natueredukaasje mei muzyk, byldzjende keunst, presintaasje en kommunikaasje.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Prizen en erkenning ==
Yn jannewaris 2019 wûn Greidhoeke goes Onderwijs de earste priis yn 'e kategory primêr ûnderwiis fan de [[Fryske Underwiispriis|Onderwijsprijs Fryslân]] 2017–2019. Twa jier earder wie it projekt ek al finalist, mar doe siet it noch yn 'e begjinfaze. Neffens it sjueryrapport hie it projekt de ferwachtingen yntusken wiermakke. De sjuery priizge ûnder mear de orizjinaliteit fan 'e oanpak, de selsstannige ynbring fan 'e learlingen en de kombinaasje fan natuer, kultuer, duorsumens en ynternasjonalisearring. Ek de ferbining tusken de trekroute fan 'e skries en it ûnderwiisprogramma waard neamd as in wichtich skaaimerk fan it projekt.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/onderwijsprijs-voor-scheikunde-eitje/156893559.html&lt;/ref&gt;

Op 11 septimber 2020 wûn it gearwurkingsferbân de Nuffic Internationaliseringsprijs. Dy priis is bedoeld foar basisskoallen dy't op fernijende wize omtinken jouwe oan ynternasjonalisearring, wrâldboargerskip of betiid frjemdetalenûnderwiis. De sjuery fan Nuffic wiisde ûnder mear op 'e eigen ynbring fan 'e learlingen, de gearwurking mei leeftydsgenoaten yn it bûtenlân en de ferbining tusken miljeu, bioferskaat, taal en kultuer.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Yn 2020 waard Ewoud van der Weide útroppen ta Duorsume Dosint fan it jier yn it primêr ûnderwiis. Dy persoanlike ûnderskieding stie yn it teken fan duorsum ûnderwiis en syn belutsenens by ûnderwiisinisjativen op it mêd fan duorsumens, sa't hy mei syn rol as projektkoördinator fan Greidhoeke goes Onderwijs sjen litten hie.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/het-lab-en-de-wei-in-met-duurzame-docenten-je-kunt-het-in-alle-lesstof-betrekken-zelfs-taal-of-rekenen~ba69893d/&lt;/ref&gt;

Feikje Toering wie as direkteur fan it ûnderwiisteam belutsen by it projekt Greidhoeke goes Onderwijs. Yn 2022 waard se beneamd ta [[Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau]], ûnder oare as erkenning foar har ynset foar dizze ûnderwiisfernijing.&lt;ref&gt;https://www.lc.nl/regio/friesland/dit-zijn-ze-de-72-friezen-met-een-lintje/157077283.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.frieschdagblad.nl/regio/het-heeft-zijne-majesteit-de-koning-behaagd.../155707711.html&lt;/ref&gt;

== Keppelings om utens ==
*[https://greidhoekeot7.nl/ Offisjele webside Greidhoeke goes Onderwijs]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
*[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/Juryrapport2019OnderwijsprijsGGO.pdf Sjueryrapport Onderwijsprijs Fryslân 2017–2019, categorie primair onderwijs.]
*[http://greidhoekeot7.ewoudvanderweide.nl/wp-content/uploads/2020/09/GGO-Nufficjuryrapport.pdf Sjueryrapport Nuffic Internationaliseringsprijs.]
}}

[[Kategory:Underwiis yn Fryslân]]
[[Kategory:Barren yn 2017]]
[[Kategory:Barren yn 2018]]
[[Kategory:Baard]]
[[Kategory:Itens]]
[[Kategory:Winsum (Fryslân)]]
[[Kategory:Wommels]]</text>
      <sha1>trcipx327w4d45z56avqfu6i3eoc88k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meidogger:Klaasgroen</title>
    <ns>2</ns>
    <id>194756</id>
    <revision>
      <id>1243029</id>
      <timestamp>2026-10-22T19:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ik meitsje dizze side even oan, want neffens my moat dit in blauwe keppeling wêze foar de 'ping' om it te dwaan.</comment>
      <origin>1243029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ûnechte beameksters</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194757</id>
    <redirect title="Unechte beameksters" />
    <revision>
      <id>1243033</id>
      <timestamp>2026-10-22T19:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Unechte beameksters]]</comment>
      <origin>1243033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="gazyk32ghun28w1b5d65ep1yp7geugu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Unechte beameksters]]</text>
      <sha1>gazyk32ghun28w1b5d65ep1yp7geugu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>St. Louis (skip, 1929)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194758</id>
    <redirect title="St. Louis (skip út 1929)" />
    <revision>
      <id>1243036</id>
      <timestamp>2026-10-22T19:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[St. Louis (skip, 1929)]] omneamd ta [[St. Louis (skip út 1929)]]: red</comment>
      <origin>1243036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="hd71wrwfcojmkbwwoaxnsnexkcefisu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[St. Louis (skip út 1929)]]</text>
      <sha1>hd71wrwfcojmkbwwoaxnsnexkcefisu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194759</id>
    <redirect title="Nikolaj Aleksejevitsj Zarûdny" />
    <revision>
      <id>1243038</id>
      <timestamp>2026-10-22T19:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny]] omneamd ta [[Nikolaj Aleksejevitsj Zarûdny]]: sa skriuwe we it by oare Russyske nammen ek</comment>
      <origin>1243038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="4pbxewvc13d5rebi5qd90x6q472osjf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nikolaj Aleksejevitsj Zarûdny]]</text>
      <sha1>4pbxewvc13d5rebi5qd90x6q472osjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greidhoeke goes onderwijs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194760</id>
    <redirect title="Greidhoeke goes Onderwijs" />
    <revision>
      <id>1243044</id>
      <timestamp>2026-10-22T19:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Greidhoeke goes onderwijs]] omneamd ta [[Greidhoeke goes Onderwijs]]: red</comment>
      <origin>1243044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="75v08nlbh00fhonidmzeek5mzxsq1ko" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Greidhoeke goes Onderwijs]]</text>
      <sha1>75v08nlbh00fhonidmzeek5mzxsq1ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swartmaskerbeamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194761</id>
    <revision>
      <id>1243046</id>
      <timestamp>2026-10-22T20:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Swartmaskerbeamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta frontalis (cropped).jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'') |Wittenskiplike namme= Dendrocitta frontalis |Beskriuwer, jier= Thomas Horsfield|Horsfie...&quot;</comment>
      <origin>1243046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2852" sha1="or7o6y8xwtsv4fw243ozuqgozze1vwt" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Swartmaskerbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta frontalis (cropped).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta frontalis
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], [[Frederic Moore (naturalist)|Moore]], 1854
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = 
}} 
De '''swartmaskerbeamekster''' (''Dendrocitta frontalis'') is in Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Ferskining ==
De swartmaskerbeamekster is in lytse (38 cm), kleurrike fertsjintwurdiger mei in swart gesicht en in swarte kiel, in grize nekke en grize ûnderdielen – al binne de bûk en de ûnderstaartdekveren rustbrún fan kleur. Ek de stút en de mantel binne rustbrún. De wjukken hawwe swarte hân- en earmpinnen, wylst de binnenste wjukpinnen) griis binne. De lange sturt is swart.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn in gebiet dat fan 'e [[Himalaya]] yn noardlik [[Yndia]] oant yn it noarden fan [[Birma]] en it noardwesten fan [[Fjetnam]] leit.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte, stabile populaasje; der binne gjin grutte bedrigings bekend. Op grûn fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte op 'e [[Reade List]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/collared-treepie-dendrocitta-frontalis BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/coltre1/BT-23?continue eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/coltre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta frontalis|Swartmaskerbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartmaskerbeamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]</text>
      <sha1>or7o6y8xwtsv4fw243ozuqgozze1vwt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243048</id>
      <parentid>1243046</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T22:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1243048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2847" sha1="qdsg9snclmjot5z8e38n1syb7gsrfnx" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = swartmaskerbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta frontalis (cropped).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta frontalis
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], [[Frederic Moore (naturalist)|Moore]], 1854
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''swartmaskerbeamekster''' (''Dendrocitta frontalis'') is in Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Ferskining ==
De swartmaskerbeamekster is in lytse (38 cm), kleurrike fertsjintwurdiger mei in swart gesicht en in swarte kiel, in grize nekke en grize ûnderdielen – al binne de bûk en de ûnderstaartdekveren rustbrún fan kleur. Ek de stút en de mantel binne rustbrún. De wjukken hawwe swarte hân- en earmpinnen, wylst de binnenste wjukpinnen) griis binne. De lange sturt is swart.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn in gebiet dat fan 'e [[Himalaya]] yn noardlik [[Yndia]] oant yn it noarden fan [[Birma]] en it noardwesten fan [[Fjetnam]] leit.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte, stabile populaasje; der binne gjin grutte bedrigings bekend. Op grûn fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte op 'e [[Reade List]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/collared-treepie-dendrocitta-frontalis BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/coltre1/BT-23?continue eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/coltre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta frontalis|Swartmaskerbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartmaskerbeamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]</text>
      <sha1>qdsg9snclmjot5z8e38n1syb7gsrfnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta frontalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194762</id>
    <redirect title="Swartmaskerbeamekster" />
    <revision>
      <id>1243047</id>
      <timestamp>2026-10-22T20:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swartmaskerbeamekster]]</comment>
      <origin>1243047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="anrvcdcmmfofnnvkfqmhu89e9d7lr97" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swartmaskerbeamekster]]</text>
      <sha1>anrvcdcmmfofnnvkfqmhu89e9d7lr97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 14</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194763</id>
    <revision>
      <id>1243052</id>
      <timestamp>2026-10-22T22:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 14</comment>
      <origin>1243052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="r179vst8pfo6c3wwb7261n4jph1gtx8" xml:space="preserve">[[File:QaboosBinSaidAlSaid (cropped).jpg|180px|right]]
'''Kabûs bin Saïd al-Saïd''' ([[Arabysk]]: قابوس بن سعيد آل سعيد‎, sekuere [[transliteraasje]]: ''Qabūs bin Sa‘īd al-Sa‘īd''; [[útspr.]]: [qa'bu:s bin sa'ʕi:d æl sa'ʕi:d], likernôch: &quot;ka-&lt;u&gt;bûûs&lt;/u&gt; byn sa-&lt;u&gt;iid&lt;/u&gt; êl-sa-&lt;u&gt;iid&lt;/u&gt;&quot;; Salalah, [[18&amp;nbsp;novimber]] [[1940]] – [[Maskat]], [[10&amp;nbsp;jannewaris]] [[2020]]) wie [[sultan]] fan [[Omaan]] fan [[1970]] oant syn [[dea]] yn [[2020]]. Hy wie de [[ienlingssoan]] fan sultan Saïd bin Taimoer fan Maskat en Oman, en genoat [[ûnderwiis]] yn [[Ingelân]]. Nei syn weromkear yn syn heitelân, yn [[1966]], oppenearre er him as foarstanner fan herfoarmings, wêrnei't er troch syn [[heit]] min ofte mear [[finzen]]set waard. Yn [[1970]] fierde Kabûs mei [[Grut-Brittanje|Britske]] stipe in steatsgreep út wêrby't sultan Saïd ûnder fuotten helle waard.

