Wikipedy
fywiki
https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Media
Wiki
Oerlis
Meidogger
Meidogger oerlis
Wikipedy
Wikipedy oerlis
Ofbyld
Ofbyld oerlis
MediaWiki
MediaWiki oerlis
Berjocht
Berjocht oerlis
Hulp
Hulp oerlis
Kategory
Kategory oerlis
Tema
Tema oerlis
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Fryske Nasjonale Partij
0
3185
1243510
1241293
2026-10-29T10:00:06Z
~2026-57612-40
60464
/* Fêste dielname oan it provinsjebestjoer (2011–2023) */
1243510
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks politike partij Nederlân
| namme = Fryske Nasjonale Partij
| logo = Frisian National Party logo (2019–present).svg
| ôfkoarting = FNP
| partijlieder = [[Sijbe Knol]]
| partijfoarsitter = Jan Arendz
| fraksjeliederTK =
| fraksjeliederEK = [[Auke van der Goot]] (OPNL)
| delegaasjeliederEP =
| sittenTK = 0
| sittenTKtotaal = 150
| sittenEK = 1
| sittenEKtotaal = 75
| sittenPS = 4
| sittenPStotaal = 43
| sittenEP = 0
| sittenEPtotaal = 31
| oprjochte = [[1962]]
| fúzje =
| rjochting =
| ideology = [[Federalisme]], [[regionalisme]]
| jongereinorganisaasje = [[FNPjongerein]]
| EUpartij = [[Jeropeeske Frije Alliânsje]]
| EUfraksje =
| ynternasjonaal =
| webstee = [https://www.fnp.frl/ www.fnp.frl]
}}
De '''Fryske Nasjonale Partij''' ('''FNP''') is in Fryske [[regionalisme|regionalistyske]] en [[federalisme|federalistyske]] politike partij dy't benammen aktyf is yn de provinsje [[Fryslân]].<ref name="DNPPFNP">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, Ryksuniversiteit Grins, [https://www.rug.nl/research/dnpp/politieke-partijen/fnp/ ''Fryske Nasjonale Partij (FNP)''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref><ref name="Hemminga2006">Piet Hemminga, [https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/the-fryske-nasjonale-partij-frisian-and-federal-in-the-netherland ''The Fryske Nasjonale Partij: Frisian and Federal in the Netherlands''], yn: Lieven De Winter, Margarita Gómez-Reino en Peter Lynch (red.), ''Autonomist Parties in Europe: Identity Politics and the Revival of the Territorial Cleavage'', ICPS, Barcelona, 2006, s. 141–160.</ref> De partij komt op foar mear bestjoerlik foech op regionaal en lokaal nivo en foar de posysje fan de Fryske taal en kultuer.<ref name="DNPPFNP" /><ref name="Hemminga2006" /> Federalisme, desintralisaasje en it útgongspunt dat besluten sa ticht mooglik by de boarger nommen wurde moatte, foarmje sûnt de oprjochting wichtige eleminten fan de politike opfettings fan de FNP.<ref name="Hemminga2006" />
De FNP is sûnt 1966 fertsjintwurdige yn de [[Provinsjale Steaten fan Fryslân]].<ref name="Hemminga2006" /> De partij behelle har grutste provinsjale ferkiezingsresultaat yn 2003, doe't se 13,2 persint fan de stimmen en sân fan de 55 Steatesitten krige.<ref name="Hemminga2006" /> Sûnt 2011 makket de FNP diel út fan it kolleezje fan [[Deputearre Steaten fan Fryslân]].<ref name="NOS2011">NOS, [https://nos.nl/artikel/2026060-spannende-partijhuwelijken-in-de-provincie ''Spannende partijhuwelijken in de provincie''], 21 maart 2015.</ref> By de Steateferkiezings fan 2023 krige de partij 27.298 stimmen, 8,05 persint fan it totaal, en fjouwer sitten.<ref name="Kiesraad2023">Kiesraad, [https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/PS20230315/744799 ''Provinciale Staten 15 maart 2023 – Fryslân''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref>
Op lanlik nivo wurket de FNP mei oare regionale en provinsjale partijen gear yn [[Onafhankelijke Politiek Nederland]] (OPNL), de opfolger fan de ''Onafhankelijke Senaatsfractie'' (OSF).<ref name="OPNLPolitiek">Onafhankelijke Politiek Nederland, [https://www.opnl.nl/politiek/ ''Politiek''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref> Sûnt 2023 wurdt de OPNL-sit yn de [[Earste Keamer]] beset troch FNP-lid [[Auke van der Goot]].<ref name="OPNLPolitiek" /> Op Europeesk nivo is de FNP lid fan de [[Jeropeeske Frije Alliânsje]] (EFA), dêr't de partij yn 1981 ien fan de oprjochters fan wie.<ref name="EFA">European Free Alliance, [https://efaparty.eu/news/fnp-60-years-anniversary ''EFA founding member FNP celebrates 60th anniversary in series of events in Fryslân''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref>
Yn 2025 die de FNP foar it earst mei oan de ferkiezings foar de [[Twadde Keamer]].<ref name="Parlement2025">Parlement.com, [https://www.parlement.com/fnp-en-tweede-kamerverkiezingen-2025 ''FNP en Tweede Kamerverkiezingen 2025''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref> Under lieding fan listlûker [[Aant Jelle Soepboer]] krige de partij 9.331 stimmen, net genôch foar in sit.<ref name="KiesraadTK2025">Kiesraad, ''Proces-verbaal van de uitslag van de verkiezing van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 2025'', 7 novimber 2025, s. 164.</ref>
== Skiednis ==
=== Oarsprong en oprjochting (1961–1966) ===
De FNP ûntstie út de bredere [[Fryske Beweging]], dy't har sûnt de njoggentjinde iuw ûnder mear dwaande hold mei de posysje fan de Fryske taal en kultuer en mei de bestjoerlike posysje fan Fryslân.<ref name="DNPPFNP" /><ref name="Hemminga2006" /> Nei de Twadde Wrâldoarloch waard binnen in part fan de Fryske Beweging ek mear omtinken jûn oan federalisme en desintralisaasje.<ref name="Hemminga2006" />
In wichtige foarrinner wie it Striidboun ''Fryslân Frij'', dat kulturele en ekonomyske autonomy foar Fryslân neistribbe.<ref name="Hemminga2006" /> Neffens Hemminga bestiene der sawol ynhâldlike as persoanlike ferbiningen tusken ''Fryslân Frij'' en de lettere FNP.<ref name="Hemminga2006" /> Underwerpen dy't letter ek yn de FNP weromkamen wiene ûnder mear de ferhâlding tusken sintraal en regionaal bestjoer, de finansjele posysje fan Fryslân en de beskerming fan de eigen taal en kultuer.<ref name="Hemminga2006" />
De boarnen jouwe net allegear deselde datearring foar de oprjochting. De FNP sels stelt dat [[Pyt Kramer]] en syn neef [[Folkert Binnema]] op 16 desimber 1961 besleaten in Fryske politike partij op te rjochtsjen.<ref name="FNPferhaal">Fryske Nasjonale Partij, [https://www.fnp.frl/nl/ons-verhaal/ ''Ons verhaal''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref> It DNPP datearret de oprjochting yn 1962, en ek Hemminga beskriuwt 1962 as it jier dat Binnema en Kramer it inisjatyf ta de partij namen en mei in begjinselferklearring nei bûten ta kamen.<ref name="DNPPFNP" /><ref name="Hemminga2006" /> De ''Nieuwe encyclopedie van Fryslân'' pleatst de oprjochting oan 'e ein fan 1962.<ref name="NEF">Meindert Schroor, [https://www.ensie.nl/nieuwe-encyclopedie-van-fryslan/fryske-nasjonale-partij-fnp ''Fryske Nasjonale Partij (FNP)''], ''Nieuwe encyclopedie van Fryslân'', 2016.</ref>
Neffens de eigen partijskiednis hiene Kramer en Binnema krityk op de sterke oriïntaasje fan de Nederlânske polityk op de Rânestêd en woene se in politike organisaasje dy't Fryske belangen selsstannich fertsjintwurdigje koe.<ref name="FNPferhaal" /> It DNPP beskriuwt de FNP as in partij dy't troch aktivisten út de Fryske Beweging oprjochte waard en dy't him fan it begjin ôf rjochte op de Fryske taal, kultuer en sporten.<ref name="DNPPFNP" />
De oprjochting fan in aparte Fryske partij wie binnen de Fryske Beweging net ûnomstriden.<ref name="Hemminga2006" /> Skriuwer en politikus [[Fedde Schurer]], doe haadredakteur fan de ''Friese Koerier'', wie tsjin de foarming fan in Fryske nasjonale partij.<ref name="Hemminga2006" /> Ek [[Jelle Hindriks Brouwer]], direkteur fan de [[Fryske Akademy]], stipe it inisjatyf net, hoewol't er neffens Hemminga tagelyk konstatearre dat it ûntstean fan sa'n partij wat sei oer de manier wêrop Fryslân en it Frysk troch it sintrale regear behannele waarden.<ref name="Hemminga2006" />
Foar dielname oan de Steateferkiezings fan 1962 wie de nije organisaasje neffens Hemminga noch net genôch taret.<ref name="Hemminga2006" /> De partij rjochte har dêrom op de folgjende ferkiezings yn 1966.<ref name="Hemminga2006" /> Der waard in útfierend komitee foarme mei Tsjerk Jehannes de Jong as foarsitter, wêrnei't in partijbestjoer in programma en in kandidatelist opstelde.<ref name="Hemminga2006" />
Yn de earste programmatyske stikken stiene federalisme en selsbestjoer sintraal.<ref name="Hemminga2006" /> It útgongspunt wie dat foech sa folle mooglik by legere bestjoerslagen lizze moast en dat hegere oerheden foaral taken útfiere moasten dy't net op in leger nivo útfierd wurde koene.<ref name="Hemminga2006" /> Dêrneist pleite de partij ûnder mear foar in lykweardige posysje fan it Frysk, mear finansjeel foech foar Fryslân, in eigen Fryske omrop en beskerming fan it Fryske lânskip.<ref name="Hemminga2006" />
=== Earste ferkiezings en groei (1966–1978) ===
Op 23 maart 1966 die de FNP foar it earst mei oan de ferkiezings foar de [[Provinsjale Steaten fan Fryslân]].<ref name="Hemminga2006" /> De partij krige 6.645 stimmen, 2,4 persint fan it totaal, en dêrmei ien Steatesit.<ref name="Hemminga2006" /> [[Jan Bearn Singelsma]] naam op 1 juny 1966 foar de FNP plak yn de Provinsjale Steaten en bleau dêr oant 1980 lid fan.<ref name="Hemminga2006" />
Ek by de gemeenteriedsferkiezings fan 1966 die de partij foar it earst mei.<ref name="Hemminga2006" /> De FNP stie yn sân fan de doe 44 Fryske gemeenten op it stimbiljet en krige yn fiif gemeenterieden in sit.<ref name="Hemminga2006" />
By de Steateferkiezings fan 1970 groeide de FNP nei 11.014 stimmen, 4,5 persint fan it totaal, en twa sitten.<ref name="Hemminga2006" /> Hemminga bringt dy groei ûnder oare yn ferbân mei regionale kwestjes dy't yn dy jierren yn Fryslân spilen, lykas plannen om de spoarferbining tusken Snits en Starum op te heffen en diskusjes oer romtlike en rekreative ûntwikkeling.<ref name="Hemminga2006" /> Neffens him spile ek it politike optreden fan Singelsma in rol yn de ferkiezingsresultaten fan de partij yn de perioade 1966–1974.<ref name="Hemminga2006" />
De groei sette yn 1974 troch.<ref name="Hemminga2006" /> De FNP krige doe 21.738 stimmen, 7,4 persint fan it totaal, en fjouwer Steatesitten.<ref name="Hemminga2006" /> Neffens de ''Nieuwe encyclopedie van Fryslân'' hie de partij dat jier ek 32 gemeenteriedssitten, ferdield oer 22 gemeenten.<ref name="NEF" />
By de Steateferkiezings fan 1978 foel it stimmenoandiel werom nei 4,8 persint en sakke de partij fan fjouwer nei twa sitten.<ref name="Hemminga2006" /> De FNP hold him yn dy perioade ûnder mear dwaande mei romtlike oardering; Hemminga beskriuwt hoe't de partij him ferbûn mei de beswieren fan sa'n twahûndert Fryske doarpen tsjin provinsjale plannen op dat mêd.<ref name="Hemminga2006" />
=== Delgong en weropbou (1978–1999) ===
By de Steateferkiezings fan 1982 herstelde de FNP in part fan it ferlies fan 1978.<ref name="Hemminga2006" /> De partij krige 17.333 stimmen, 5,4 persint fan it totaal, en trije Steatesitten.<ref name="Hemminga2006" />
De twadde helte fan de jierren tachtich wie wer in perioade fan ferlies.<ref name="NEF" /> By de gemeenteriedsferkiezings fan 1986 ferlear de FNP neffens de ''Nieuwe encyclopedie van Fryslân'' fyftjin riedssitten.<ref name="NEF" /> By de Steateferkiezings fan 1987 foel de partij werom fan trije nei twa sitten en krige se 4,5 persint fan de stimmen.<ref name="DNPP1987">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, Ryksuniversiteit Grins, ''Campagnes en uitslagen Provinciale Statenverkiezingen'', ûnderdiel ''Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 1987'', rieplachte 22 septimber 2026.</ref> Nei de ferkiezingsnederlagen stapte neffens de ''Nieuwe encyclopedie van Fryslân'' hast de hiele partijtop op.<ref name="NEF" />
Yn de jierren dêrnei sette in elektoraal herstel útein.<ref name="Hemminga2006" /> Yn 1991 krige de FNP 17.321 stimmen, 6,1 persint fan it totaal, en trije Steatesitten.<ref name="Hemminga2006" /> By de gemeenteriedsferkiezings fan 1990 waarden 27 FNP-riedslju keazen, tsjin 21 by de foarige ferkiezings.<ref name="DNPPGR">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, Ryksuniversiteit Grins, ''Campagnes en uitslagen Gemeenteraadsverkiezingen'', ûnderdiel ''Gemeenteraadsverkiezingen 1990'', rieplachte 22 septimber 2026.</ref>
Yn 1995 krige de FNP 17.046 stimmen, 6,4 persint fan it totaal, en bleau de partij op trije Steatesitten.<ref name="Hemminga2006" /> Yn 1999 groeide de partij nei 21.333 stimmen, 8,4 persint, en fjouwer sitten.<ref name="NEF" />
=== Europeeske en lanlike gearwurking (1981–2003) ===
Njonken de Fryske polityk socht de FNP ek gearwurking mei oare regionalistyske partijen yn Europa.<ref name="EFA" /> Yn 1981 wie de partij ien fan de oprjochters fan de [[Jeropeeske Frije Alliânsje]] (EFA).<ref name="EFA" /> FNP'er Roel Falkena wie neffens de EFA ien fan de persoanen dy't by de oprjochting fan it Europeeske gearwurkingsferbân belutsen wiene.<ref name="EFA" />
[[File:European Free Alliance.svg|thumb|Logo fan de [[Jeropeeske Frije Alliânsje]], dêr't de FNP yn 1981 ien fan de oprjochters fan wie.<ref name="EFA" />]]
Ek lanlike politike fertsjintwurdiging waard yn de partij besprutsen.<ref name="Hemminga2006" /> It sintraal bestjoer besleat yn 1997 ta te wurkjen nei dielname oan de Twadde Keamerferkiezings fan 1998.<ref name="Hemminga2006" /> It plan waard net útfierd, neffens Hemminga fanwegen in tekoart oan tariedingstiid en finansjele middels.<ref name="Hemminga2006" /> In partijkommisje ûndersocht dêrnei ûnder hokker betingsten de FNP yn de takomst wol oan lanlike ferkiezings meidwaan kinne soe.<ref name="Hemminga2006" />
Foar fertsjintwurdiging yn de Earste Keamer socht de partij gearwurking mei oare provinsjale partijen.<ref name="DNPPEK">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, Ryksuniversiteit Grins, [https://www.rug.nl/research/dnpp/verkiezingen/eerste-kamer/ ''Verkiezingen Eerste Kamer''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref> Yn 1995 wie de FNP noch net belutsen by it gearwurkingsferbân dat doe in mienskiplike kandidaat foar de Earste Keamer stipe.<ref name="DNPPEK" /> Yn 1999 die de FNP wol mei oan de Onafhankelijke Senaats-Fractie (OSF), tegearre mei ferskate oare regionale en provinsjale partijen.<ref name="DNPP1999">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, [https://www.rug.nl/research/dnpp/politieke-partijen/de-groenen/geschiedenis/de-groenen-jaaroverzicht-1999 ''De Groenen jaaroverzicht 1999''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref>
By de Earste Keamerferkiezings fan 2003 krige de OSF ien sit.<ref name="ParlementOSF">Parlement.com, [https://www.parlement.com/osf-en-eerste-kamerverkiezingen-2003 ''OSF en Eerste Kamerverkiezingen 2003''], rieplachte 22 septimber 2026.</ref> FNP'er [[Hindrik ten Hoeve]] waard mei foarkarstimmen keazen, hoewol't er as twadde op de kandidatenlist stie.<ref name="ParlementOSF" /> Hy wie fan 2003 oant 2011 lid fan de Earste Keamer en letter nochris fan 2015 oant 2019.<ref name="OPNLPolitiek" />
=== Nije groei en trochbraak (1999–2003) ===
Nei de fjouwer Steatesitten fan 1999 folge yn 2003 it grutste provinsjale ferkiezingsresultaat yn de skiednis fan de partij oant dat stuit.<ref name="Hemminga2006" /> De FNP krige by de Steateferkiezings fan 2003 36.871 stimmen, 13,2 persint fan it totaal, en sân fan de 55 Steatesitten.<ref name="Hemminga2006" />
Hemminga neamt ferskate faktoaren dy't neffens him bydroegen oan dat resultaat, ûnder oare it ferset fan de FNP tsjin plannen foar in hegesnelheidsspoarferbining en it optreden fan in nije, jonge politike lieder.<ref name="Hemminga2006" /> Ek it DNPP neamt de FNP yn syn beskriuwing fan de Steateferkiezings fan 2003 as ien fan de regionale partijen dy't kampanje fierden tsjin plannen foar in sweeftrein.<ref name="DNPPStaten">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, Ryksuniversiteit Grins, ''Campagnes en uitslagen Provinciale Statenverkiezingen'', ûnderdiel oer de Steateferkiezings fan 2003, rieplachte 22 septimber 2026.</ref>
De partij bleau nei de ferkiezings fan 2003 bûten it kolleezje fan Deputearre Steaten.<ref name="Hemminga2006" /> Op lanlik nivo waard yn itselde jier Hindrik ten Hoeve fia de OSF keazen yn de Earste Keamer.<ref name="ParlementOSF" />
=== '''Fan trochbraak nei bestjoerspartij (2003–2011)''' ===
By de Steateferkiezings fan 2007 waard it tal sitten yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân werombrocht fan 55 nei 43.<ref name="Kiesraad2007">Kiesraad, ''Statistische gegevens Provinciale Statenverkiezing 2007'', 2007.</ref> De FNP krige 28.225 stimmen, 10,7 persint fan it totaal, en fiif fan de 43 sitten.<ref name="Kiesraad2007" />
By de ferkiezings fan 2011 krige de partij 27.288 neues stimmen, 9,2 persint fan it totaal, en fjouwer sitten.<ref name="PS2011">Kiesraad, gegevens Provinsjale Steateferkiezings 2011; sjoch ek de histoaryske ferkiezingsgegevens fan it DNPP.</ref> Nei dy ferkiezings waard ûnderhannele oer in kolleezje fan PvdA, CDA en FNP.<ref name="NOS2011" /> De FNP kaam dêrmei foar it earst yn har bestean yn it kolleezje fan Deputearre Steaten.<ref name="NOS2011" />
[[Ofbyld:Koningsdag Dokkum.jpg|thumb|[[Johannes Kramer]] (boargermaster, rjochts yn byld), dy't yn 2011 de earste FNP-deputearre waard.<ref name="FNPferhaal" />]]
[[Johannes Kramer]] waard yn 2011 de earste deputearre fan de FNP.<ref name="FNPferhaal" /> De koälysje fan PvdA, CDA en FNP bleau oant de Steateferkiezings fan 2015 yn funksje.<ref name="NOS2011" />
=== Fêste dielname oan it provinsjebestjoer (2011–2023) ===
Nei de Steateferkiezings fan 2015 bleau de FNP diel fan it provinsjebestjoer.<ref name="NOS2015">NOS, [https://nos.nl/artikel/2038397-zeeland-onderhandelt-nog-over-provinciebestuur ''Zeeland onderhandelt nog over provinciebestuur''], 29 maaie 2015.</ref> It nije kolleezje bestie út VVD, CDA, SP en FNP, en de FNP levere ien deputearre.<ref name="NOS2015" />
Ek nei de Steateferkiezings fan 2019 bleau de partij yn it kolleezje.<ref name="MI2019">Simon Otjes, [https://www.montesquieu-instituut.nl/column/201908/extreem-lange-formaties-leiden-tot-heel-brede-maar-heel-nauwe-colleges ''Extreem lange formaties leiden tot heel brede maar heel nauwe colleges''], Montesquieu Instituut, 26 augustus 2019.</ref> Op 27 juny 2019 waard in kolleezje fan CDA, PvdA, FNP en VVD ynstallearre.<ref name="MI2019" />
By de Steateferkiezings fan 2023 krige de FNP 27.298 stimmen, 8,05 persint fan it totaal.<ref name="Kiesraad2023" /> De partij behold fjouwer sitten yn de Provinsjale Steaten.<ref name="Kiesraad2023" /> Nei de ferkiezings waard in koälysje foarme fan BBB, CDA, ChristenUnie en FNP.<ref name="NOS2023">NOS, [https://nos.nl/artikel/2481793-coalitieakkoord-in-friesland-met-bbb-cda-cu-en-de-fryske-nasjonale-partij ''Coalitieakkoord in Friesland met BBB, CDA, CU en de Fryske Nasjonale Partij''], 6 july 2023.</ref>
=== Lanlike fertsjintwurdiging en Twadde Keamerferkiezings (2023–2025) ===
Yn 2023 waard FNP-lid [[Auke van der Goot]] listlûker fan Onafhankelijke Politiek Nederland foar de Earste Keamerferkiezings.<ref name="OPNLAuke">Onafhankelijke Politiek Nederland, [https://www.opnl.nl/auke-van-der-goot-lijsttrekker-opnl/ ''Auke van der Goot lijsttrekker OPNL''], 2023.</ref> De by OPNL oansletten regionale partijen hiene nei de Steateferkiezings genôch stimmen om de mienskiplike Earste Keamersit te behâlden.<ref name="OPNLAuke" /> Van der Goot waard op 13 juny 2023 ynstallearre as senator.<ref name="OPNLPolitiek" />
Yn 2025 besleat de FNP foar it earst sels mei te dwaan oan de Twadde Keamerferkiezings.<ref name="NOS2025">NOS, [https://nos.nl/collectie/13999/artikel/2580535-leden-fryske-nasjonale-partij-voor-deelname-aan-tweede-kamerverkiezingen ''Leden Fryske Nasjonale Partij voor deelname aan Tweede Kamerverkiezingen''], 30 augustus 2025.</ref> Op in algemiene ledegearkomste yn Frjentsjer op 30 augustus 2025 stimde 56 persint fan de leden foar dielname oan de ferkiezings fan 29 oktober.<ref name="NOS2025" /> Earder dat jier wie [[Aant Jelle Soepboer]], dy't oant dan foar NSC yn de Twadde Keamer sitten hie, keazen as listlûker fan de FNP.<ref name="RD2025">Reformatorisch Dagblad/ANP, [https://www.rd.nl/a/1117284-fnp-wil-met-gezond-verstand-binnenlandse-problemen-aanpakken ''FNP wil met ‘gezond verstand’ binnenlandse problemen aanpakken''], 15 augustus 2025.</ref>
De Kiesried stelde de kandidatelist fan de FNP fêst as list 22; de partij die yn sechstjin kieskringen mei.<ref name="KiesraadLijsten">Kiesraad, ''Kandidatenlijsten Tweede Kamerverkiezing 2025 definitief'', 29 septimber 2025.</ref> De FNP krige 9.331 stimmen, 0,09 persint fan it totaal, en behelle gjin sit.<ref name="KiesraadTK2025" /><ref name="Parlement2025" />
== Ideology en stânpunten ==
=== Federalisme en regionalisme ===
Federalisme is sûnt de oprjochting in sintraal útgongspunt fan de FNP.<ref name="Hemminga2006" /> De partij giet út fan it prinsipe dat bestjoerlike taken op it leechste nivo útfierd wurde moatte dêr't dat effektyf mooglik is.<ref name="Hemminga2006" /> Gemeenten en regio's moatte neffens dat útgongspunt in eigen beslútfoarmjende romte hawwe, wylst hegere bestjoerslagen taken koördinearje dy't net op in leger nivo útfierd wurde kinne.<ref name="Hemminga2006" />
Hemminga beskriuwt de klassike politike formulearring fan de FNP as ''Frysk en federaal''.<ref name="Hemminga2006" /> De FNP pleitet net foar in folslein ûnôfhinklik Fryslân, mar foar mear selsbestjoer binnen in federaler Nederlân en Europa.<ref name="Hemminga2006" /> Yn de politike-wittenskiplike literatuer wurdt de FNP dêrom ûnder de regionalistyske en federalistyske partijen rekkene.<ref name="Hemminga2006" />
=== Taal en kultuer ===
De posysje fan de Fryske taal en kultuer heart sûnt de oprjochting ta de fêste ûnderwerpen fan de partij.<ref name="DNPPFNP" /><ref name="Hemminga2006" /> De FNP pleitet foar beskerming, gebrûk en erkenning fan it Frysk yn ûnderwiis, bestjoer en maatskiplik libben.<ref name="Hemminga2006" /> Yn it provinsjale ferkiezingsprogramma fan 2023 ferbynt de partij taal- en kultuerbelied ek mei leefberens en de posysje fan lokale mienskippen.<ref name="Program2023">Fryske Nasjonale Partij, [https://www.fnp.frl/wp-content/uploads/2023/04/FNPProvinsjale_Steaten_2023_FRYSK1-gecomprimeerd.pdf ''Programma FNP Fryslân – Provinsjale Steaten 2023''], 2023.</ref>
=== Bestjoer en mienskip ===
Yn it partijprogramma leit de FNP klam op desintralisaasje, de posysje fan doarpen en wiken en it behâld fan foarsjennings yn regionale mienskippen.<ref name="Program2023" /> Yn it programma foar de Twadde Keamerferkiezings fan 2025 stie de regio sintraal en pleite de partij foar minder sintrale regels en mear romte foar regionaal en lokaal maatwurk.<ref name="Parlement2025" />
De FNP brûkt dêrby it begryp ''mienskip'' foar de sosjale ferbannen yn doarpen, stêden en regio's.<ref name="Program2023" /> Yn it Steateprogramma fan 2023 pleite de partij ûnder mear foar stipe oan doarpshuzen, wyk- en mienskipssintra en lokale inisjativen.<ref name="Program2023" />
=== Duorsumens, lânskip en ekonomy ===
Beskerming fan lânskip en natuer kaam al yn de ierste partijprogramma's foar.<ref name="Hemminga2006" /> Yn lettere programma's kombinearret de FNP dy tematyk mei duorsume enerzjy, wetterbehear, lânbou en regionale ekonomyske ûntwikkeling.<ref name="Program2023" /><ref name="Wetterskip2023">Fryske Nasjonale Partij, [https://www.fnp.frl/wp-content/uploads/2023/04/FNPWetterskip_2023_FRYSK2_compressed.pdf ''Wetterskipsprogramma 2023''], 2023.</ref>
De partij beskriuwt ûndernimmerssin en duorsumens as twa fan har sân kearnwearden.<ref name="Wetterskip2023" /> Yn it wetterskipsprogramma fan 2023 wurde demokrasy, federalisme, ynternasjonalisme, eigen taal en kultuer, ûndernimmerssin, solidariteit en duorsumens as de sân kearnwearden fan de FNP neamd.<ref name="Wetterskip2023" />
== Organisaasje en gearwurking ==
=== Partijorganisaasje ===
Partijlieder is [[Sijbe Knol]] en Jan Arendz is partijfoarsitter.<ref name="DNPPFNP" /> De partij hat mei [[FNPjongerein]] in eigen jongereinorganisaasje.<ref name="DNPPFNP" />
It partijkantoar is fêstige yn Ljouwert.<ref name="DNPPFNP" />
=== Jeropeeske Frije Alliânsje ===
[[Ofbyld:Auke van der Goot, May 2025.jpg|thumb|[[Auke van der Goot]], FNP-lid en sûnt 2023 senator foar OPNL.<ref name="OPNLPolitiek" />]]
De FNP is sûnt de oprjochting fan de [[Jeropeeske Frije Alliânsje]] yn 1981 by dat Europeeske gearwurkingsferbân oansletten.<ref name="EFA" /> De EFA bringt partijen út ferskate Europeeske regio's en taalminderheden byinoar dy't har ûnder oare rjochtsje op regionalisme, selsbestjoer en minderheidsrjochten.<ref name="EFA" />
=== Onafhankelijke Politiek Nederland ===
Foar de Earste Keamer wurket de FNP gear mei oare regionale en provinsjale partijen yn [[Onafhankelijke Politiek Nederland]].<ref name="OPNLPolitiek" /> OPNL ûntstie út de ''Onafhankelijke Senaatsfractie'' en is sûnt 1999 mei ien sit yn de Earste Keamer fertsjintwurdige.<ref name="OPNLJaar">Onafhankelijke Politiek Nederland, ''Jaarrekening en bestuursverslag 2023'', 2024.</ref>
FNP'er Hindrik ten Hoeve besette de sit fan 2003 oant 2011 en nochris fan 2015 oant 2019.<ref name="OPNLPolitiek" /> [[Gerben Gerbrandy]], ek FNP-lid, wie fan 2019 oant 2021 senator en fraksjefoarsitter.<ref name="EKGerbrandy">Eerste Kamer der Staten-Generaal, ''G. Gerbrandy (OSF)'', rieplachte 22 septimber 2026.</ref> Sûnt 2023 wurdt OPNL yn de Earste Keamer fertsjintwurdige troch Auke van der Goot.<ref name="OPNLPolitiek" />
== Fertsjintwurdiging en bestjoer ==
=== Provinsjale Steaten en Deputearre Steaten ===
De FNP is sûnt 1966 sûnder ûnderbrekking fertsjintwurdige yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân.<ref name="Hemminga2006" /> It tal sitten skommele sûnt dy tiid tusken ien en sân.<ref name="Hemminga2006" /><ref name="Kiesraad2023" /> It heechste tal sitten waard yn 2003 behelle, doe't de partij sân fan de 55 sitten krige.<ref name="Hemminga2006" />
Sûnt 2011 hat de FNP diel útmakke fan opienfolgjende provinsjale kolleezjes.<ref name="NOS2011" /><ref name="NOS2015" /><ref name="MI2019" /><ref name="NOS2023" /> Yn de bestjoersperioade dy't yn 2023 úteinsette, makket de partij diel út fan in koälysje mei BBB, CDA en ChristenUnie.<ref name="NOS2023" />
=== Gemeenten ===
De FNP hat sûnt 1966 kandidaten by Fryske gemeenteriedsferkiezings steld.<ref name="Hemminga2006" /> Yn dat jier waarden yn fiif gemeenten FNP-kandidaten keazen.<ref name="Hemminga2006" /> Yn 1974 wie de partij neffens de ''Nieuwe encyclopedie van Fryslân'' fertsjintwurdige mei 32 riedssitten yn 22 gemeenten.<ref name="NEF" />
De gemeentlike fertsjintwurdiging groeide en kromp yn de desennia dêrnei mei de ferkiezingsresultaten en mei gemeentlike weryndielingen.<ref name="NEF" /> Yn 1990 hie de FNP 27 riedssitten.<ref name="DNPPGR" /> Yn de perioade nei 2000 levere de partij yn ferskate gemeenten ek wethâlders en oare lokale bestjoerders.<ref name="Huisman2003">Kerst Huisman, ''Tusken Fryske dream en Nederlânske macht. Fjirtich jier Fryske Nasjonale Partij'', Utjouwerij Frysk en Frij, 2003, ISBN 90-73554-84-5.</ref>
=== Earste Keamer ===
De FNP hat gjin eigen fraksje yn de Earste Keamer, mar is dêr fia OPNL fertsjintwurdige.<ref name="OPNLPolitiek" /> De senator fan OPNL is sûnt 2023 FNP-lid Auke van der Goot.<ref name="OPNLPolitiek" />
=== Wetterskip Fryslân ===
De FNP docht ek mei oan de ferkiezings foar [[Wetterskip Fryslân]].<ref name="Wetterskip2023" /> Yn de bestjoersperioade 2019–2023 hie de partij twa fertsjintwurdigers yn it algemien bestjoer fan it wetterskip.<ref name="WetterskipEN">Fryske Nasjonale Partij, ''FNP Program Water Authority 2023'', 2023.</ref> Ek nei de wetterskipsferkiezings fan 2023 bleau in FNP-fraksje yn it wetterskipsbestjoer aktyf.<ref name="Frijbutser2023">Fryske Nasjonale Partij, ''Frijbûtser'', oktober 2023, s. 16.</ref>
== Ferkiezingsútslaggen ==
=== Provinsjale Steaten ===
{| class="wikitable sortable"
! Jier
! Stimmen
! Persintaazje
! Sitten
|-
| 1966 || 6.645 || 2,4% || 1 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1970 || 11.014 || 4,5% || 2 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1974 || 21.738 || 7,4% || 4 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1978 || 15.878 || 4,8% || 2 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1982 || 17.333 || 5,4% || 3 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1987 || 15.115 || 4,5% || 2 <ref name="DNPP1987" />
|-
| 1991 || 17.321 || 6,1% || 3 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1995 || 17.046 || 6,4% || 3 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 1999 || 21.333 || 8,4% || 4 <ref name="NEF" />
|-
| 2003 || 36.871 || 13,2% || 7 <ref name="Hemminga2006" />
|-
| 2007 || 28.225 || 10,7% || 5 <ref name="Kiesraad2007" />
|-
| 2011 || 27.288 || 9,2% || 4 <ref name="PS2011" />
|-
| 2015 || 25.027 || 9,4% || 4 <ref>Histoaryske ferkiezingsgegevens Provinsjale Steaten Fryslân, Kiesried/DNPP.</ref>
|-
| 2019 || 23.662 || 7,9% || 4 <ref>Histoaryske ferkiezingsgegevens Provinsjale Steaten Fryslân, Kiesried/DNPP.</ref>
|-
| 2023 || 27.298 || 8,05% || 4 <ref name="Kiesraad2023" />
|}
=== Twadde Keamer ===
{| class="wikitable"
! Jier
! Listlûker
! Stimmen
! Persintaazje
! Sitten
|-
| 2025 || [[Aant Jelle Soepboer]] || 9.331 || 0,09% || 0 <ref name="KiesraadTK2025" />
|}
== Ledetal ==
Oer it ledetal fan de FNP binne net foar alle jierren gegevens beskikber. De beskikbere sifers litte sjen dat de partij yn de lêste desennia fan de tweintichste iuw om de tûzen leden hie en dêrnei langere tiid op in nivo fan likernôch 1.200 oant 1.300 leden bleau.<ref name="DNPPleden1987">Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, [https://dnpprepo.ub.rug.nl/11491/1/DNPP-jb-1990-tilburg-statenverkiezingen.pdf ''Provinciale partijen en de Statenverkiezingen''], DNPP Jaarboek 1990.</ref><ref name="Hemminga2006" />
Yn 1987 hie de FNP neffens in publikaasje fan it [[Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen]] likernôch 1.000 leden.<ref name="DNPPleden1987" /> Om 2000 hinne lei it ledetal op likernôch 1.200. In ledenûndersyk út dat jier waard oan 1.200 FNP-leden tastjoerd.<ref name="VanderZwet">Arno van der Zwet, [https://stax.strath.ac.uk/downloads/jd472w67v ''A tale of two nationalisms: language and nationalism in Scotland and Friesland''], University of Strathclyde, 2011.</ref> Piet Hemminga skreau yn 2006 dat de partij in relatyf stabyl ledetal fan likernôch 1.250 hie.<ref name="Hemminga2006" />
Yn maart 2009 bestie it folsleine ledebestân neffens in ûndersyk fan Arno van der Zwet út 1.208 persoanen.<ref name="VanderZwet" /> Om 2010 hinne waard it ledetal troch deselde ûndersiker op likernôch 1.300 rûsd.<ref name="VanderZwet" /> Ek yn in wittenskiplike publikaasje út 2015 waard sprutsen fan om de 1.300 FNP-leden.<ref name="VanderZwet2015">Arno van der Zwet, [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/nana.12091 ''Operationalising national identity: the cases of the Scottish National Party and Frisian National Party''], ''Nations and Nationalism'', 2015.</ref>
Yn augustus 2025 hie de FNP neffens de NOS likernôch 1.300 leden.<ref name="NOS2025">NOS, [https://nos.nl/collectie/13999/artikel/2580535-leden-fryske-nasjonale-partij-voor-deelname-aan-tweede-kamerverkiezingen ''Leden Fryske Nasjonale Partij voor deelname aan Tweede Kamerverkiezingen''], 30 augustus 2025.</ref> Yn desimber fan dat jier stelde partijfoarsitter Jan Arendz dat de dielname oan de Twadde Keamerferkiezings de partij per saldo sa'n hûndert nije leden opsmiten hie. Hy joech dêrby ek oan dat it ledetal dêrfoar in delgeande ûntwikkeling sjen litten hie.<ref name="Arendz2025">[https://www.grootsa.nl/nieuws/politiek/122400/fnp-voorzitter-jan-arendz-blijft-ondanks-mislukte-haagse-gang ''FNP-voorzitter Jan Arendz blijft ondanks mislukte Haagse gang''], GrootSneek, desimber 2025.</ref>
{| class="wikitable"
! Jier
! Ledetal
! Taljochting
|-
| 1987
| ± 1.000
| Neffens it DNPP.<ref name="DNPPleden1987" />
|-
| 2000
| ± 1.200
| Ledetal ôf te lieden út in ûndersyk dat oan it folsleine ledebestân tastjoerd waard.<ref name="VanderZwet" />
|-
| 2006
| ± 1.250
| Neffens Hemminga.<ref name="Hemminga2006" />
|-
| 2009
| 1.208
| It folsleine ledebestân yn maart 2009.<ref name="VanderZwet" />
|-
| 2010
| ± 1.300
| Neffens Van der Zwet.<ref name="VanderZwet" />
|-
| 2015
| ± 1.300
| Neffens in wittenskiplike publikaasje oer de FNP.<ref name="VanderZwet2015" />
|-
| 2025
| ± 1.300
| Ledetal yn augustus 2025.<ref name="NOS2025" />
|}
== Ferneamde FNP'ers ==
* [[Tony Feitsma]], taalkundige en earder partijfoarsitter.<ref name="Huisman2003" />
* [[Gerben Gerbrandy]], earder wethâlder en senator foar de OSF.<ref name="EKGerbrandy" />
* [[Auke van der Goot]], sûnt 2023 senator foar OPNL.<ref name="OPNLPolitiek" />
* [[Hindrik ten Hoeve]], senator fan 2003 oant 2011 en fan 2015 oant 2019.<ref name="OPNLPolitiek" />
* [[Johannes Kramer]], earder fraksjefoarsitter, deputearre en letter boargemaster fan Noardeast-Fryslân.<ref name="FNPferhaal" />
* [[Pyt Kramer]], ien fan de inisjatyfnimmers ta de oprjochting fan de FNP.<ref name="Hemminga2006" />
* [[Jan Bearn Singelsma]], it earste FNP-lid fan de Provinsjale Steaten.<ref name="Hemminga2006" />
* [[Aant Jelle Soepboer]], partijlieder en listlûker by de Twadde Keamerferkiezings fan 2025.<ref name="DNPPFNP" /><ref name="Parlement2025" />
== Literatuer ==
* {{Aut|[[Kerst Huisman]]}}, ''Tusken Fryske dream en Nederlânske macht. Fjirtich jier Fryske Nasjonale Partij'', Utjouwerij Frysk en Frij, 2003, ISBN 90-73554-84-5.