Doe't er neitiid sultan wurden wie, sette Kabûs útein mei in belied dat it isolearre en efterbleaune Omaan iepenstelde foar de wrâld en yn inkele [[desennia]] tiid folslein modernisearre. Dêrtroch begûn de wolfeart fan 'e gewoane [[boarger]]s hurd omheech te gean. Under it [[regear]] fan Kabûs waard fierders de Dofaarske Opstân delslein, de [[slavernij]] ôfskaft en in [[grûnwet]] ynfierd. Kabûs manûvrearre syn lân yn in bûnsgenoatskip mei grutte buorman [[Saûdy-Araabje]] en de [[Westerske wrâld]], wylst it him tagelyk slagge om it oanbuorjende [[Iraan]] te freon te hâlden. Op jierren hie de sultan te lijen ûnder oanboazjende minnichte, oant er begjin [[2020]] [[ferstjerren|stoar]] oan termkanker. Op dat stuit wied er it langst regearjende [[steatshaad]] yn 'e [[Arabyske wrâld]].

:''[[Kabûs bin Saïd al-Saïd|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>r179vst8pfo6c3wwb7261n4jph1gtx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 15</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194764</id>
    <revision>
      <id>1243053</id>
      <timestamp>2026-10-22T22:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 15</comment>
      <origin>1243053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="794" sha1="k7u9qus40bsjrzhhhm47v03fxo6u1r5" xml:space="preserve">[[File:WatergateFromAir.JPG|right|250px]]
In '''Watergateskandaal''', of koartwei '''Watergate''', wie in grut [[polityk]] [[skandaal]] dat fan [[1972]] oant en mei [[1974]] de [[Feriene Steaten]] yn 'e besnijing hold. It sette útein mei in [[ynbraak]] yn it [[haadkertier]] fan it Nasjonaal Komitee fan 'e [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]] yn it Watergatekompleks (dêrfandinne de namme), dy't letter yn opdracht fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] [[presidint]] [[Richard Nixon]] útfierd bliek te wêzen. De saak eskalearre ta in konstitúsjonele krisis doe't it [[regear]] fan Nixon besocht de kwestje yn 'e dôfpot te stopjen. Uteinlik late it skandaal ta it ôftreden fan presidint Nixon.

:''[[Watergateskandaal|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>k7u9qus40bsjrzhhhm47v03fxo6u1r5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 16</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194765</id>
    <revision>
      <id>1243054</id>
      <timestamp>2026-10-22T22:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 16</comment>
      <origin>1243054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="prmaeefryqnt5suou42suzqvxu3gmwz" xml:space="preserve">[[File:Aramaic written using Syriac letters (ܐܪܡܝܐ).svg|right|250px]]
It '''Arameesk''' (Aldarameesk: 𐤀𐤓𐤌𐤉𐤀; Klassyk Arameesk: 𐡀𐡓𐡌𐡉𐡀; Joadsk Babyloanysk-Arameesk: אַרָמָיָא; [[Syrysk]]: ܐܪܡܝܐ; [[transliterearre]] nei it [[Latynske alfabet]]: ''Arāmāyā'') is in no [[útstoarne taal|útstoarne]] [[taal]] dy't foarhinne yn 'e [[Fruchtbere Healmoanne]] fan it [[Midden-Easten]] sprutsen waard. Hy heart ta de [[Noardwestsemityske talen|Noardwestlike kloft]] fan 'e [[Semityske talen]], dy't sels wer ûnderdiel útmeitsje fan 'e [[Afro-Aziatyske talen|Afro-Aziatyske]] [[taalfamylje]]. It Arameesk wie it naust [[taalbesibskip|besibbe]] oan û.m. it [[Hebriuwsk]] en it [[Fenisysk]]. De [[skiednis]] fan 'e taal giet teminsten werom oant [[1200&amp;nbsp;f.Kr.]] Fan 'e [[tsiende iuw&amp;nbsp;f.Kr.]] ôf is it Arameesk [[skrift]]lik oerlevere, wêrnei't it him yn 'e tiid fan it [[Assyryske Ryk|Nijassyryske Ryk]], yn 'e earste helte fan it [[earste milennium&amp;nbsp;f.Kr.]], ûntwikkele ta in ''[[lingua franca]]'' yn it hiele [[Heine Easten]]. It wie ien fan 'e talen dêr't de [[Bibel]] yn skreaun waard. Geandewei de twadde helte fan it [[earste milennium&amp;nbsp;f.Kr.]] begûn de taal útinoar te fallen, wêrby't de ûnderskate [[dialekt]]en har ûntjoegen ta de [[Arameeske talen]] dy't no ek noch sprutsen wurde.