* {{Aut|Piet Hemminga}}, ''The Fryske Nasjonale Partij: Frisian and Federal in the Netherlands'', yn: Lieven De Winter, Margarita Gómez-Reino en Peter Lynch (red.), ''Autonomist Parties in Europe: Identity Politics and the Revival of the Territorial Cleavage'', ICPS, Barcelona, 2006, s. 141–160.
== Keppelings om utens ==
* [https://www.fnp.frl/ Offisjele webside fan de FNP]
* [https://www.rug.nl/research/dnpp/politieke-partijen/fnp/ FNP by it Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen]
* [https://efaparty.eu/ Jeropeeske Frije Alliânsje]
* [https://www.opnl.nl/ Onafhankelijke Politiek Nederland]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|3}}
}}
[[Kategory:FNP| ]]
[[Kategory:Fryske politike partij]]
[[Kategory:Jeropeeske Frije Alliânsje]]
[[Kategory:Fryske Beweging]]
[[Kategory:Regionalistyske politike partij]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1962]]
24af3q6ltjkh9stqdobgkgqrofz1dh0
Fedde Schurer
0
4923
1243472
1232123
2026-10-28T22:59:22Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
ynlieding in bytsje útwreide y.f.m. side fan 'e wike.
1243472
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks skriuwer
| ôfbylding = Fedde Schurer.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte = 180px
| oar pseudonym = Louw Brants, Bouke, F. Boukes, <br>S. Gerlofs, S.N. Iselbank, <br>Sjolle Kreamer, J. Melkema, <br>Arend van der Meer, Edzard, <br>Jelle Oenes, Pier Protter, <br>(Jelle) Rippen, J. Stranger, <br>F(rank) Wagenaar
| echte namme = Fedde Schurer
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| berne = [[25 july]] [[1898]]
| berteplak = [[Drachten]] ([[Fryslân]])
| stoarn = [[19 maart]] [[1968]]
| stjerplak = [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]
| etnisiteit = [[File:Frisian flag.svg|20px]] [[Friezen|Frysk]]
| taal = [[Frysk]]
| sjenre = [[poëzij]], [[literatuer|lit.]] [[koart ferhaal|koarte ferhalen]], <br>[[toanielstik|toaniel]], [[non-fiksje]]
| perioade = midden [[20e iuw]]
| streaming =
| tema's =
| bekendste wurk(en) = ''Fersen'' <br>''Simson''
| útjouwer =
| prizen = [[Fersetspriis foar letterkundigen|Fersetspriis]] 1945 <br>[[Gysbert Japicxpriis]] 1949
| jierren aktyf = [[1920]] – [[1968]]
| webside = ''n.f.t.''
}}
'''Fedde Schurer''' ([[Drachten]], [[25 july]] [[1898]] - [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]], [[19 maart]] [[1968]])<ref>[https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=schu021 ''Fedde Schurer'' yn 'e ''Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren'' (DBNL)]</ref> wie in [[Fryslân|Frysk]] [[sjoernalist]] en [[taal]]aktivist,<ref>Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, s. 92</ref> en ien fan 'e ynfloedrykste [[Frysk]]talige [[dichter]]s fan 'e [[tweintichste iuw]].<ref>Johanneke Liemburg, ''Fedde Schurer (1898-1968): Biografie van een Friese Koerier'', Ljouwert (Friese Pers/Noordboek), 2010</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Hy begûn syn [[wurkpaad]] as [[skoalmaster]], earst op [[De Lemmer|'e Lemmer]], en letter, doe't er dêr omreden fan syn [[pasifist]]yske opfettings wei moast, yn [[Amsterdam]].<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 65-96</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Dêr wied er yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] aktyf yn it [[Nederlânsk ferset yn de Twadde Wrâldkriich|ferset]].<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 126-134</ref> Nei de oarloch kearde Schurer werom nei Fryslân en waard er [[redakteur|haadredakteur]] fan 'e ''[[Fryske Koerier]]'', in provinsjale [[krante]] dy't printe waard op It Hearrenfean.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 148-152</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 16-19</ref> Doe't er yn [[1951]] foarkomme moast om't er yn ien fan syn [[artikel (publikaasje)|artikels]] in [[rjochter]] misledige hawwe soe dy't wegere Frysk te ferstean, late dat ta [[Kneppelfreed]], in opskuor op it [[Ljouwert (stêd)|Ljouwerter]] [[Saailân]] dy't úteinlik in wichtige ferbettering fan 'e steatsrjochtlike posysje fan 'e Fryske taal ta gefolch hie.<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 9</ref> Fierders wie Schurer as [[politikus]] yn 't spier foar de [[kristensosjalisme|kristensosjalistyske]] [[Kristlik-Demokratyske Uny]] (CDU) en letter siet er yn 'e [[Twadde Keamer]] foar de [[PvdA|Partij fan de Arbeid]].<ref>Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, s. 92</ref> Teffens wied er ien fan 'e foaroanmannen fan it [[Kristlik Frysk Selskip]] en sette er him tige yn foar it Frysk yn 'e [[tsjerke]]n, û.m. troch syn meiwurking oan 'e [[Nije Fryske Bibeloersetting]].<ref>Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, s. 92</ref>
==Libben en karriêre==
===Jonkheid, oplieding en houlik===
Fedde Schurer waard berne yn [[Drachten]] as ien fan 'e fjouwer bern yn 'e [[Grifformearde Tsjerken yn Nederlân|grifformearde]] húshâlding fan Bouke Schurer en Grietje Wagenaar. Hy hie twa âldere susters, Willemke ("Wim") fan [[1891]] en Klaske ("Klas") fan [[1892]], en in âldere broer, Tsjipke ("Tsjip") fan [[1894]]. Tusken Tsjip en himsels hiene noch twa yn 'e widze ferstoarne poppen sitten, wêrfan't de âldste ek Fedde hjitten hie en de jongste nammeleas bleaun wie.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 5</ref> Yn [[1904]], doe't Schurer seis jier wie, ferfear de húshâlding nei in arbeidershúske oan 'e [[seedyk]] ûnder [[De Lemmer]],<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 20</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> dêr't er fierder opgroeide en nei de [[legere skoalle]] gie.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 18-30</ref>
Mei tolve jier<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 31</ref> moast Schurer by baas Eelke Jabiks op 'e Lemmer oan it wurk as [[timmerman]]sfeintsje.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 31-41</ref> De stúdzje loek him lykwols: yn 'e jûnsoeren gie Schurer nei de faktekenskoalle en úteinlik folge er in [[ûnderwizer]]soplieding.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 31-41</ref> Syn earste oanstelling krige er yn [[1919]] oan 'e [[Bysûnder ûnderwiis|bysûndere]] legere skoalle op 'e Lemmer, dêr't er sels ek op sitten hie.<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Syn frou Willemke "Willy" de Vries, dy't [[skoaljuffer]] wie en oan deselde skoalle stie, koed er al út syn jierren as timmerfeint, mei't sy it fanke wie dat eltse dei de krante yn 'e timmerwinkel brocht.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 49</ref> Schurer en Willy trouden op [[1 july]] [[1924]], en hoewol't harren houkik sûnder bern bleau, namen se letter in jonkje oan, dat fan Andries kaam te hjitten.<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref><ref>[http://www.spanvis.nl/Fedde%20Schurer/FeddeSchurer.htm Beheinde biografy fan Fedde Schurer]</ref>
===Rebûlje op 'e Lemmer en nije kânsen yn Amsterdam===
Yn 'e tweintiger jierren ûntjoech de [[kristensosjalisme|kristensosjalist]] Fedde Schurer him ta fûleindich en iepentlik [[pasifisme|pasifist]]. Sa publisearre er ferskate brosjueres oer [[kristendom]] en [[oarloch]] (twa konsepten dy't neffens him net mei-inoar te ferienjen wiene).<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Mei't it pasifisme doedestiden troch de fêstige oarder as in ferdjerlike en gefaarlike libbensoertsjûging beskôge waard, brocht dit him op 'e Lemmer yn konflikt mei sawol de grifformearde tsjerkeried as it skoalbestjoer, dat syn wurkjouwer wie. Yn in opsjen jaande saak late dat der úteinlik ta dat Schurer, dy't net omlyk woe, dien krige.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 65-96</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Neitiid ferfear er [[Amsterdam]], dêr't er in oanstelling oan in [[iepenbier ûnderwiis|iepenbiere]] legere skoalle krije koe.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 96</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref>
Schurer wie in bejeftige sprekker, en waard ek geregeldwei as sadanich frege. Syn pasifistyske en [[sosjalisme|sosjalistyske]] ideeën wiene genôch om guon lju tige senuweftich te meitsjen; dêrfandinne dat de [[Binnenlânske Feilichheidstsjinst|BVD]], de Nederlânske geheime tsjinst, in dossier oer him oanlei.<ref>[http://www.spanvis.nl/Fedde%20Schurer/FeddeSchurer.htm Beheinde biografy fan Fedde Schurer] (ûnder it kopke ''Talentvol en gevaarlijk spreker'': "Yn in BVD-dossier wurdt Schurer sjoen as "Talintfol en gefaarlik sprekker, yn 't bysûnder gefaarlik foar jonge minsken.")</ref> Schurer krige dit dossier al rillegau sels ûnder eagen, mar beskôge it as in eareteken,<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 89</ref> en syn pasifistyske gedachteguod bleau er oant syn dea trou. Under de [[Twadde Wrâldoarloch]] wied er belutsen by it [[Nederlânsk ferset yn de Twadde Wrâldkriich|Nederlânsk ferset]] yn Amsterdam, en waard syn wente brûkt as in tydlik skûlplak foar ûnderdûkers, foar't dy de stêd út en nei feiliger oarden ta brocht wurde koene.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 126-134</ref>
===Werom yn Fryslân===
Nei de oarloch kearde Schurer mei syn húshâlding werom nei Fryslân, dêr't se har nei wenjen setten op [[It Hearrenfean (plak)|it Hearrenfean]]. Hy fûn wurk as [[redakteur|haadredakteur]] by de ''[[Fryske Koerier]]'', ien fan 'e mar in pear fersetsbledsjes út 'e yllegaliteit dy't har nei [[1945]] ta folweardige [[krante]]n ûntjaan koene.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 148-152</ref><ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 16-19</ref> Fan jongs ôf oan hie Schurer in fûleindich pleitbesoarger foar it Frysk west. As tweintichjierrige jongfeint wied er in hoart lid fan 'e [[Jongfryske Mienskip]], mar al gaueftich wied er oerstapt nei it [[Kristlik Frysk Selskip]], dêr't er in skoft bestjoerslid fan west hie.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 54-56</ref> Doe't yn [[1950]] yn in rjochtsaak tsjin twa [[molktaper]]s út [[Aldeboarn]] en yn [[1951]] jitris yn in saak tsjin 'e [[bistedokter]] [[Sjirk Frânses van der Burg]] fan 'e Lemmer de [[rjochter]], mr. [[S.R. Wolthers]], de fertochten lytsachtsjend taspriek om't se yn 'e rjochtseal har memmetaal prate woene, en boppedat offisjeel wegere om har te ferstean (hoewol't er dat wol koe),<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 24-27, 33/34</ref> mong Schurer him as kranteman yn it dêrtroch feroarsake trelit. Yn in haadartikel yn 'e ''Fryske Koerier'' feroardiele er Wolthers syn optreden as "lytsbernich, misledigjend en narjend", wylst er de rjochter en syn lyksinnige kollega's ferlike mei de [[Swarte Heap]], de binde moardzjende en plonderjende [[Saksen (folk)|Saksyske]] [[hierling]]en dêr't Fryslân yn [[Grutte Pier]] syn tiid sa fan te lijen hie. De titel fan syn artikel wie dan ek: ''De laatste man van de Zwarte Hoop'', wat op Wolthers sloech.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 164-166</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 34-36</ref> Dêrop waard er oanklage foar [[kwealaster]], en moast er tegearre mei [[Tsjebbe de Jong]], dy't yn it ''[[Boalserter Nijsblêd]]'' soartgelikense útlittings dien hie, op freed [[16 novimber]] [[1951]] foarkomme yn it Paleis fan Justysje te [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]].<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 37/38</ref>
===Kneppelfreed===
Op it [[Saailân]], foar it Paleis fan Justysje, kaam dy deis in grutte macht folk gear. Der wiene guon sympatisanten fan Schurer by (wêrûnder grutte nammen út 'e Fryske [[literatuer|literêre]] fermiddens, lykas [[Douwe Tamminga]], [[Anne Wadman]] en [[Eeltsje Boates Folkertsma]]), fierders party Fryske [[nasjonalisme|nasjonalisten]], de leden fan 'e Frysktalige [[parse|skriuwende parse]] dy't net yn 'e rjochtseal talitten waarden (sabeare om't dy te lyts wêze soe) en ek in groep studinten mei spandoeken. Mar freeds wie it sawol [[merk (hannelsgearkomste)|merk]] as [[feemerk]] yn Ljouwert, en it meastepart fan it folk bestie ienfâldichwei út leden fan it winkeljend publyk en boeren en keaplju dy't fan 'e feemerk kamen, en dy't gearklofte wiene om te sjen wat der te rêden wie.<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 44-47</ref> Troch in dwersferkeard optreden fan 'e [[plysje]],<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 47-49</ref> rûn it spul folslein út 'e hân en draaide it út op 'e opskuor dy't bekend wurden is ûnder de namme fan [[Kneppelfreed]], nei de wapens dy't de plysje brûkte om op 'e mannichte yn te huffen.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 168-170</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 49-53</ref>
[[Ofbyld:Fedde Schurer beeld 03.JPG|thumb|left|250px|It stânbyld fan Fedde Schurer op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]], yn [[1974]] makke troch [[Guus Hellegers]].]]
Kneppelfreed sloech yn Fryslân yn as in bom. Nea earder hiene de autoriteiten har op sa'n manear tsjin it folk keard. Rûnom yn 'e provinsje waarden protestgearkomsten holden dêr't lulke Friezen fan har ôfbieten.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 170-171</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 54-60 en 65-68</ref> It barren helle sels de bûtenlânske kranten,<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 177</ref> en yn 'e [[Twadde Keamer]] waarden fragen steld troch û.m. [[Johan Scheps]] ([[PvdA]]) en âld-premier [[Pieter Sjoerds Gerbrandy]] ([[ARP]]).<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 68-74</ref> Op 't langelêst waard fan it Nederlânsk regear yn [[De Haach]] in kommisje besteande út trije ministers nei Fryslân ta stjoerd om út te finen wat de Friezen woene.<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 76-78</ref> Dat resultearre úteinlik yn oanpassings oan 'e Nederlânske wetjouwing, dy't Friezen tenei û.m. it rjocht joegen om yn 'e rjochtseal Frysk te praten en dy't harren taal yn Fryslân de status fan "twadde rykstaal" joegen.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 174-183</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 99-107</ref> Kneppelfreed wurdt noch altyd beskôge as ien fan wichtichste mylpeallen op it mêd fan 'e emansipaasje fan 'e Fryske taal.<ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 9</ref> Wat Schurer ditoangeande oanbelanget, dy ferlear syn rjochtsaak, en nei syn heger berop moast er úteinlik in [[boete (jild)|boete]] betelje.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 163-168 en 171-173</ref><ref>Peter R. Boomsma, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, s. 39-44 en 82-92</ref>
===Yn 'e polityk===
Schurer wie al fan jongs ôf oan op 'e siik nei pasifistyske lyksinnigen yn 'e Nederlânske [[polityk]], mar syn probleem wie dat er net folle op hie mei it politike hânwurk. Yn syn jonge jierren preau er út syn grifformearde eftergûn wei oan 'e [[Anty-Revolúsjonêre Partij]] (ARP), mar dêr kearde er him, teloarsteld yn it belied fan [[Hendrik Colijn]], al rillegau fan ôf. Neitiid joech er him by de [[Kristlik-Demokratyske Uny]] (CDU), in kristensosjalistyske splinterpartij, en yn [[1929]] wied er by de Twadde-Keamerferkiezings, tegearre mei [[Douwe Kalma]], foar dy partij listlûker yn Fryslân.<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Yn syn Hollânske tiid siet er yn [[1935]]-[[1936]] foar de CDU yn 'e [[Provinsjale Steaten]] fan [[Noard-Hollân]]. Hy koe syn draai dêr lykwols net fine, dat nei in jier joech er syn sit op.<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> Noch foàr de oarloch, yn [[1938]], stapte er oer nei de [[sosjalisme|sosjalistyske]] [[SDAP]],<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> dy't yn [[1946]] yn 'e mande mei de CDU en de [[Vrijzinnig Democratische Bond|VDB]] opgie yn 'e nije [[Partij fan de Arbeid]]. Fan [[1956]] oant [[1963]] siet er foar dy partij yn 'e Twadde Keamer.<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref>
===Schurer as skriuwer===
[[Ofbyld:Portretfoto fan Fedde Schurer mei de piip oan, 1963 ca. signatuur Schurer, Fedde-mo-F-0059.jpg|thumb|180px|right|Fedde Schurer (1963)]]
As [[skriuwer]], [[dichter]] en [[sjoernalist]] brûkte Schurer in grut tal [[pseudonym|pseudonimen]]: Louw Brants, Bouke, F. Boukes, Edzard, S. Gerlofs, S.N. Iselbank, Sjolle Kreamer, Arend van der Meer, J. Melkema, Jelle Oenes, Pier Protter, (Jelle) Rippen, J. Stranger en F(rank) Wagenaar.<ref>[https://socialhistory.org/bwsa/biografie/schurer ''Fedde Schurer'' yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']</ref> As dichter wied er ien fan 'e meast ferneamde en ynfloedrykste stimmen út 'e Frysktalige literatuer fan 'e tweintichste iuw.<ref>Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, s. 92</ref> Syn earste wurk ''Fersen'' brocht er út yn [[1925]], en dêrnei ferskynde der sawat om 'e fiif jier in nije dichtbondel fan him. Dêrnjonken wied er ek aktyf as skriuwer, mar syn [[proaza]]-oeuvre, dat inkeld bestiet út ''Bast en Beam'' ([[1963]]), dêr't syn [[koart ferhaal|koarte ferhalen]] yn gearbrocht binne, en syn ûnfoltôge en postúm publisearre [[autobiografy]] ''De Besleine Spegel'' ([[1969]]), falt suver yn it neat yn ferliking mei syn poëzij.<ref>Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, p. 92</ref>
Schurer skreau ek twa [[toanielstik]]ken. Foar ''Simson'' ([[1945]]), in [[bibel]]ske [[trageedzje]] oer de [[Israeliten|Israelityske]] [[rjochter (bibelsk begryp)|rjochter]] [[Simson]], krige er yn [[1949]] de [[Gysbert Japicxpriis]]. Syn oare stik wie ''Bonifatius'' ([[1954]]), in histoaryske trageedzje oer de yn [[754]] by [[Dokkum]] fermoarde [[biskop]] en [[sindeling]] fan [[Bonifatius|dy namme]]. Ut syn kar fan ûnderwerpen docht Schurer syn fassinaasje mei it [[kristendom]] bliken, dy't him, nettsjinsteande syn politike opfettings, syn libben lang by bleau. Fierders wied er ek wurksum as [[oersetter]]. Sa brocht er yn [[1931]] in bondel fan 'e [[Dútslân|Dútske]] dichter [[Heinrich Heine]] oer yn it Frysk, en teffens wied er ferantwurdlik foar de tekst fan it [[bibel]]boek ''[[Ester (bijbelboek)|Ester]]'', yn 'e [[Nije Fryske Bibeloersetting]] (dy't pas lang nei syn dea, yn [[1978]] útkomme soe).<ref>Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, s. 92-93</ref>
===Ferstjerren en earbetoan===
Fedde Schurer kaam op [[19 maart]] [[1968]] hommels te [[ferstjerren]] yn syn wenplak [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]].<ref>[https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=schu021 ''Fedde Schurer'' yn 'e ''Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren'']</ref> Yn syn [[typmasine]] siet doe noch side 199 fan syn autobiografy ''De Besleine Spegel'', dy't sadwaande op dat plak ynienen ophâldt.<ref>Fedde Schurer, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969, s. 199</ref> Yn [[1984]] stelden [[Deputearre Steaten fan Fryslân]] in debutantepriis yn foar Fryske skriuwers en dichters, dy't se de [[Fedde Schurerpriis]] neamden. De winner wurdt oanwiisd troch Deputearre Steaten, op foardracht fan in faksjuery. Sûnt [[2005]] bestiet dêrnjonken de [[Fedde Schurer-publykspriis]], dy't allyksa ynsteld is troch de provinsje, mar wêrfan't de winner útornearre wurdt troch it lêzend publyk. Op [[19 maart]] [[2018]], persiis fyftich jier nei Schurer syn ferstjerren, waard der in [[Fedde Schurer-betinking]] holden yn 'e [[Sionstsjerke (It Hearrenfean)|Sionstsjerke]] op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]].<ref>Wiebe van der Hout, ''Schurer geëerd in kerk die hij verliet'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 20 maart 2018, s. 26.</ref>
;sitaat:
<blockquote> ''Der is dit witten det ús driuwt:<br> wy gean foarby en Fryslân bliuwt.''</blockquote>
==Wurk==
[[File:Gedenksteen Kneppelfreed gedicht Fedde Schurer.jpg|right|thumb|300px|Tinkstien foar [[Kneppelfreed]] mei in gedicht fan Schurer: <br><small>''Lit dan krûpe dat net gean doar / Lit dan bûge dat net stean doar – / Dy't gjin krûpen learde giet, / Dy't fan bûgjen frjemd bleau stiet, / Heech it hert, heech de kop: / Frysk bloed, tsjoch op!''</small>]]
===Poëzij===
* 1925 - ''Fersen''
* 1931 - ''Utflecht''
* 1936 - ''Op Alle Winen''
* 1940 - ''Fen Twa Wâllen''
* 1947 - ''It Boek fan de Psalmen''
* 1949 - ''Vox Humana''
* 1955 - ''Frysk Psalm- en Gesangboek''
* 1955 - ''Fingerprinten''
* 1966 - ''Efter it Nijs''
* 1966 - ''Opheind en Trochjown''
* 1966 - ''De Gitaer by it Boek'', part 1
* 1969 - ''De Gitaer by it Boek'', part 2
* 1974 - ''Samle Fersen'' (werprinte in 1975)
===Proaza===
* 1963 – ''Beam en Bast'' (koarte ferhalen)
* 1963 – ''Brood op het Water'' (bondel fan Schurer syn haadartikels út 'e ''Fryske Koerier'', foar in diel yn it Nederlânsk)
* 1969 – ''De Besleine Spegel'' (ûnfoltôge autobiografy, werútjûn yn 1998 yn it Frysk en it Nederlânsk, en yn 2010 yn it Frysk)
===Toaniel===
* 1945 – ''Simson''
* 1954 – ''Bonifatius''
===Oersettings===
* 1931 - ''Heinrich Heine: Oersettings út Syn Dichtwirk''
* 1966 - ''[[Ester (bibelboek)|Ester]]'' (fert. foar de [[Nije Fryske Bibeloersetting]])
==Prizen en nominaasjes==
{| class="wikitable"
|-
! Jier
! Priis
! Resultaat
! Kategory
! Foar
|-
|'''1945'''
|[[Fersetspriis foar Letterkundigen]]
|wûn
|n.f.t.
|foar syn dichtwurk yn it Frysk en it Nederlânsk
|-
|'''1949'''
|[[Gysbert Japicxpriis]]
|wûn
|n.f.t.
|''Simson''<br> beriming fan ''It Boek fan de Psalmen''
|}
== Trivia ==
* Neffens [[Martin van Amerongen]] is de [[Heinrich Heine|Heine-oersetting]] fan Fedde Schurer de bêste fan Nederlân.<ref>[http://groene.alias.nl/index.php?show=article&article_id=C0A801020a2e62F19AsQx2F6AAE2&source=left Martin van Amerongen, ''In Maaiemoanne'', yn: ''De Groene Amsterdammer'', 4 juny 1997]</ref> Wierskynlik hat dy loovjende krityk mei laat ta de werútjefte fan 'e fersebondel yn [[1999]].
* Schurer wie syn hiele libben befreone mei de bekende [[predikant]] [[Jan Buskes]].
* Op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] is in Fedde Schurerplein. Oan dit plein sit in lokaasje fan 'e Iepenbiere Skoallemienskip "Sevenwolden", dy't ek nei Fedde Schurer neamd is.
* Der is in [[Spurt Noardlike Njonkenlinen|Spurt]] (trein) nei Fedde Schurer neamd.
== Keppeling om utens ==
* [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=schu021 Fedde Schurer yn 'e ''Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren'']
* [https://www.iisg.nl/bwsa/bios/schurer.html Fedde Schurer yn it ''Biografisch Woordenboek fan het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'']
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/schurer?noframes=1 Fedde Schurer yn it ''Biografisch Woordenboek van Nederland (1880-2000)]
* [https://www.parlement.com/9291000/bio/01230 Fedde Schurer yn ''Parlement en Politiek'']
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|2}}
----
* {{Aut|Boomsma, Peter R.}}, ''Kneppelfreed'', Frjentsjer (Uitgeverij Van Wijnen), 1998, ISBN 9 05 19 41 838
* {{Aut|[[Klaes Dykstra|Dykstra, Klaes]], en [[Bouke Oldenhof|Oldenhof, Bouke]]}}, ''Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer'', Ljouwert (Afûk), 1997, ISBN 9 07 00 10 526, s. 92-95
* {{Aut|[[Johanneke Liemburg|Liemburg, Johanneke]]}}, ''Fedde Schurer (1898-1968): Biografie van een Friese Koerier'', Ljouwert (Friese Pers/Noordboek), 2010, ISBN 978-9 03 30 08 689
* {{Aut|Schurer, Fedde}}, ''De Besleine Spegel'', Amsterdam (Moussault's Uitgeverij N.V.), 1969 (autobiography)
* {{Aut|[[Tineke Steenmeijer-Wielenga|Steenmeijer-Wielenga, Tineke]]}}, ''Fedde Schurer'', yn it ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'' (BWSA), 1987, s. 146-148
----
{{commonscat|Fedde Schurer}}
}}
{{DEFAULTSORT:Schurer, Fedde}}
[[Kategory:Fedde Schurer| ]]
[[Kategory:Frysk timmerman]]
[[Kategory:Frysk ûnderwizer]]
[[Kategory:Frysk sjoernalist]]
[[Kategory:Frysk dichter]]
[[Kategory:Frysk toanielskriuwer]]
[[Kategory:Frysk koarte-ferhaleskriuwer]]
[[Kategory:Frysk publisist]]
[[Kategory:Frysk autobiograaf]]
[[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]]
[[Kategory:Frysk oersetter]]
[[Kategory:Bibeloersetter]]
[[Kategory:Oersetter nei it Frysk]]
[[Kategory:Frysk polityk aktivist]]
[[Kategory:Frysk politikus]]
[[Kategory:Frysk taalaktivist]]
[[Kategory:Frisiast]]
[[Kategory:Frysk pasifist]]
[[Kategory:Frysk sosjalist]]
[[Kategory:Frysk orator]]
[[Kategory:Frysk nasjonalist]]
[[Kategory:Frysk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Nederlânsk timmerman]]
[[Kategory:Nederlânsk ûnderwizer]]
[[Kategory:Nederlânsk sjoernalist]]
[[Kategory:Nederlânsk dichter]]
[[Kategory:Nederlânsk toanielskriuwer]]
[[Kategory:Nederlânsk koarte-ferhaleskriuwer]]
[[Kategory:Nederlânsk publisist]]
[[Kategory:Nederlânsk autobiograaf]]
[[Kategory:Nederlânsk oersetter]]
[[Kategory:Nederlânsk polityk aktivist]]
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:PvdA-politikus]]
[[Kategory:Twadde Keamerlid]]
[[Kategory:Nederlânsk pasifist]]
[[Kategory:Nederlânsk sosjalist]]
[[Kategory:Nederlânsk orator]]
[[Kategory:Nederlânsk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Drachten]]
[[Kategory:Persoan stoarn op It Hearrenfean]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1898]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1968]]
pdt63y1tq3k7qyeu790h14go6ie9gex
De Silveren Rinkelbel
0
8523
1243467
1020927
2026-10-28T22:25:00Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243467
wikitext
text/x-wiki
{{Literatuer
| ôfbylding = De Silveren Rinkelbel (printinge 1908).jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte = 180px
| titel = ''De Silveren Rinkelbel''
| oarspr. titel =
| auteur = [[Waling Dykstra]]
| taal = [[Frysk]]
| foarm = [[novelle]]
| sjenre = [[histoaryske fiksje]]
| skreaun =
| 1e publikaasje = [[1856]], [[Frjentsjer]]
| 1e opfiering =
| oarspr. útjouwer = Telenga
| rige =
| foarich diel =
| folgjend diel =
| bondel =
| prizen =
| ISBN = 978-9 07 00 98 872
}}
'''''De Silveren Rinkelbel''''' is in [[novelle]] (hoewol gauris oantsjut as in 'koarte [[roman]]') fan 'e hân fan 'e [[19e iuw|njoggentjinde-iuwske]] [[Frysk|Fryske]] [[skriuwer]] [[Waling Dykstra]] ([[1821]]-[[1914]]). It wurk hat as [[ûndertitel]]: ''In Wonderlike Skiednis út 'e Lêste Helte fan 'e Achttjinde Iuw'', en kin sadwaande ta it [[sjenre]] fan 'e [[histoaryske roman|histoaryske fiksje]] rekkene wurde. ''De Silveren Rinkelbel'' waard foar it earst útjûn yn [[1856]], by [[útjouwerij]] Telenga yn [[Frjentsjer]]. Dêrnei folgen sân [[werprintinge]]n, yn [[1866]], [[1887]], [[1908]], [[1930]], [[1950]], [[1987]] en [[1991]], mei dêropta noch in achtstenien yn [[2003]] yn it ramt fan 'e rige ''[[Fryske Klassiken II]]'', publisearre troch [[Utjouwerij Fryslân]] yn gearwurking mei de [[Afûk]] en mei in [[neiwurd]] fan [[Philippus H. Breuker]]. De [[Nederlânsk]] [[oersetting]], fan 'e hân fan Dykstra sels, kaam al yn [[1857]] út. Yn [[1985]] ferskynde der fierders in [[Biltsk|Biltske]] oersetting, makke troch [[Hanne Kúkken]].
==Ynhâld==
[[Skuonmakker]] Pabe Roukes wurdt ek wol baas Hoattelstoat neamd omdat er him hieltiten oer alle lytse dingen opwynt. Hy wenne earder altyd by syn [[mem]], mar no hat er Doutsen, fan tweintich jier, by him. Sy leit it mei him oan, mar der sit gjin krissel frouljusfleis oan him. De skuonmakker lit him oerdonderje en hja [[trouwe]], mar se ha lykwols in soad spul. Op de [[Stiens|Stienzer]] [[merk (hannelsgearkomste)|merk]] narje de jonges baas Hoattelstoat. In [[hynder]] skrikt dêrfan en giet mei de [[wein]] op 'e rin. Op 'e wein sit it lytse [[jonge|jonkje]] fan [[boer]] Lútsen Tetmans en syn [[oarehelte|frou]] Hiske. De wein wurdt letter sûnder it jonkje werfûn.
It kistke fan Jetske, de tsjinstfaam fan Hoattelstoat, mei har [[jild]] en [[sieraad|sieraden]] wurde [[dieverij|stellen]]. At se der mei baas Hoattelstoat om siket, 'trappearret' Doutsen harren op wat se mient dat [[oerhoer]] is. Jetske giet út 'e hûs. Doutsen wurdt no hiel stil en naait op in [[nacht]] út. Hja lit Baas mei dochter Tsjamke efter. Setske, it [[spûk]] fan Jiskenhuzen, wurdt dan by him faam. Op in [[dei]] wurdt in pak brocht fan 'e [[prúk]]makker fan It Nau, dy't net iens bestiet. Yn 'e doaze leit in lyts jonkje, dat se Wouter neame.
As baas mei dizze gong fan saken wer ris [[narjen|narre]] wurdt, jout er Jildert, de [[oannommen soan]] fan Lútsen Tetmans, op 'e bealch. Ek Wouter wurdt hieltyd troch Jildert narre. Wouter groeit as koal, mar Tsjamske bliuwt earst efter, hoewol't it letter better mei har giet as se [[medisinen]] kriget fan it [[krûdewyfke]] Klaaske. As se [[jonkheid|opgroeie]], wurdt Jildert [[fereale]] op Tsjamske, mar syn avânses wurde ôfwiisd. Wouter harket letter in petear ôf tusken Jildert en Klaaske, dy't earne foar betelle wurde wol. Neitiid komt Jildert in twadde kear om Tsjamke, wat Hoattelstoat wol goed taliket. Jildert wurdt troch Wouter en Setske bûtendoar setten.
Yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] kriget Jildert fan Klaaske it advys om it oars te besykjen. Hy, de swankebast, beart no ynienen dat er in serieuze jongfeint is. Lykwols set er in fjochtpartij op dêr't Wouter troch [[omkeaperij]] de skuld fan yn op 'e lea skood kriget. Dy wurdt by wize fan [[bestraffing]] foar twa [[moanne (tiid)|moanne]] út [[Fryslân]] [[ferballe]]. Under de [[Patriotten|Patriotte-opstân]] dûkt ynienen de echte Jildert Nolkes op. Doe't dy út it [[earmhûs]] kaam, hie Hâns-fiter-en-bân him wysmakke dat der gjin Tetmans yn Stiens wenne. neitiid hie Hâns himsels foar Jildert útjûn.
No't de saak útkomt, lapet Hâns ek Klaaske der by: dy hie Jetske har kiste stellen mei in [[bern (persoan)|bern]] deryn, dat moast wol in bern fan Pabe en Jetske wêze. Letter wiene se der mei oanklaud en hienen it bern werom brocht nei Hoattelstoat. De wiere Jildert blykt mei Jetske troud te wêzen. Tsjamke skriuwt no in [[brief]] oan Wouter dat hy har [[healbroer]] wêze moat. Wouter siket dan syn mem op, mar Jetske wit nearne fan. Hiske sjocht de [[sulver]]en [[rinkelbel]] dy't it bern fan Jildert en Jetske om hat. Dat is deselde as dy't har jonkje om hie doe't dy sa hommels ferdwûn. Jetske hat dy rinkelbel fan in [[buorfrou]] krigen as ûnderpân. Dy buorfrou blykt Doutsen te wêzen, en no komt de moard út: Wouter is de soan fan Lútsen Tetmans en Hiske. Wouter trout hjirnei mei Tsjamke en Setske komt by harren yn te wenjen. Jildert en Jetske krije in saak yn 'e buorren.
==Oersettings==
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlânsk]]: ''De Zilveren Rinkelbel: 'n Wonderlijcke Historie uit den Laatsten Helft der Achttiende Eeuw'', fert. [[Waling Dykstra]], [[Frjentsjer]], [[1857]] (Telenga).
* [[File:Flag of Het Bildt.svg|20px]] [[Biltsk]]: ''De Sulverne Rinkelbel: 'n Wonderlike History út de Leste Helt fan de Achttynde Eeuw'', fert. [[Hanne Kúkken]], [[Sint Anne]], [[1985]] (gjin ISBN; rige [[Stichting 'Ons Bildt']]-nû. 15).
{{boarnen|boarnefernijing=
*{{Aut|Dykstra, Waling}}, ''De Silveren Rinkelbel'', Ljouwert, 2003 (Utjouwerij Fryslân/Afûk), ISBN 978-9 07 00 98 872.
----
*[http://www.dbnl.org/tekst/dyks008silv01_01/dyks008silv01_01_0022.php {{Aut|Breuker, Philippus H.}}, ''Oer Skriuwer, Boek en Utjeften'', yn: {{Aut|Dykstra, Waling}}, ''De Silveren Rinkelbel'', Ljouwert, 2003 (Utjouwerij Fryslân/Afûk), ISBN 978-9 07 00 98 872.]
*{{Aut|Kúkken, Hanne}}, ''Foorwoord'', yn: {{Aut|Dykstra, Waling}}, ''De Sulverne Rinkelbel'', Sint Anne, 1985 (Stichting 'Ons Bildt'), gjin ISBN.
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{DEFAULTSORT:Silveren Rinkelbel, De}}
[[Kategory:Literêr wurk fan Waling Dykstra]]
[[Kategory:Frysktalige novelle]]
[[Kategory:Histoaryske novelle]]
[[Kategory:Novelle út 1856]]
hwpj1solxe8hhs07yccpjnxyca0fivv
Ossewa
0
15142
1243436
1064488
2026-10-28T20:57:22Z
Drewes
2754
/* Keppeling om utens */ better
1243436
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Neckie Ossewa.gif|thumb|200px|Sjaal sa as dizze droegen wurdt by '''Scouting Ossewa''' (ynsynje op sjaal ûntbrekt)]]
'''[[Scouting]] Ossewa''' is in [[BE-groep]] foar Skouts mei in lichaamlike [[handikap]]. De leden komme út de trije noardlike provinsjes fan [[Nederlân]]: [[Fryslân]], [[Grinslân]] en [[Drinte]]. Hoewol it klupgebou yn [[Beetstersweach]] stiet sit it bestjoer yn de stêd [[Grins (stêd)|Grins]], hjirtroch falt de groep binnen de [[Scouting Regio Grinslân]].
De namme komt fan it [[Afrikaansk]]e wurd foar Oksewein.
==Skiednis==
Scouting Ossewa is oprjochte yn [[1950]] as in Postgroep foar lichaamlik beheinde bern en jongerein. De offisjele namme ut die tiid is dan ek: ‘Postgroep III: Noord Nederland’. In guozzefear yn it logo fan de groep herinnert oan dizze tiid.
Yn 1957 begûnen de moanlikse wykeinopkomsten yn in it klupgebou. Yn de rin fan de tiid hat de groep ferskate gebouwen hân.
==Sjoch ek==
* [[Scouting yn Fryslân]]
* [[Scouting Regio Fryslân]]
==Keppeling om utens==
* Webstee fan [https://web.archive.org/web/20050914172027/http://www.scoutingossewa.nl/ Scouting Ossewa]
[[Kategory:Fryske scoutingklup]]
[[Kategory:Opsterlân]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1950]]
6n00yftfb3z3oq4eglfle1u7jve20je
John Jorritsma
0
18378
1243406
987705
2026-10-28T15:44:34Z
Drewes
2754
by de tiid brocht
1243406
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:John-jorritsma.jpg|thumb|John Jorritsma]]
'''Johannes Arnoldus (John) Jorritsma''' ([[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[16 septimber]] [[1956]]) is in [[Nederlân|Nederlânsk]] bestjoerder en politikus fan de [[VVD]].
==Libbensrin==
Jorritsma wie tusken 1987 en 1991 gemeentesekretaris fan [[Loenen oan de Fecht]]. Fan 1991 oant 1997 wie hy dit yn de gemeente [[Sint Oedenrode]]. Dêrnei waard hy, fan 1997 oant 2002, boargemaster fan [[Kranendonk]]. Ek wie hy yn dizze perioade, 1994 oant 1998, lid fan de [[Provinsjale Steaten]] fan Noard-Brabân foar de VVD. Nei syn boargemasterskip fan Kranendonk waard hy de direkteur fan it Brabânske Untwikkelings Maatskippij. Fan 1 maaie 2008 oant septimber 2016 wie hy de [[List fan Gûverneurs en Kommissarissen fan de Kening(inne) fan Fryslân|Kommissaris fan de Kening(inne) fan Fryslân]], hjirmei wie hy de opfolger fan [[Ed Nijpels]] en hjirmei wie hy de fjirde VVD'er op rige dy't dizze baan hat. Op 13 septimber 2016 waard er boargemaster fan Eindhoven. <br>
Yn juny 2019 helle Jorritsma it lanlike nijs troch in demonstraasje fan [[Pegida]] foarôf te ferbieden. Neffens de Nasjonale Ombudsman, Reinier van Zutphen, hie Jorritsma syn beslút net foldwaande ûnderboud, en woech it demonstraasjerjocht swierder as de mooglikheid fan iepenbiere oarderfersteuringen. <ref>[https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/3009885/Ombudsman-vraagt-burgemeester-Eindhoven-om-te-onderzoeken-hoe-Pegida-toch-kan-demonstreren ''Ombudsman vraagt burgemeester Eindhoven om te onderzoeken hoe Pegida toch kan demonstreren''], Omroep Brabant d.d. 5 juny 2019.</ref> Op 8 oktober 2021 liet Jorritsma oan de gemeenteried en it kolleezje fan boargemaster en wethâlders witte dat er net fan doel wie om in twadde termyn as boargemaster te tsjinjen. <ref>[https://www.eindhoven.nl/nieuws/burgemeester-john-jorritsma-ambieert-geen-2e-termijn-als-burgemeester-van-eindhoven ''Burgemeester John Jorritsma ambieert geen 2e termijn als burgemeester van Eindhoven''], eindhoven.nl, 8 oktober 2021. [https://web.archive.org/web/20211027093629/https://www.eindhoven.nl/nieuws/burgemeester-john-jorritsma-ambieert-geen-2e-termijn-als-burgemeester-van-eindhoven Argivearre] op 27 oktober 2021.</ref> Op 13 septimber 2022 waard er as boargemaster opfolge troch [[Jeroen Dijsselbloem]].
== Njonkenfunksjes ==
As boargemaster fan Eindhoven wie Jorritsma ek foarsitter fan de [[Metropoalregio Eindhoven]] (MRE) en foarsitter fan de feilichheidsregio Brabân Súdeast (VRBZO). Binnen it domein fan iepenbiere oarder en feilichheid wie er regioboargemaster en mei-foarsitter fan de Taskforce Noard-Brabân en Seelân. Dêrneist wie er foarsitter fan Brainport Eindhoven, lid fan it Ynternasjonaal Strategysk Oerlis en lid fan de Ried fan Tafersjoch fan it Dutch Institute for Technology, Safety and Security (DITSS).
Jorritsma is foarsitter fan de ried fan tafersjoch en de ried fan advys fan Stichting Renaissance van het Platteland (foarhinne Stichting Innovatie Recreatie en Ruimte) en is bestjoerslid fan it Nationaal Restauratiefonds. Sûnt 1 oktober 2022 is er foarsitter fan de ried fan tafersjoch fan Avans Hogeschool. <ref>[https://www.avans.nl/over-avans/nieuws-en-pers/nieuwsberichten/detail/2022/07/john-jorritsma-nieuwe-voorzitter-raad-van-toezicht-avans-hogeschool ''John Jorritsma nieuwe voorzitter Raad van Toezicht Avans Hogeschool''], Avans Hogeschool, 8 july 2022. [https://web.archive.org/web/20230327064956/https://www.avans.nl/over-avans/nieuws-en-pers/nieuwsberichten/detail/2022/07/john-jorritsma-nieuwe-voorzitter-raad-van-toezicht-avans-hogeschool Argivearre] op 27 maart 2023.</ref> Sûnt 1 july 2023 is er foarsitter fan de ried fan tafersjoch fan TU/e Participations en adviseur by The Gate, it regionale loket foar tech-start-ups. <ref>[https://www.tue.nl/nieuws-en-evenementen/nieuwsoverzicht/26-04-2023-john-jorritsma-voorzitter-van-rvc-van-tue-participations ''John Jorritsma voorzitter van RvC van TU/e Participations''], TU/e, 26 april 2023. [https://web.archive.org/web/20230327064956/https://www.avans.nl/over-avans/nieuws-en-pers/nieuwsberichten/detail/2022/07/john-jorritsma-nieuwe-voorzitter-raad-van-toezicht-avans-hogeschool Argivearre] op 23 septimber 2023.</ref>
== Underskiedingen ==
* Gouden earemedalje fan de gemeente Sint-Oedenrode
* Gouden earemedalje fan de gemeente Cranendonck
* Provinsjale ûnderskieding 'Hertog Jan'
* Grut Offisier yn de Oarder fan de Kroan (België, 2017)
* Eareteken fan de stêd Eindhoven (12 septimber 2022)
* Offisier yn de [[Oarder fan Oranje-Nassau]] (12 septimber 2022)
==Keppeling om utens==
*[http://fryslan.nl/sjablonen/1/infotype/news/newsitem/view.asp?objectID=25538& John Jorritsma foardroegen as nije Kommissaris fan de Kening yn Fryslân.]
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{DEFAULTSORT:Jorritsma, John}}
[[Kategory:Frysk amtner]]
[[Kategory:Frysk politikus]]
[[Kategory:VVD-politikus]]
[[Kategory:Frysk bestjoerder]]
[[Kategory:Frysk liberaal]]
[[Kategory:Nederlânsk amtner]]
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:Nederlânsk boargemaster]]
[[Kategory:Nederlânsk provinsjaal politikus]]
[[Kategory:Kommissaris fan de Kening(inne) yn Fryslân]]
[[Kategory:Nederlânsk bestjoerder]]
[[Kategory:Nederlânsk liberaal]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Boalsert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1956]]
ihs8ztsb25yunqiuggfrvios9jmvr0k
Skilige Pypke
0
18571
1243456
1236134
2026-10-28T21:39:50Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243456
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Skilige Pypke (2026).jpg|thumb|260px|Skilige Pypke yn 2026.]]
It '''Skilige Pypke''' wie in âlde [[brêge]] oan 'e Oastein nei de Boppewei oer de [[Goddeloaze Singel]] tichteby [[Feanwâlden]] yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Fryslân]]. In ûnferhurde loane (no de Goddeloaze Singel) rûn fan 'e brêge ôf nei it noarden bylâns de [[Singelsfeart]], dêr't earder in [[hearehûs]] njonken de wei stie. Yn dat hearehûs wenne in âldkeardel allinnich, dy't alderheislikste fûl op 'e sinten siet en al syn kostberheden efter it slot yn in leaden kiste bewarre. Nei syn hommels [[ferstjerren]] [[spûk]]e er yn 'e omkriten fan it hûs en de brêge om. Yn 2015 waard de brêge ôfbrutsen om plak te meitsjen foar in nei brêge yn it ramt fan 'e oanlis fan 'e [[Sintrale As]].<ref>[https://www.rtvnof.nl/brug-skilige-pypke-nabij-feanwalden-gesloopt/ RTV Noardeast Fryslân: ''Brug Skilige Pypke nabij Feanwâlden gesloopt'', 20 maaie 2015.]</ref><ref>[https://dorpsbelangveenwoudeneo.wordpress.com/2015/01/31/werkzaamheden-omgeving-skilige-pypke/ Doarpsbelang Feanwâlden, ''Werkzaamheden omgeving Skilige Pypke'', 31 jannewaris 2015]</ref>
== It spûk fan it Skilige Pypke ==
[[Ofbyld:Skilige Pypke.jpg|thuimb|left|thumb|De âlde brêge.]]
Doe 't de âld man fan it hearehûs fernaam dat syn ein nadere naam er op in dei it beslút om de kiste mei syn sinten earne te ferbergjen. Hy keas as datum de earste Krystnacht út om dit te dwaan. Guon wolle ha dat er mooglik in betsjoening leard hie troch it tsjoenderboek fan [[Albertus Magnus]] te lêzen, wêrmei't er de help fan 'e duvel ynrôp. Nei't er de mystearjeuze sin trije kear werhelle, krige de âlde man einlings rêst en gyng er werom nei syn ezel. Om it plak dêr't syn sinten begroeven wiene noch sa lang mooglik te sjen, klom er efterstefoaren op 'e ezel en neffens guon soe de duvel doe de ezel knoffele litten ha, sadat de âlde man fan 'e ezel foel en de nekke bruts. De erfgenamten fan 'e âlde man hawwe syn jild nea fûn, mar de doarpsbewenners hiene al gau foar it ferstân dat de skat earne begroeven lizze moast. Der waard grute dat de skat op in stuit fûn waard, mar nimmen koe him opgrave meidat de skat djipper yn 'e grûn sakke. Guon tochten ek dat de skat net fierder sakje koe as der groeven waard sûnder ien wurd te sprekken.
=== De spûkerij ===
Nei't it hearehûs ôfbrutsen waard, begûn de geast fan 'e âlde man by it Skilige Pypke om te doarmjen. Hy ferskynde altyd yn 'e nacht tusken beide Krystdagen, mar oare nachten kamen ek foar. Alle tsjûgen seagen him efterstefoaren op in ezel sitten mei de sturt yn 'e iene hân en yn 'e oare hân in lantearne dy't de yslike meneuvels fan 'e man ferljochte. Guon sizze dat er yn in reade mantel, wite nachtmûtse en sloffen mei giele hakken ferskynde. Oaren woene ha dat er in prûk droech sûnder hoed, in giele sjerp om syn mul, in rok mei griene stjerren derop en sloffen mei giele hakken. Wer in oare fariant wie dat er in lytse, yn 't swart klaaide âlde man wie, mei griis hier oer syn ynfallen gesicht, in kúlot en skuon mei giele hakken. Guon seagen him lykwols ek yn in lang wyt deakleed, fêstbûn mei in brede reade riem.<ref>De Westereender, 16 desimber 2015, side 23: ''Mysterie rond Sintrale As en Boppewei blijft''.</ref> Der binne sels boarnen dy't beare dat er bytiden as in swarte hûn ferskynde.<ref>[https://www.geocaching.com/geocache/GC75AFY_de-goddeloose-singel-3-de-slenk Geocaching oer de Goddeleaze Singel.]</ref> Hy ferskynde meastentiids om it Skilige Pypke hinne; in plak dêr't mannichien by nacht net oer doarst.
Der barden in soad frjemde en boppenatuerlike dingen by it Skilige Pypke. Soms besochten minsken de brêge oer te stekken, mar waarden se opkeard troch ûnsichtbere bonkige hannen. Dyselde bonkige hannen wienen sterk genôch om fuotgongers en sels hiele koetsen mei hynders en al op te tillen, dy't dan yn it wetter smiten waarden. In feanarbeider woe op in kear al pratende mei in jongkeardel de brêge oer, mar stoppe healwei syn sin mei praten. It wie as waard er by de kiel pakt, fan 'e grûn tild en yn 'e feart smiten. Op in jûn woe in oar de brêge oer doe't er efter him in ezel âljen hearde. Hy sette it op in rinnen en helle mar krekt op 'e tiid de oare kant fan 'e brêge, meidat dy efter him ynstoarte.
=== De duvelbanning fan Hindrik Mients ===
De bewenners fan 'e omkriten wiene tige benaud foar it Skilige Pypke en woene der in [[duvelbanner]] by helje. Hindrik Mients út [[Feanwâlden]] woe wol helpe om it spûk te ferdriuwen mar om't ek de duvel hjiryn belutsen wie, woe hy dit net allinnich dwaan en sa frege er seis oare maten, allegear ek duvelbanner, om mei te gean. Yn in koets mei hynders der foar gie it op nei it Skilige Pypke en lang om let kamen se de âlde man tsjin. Hindrik Mients soe doe roppen ha "Hee âlde, spring op 'e wein".<ref>[https://wandelburen.blogspot.com/2015/08/ Wandelburen, Blogspot]</ref><ref>Jacques R.W. Sinninghe: Nederlands Sagenboek</ref> Se skoden wat op want it spûk sei gjin nee en gyng tusken de duvelbanners sitten. Mar doe't Hindrik Mients syn bêst die om de hynders yn beweging te setten, krigen dy de koets net fan 't stee. De hynders krigen op it lêst it skom op 'e bek en se switten der oer, mar der wie gjin ferweging yn it spul te krijen. Dat duorre sa oeren oant de Feanwâldster klok twa sloech, de koets hookstrooks lossloech en mei grutte faasje sûnder stjoering oer heide en fjild skeat yn 'e rjochting fan 'e Beampoel by [[Readtsjerk]]. Hindrik Mients slagge der yn om himsels noch fan 'e wein te goaien, mar de koets ferdwûn mei syn maten yn 'e Beampoel. Fan 'e wein, de hynders en de oare duvelbanners waard nea wat werom fûn, mar sûnt wie de flok fan it Skilige Pypke ferbrutsen.
== Alternative ferhalen ==
=== Kollumersweach ===
Yn [[Kollumersweach]] eastlik fan Feanwâlden waard in soartegelikens ferhaal ferteld. Ek dêr soe in slot stien ha en de geast dy't yn it slot wenne kaam soms nachts nei bûten om op in wyt hynder rûn te riden. De man waard beskreaun as ien mei read hier en littekens oer syn hiele hûd. Ek dit spûk waard ferdreaun nei't er yn in koets stapte dy't de Beampoel by Readtsjerk yn ried.<ref>[https://www.verhalenbank.nl/items/show/25202 Ferhalebank]</ref>
=== Hurdegaryp ===
Ek yn it Feanwâldster buordoarp [[Hurdegaryp]] wie in ferhaal bekend. Dêr groeven twa manlju nei de skat fan 'e âlde man, mar dy bleau mar djipper en djipper yn 'e grûn sakjen. Doe ferskynde der in geast mei giele hakken. Beide manlju flechten nei harren koets, mar de dryste koetsier frege de geast om ek yn te stappen. De geast die dat, mar de koets woe net mear fan 't plak komme oant it twa oer wie. De koets skeat doe mei grutte faasje ûnbestjoerber de Beampoel yn en ferdwûn dêre.<ref>[https://www.verhalenbank.nl/items/show/30422 Ferhalebank]</ref>
{{Boarnen|boarnefernijing=
<references/>
}}
[[Kategory:Brêge yn Dantumadiel]]
[[Kategory:Fryske sêge#It spûk fan it Skilige Pypke]]
[[Kategory:De Falom]]
[[Kategory:Feanwâlden]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2015]]
4ezzeqa5ibob141ysl62w66ykt1lr0m
1243457
1243456
2026-10-28T21:42:35Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243457
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Skilige Pypke (2026).jpg|thumb|260px|Skilige Pypke yn 2026.]]
It '''Skilige Pypke''' wie in âlde [[brêge]] oan 'e Oastein nei de Boppewei oer de [[Goddeloaze Singel]] tichteby [[Feanwâlden]] yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Fryslân]]. In ûnferhurde loane (no de Goddeloaze Singel) rûn fan 'e brêge ôf nei it noarden bylâns de [[Singelsfeart]], dêr't earder in [[hearehûs]] njonken de wei stie. Yn dat hearehûs wenne eartiids in âldkeardel allinnich, dy't alderheislikste fûl op 'e sinten siet en al syn kostberheden efter it slot yn in leaden kiste bewarre. Nei syn hommels [[ferstjerren]] wie it sizzen dat er yn 'e omkriten fan it hûs en de brêge [[spûk|omspûke]]. Yn 2015 waard de brêge ôfbrutsen om plak te meitsjen foar in nei brêge yn it ramt fan 'e oanlis fan 'e [[Sintrale As]].<ref>[https://www.rtvnof.nl/brug-skilige-pypke-nabij-feanwalden-gesloopt/ RTV Noardeast Fryslân: ''Brug Skilige Pypke nabij Feanwâlden gesloopt'', 20 maaie 2015.]</ref><ref>[https://dorpsbelangveenwoudeneo.wordpress.com/2015/01/31/werkzaamheden-omgeving-skilige-pypke/ Doarpsbelang Feanwâlden, ''Werkzaamheden omgeving Skilige Pypke'', 31 jannewaris 2015]</ref>
== It spûk fan it Skilige Pypke ==
[[Ofbyld:Skilige Pypke.jpg|thuimb|left|thumb|De âlde brêge.]]
Doe 't de âld man fan it hearehûs fernaam dat syn ein nadere naam er op in dei it beslút om de kiste mei syn sinten earne te ferbergjen. Hy keas as datum de earste Krystnacht út om dit te dwaan. Guon wolle ha dat er mooglik in betsjoening leard hie troch it tsjoenderboek fan [[Albertus Magnus]] te lêzen, wêrmei't er de help fan 'e duvel ynrôp. Nei't er de mystearjeuze sin trije kear werhelle, krige de âlde man einlings rêst en gyng er werom nei syn ezel. Om it plak dêr't syn sinten begroeven wiene noch sa lang mooglik te sjen, klom er efterstefoaren op 'e ezel en neffens guon soe de duvel doe de ezel knoffele litten ha, sadat de âlde man fan 'e ezel foel en de nekke bruts. De erfgenamten fan 'e âlde man hawwe syn jild nea fûn, mar de doarpsbewenners hiene al gau foar it ferstân dat de skat earne begroeven lizze moast. Der waard grute dat de skat op in stuit fûn waard, mar nimmen koe him opgrave meidat de skat djipper yn 'e grûn sakke. Guon tochten ek dat de skat net fierder sakje koe as der groeven waard sûnder ien wurd te sprekken.
=== De spûkerij ===
Nei't it hearehûs ôfbrutsen waard, begûn de geast fan 'e âlde man by it Skilige Pypke om te doarmjen. Hy ferskynde altyd yn 'e nacht tusken beide Krystdagen, mar oare nachten kamen ek foar. Alle tsjûgen seagen him efterstefoaren op in ezel sitten mei de sturt yn 'e iene hân en yn 'e oare hân in lantearne dy't de yslike meneuvels fan 'e man ferljochte. Guon sizze dat er yn in reade mantel, wite nachtmûtse en sloffen mei giele hakken ferskynde. Oaren woene ha dat er in prûk droech sûnder hoed, in giele sjerp om syn mul, in rok mei griene stjerren derop en sloffen mei giele hakken. Wer in oare fariant wie dat er in lytse, yn 't swart klaaide âlde man wie, mei griis hier oer syn ynfallen gesicht, in kúlot en skuon mei giele hakken. Guon seagen him lykwols ek yn in lang wyt deakleed, fêstbûn mei in brede reade riem.<ref>De Westereender, 16 desimber 2015, side 23: ''Mysterie rond Sintrale As en Boppewei blijft''.</ref> Der binne sels boarnen dy't beare dat er bytiden as in swarte hûn ferskynde.<ref>[https://www.geocaching.com/geocache/GC75AFY_de-goddeloose-singel-3-de-slenk Geocaching oer de Goddeleaze Singel.]</ref> Hy ferskynde meastentiids om it Skilige Pypke hinne; in plak dêr't mannichien by nacht net oer doarst.
Der barden in soad frjemde en boppenatuerlike dingen by it Skilige Pypke. Soms besochten minsken de brêge oer te stekken, mar waarden se opkeard troch ûnsichtbere bonkige hannen. Dyselde bonkige hannen wienen sterk genôch om fuotgongers en sels hiele koetsen mei hynders en al op te tillen, dy't dan yn it wetter smiten waarden. In feanarbeider woe op in kear al pratende mei in jongkeardel de brêge oer, mar stoppe healwei syn sin mei praten. It wie as waard er by de kiel pakt, fan 'e grûn tild en yn 'e feart smiten. Op in jûn woe in oar de brêge oer doe't er efter him in ezel âljen hearde. Hy sette it op in rinnen en helle mar krekt op 'e tiid de oare kant fan 'e brêge, meidat dy efter him ynstoarte.
=== De duvelbanning fan Hindrik Mients ===
De bewenners fan 'e omkriten wiene tige benaud foar it Skilige Pypke en woene der in [[duvelbanner]] by helje. Hindrik Mients út [[Feanwâlden]] woe wol helpe om it spûk te ferdriuwen mar om't ek de duvel hjiryn belutsen wie, woe hy dit net allinnich dwaan en sa frege er seis oare maten, allegear ek duvelbanner, om mei te gean. Yn in koets mei hynders der foar gie it op nei it Skilige Pypke en lang om let kamen se de âlde man tsjin. Hindrik Mients soe doe roppen ha "Hee âlde, spring op 'e wein".<ref>[https://wandelburen.blogspot.com/2015/08/ Wandelburen, Blogspot]</ref><ref>Jacques R.W. Sinninghe: Nederlands Sagenboek</ref> Se skoden wat op want it spûk sei gjin nee en gyng tusken de duvelbanners sitten. Mar doe't Hindrik Mients syn bêst die om de hynders yn beweging te setten, krigen dy de koets net fan 't stee. De hynders krigen op it lêst it skom op 'e bek en se switten der oer, mar der wie gjin ferweging yn it spul te krijen. Dat duorre sa oeren oant de Feanwâldster klok twa sloech, de koets hookstrooks lossloech en mei grutte faasje sûnder stjoering oer heide en fjild skeat yn 'e rjochting fan 'e Beampoel by [[Readtsjerk]]. Hindrik Mients slagge der yn om himsels noch fan 'e wein te goaien, mar de koets ferdwûn mei syn maten yn 'e Beampoel. Fan 'e wein, de hynders en de oare duvelbanners waard nea wat werom fûn, mar sûnt wie de flok fan it Skilige Pypke ferbrutsen.
== Alternative ferhalen ==
=== Kollumersweach ===
Yn [[Kollumersweach]] eastlik fan Feanwâlden waard in soartegelikens ferhaal ferteld. Ek dêr soe in slot stien ha en de geast dy't yn it slot wenne kaam soms nachts nei bûten om op in wyt hynder rûn te riden. De man waard beskreaun as ien mei read hier en littekens oer syn hiele hûd. Ek dit spûk waard ferdreaun nei't er yn in koets stapte dy't de Beampoel by Readtsjerk yn ried.<ref>[https://www.verhalenbank.nl/items/show/25202 Ferhalebank]</ref>
=== Hurdegaryp ===
Ek yn it Feanwâldster buordoarp [[Hurdegaryp]] wie in ferhaal bekend. Dêr groeven twa manlju nei de skat fan 'e âlde man, mar dy bleau mar djipper en djipper yn 'e grûn sakjen. Doe ferskynde der in geast mei giele hakken. Beide manlju flechten nei harren koets, mar de dryste koetsier frege de geast om ek yn te stappen. De geast die dat, mar de koets woe net mear fan 't plak komme oant it twa oer wie. De koets skeat doe mei grutte faasje ûnbestjoerber de Beampoel yn en ferdwûn dêre.<ref>[https://www.verhalenbank.nl/items/show/30422 Ferhalebank]</ref>
{{Boarnen|boarnefernijing=
<references/>
}}
[[Kategory:Brêge yn Dantumadiel]]
[[Kategory:Fryske sêge#It spûk fan it Skilige Pypke]]
[[Kategory:De Falom]]
[[Kategory:Feanwâlden]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2015]]
mn7uyudmijq7yp0dgjvuz1gh51cgai7
Ella Schadd-De Boer
0
19235
1243414
1149524
2026-10-28T16:12:48Z
Drewes
2754
Moat by de tiid brocht wurde
1243414
wikitext
text/x-wiki
{{By de tiid}}
'''Ella Schadd-De Boer''' ([[Velp (Gelderlân)|Velp]], [[27 oktober]] [[1949]]) is in Nederlânsk [[politikus]] en [[boargemaster]].
Eardat hja boargemaster waard, wie se foar de [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] gemeenteriedslid fan de gemeente [[Rheden (gemeente)|Rheden]]. Sûnt 1998 wie se [[wethâlder]] en fan [[2002]] ôf teffens [[loko-boargemaster]].
Sûnt 15 april 2005 is se boargemaster fan de gemeente [[Boarnsterhim]] en op 1 maart 2009 hâlde hja dêr mei op. Fan septimber 2009 oant febrewaris 2010 wie hja waarnimmend boargemaster fan de gemeente [[Flylân]]. Ek is hja waarnimmend boargemaster fan Doesburg. Schadd is ek bestjoerslid fan de Feriening fan Fryske Gemeenten.