:''[[Arameesk|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>prmaeefryqnt5suou42suzqvxu3gmwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 17</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194766</id>
    <revision>
      <id>1243055</id>
      <timestamp>2026-10-22T22:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike17</comment>
      <origin>1243055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1243" sha1="40jou8olzdyk0ffsaxmhr6r823u9kic" xml:space="preserve">[[File:AK-47_assault_rifle.jpg|right|250px]]
In '''fjoerwapen''' is in [[wapen]] dat ien of mear projektilen ôfsjitte kin troch tapassing fan hege druk, dy't feroarsake wurdt troch by [[ûntploffing|eksplosive]] ferbrâning frijkommende fluch útsettende gassen. It is dêrmei in projektylwapen, mar alle projektylwapens binne net fjoerwapens (bgl. pylk-en-bôge, kattepûl, ensfh.). As de gasdruk berikt wurdt troch meganyske gaskompresje ynstee fan [[gemy]]ske driuwkrêftûntbrâning, lykas by in luchtbuks, giet it net om in fjoerwapen, mar om in luchtwapen. [[Wet]]like omskriuwings fan fjoerwapens kinne breder wêze as [[wittenskip]]like omskriuwings en ek luchtwapens en/of oare projektylwapens omfetsje dy't eins gjin fjoerwapens binne. De earste primitive fjoerwapens waarden yn 'e [[tsiende iuw]] yn [[Sina]] ûntwikkele, wêrnei't de [[technology]] him oan 'e ein fan 'e [[Midsiuwen]] fersprate nei it [[Midden-Easten]] en [[Jeropa]]. Aldere types fjoerwapens brûkten ornaris buskrûd foar it berikken fan 'e driuwkrêft en waarden fan foarren laden; moderne fjoerwapens brûke ynstee reekswak krûd of oare stoffen, en wurde fan efteren laden. It ôffjurjen fan in fjoerwapen hjit [[sjitten]]. 

:''[[Fjoerwapen|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>40jou8olzdyk0ffsaxmhr6r823u9kic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 18</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194767</id>
    <revision>
      <id>1243056</id>
      <timestamp>2026-10-22T22:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 18</comment>
      <origin>1243056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2931" sha1="h2ovdqofxh9kyl1qw3t1ztiye8ejf3f" xml:space="preserve">[[File:Schindlers List logo.png|right|250px]]
[[File:Schindlers_list_red_dress.JPG|right|250px]]
[[File:SCHINDLER'S LIST - Four Hand Arrangement by The Latsos Piano Duo.ogg|right|250px]]
'''''Schindler's List''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] út [[1993]] ûnder [[rezjy]] fan [[Steven Spielberg]], mei yn 'e [[haadrol]]len Liam Neeson, Ben Kingsley en Ralph Fiennes. De [[film]] is hielendal yn [[swart-wyt]], útsein [[Schindler's List#It famke yn it reade jaske|ien lyts detail]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Schindler syn List&quot;, en ferwiist nei in list mei nammen fan [[Joaden]] (de saneamde Schindlerjoaden), dy't yn 'e [[Holokaust]] rêden waarden fan 'e [[dea]] troch de [[Dútslân|Dútske]] [[ûndernimmer]] Oskar Schindler. ''Schindler's List'' waard basearre op 'e [[histoaryske roman]] ''Schindler's Ark'' fan Thomas Keneally, dy't sels wer basearre wie op in wierbard ferhaal. 

Neeson spilet de rol fan Schindler, in [[playboy (persoan)|playboy]] en oarlochsprofiteur dy't nei de [[Dútske ynfal yn Poalen (1939)|Dútske besetting fan Poalen]] yn [[Krakau]] in [[fabryk]] begjint. As [[wurknimmer|wurkkrêften]] set er Joaden yn, om't er dy net hoecht te beteljen. Hy liket in bienhurde [[sakeman]] te wêzen dy't inkeld gebrûk makket fan 'e ellinde fan oaren om der sels better fan te wurden, mar geandewei it ferhaal docht wat langer wat mear bliken dat er wol deeglik in hert hat. Mei tsjinnichheid begjint er Joaden oan te nimmen dy't oars it gefaar rinne [[fermoarde]] te wurden. Kingsley spilet de rol fan Itzhak Stern, de folle pleage Joadske [[boekhâlder]] fan Schindler, dy't eins dejinge is dy't it [[bedriuw]] draaiende hâldt. Fiennes spilet de [[psychopaat|psychopatyske]] [[SS]]-[[ofsier]] Amon Göth, dy't in wier skrikbewâld fierd oer it [[konsintraasjekamp]] Krakau-Płaszów. As dat kamp yn [[1944]] opheft wurdt, stelle Schindler en Stern in list op mei de nammen fan 1.100&amp;nbsp;Joaden dy't Schindler, mei it jild dat er oant dan ta fertsjinne hat, [[minskehannel|keapet]] fan 'e SS, sabeare om se yn in nij fabryk yn it [[Sudetenlân]] tewurk te stellen, mar eins om foar te kommen dat se ôffierd wurde nei de gaskeamers fan [[Auschwitz]].  

''Schindler's List'' krige fan 'e [[filmkritisy]] suver ienriedich lof taswaaid en wie yn 'e [[bioskopen]] in grut [[kommersje]]el súkses. De film wûn sân [[Oscar]]s (wêrûnder de [[Oscar foar Bêste Film]]), trije [[Golden Globe]]s (wêrûnder de [[Golden Globe foar Bêste Film&amp;nbsp;– Drama]]) en sân [[BAFTA's]]. ''Schindler's List'' wurdt tsjintwurdich rûnom beskôge as ien fan 'e bêste films dy't ea makke binne en teffens as de definitive ferfilming fan 'e [[Holokaust]]. Yn [[2004]] waard de film dêrom troch de [[Library of Congress]] foar preservearring foar de ivichheid opnommen yn Amerikaanske [[Nasjonaal Film Register]].

:''[[Schindler's List|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>h2ovdqofxh9kyl1qw3t1ztiye8ejf3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 19</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194768</id>
    <revision>
      <id>1243058</id>
      <timestamp>2026-10-22T23:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 19</comment>
      <origin>1243058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1705" sha1="em4kaximlklep9b82daq8mdr9w3tir7" xml:space="preserve">[[File:Afsluitdijk kaart OSM.jpg|right|180px]]
De '''Ofslútdyk''' ([[Nederlânsk]]: ''Afsluitdijk'', [[Westfryske dialekten|Westfrysk]]: ''Ofsluitdoik'') is in [[wei]] tusken it [[Noard-Hollân|Noardhollân]]ske [[De Oever]] en it [[Fryslân|Fryske]] [[Surch]]. De dyk skiedt sûnt [[1932]] [[it Waad]] (de [[Waadsee]]) fan de âlde [[Sudersee]], dy't fan dat stuit ôf de [[Iselmar]] foarmet. De wetterkearing is 32 [[kilometer]] lang en sa'n 90 [[meter]] breed. De Ofslútdyk is in part fan de Suderseewurken, ûntwikkele troch [[yngenieur]] [[Cornelis Lely]]. De namme ''Ofslútdyk'' ferwiist nei de oarspronklike opset, dêr't de hiele hjoeddeistige Iselmar by [[drûchlizzing (polder)|ynpoldere]] wurde soe. Mar de Ofslútdyk is in [[daam (wetterkearing)|daam]] wurden yn stee in [[seedyk|dyk]], om't der gjin lân en wetter skiedt, mar wetter keart.