{{DEFAULTSORT:Schadd-De Boer, Ella}}
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:PvdA-politikus]]
[[Kategory:Nederlânsk gemeenteriedslid]]
[[Kategory:Nederlânsk wethâlder]]
[[Kategory:Boargemaster fan Boarnsterhim]]
[[Kategory:Boargemaster fan Flylân]]
[[Kategory:Nederlânsk boargemaster]]
[[Kategory:Nederlânsk sosjalist]]
[[Kategory:Súdgeldersk persoan]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1949]]
ib4tewrr878n8aot4v22zxj8rdk9eoc
Jeroen Dijsselbloem
0
55813
1243407
1124720
2026-10-28T15:54:43Z
Drewes
2754
by de tiid brocht
1243407
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Jeroen Dijsselbloem 2013-1.jpg|thumb|right|Jeroen Dijsselbloem.]]
'''Jeroen René Victor Anton Dijsselbloem''' ([[Eindhoven]], [[29 maart]] [[1966]]) is in [[Nederlân]]sk [[politikus]]. Sûnt 2026 is er lid fan [[Progressief Nederland]] (PRO); foar 2026 wie er lid fan de [[Partij fan de Arbeid]] (PvdA).
Dêrfoar wie Dijsselbloem foarsitter fan de [[Vereniging Natuurmonumenten]] (2019–2026), foarsitter fan de advyskommisje foar it [[Nationaal Groeifonds]] (2021–2022) en foarsitter fan de [[Onderzoeksraad voor Veiligheid]] (2019–2022). Hy wie ek [[Minister fan Finânsjes]] (2012–2017), foarsitter fan de [[Eurogroep]] en — yn dy kwaliteit — foarsitter fan de Ried fan Gûverneurs fan it [[Europeesk Stabiliteitsmeganisme]] (2013–2018).
Dêrfoar wie Dijsselbloem, út namme fan de PvdA, lid fan de [[Twadde Keamer]] (2000–2002, 2002–2012 en 2017), [[fraksjefoarsitter]] fan de PvdA yn de Twadde Keamer (2012) en gemeenteriedslid yn [[Wageningen]] (1994–1997).
Sûnt 13 septimber 2022 is hy boargemaster fan Eindhoven.
{{stobbe|politikus}}
== Keppeling om utens ==
* {{nl}} [https://www.parlement.com/id/vg09lljnf6yy/j_r_v_a_jeroen_dijsselbloem Ir. J.R.V.A. (Jeroen) Dijsselbloem]
{{Commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Dijsselbloem, Jeroen}}
[[Kategory:Nederlânsk ekonoom]]
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:PRO-politikus]]
[[Kategory:Nederlânsk boargemaster]]
[[Kategory:Nederlânsk gemeenteriedslid]]
[[Kategory:Twadde Keamerlid]]
[[Kategory:Nederlânsk minister fan Finânsjes]]
[[Kategory:Nederlânsk sosjalist]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Joadsk komôf]]
[[Kategory:Brabânsk persoan]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1966]]
0qkd14hhrht9rf6xvta4b25e21z7nno
Heechliet
0
57876
1243483
1019102
2026-10-29T01:35:14Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243483
wikitext
text/x-wiki
{{Literatuer
| ôfbylding =
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| titel = ''Heechliet''
| oarspr. titel = שִׁיר הַשׁשִׁירִים ("Šir HaŠirim")
| auteur = anonimus
| taal = [[Hebriuwsk]]
| foarm = [[poëzij]]
| sjenre = [[leafde]]sdichten
| skreaun = >538 f.Kr.
| 1e publikaasje =
| 1e opfiering =
| oarspr. útjouwer =
| rige = [[Alde Testamint]]
| foarich diel = ''[[Preker (bibelboek)|Preker]]''
| folgjend diel = ''[[Jesaja (bibelboek)|Jesaja]]''
| bondel = [[Bibel]]
| prizen =
| ISBN =
| Fryske titel = ''Heechliet''
| publikaasje = [[1943]], [[Haarlim]]
| útjouwer = [[Nederlands Bijbelgenootschap]]
| oersetter = [[G.A. Wumkes|G.A. Wumkes]] en [[E.B. Folkertsma|E.B. Folkertsma]]
| prizen oers. =
| ISBN oers. =
}}
It '''''Heechliet''''', yn it oarspronklike [[Hebriuwsk]]: '''שִׁיר הַשׁשִׁירִים''', '''''Šīr HaŠīrīm''''' ("Liet der Lieten"), is in boek fan [[poëzij|lyryske poëzij]] yn sawol de [[joadendom|joadske]] as de [[kristendom|kristlike]] [[Bibel]]. Yn 'e joadske ''[[Tenach]]'' is it ''Heechliet'' it 19de boek (fan 24) en falt it ûnder de ''Ḵeṯuḇim'' (de "Geskriften"); yn it [[Alde Testamint]] fan 'e kristlike Bibel is it (neffens de [[Nije Fryske Bibeloersetting]] fan [[1978]]) it 22ste boek (fan 39) en heart it ta de ''Poëzij en Wiisheid''. It is ien fan 'e koartste boeken fan 'e Bibel, mei mar 117 fersen, en befettet mar ien ferwizing nei [[God]]. Likegoed wurdt it gauris ynterpretearre as in [[likenis]] fan 'e relaasje tusken God en it folk fan [[Israeliten|Israel]], of, wat it kristendom oanbelanget, as in likenis tusken [[Jezus Kristus]] of de tsjerke en de [[minsklik]]e [[siel]]. Neffens de [[Asjkenazyske joaden|Asjkenazyske]] tradysje wurdt it yn syn gehiel foarlêzen op 'e [[sabbat]] dy't falt yn 'e tuskenlizzende dagen fan it joadske feest [[Pêsach]]; neffens de [[Sefardyske joaden|Sefardyske]] wizânsje wurdt it eltse [[freed]]te[[jûn]] foarlêzen. De earste folsleine [[Frysk]]e [[oersetting]] fan it ''Heechliet'' stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. [[Geart Aeilco Wumkes]] en [[Eeltsje Boates Folkertsma]], dy't yn [[1943]] útkaam.
== Eftergrûn ==
It ''Heechliet'' set útein mei de wurden ''"It moaiste liet fan Salomo"'', wat wol ynterpretearre is as soe de [[Israel (keninkryk)|Israelityske]] kening [[Salomo fan Israel|Salomo]] de auteur wêze, mar dat liket ûnwierskynlik. Salomo libbe yn 'e tsiende iuw f.Kr. (as er al bestien hat, wat noch altiten in striidpunt is) en hoewol't guon bibelwittenskippers it ''Heechliet'' datearre hawwe as soe it fan likernôch 900 f.Kr. wêze, miene de measte saakkundigen dat it fan nei de ein (538 f.Kr.) fan 'e [[Babyloanyske Ballingskip]] wêze moat, op grûn fan it grutte ferskaat oan lienwurden út it [[Perzysk]], [[Gryksk]] en [[Arameesk]] dat yn 'e Hebriuwske tekst bemjukse is.
[[Ofbyld:Song of songs Rothschild mahzor.jpg|thumb|left|190px|In fyftjinde-iuwske yllústraasje by it ''Heechliet'', fan in [[minstreel]] dy't foar kening [[Salomo fan Israel|Salomo]] sjongt.]]
== Ynhâld ==
De haadpersoanen fan it ''Heechliet'', dy't inoar yn it [[ik-perspektyf]] tasjonge, binne in jonge frou (dy't yn ''Hchl.'' 7:1 identifisearre wurdt as "de Sjûlamityske") en har frijer. It dichwurk suggerearret in ferkearing dy't him fan hofmakkerij nei it bedriuwen fan 'e leafde ta beweecht. Dêrby stiet it ''Heechliet'' fan alle bibelboeken bekend om syn frij eksplisite taalgebrûk. Yn ''Hchl.'' 7:8 hjit it: ''"Dyn slank postuer is as in palmbeam, dyn boarsten binne dadeltrossen''". En yn ''Hchl.'' 2:2-3 sjongt earst de frijer: ''"As in leelje tusken de stikels, sa is myn freondinne tusken de jongfammen."'' Wêrop't de Sjûlamityske anderet: ''"As in appelbeam tusken de beammen yn 'e bosk, sa is myn leafste tusken de jongfeinten. Wat mei ik graach yn syn skaad sitte en wat is syn frucht swiet foar myn ferwulft."'' Njonken de sang fan 'e beide haadpersoanen komt der ek in soarte fan [[refrein (werhelling)|refrein]] foar, songen troch "de fammen fan Jeruzalim".
== Fryske oersetting ==
Dû. [[Geart Aeilco Wumkes]] publisearre yn [[1918]] yn it tydskrift ''[[Yn ús eigen tael]]'' in oersettingsfragmint fan eigen hân fan ''Heechliet'' 2:8-14, dat er it jiers dêrop ek útjoech as ûnderdiel fan syn ''Ut 'e Heilige Dobbe''. De earste folsleine útjefte fan it ''Heechliet'' stie yn it Alde Testamint fan Wumkes en [[Eeltsje Boates Folkertsma]], dêr't dy yn [[1943]] de earste Fryske bibeloersetting mei foltôgen. Om't sawol [[teolooch|teologen]] as [[taalkundige]]n beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan [[1966]] ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn [[1978]] útkaam as de [[Nije Fryske Bibeloersetting]] (mei stipe fan 'e provinsje [[Fryslân]], it ''[[Nederlands Bijbelgenootschap]]'' te [[Haarlim]] en de ''[[Katholieke Bijbelstichting]]'' te [[Bokstel (plak)|Bokstel]]). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan [[1995]]. De oersetting fan it ''Heechliet'' waard dêrby dien troch dû. [[R. Bijl]], dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch [[Ulbe van Houten]].
{{boarnen|boarnefernijing=
* ''It Alde Testamint'' (oers. G.A. Wumkes en E.B. Folkertsma), Haarlim, 1943, sûnder ISBN.
* ''Bibel'' (oers. G.A. Wumkes en E.B. Folkertsma), Haarlim, 1943, sûnder ISBN.
* ''Bibel'' (Nije Fryske Bibeloersetting), Haarlim/Bokstel, 1978 (Nederlands Bijbelgenootschap/Katholieke Bijbelstichting), ISBN 9 06 12 60 817.
----
Foar sekundêre boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Song_of_Songs ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{Bibel}}
[[Kategory:Boek fan it Alde Testamint]]
[[Kategory:Hebriuwsktalige dichtbondel]]
[[Kategory:Klassyk Hebriuwske literatuer]]
[[Kategory:Joadske poëzy]]
[[Kategory:Kristlike poëzy]]
[[Kategory:Dichtbondel út de Aldheid]]
[[Kategory:Fryske oersetting]]
szjwk4919h6cqcipgfiuo9er8vpuzam
Jackie Kennedy
0
63617
1243475
1020399
2026-10-28T23:04:56Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
oare foto
1243475
wikitext
text/x-wiki
{{Politikus
| namme = Jackie Kennedy
| ôfbylding = Jackie Kennedy Color Portrait (3x4 cropped).jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| echte namme = Jacqueline Lee Bouvier Kennedy
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| dynasty = [[Kennedy-famylje]] <small>(yntroud)</small>
| berteplak = [[Southampton (New York)|Southampton]] ([[New York (steat)|New York]])
| bertedatum = [[28 july]] [[1929]]
| stjerplak = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stjerdatum = [[19 maaie]] [[1994]]
| etnisiteit = [[File:Flag of France.svg|20px]] [[Frânsen|Frânsk]] <br>[[File:Flag of Ireland.svg|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]] <br>[[File:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]] <br>[[File:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotten|Skotsk]]
| partij = [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]]
| funksje1 = ''[[First Lady]]'' fan de [[Feriene Steaten]]
| regear1 =
| amtsperioade1 = [[1961]] – [[1963]]
| foargonger1 = [[Mamie Eisenhower]]
| opfolger1 = [[Lady Bird Johnson]]
}}
'''Jackie Kennedy''', [[berne]] as '''Jacqueline Lee Bouvier''' (útspr.: /'ʤækli:n li: 'bu:vje<small><sup>i</sup></small>:/; [[Southampton (New York)|Southampton]] ([[New York (steat)|New York]]), [[28 july]] [[1929]] – [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]]), [[19 maaie]] [[1994]]), wie in dochter út in foaroansteande [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] famylje út New York. Yn [[1953]] troude se mei [[John F. Kennedy]], dy't yn [[1960]] presidint fan 'e [[Feriene Steaten]] waard. As ''[[first lady]]'' waard se in ikoan fan 'e ''Camelot''-perioade fan it Kennedy-presidintskip. Op [[22 novimber]] [[1963]] siet se njonken har man yn in iepen limûsine doe't dy yn [[Dallas (stêd)|Dallas]] deasketten waard. Fiif jier letter wertroude se mei de [[Grikelân|Grykske]] [[reder]] [[Aristoteles Onassis]], mei wa't se troud bleau oant syn dea yn [[1975]]. De lêste tweintich jier fan har libben makke se karriêre as [[redaktrise]] by in [[útjouwerij]]. Teffens droech se by oan 'e [[keunst|skiene keunsten]] en oan it behâld fan histoaryske [[arsjitektuer]] yn 'e Feriene Steaten. Hja ferstoar yn [[1994]] yn 'e âlderdom fan 64 jier oan [[kanker]].
== Libben ==
=== Jonkheid en oplieding ===
Jackie Bouvier waard yn [[1929]] berne yn [[Southampton (New York)|Southampton]], op [[Long Island]], yn 'e [[Amerikaanske steaten|steat]] [[New York (steat)|New York]], yn in maatskiplik fermidden dat ta de elite fan 'e Feriene Steaten hearde. Hja wie de dochter fan [[oandielebeurs|oandielehannelder]] [[John Vernou Bouvier III]], byneamd "Black Jack" ([[1891]]-[[1957]]) en dy syn frou [[Janet Norton Lee]] ([[1907]]-[[1989]]). Se hie ien jongere suster, [[Lee Bouvier]] (letter Lee Radziwill), dy't berne waard yn [[1933]]. Bouvier har âlden skieden yn [[1940]], en har mem wertroude twa jier letter mei [[Hugh Dudley Auchincloss jr.]], de erfgenamt fan 'e oaljemaatskippij ''[[Standard Oil]]'', mei wa't se noch twa bern krige, Janet Jennings Auchincloss en James Lee Auchincloss. Oan har memmekant wie Bouvier fan [[etnyske groep|etnysk]] [[Ieren (folk)|Iersk]] komôf, wylst se oan har heitekant [[Frânsen|Frânsk]], [[Skotten|Skotsk]] en [[Ingelsen|Ingelsk]] bloed hie. Oan beide kanten wie har famylje [[roomsk-katolisisme|roomsk]].
[[Ofbyld:Jacqueline Bouvier by David Berne, 1935.jpg|left|thumb|200px|Jackie Bouvier mei seis jier, yn [[1935]].]]
Bouvier brocht har bernetiid troch yn 'e stêd [[New York (stêd)|New York]] en yn [[East Hampton (New York)|East Hampton]], op Long Island, dêr't de famylje in bûtenpleats hie. Nei de skieding fan harren âldelju wennen Bouvier en har suske Lee ôfwikseljend yn harren memme wenten yn [[McLean (Firginia)|McLean]], yn [[Firginia]], en yn [[Newport (Rhode Island)|Newport]], yn [[Rhode Island]], en by harren heit yn New York en op Long Island. Al hiel ier fette Bouvier in passy op foar [[hynder|hynsteriden]], dat har hiele libben lang ien fan har leafste tiidferdriuwen bleau. Fan [[1942]] oant [[1944]] siet se op 'e ''Holton-Arms School'' yn [[Bethesda (Marylân)|Bethesda]], yn [[Marylân]], en fan [[1944]] oant [[1947]] gie se nei de ''Miss Porter's School'', yn [[Farmington (Konnetikut)|Farmington]], yn [[Konnetikut]]. Yn [[1947]], it jiers dat se achttjin jier waard, "kaam se út", sa't dat neamd wurdt, as [[debutante]] (dat is sis mar in feestlike ynhuldiging, yn 'e mande mei oare fammen fan deselde jierren, wêrmei't oanjûn waard dat se fan dat stuit ôf "op 'e merk" wie foar in serieuze relaasje).
Fan [[1947]] oant [[1949]] studearre Bouvier oan 'e heech oanskreaune famkesuniversiteit ''[[Vassar College]]'', yn [[Poughkeepsie (New York)|Poughkeepsie]], yn 'e steat New York, en dêrnei brocht se in jier troch yn [[Frankryk]], dêr't se fia it bûtenlânske stúdzjeprogramma fan ''Smith College'', te [[Northampton (Massachusetts)|Northampton]], yn [[Massachusetts]], earst studearre oan 'e [[Universiteit fan Grenôble]], yn [[Grenôble]], en doe oan 'e ''[[Universiteit fan Parys|Sorbonne]]'', yn [[Parys]]. Nei't se yn [[1950]] yn 'e Feriene Steaten weromkeard wie, liet se harsels oerpleatse nei de [[George Washington Universiteit]] yn 'e Amerikaanske haadstêd [[Washington, D.C.]], dêr't se yn [[1951]] ôfstudearre mei in bachelorstitel yn [[Frânsk|Frânske taal- en letterkunde]]. Datselde jiers wie Bouvier har suster Lee slagge foar de middelbere skoalle, en om sawol it iene as it oare te fieren, brochten se mei har twaen de simmer fan [[1951]] troch mei in rûnreis troch [[Jeropa]]. Dy reis wie letter it ûnderwerp fan it iennichste [[autobiografy]]ske boek (''One Special Summer'') dat ea fan Bouvier ferskynd is.
=== Houlik mei Kennedy ===
[[Ofbyld:Jacqueline Bouvier Kennedy Onassis2.jpg|right|thumb|200px|Jackie Bouvier op har troudei.]]
==== Trouwerij en gesinslibben ====
Fan it neijier fan [[1952]] ôf wurke Bouvier as [[sjoernalist]]e-[[fotograaf|fotografe]] foar de [[krante]] de ''Washington Times-Herald'', en letter begûn se ek kolleezjes Amerikaanske skiednis te folgjen oan 'e [[Georgetown Universiteit]] yn Washington. Yn dyselde snuorje wie se in fearnsjier lang ferloofd mei [[John G.W. Husted jr.]], in jonge oandielehannelder.
Under in formeel diner, yn maaie 1952, kaam hja yn 'e kunde mei [[John F. Kennedy]] ([[1917]]-[[1963]]), dat doe in [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratysk]] lid fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen|Hûs fan Offurdigen]] wie dy't kampanje fierde om senator te wurden. Se skeelden tolve jier, mar fielden har blykber daliks ta-inoar oanlutsen. Yn 't earstoan wie Kennedy tige besteld mei de ferkiezings, mar nei't er yn novimber in sit yn 'e [[Amerikaanske Senaat|Senaat]] wûn hie, waard harren relaasje serieuzer, en op [[25 juny]] [[1953]] ferloofden se har. Bouvier en Kennedy trouden op [[12 septimber]] datselde jiers by in [[roomsk-katolisisme|roomske]] misse yn 'e Sinte-Marijetsjerke yn [[Newport (Rhode Island)|Newport]], mei as foargonger [[Richard Cushing]], de [[aartsbiskop]] fan [[Boston]]. Der wiene 700 gasten oanwêzich by de ynseinging fan it houlik yn 'e tsjerke en 1.200 by de dêropfolgjende brulloft. It nijtroude pear brocht de houliksreis troch op 'e [[San Ysidro Ranch]] yn [[Kalifornje]], ear't se har nei wenjen setten yn [[McLean (Firginia)|McLean]]. Harren brulloft waard (ûnder de boppeklasse yn it Amerikaanske noardeasten) beskôge as ''it'' sosjale barren fan it jier.
[[Ofbyld:Kennedy Family with Dogs During a Weekend at Hyannisport 1963-crop.png|left|thumb|250px|Jackie en [[John F. Kennedy]] mei harren gesin ([[1963]]).]]
De Kennedys, dy't in jiermannich letter ferhuzen nei Washington, D.C., krigen ferskate bern, al bleaune trageedzjes harren dêrby net besparre. Bouvier krige yn [[1955]] in [[miskream]], en yn [[1956]] brocht se in deaberne famke te wrâld dat Arabella hjitte sillen hie. Yn [[1957]] folge in sûne dochter, [[Caroline Kennedy|Caroline Bouvier Kennedy]], en yn [[1960]] in soan, de yn [[1999]] mei it fleantúch ferûngelokke [[John F. Kennedy jr.|John Fitzgerald Kennedy jr.]] Mar yn [[1963]] waard harren twadde jonkje, [[Patrick Bouvier Kennedy]], fiif wiken te betiid berne en stoar twa dagen nei de berte.
==== ''First lady'' ====
Op [[3 jannewaris]] [[1960]] stelde Kennedy him kandidaat foar it presidintskip fan 'e Feriene Steaten. Fanwegen har [[swierwêzen]] en har eardere swierrichheden op dat mêd waard it Bouvier troch har [[dokter]]s ferbean om aktyf oan 'e ferkiezingskampanje diel te nimmen. Fan harren hûs yn Washington út die se har bêst om har man te helpen troch brieven te beäntwurdzjen, reklamespotsje op te nimmen, ynterviews te jaan en in [[kollumn|kollem]] (''Campaign Wife'') te skriuwen dy't yn ferskate kranten ôfprinte waard. By de seldsume kearen dat se yn it iepenbier ferskynde, makke se goed gebrûk fan har talekennis, troch [[Frânsk]], [[Spaansk]], [[Italjaansk]] en [[Poalsk]] te sprekken. Op [[8 novimber]] [[1960]] fersloech John F. Kennedy by de ferkiezings syn [[Republikeinske Partij|Republikeinske]] tsjinstanner [[Richard Nixon]]. Goed twa wike letter, op [[25 novimber]], waard John F. Kennedy jr. berne. Op [[20 jannewaris]] [[1961]] waard Bouvier, mei 31 jier, ien fan 'e jongste ''[[first lady]]s'' út 'e Amerikaanske skiednis, nei [[Frances Folsom]] (de frou fan [[Grover Cleveland]]) en [[Julia Gardiner]] (de frou fan [[John Tyler]]).
As presidintsfrou stie Bouvier bekend om 'e sosjale barrens dy't se yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]] organisearre, om 'e restauraasje fan it ynterieur fan it Wite Hûs, dy't yn har opdracht en ûnder har tafersjoch plakfûn, en om har goede smaak yn [[klean]], [[kosmetika]] en [[hierdracht]]. Se waard al rillegau ta in [[moade]]-ikoan, en krige op dat mêd in wrâldwide ynfloed. Hoewol't se der gjin beswier tsjin hie om mei te wurkjen oan fraachpetearen of om te posearjen foar foto's, besocht se wol safolle mooglik privacy foar harsels en har bern te behâlden as mooglik wie. Trochdat se allebeide folle jonger wiene as dat wenst wie foar Amerikaanske presidinten en ''first ladys'', en om't se foar de bûtenwrâld sa tige gelokkich lieken (en miskien ek wol, mei weromwurkjende krêft, troch hoe abrupt oft de idylle úteinlik fersteurd waard), ûntstie it byld fan it goudene pearke yn it Wite Hûs, dat letter nei in sitaat fan Bouvier sels wol oantsjut waard as "Camelot", ferwizend nei it [[myte|mytyske]] kastiel fan 'e [[leginde|legindaryske]] [[kening Arthur]].
[[Ofbyld:Jacqueline Kennedy at the Taj Mahal, 15 March 1962.jpg|right|thumb|250px|Jackie Bouvier Kennedy by de [[Taj Mahal]], ûnder in besyk oan [[Yndia]].]]
Mar nettsjinsteande alle glitter en glamour wie net alles pais en free yn huze Kennedy. Yn it foarste plak kampte de presidint mei ûnderskate sûnensswierrichheden. Algemien bekend wiene syn rêchproblemen, dêr't er begjin jierren fyftich ferskate operaasjes foar ûndergean moatten hie. Mar dat er ek oanhelle wie mei oare sykten, waard sekuer geheim holden foar de media en it Amerikaanske publyk. Sa litte er oan 'e [[sykte fan Addison]], in seldsume en potinsjeel libbensgefaarlike krupsje wêrby't it lichem te min fan 'e [[hormoan]]en [[kortisol]] en [[aldosteron]] oanmakket fanwegen in groanyske [[bynierskoars]]ynsuffisjinsje (oftewol: de bynierskoars docht net wat er heart te dwaan). Dêrnjonken hie Kennedy ek noch [[hypotyreoïdy]], wêrby't de [[skyldklier]] te min hormoanen oanmakket. Dat er dy beide sykten hie, wiist derop dat er mooglik in djipper lizzende [[auto-ymmuniteit]]sstoarnis hie, dy't de [[dokter]]s doedestiden noch net ûntdekke koene. Wat minder wie foar Bouvier, wie dat Kennedy ek wakker frousk wie, en ûnder harren trouwen omgie mei in hiele rige mêtresses. De bekendste dêrfan wie [[aktrise]] [[Marilyn Monroe]], mar ek hied er, nei't der sein wurdt, in frijaazje mei aktrise en [[sjongster]] [[Marlene Dietrich]], en boppedat sloech er om mei Bouvier har eigen parsefoarljochtster [[Pamela Turnure]].
[[Ofbyld:Kennedys arrive at Dallas 11-22-63.JPG|left|thumb|200px|Jackie en [[John F. Kennedy]] arivearje op it fleanfjild ''Love Field'', te [[Dallas (Teksas)|Dallas]], op [[22 novimber]] [[1963]], koart foar't de presidint fermoarde wurde sil.]]
==== De moard op Kennedy ====
Op [[21 novimber]] [[1963]] ûndernamen de Kennedys in twadeiske rûnreis troch [[Teksas]], wêrby't se de earste deis [[San Antonio (Teksas)|San Antonio]], [[Houston]] en [[Fort Worth]] oandiene. Op freed [[22 novimber]] fleagen se mei de Teksaanske gûverneur [[John Connally]] en de frou nei [[Dallas (stêd)|Dallas]] ta dêr't se rûnriden waarden yn in iepen limûsine, tusken in hage fan wiuwende boargers troch. Bouvier siet efteryn, fuort njonken har man. Se droech it troch de [[Zapruder-film]] ikoanysk wurde rôze [[mantelpakje]] mei in rôze [[tok (kopdeksel)|tok]]. Om likernôch healwei ienen middeis pleatslike tiid, wylst se [[Dealey Plaza]] passearren, waard der in oanslach op 'e presidint dien, dy't trije kear rekke waard, wêrfan ien kear fataal yn 'e holle. Ek gûverneur Connally, dy't foàr Kennedy yn 'e auto siet, rekke swier ferwûne.
Bouvier miende earst dat se in auto mei in ploffende útlaat hearde, en besefte pas dat der sketten waard doe't Connally in gjalp joech. Sa't op film fêstlein waard troch ien fan 'e taskôgers, [[Abraham Zapruder]], line hja nei har man ta, dy't doe al yn 'e hals rekke wie. In pear tellen letter foel it fatale skot. Wylst de sjauffeur fan 'e limûsine gas joech, klom Bouvier fan 'e efterbank ôf en kroep yn shock oer de kofferbak fan 'e auto. Har ''[[Secret Service]]''-liifwacht, [[Clint Hill]], dy't wylst de limûsine al fuortried ek op 'e kofferbak sprong om Bouvier en de presidint mei syn lichem te beskermjen (en letter foar syn moed ûnderskieden waard), tsjûge neitiid dat er tocht hie dat se besocht om in stik fan 'e holle fan har man te pakken, dat troch de kûgelynslach fuortspatten wie. John F. Kennedy stoar koarte tiid letter yn it ''Parkland Memorial Hospital'' te Dallas, yn oanwêzigens fan Bouvier.
[[Ofbyld:JBK_In_Ft_Worth_(11-22-63).jpg|right|thumb|200px|Jackie Kennedy yn [[Fort Worth]], moarns ier op [[22 novimber]] [[1963]], foar't se dat út giene nei [[Dallas (Teksas)|Dallas]]. Letter dyselde deis soe har man [[John F. Kennedy]] deasketten wurde wylst hja njonken him yn in iepen limûsine siet.]]
Nei de dea fan har man wegere se de mei bloed besmodzge klean út te dwaan, en spiet it har dat se it bloed fan har hannen en har gesicht wosken hie. Se droech itselde rôze mantelpakje doe't se oan board fan ''Air Force One'' (it presidinsjele fleantúch) njonken fise-presidint [[Lyndon B. Johnson]] stie, wylst dy ynsward waard as presidint. Se sei tsjin [[Lady Bird Johnson]], de frou fan 'e fise-presidint: ''"Ik wol dat se sjogge wat se Jack oandien hawwe."'' Bouvier wie aktyf behelle yn 'e plannen foar de begraffenis fan har man, dy't basearre waard op dy fan [[Abraham Lincoln]], en plakfûn op moandei [[25 novimber]], op it [[Nasjonaal Begraafplak Arlington]].
=== Widdosteat ===
In wike nei de moard op har man joech Bouvier in ynterview wêrby't se de ferneamde ferwizing nei ''Camelot'' makke. Nei't se it Wite Hûs foar de lêste kear ferlitten hie, frege se har ''Secret Service''-sjauffeurs om tenei har rûtes sa út te stipkjen dat se de presidinsjele wente nea wer hoege soe te sjen. Bouvier en har bern setten har foar de winter nei wenjen yn 'e Washingtonske wyk [[Georgetown (Washington, D.C.)|Georgetown]]. Letter yn [[1964]] ferfear it gesin nei New York-Stêd, mei't Bouvier hope dat har bern dêr mear privacy gund wurde soe. Hja brocht in jier yn rou troch. Har dochter Caroline fertelde har learaars dat har mem geregeldwei gûle moast. Yn 'e jierren dêrnei wie Bouvier mar selden yn it iepenbier te sjen, en dan noch suver inkeld by gelegenheden ta eare fan har man silger, lykas de ynwijing fan it [[Grut-Brittanje|Britske]] tinkteken foar Kennedy, yn [[1965]], en de doop fan it Amerikaanske [[fleandekskip]] de ''USS John F. Kennedy'', yn [[1967]].
[[Ofbyld:Lyndon B. Johnson taking the oath of office, November 1963.jpg|left|thumb|200px|Fise-presidint [[Lyndon B. Johnson]] wurdt ynsward; Jackie Bouvier stiet njonken him, noch altiten yn har mei bloed besmodzge rôze mantelpakje.]]
=== Houlik mei Onassis ===
Doe't yn juny [[1968]] har sweager [[Robert Kennedy]] fermoarde waard, begûn Bouvier yn 'e Feriene Steaten te eangjen foar har eigen libben en dat fan har bern. Dy noed om Caroline en John jr. wie sadwaande har foarnaamste driuwfear foar har wertrouwen, op [[20 oktober]] [[1968]], mei [[Aristoteles Onassis]] ([[1906]]-[[1975]]), in 23 jier âldere, smoarrike [[Grikelân|Grykske]] [[reder]], dy't har bern in thús om utens biede koe en oer de middels beskikte om harren te beskermjen. Dit houlik, dat ynseinge waard op [[Skorpios]], Onassis syn privee-eilân yn 'e [[Ioanyske See]], kaam Bouvier op in protte minne parse te stean, mei't men it yn Amearika net begriep. Se waard it doelwyt fan [[paparazzo|paparazzy]] sûnder skrupules, dy't har oeral efterfolgen en har de bynamme "Jackie O" joegen (O foar Onassis).
Nei de dea fan syn soan [[Alexander Onassis|Alexander]], dy't yn jannewaris [[1973]] by in fleantúchûngemak om it libben kaam, begûn it mei Onassis syn sûnens yn it neigean te reitsjen. Hy stoar op [[15 maart]] [[1975]], yn 'e âlderdom fan 69 jier, te [[Parys]] oan sykhellingsswierrichheden. Om't se de Amerikaanske nasjonaliteit beholden hie, wie Bouvier har rjocht op syn beërf ûnder de Grykske wet tige beheind. Nei in twa jier duorjende juridyske striid mei Onassis syn dochter [[Christina Onassis|Christina]], liet se har úteinlik ôfkeapje foar $26 miljoen, wêrby't se ôfseach fan lykfol hokker oanspraak op 'e rest fan 'e Onassis-neilittenskip.
=== Lêste tweintich jier ===
Nei it ferstjerren fan har twadde man kearde Bouvier foargoed nei de Feriene Steaten werom. No't de bern wat âlder wiene, besleat se om wer in eigen libben op te bouwen, en om't se altyd aardichheid hân hie oan skriuwen en [[literatuer]], naam se yn [[1975]] in baan oan as redaktrise by de [[útjouwerij]] ''[[Viking Press]]''. Yn [[1978]] brocht ''Viking'' lykwols it boek ''Shall We Tell the President?'' fan [[skriuwer]] [[Jeffrey Archer (Amerikaansk skriuwer)|Jeffrey Archer]] út, dat yn in fiktyf takomstich Amearika spile dêr't har sweager [[Ted Kennedy]] presidint wie, en dêr't in moardoanslach op dyselde plannearre waard. Hoewol't ''Viking''-baas [[Thomas H. Guinzberg]] foarôf mei Bouvier oerlein hie, besleat se nei in negative resinsje yn 'e ''[[New York Times]]'', dêr't yn suggerearre waard dat sy de hân yn it boek hân hie, om fuortendaliks ûntslach te nimmen.
[[Ofbyld:Reagans with Jackie Kennedy.jpg|left|thumb|200px|Jackie Bouvier mei presidint [[Ronald Reagan]] en de frou ([[1985]]).]]
Dêrop fûn Bouvier inselde soarte baan by in oare útjouwerij, ''[[Doubleday (útjouwer)|Doubleday]]'', dêr't se ûnder in âlde freon, [[John Turner Sargent sr.]], kaam te wurkjen. Under de boeken dy't hja dêr besoarge, wie de [[roman]] ''The Wedding'' ([[1995]]), fan 'e [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] skriuwster [[Dorothy West]], dy't letter ferfilme waard ta in [[minysearje]] mei [[Halle Berry]] yn 'e haadrol.
[[Ofbyld:OnassisGrave.jpg|right|thumb|200px|It grêf fan Jackie Bouvier.]]
Bouvier wenne fan 'e midden fan 'e jierren santich ôf ôfwikseljend yn New York, it bûten fan 'e Kennedys yn [[Hyannis (Massachusetts)|Hyannis]], yn Massachusetts, en op it fakânsje-eilân [[Martha's Vineyard]], foar de kust fan Massachusetts. Fan dyselde tiid ôf hie se gedoente mei [[Maurice Tempelsman]], in [[Belgje|Belgyske]] yndustrieel en [[diamant]]ehannelder dy't al lang by de frou wei wie, mar foar de wet noch troud wie. Mei him gie hja om oant har ferstjerren, tweintich jier letter. Njonken har wurk by de útjouwerij sette Bouvier har yn dy tiid ek tige yn foar it behâld histoaryske [[arsjitektuer]], lykas dy oan Lafayette Square, yn Washington, D.C., en de ''Grand Central Terminal'', in spoarstasjon yn New York-Stêd. Oan har dea ta bleau se in favoryt ûnderwerp fan 'e paparazzy.
=== Ferstjerren ===
Yn jannewaris [[1994]] waard by Bouvier [[non-Hodgkinlymfoom]] fêststeld, in foarm fan [[kanker]]. De [[dokter]]s wiene yn 't earstoan optimistysk oer har kânsen, en har dochter Caroline beprate Bouvier om op te hâlden mei smoken (foartiid lege se trije pakjes sigaretten deis). Mar de kanker bliek in agressive foarm te wêzen, tsjin april moasten de dokters har opjaan. Mids maaie ferliet se it sikehûs om har lêste tiid thús, yn har hûs yn New York, troch te bringen, en de oare deis, op [[19 maaie]] [[1994]], stoar se dêre yn har sliep, omjûn troch famylje en freonen. Se waard begroeven njonken John F. Kennedy op it [[Nasjonaal Begraafplak Arlington]], fuort bûten Washington, D.C., yn Firginia. Se waard 64 jier.
==Sjoch ek==
* ''[[First lady]]''
* [[List fan first ladies fan de Feriene Steaten|List fan ''first ladies'' fan de Feriene Steaten]]
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Jacqueline_Kennedy_Onassis ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side].
----
{{commonscat|Jacqueline Kennedy Onassis}}
}}
{{DEFAULTSORT:Kennedy, Jacqueline Bouvier}}
[[Kategory:Oarehelte fan in lid fan it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]]
[[Kategory:Oarehelte fan in Amerikaansk senator]]
[[Kategory:Oarehelte fan de presidint fan de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Kennedy-famylje]]
[[Kategory:Persoan dy't yn ferbân stiet mei de moard op John F. Kennedy]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Skotsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1929]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1994]]
trsfk54y1ts9mg9g9be77295cforufs
1243477
1243475
2026-10-28T23:14:31Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243477
wikitext
text/x-wiki
{{Politikus
| namme = Jackie Kennedy
| ôfbylding = Jackie Kennedy Color Portrait (3x4 cropped).jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| echte namme = Jacqueline Lee Bouvier Kennedy
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| dynasty = [[Kennedy-famylje]] <small>(yntroud)</small>
| berteplak = [[Southampton (New York)|Southampton]] ([[New York (steat)|New York]])
| bertedatum = [[28 july]] [[1929]]
| stjerplak = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stjerdatum = [[19 maaie]] [[1994]]
| etnisiteit = [[File:Flag of France.svg|20px]] [[Frânsen|Frânsk]] <br>[[File:Flag of Ireland.svg|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]] <br>[[File:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]] <br>[[File:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotten|Skotsk]]
| partij = [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]]
| funksje1 = ''[[First Lady]]'' fan de [[Feriene Steaten]]
| regear1 =
| amtsperioade1 = [[1961]] – [[1963]]
| foargonger1 = [[Mamie Eisenhower]]
| opfolger1 = [[Lady Bird Johnson]]
}}
'''Jackie Kennedy''', [[berne]] as '''Jacqueline Lee Bouvier''' (útspr.: /'ʤækli:n li: 'bu:vje<small><sup>i</sup></small>:/; [[Southampton (New York)|Southampton]] ([[New York (steat)|New York]]), [[28 july]] [[1929]] – [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]]), [[19 maaie]] [[1994]]), wie in [[dochter]] út in foaroansteande [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[famylje]] út New York. Yn [[1953]] [[troud]]e se mei [[John F. Kennedy]], dy't yn [[1960]] [[presidint fan 'e Feriene Steaten]] waard. As [[first lady]] waard se in [[kultureel ikoan|ikoan]] fan 'e ''Camelot''-perioade fan it Kennedy-presidintskip. Op [[22 novimber]] [[1963]] siet se njonken har [[oarehelte|man]] yn in iepen [[limûsine]] doe't er yn [[Dallas (stêd)|Dallas]] [[dea]]sketten waard. Fiif jier letter wertroude se mei de [[Grikelân|Grykske]] [[reder]] [[Aristoteles Onassis]], mei wa't se troud bleau oant syn dea yn [[1975]]. De lêste tweintich jier fan har libben makke se [[karriêre]] as [[redaktrise]] by in [[útjouwerij]]. Teffens droech se by oan 'e [[skiene keunsten]] en oan it behâld fan [[histoarysk]]e [[arsjitektuer]] yn 'e Feriene Steaten. Hja [[ferstoar]] yn [[1994]] oan [[kanker]], yn 'e [[âlderdom]] fan 64 jier.
== Libben ==
=== Jonkheid en oplieding ===
Jackie Bouvier waard yn [[1929]] berne yn [[Southampton (New York)|Southampton]], op [[Long Island]], yn 'e [[Amerikaanske steaten|steat]] [[New York (steat)|New York]], yn in maatskiplik fermidden dat ta de elite fan 'e Feriene Steaten hearde. Hja wie de dochter fan [[oandielebeurs|oandielehannelder]] [[John Vernou Bouvier III]], byneamd "Black Jack" ([[1891]]-[[1957]]) en dy syn frou [[Janet Norton Lee]] ([[1907]]-[[1989]]). Se hie ien jongere suster, [[Lee Bouvier]] (letter Lee Radziwill), dy't berne waard yn [[1933]]. Bouvier har âlden skieden yn [[1940]], en har mem wertroude twa jier letter mei [[Hugh Dudley Auchincloss jr.]], de erfgenamt fan 'e oaljemaatskippij [[Standard Oil]], mei wa't se noch twa bern krige, Janet Jennings Auchincloss en James Lee Auchincloss. Oan har memmekant wie Bouvier fan [[etnyske groep|etnysk]] [[Ieren (folk)|Iersk]] komôf, wylst se oan har heitekant [[Frânsen|Frânsk]], [[Skotten|Skotsk]] en [[Ingelsen|Ingelsk]] bloed hie. Oan beide kanten wie har famylje [[roomsk-katolisisme|roomsk]].
[[Ofbyld:Jacqueline Bouvier by David Berne, 1935.jpg|left|thumb|200px|Jackie Bouvier mei seis jier, yn [[1935]].]]
Bouvier brocht har bernetiid troch yn 'e stêd [[New York (stêd)|New York]] en yn [[East Hampton (New York)|East Hampton]], op Long Island, dêr't de famylje in bûtenpleats hie. Nei de skieding fan harren âldelju wennen Bouvier en har suske Lee ôfwikseljend yn harren memme wenten yn [[McLean (Firginia)|McLean]], yn [[Firginia]], en yn [[Newport (Rhode Island)|Newport]], yn [[Rhode Island]], en by harren heit yn New York en op Long Island. Al hiel ier fette Bouvier in passy op foar [[hynder|hynsteriden]], dat har hiele libben lang ien fan har leafste tiidferdriuwen bleau. Fan [[1942]] oant [[1944]] siet se op 'e Holton-Arms School yn [[Bethesda (Marylân)|Bethesda]], yn [[Marylân]], en fan [[1944]] oant [[1947]] gie se nei de Miss Porter's School, yn [[Farmington (Konnetikut)|Farmington]], yn [[Konnetikut]]. Yn [[1947]], it jiers dat se achttjin jier waard, "kaam se út", sa't dat neamd wurdt, as [[debutante]] (dat is sis mar in feestlike ynhuldiging, yn 'e mande mei oare fammen fan deselde jierren, wêrmei't oanjûn waard dat se fan dat stuit ôf "op 'e merk" wie foar in serieuze relaasje).
Fan [[1947]] oant [[1949]] studearre Bouvier oan 'e heech oanskreaune famkesuniversiteit [[Vassar College]], yn [[Poughkeepsie (New York)|Poughkeepsie]], yn 'e steat New York, en dêrnei brocht se in jier troch yn [[Frankryk]], dêr't se fia it bûtenlânske stúdzjeprogramma fan Smith College, te [[Northampton (Massachusetts)|Northampton]], yn [[Massachusetts]], earst studearre oan 'e [[Universiteit fan Grenôble]], yn [[Grenôble]], en doe oan 'e [[Universiteit fan Parys|Sorbonne]], yn [[Parys]]. Nei't se yn [[1950]] yn 'e Feriene Steaten weromkeard wie, liet se harsels oerpleatse nei de [[George Washington Universiteit]] yn 'e Amerikaanske haadstêd [[Washington, D.C.]], dêr't se yn [[1951]] ôfstudearre mei in bachelorstitel yn [[Frânsk|Frânske taal- en letterkunde]]. Datselde jiers wie Bouvier har suster Lee slagge foar de middelbere skoalle, en om sawol it iene as it oare te fieren, brochten se mei har twaen de simmer fan [[1951]] troch mei in rûnreis troch [[Jeropa]]. Dy reis wie letter it ûnderwerp fan it iennichste [[autobiografy]]ske boek (''One Special Summer'') dat ea fan Bouvier ferskynd is.
=== Houlik mei Kennedy ===
[[Ofbyld:Jacqueline Bouvier Kennedy Onassis2.jpg|right|thumb|200px|Jackie Bouvier op har troudei.]]
==== Trouwerij en gesinslibben ====
Fan it neijier fan [[1952]] ôf wurke Bouvier as [[sjoernalist]]e-[[fotograaf|fotografe]] foar de [[krante]] de ''[[Washington Times-Herald]]'', en letter begûn se ek kolleezjes Amerikaanske skiednis te folgjen oan 'e [[Georgetown Universiteit]] yn Washington. Yn dyselde snuorje wie se in fearnsjier lang ferloofd mei [[John G.W. Husted jr.]], in jonge oandielehannelder.
Under in formeel diner, yn maaie 1952, kaam hja yn 'e kunde mei [[John F. Kennedy]] ([[1917]]-[[1963]]), dat doe in [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratysk]] lid fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen|Hûs fan Offurdigen]] wie dy't kampanje fierde om senator te wurden. Se skeelden tolve jier, mar fielden har blykber daliks ta-inoar oanlutsen. Yn 't earstoan wie Kennedy tige besteld mei de ferkiezings, mar nei't er yn novimber in sit yn 'e [[Amerikaanske Senaat|Senaat]] wûn hie, waard harren relaasje serieuzer, en op [[25 juny]] [[1953]] ferloofden se har. Bouvier en Kennedy trouden op [[12 septimber]] datselde jiers by in [[roomsk-katolisisme|roomske]] misse yn 'e Sinte-Marijetsjerke yn [[Newport (Rhode Island)|Newport]], mei as foargonger [[Richard Cushing]], de [[aartsbiskop]] fan [[Boston]]. Der wiene 700 gasten oanwêzich by de ynseinging fan it houlik yn 'e tsjerke en 1.200 by de dêropfolgjende brulloft. It nijtroude pear brocht de houliksreis troch op 'e [[San Ysidro Ranch]] yn [[Kalifornje]], ear't se har nei wenjen setten yn [[McLean (Firginia)|McLean]]. Harren brulloft waard (ûnder de boppeklasse yn it Amerikaanske noardeasten) beskôge as ''it'' sosjale barren fan it jier.
[[Ofbyld:Kennedy Family with Dogs During a Weekend at Hyannisport 1963-crop.png|left|thumb|250px|Jackie en [[John F. Kennedy]] mei harren gesin ([[1963]]).]]
De Kennedys, dy't in jiermannich letter ferhuzen nei Washington, D.C., krigen ferskate bern, al bleaune trageedzjes harren dêrby net besparre. Bouvier krige yn [[1955]] in [[miskream]], en yn [[1956]] brocht se in deaberne famke te wrâld dat Arabella hjitte sillen hie. Yn [[1957]] folge in sûne dochter, [[Caroline Kennedy|Caroline Bouvier Kennedy]], en yn [[1960]] in soan, de yn [[1999]] mei it fleantúch ferûngelokke [[John F. Kennedy jr.|John Fitzgerald Kennedy jr.]] Mar yn [[1963]] waard harren twadde jonkje, [[Patrick Bouvier Kennedy]], fiif wiken te betiid berne en stoar twa dagen nei de berte.
==== First lady ====
Op [[3 jannewaris]] [[1960]] stelde Kennedy him kandidaat foar it presidintskip fan 'e Feriene Steaten. Fanwegen har [[swierwêzen]] en har eardere swierrichheden op dat mêd waard it Bouvier troch har [[dokter]]s ferbean om aktyf oan 'e ferkiezingskampanje diel te nimmen. Fan harren hûs yn Washington út die se har bêst om har man te helpen troch brieven te beäntwurdzjen, reklamespotsje op te nimmen, ynterviews te jaan en in [[kollumn|kollem]] (''Campaign Wife'') te skriuwen dy't yn ferskate kranten ôfprinte waard. By de seldsume kearen dat se yn it iepenbier ferskynde, makke se goed gebrûk fan har talekennis, troch [[Frânsk]], [[Spaansk]], [[Italjaansk]] en [[Poalsk]] te sprekken. Op [[8 novimber]] [[1960]] fersloech John F. Kennedy by de ferkiezings syn [[Republikeinske Partij|Republikeinske]] tsjinstanner [[Richard Nixon]]. Goed twa wike letter, op [[25 novimber]], waard John F. Kennedy jr. berne. Op [[20 jannewaris]] [[1961]] waard Bouvier, mei 31 jier, ien fan 'e jongste [[first lady]]s út 'e Amerikaanske skiednis, nei [[Frances Folsom]] (de frou fan [[Grover Cleveland]]) en [[Julia Gardiner]] (de frou fan [[John Tyler]]).
As presidintsfrou stie Bouvier bekend om 'e sosjale barrens dy't se yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]] organisearre, om 'e restauraasje fan it ynterieur fan it Wite Hûs, dy't yn har opdracht en ûnder har tafersjoch plakfûn, en om har goede smaak yn [[klean]], [[kosmetika]] en [[hierdracht]]. Se waard al rillegau ta in [[moade]]-ikoan, en krige op dat mêd in wrâldwide ynfloed. Hoewol't se der gjin beswier tsjin hie om mei te wurkjen oan fraachpetearen of om te posearjen foar foto's, besocht se wol safolle mooglik privacy foar harsels en har bern te behâlden as mooglik wie. Trochdat se allebeide folle jonger wiene as dat wenst wie foar Amerikaanske presidinten en first ladys, en om't se foar de bûtenwrâld sa tige gelokkich lieken (en miskien ek wol, mei weromwurkjende krêft, troch hoe abrupt oft de idylle úteinlik fersteurd waard), ûntstie it byld fan it goudene pearke yn it Wite Hûs, dat letter nei in sitaat fan Bouvier sels wol oantsjut waard as "Camelot", ferwizend nei it [[myte|mytyske]] kastiel fan 'e [[leginde|legindaryske]] [[kening Arthur]].
[[Ofbyld:Jacqueline Kennedy at the Taj Mahal, 15 March 1962.jpg|right|thumb|250px|Jackie Bouvier Kennedy by de [[Taj Mahal]], ûnder in besyk oan [[Yndia]].]]
Mar nettsjinsteande alle glitter en glamour wie net alles pais en free yn huze Kennedy. Yn it foarste plak kampte de presidint mei ûnderskate sûnensswierrichheden. Algemien bekend wiene syn rêchproblemen, dêr't er begjin jierren fyftich ferskate operaasjes foar ûndergean moatten hie. Mar dat er ek oanhelle wie mei oare sykten, waard sekuer geheim holden foar de media en it Amerikaanske publyk. Sa litte er oan 'e [[sykte fan Addison]], in seldsume en potinsjeel libbensgefaarlike krupsje wêrby't it lichem te min fan 'e [[hormoan]]en [[kortisol]] en [[aldosteron]] oanmakket fanwegen in groanyske [[bynierskoars]]ynsuffisjinsje (oftewol: de bynierskoars docht net wat er heart te dwaan). Dêrnjonken hie Kennedy ek noch [[hypotyreoïdy]], wêrby't de [[skyldklier]] te min hormoanen oanmakket. Dat er dy beide sykten hie, wiist derop dat er mooglik in djipper lizzende [[auto-ymmuniteit]]sstoarnis hie, dy't de [[dokter]]s doedestiden noch net ûntdekke koene. Wat minder wie foar Bouvier, wie dat Kennedy ek wakker frousk wie, en ûnder harren trouwen omgie mei in hiele rige mêtresses. De bekendste dêrfan wie [[aktrise]] [[Marilyn Monroe]], mar ek hied er, nei't der sein wurdt, in frijaazje mei aktrise en [[sjongster]] [[Marlene Dietrich]], en boppedat sloech er om mei Bouvier har eigen parsefoarljochtster [[Pamela Turnure]].
[[Ofbyld:Kennedys arrive at Dallas 11-22-63.JPG|left|thumb|200px|Jackie en [[John F. Kennedy]] arivearje op it fleanfjild [[Love Field]], te [[Dallas (Teksas)|Dallas]], op [[22 novimber]] [[1963]], koart foar't de presidint fermoarde wurde sil.]]
==== De moard op Kennedy ====
Op [[21 novimber]] [[1963]] ûndernamen de Kennedys in twadeiske rûnreis troch [[Teksas]], wêrby't se de earste deis [[San Antonio (Teksas)|San Antonio]], [[Houston]] en [[Fort Worth]] oandiene. Op freed [[22 novimber]] fleagen se mei de Teksaanske gûverneur [[John Connally]] en de frou nei [[Dallas (stêd)|Dallas]] ta dêr't se rûnriden waarden yn in iepen limûsine, tusken in hage fan wiuwende boargers troch. Bouvier siet efteryn, fuort njonken har man. Se droech it troch de [[Zapruder-film]] ikoanysk wurde rôze [[mantelpakje]] mei in rôze [[tok (kopdeksel)|tok]]. Om likernôch healwei ienen middeis pleatslike tiid, wylst se [[Dealey Plaza]] passearren, waard der in oanslach op 'e presidint dien, dy't trije kear rekke waard, wêrfan ien kear fataal yn 'e holle. Ek gûverneur Connally, dy't foàr Kennedy yn 'e auto siet, rekke swier ferwûne.
Bouvier miende earst dat se in auto mei in ploffende útlaat hearde, en besefte pas dat der sketten waard doe't Connally in gjalp joech. Sa't op film fêstlein waard troch ien fan 'e taskôgers, [[Abraham Zapruder]], line hja nei har man ta, dy't doe al yn 'e hals rekke wie. In pear tellen letter foel it fatale skot. Wylst de sjauffeur fan 'e limûsine gas joech, klom Bouvier fan 'e efterbank ôf en kroep yn shock oer de kofferbak fan 'e auto. Har [[Secret Service]]-liifwacht, [[Clint Hill]], dy't wylst de limûsine al fuortried ek op 'e kofferbak sprong om Bouvier en de presidint mei syn lichem te beskermjen (en letter foar syn moed ûnderskieden waard), tsjûge neitiid dat er tocht hie dat se besocht om in stik fan 'e holle fan har man te pakken, dat troch de kûgelynslach fuortspatten wie. John F. Kennedy stoar koarte tiid letter yn it [[Parkland Memorial Hospital]] te Dallas, yn oanwêzigens fan Bouvier.
[[Ofbyld:JBK_In_Ft_Worth_(11-22-63).jpg|right|thumb|200px|Jackie Kennedy yn [[Fort Worth]], moarns ier op [[22 novimber]] [[1963]], foar't se dat út giene nei [[Dallas (Teksas)|Dallas]]. Letter dyselde deis soe har man [[John F. Kennedy]] deasketten wurde wylst hja njonken him yn in iepen limûsine siet.]]
Nei de dea fan har man wegere se de mei bloed besmodzge klean út te dwaan, en spiet it har dat se it bloed fan har hannen en har gesicht wosken hie. Se droech itselde rôze mantelpakje doe't se oan board fan [[Air Force One (ropletter)|Air Force One]] (it presidinsjele fleantúch) njonken fise-presidint [[Lyndon B. Johnson]] stie, wylst dy ynsward waard as presidint. Se sei tsjin [[Lady Bird Johnson]], de frou fan 'e fise-presidint: "Ik wol dat se sjogge wat se Jack oandien hawwe." Bouvier wie aktyf behelle yn 'e plannen foar de begraffenis fan har man, dy't basearre waard op dy fan [[Abraham Lincoln]], en plakfûn op moandei [[25 novimber]], op it [[Nasjonaal Begraafplak Arlington]].
=== Widdosteat ===
In wike nei de moard op har man joech Bouvier in ynterview wêrby't se de ferneamde ferwizing nei ''Camelot'' makke. Nei't se it Wite Hûs foar de lêste kear ferlitten hie, frege se har Secret Service-[[sjauffeur]]s om tenei har rûtes sa út te stipkjen dat se de presidinsjele wente nea wer hoege soe te sjen. Bouvier en har bern setten har foar de winter nei wenjen yn 'e Washingtonske wyk [[Georgetown (Washington, D.C.)|Georgetown]]. Letter yn [[1964]] ferfear it gesin nei New York-Stêd, mei't Bouvier hope dat har bern dêr mear privacy gund wurde soe. Hja brocht in jier yn rou troch. Har dochter Caroline fertelde har learaars dat har mem geregeldwei gûle moast. Yn 'e jierren dêrnei wie Bouvier mar selden yn it iepenbier te sjen, en dan noch suver inkeld by gelegenheden ta eare fan har man silger, lykas de ynwijing fan it [[Grut-Brittanje|Britske]] tinkteken foar Kennedy, yn [[1965]], en de doop fan it Amerikaanske [[fleandekskip]] de USS ''John F. Kennedy'', yn [[1967]].
[[Ofbyld:Lyndon B. Johnson taking the oath of office, November 1963.jpg|left|thumb|200px|Fise-presidint [[Lyndon B. Johnson]] wurdt ynsward; Jackie Bouvier stiet njonken him, noch altiten yn har mei bloed besmodzge rôze mantelpakje.]]
=== Houlik mei Onassis ===
Doe't yn juny [[1968]] har sweager [[Robert Kennedy]] fermoarde waard, begûn Bouvier yn 'e Feriene Steaten te eangjen foar har eigen libben en dat fan har bern. Dy noed om Caroline en John jr. wie sadwaande har foarnaamste driuwfear foar har wertrouwen, op [[20 oktober]] [[1968]], mei [[Aristoteles Onassis]] ([[1906]]-[[1975]]), in 23 jier âldere, smoarrike [[Grikelân|Grykske]] [[reder]], dy't har bern in thús om utens biede koe en oer de middels beskikte om harren te beskermjen. Dit houlik, dat ynseinge waard op [[Skorpios]], Onassis syn privee-eilân yn 'e [[Ioanyske See]], kaam Bouvier op in protte minne parse te stean, mei't men it yn Amearika net begriep. Se waard it doelwyt fan [[paparazzo|paparazzy]] sûnder skrupules, dy't har oeral efterfolgen en har de bynamme "Jackie O" joegen (O foar Onassis).
Nei de dea fan syn soan [[Alexander Onassis|Alexander]], dy't yn jannewaris [[1973]] by in fleantúchûngemak om it libben kaam, begûn it mei Onassis syn sûnens yn it neigean te reitsjen. Hy stoar op [[15 maart]] [[1975]], yn 'e âlderdom fan 69 jier, te [[Parys]] oan sykhellingsswierrichheden. Om't se de Amerikaanske nasjonaliteit beholden hie, wie Bouvier har rjocht op syn beërf ûnder de Grykske wet tige beheind. Nei in twa jier duorjende juridyske striid mei Onassis syn dochter [[Christina Onassis|Christina]], liet se har úteinlik ôfkeapje foar $26 miljoen, wêrby't se ôfseach fan lykfol hokker oanspraak op 'e rest fan 'e Onassis-neilittenskip.
=== Lêste tweintich jier ===
Nei it ferstjerren fan har twadde man kearde Bouvier foargoed nei de Feriene Steaten werom. No't de bern wat âlder wiene, besleat se om wer in eigen libben op te bouwen, en om't se altyd aardichheid hân hie oan skriuwen en [[literatuer]], naam se yn [[1975]] in baan oan as redaktrise by de [[útjouwerij]] [[Viking Press]]. Yn [[1978]] brocht Viking lykwols it boek ''Shall We Tell the President?'' fan [[skriuwer]] [[Jeffrey Archer (Amerikaansk skriuwer)|Jeffrey Archer]] út, dat yn in fiktyf takomstich Amearika spile dêr't har sweager [[Ted Kennedy]] presidint wie, en dêr't in moardoanslach op dyselde plannearre waard. Hoewol't Viking-baas [[Thomas H. Guinzberg]] foarôf mei Bouvier oerlein hie, besleat se nei in negative resinsje yn 'e ''[[New York Times]]'', dêr't yn suggerearre waard dat sy de hân yn it boek hân hie, om fuortendaliks ûntslach te nimmen.
[[Ofbyld:Reagans with Jackie Kennedy.jpg|left|thumb|200px|Jackie Bouvier mei presidint [[Ronald Reagan]] en de frou ([[1985]]).]]
Dêrop fûn Bouvier inselde soarte baan by in oare útjouwerij, [[Doubleday (útjouwer)|Doubleday]], dêr't se ûnder in âlde freon, [[John Turner Sargent sr.]], kaam te wurkjen. Under de boeken dy't hja dêr besoarge, wie de [[roman]] ''The Wedding'' ([[1995]]), fan 'e [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] skriuwster [[Dorothy West]], dy't letter ferfilme waard ta in [[minysearje]] mei [[Halle Berry]] yn 'e haadrol.
[[Ofbyld:OnassisGrave.jpg|right|thumb|200px|It grêf fan Jackie Bouvier.]]
Bouvier wenne fan 'e midden fan 'e jierren santich ôf ôfwikseljend yn New York, it bûten fan 'e Kennedys yn [[Hyannis (Massachusetts)|Hyannis]], yn Massachusetts, en op it fakânsje-eilân [[Martha's Vineyard]], foar de kust fan Massachusetts. Fan dyselde tiid ôf hie se gedoente mei [[Maurice Tempelsman]], in [[Belgje|Belgyske]] yndustrieel en [[diamant]]ehannelder dy't al lang by de frou wei wie, mar foar de wet noch troud wie. Mei him gie hja om oant har ferstjerren, tweintich jier letter. Njonken har wurk by de útjouwerij sette Bouvier har yn dy tiid ek tige yn foar it behâld histoaryske [[arsjitektuer]], lykas dy oan Lafayette Square, yn Washington, D.C., en de Grand Central Terminal, in spoarstasjon yn New York-Stêd. Oan har dea ta bleau se in favoryt ûnderwerp fan 'e paparazzy.
=== Ferstjerren ===
Yn jannewaris [[1994]] waard by Bouvier [[non-Hodgkinlymfoom]] fêststeld, in foarm fan [[kanker]]. De [[dokter]]s wiene yn 't earstoan optimistysk oer har kânsen, en har dochter Caroline beprate Bouvier om op te hâlden mei smoken (foartiid lege se trije pakjes sigaretten deis). Mar de kanker bliek in agressive foarm te wêzen, tsjin april moasten de dokters har opjaan. Mids maaie ferliet se it sikehûs om har lêste tiid thús, yn har hûs yn New York, troch te bringen, en de oare deis, op [[19 maaie]] [[1994]], stoar se dêre yn har sliep, omjûn troch famylje en freonen. Se waard begroeven njonken John F. Kennedy op it [[Nasjonaal Begraafplak Arlington]], fuort bûten Washington, D.C., yn Firginia. Se waard 64 jier.
==Sjoch ek==
* [[First lady]]
* [[List fan first ladies fan de Feriene Steaten|List fan first ladies fan de Feriene Steaten]]
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Jacqueline_Kennedy_Onassis ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side].
----
{{commonscat|Jacqueline Kennedy Onassis}}
}}
{{DEFAULTSORT:Kennedy, Jacqueline Bouvier}}
[[Kategory:Oarehelte fan in lid fan it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]]
[[Kategory:Oarehelte fan in Amerikaansk senator]]
[[Kategory:Oarehelte fan de presidint fan de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Kennedy-famylje]]
[[Kategory:Persoan dy't yn ferbân stiet mei de moard op John F. Kennedy]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Skotsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1929]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1994]]
89p7d9id1vfd1bv5wnz46bd8s6eny67
Swarte Tsjettel
0
66637
1243465
1008579
2026-10-28T22:19:57Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243465
wikitext
text/x-wiki
{{Persoan algemien
| ôfbylding = Chief Black Kettle.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte = 200px
| echte namme = Moketavato
| oare namme(n) = Black Kettle
| nasjonaliteit = [[File:Flagge fan de Sjajinne en Arapaho Stamme fan Oklahoma.png|20px]] [[Sjajinnen|Sjajinsk]]
| berne = ±[[1803]]
| berteplak = westlike [[Feriene Steaten]]
| stoarn = [[27 novimber]] [[1868]]
| stjerplak = oan 'e [[Washita (rivier)|Washita]] ([[Oklahoma]])
| etnisiteit = [[File:Flagge fan de Sjajinne en Arapaho Stamme fan Oklahoma.png|20px]] [[Súdlike Sjajinnen|Súdlik Sjajinsk]]
| berop/amt = opperhaad fan de <br> [[Súdlike Sjajinnen]]
| aktyf as =
| jierren aktyf = ±[[1825]] – [[1868]]
| reden bekendheid =
| bekendste wurk(en) =
| prizen =
| webside =
}}
'''Swarte Tsjettel''' ([[Sjajinsk]]: '''Moketavato''', útspr.: [mokɪtavato]; [[Ingelsk]]e oersetting: '''Black Kettle'''; ±[[1803]] – oan 'e rivier de [[Washita (rivier)|Washita]] ([[Oklahoma]]), [[27 novimber]] [[1868]]) wie in [[opperhaad]] fan 'e [[Súdlike Sjajinnen]] (''Southern Cheyenne''), in [[Yndianen|Yndiaansk]] folk fan 'e [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] fan [[Noard-Amearika]]. Hoewol't er him fersette tsjin 'e opkringende [[kolonisaasje]] fan Yndiaansk lân troch de [[Feriene Steaten|Amerikanen]], wied er in fredesstifter, dy't [[ferdraggen]] akseptearre om syn folk te beskermjen. Nettsjinsteande dat waard er ferskate kearen it doelwyt fan Amerikaanske agresje. Hy oerlibbe yn [[1864]] it [[Bloedbad fan Sand Creek]], mar kaam om yn it [[Bloedbad fan de Washita]], in Amerikaanske oanfal op syn kamp yn [[1868]].
==Libben==
===Ier Libben===
It tinken is dat Swarte Tsjettel likernôch yn [[1803]] berne wêze moat, mar der is net folle bekend oer syn libben foàr [[1854]]. Yn dat jier waard er keazen ta ien fan 'e leden fan 'e [[Rie fan Fjouwerenfjirtich]], in gearkomste fan stamâldsten dy't de Sjajinske naasje bestjoerde. Yn [[1851]] wiene de Sjajinnen ien fan 'e Yndiaanske folken dy't it earste [[Ferdrach fan Fort Laramie (1851)|Ferdrach fan Fort Laramie]] mei de [[Feriene Steaten|Amerikanen]] sleaten. Dêrby waarden ûnbidige stikken fan 'e [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] troch [[Washington, D.C.|Washington]] erkend as Yndiaansk lân. Mar dwers tsjin 'e ôfspraken yn wegere it Amerikaanske regear neitiid om 'e blanke [[kolonisaasje]] fan dat Yndiaanske lân in halt ta te roppen. Dat waard noch helte minder doe't der yn [[1859]] [[goud]] fûn waard, en de [[Goudkoarts fan Pike's Peak]] begûn. Goudsikers en oare blanke kolonisten ferkrongen de Súdlike Sjajinnen doe út harren foarâlderlike wengebiet, wylst se soargeleas weardefolle helpboarnen fan wetter en jachtwyld opbrûkten.
Swarte Tsjettel wie pragmatyk genôch om yn te sjen dat de Amerikaanske militêre macht te grut en de kolonisaasje ûntsjinkearber wie. Yn [[1861]] joegen syn Súdlike Sjajinnen en harren bûnsgenoaten, de [[Súdlike Arapaho (folk)|Súdlike Arapaho]], harren oan 'e Amerikanen oer by [[Fort Lyon]], ûnder de betingsten fan it [[Ferdrach fan Fort Wise]]. Swarte Tsjettel miende dat er sa foar syn folk de beskerming fan 'e Amerikaanske oerheid tsjin 'e kolonisten krije koe, mar it ferdrach wie tige ûngeunstich foar de Súdlike Sjajinnen. Swarte Tsjettel-en-dy moasten har nei wenjen sette yn it [[Sand Creek Yndianereservaat]], in lyts hoekje lân yn súdeastlik [[Kolorado]], dêr't de grûn ûnbebouber wie en de tradisjonele jacht op 'e [[Amerikaanske bizon|bizons]] ûnmooglik, mei't dy bisten dêr net foarkamen.
In protte Sjajinnen wegeren dit ferdrach te akseptearjen, mei't se harsels yn it [[Yndianereservaat|reservaat]] ûnmooglik yn libben hâlde kinne soene. Blanke delsettings en boerespultsjes waarden it doelwyt fan oerfallen troch poerlulke Sjajinske krigers. Oft Swarte Tsjettel dizze oarlochshannelings oanfitere, dulde of besocht tsjin te gean, dat is noch altyd in striidpunt ûnder [[histoarikus|histoarisy]].
===De Kolorado-oarloch===
Tsjin 'e simmer fan [[1864]] wie de sitewaasje oanboaze ta in iepen oarloch tusken de hauken ûnder de Súdlike Sjajinnen, dy't lykstimden ûnder de Súdlike Arapaho en de [[Kajowa (folk)|Kajowa]] (''Kiowa'') as bûnsgenoaten hiene, en de Amerikanen. De Yndianen stielen fee en oare itensfoarrieden by de oerfallen dy't se útfierden op 'e delsettings fan 'e kolonisten, en soms [[ûntfiering|ûntfierden]] se froulju en/of bern om yn harren folk op te nimmen ta ferfanging fan ferlerne kammeraten. Nei in oerfal wêrby't in hiel kolonistegesin fermoarde wie, stalde [[John Evans (gûverneur)|John Evans]], de gûverneur fan Kolorado, in steatsmilysje gear, dy't oanfierd waard troch kolonel [[John M. Chivington]], mei as doel om foar iens en foar altyd mei de Yndianen ôf te weven. Alle "freonlike Yndianen" waarden oardere om har te melden by legerposten om't se oars as fijannich te boek komme soene te stean. Dat, Swarte Tsjettel late syn troep nei Fort Lyon ta, dêr't er him melde by de legerkommandant. Mei beswarrings fan freonskip waard er wer weromstjoerd nei it Sand Creek Reservaat, dêr't er bliuwe moast oant de fijannichheden beëinige wiene.