Ynearsten soe der ek in [[Spoarwegen|treinspoar]] op de Ofslútdyk komme. Dêr wie ek rekkenskip mei holden, mar úteinlik is der gjin spoar op kaam, mar in ekstra brede [[autosneldyk]]. Oan de noardkant, dy fan it Waad, leit ek in fytspaad. Der lizze útstellen om by it opheegjen fan de daam yn de takomst dochs noch in spoar oan te lizzen.

Oan beide kanten fan de Ofslútdyk lizze [[slûs|slûzen]]: oan Noardhollânske kant binne dat de [[Stevinslûzen]] en oan de Fryske kant de [[Lorentzslûzen]] by [[Koarnwertersân]], in earder wurkeilân op likernôch 4 kilometer fan it Fryske fêstelân. Op it plak dêr't it lêste gat yn 'e Ofslútdyk tichte waard, de [[Flieter]], waard in monumint oprjochte, it [[Flietermonumint]]. Op 'e grins fan Noard-Hollân en Fryslân waard de [[grinspeal Ofslútdyk]] set.

:''[[Ofslútdyk|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>em4kaximlklep9b82daq8mdr9w3tir7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 20</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194769</id>
    <revision>
      <id>1243059</id>
      <timestamp>2026-10-22T23:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 20</comment>
      <origin>1243059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="n14rlvcxj5whjsw98tmmwkfsik5udc2" xml:space="preserve">[[File:Kulturen_-_Riesin_Holdrykka.jpg|right|180px]]
In '''iisreus''' ([[Iislânsk]]: ''jötunn'', [[meartal|mt.]]: ''jötnar''; [[Aldnoarsk]]: ''jǫtunn'', mt.: ''jǫtnar'') is in type [[mytysk wêzen]] út 'e [[Germaanske mytology]], yn 't bysûnder de Noardske mytology. Sokke wêzens wurden yn 'e Noardske myten gauris ôfset tsjin 'e [[goaden]], mar ek tsjin oare net-[[minsklik]]e wêzens, lykas [[dwerch (mytysk wêzen)|dwergen]] en [[elf (mytysk wêzen)|elven]], ek al slute sokke groepen inoar net alhiel of altyd út. Iisreuzen bewenje ornaris in wrâld dy't los stiet fan it Midgard fan 'e minsken of it Asgard fan 'e goaden, en dy't almeast Jötunheimr neamd wurdt. Iisreuzen komme gauris foar yn 'e [[Aldnoarsk]]e [[literatuer]]. Yn [[Aldingelsk]]e wurken is harren oanwêzigens folle seldsumer, mar bygelyks yn it [[epyske gedicht]] ''[[Beowulf]]'' spylje se wol in rol. It gebrûk fan 'e term is dynamysk troch de tiid hinne: wat letter it literêr wurk, wat minder ymposant en wat negativer in iisreus ôfskildere wurdt. Dat hat te krijen mei de opkomst en oanwinnende ynfloed fan it [[kristendom]], wêryn't dizze wêzens as fertsjintwurdigers by útstek fan it [[heidendom]] en in gebrek oan [[beskaving]] sjoen waarden. Hoewol't de [[oersetting]] &quot;iisreus&quot; frij algemien brûkt wurdt, ek yn [[wittenskip|akademyske]] [[tekst]]en, is dy in bytsje misliedend yn 'e sin dat iisreuzen needsaaklikerwize neat grutter hoege te wêzen as minsken of goaden.

:''[[Iisreus (mytysk wêzen)|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>n14rlvcxj5whjsw98tmmwkfsik5udc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 21</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194770</id>
    <revision>
      <id>1243060</id>
      <timestamp>2026-10-22T23:13:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 21</comment>
      <origin>1243060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="719" sha1="lczebhqo0cfzpxatj0hqp3tlazr1nkl" xml:space="preserve">[[File:Leshan_giant_buddha.jpg|right|180px]]
De '''Grutte Boeda fan Leshan''' ([[Sineesk]]: 樂山大佛; [[pinyin]]-[[transliteraasje]]: ''Lèshān Dàfó'') is in reuseftich [[stânbyld|byld]] fan 'e [[Boeda]] dat ûnder de Tang-dynasty, yn 'e [[achtste iuw|achtste]] en [[njoggende iuw]], úthoud is út in [[klif]] yn 'e [[Sina|Sineeske]] [[provinsje]] [[Sichuan]]. Mei in hichte fan 71&amp;nbsp;[[meter|m]] is it wrâlds grutste en heechste [[stien]]nen Boedabyld, en boppedat is it fierwei it heechste pre-moderne stânbyld fan 'e wrâld. Sûnt [[1996]] stiet it op 'e [[Wrâlderfgoed]]list fan 'e [[UNESCO]], as ûnderdiel fan it Skildereftich Gebiet fan 'e Berch Emei.

:''[[Grutte Boeda fan Leshan|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>lczebhqo0cfzpxatj0hqp3tlazr1nkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 22</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194771</id>
    <revision>
      <id>1243061</id>
      <timestamp>2026-10-22T23:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>wike 22</comment>
      <origin>1243061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1945" sha1="3w3nl7k615i5olaj5onrjq0y65y9ntx" xml:space="preserve">[[File:John_Nichols_(writer).jpg|right|180px]]
'''''The Milagro Beanfield War''''' is de bekendste [[roman]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[skriuwer]] [[John Nichols (skriuwer)|John Nichols]] (foto). De [[titel (namme)|titel]] betsjut: &quot;De Beanefjildoarloch fan Milagro&quot;. It [[boek]] fertelt it [[ferhaal]] fan it [[fiktive]] [[doarp]] Milagro, yn it noarden fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Nij-Meksiko]], dêr't de [[Ingelsk]]talige [[jeropide ras|blanken]] op snoade wize de rjochten op it gebrûk fan it pleatslike [[oerflaktewetter]] foar [[yrrigaasje]] ûntfytmanne hawwe oan 'e oarspronklike, [[Spaansk]]talige [[Latino's yn Noard-Amearika|Latino]]-[[befolking]]. De ympulsive hantsjemuoisfeint Joe Mondragón bringt de boel yn trewyn as er op in dei, sûnder echt [[tinken|nei te tinken]] oer wêr't er oan begjint, yllegaal syn heite âlde [[ikker|beanefjild]] yrrigearret. Al rillegau foarmje har twa partijen yn it doarp en dêrbûten: deselden dy't Joe stypje en dejingen dy't him tsjin eltse priis tsjinkeare wolle.

''The Milagro Beanfield War'' waard foar it earst publisearre yn [[1974]] troch [[útjouwerij]] [[Random House]]. It wie it earste diel fan Nichols syn ''New Mexico Trilogy'', dy't fierder gie mei ''The Magic Journey'' ([[1978]]) en ''The Nirvana Blues'' ('[[1981]]). Mar it boek is ek op himsels prima te lêzen. Oer it algemien waard ''The Milagro Beanfield War'' goed ûntfongen troch de [[literatuerkrityk|literatuerkritisy]], en it groeide út ta Nichols syn meast ferneamde boek, nammenste mear nei't it yn [[1988]] ûnder deselde titel ferfilme wie troch [[Hollywood]]stjer [[Robert Redford]]. Yn it boek snijt Nichols ferskate wichtige [[tema (fiksje)|tema's]] oan, lykas [[rykdom]] en [[earmoede]], [[etnisiteit]] en [[taal]], de striid fan 'e gewoane man tsjin 'e fêstige oarder, en [[korrupsje]] mank [[ynstânsje]]s fan 'e [[oerheid]].

:''[[The Milagro Beanfield War (roman)|Lês fierder]]''</text>
      <sha1>3w3nl7k615i5olaj5onrjq0y65y9ntx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Griisboarstbeamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194772</id>
    <revision>
      <id>1243063</id>
      <timestamp>2026-10-23T07:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = griisboarstbeamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:Grey Treepie (Dendrocitta formosae) (53435146444).jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'') |Wittenskiplike namme= Dendrocitta formosae |Beskriuwer, jier= Robert...&quot;</comment>
      <origin>1243063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4598" sha1="c9dgsk1ch3mjafirht2o2ak2byf65tj" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = griisboarstbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Grey Treepie (Dendrocitta formosae) (53435146444).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta formosae
|Beskriuwer, jier= [[Robert Swinhoe|Swinhoe]], 1863
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''griisboarstbeamekster''' (''Dendrocitta formosae'') is in Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, dat fan [[Pakistan]] oant [[Sina]] en [[Taiwan]] leit.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:DendrocittaFormosae.svg|thumb|left|Tekening fan 'e griisboarstbeamekster]]
De griisboarstbeamekster is in middelgrutte (36–40 cm) fûgel mei in frij ûnopfallende kleur, in koarte snaffel en in lange, sterk taps tarinnende sturt, mar de de middelste sturtpinnen wurde nei de ein ta wer breder. De fûgel hat in donkergriis gesicht, wylst de krún, de nekke en de ûnderkant ljochter griis binne. De wjukken binne swart mei in lyts wyt plakje oan 'e basis fan 'e hânpinnen; de mantel en de ûndersturtdekfearren binne brún fan kleur.

Der binne lytse ferskillen tusken de ferskate populaasjes. Fûgels út it westlike part fan it ferspriedingsgebiet hawwe in opfallend donkere foarholle en in donkere kiel, in wat grutter wyt wjukplak en in swarte sturt wêrfan 't de binnenkant fan 'e middelste sturtpinnen griis is. Fûgels út it eastlike part binne wat lytser, hawwe in lytser wjukplak, in minder donkere foarholle, in brunere kiel en in koartere sturt dy't foar in grutter part swart is.

=== Lûd ===
De fûgel makket ferskate lûden, lykas metaaleftige, tokkeljende klanken (&quot;klok-kli-klok-kli-kli&quot;), mar ek hease of krekt muzikale toanen en alarmearjend kwetterjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De griisboarstbeamekster komt foar yn in hiel grut part fan Súd- en Súdeast-Aazje. De soarte is ûnderferdield yn acht [[ûndersoarte|ûndersoarten]] mei de folgjende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Dendrocitta formosae occidentalis'' – westlike [[Himalaya]] (noardlik [[Pakistan]], Garhwal)
* ''Dendrocitta formosae himalayana'' – eastlike Himalaya oant [[Birma]] en it noarden fan [[Laos]]
* ''Dendrocitta formosae sarkari'' – eastlik [[Yndia]] (besuden [[Jaipur]] en benoarden [[Chennai]])
* ''Dendrocitta formosae assimilis'' – súdlik Birma oant [[Tailân]]
* ''Dendrocitta formosae sinica'' – eastlik en súdeastlik Sina, lykas it noarden fan [[Fjetnam]]
* ''Dendrocitta formosae sapiens'' – súdlik Sina, op 'e berch Emei (westlik [[Sichuan]])
* ''Dendrocitta formosae formosae'' – [[Taiwan]]
* ''Dendrocitta formosae insulae'' – [[Hainan]] (súdlik Sina)

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Hoewol't der oannommen wurdt dat de oantallen wat ôfnimme, is dy tebekgong net sa earnstich dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-treepie-dendrocitta-formosae BirdLife, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/grytre1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 22 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grytre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta formosae|griisboarstbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:griisboarstbeamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]</text>
      <sha1>c9dgsk1ch3mjafirht2o2ak2byf65tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta formosae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194773</id>
    <redirect title="Griisboarstbeamekster" />
    <revision>
      <id>1243064</id>
      <timestamp>2026-10-23T07:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Griisboarstbeamekster]]</comment>
      <origin>1243064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="p00vomc2s7l7qbtbr513430s2hifvz1" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Griisboarstbeamekster]]</text>
      <sha1>p00vomc2s7l7qbtbr513430s2hifvz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytbúkbeamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194774</id>
    <revision>
      <id>1243065</id>
      <timestamp>2026-10-23T07:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = wytbúkbeamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:White-bellied treepie - Dendrocitta leucogastra) 2.jpg|250px]] |lûd      = [[Ofbyld:D-leucogastra.ogg|250px]] |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'') |Wittenskiplike namme= Dendrocitta leucog...&quot;</comment>
      <origin>1243065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="rg33yytpm8oucrkoyzdw86jzdzs0uyo" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = wytbúkbeamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:White-bellied treepie - Dendrocitta leucogastra) 2.jpg|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:D-leucogastra.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta leucogastra
|Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1833
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Dendrocitta leucogastra map.png|250px]]
}} 
De '''wytbúkbeamekster''' (''Dendrocitta leucogastra'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Ferskining ==
De wytbúkbeamekster is in grutte (45 sm) beamekster mei in soad wyt yn it fearrekleed. De lange sturt rint sterk taps ta, mar de middelste sturtpinnen wurde nei de ein ta wat breder. De snaffel is relatyf robúst.

It fearrekleed is swart op it gesicht, de kiel en de wjukken, útsein in wyt plak oan 'e basis fan 'e hânpinnen. De nekke, de stút en de rest fan 'e ûnderkant binne wyt, wylst de rêch kanielbrún is. De sturt is griis mei in swart ein.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e leechlângebieten en legere berchstreken oant op 'e beamgrens yn súdwestlik [[Yndia]] (de [[West-Ghats]]).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is.

== Libbenswize ==
De wytbúkbeamekster komt foar yn fochtich grienbliuwend bosk, yn sawol oarspronklik bosk as yn âlde stikken fan jonger bosk. Hy mijt de minske, mar kin ek waarnommen wurde op kardemomplantaazjes, ferlitten rubberplantaazjes en yn grutte beammen njonken diken. 

De soarte briedt solitêr. Aaien wurde yn maart of april lein. De fûgel yt foar it meastepart [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]] lykas hagedissen en kjifdieren, mar kin ek nektar út blommen, fruit en sied ite.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en der binne gjin oanwizings foar grutte bedrigings of in ôfnimmende populaasje. Hy wurdt omskreaun as lokaal frij algemien, benammen yn tropysk grienbliuwend bosk. Op grûn fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte op 'e [[Reade List]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-treepie-dendrocitta-leucogastra BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/whbtre1 eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/whbtre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta leucogastra|Wytbúkbeamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Witbukbeamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]</text>
      <sha1>rg33yytpm8oucrkoyzdw86jzdzs0uyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta leucogastra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194775</id>
    <redirect title="Wytbúkbeamekster" />
    <revision>
      <id>1243066</id>
      <timestamp>2026-10-23T07:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Wytbúkbeamekster]]</comment>
      <origin>1243066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="ahacs0qfk9e37xq51oy2jgeqwc5mgdw" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wytbúkbeamekster]]</text>
      <sha1>ahacs0qfk9e37xq51oy2jgeqwc5mgdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sumatraanske beamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194776</id>
    <revision>
      <id>1243067</id>
      <timestamp>2026-10-23T08:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Sumatraanske beamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:Sumatran Treepie 3399.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'') |Wittenskiplike namme= Dendrocitta occipitalis |Beskriuwer, jier= ([[Salomon Müller|S. Müller]],...&quot;</comment>
      <origin>1243067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3079" sha1="1n1objhln80js7q244654d2urrbdtbu" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Sumatraanske beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Sumatran Treepie 3399.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] (''Dendrocitta'')
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta occipitalis
|Beskriuwer, jier= ([[Salomon Müller|S. Müller]], 1836)
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Sumatraanske beamekster''' (''Dendrocitta occipitalis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] eilân [[Sumatra]].