[[File:Camp Weld Conference.jpg|left|thumb|250px|In foto fan Swarte Tsjettel en party fan syn krigers krekt bûten [[Denver]], yn [[1864]].]]
Mar de ambisjeuze Chivington late de 700 man fan syn 3de Kavaleryrezjimint fan Kolorado nei Fort Lyon ta, dat er neffens eachtsjûge John S. Smith by ferrassing ynnaam, mei't er eltse tynge fan syn oansteande oankomst dêre tsjinholden hie. Hy liet it fort besingelje, sadat nimmen derút koe, en pleatste de [[Buro fan Yndiaanske Saken|Yndiaansk agint]] dy't de ôfspraken mei Swarte Tsjettel makke hie, ûnder arrest. Doe sette er mei it grutste part fan syn troepen ôf nei it Sand Creek Reservaat, dêr't Swarte Tsjettel en syn Súdlike Sjajinnen, mei in lyts groepke Súdlike Arapaho fan [[Lofterhân (Arapaho-opperhaad)|Lofterhân]], oan it streamke de [[Big Sandy Creek (Kolorado)|Big Sandy Creek]] harren winterkamp opslein hiene. Op dat stuit wiene de measte krigers ôfwêzich, om't se op jacht gien wiene. It opperhaad hie by syn [[tipy]] neffens ôfspraak in Amerikaanske flagge hyst. Likegoed joech Chivington moarnsier op [[29 novimber]] [[1864]] daliks befel om oan te fallen. De soldaten slachten 163 Sjajinnen ôf, meast froulju en bern, en namen "sûvenirs" troch lichemsdielen fan harren deade slachtoffers ôf te snijen dy't se fouwer moanne letter yn [[Denver]] tentoanstelden. Dit barren, dat de skiednis yngien is as it [[Bloedbad fan Sand Creek]], wurdt noch altyd beskôge as ien fan 'e slimste [[oarlochsmisdie]]den fan 'e Amerikanen yn harren striid tsjin 'e Yndianen, tegearre mei it lettere [[Bloedbad fan Wounded Knee]]. Sels doedestiden wie der yn it easten fan 'e Feriene Steaten al in soad krityk op.
Swarte Tsjettel wist oan 'e slachting te ûntkommen, en kearde letter werom om syn frou, dy't swier ferwûne rekke wie, te rêden. Nettsjinsteande it ferrie en de swiere ferliezen woed er lykwols fierder op it paad fan 'e frede. De mearderheid fan 'e foaroanlju fan 'e Súdlike Sjajinnen wie it net mei him iens. Hja sleaten in ferbûn mei de [[Komansjen]] en de [[Kajowa (folk)|Kajowa]] en fierden oarloch tsjin it Amerikaanske leger en de blanke kolonisten. Swarte Tsjettel late syn folgelingen lykwols fierder nei it suden, en hold oan mei it fieren fan ûnderhannelings mei de Amerikanen. Yn oktober [[1865]] sleat er mei harren it [[Ferdrach fan de Lytse Arkansas]], wêrby't Washington him "ivige frede" en in oar wengebiet ûnthiet by wize fan ''wiedergutmachung'' nei wat der by Sand Creek bard wie. It direkte effekt dêrfan wie lykwols dat de Súdlike Sjajinnen har reservaat wer kwytrekken en dat se twongen waarden om te ferfarren nei it [[Yndiaansk Territoarium|Yndiaanske Territoarium]] (it hjoeddeiske [[Oklahoma]]). Fan gefolgen begûn Swarte Tsjettel syn ynfloed ûnder syn folk te belúnjen.
[[File:Washita River Oklahoma.jpg|right|thumb|200px|De rivier de [[Washita (rivier)|Washita]], likernôch op it plak dêr't Swarte Tsjettel yn [[1868]] omkaam.]]
===It Bloedbad fan de Washita===
Likegoed joegen Swarte Tsjettel en syn folgelingen oan dat se noch altyd yn frede mei de blanken libje woene, en dêrta tekene it âlde opperhaad yn oktober [[1867]] alwer in nije oerienkomst mei de Amerikanen, it [[Ferdrach fan Medicine Lodge]]. Underwilens setten de jonge krigers fan 'e Súdlike Sjajinnen harren oanfallen op Amerikaanske doelen yn [[Kolorado]], [[Kansas]] en [[Teksas]] fuort, dêrby oanfierd troch sokken as [[Kromme Noas]] en [[Lange Bolle]]. Ynhoefier't de beide groepen inoar oerlapen, is in âld skiedkundich striidpunt. Neffens [[Lytse Rots]] (''Little Rock''), dy't de ûnderbefelhawwer fan Swarte Tsjettel wie, kearden in soad fan 'e krigers dy't de oanfallen útfierden neitiid werom nei it kamp fan Swarte Tsjettel, soms mei blanke finzenen, benammentlik froulju en bern, by harren. Mar Yndiaanske opperhaden hiene gjin wetlik gesach oer harren folk en moasten it inkeld fan harren persoanlike ynfloed hawwe, en tsjin dy tiid wie de ynfloed fan Swarte Tsjettel sa lyts wurden dat it ûnwierskynlik is dat er de dieden fan 'e jonge krigers yn syn kamp tsjinkeare kinnen hie as er dat besocht hie.
As reäksje op 'e oanhâldende oerfallen en moardpartijen ûntwurp de Amerikaanske generaal [[Philip Sheridan]], dy't namme makke hie yn 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]], in plan foar in strafekspedysje tsjin 'e Súdlike Sjajinnen. Syn idee wie om harren yn har winterkampen oan te fallen, al har foarrieden te ferneatigjen en har fee en hynders en eltsenien dy't him fersette te deadzjen. Neitiid soe de winter dan wol mei de oerlibbenen ôfweve. De fjildtocht waard útfierd troch in oare held út 'e Boargeroarloch, generaal [[George Armstrong Custer]]. Op [[27 novimber]] [[1868]] foel dy mei syn 7de Kavaleryrezjimint it doarp fan Swarte Tsjettel oan, dy't oan 'e rivier de [[Washita (rivier)|Washita]], yn [[Oklahoma]], syn kamp makke hie. Custer syn troepen deaden by dat [[Bloedbad fan de Washita]] mear as hûndert Yndianen, de measten Súdlike Sjajinnen. Swarte Tsjettel en de frou kamen om doe't se yn 'e rêch sketten waarden by it oerstekken fan 'e rivier, yn in besykjen om út te naaien.
Swarte Tsjettel wurdt tsjintwurdich rûnom beskôge as in grut fredesstifter en lieder, en hy is it meast ferneamde opperhaad fan 'e Súdlike Sjajinnen. Party [[histoarikus|histoarisy]] hawwe krityk op him utere om't er de oanfallen fan syn krigers op 'e blanken net tsjinhold, mar it is gehiel ûnwis oft er dêr it fermogen wol ta hie. Deunby it plak dêr't er fermoarde waard, by [[Cheyenne (Oklahoma)|Cheyenne]], yn Oklahoma, stiet no it Swarte Tsjettel Museum, dat oan syn oantins wijd is.
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Black_Kettle ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Black Kettle}}
}}
[[Kategory:Yndiaansk lieder yn Noard-Amearika]]
[[Kategory:Persoan yn de Kolorado-oarloch]]
[[Kategory:Persoan yn de Komantsje-Oarloggen]]
[[Kategory:Persoan yn it Wylde Westen]]
[[Kategory:Moardslachtoffer]]
[[Kategory:Persoan fan Sjajinsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1803]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1868]]
34ufrpb85p6484i25rk71gzceszn69f
Woutertje Pieterse Priis
0
119795
1243418
1204139
2026-10-28T17:42:28Z
Drewes
2754
by de tiid brocht
1243418
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Woutertje Pieterse en Femke.jpg|thumb|Woutertje Pieterse en Femke (stânbyld yn Amsterdam)]]
De '''Woutertje Pieterse Priis''' is in [[literatuerpriis]], dy't alle jierren takend wurdt oan it bêste oarspronklike Nederlânskstalige jeugd- of [[berneboek]] dat it jier dêrfoar ferskynd is. De priis waard ynsteld yn 1988 op inisjatyf fan in tal [[resinsint]]en om de literêre kwaliteit fan it Nederlânsktalige jeugd- en berneboek te befoarderjen. De priis bestiet út in oarkonde en in bedrach fan [[Euro|€]] 15.000,-. Oant 2015 waard de priis sponsore troch [[Stichting Lira]], dêrnei troch de boekhannelskeatling [[Bruna]]. De priis is ferneamd nei [[Woutertje Pieterse]], in personaazje út it wurk fan [[Eduard Douwes Dekker|Multatuli]].
== Winners ==
* [[2026]] - [[Bart Moeyaert]] en [[Mark Janssen (yllustrator)|Mark Janssen]] foar ''Atman!''
* [[2025]] - [[Ludwig Volbeda]], ''Oever''
* [[2024]] - [[Tjibbe Veldkamp]] en [[Mark Janssen (yllustrator)|Mark Janssen]] foar ''De jongen die van de wereld hield''
* [[2023]] - [[Bibi Dumon Tak]] en [[Annemarie van Haeringen]] foar ''Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda''
* [[2022]] - [[Raoul Deleo]] en [[Noah J. Stern]] foar ''Terra Ultima''
* [[2021]] - [[Benny Lindelauf]] en [[Ludwig Volbeda]] foar ''Hele verhalen voor een halve soldaat''
* [[2020]] - [[Bette Westera]] en [[Sylvia Weve]] foar ''Uit elkaar''
* [[2019]] - [[Kathleen Vereecken]] en [[Charlotte Peys]] foar ''Alles komt goed, altijd''
* [[2018]] - [[Annet Schaap]] foar ''Lampje''
* [[2017]] - [[Gerda Dendooven]] - ''Stella, ster van de zee''
* [[2016]] - [[Edward van de Vendel]] en [[Martijn van der Linden]] - ''Stem op de okapi''
* [[2015]] - [[Bette Westera]] en [[Sylvia Weve]] - ''Doodgewoon''.
* [[2014]] - [[Marjolijn Hof]] - ''De regels van drie''
* [[2013]] - [[Kristien Dieltiens]] - ''Kelderkind''
* [[2012]] - [[Ted van Lieshout]] - ''Driedelig paard''
* [[2011]] - [[Benny Lindelauf]] - ''De hemel van Heivisj''
* [[2010]] - [[Carli Biessels]] - ''Juwelen van stras''
* [[2009]] - [[Peter Verhelst]] en [[Carll Cneut]] - ''Het geheim van de keel van de nachtegaal''
* [[2008]] - [[Hans Hagen]] - ''Verkocht''
* [[2007]] - [[Harm de Jonge (skriuwer)|Harm de Jonge]] - ''Josja Pruis''
* [[2006]] - [[Harrie Geelen]] en [[Imme Dros]] - ''Bijna jarig''
* [[2005]] - [[Thé Tjong-Khing]] - ''Waar is de taart?''
* [[2004]] - [[Edward van de Vendel]] en [[Fleur van der Weel]] - ''Superguppie''
* [[2003]] - [[Guus Kuijer]] - ''Ik ben Polleke hoor!''
* [[2002]] - [[Peter van Gestel]] - ''Winterijs''
* [[2001]] - [[Bart Moeyaert]] - ''Broere''
* [[2000]] - [[Paul Biegel]] - ''[[Laatste verhalen van de eeuw]]''
* [[1999]] - [[Joke van Leeuwen]] en [[Malika Blain]] - ''Bezoekjaren''
* [[1998]] - [[Wim Hofman]] - ''Zwart als inkt''
* [[1997]] - [[Joke van Leeuwen]] - ''Iep!''
* [[1996]] - [[Anton Quintana]] - ''Het boek van Bod Pa''
* [[1995]] - [[Anne Provoost]] - ''Vallen''
* [[1994]] - [[Toon Tellegen]] - ''Bijna iedereen kon omvallen''
* [[1993]] - [[Jaap Lamberton]] - ''Een heel lief konijn'', skreaun troch [[Imme Dros]]
* [[1992]] - [[Toon Tellegen]] - ''Juffrouw Kachel''
* [[1991]] - [[Paul Biegel]] - ''[[Anderland: een Brandaan mythe]]''
* [[1990]] - [[Anne Vegter]] en [[Geerten Ten Bosch]] - ''De dame en de neushoorn''
* [[1989]] - [[Margriet Heymans]] - ''Lieveling boterbloem''
* [[1988]] - [[Imme Dros]] - ''[[Annetje Lie in het holst van de nacht]]''
<gallery widths="220px" heights="220px" mode="borders text">
Schrijvers, Bestanddeelnr 934-4983.jpg|[[Paul Biegel]] wûn yn 1991 en 2000
141012 Axes concert- Toon Tellegen & Wisselend Toonkwintet (14940924764).jpg|[[Toon Tellegen]] wûn yn 1992 en 1994
Joke van Leeuwen 675.jpg|[[Joke van Leeuwen]] wûn yn 1997 en 1999
Edward van de Vendel.jpg|[[Edward van de Vendel]] wûn yn 2004 en 2016
Bette Westera on September 13, 2016 at International Literature Festival Berlin.jpg|[[Bette Westera]] wûn yn 2015 en 2020, tegearre mei Sylvia Weve
Sylvia weve-1496145706.jpg|[[Sylvia Weve]] wûn yn 2015 en 2020, tegearre mei Bette Westera
</gallery>
== Keppeling om utens ==
* [http://www.woutertjepieterseprijs.nl/ Offisjeel webstee]
[[Kategory:Nederlânske berneboekepriis]]
[[Kategory:Priis of ûnderskieding ynsteld yn 1988]]
pql1gploopctra8gab62ldxw0cdqh13
Port Elizabeth
0
125247
1243419
1224138
2026-10-28T17:49:59Z
Drewes
2754
webadres
1243419
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak yn Súd-Afrika
| namme = Port Elizabeth<br><small>''Gqeberha''</small>
| ôfbylding = City Hall Port Elizabeth-003.jpg
| ôfbyldingstekst = It stedshûs en marktplaats fan Port Elizabeth
| flagge =
| wapen =
| provinsje = [[East-Kaap]]
| distrikt =
| gemeente = [[Nelson Mandelabaai]]
| boargemaster =
| ynwennertal = 312.392 <small>(2011)</small>
| oerflak = 251,03 km²
| befolkingstichtens = 1.244 ynw./km²
| stêdekloft = 1.152.915 <small>(2011)</snall>
| hichte = 0–60 m
| koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|33_57_29_S_25_36_0_O_type:city_zoom:16_region:ZA|33°57'SB, 25°36'EL}}
| stifting = 1814
| postkoade = 6001
| netnûmer = +27 41
| webside = [https://www.port-elizabeth-info.co.za/town www.port-elizabeth-info.co.za]
| mapname = Súd-Afrika
| lat_deg = 33
| lat_min = 57
| lat_dir = S
| lon_deg = 25
| lon_min = 36
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
'''Port Elizabeth''', gauris [[ôfkoarte]] ta '''P.E.''' en sûnt [[23 febrewaris]] [[2021]] offisjeel '''Gqeberha''' ([[útspr.]] [ᶢǃʱɛ̀ɓéːxà], sterk ferienfâldige: "g'heb-ee-cha") is in [[stêd]] yn [[Súd-Afrika]]. Yn it [[Afrikaansk]] neamt men Port Elizabeth ''Die Baai'', yn it [[Ingelsk]] sprekt men ek wol fan ''The Bay'', yn it [[Sûlû (taal)|Sûlû]] is de namme ''Bhayi'' en yn it [[Kosa (taal)|Kosa]] ''Gqeberha'' of ek wol ''iBhayi''. It is de grutste stêd fan de [[provinsje]] [[East-Kaap]] en de tredde neffens grutte havenstêd fan it lân.
Port Elizabeth waard stichte yn 1820 troch [[Rufane Donkin]] en der kamen 4000 Ingelsken te wenjen. Hy neamde de stêd letter nei syn frou Elizabeth (net nei Elizabeth I, wat in soad minsken tinke). Yn de [[Twadde Boere-oarloch]] waard yn 'e stêd in [[konsintraasjekamp]] foar Boeren ([[Afrikaners]]) boud, dat hjoed-de-dei noch te besjen is. De stêd hat ek in fleanfjild. Dat fleanfjild is allinne foar ynlânske flechten bedoeld. Men is al in jiermannich dwaande mei it ynternasjonalisearjen fan de lofthaven en der wurdt ferwachte dat dit dan yn in pear jier it fjirde ynternasjonale fleanfjild wêze sil, nei [[Kaapstêd]], [[Johannesburg (Súd-Afrika)|Johannesburg]] en [[Durban (Súd-Afrika)|Durban]].
Yn 2010 wie Port Elizabeth ien fan de stêden dêr't it [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2010|WK fuotbal]] spile waard.
== Keppeling om utens ==
* [[https://www.port-elizabeth-info.co.za/town www.port-elizabeth-info.co.za Offisjele webstek fan de stêd Port Elizabeth] <small>Ingelsk</small>
{{Koördinaten|33_57_29_S_25_36_0_O_type:city_zoom:16_region:ZA|33° 57' SB, 25° 36' EL}}
{{CommonsBalke|Port Elizabeth}}
[[Kategory:Plak yn East-Kaap]]
[[Kategory:Plak yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1814]]
lz27xwo88pru3w8zszwo2qg3qn9zegq
Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives
0
143319
1243495
1141354
2026-10-29T02:06:40Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243495
wikitext
text/x-wiki
{{Oerheidsynstânsje|
Oerheidsynstânsje= Bureau of Alcohol, Tobacco, <br>Firearms and Explosives |
Flagge= [[File:Flag of the Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives.svg|border|125px]] |
Embleem= [[File:US-AlcoholTobaccoFirearmsAndExplosives-Seal.svg|75px]] |
Namme folút= ''Bureau of Alcohol, Tobacco, <br> Firearms and Explosives'' <br><small>("Buro foar Alkohol, Tabak, Fjoer-<br> wapens en Eksplosiven")</small>|
Ofkoarting= ATF|
Lân= [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]] |
Lokaasje haadkertier= [[Washington, D.C.]] |
Oprjochte= [[1972]] |
Falt ûnder= [[Amerikaansk Ministearje fan Justysje|Ministearje fan Justysje]] |
Doel= ● ûndersyk [[misdriuw]]en mei <br> [[fjoerwapens]] en [[springstof|eksplosiven]] <br>● ûndersyk [[bomoanslaggen]]<br>● ûndersyk [[brânstifting]] <br>● regulearring [[hannel]] yn <br> fjoerwapens en eksplosiven<br>● bestriding [[smokkeljen|smokkel]] fan <br> [[etanol|alkohol]] en [[tabak]] |
Leden= < 2.000 |
Wurknimmers= 4.770 <small>(2013)</small> |
Jierliks budget= $1.152.000.000 <small>(2012)</small> |
Webside= [http://www.atf.gov/ www.atf.gov] |
}}
{{Oar|de Amerikaanske plysjetsjinst ATF|ATF (betsjuttingsside)}}
It '''Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives''' ([[Ingelsk]] foar: "Buro foar Alkohol, Tabak, Fjoerwapens en Eksplosiven"), ornaris bekend as it '''Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms''' oftewol '''ATF''', is in yn [[1972]] oprjochte [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] federale [[plysje]]tsjinst dy't sûnt [[2002]] ressortearret ûnder it [[Amerikaansk Ministearje fan Justysje]]. Dizze [[ynstânsje]] is ferantwurdlik foar it ûndersyk nei en it foarkommen fan federale [[misdriuw]]en dy't te krijen hawwe mei it yllegaal gebrûk, de yllegale produksje en it yllegaal besit fan [[fjoerwapen]]s en [[eksplosiven]]; foar it ûndersyk nei en foarkommen fan gefallen fan [[brânstifting]] en [[bomoanslaggen]]; en foar it ûndersyk nei en foarkommen fan it [[smokkeljen]] fan [[etanol|alkohol]] en [[tabak]]. It ATF regulearret fierders fia it ôfjaan fan [[fergunning]]s de [[ferkeap]], it besit en it [[ferfier]] fan fjoerwapens, [[munysje]] en eksplosiven yn 'e [[hannel]] dy't oer de grinzen fan [[Amerikaanske steaten]] hinne giet. By in protte fan syn aktiviteiten wurket it ATF nau gear mei pleatslike en steatlike plysjetsjinsten en/of mei de federale [[resjerzje]] [[FBI]].
==Skiednis==
===Foarrinners fan it ATF===
It ATF giet alhiel tebek op it saneamde Revenue Laboratory ("Belestinglaboratoarium"), dat yn [[1886]] troch it [[Amerikaansk Ministearje fan Finânsjes]] oprjochte waard as ûnderdiel fan it [[Bureau of Internal Revenue]], de foarrinder fan 'e [[Internal Revenue Service]] (IRS), de hjoeddeistige Amerikaanske [[belestingtsjinst]]. Dêrút kaam yn [[1920]], yn 'e tiid fan 'e [[Drûchlizzing (Feriene Steaten)|Drûchlizzing]], it [[Bureau of Prohibition]] ("Buro foar Drûchlizzing") fuort. Yn 't earstoan makke dat ek ûnderdiel út fan it Bureau of Internal Revenue, mar yn [[1927]] waard it in selsstannich diel fan it Ministearje fan Finânsjes, en yn [[1930]] waard it oerhevele nei it [[Amerikaansk Ministearje fan Justysje|Ministearje fan Justysje]]. Yn [[1933]] waard it foar koarte tiid in ûnderdiel fan 'e [[FBI]].
Doe't der yn [[desimber]] [[1933]] in ein oan 'e Drûchlizzing kaam, waard it Bureau of Prohibition wer weromskood nei it Ministearje fan Finânsjes, dêr't it omfoarme waard ta de [[Alcohol Tax Unit]] (ATU) fan it Bureau of Internal Revenu. De ferneamde agint [[Eliot Ness]] en ferskate oare leden fan syn team, de saneamde [[The Untouchables (plysje-ienheid)|''Untouchables'']], dy't namme makke hiene mei harren wurk foar it Bureau of Prohibition, waarden doe oerpleatst nei de ATU.
[[File:USA_-_ATF_Badge.png|left|thumb|180px|It [[ynsinje]] fan aginten fan it ATF.]]
Yn [[1942]] waard de ATU behalven foar it ynjen fan [[belesting]]s op [[etanol|alkohol]] ek ferantwurdlik foar it ôftwingen fan it neilibjen fan federale [[wet]]jouwing oangeande de produksje, it besit en de [[hannel]] yn [[fjoerwapen]]s. Oan it begjin fan 'e [[1950-er jierren]] waard it Bureau of Internal Revenu omneamd ta de [[Internal Revenu Service]], en tagelyk dêrmei krige de ATU de ferantwurdlikheid taskood oangeande it tafersjoch op it neilibjen fan 'e federale [[tabak]]sbelestingwetten. De namme fan 'e ienheid waard doe feroare yn [[Alcohol and Tobacco Tax Division]] (ATTD).
Doe't yn [[1968]] de [[Gun Control Act]] oannommen waard, feroare de [[ynstânsje]] op 'e nij fan namme en waard doe de Alcohol, Tobacco and Firearms Division fan 'e IRS. It wie doe dat men foar it earst nei de ienheid begûn te ferwizen mei de [[ôfkoarting]] ATF. Yn [[1970]] naam it [[Amerikaanske Kongres]] nije wetjouwing oan om 'e produksje en it besit en gebrûk fan en de hannel yn [[springstof|eksplosiven]] te regulearjen. It Ministearje fan Finânsjes waard ferantwurdlik foar it tafersjoch dêrop, en binnen dat [[ministearje]] kaam it by it takepakket fan 'e Alcohol, Tobacco and Firearms Division te hearren.
===Oprjochting===
Op [[1 july]] [[1972]] waard it ATF yn syn moderne foarm oprjochte, as it Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms, dat doe in selssannige ynstânsje binnen it Ministeraje fan Finânsjes waard. [[Rex D. Davis]], dy't it tafersjoch oer de feroarings hie, waard de earste [[direkteur]] fan it nije buro. Neitiid naam it bestriden fan [[misdriuw]]en wêrby't gebrûk makke wie fan fjoerwapens en/of eksplosiven foar it ATF fierwei de measte tiid yn beslach, hoewol't bestriding fan alkohol- en tabaksmokkel wichtich bleaune fanwegen de miljarden [[Amerikaanske dollar|dollars]] dy't it ATF op dat mêd oan [[belesting]] binnenhelle. Yn 'e [[1970-er jierren]] hie it buro ek in soad ynfloed op it ta stân kommen fan 'e nije regels oangeande de [[etiket]]tearring fan [[wyn (drank)|wynflessen]].
[[File:ATF headquarters.jpg|right|thumb|280px|It [[haadkertier]] fan it ATF yn [[Washington, D.C.]]]]
===Skandalen fan 'e 1990-er jierren===
It ATF bleau in frij ûnbekende ynstânsje fan 'e Amerikaanske [[oerheid]] oant it buro yn 'e [[1990-er jierren]] troch twa ynsidinten yn it mulpunt fan 'e [[media]]belangstelling kaam te stean. Yn [[juny]] [[1990]] waard in [[Randy Weaver]] troch ATF-[[ynformant]] Kenneth Fadeley ûnder druk set om 'e [[loop (fjoerwapen)|lopen]] fan twa [[jachtgewear]]en ôf te seagjen en de wapens dêrnei oan Fadeley te ferkeapjen. Weaver hold letter út dat de lopen nei it ôfseagjen noch langernôch wiene om legaal te wêzen, mar nei't Fadeley se yn ûntfangst nommen hie, waard letter fêststeld dat se koarter wiene as de wet tastie. Dat betsjutte dat Weaver in registraasje fan 'e wapens as [[ôfseage jachtgewear]] oanfreegje moast en dat er in [[boete (jild)|boete]] fan [[$]]200 krige.
Doe't it ATF in oanklacht tsjin Weaver yntsjinne mar oanbea om 'e oanklacht falle te litten as er ynformant wurde woe, wegere Weaver om mei te wurkjen. De reäksje fan it ATF wie om [[ferfalsking|falske]] [[ynformaasje]] oer Weaver oan oare oerheidsynstânsjes troch te jaan, dy't ûnderdiel waard fan in misliedend [[dossier]] wêryn't Weaver omskreaun waard as in [[bom]]mebouwer mei geheime tunnels en bunkers ûnder syn hûs, dy't [[marihûana]] ferboude, in lang [[strafblêd]] mei eardere feroardielings foar [[geweld]]dieldige misdriuwen hie, en oan 'e kost kaam as [[bankberôver]]. Doe't de oanklacht fan it ATF foar de [[rjochter]] kaam, waard fêststeld dat it in gefal fan [[útlokking]] wie en waard Weaver frijsprutsen.
Doe't Weaver op [[20 febrewaris]] [[1991]] net yn 'e rjochtseal ferskynde wylst er dêr wol wêze moatten hie (om't syn [[reklassearring]]samtner him by fersin de foute [[datum]] fan [[20 maart]] trochjûn hie), waard de [[United States Marshals Service]] (USMS) ynset om Weaver op te pakken. Dyselde ferbleau mei syn [[gesin]] en ferskate oaren yn syn [[blokhutte]] yn 'e [[berch|bergen]]. Wat folge, kaam bekend te stean as it [[Belis fan Ruby Ridge]]. Op [[21 augustus]] [[1992]] fûn dêr in [[sjitpartij]] plak, wêrby't [[U.S. marshal]] Bill Degan, Weaver syn fjirtjinjierrige [[soan]] Samuel en syn [[hûn]] deasketten waarden. It [[Hostage Rescue Team]] ("Gizeldersbefrijingsteam") fan 'e [[FBI]] waard ynset, en de folgjende deis iepene Lon Horiuchi, in [[skerpskutter]] fan it FBI HRT, it fjoer op 'e Weavers, wêrby't Weaver syn [[oarehelte|frou]] Vicki omkaam en Weaver sels en in maat fan him [[ferwûne]] rekken. Undersyk wiisde letter út dat ATF, USMS en FBI HRT allegear slimme flaters makke hiene yn 'e ôfhanneling fan 'e saak.
In oare saak dêr't it ATF by belutsen wie, dy't ek bûten de Feriene Steaten bekendheid krige, wie it [[Belis fan Waco]], dêr't op [[28 febrewaris]] [[1993]] in [[belegering]] begûn fan it gebouwekompleks [[Mount Carmel Center]], it haadkertier fan in [[religieuze]] [[sekte]] dy't bekend stie as de [[Branch Davidians]]. Aginten fan it ATF, beselskippe fan 'e [[media]], woene dêr dy deis in ynfal dwaan, mei't se berjochten krigen hiene dat de Branch Davidians ûnder harren [[messias|messiaanske]] lieder [[David Koresh]] in hiel [[arsenaal]] oan fjoerwapens oan it sammeljen wiene. De Branch Davidians krigen lucht fan 'e op hannen wêzende ynfal, mar it ATF besleat troch te setten, ek al wie it ferrassingselemint folslein teneate dien. De ynfal rûn út op in [[sjitpartij]] wêrby't seis sekteleden en fjouwer ATF-aginten omkamen. Neitiid naam de [[FBI]] de lieding oer de operaasje oer. Nei in belegering fan 51 [[dagen]] waard op [[19 april]] besletten ta in [[bestoarming]]. Dêrby briek yn it gebouwekompleks in útslaande [[brân]] út, mooglik as gefolch fan 'e brânbere soarte [[triengas]] dy't de FBI der nei binnen sketten hie, mar mooglik ek om't Koresh sels de gebouwen oanstiek. Yn elts gefal kamen 76 leden fan 'e sekte, wêrûnder tweintich [[bern (persoan)|bern]], om yn 'e flammen.
[[File:US-AlcoholTobaccoAndFirearms-Seal.svg|left|thumb|180px|It segel fan it ATF oant [[2002]], doe't it noch ûnder it [[Amerikaansk Ministearje fan Finânsjes|Ministearje fan Finânsjes]] foel.]]
Sawol it Belis fan Ruby Ridge as it Belis fan Waco wurde troch Amerikaanske wapenaktivisten noch altyd sjoen as it bewiis dat de oerheid net fertrouwen is.
===Nei 9/11===
Nei de [[terrorist]]yske oanslaggen fan [[9/11]], op it [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]] yn [[New York (stêd)|New York]], op [[11 septimber]] [[2001]], waard yn [[2002]] de [[Homeland Security Act]] oannommen. Behalven dat dy [[wet]] it nije [[Amerikaansk Ministearje fan Thúslânbefeiliging]] kreëarre, waard dêrmei ek op 'e nij it ATF ferpleatst fan it Ministearje fan Finânsjes nei it Ministearje fan Justysje. De namme fan it buro waard feroare yn Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives, hoewol't de âlde, ynboargere [[ôfkoarting]] ATF oanholden waard. Tagelyk waard de taak fan it ynjen fan federale [[belesting]]s op 'e produkje en [[tabak]] en [[etanol|alkohol]] oerhevele fan it ATF nei it nije [[Alcohol and Tobacco Tax and Trade Bureau]] (TTB), dat ûnderdiel fan it Ministearje fan Finânsjes bleau. Alle neamde feroarings giene yn op [[24 jannewaris]] [[2003]].
==Organisaasje==
It ATF hat krapoan 4.800 [[wurknimmer]]s, wêrfan't minder as 2.000 beëdige aginten binne. Om ATF-agint te wurden, moat men in [[bachelorgraad]] hawwe, en dêropta minimaal fjouwer jier [[ûnderfining|wurkûnderfining]] by in pleatslike of steatlike plysjetsjinst. Boppedat moat men noch in trainingsprogramma fan 27 [[wike]]n trochrinne oan it [[Federal Law Enforcement Training Center]] yn [[Glynco (Georgia)|Glynco]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. Dy training duorret folle langer en is folle yngeander as aginten fan oare Amerikaanske federale plysjetsjinsten, lykas de [[FBI]], de [[DEA]] of de [[USMS]] folgje.
It ATF hie yn [[2012]] in [[budget]] fan goed [[$]]1,15 miljard. Yn 'e earste helte fan [[2011]] droech it ATF (mei minder as 2.000 aginten) 5.203 saken oer oan it Amerikaanske [[Iepenbier Ministearje]], wylst de FBI (mei mear as 13.000 aginten) yn dyselde perioade 8.819 saken oerdroech. Dat komt del op 5,0 saken yn it jier per agint foar it ATF en 1,2 saken yn it jier per agint foar de FBI.
De aginten fan it ATF binne yndield by ferskate taakgroepen mei allegear harren eigen rol oangeande it takepakket fan it buro. Oan it haad fan 'e organisaasje stiet de [[direkteur]], dy't oansteld wurdt troch it [[Amerikaanske Kongres]]. It [[haadkertier]] fan it ATF is fêstige yn 'e Amerikaanske [[haadstêd]] [[Washington, D.C.]], mar it buro ûnderhâldt saneamde 'fjildkantoaren' yn 'e folgjende Amerikaanske [[stêd]]en: [[Atlanta]], [[Baltimore]], [[Boston]], [[Charlotte (Noard-Karolina)|Charlotte]], [[Chicago]], [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Dallas (Teksas)|Dallas]], [[Denver]], [[Detroit]], [[Houston]], [[Kansas City (Missoery)]], [[Los Angeles]], [[Louisville (Kentucky)|Louisville]], [[Miami]], [[Nashville (Tennessee)|Nashville]], [[Newark (Nij-Jersey)|Newark]], [[New Orleans]], [[New York (stêd)|New York]], [[Philadelphia]], [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]], [[St. Paul (Minnesota)|St. Paul]], [[San Francisco]], [[Seattle]] en [[Tampa (Floarida)|Tampa]]. Dêrnjonken binne der ek 'fjildkantoaren' om utens, yn Amerikaanske [[ambassade|diplomatike fertsjintwurdigings]] yn [[Kanada]], [[Meksiko]], [[El Salvador]], [[Kolombia]], [[Irak]] en foar it [[Karibysk Gebiet]] (fêstige yn Miami). It ATF hat ek in unyk [[ATF Fire Research Laboratory|Fire Research Laboratory]] yn [[Beltsville (Marylân)]], dêr't ûndersyk dien wurdt nei [[brân]] troch gefallen fan brânstifting op wiere grutte nei te meitsjen.