== Ferskining en lûd ==
De Sumatraanske beamekster is in fûgel mei in lange sturt mei in rûn ein. It fearrekleed is waarmbrún, mei in sulvergrize nekke, in donker gesicht en koalswarte wjukken mei in lyts wyt plak. De sturt is oan 'e boppekant sulvergriis mei in donker ein en oan 'e ûnderkant foar it meastepart donker mei in ljochte bân njonken it ein.

By de lûden dy't de fûgel makket, hearre rûge en kraskjende kriten, in fol &quot;tlee'lee!&quot; en in rige fan koarte, hease &quot;whurr!&quot;-lûden.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e bergen fan it eilân [[Sumatra]] yn [[Yndoneezje]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is. De Sumatraanske beamekster en de [[Borneooske beamekster]] (''Dendrocitta cinerascens'') wurde somtiden as ien en deselde soarte beskôge.

== Libbenswize ==
De Sumatraanske beamekster wurdt yn boskgebieten fan berchkriten waarnommen. Dêr foerazjearret er op alle hichten yn 'e begroeiïng, wêrby't er faak troch it blêdeguod hipt of him oan ien wei troch mei in rappe, fladderjende flecht fan 'e iene nei de oare beam ferpleatst.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt fan útgien dat de oantallen wat ôfnimme. Dy tebekgong is lykwols net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://ebird.org/species/sumtre1?siteLanguage=is eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/sumtre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta occipitalis|Sumatraanske beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sumatraanske beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>1n1objhln80js7q244654d2urrbdtbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta occipitalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194777</id>
    <redirect title="Sumatraanske beamekster" />
    <revision>
      <id>1243068</id>
      <timestamp>2026-10-23T08:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Sumatraanske beamekster]]</comment>
      <origin>1243068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="k0dqxigvee7g6syhxnbvpof335bj71p" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sumatraanske beamekster]]</text>
      <sha1>k0dqxigvee7g6syhxnbvpof335bj71p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borneooske beamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194778</id>
    <revision>
      <id>1243069</id>
      <timestamp>2026-10-23T08:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Borneooske beamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:Bornean Treepie 0A2A2268.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = ''Dendrocitta'' |Wittenskiplike namme= Dendrocitta cinerascens |Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1879 |IUCN-sta...&quot;</comment>
      <origin>1243069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3371" sha1="oqf6v9gz6mdcnygeb3rdoavwutanak1" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Borneooske beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Bornean Treepie 0A2A2268.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta cinerascens
|Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1879
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = 
}} 
De '''Borneooske beamekster''' (''Dendrocitta cinerascens'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op it eilân [[Borneo]].

== Ferskining en lûd ==
De Borneooske beamekster is in kriefûgel mei in tige lange sturt. Hy hat in robúste swarte snaffel, swarte wjukken mei in wyt wjukplak en in waarme bêzjebrune kleur op 'e ûnderkant en yn it gesicht. De rêch is griis en de stút is smoarchwyt. De lange sturt is griis mei swarte úteinen oan 'e sturtpinnen.

Dizze soarte is tige lûdroftich en kommunisearret faak mei soartgenoaten troch ferskate kritende en kraskjende lûden, ôfwiksele mei metaaleftige toanen. Hy stiet der ek om bekend dat er it lûd fan oare fûgels neidwaan kin.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e berchgebieten fan it eilân [[Borneo]] (yn sawol it [[Maleizje|Maleiske]], [[Yndoneezje|Yndonezyske]] as [[Brûnei|Brûneiske]] part fan it eilân).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is. Sa no en dan wurdt dizze soarte noch wolris beskôge as in ûndersoarte fan 'e [[Sumatraanske beamekster]] (''Dendrocitta occipitalis'').

== Hâlden en dragen ==
De Borneooske beamekster wurdt fûn yn berchbosken. It is in sosjale fûgel dy't faak yn groepen of lytsere kloften oantroffen wurdt. De soarte kin frij nuet wêze en is meastentiids maklik benei te kommen, fral by kuierpaden of op kampearlokaasjes.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt fan útgien dat de oantallen wat ôfnimme. Dy tebekgong is lykwols net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bornean-treepie-dendrocitta-cinerascens BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/bortre1/L1092182 eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bortre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta cinerascens|Borneooske beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Borneooske beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Endemyske fauna yn Borneo]]
[[Kategory:Endemyske fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>oqf6v9gz6mdcnygeb3rdoavwutanak1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243071</id>
      <parentid>1243069</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T08:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3377" sha1="nxhp4v1fabas8p5xdjuirt229o6ogoa" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Borneooske beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Bornean Treepie 0A2A2268.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta cinerascens
|Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1879
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = 
}} 
De '''Borneooske beamekster''' (''Dendrocitta cinerascens'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op it eilân [[Borneo]].

== Ferskining en lûd ==
De Borneooske beamekster is in kriefûgel mei in tige lange sturt. Hy hat in robúste swarte snaffel, swarte wjukken mei in wyt wjukplak en in waarme bêzjebrune kleur op 'e ûnderkant en yn it gesicht. De rêch is griis en de stút is smoarchwyt. De lange sturt is griis mei swarte úteinen oan 'e sturtpinnen.

Dizze soarte is tige lûdroftich en kommunisearret faak mei soartgenoaten troch ferskate kritende en kraskjende lûden, ôfwiksele mei metaaleftige toanen. Hy stiet der ek om bekend dat er it lûd fan oare fûgels neidwaan kin.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e berchgebieten fan it eilân [[Borneo]] (yn sawol it [[Maleizje|Maleiske]], [[Yndoneezje|Yndonezyske]] as [[Brûnei|Brûneiske]] part fan it eilân).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is. Sa no en dan wurdt dizze soarte noch wolris beskôge as in ûndersoarte fan 'e [[Sumatraanske beamekster]] (''Dendrocitta occipitalis'').

== Hâlden en dragen ==
De Borneooske beamekster wurdt fûn yn berchbosken. It is in sosjale fûgel dy't faak yn groepen of lytsere kloften oantroffen wurdt. De soarte kin frij nuet wêze en is meastentiids maklik benei te kommen, fral by kuierpaden of op kampearlokaasjes.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt fan útgien dat de oantallen wat ôfnimme. Dy tebekgong is lykwols net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bornean-treepie-dendrocitta-cinerascens BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/bortre1/L1092182 eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bortre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta cinerascens|Borneooske beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Borneooske beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>nxhp4v1fabas8p5xdjuirt229o6ogoa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243072</id>
      <parentid>1243071</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T08:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3372" sha1="4w9yiz2t1thh7tvwqik7rz4kx5gfa49" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Borneooske beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Bornean Treepie 0A2A2268.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta cinerascens
|Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1879
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Borneooske beamekster''' (''Dendrocitta cinerascens'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op it eilân [[Borneo]].

== Ferskining en lûd ==
De Borneooske beamekster is in kriefûgel mei in tige lange sturt. Hy hat in robúste swarte snaffel, swarte wjukken mei in wyt wjukplak en in waarme bêzjebrune kleur op 'e ûnderkant en yn it gesicht. De rêch is griis en de stút is smoarchwyt. De lange sturt is griis mei swarte úteinen oan 'e sturtpinnen.

Dizze soarte is tige lûdroftich en kommunisearret faak mei soartgenoaten troch ferskate kritende en kraskjende lûden, ôfwiksele mei metaaleftige toanen. Hy stiet der ek om bekend dat er it lûd fan oare fûgels neidwaan kin.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e berchgebieten fan it eilân [[Borneo]] (yn sawol it [[Maleizje|Maleiske]], [[Yndoneezje|Yndonezyske]] as [[Brûnei|Brûneiske]] part fan it eilân).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is. Sa no en dan wurdt dizze soarte noch wolris beskôge as in ûndersoarte fan 'e [[Sumatraanske beamekster]] (''Dendrocitta occipitalis'').