==Keppelings om utens==
*{{en}}[http://www.atf.gov/ Offisjele webside fan it Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives]
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Bureau_of_Alcohol,_Tobacco,_Firearms_and_Explosives ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives}}
}}
[[Kategory:ATF| ]]
[[Kategory:Amerikaanske federale plysjetsjinst]]
[[Kategory:Oerheid fan de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1972]]
adqepm2fsysshhtigpq0zejg82eee38
Denali
0
145940
1243462
1146198
2026-10-28T22:12:55Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243462
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks berch
| namme = Denali
| ôfbylding = Wonder Lake and Denali.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = De Denali wjerspegele yn in marke.
| mapname = Alaska-reliëf
| lat_deg = 63
| lat_min = 4
| lat_sec = 10
| lat_dir = N
| lon_deg = 151
| lon_min = 0
| lon_sec = 27
| lon_dir = W
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan 'e Denali yn Alaska.
| oare namme = Mount McKinley
| lân = [[File:Flag of United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| bestjoerlike ienheid1 = steat
| namme bestjoerlike ienheid1= [[File:Flag of Alaska.svg|border|20px]] [[Alaska]]
| bestjoerlike ienheid2 = regio
| namme bestjoerlike ienheid2= [[Binnenlân fan Alaska]]
| bestjoerlike ienheid3 =
| namme bestjoerlike ienheid3=
| berchtme = [[Alaskaberchtme]]
| koördinaten = 63°04′10″ N 151°00′27″ W
| hichte boppe seenivo = 6.190 m
| relative hichte = 5.500 m
| folsleine hichte =
| oerflak =
| soarte berch = [[rots]]massyf
| lêste útbarsting =
| âldens =
| stiensoarte = [[granyt]]
| 1e beklimming = [[1913]]
| 1e beklimmer = [[Walter Harper]]
}}
De '''Denali''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [dɪˈnɑːli], likernôch: "din-<u>naa</u>-ly"), oant [[2015]] (ek) bekend as de '''Mount McKinley''', is in [[berch]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Alaska]] dy't mei in hichte fan 6.190 [[meter|m]] de heechste berch fan [[Noard-Amearika]] is. De Denali heart ta it [[Alaskaberchtme]], dat ûnderdiel útmakket fan it [[Pasifysk Kustberchtme]]. It is de op twa nei meast isolearre berch fan 'e wrâld, nei de [[Mount Everest]] yn 'e [[Himalaya]] en de [[Aconcagua]] yn 'e [[Andes]]. De Denali is in [[rots]]massyf fan [[granyt]], dat leit yn it dernei ferneamde [[Nasjonaal Park en Wyldreservaat Denali]]. Ynsafier bekend waard yn [[1903]] foar it earst besocht de berch te [[berchbeklimmen|beklimmen]], wêrnei't yn [[1913]] de earste súksesfolle betwinging fan 'e Denali plakfûn. Fan in [[ekspedysje]] fan fjouwer man berikte [[Walter Harper]] doe as earste de top.
==Namme==
De [[toponym|namme]] 'Denali' (eins [[stavere]] as ''Diinaalii'') is al sûnt minskewitten de namme fan 'e [[berch]] yn 'e [[Noardatapaskyske talen|Noardatapasyske]] [[taal]] fan 'e [[Kojûkon (folk)|Kojûkon]]-[[Yndianen]], dy't de omkriten bewenje. Dy namme betsjut safolle as "hege berch". Yn 'e tiid dat [[Alaska]] as [[Russysk-Amearika]] in [[koloanje]] fan it [[Russyske Ryk]] foarme, waard de berch offisjeel ''Bolsjaja Gora'' neamd, dat deselde betsjutting hie, fan ''bolsjaja'' ([[Russysk]] foar "grut") en ''gora'' (Russysk foar "berch"). Doe't Alaska it Amerikaanske [[Distrikt Alaska]] foarme, waard de berch oan 'e ein fan 'e [[1880-er jierren]] Densmore's Mountain ("Densmore's Berch") neamd, nei de [[goudsiker]] Frank Densmore, de earste [[jeropide ras|blanke]] dy't de foet fan 'e Denali berikte.
[[File:McKinelyWestbuttress.jpg|left|thumb|250px|De Denali út it [[westen]] wei besjoen.]]
Yn [[1896]] ferneamde in oare goudsiker, [[William A. Dickey]], de berch nei [[William McKinley]], dy't doe in kandidaat foar it [[presidintskip fan 'e Feriene Steaten]] wie en yn [[1897]] ek wier-wier [[presidint]] waard. It [[regear]] fan 'e Feriene Steaten erkende de namme Mount McKinley formeel op [[26 febrewaris]] [[1917]], doe't presidint [[Woodrow Wilson]] de Wet op it Nasjonaal Park Mount McKinley ûndertekene. Dêrby spile grif mei dat McKinley ûnder syn presidintskip yn [[1901]] [[moard op William McKinley|fermoarde wie]].
Yn [[1975]] feroare de Alaska Board of Geographic Names de namme fan 'e berch yn Denali, mar in fersyk fan it [[Steatskongres fan Alaska]] oan it federale regear om itselde te dwaan, waard tsjinkeard troch [[Ralph Regula]], in [[Amerikaansk Kongres]]lid út [[Ohio]] yn waans [[kiesdistrikt]] [[Canton (Ohio)|Canton]] lei, it berteplak fan McKinley. Op [[28 augustus]] [[2015]] waard omneaming fan 'e Mount McKinley ta de Denali op federaal nivo úteinlings dochs trochfierd troch [[Sally Jewell]], de [[minister]] fan Binnenlânske Saken ûnder presidint [[Barack Obama]]. De nammeferoaring waard yn Alaska mei ynstimming ûntfongen, mar late ta in protte [[krityk]] út Ohio.
==Geology==
De Denali is [[geology]]sk sjoen in pjuts fan [[granyt]] dy't omheech staat is troch de [[tektonyk|tektonyske]] druk fan 'e [[subduksje]] fan 'e [[Pasifyske plaat]] ûnder de [[Noardamerikaanske plaat]]. It [[sedimintaasje|sedimintêr materiaal]] om 'e berch hinne is neitiid fuorthelle troch in miljoenen jierren duorjend proses fan [[eroazje]]. De Denali leit op 'e saneamde [[ring fan fjoer]], in [[ierdbeving|seismysk]] aktive rûnte om 'e [[Stille Oseaan]] hinne.
==Geografy==
De Denali leit yn it suden fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Alaska]], op 'e grins fan 'e [[regio's]] [[Súdlik Sintraal Alaska]] yn it [[suden]] en it [[Binnenlân fan Alaska]] yn it [[noarden]]. It is de heechste berch fan it [[Alaskaberchtme]], dat de [[noardwest]]likste útrinner fan it [[Pasifysk Kustberchtme]] foarmet. De Denali leit binnen de grinzen fan en dominearret it dernei ferneamde [[Nasjonaal Park en Wyldreservaat Denali]].
De Denali hat in hichte (boppe [[seenivo]]) fan 6.190 [[meter|m]], sa is op [[2 septimber]] [[2015]] fêststeld troch de [[United States Geological Survey]]. (Foartiid waard útgien fan in hichte fan 6.194 m, sa't fêststeld wie yn [[1952]].) Mei dy hichte is it de heechste berch fan [[Alaska]], de [[Feriene Steaten]] en hiel [[Noard-Amearika]]. As men lykwols útgiet fan totale hichte (it diel fan in berch ûnder it see-oerflak meirekkene) is de [[Mauna Kea]] yn [[Hawaï]], mei in totale hichte fan 10.200 m (wêrfan 4.205 m boppe seenivo), de heechste berch fan 'e Feriene Steaten. De Denali is ek de [[noard]]likste berch yn 'e wrâld mei in hichte fan mear as 6.000 m. As men de Denali fan foet oant top mjit, is er 5.500 m heech; dêrmei is it de grutste berch dy't folslein boppe seenivo leit.
[[File:Mount_McKinley_and_Denali_National_Park_Road_2048px.jpg|left|thumb|250px|De Denali út it [[easten]] wei besjoen, mei op 'e foargrûn de Denali National Park Road.]]
De Denali hat twa ûnderskate berchtoppen (Ingelsk: ''summits'') De South Summit is de heechste, wylst de North Summit oant 5.934 m boppe seenivo rikt. Soms wurdt de North Summit as in aparte berch beskôge, mar yn 'e regel net. De North Summit wurdt ek mar selden beklommen. De Denali is de boarne fan fiif grutte [[gletsjer]]s: de [[Petersgletsjer (Alaskaberchtme)|Petersgletsjer]] oan 'e [[noardwest]]like kant; de [[Muldrowgletsjer]] oan 'e [[noardeast]]like kant; de [[Traleikagletsjer]] oan 'e [[east]]kant; de [[Ruthgletsjer]] oan 'e [[súdeast]]like kant; en de [[Kahiltnagletsjer]] oan 'e [[súdwest]]like kant. Mei in lingte fan 71 [[km]] is de Kahiltnagletsjer de langste gletsjer fan it Alaskaberchtme.
==Skiednis==
De [[Kojûkon (folk)|Kojûkon]], in [[Yndianen|Yndiaansk]] [[folk]] fan [[Atapaskyske talen|Atapaskyske]] oarsprong, libbet fan âlds op 'e fangen fan 'e Denali, dy't se beskôgje as in [[hillige berch]]. De earste [[jeropide ras|blanke]] dy't de berch seach, wie (ynsafier bekend) de [[Ingelân|Ingelske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[George Vancouver]], dy't op [[6 maaie]] [[1794]] by it ferkennen fan 'e [[Knik-earm]] fan 'e [[Cook Inlet]] yn syn [[lochboek]] it sjen fan "kolossale bergen omfierrens" (d.w.s. yn it noarden) optekene. De [[Ruslân|Russyske]] ûntdekkingsreizger [[Lavrenty Zagoskin]], dy't yn [[1843]] en [[1844]] de rin fan 'e [[rivier]]en de [[Tanana (rivier)|Tanana]] en de [[Kuskokwim (rivier)|Kuskokwim]] ferkende, wie nei alle gedachten de earste [[Jeropa|Jeropeaan]] dy't de Denali út it noarden wei waarnom.
[[File:Mount_McKinley_Shrouded_2048px.jpg|right|thumb|250px|De top fan 'e Denali bewale yn [[wolk]]ens.]]
[[William A. Dickey]], in [[goudsiker]] út [[Seattle]] dy't oarspronklik út [[Nij-Hampshire]] kaam, wie de earste dy't, yn in [[artikel (publikaasje)|krante-artikel]] fan [[24 jannewaris]] [[1897]] yn 'e [[New York Sun]], fêststelde dat de Denali sûnder mis de heechste berch fan Noard-Amearika wêze moast. (Foartiid hie men tocht dat dat de [[Mount Logan]] yn it [[Yukon|Yukonterritoarium]] fan [[Kanada]] wêze moast.) De foet fan 'e Denali waard yn 'e [[simmer]] [[1902]] foar it earst [[kartografy|yn kaart brocht]] troch [[Alfred Hulse Brooks]], in lid fan in [[ekspedysje]] dy't útstjoerd wie troch de [[United States Geographical Survey]]. Brooks klom op oant him it paad op likernôch 2.300 m heech tichtset waard troch in muorre fan [[iis]]. Letter publisearre er yn it [[tydskrift]] ''[[National Geographic]]'', tegearre mei in oar lid fan 'e ekspedysje, in D.L. Raeburn, in ''Plan for Climbing Mt McKinley''.
Dat artikel krige in protte oandacht, en binne in jier sette in ekspedysje fan [[berchbeklimmer]]s ôf nei de Denali. Oan it begjin fan 'e simmer fan [[1903]] besocht [[rjochter]] [[James Wickersham]] mei fjouwer oaren de berch út it noardwesten wei de beklimmen. Harren besykjen rûn lykwols dea op in fertikale rotswand, de saneamde [[Wickersham Wall]], dy't omreden fan it gefaar foar [[lawine]]s úteinlik pas yn [[1963]] foar it earst betwongen wurde soe. Yn [[1906]] makke de bekende ûntdekkingsreizger [[Frederick Cook]] bekend dat er de top fan 'e Denali berikt hie. Dy bewearing waard troch in protte lju leaud, mar troch oaren fan it begjin ôf oan mei [[erchtinkendheid]] bejegene. Letter waard bewiisd dat Cook it ferhaal út 'e tomme sûgd hie, wêrby't yn [[1951]] krúsjaal bewiis levere waard troch [[Bradford Washburn]].
[[File:Stuck.Karstens.jpg|left|thumb|180px|[[Hudson Stuck]] en [[Harry Karstens]], de lieders fan 'e [[ekspedysje]] fan [[1913]].]]
Yn [[1910]] wisten fjouwer Alaskanen út 'e neite fan 'e Denali (Tom Lloyd, Peter Anderson, Billy Taylor en Charles McGonagall), dy't fierders hielendal gjin [[ûnderfining]] mei berchbeklimmen hiene, de (legere) North Summit te berikken. Harren bewearings waarden yn 't earstoan net leaud, mar om't se seine in [[spjir]]rehoutene stôk fan 4,2 m lang op 'e North Summit pleatst te hawwen, dy't dêr letter yndie oantroffen waard troch oare berchbeklimmers, moatte se wol deeglik de wierheid sprutsen hawwe. Yn [[1912]] berikte de Parker-Browne-ekspedysje hàst de top fan 'e South Summit, mar moast 61 meter ûnder de top omkeare fanwegen minder wurdend [[waar]]. De deis nei harren weromkear oan 'e foet fan 'e berch waard de gletsjer dy't se beklommen hiene, ferwoastge troch in [[ierdbeving]] fan 7,4 op 'e [[skaal fan Richter]].
Uteinlik waard de South Summit, en dêrmei de Denali, foar it earst beklommen op [[7 juny]] [[1913]], troch [[Hudson Stuck]], [[Harry Karstens]], [[Walter Harper]] en [[Robert Tatum]]. Harper wie de earste dy't de top berikte. Foar harren beklimming makke it fjouwertal gebrûk fan 'e rûte oer de [[Muldrowgletsjer]], dy't ek tsjintwurdich noch faak folge wurdt. It wie Stuck dy't mei in [[fierrekiker]] befêstige dat der in lange spjirrehoutene stôk op 'e North Summit oanbrocht wie. Dy stôk is lykwols letter nea mear sjoen, sadat der altyd in beskate twifel oer de beklimming fan 'e North Summit yn [[1910]] bestean bleau. Hjoed oan 'e dei wurdt der lykwols algemien fan útgien dat Stuck, dy't gjin reden hie om te [[ligen]], de [[wierheid]] spriek.
Yn [[2003]] wiene krapoan hûndert berchbeklimmers by de beklimming fan 'e Denali omkommen. Berchbeklimmers dogge der no oer it algemien twa oant fjouwer [[wike]]n oer om 'e berch te beklimmen. De Denali wurdt faak beklommen om't it ien fan é [[Sân Toppen]] is, de sân heechste bergen fan 'e sân [[wrâlddiel]]en.
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Denali ''References'' en Bibliography, op dizze side].
----
{{commonscat|Denali}}
}}
[[Kategory:Berch yn Alaska]]
[[Kategory:Alaskaberchtme]]
[[Kategory:Hillige berch]]
aydmdstpjhoo3hmcv66pxqas6pm9f4x
Chugachberchtme
0
146449
1243396
1146200
2026-10-28T12:34:47Z
CommonsDelinker
353
Peters_Creek_backtounry_below_Mount_Rumble.JPG ferfongen troch [[c:File:Peters_Creek_backcountry_below_Mount_Rumble.jpg|Peters_Creek_backcountry_below_Mount_Rumble.jpg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [
1243396
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks berchtme
| namme = Chugachberchtme
| ôfbylding = Chugach Panorama Alaska.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = It Chugachberchtme sjoen fanôf de [[Glenn Highway]] benoarden [[Anchorage (Alaska)|Anchorage]].
| diel fan = [[Pasifysk Kustberchtme]]
| regio =
| lân = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| bestjoerlike ienheid = steat
| namme bestjoerlike ienheid = [[File:Flag of Alaska.svg|border|20px]] [[Alaska]]
| oerflak =
| lingte = 400 km
| heechste punt = [[Mount Marcus Baker]]
| hichte heechste punt = 3.991 m
| yndieling = [[heechberchtme]]
| âldens =
| stiensoarte =
| ôfbylding99 = Chugachberchtme lokaasje.png
| ôfbyldingstekst99 = [[Alaska]] mei it Chugachberchtme read omrâne.
| ôfbyldingsbreedte99 =
}}
It '''Chugachberchtme''' ([[Ingelsk]]: ''Chugach Mountains''; [[útspr.]] [ˈʧuɡæʧ], likernôch: "<u>tsjû</u>-getsj) is in [[berchtme]] yn it [[suden]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Alaska]]. It makket diel út fan it gruttere [[Pasifysk Kustberchtme]].
==Geografy==
It Chugachberchtme leit yn it súdlike part fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Alaska]], binnen de grinzen fan 'e [[regio]] [[Súdlik Sintraal-Alaska]]. It makket diel út fan in keatling fan berchtmen dy't oan 'e westlike râne fan [[Noard-Amearika]] it [[Pasifysk Kustberchtme]] foarmje. It Chugachberchtme rint rûchwei yn [[east]]-[[west]]rjochting by de [[kust|súdkust]] fan Alaska lâns, fan it begjin fan 'e [[Panhandle fan Alaska]] by de [[rivier]] de [[Tana (rivier yn Alaska)|Tana]] yn it easten, oant it [[Kenai-skiereilân]] en de grutte [[stêd]] [[Anchorage (Alaska)|Anchorage]] by de [[Cook Inlet]] yn it westen. It mjit likernôch 400 [[km]] yn lingte en 100 km yn breedte.
Oan 'e [[noard]]kant wurdt it Chugachberchtme begrinzge troch de [[delling]]en fan 'e rivieren de [[Matanuska (rivier)|Matanuska]], de [[Chitina (rivier)|Chitina]] en de [[Koperrivier (Alaska)|Koperrivier]]. Oan 'e [[súd]]kant rinne de bergen suver oan 'e kust fan 'e [[Golf fan Alaska]] ta, dy't diel útmakket fan 'e [[Stille Oseaan]]. It heechste punt fan it Chugachberchtme is de [[Mount Marcus Baker]], mei in hichte fan 3.991 [[meter|m]]. De measte berchtoppen yn it berchtme binne lykwols in stik leger, en allegear mei-inoar hawwe se in trochsneed hichte fan 1.221 m.
[[File:Chugach4.jpg|left|thumb|250px|[[Hingjende mar]]ren yn it Chugachberchtme.]]
Troch de lizzing by de kust lâns kriget it Chugachberchtme mear [[snie]] as wêr ek yn 'e wrâld, mei in jierliks gemiddelde fan 1.500 [[sintimeter|sm]] (oftewol 15 m). Dat komt om't de [[wolk]]ens dy't fan 'e Stille Oseaan ôf oer de Golf fan Alaska nei it noarden [[wyn (waar)|waaid]] wurde, harsels leegje moatte om lichternôch te wurden en stiigje oer de bergen hinne. De noardkant fan it Chugachberchtme leit yn in [[reinskaad]] dêr't folle minder [[delslach (waar)|delslach]] falt as gemiddeld foar Alaska. Troch de grutte hoemannichte snie is it Chugachberchtme yn 'e neite fan Anchorage in populêre bestimming foar [[wintersport]]en lykas [[skyen]] en [[snowboarden]].
De [[autodyk|autodiken]] [[Richardson Highway]], [[Seward Highway]], [[Portage Glacier Highway]] en [[Glenn Highway]] rinne troch it Chugachberchtme. De [[Anton Anderson Memorial Tunnel]] liedt tusken [[Portage Lake (Alaska)|Portage Lake]] en [[Whittier (Alaska)|Whittier]] oan 'e [[Prince William Sound]] sawol de Portage Glacier Highway as it [[spoarline|spoar]] fan 'e [[Alaska Railroad]] ûnder [[Maynard Mountain]] troch.
==Namme en skiednis==
De namme 'Chugach' is in [[Ingelsk]]e [[ferbastering]] fan it wurd ''Cuungaaciiq'', in [[endonym]] út it [[Tsjûgatsj (dialekt)|Tsjûgatsj]]-[[dialekt]] fan it [[Alûtiik (taal)|Alûtiik]]. Dat is de [[memmetaal]] fan 'e [[Tsjûgatsj (folk)|Tsjûgatsj]] (''Chugach''), in subgroep fan 'e [[Alûtiik (folk)|Alûtiik]] (''Alutiiq''), dy't in [[Eskimo's|Eskimo]]-folk foarmje. De Tsjûgatsj bewenje fan âlds de kusten fan it [[Kenaiskiereilân]] en de [[Prince William Sound]]. Yn [[1898]] joech de Amerikaanske [[leger (lânmacht)|leger]][[kaptein (rang)|kaptein]] [[William R. Abercrombie]] dy namme oan it berchtme, hoewol't hy it [[stavere]] as "Chugatch".
==Heechste bergen==
[[File:Peters Creek backcountry below Mount Rumble.jpg|right|thumb|250px|Peters Creek mei op 'e eftergrûn de [[Mount Rumble]].]]
De tsien heechste bergen fan it Chugachberchtme binne:
#[[Mount Marcus Baker]]: 3.991 m
#[[Mount Thor (Alaska)|Mount Thor]]: 3.698 m
#[[Mount Valhalla (Chugachberchtme)|Mount Valhalla]]: 3.612 m
#[[Mount Witherspoon]]: 3.580 m
#[[Mount Einstein]]: 3.475 m
#[[Mount Tom White]]: 3.400 m
#[[Icing Peak]]: 3.339 m
#[[Mount Grace (Chugachberchtme)|Mount Grace]]: 3.213 m
#[[Mount Goode]]: 3.165 m
#[[Mount Steller (Chugachberchtme)|Mount Steller]]: 3.073 m
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Chugach_Mountains ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Chugach Mountains}}
}}
[[Kategory:Berchtme yn Alaska]]
[[Kategory:Pasifysk Kustberchtme]]
gmadbzk7vlsokqusou02horfsr5cxlk
Pappegaaien fan de Alde Wrâld
0
171359
1243514
1182386
2026-10-29T11:50:54Z
RomkeHoekstra
10582
lytse oanfolling y.f.m. mei taksonomyske feroaringen.
1243514
wikitext
text/x-wiki
{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding = 2009-0803-AgapTara-Ethiopia-BahirDar-016.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = In ''Agapornis taranta''
| takson1 =
| namme1 =
| takson2 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2 = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4 = [[ûnderstamme]]:
| namme4 = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5 = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6 = [[ûnderklasse]]:
| namme6 = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7 = [[tuskenklasse]]:
| namme7 = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8 = [[boppeskift]]:
| namme8 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9 = ''sûnder rang'':
| namme9 = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11 = ''sûnder rang'':
| namme11 = [[súdfûgels]] (''Australaves'')
| takson12 = ''sûnder rang'':
| namme12 = [[falkfoarmigen]] (''Eufalconimorphae'')
| takson13 = ''sûnder rang'':
| namme13 = [[mosk- en pappegaai-eftigen]] (''Psittacopasserae'')
| takson14 = [[skift]]:
| namme14 = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
| takson15 = [[boppefamylje]]:
| namme15 = [[pappegaaien]] (''Psittacoidea'')
| takson16 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme16 =[[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''')
| takson17 =
| namme17 =
| takson18 =
| namme18 =
| takson19 =
| namme19 =
| beskriuwer, jier = Wagler, 1830
}}
De '''pappegaaien fan de Alde Wrâld''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Psittaculidae'') foarmje in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarten út dizze famylje komme benammen foar yn [[Jeraazje]], [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Polyneezje]], mei trije [[skaai (taksonomy)|skaaien]] dy't yn [[Afrika]] libje. Ta de pappegaaien fan de Alde Wrâld hearre ûnder mear de [[loarys (fûgels)|loarys]] en de [[kakarikys]] en [[gersparkiten]].
==Famylje-opbou==
* famylje '''pappegaaien fan de Alde Wrâld''' (''Psittaculidae'')
** ûnderfamylje [[breedsturtpappegaaifûgels]] (''Platycercinae'')
*** tûke [[breedsturtpappegaaien]] (''Platycercini'')
**** skaai [[hoarnparkiten]] (''Eunymphicus'')
**** skaai [[kakarikys]] (''Cyanoramphus'')
**** skaai [[paradysparkiten]] (''Psephotellus'')
**** skaai [[Port-Lincolnparkiten]] (''Barnardius'')
**** skaai [[readkapeparkiten]] (''Purpureicephalus'')
**** skaai [[readrêchparkiten]] (''Psephotus'')
**** skaai [[rosella's]] (''Platycercus'')
**** skaai [[swelpappegaaien]] (''Lathamus'')
*** tûke [[grûnpappegaaien]] (''Pezoporini'')
**** skaai [[bourkeparkiten]] of Bourke's parkiten (''Neopsephotus'')
**** skaai [[echte grûnpappegaaien]] (''Pezoporus'')
**** skaai [[ûnechte gersparkiten]] (''Neophema'')
** ûnderfamylje [[dwerchpappegaaifûgels]] (''Agapornithinae'')
*** skaai [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'')
*** skaai [[flearmûsparkiten]] (''Loriculus'')
*** skaai [[gûajabearo's]] (''Bolbopsittacus'')
** ûnderfamylje [[echte pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculinae'')
*** tûke [[Aziatyske pappegaaien]] (''Psittaculini'')
**** skaai [[blaurêchpappegaaien]] (''Psittinus'')
**** skaai [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'')
**** skaai [[flachsturtpappegaaien]] of flaggesturtpappegaaien (''Prioniturus'')
**** skaai [[geoffroypappegaaien]] of Geoffroy's pappegaaien (''Geoffroyus'')
**** skaai [[ealparkiten]] (''Psittacula'')
**** skaai [[grutsnaffelpappegaaien]] of grutsnabelpappegaaien (''Tanygnathus'')
**** skaai [[Maskarenenpappegaaien]] (''Mascarinus'') †
*** tûke [[pronkparkiten]] (''Polytelini'')
**** skaai [[echte pronkparkiten]] (''Polytelis'')
**** skaai [[keningsparkiten]] (''Alisterus'')
**** skaai [[readwjukparkiten]] (''Aprosmictus'')
*** tûke [[spjochtpappegaaien]] (''Micropsittini'')
**** skaai [[echte spjochtpappegaaien]] (''Micropsitta'')
*** tûke [[gersparkytfûgels]] (''Melopsittacini'')
**** skaai [[gersparkiten]] (''Melopsittacus'')
** ûnderfamylje [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
*** tûke [[fiichpappegaaien]] (''Cyclopsittini'')
**** skaai [[rûneachfiichpappegaaien]] (''Cyclopsitta'')
*** tûke [[loarys (fûgels)|loarys]] (''Loriini'')
**** skaai [[brûnsloarys]] (''Chalcopsitta'')
**** skaai [[dageloarys]] (''Eos (skaai)'') (leech skaai; de seis soarten binne ûnderbrocht by it skaai ''Trichoglossus'')
**** skaai [[echte loarys]] (''Lorius'')
**** skaai [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
**** skaai [[ûnechte dageloarys]] (''Pseudeos'') (leech skaai; de twa soarten binne ûnderbrocht by de ''Chalcopsitta''
** ûnderfamylje [[tigerparkytfûgels]] (''Psittacellinae'')
*** skaai [[tigerparkiten]] (''Psittacella'')
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Psittaculidae ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Psittaculidae}}
}}
[[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Pappegaai-eftige]]
emy8sy22612jli2tdnipubr31u7txz0
West-Teksas
0
174127
1243489
1207153
2026-10-29T01:51:04Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243489
wikitext
text/x-wiki
{{Universele ynfoboks gebiet
| namme = West-Teksas<br><small>''West Texas''</small>
| ôfbylding = Rita_Blanca_National_Grassland.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| flagge-wapen =
| soarte gebiet = [[geografy]]ske en <br> [[kulturele]] [[regio]]
| lân = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| bestjoerlike ienheid 1 = steat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Texas.svg|border|20px]] [[Teksas]]
| bestjoerlike ienheid 2 =
| namme bestjoerlike ienheid 2=
| bestjoerlike ienheid 3 =
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| haadplak =
| grutste plak = [[El Paso (Teksas)|El Paso]]
| sels yn te foljen 4 =
| namme sels yn te foljen 4 =
| sels yn te foljen 5 =
| namme sels yn te foljen 5 =
| sels yn te foljen 6 =
| namme sels yn te foljen 6 =
| sels yn te foljen 7 =
| namme sels yn te foljen 7 =
| ynwennertal = 1.530.000 <small>(2020; inge def.)</small><br> 2.303.000 <small>(2020; brede def.)</small>
| oerflak = 159.185 km² <small>(inge definysje)</small><br>240.539 km² <small>(brede definysje)</small>
| befolkingstichtens = 9,6 / km² <small>(inge definysje)</small><br> 9,6 / km² <small>(brede definysje)</small>
| sels yn te foljen 1 =
| namme sels yn te foljen 1 =
| sels yn te foljen 2 =
| namme sels yn te foljen 2 =
| sels yn te foljen 3 =
| namme sels yn te foljen 3 =
| stifting =
| tiidsône = [[UTC]] –6 en –7
| simmertiid = UTC –5 en –6
| koördinaten =
| sels yn te foljen 8 =
| namme sels yn te foljen 8 =
| sels yn te foljen 9 =
| namme sels yn te foljen 9 =
| webside =
| ôfbylding99 = West-Teksas lokaasje.png
| ôfbyldingstekst99 = {{Color box|#B22222}} altyd ta West-Teksas rekkene <br>{{Color box|#CD5C5C}} soms ek ta West-Teksas rekkene
| ôfbyldingsbreedte99 =
}}
'''West-Teksas''' ([[Ingelsk]]: ''West Texas'') is in [[geografy]]ske en [[kulturele]] [[regio]] yn 'e [[Feriene Steaten]], dy't it [[west]]like part fan 'e [[Amerikaanske steat|steat]] [[Teksas]] beslacht. Wêr't krekt de grins mei de rest fan Teksas leit, is wat dizenich. West-Teksas is gjin [[bestjoer]]like of [[statistysk]]e ienheid, dat de grinzen binne nea fêstlein. Yn in inge definysje bestiet West-Teksas út 36 [[county (Feriene Steaten)|countys]], mar der bestiet ek in brede definysje, wêrby't it gebiet 70 countys omfettet. It gebiet beslacht in [[oerflak]] fan 159.000 oant 241.000 [[km²]], mei in [[befolking]] fan 1,5 oant 2,3 miljoen [[minske]]n. Hoewol't Teksas diel útmakket fan it [[Amerikaanske Suden]], ûnderskiedt West-Teksas him fan 'e rest fan 'e steat trochdat it geografysk en kultureel folle mear gemien hat mei en oanslút by it [[Amerikaanske Súdwesten]].
==Geografy==
West-Teksas is it [[west]]like diel fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Teksas]]. It wurdt yn it westen begrinzge troch de Amerikaanske steat [[Nij-Meksiko]], wylst yn it súdwesten de [[Rio Grande]] de [[grins (line)|grins]] foarmet mei it buorlân [[Meksiko]]. Binnen de grinzen fan Teksas leit noardlik fan West-Teksas de [[Panhandle fan Teksas]]. Súdlik fan West-Teksas leit [[Súd-Teksas]]. En nei it easten ta leit [[East-Teksas]], of, ôfhinklik fan 'e yndieling dy't brûkt wurdt, [[Sintraal-Teksas]].
[[File:Palo_Duro_Canyon_State_Park_2002.jpg|left|thumb|250px|De [[Palo Duro Canyon]].]]
It westlikste part fan West-Teksas, dat bewesten de [[rivier]] de [[Pecos (rivier)|Pecos]] leit, wurdt ek wol behannele as in aparte regio ûnder de namme [[Transpecos]] of it Fiere Westen fan Teksas. De Transpecos heart ta de [[Chihuahuawoastyn]] en is it [[drûchte|drûchste]] diel fan 'e hiele steat. Der lizze ek ferskate [[berchtme]]n, wêrûnder it [[Guadalupeberchtme]] en it [[Delawareberchtme]]. Dy foarmje yn it ramt fan 'e [[Noardamerikaanske Kordillera]] [[geology]]sk sjoen in oergong tusken de [[Rocky Mountains]], dy't fan noardlik Nij-Meksiko nei it noarden ta rinne, en de [[Eastlike Sierra Madre]] yn Meksiko.
Fierder nei it noardeasten foarmet de [[Llano Estacado]], in skerp ôffrede [[plato (lânfoarm)|plato]], de oergong mei de Panhandle. Súdlik fan 'e Llano Estacado leit it [[Edwardsplato]]. Yn it easten foarmje de [[Rôljende Flakten]], dy't de súdlike útein fan 'e [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] fan [[Noard-Amearika]] binne, de oergong fan West-Teksas nei eastliker leine dielen fan Teksas.
Wêr't de eastlike en noardlike grinzen fan West-Teksas krekt lutsen wurde moatte, is ûndúdlik. De [[histoarikus]] en [[geograaf]] [[Walter Prescott Webb]] woe hawwe dat de 98e [[meridiaan]] de grins tusken West- en East-Teksas wie, wylst de [[skriuwer]] [[A.C. Greene]] fan miening wie dat West-Teksas yn it easten alhiel trochrûn oant it streamgebiet fan 'e rivier de [[Brazos (rivier)|Brazos]]. It gebrûk fan in inkele grinsline dy't West-Teksas fan East-Teksas skiedt, ûntstriidt lykwols logyskerwize it bestean fan in tuskenlizzende krite: Sintraal-Teksas.
De inge definysje fan West-Teksas beslacht de folgjende 36 [[county (Feriene Steaten)|countys]], dy't in mienskiplik [[oerflak]] hawwe fan 159.185 [[km²]].
{| class="vatop"
|
*[[Andrews County (Teksas)|Andrews County]]
*[[Borden County (Teksas)|Borden County]]
*[[Brewster County (Teksas)|Brewster County]]
*[[Coke County (Teksas)|Coke County]]
*[[Concho County (Teksas)|Concho County]]
*[[Crane County (Teksas)|Crane County]]
*[[Crockett County (Teksas)|Crockett County]]
*[[Culberson County (Teksas)|Culberson County]]
*[[Dawson County (Teksas)|Dawson County]]
*[[Ector County (Teksas)|Ector County]]
*[[El Paso County (Teksas)|El Paso County]]
*[[Gaines County (Teksas)|Gaines County]]
*[[Glasscock County (Teksas)|Glasscock County]]
*[[Howard County (Teksas)|Howard County]]
*[[Hudspeth County (Teksas)|Hudspeth County]]
*[[Irion County (Teksas)|Irion County]]
*[[Jeff Davis County (Teksas)|Jeff Davis County]]
*[[Kimble County (Teksas)|Kimble County]]
| width=25 |
|
*[[Loving County (Teksas)|Loving County]]
*[[Martin County (Teksas)|Martin County]]
*[[Mason County (Teksas)|Mason County]]
*[[McCulloch County (Teksas)|McCulloch County]]
*[[Menard County (Teksas)|Menard County]]
*[[Midland County (Teksas)|Midland County]]
*[[Pecos County (Teksas)|Pecos County]]
*[[Presidio County (Teksas)|Presidio County]]
*[[Reagan County (Teksas)|Reagan County]]
*[[Reeves County (Teksas)|Reeves County]]
*[[Schleicher County (Teksas)|Schleicher County]]
*[[Sterling County (Teksas)|Sterling County]]
*[[Sutton County (Teksas)|Sutton County]]
*[[Terrell County (Teksas)|Terrell County]]
*[[Tom Green County (Teksas)|Tom Green County]]
*[[Upton County (Teksas)|Upton County]]
*[[Ward County (Teksas)|Ward County]]
*[[Winkler County (Teksas)|Winkler County]]
|}
In bredere definysje fan West-Teksas omfiemet ek de 34 countys dy't noardlik en noardeastlik fan dat gebiet lizze. Dy hawwe in oerflak fan 81.354 km², wat it totale oerflak fan West-Teksas yn 'e bredere sin op 240.539 km² bringe soe.