== Hâlden en dragen ==
De Borneooske beamekster wurdt fûn yn berchbosken. It is in sosjale fûgel dy't faak yn groepen of lytsere kloften oantroffen wurdt. De soarte kin frij nuet wêze en is meastentiids maklik benei te kommen, fral by kuierpaden of op kampearlokaasjes.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt fan útgien dat de oantallen wat ôfnimme. Dy tebekgong is lykwols net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bornean-treepie-dendrocitta-cinerascens BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/bortre1/L1092182 eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bortre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta cinerascens|Borneooske beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Borneooske beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>4w9yiz2t1thh7tvwqik7rz4kx5gfa49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243073</id>
      <parentid>1243072</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T08:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="bx566lgrdipmldykabxpg6103apkpg8" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Borneooske beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Bornean Treepie 0A2A2268.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta cinerascens
|Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1879
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Borneooske beamekster''' (''Dendrocitta cinerascens'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte is [[endemysk]] op it eilân [[Borneo]].

== Ferskining en lûd ==
De Borneooske beamekster is in kriefûgel mei in tige lange sturt. Hy hat in robúste swarte snaffel, swarte wjukken mei in wyt wjukplak en in waarme bêzjebrune kleur op 'e ûnderkant en yn it gesicht. De rêch is griis en de stút is smoarchwyt. De lange sturt is griis mei swarte úteinen oan 'e sturtpinnen.

Dizze soarte is tige lûdroftich en kommunisearret faak mei soartgenoaten troch ferskate kritende en kraskjende lûden, ôfwiksele mei metaaleftige toanen. Hy stiet der ek om bekend dat er it lûd fan oare fûgels neidwaan kin.

== Fersprieding en taksonomy ==
Dizze fûgel komt foar yn 'e berchgebieten fan it eilân [[Borneo]] (yn sawol it [[Maleizje|Maleiske]], [[Yndoneezje|Yndonezyske]] as [[Brûnei|Brûneiske]] part fan it eilân).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

De soarte is [[monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte|ûndersoarten]] is. Sa no en dan wurdt dizze soarte noch wolris beskôge as in ûndersoarte fan 'e [[Sumatraanske beamekster]] (''Dendrocitta occipitalis'').

== Hâlden en dragen ==
De Borneooske beamekster wurdt fûn yn berchbosken. It is in sosjale fûgel dy't faak yn groepen of lytsere kloften oantroffen wurdt. De soarte kin frij nuet wêze en is meastentiids maklik benei te kommen, fral by kuierpaden of op kampearlokaasjes.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt fan útgien dat de oantallen wat ôfnimme. Dy tebekgong is lykwols net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bornean-treepie-dendrocitta-cinerascens BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/bortre1/L1092182 eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bortre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta cinerascens|Borneooske beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Borneooske beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>bx566lgrdipmldykabxpg6103apkpg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta cinerascens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194779</id>
    <redirect title="Borneooske beamekster" />
    <revision>
      <id>1243070</id>
      <timestamp>2026-10-23T08:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Borneooske beamekster]]</comment>
      <origin>1243070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="p6ubwr2qaxo7fxt46036e8ntua3iymr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Borneooske beamekster]]</text>
      <sha1>p6ubwr2qaxo7fxt46036e8ntua3iymr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rustbrune beamekster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194780</id>
    <revision>
      <id>1243074</id>
      <timestamp>2026-10-23T10:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Rustbrune beamekster |Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta vagabunda -Kerala, India-8a.jpg|250px]] |lûd      = [[Ofbyld:Indian tree pie 123-Three type calls.ogg|250px]] |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[beameksters]] ''Dendrocitta'' |Wittenskiplike namme= Dendr...&quot;</comment>
      <origin>1243074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4156" sha1="r45nici5b8yfihssclvpe55l917ld8d" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Rustbrune beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta vagabunda -Kerala, India-8a.jpg|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Indian tree pie 123-Three type calls.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta vagabunda
|Beskriuwer, jier= ([[John Latham|Latham]], 1790)
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Dendrocitta vagabunda subspecies distribution.png|250px]]
}} 
De '''rustbrune beamekster''' (''Dendrocitta vagabunda'') is in wiidfersprate Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; It ferspriedingsgebiet leit fan it noardeasten fan [[Pakistan]] oer [[Yndia]] oant yn [[Yndosina]].

== Ferskining ==
De rustbrune beamekster is in opfallende, grutte (46–50 sm) fûgel mei in relatyf koarte snaffel en in lange taps tarinnende sturt, al wurde de middelste sturtpinnen nei de ein ta wat breder. De fûgel hat in donkerbrune kop oergeand yn in brune rêch en in oranjebrune ûnderkant en stút, ljochtgrize dielen op 'e  wjukken en in grize sturt mei in wite bân foar it swarte ein.

It lûd is in fluitsjend en galmjend &quot;ko-ki-la&quot;. Fierders wurde der ek hease, metaaleftige en miauwende lûden makke.

== Fersprieding en taksonomy ==
De rustbrune beamekster is ûnderferdield yn njoggen [[ûndersoarte|ûndersoarten]] mei de folgjende fersprieding:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Dendrocitta vagabunda bristoli'' – noardeastlik [[Pakistan]] en noardwestlik [[Yndia]] oant yn it westen fan [[Nepal]]
* ''Dendrocitta vagabunda behni'' – westlik Yndia ([[Rajasthan]], it westen fan [[Madhya Pradesh]] en [[Gûdjarat]], nei it suden ta oant Karnataka)
* ''Dendrocitta vagabunda vagabunda'' – de legere [[Himalaya]] en noardeastlik Yndia (nei it suden ta oant [[Hyderabad]])
* ''Dendrocitta vagabunda parvula'' – súdwestlik Yndia (fan Súd-Kanara oant Kaap Comorin)
* ''Dendrocitta vagabunda pallida'' – súdeastlik Yndia
* ''Dendrocitta vagabunda sclateri'' – westlik [[Birma]] (fan 'e bopperin fan 'e Chindwin oant de Chin Hills en it Arakan Yoma-berchtme)
* ''Dendrocitta vagabunda kinneari'' – súdlik Birma en noardwestlik [[Tailân]]
* ''Dendrocitta vagabunda saturatior'' – Tenasserim en súdlik Tailân
* ''Dendrocitta vagabunda sakeratensis'' – eastlik Tailân en Yndosina

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar de oantallen nimme nei ferwachting wat ôf – al is dy tebekgong net sa sterk dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rufous-treepie-dendrocitta-vagabunda BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/ruftre2?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/ruftre2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta vagabunda|Rustbrune beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Rustbrune beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]</text>
      <sha1>r45nici5b8yfihssclvpe55l917ld8d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1243076</id>
      <parentid>1243074</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T11:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1243076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4140" sha1="4pwgjq6mz8b4t9z6eyu839y4ox33vin" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Rustbrune beamekster
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Dendrocitta vagabunda -Kerala, India-8a.jpg|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Rofous treepie sound.wav|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[beameksters]] ''Dendrocitta''
|Wittenskiplike namme= Dendrocitta vagabunda
|Beskriuwer, jier= ([[John Latham|Latham]], 1790)
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Dendrocitta vagabunda subspecies distribution.png|250px]]
}} 
De '''rustbrune beamekster''' (''Dendrocitta vagabunda'') is in wiidfersprate Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; It ferspriedingsgebiet leit fan it noardeasten fan [[Pakistan]] oer [[Yndia]] oant yn [[Yndosina]].

== Ferskining ==
De rustbrune beamekster is in opfallende, grutte (46–50 sm) fûgel mei in relatyf koarte snaffel en in lange taps tarinnende sturt, al wurde de middelste sturtpinnen nei de ein ta wat breder. De fûgel hat in donkerbrune kop oergeand yn in brune rêch en in oranjebrune ûnderkant en stút, ljochtgrize dielen op 'e  wjukken en in grize sturt mei in wite bân foar it swarte ein.

It lûd is in fluitsjend en galmjend &quot;ko-ki-la&quot;. Fierders wurde der ek hease, metaaleftige en miauwende lûden makke.

== Fersprieding en taksonomy ==
De rustbrune beamekster is ûnderferdield yn njoggen [[ûndersoarte|ûndersoarten]] mei de folgjende fersprieding:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Dendrocitta vagabunda bristoli'' – noardeastlik [[Pakistan]] en noardwestlik [[Yndia]] oant yn it westen fan [[Nepal]]
* ''Dendrocitta vagabunda behni'' – westlik Yndia ([[Rajasthan]], it westen fan [[Madhya Pradesh]] en [[Gûdjarat]], nei it suden ta oant Karnataka)
* ''Dendrocitta vagabunda vagabunda'' – de legere [[Himalaya]] en noardeastlik Yndia (nei it suden ta oant [[Hyderabad]])
* ''Dendrocitta vagabunda parvula'' – súdwestlik Yndia (fan Súd-Kanara oant Kaap Comorin)
* ''Dendrocitta vagabunda pallida'' – súdeastlik Yndia
* ''Dendrocitta vagabunda sclateri'' – westlik [[Birma]] (fan 'e bopperin fan 'e Chindwin oant de Chin Hills en it Arakan Yoma-berchtme)
* ''Dendrocitta vagabunda kinneari'' – súdlik Birma en noardwestlik [[Tailân]]
* ''Dendrocitta vagabunda saturatior'' – Tenasserim en súdlik Tailân
* ''Dendrocitta vagabunda sakeratensis'' – eastlik Tailân en Yndosina

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar de oantallen nimme nei ferwachting wat ôf – al is dy tebekgong net sa sterk dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rufous-treepie-dendrocitta-vagabunda BirdLife, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/ruftre2?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 23 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/ruftre2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta vagabunda|Rustbrune beamekster}}
}}
{{DEFAULTSORT:Rustbrune beamekster}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Beamekster]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]</text>
      <sha1>4pwgjq6mz8b4t9z6eyu839y4ox33vin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta vagabunda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194782</id>
    <redirect title="Rustbrune beamekster" />
    <revision>
      <id>1243075</id>
      <timestamp>2026-10-23T11:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Rustbrune beamekster]]</comment>
      <origin>1243075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="hoqgl4ay8ljspeii57s4zmtmzsuouf9" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rustbrune beamekster]]</text>
      <sha1>hoqgl4ay8ljspeii57s4zmtmzsuouf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beameksters</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194783</id>
    <revision>
      <id>1243077</id>
      <timestamp>2026-10-23T11:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | namme                = beameksters | ôfbylding            = Rufous treepie at Hunky Dory Resort near Pathankot.jpg | ôfbyldingsbreedte    =  | ôfbyldingstekst      = Rustbrune beamekster | takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3              = klasse (t...&quot;</comment>
      <origin>1243077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4626" sha1="58pmu6fsjib716pgrr64mz3rhx6m5ee" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme                = beameksters
| ôfbylding            = Rufous treepie at Hunky Dory Resort near Pathankot.jpg
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingstekst      = Rustbrune beamekster
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4              = [[skift (taksonomy)|skift]]:
| namme4               = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
| takson6              = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6               = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')
| takson7              = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7               = '''beameksters''' (''Dendrocitta'')
| beskriuwer, jier     = [[John Gould|Gould]], 1833
}}
It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''beameksters''' (''Dendrocitta'') heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') en bestiet út sân [[Soarte (taksonomy)|soarten]] Aziatyske fûgels.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

Beameksters binne middelgrutte kriefûgels mei in tige lange sturt, koarte poaten en in relatyf koarte, bûge snaffel. De fearren op it liif binne meastentiids kombinaasjes fan griis, brún, swart en wyt, faak mei rustbrune of okerkleurige dielen op 'e ûnderkant of stút. 

De soarten komme foar yn ferskate bosktypes, berchgebieten en kultuerlânskippen yn [[Súd-Aazje]] en [[Súdeast-Aazje]]. Hja foerazjearje meastentiids yn 'e kroanen fan beammen en strûken en meitsje in breed skala oan lûden, fan lûde, fluitsjende ropkes oant hease en kraskjende toanen.

De [[typesoarte]] fan it skaai ''Dendrocitta'' is de [[rustbrune beamekster]] (''Dendrocitta vagabunda'').

== Soarten fan it skaai beameksters (''Dendrocitta'') ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Andaman treepie, Andaman islands.jpg|120px]] || ''Dendrocitta bayleii'' || [[Andamanenbeamekster]] || [[Andamanen]] ([[Yndia]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/andaman-treepie-dendrocitta-bayleii ''Dendrocitta bayleyi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Dendrocitta frontalis (cropped).jpg|120px]] || ''Dendrocitta frontalis'' || [[Swartmaskerbeamekster]] || Foarberchtme fan 'e [[Himalaya]] (fan [[Yndia|East-Yndia]] oant it suden fan [[Sina]] en [[Birma|Noard-Birma]]) || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/collared-treepie-dendrocitta-frontalis ''Dendrocitta frontalis'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Grey Treepie at village Kairwaan, district Dehradun.jpg|120px]] || ''Dendrocitta formosae'' || [[Griisboarstbeamekster]] || [[Súd-Aazje]], [[Sina]] en [[Súdeast-Aazje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-treepie-dendrocitta-formosae ''Dendrocitta formosae'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:White-bellied treepie - Dendrocitta leucogastra).jpg|120px]] || ''Dendrocitta leucogastra'' || [[Wytbúkbeamekster]] || [[West-Ghats]] yn Súd-Yndia || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-treepie-dendrocitta-leucogastra ''Dendrocitta leucogastra'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Sumatran Treepie 3399.jpg|120px]] || ''Dendrocitta occipitalis'' || [[Sumatraanske beamekster]] || [[Sumatra]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/sumtre1/cur/introduction ''Dendrocitta occipitalis'' op ''Birds of the World'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Bornean Treepie 0A2A2268.jpg|120px]] || ''Dendrocitta cinerascens'' || [[Borneooske beamekster]] || [[Borneo]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bornean-treepie-dendrocitta-cinerascens ''Dendrocitta cinerascens'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
|-
| [[Ofbyld:Rufous Treepie by Tisha Mukherjee 12.jpg|120px]] || ''Dendrocitta vagabunda'' || [[Rustbrune beamekster]] || Fan [[Pakistan]] oer [[Yndia]] oant yn [[Yndosina]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rufous-treepie-dendrocitta-vagabunda ''Dendrocitta vagabunda'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|2}}
----
{{Commonscat|Dendrocitta|''Dendrocitta''}}
}}
{{DEFAULTSORT:Beameksters}}
[[Kategory:Beamekster| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>58pmu6fsjib716pgrr64mz3rhx6m5ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendrocitta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194784</id>
    <redirect title="Beameksters" />
    <revision>
      <id>1243078</id>
      <timestamp>2026-10-23T11:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Beameksters]]</comment>
      <origin>1243078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="h1bgyldjczkqobo06k6kd9o6vwbgqyw" xml:space="preserve">#REDIRECT [[beameksters]]</text>
      <sha1>h1bgyldjczkqobo06k6kd9o6vwbgqyw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>