{| class="vatop"
|
*[[Bailey County (Teksas)|Bailey County]]
*[[Brown County (Teksas)|Brown County]]
*[[Callahan County (Teksas)|Callahan County]]
*[[Cochran County (Teksas)|Cochran County]]
*[[Coleman County (Teksas)|Coleman County]]
*[[Comanche County (Teksas)|Comanche County]]
*[[Crosby County (Teksas)|Crosby County]]
*[[Dickens County (Teksas)|Dickens County]]
*[[Eastland County (Teksas)|Eastland County]]
*[[Fisher County (Teksas)|Fisher County]]
*[[Floyd County (Teksas)|Floyd County]]
*[[Garza County (Teksas)|Garza County]]
*[[Hale County (Teksas)|Hale County]]
*[[Haskell County (Teksas)|Haskell County]]
*[[Hockley County (Teksas)|Hockley County]]
*[[Jones County (Teksas)|Jones County]]
*[[Kent County (Teksas)|Kent County]]
| width=25 |
|
*[[King County (Teksas)|King County]]
*[[Knox County (Teksas)|Knox County]]
*[[Lamb County (Teksas)|Lamb County]]
*[[Lubbock County (Teksas)|Lubbock County]]
*[[Lynn County (Teksas)|Lynn County]]
*[[Mitchell County (Teksas)|Mitchell County]]
*[[Motley County (Teksas)|Motley County]]
*[[Nolan County (Teksas)|Nolan County]]
*[[Runnels County (Teksas)|Runnels County]]
*[[Scurry County (Teksas)|Scurry County]]
*[[Shackelford County (Teksas)|Shackelford County]]
*[[Stephens County (Teksas)|Stephens County]]
*[[Stonewall County (Teksas)|Stonewall County]]
*[[Taylor County (Teksas)|Taylor County]]
*[[Terry County (Teksas)|Terry County]]
*[[Throckmorton County (Teksas)|Throckmorton County]]
*[[Yoakum County (Teksas)|Yoakum County]]
|}
==Skiednis==
Foar de oankomst fan 'e [[Jeropa|Jeropeänen]] waard de westpunt fan wat letter [[Teksas]] wurde soe, bewenne troch de [[Súdlike Tiwa]], in [[sedentarisme|sedentêr]] [[folk]] fan 'e [[lânbou]] bedriuwende [[Pueblokultuer]]. De rest fan West-Teksas waard bewenne troch [[nomadysk]]e [[Yndianen|Yndiaanske]] [[jager-sammelder]]folken, lykas de [[Lipan-Apachen]], de [[Komantsjen]] en de [[Kajowa (folk)|Kajowa]]. Yn [[1690]] rôpen de [[Spanje]]rts Teksas út ta in [[provinsje]] fan harren [[koloanje]] [[Nij-Spanje]]. Ek West-Teksas kaam dêr sadwaande ta te hearren. De fijannige hâlding fan 'e nomadyske Yndianestammen en it drûge oant [[woastinige]] karakter fan it gebiet soarge derfoar de West-Teksas troch de kolonisators lange tiid fierhinne negearre waard. Wol waard al yn [[1659]] de stêd [[El Paso (Teksas)|El Paso]] stifte. Tsjin 'e ein fan 'e [[achttjinde iuw]] waarden de Pueblofolken ta it [[kristendom]] [[kerstening|bekeard]] troch [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[misjonaris]]sen.
[[File:El Paso Skyline2.jpg|left|thumb|250px|[[El Paso (Teksas)|El Paso]], de grutste [[stêd]] fan West-Teksas.]]
Yn [[1821]] waard Nij-Spanje ûnôfhinklik ûnder de namme [[Meksiko]]. West-Teksas waard mei de rest fan Teksas yndield by de Meksikaanske dielsteat [[Coahuila en Teksas]]. Yn [[1835]] kamen de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[kolonist]]en yn Teksas yn opstân tsjin Meksiko by wat de [[Teksaanske Unôfhinklikheidsoarloch]] kaam te hjitten. De striid liet it mar hiel tinbefolke West-Teksas frijwol ûnberoerd. Doe't de [[Republyk Teksas]] in ûnôfhinklik lân waard, makke it oanspraak op West-Teksas, mar it hie de middels net om dy oanspraken te reälisearjen. Pas nei't Teksas yn [[1845]] yn 'e Feriene Steaten opnommen waard, slagge it de Amerikanen begjin [[1846]] om West-Teksas fan Meksiko los te weakjen.
Under de [[Amerikaanske Boargeroarloch]] ([[1861]]–[[1865]]) wie Teksas ûnderdiel fan 'e [[Amerikaanske Suden|Súdlike]] [[Konfederearre Steaten fan Amearika]]. El Paso wie, as westlikste puntsje fan 'e Konfederaasje, earst in [[legerbasis]] fan 'e Súdliken, oant it yn [[1862]] ynnommen waard troch Noardlike troepen út [[Kalifornje]] wei. Dêrnei bleau it de rest fan 'e oarloch beset gebiet. Nei ôfrin fan 'e oarloch bloeide yn West-Teksas de [[feehâlderij]], wêrby't it fral gie om in lânseigen [[ko]]weras, de [[Texas longhorn]]. Troch dat diel fan syn skiednis is West-Teksas foargoed assosjearre rekke mei it byld fan 'e [[cowboy]]. Yn dyselde snuorje waarden de Komantsjen, Kajowa, [[Flakte-Apachen]] en Lipan-Apachen ferslein en ûnderwurpen. De earste trije folken waarden nei it [[Yndiaanske Territoarium]] (it lettere [[Oklahoma]]) ta [[deportearre]], wylst de Lipan-Apachen suver [[genoside|hielendal útrûge]] waarden.
[[File:Monahans_Sandhills_at_Sunrise.jpg|right|thumb|250px|It [[Steatspark Monahans Sandhills]].]]
Oan it begjin fan 'e [[tweintichste iuw]] waarden der grutte [[ierdoalje]]fjilden ûntdutsen yn West-Teksas, benammen yn 'e omkriten fan [[Midland (Teksas)|Midland]]. De resultearjende oalje-''boom'' berikte syn hichtepunt yn [[1972]]. Under de [[Meksikaanske Boargeroarloch]] waard West-Teksas, mar fral de [[Transpecos]], oerstreamd troch in tafloed fan Meksikaanske [[flechtling]]en. It [[geweld]] folge harren lykwols oer de grins hinne en yn [[maart]] [[1916]] foelen by it saneamde ''[[Plan de San Diego]]'', in [[opstân]] fan [[etnysk]]e [[Meksikanen]] tsjin [[jeropide ras|blanke]] Amerikanen, tûzenen deaden. It [[regear]] fan Teksas stjoerde in spesjale legermacht fan [[Texas Rangers]] dy't regaad meitsje moast. Dat slagge ek, mar allinnich troch op [[ûnmeilydsum]]e wize mear as 5.000 Meksikanen [[bloedbad|ôf te slachtsjen]]. Yn 'e [[1930-er jierren]] hie de Teksaanske [[ekonomy]] slim te lijen ûnder de [[Grutte Depresje]] sawol as de ''[[Dust Bowl]]'', in perioade fan jierrenlang oanhâldende swiere [[stofstoarm]]en, feroarsake troch [[grûneroazje]] dy't wer in gefolch wie fan ûngaadlike foarmen fan [[lânbou]] op 'e Amerikaanske [[prêrje]]s.
[[File:LubbockSkyline2013.jpg|left|thumb|250px|[[Lubbock (Teksas)|Lubbock]], de grutste [[stêd]] yn 'e 34 [[county (Feriene Steaten)|countys]] dy't soms ta West-Teksas rekkene wurde.]]
==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan West-Teksas stipet fan âlds op 'e [[lânbou]], benammen [[fetweiderij]] fan [[fleiskij]], en op 'e [[ierdoalje]]- en [[ierdgas]]yndustry. Fan minder belang binne de [[bou (lânbou)|bou]] fan [[katoen]] en [[nôt]], en de [[definsje]]sektor, fanwegen grutte [[legerbasis|legerbases]] as [[Fort Bliss]]. Yn 'e [[ienentweintichste iuw]] waard ek de bou fan withoefolle [[wynmolepark]]en foar de produksje fan [[griene enerzjy]] fan grut ekonomysk belang foar West-Teksas.
==Demografy==
West-Teksas yn 'e inge sin hie neffens gegevens fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[folkstelling]] fan [[2020]] dat jiers in [[befolking]] fan 1.530.071 [[minske]]n. Foar West-Teksas yn 'e breedste sin kamen dêr noch 772.466 minsken by, wat it totaal op 2.302.537 minsken brocht. Beide kearen lei de [[befolkingstichtens]] op 9,6 [[persoan]]en de [[km²]]. De befolking is lykwols hiel ûngelikens oer de regio ferdield. [[El Paso County (Teksas)|El Paso County]] hie krapoan 869.000 ynwenners, wylst [[Loving County (Teksas)|Loving County]] mar 51 ynwenners hie.
[[File:Farm_in_west_texas_Nima.JPG|right|thumb|250px|[[Yrrigearre]] [[bou (lânbou)|boulân]] yn West-Teksas.]]
De grutste stêd fan West-Teksas is mei ôfstân [[El Paso (Teksas)|El Paso]], dat yn [[2020]] in befolking hie fan 679.000 minsken. Oare gruttere stêden binne, yn folchoarder fan ôfrinnende befolkingsgrutte: [[Lubbock (Teksas)|Lubbock]] (257.000 ynwenners), [[Midland (Teksas)|Midland]] (133.000 ynwenners) en [[Odessa (Teksas)|Odessa]] (114.000 ynwenners). De befolking fan West-Teksas bestiet foar it grutste diel út [[etnysk]]e [[Meksikanen]], dy't foar it meastepart yn El Paso en [[foarstêd]]en dêrfan wenje. Op it [[plattelân]] fan West-Teksas binne [[jeropide ras|blanke]] [[Amerikanen]] de grutste etnyske groep.
==Klimaat==
West-Teksas hat in [[steppeklimaat]] dat yn 'e [[Transpecos]] oergiet yn in [[woastynklimaat]]. Dat betsjut dat it gebiet [[hjittens|hjitte]] [[simmer]]s en mylde [[winter]]s hat. [[El Paso (Teksas)|El Paso]], bygelyks, hat yn [[desimber]], de [[kâld]]ste [[moanne (tiid)|moanne]], [[dei|oerdeis]] in trochsneed [[temperatuer]] fan 13,9 [[°C]], en yn [[july]], de [[waarm]]ste moanne, in trochsneed deitemperatuer fan 35,3 °C. West-Teksas kriget jiers trochinoar folle minder [[delslach (waar)|delslach]] as de rest fan Teksas. Yn El Paso falt mar 250 [[mm]] jiers, hoewol't de rest fan 'e regio wat mear reinwetter kriget. De [[lânbou]] dy't yn it gebiet plakfynt, is dêrom yn hege mjitte ôfhinklik fan [[yrrigaasje]] út ûndergrûnske wetterboarnen lykas de [[Ogallala Akwifer]]. Ek [[rivier]]en as de [[Pecos (rivier)|Pecos]] en de [[Rio Grande]] wurdt foar yrrigaasjedoelen in protte wetter úthelle.
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/West_Texas ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|West Texas}}
}}
[[Kategory:Regio yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Geografy fan Teksas]]
55vv4j11g65r41kz9f4k54tx651vinv
Europa-Park
0
175668
1243459
1158692
2026-10-28T22:01:01Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
ynlieding útwreide mei tekst fan 'e ynlieding op en: y.f.m. side fan 'e wike.
1243459
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks ferdivedaasjepark
| namme = Europa-Park
| ôfbylding = EP Haupteingang IMGP4199.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Haadyngong Europa-Park (2017)
| logo =
| lân = {{GERf}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Baden-Württemberg.svg|border|20px]] [[Baden-Wuertemberch]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Landkreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:DEU Ortenaukreis COA.svg|20px]] [[Ortenaukreis]]
| bestjoerlike ienheid 3 =
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| plak = [[Ofbyld:DEU Rust COA 02.svg|20px]] [[Rust (Baden)|Rust]]
| resort =
| adres = Europa-Park-Straße
| koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|48_16_6_N_7_43_15_E_type:city_scale:12500_region:NL|48° 16' NB, 7° 43' EL}}
| sels yn te foljen0 =
| namme sels yn te foljen0 =
| ôfkoarting =
| type = Attraksjejepark
| tema = [[Europa]]
| eigner = Famylje Mack
| útbater =
| iepen = It hiele jier
| oerflak = 97 ha
| attraksjes = 61
| achtbanen = 14
| wetterattraksjes = 6
| sels yn te foljen1 =
| namme sels yn te foljen1 =
| sels yn te foljen2 =
| namme sels yn te foljen2 =
| shows =
| wurknimmers =
| besikers = 5,4 miljoen (2022)
| netwurken =
| sels yn te foljen3 =
| namme sels yn te foljen3 =
| sels yn te foljen4 =
| namme sels yn te foljen4 =
| ferneamd nei =
| histoaryske namme =
| iepening = [[12 july]] [[1975]]
| sluting =
| fuortkommen út =
| opgien yn =
| sels yn te foljen5 =
| namme sels yn te foljen5 =
| sels yn te foljen6 =
| namme sels yn te foljen6 =
| sels yn te foljen7 =
| namme sels yn te foljen7 =
| namme gebou =
| arsjitekt =
| boujier = [[1975]]
| sloopjier =
| boustyl =
| monumintale status =
| monumintnûmer =
| sels yn te foljen8 =
| namme sels yn te foljen8 =
| sels yn te foljen9 =
| namme sels yn te foljen9 =
| webside = [https://www.europapark.de/ Webstee Europa-Park]
| mapname = Baden-Wuertemberch
| mapwidth =
| lat_deg = 48
| lat_min = 16
| lat_sec = 6
| lat_dir = N
| lon_deg = 7
| lon_min = 43
| lon_sec = 15
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje Europa-Park
}}
'''Europa-Park''' is in [[attraksjepark]] by [[Rust (Baden)|Rust]] yn de [[Dútslân|Dútske]] dielsteat [[Baden-Wuertemberch]], dat oprjochte waard yn [[1975]]. It [[tema]] fan it park is it [[wrâlddiel]] [[Europa]] mei de dêr besteande [[kultuer]]en. It park beslacht in [[oerflak]] fan 95 [[hektare]], dat ferdield is yn tweintich temagebieten wijd oan 'e ferskate Europeeske lannen. Der binne likernôch hûndert ûnderskate [[attraksjes (ferdivedaasjepark)|attraksjes]], wêrûnder fêste [[show]]s en fjirtjin [[achtbaan|achtbanen]]. It byhearrende [[resort]] omfettet seis [[hotel]]s, in [[camping]], in [[tipy]]doarp, in [[bioskoop]] en in [[konferinsjesintrum]]. Yn [[2023]] wie Europa-Park nei it [[Disneyland Park (Parys)|Disneyland Park]] yn [[Parys]] it bêst besochte attraksjepark fan Europa. Yn it represintative jier [[2022]] mocht it park 5,4 miljoen besikers ferwolkomje. It resort as gehiel hie mear as 6 miljoen besikers. Yn itselde jier waard it park troch it [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tydskrift]] ''[[Amusement Today]]'' foar de achtste kear op rige útkeazen as it bêste attraksjepark fan 'e wrâld.
==Skiednis==
===It begjin===
Europa-Park is eigendom fan de Dútske famylje Mack. Yn [[1780]] rjochte Paul Mack yn it Dútske [[Waldkirch (Breisgau)|Waldkirch]] in bedriuw op dat houten koetsen boude. Hûndert jier letter waarden de wurksumheden útwreide en lei it bedriuw him ta op de bou fan weinen dy 't geskikt wiene om draaioargels te ferfieren. Letter kamen der ek weinen by dy't geskikt wiene foar merke-en sirkuseksploitanten.
Yn [[1920]] rjochte it fabryk him op it bouwen fan merke-attraksjes. Dat resultearre deryn dat in jier letter de earste houten achtbaan produsearre waard. Yn de [[1970-er jierren|jierren 1970]] kamen Franz Mack en syn soan Roland Mack op it idee om in attraksjepark op te rjochtsjen, nei't sy yn it bûtenlân ferskate attraksjeparken besichtige hiene, ûnder oare Disney-parken. It idee achter it attraksjepark wie dat it in showroom wurde moast, wêryn 't de produkten fan it bedriuw (''MACK Rides'') toand waarden. Dêrfoar hie de famylje earst in lokaasje tichtby [[Breisach am Rhein]] op it each flakby de keunstmjittige mar Europa-See. De gemeente karde de bou fan in attraksjepark goed. Dielsteat Baden-Württemberg wie tsjin omdat de mar en de omjouwing nedich wiene om oerstallich wetter út de rivier de [[Ryn]] opfange te kinnen.
In folgjende mooglikheid wie in terrein fan 20 bunder by it plak [[Neuenburg am Rhein]] direkt grinzjend oan de [[Bundesautobahn 5|Autobahn 5]]. Der moast dan in tunnel ûnder de sneldyk oanlein wurde. Dit soe 1 miljoen [[Dútske Mark|DM]] kostje en dat fûnen se in te grutte ynvestearring. De úteinlike lokaasje waard fûn by it doarp Rust, it gong nei [[Slot Balthasar]] mei dêrby in mearkespark. Mynhear Mack kocht it gehiel en naam ek in tal bisten fan it eardere mearkespark oer.
Op 12 july 1975 iepene Europa-Park mei tweintich attraksjes, wêrûnder in monorail, midgetgolfbaan en rûnfeartattraksjes. Om de midgetgolfbaan hinne stiene miniatuergebouwen opsteld fan ferskate bekende gebouwen lykas de [[Eiffeltoer]] en it [[Paleis fan Westminster]]. Yn [[1976]] iepene it park in oldtimerbaan. Twa jier letter iepenen de attraksjes: Jungle Rafts en Tiroler Wildwasserbahn en ûntfong it park 1 miljoen besikers. Yn [[1979]] iepene de boattocht Elfenfahrt en twa jier letter in draaimûne.
===Europeeske lannen===
Sân jier nei de iepening begûn it attraksjepark him te rjochtsjen op it tema Europeeske lannen. Yn [[1982]] iepene it temagebiet Itaalje. It earste temagebiet basearre op it nije tema. It temagebiet iepene mei-inoar mei twa darkrides: Geisterschloss en Ciao Bambini. Fan dat stuit ôf makke it attraksjepark dúdlik gebrûk fan de ûnderfiningen en ynspiraasje dy 't de famylje Mack yn Amerikaanske attraksjeparken opdien hie. In part fan de attraksjes dy't boud waarden yn de jierren 80, wiene dúdlik ynspirearre op attraksjes yn it [[Disneyland Resort]] en [[Walt Disney World Resort]]. Sa is it Geisterschloss basearre op The Haunted Mansion en Ciao Bambini op it's a small world. Opfallend is dêrby dat it Walt Disney World Resort yn [[1982]] it attraksjepark [[Epcot]] iepene. In attraksjepark dat foar it grutste part ek as tema lannen hat.
De twadde monorail ''"EP-express"'' iepene yn [[1995]] mei in tal stasjons en tsjinne as transportsysteem troch it hiele park. Dêrby iepene Europa-Park it earste hotel. It ''"hotel El Andaluz"'' mei as tema Portegal. Yn [[1996]] iepene it temagebiet Dútslân. Yn [[1998]] iepene it attraksjepark in kampearterrein dêr't besikers oernachtsje koene. It kampearterrein waardt yn 2010 útwreide mei bebouwing yn de styl fan it Wylde Westen. Yn [[2014]] iepene it suver oerdekte temagebiet ''"Königreich der Minimoys"''. It park wike hjirby ôf fan it lannetema.
Op [[26 maaie]] [[2018]] waard de darkride ''"Piraten in Batavia"'' yn it Nederlânske temagebiet troffen troch in brân. Ek in part fan it temagebiet Skandinaavje waard ferwoaste, wêrtroch't wyldwetterbaan ''"Fjord Rafting"'' tydlik sletten wurde moast.<ref>[https://www.looopings.nl/weblog/10128/Europa-Park-getroffen-door-enorme-brand.html {{nl}} Looopings, 26-5-2018, Europa-Park getroffen door enorme brand: attractie verwoest ''Riedplachte op 8-7-2024'']</ref><ref>[https://www.looopings.nl/weblog/12025/Een-jaar-na-megabrand-in-Europa-Park-Mijn-levenswerk-werd-verwoest.html {{nl}} Looopings, 26-5-2019, Eén jaar na megabrand in Europa-Park: 'Mijn levenswerk werd verwoest' ''Riedplachte op 8-7-2024'']</ref> Op [[28 novimber]] [[2019]] waard it swimbadkompleks ''"Rulantica"'' iepene foar besikers.<ref>[https://www.looopings.nl/weblog/13354/Europa-Park-opent-waterpark-Rulantica-de-eerste-reacties.html {{nl}} Looopings, 4-12-2019, Europa-Park opent waterpark Rulantica: de eerste reacties ''Riedplachte op 8-7-2024'']</ref>
Op 19 juny 2023 waard Europa-Park opnij troffen troch in grutte brân. Dy ûntstie yn in technyske romte yn in gebouwekompleks oan de râne fan it Eastenrykske temagebiet. De brân sloech letter ek oer nei it Spaanske gebiet. Achtbaan ''"Alpenexpress "Enzian""'', de ''"Tiroler Wildwasserbahn"'' it Spaanske stasjon fan de ''"Panoramabahn"'' rekken skansearre, de walktroughattraksje ''"Yomi-Zauberwelt der Diamanten"'' gie hielendal ferlern en der waarden ek twa sûvenirwinkels troffen.<ref>[https://www.looopings.nl/weblog/24677/Fotos-Europa-Park-gestart-met-heropbouw-afgebrande-attracties.html {{nl}} Looopings, 31-1-2024, Foto's: Europa-Park gestart met heropbouw afgebrande attracties ''Riedplachte op 8-7-2024'']</ref> Walktroughattraksje ''"Yomi-Zauberwelt der Diamanten"'' waard ferfongen troch in klimpark mei de namme ''"Yomi Abenteuer Trail"'' die yn [[2024]] iepene.<ref>[https://www.looopings.nl/weblog/24149/Europa-Park-bouwt-nieuw-avonturenparcours-touwbruggen--rotspartijen-en-trollen.html {{nl}} Looopings, 25-11-2023, Europa-Park bouwt nieuw avonturenparcours: touwbruggen, rotspartijen en trollen ''Riedplachte op 8-7-2024'']</ref>
==Temagebieten==
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier allemand (03).JPG|thumb|right|200px]]
===Dútslân===
Yn it temagebiet Dútslân sit de haadetree fan it attraksjepark. De haadetree sit ûnder in monorailstasjon. Achter de haadetree sit in leane, de Deutscher Allee, mei oan beide siden gebouwen dy 't kwa arsjitektuer basearre binne op de bebouwing yn Súd-Dútslân. Healwei dizze haadstrjitte oerspant in poarte mei in klokketoer de strjitte. Yn de bebouwing binne hoareka en winkels. Krekt njonken it monorailstasjon binne restanten fan 'e Berlynske Muorre. Yn in sydstrjitte fan 'e haadstrjitte sit de attraksje Voletarium, dêr 't it eksterieur fan ôfwykt fan dat fan 'e haadstrjitte. Njonken it Swarte Wâld restaurant is it karnavalsmuseum. Oan de ein fan de haadstrjitte makket bebouwing plak foar in parkachtige omjouwing. Oan dit park leit Slot Balthasar en ek in tal attraksjes, wêrûnder it stasjon fan de stoomtrein en in oldtimerbaan.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Gondole des elfes (3).jpg|100px]]
|Elfenfahrt
|Wetterattraksje
|
|-
|[[Ofbyld:Voletarium Europa-Park.jpg|100px]]
|Voletarium
|Bewegingssimulator
|
|-
|
|Oldtimer-Fahrt
|rûnrit
|
|-
|
|Marionetten-Bootsfahrt
|Wetterattraksje
|
|-
|
|Jim Knopf
|rûnrit
|
|-
|
|Panoramabahn-stasjon<br>"Dútslân"
|Trein
|Folgjende halten: Ingelân, Spanje en Ruslân.
|-
|
|EP-Express-stasjon<br>"Alexanderplatz"
|Monorail
|Folgjende halten: Hotels, Spanje en Grikelân.
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
| Rock Café
| Betsjinning
| moarnsbrochje, hamburgers en bowls
|-
| Schwarzwälder Vogtshaus
| Kafetaria
| Dútske lekkernijen lykas Fleischäs', Bratwurst, Schinken en wyn út de regio Baden.
|-
|Walter's Wurstbude
|Loketferkeap
|Dútske lekkernijen Bratwurst en Currywurst.
|-
|Restaurant Schloss Balthasar
|All la carte restaurant
|Gerjochten út Baden en de Elzas.
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier autrichien (01).JPG|thumb|right|200px]]
===Eastenryk===
It temagebiet Eastenryk is dekorearre as berchlandachap. Hjiryn sitte achtbaan Alpenexpress "Enzian", beamstamattraksje "Tiroler Wildwasserbahn" en in klimppark, wêrby't de achtbaan en beamstamattraksje krúst wurde. Yn it bûtengebiet binne in sweefmûne, biergarten en it restaurant Seehaus dat útsjoch biedt op in mar.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Alpenexpress Enzian (07).JPG|100px]]
|Aplenexpress Enzian
|Achtbaan
|
|-
|
|Josefinas kaiserliche Zauberreise
|Wetterattraksje
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Wiener Wellenflieger (01).JPG|100px]]
|Wiener Wellenflieger
|Sweefmûne
|
|-
|
|Donau Dampfer
|Rûnfeart
|
|-
|
|Würmchen Wies'n
|Boartersplak
|
|-
|
|Yomi Abenteuer Trail
|klimpark
|
|-
|[[Ofbyld:Tiroler wildwasserbahn europapark.jpg|100px]]
|Tiroler Wildwasserbahn
|Beamstamattraksje
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Erdinger Weißbiergarten
|Biergarten
|Njonken ferskate bierspesjaliteiten serveare se hjir ek alderhande hertige lekkernijen
|-
|Seehaus
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Ferskate Eastenrykske spesjaliteitn lykas Wiener Schnitzel, brette hin. Käs'Spatzen, Kaiserschmarrn.
|-
|Tiroler Jausenstandl
|Kafetaria
|Eastenrykske snacks lykas Kässpatzen en Käsekrainer
|}
[[Ofbyld:Europa-Park Francio 2.jpg|thumb|right|200px]]
===Frankryk===
It temagebiet Frankryk is boud om in fiver hinne. Blikfanger is in grutte sulveren bol oan it haad fan de fiver. Yn dizze bol sit de achtbaan Eurosat - CanCan Coaster. Under de bol húsfestet de darkride Madame Freudenreich Curiosités. Tegnover de bol, oan de oare kant fan de fiver, sit de 75 meter hege útkyktoer Euro Tower. Oan wjerskanten fan de fiver stiet ferskate bebouwing yn Frânske arsjitektuer. De gebouwen húsfestje hoareka en winkels. It temagebiet hat in sydstrjitte dêr 't de dekoraasje yn it teken stiet fan de filmwrâld. Yn de sydstrjitte binne tapaslik in 4 D-bioskoop en studioromtes dêr 't Europa-Park de mooglikheid hat om media te produsearjen. Achter de sulveren bol sit de achtbaan Silver Star.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park Rust turo Eurotower.jpg|100px]]
|Euro Tower
|Utsjochtoer
|75 meter heech
|-
|[[Ofbyld:Frontansicht von Eurosat - CanCan Coaster.jpg|100px]]
|Eurosat - CanCan Coaster
|Achtbaan
|De achtbaan sit folslein yn in 45 meter hege grize koepel.
|-
|[[Ofbyld:Madame Freudenreich Curiosités.jpg|100px]]
|Madame Freudenreich Curiosités
|Darkride
|
|-
|
|4D bioskoop
|Bioskoop
|
|-
|[[Ofbyld:Europa Park - Silver Star - panoramio - Baden de.jpg|100px]]
|Silver Star
|Achtbaan
|Oant 2012 de heechste achtbaan fan Europa.
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Tarte Flambée Flammkuchenstand
|Loketferkeap
|Boppe iepen fjoer bakte flammkuchen en wyn út de Elzas.
|-
|Petite France
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Moarnsbrochje, lunch mei krokante hin of kordon bleu, en kofjespesjaliteiten mei swiete lekkernijen út Frankryk.
|-
|Elzasser Bakkerij
|Bakkerskafee
|kopke kofje to-go, croissants, beleine stokbroadsjes en tartelettes mei fruit.
|-
|Chez Marianne
|Loketferkeap
|Kofjespesjaliteiten, gebak, baguettes, wyn, cocktails en sjampanje
|-
|Mille Fleurs
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Italjaanske gerjochten
|-
|Bistro Tomi Ungerer
|Betsjinning
|Frânske gerjochten lykas Flammkuchen, kafee au lait en in wiidweidich gebakbuffet.
|-
|Crêperie Nadine
|Loketferkeap
|Frânske crêpes mei ferskillende swiete en hertige yngrediïnten.
|-
|Motorsports Bar
|Loketferkeap
|Hertige nacho's, farske hotdogs en koele drankjes.
|-
|Happiness Station Silver Star
|Loketferkeap
|Softiis mei fruit, toppings en sauzen
|}
[[Ofbyld:Europa-Park Grekio preĝejo.jpg|thumb|right|200px]]
===Grikelân===
Temagebiet Grikelân is kwa arsjitektuer ynspirearre op it Grykske eilân Santorini. Oan in mar is in doarp realisearre mei wite bepleistering en blauwe dakken. Yn de gebouwen binne winkels en hoareka. Under it doarp leit de ynteraktive darkride Abenteuer Atlantis. De entree leit op in healferdjippe lizzing mei it strjitnivo. Yn ien fan de gebouwen op strjitnivo sit madhouse Fluch der Kassandra. Op de boppestende ferdjipping fan it doarp is in stasjon fan de monorail. Foar it wite doarp oer sit in teäter dêr 't benammen reedrydshows organisearre wurde. Oan it doarp grinzet in mar dêr 't men fan de terrassen fan de ferskate hoareka útsjoch op hat. Yn en om de mar leit de wetterachtbaan Poseidon. Efter dizze achtbaan leit achtbaan Pegasus.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier grec (05).JPG|100px]]
|Abenteuer Atlantis
|Darkride
|
|-
|[[Ofbyld:Poseidon-wasserachterbahn-europa-park.jpg|100px]]
|Poseidon
|Achtbaan
|
|-
|[[Ofbyld:Pegasus europapark.jpg|100px]]
|Pegasus
|Achtbaan
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier grec (06).JPG|100px]]
|EP-Express-stasjon<br>"Grikelân"
|Monorail
|Folgjende haltes: Dútslân (stasjon "Alexanderplatz"), Hotels en Spanje.
|-
|
|Fluch der Kassandra
|Draaiend hûs
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|Taverna Mykonos
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Grykske spesjaliteiten lykas gyros, salade mei feta, pitabôle en tzatziki
|}
===Ierlân===
Ierlân is benammen rjochte op bern en bestiet dus benammen út berneattraksjes lykas in berneachtbaan, oldtimerbaan en boarterstún. Yn it temagebiet stiet in gebou dekorearre as kastiel, in ferwizing nei de myte om de Fairies en harren kastiel hinne. Ek binne der ferwizings yn it temagebiet nei de Leprechauns te finen.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Old Mac Donald’s Tractor Fun
|Rûnrit
|
|-
|[[Ofbyld:Ba-a-a Express Europa Park (Rust).png|100px]]
|Ba-a-a Express
|Achtbaan
|
|-
|
|Dancing Dingie
|Skommelskip
|
|-
|
|Sheep Rock
|Wetterattraksje
|
|-
|
|Limerick Castle
|Boarterstún
|
|-
|
|Parcours BIG Bobby Car
|
|Rinnautootsjes foar pjutten
|-
|
|Little Lamb’s Land
|Boarterstún
|
|-
|[[Ofbyld:Europapark 1 271017.jpg|100px]]
|Spinning Dragons
|Spin 'n Puke
|
|-
|
|Tower Tow
|
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|The O'Mackay's Café and Pub
|selsbetsjinningsrestaurant
|Ierske lekkernijen, lykas Shepherd's Pie, gebak en iis of foar de folwoeksenen in glês Guinness
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier anglais (02).JPG|thumb|right|200px]]
===Ingelân===
Yn dit temagebiet wurdt Ingelân, as ûnderdiel fan it Feriene Keninkryk, útbylde. De bebouwing is yn Ingelske styl en de attraksjes ferwize nei Ingelân. Sa stiet der in demolition derby mei as auto's Londenske taksys en in fleanende tapyt yn de foarm fan in reade Londenske bus. Ek is der in leane mei dêryn merke- en gokspullen, in ferwizing nei de Ingelske badplakken dêr't dit op grutte skaal oanwêzich is. Ek is der in ynteraktive walkthrough-attraksje, wêrby't besikers ien foar ien troch in gong rinne moatte, wêrby 't se laserstrielen ûntwike moatte. Op de eftergrûn is muzyk út James Bondfilms te hearren. Op it mêd fan hoareka is der in Ingelske pub neiboud yn it temagebiet.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Silverstone-Piste
|Rûnrit
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park Anglio historia karuselo 2.jpg|100px]]
|The British Carousel
|Draaimûne
|
|-
|
|Queen’s Diamonds – Laser Maze
|walkthrough
|
|-
|
|Arena of Football - Be Part of It!
|Botsauto fuotbal
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - London Bus (01).JPG|100px]]
|London Bus
|Fleanend tapijt
|
|-
|
|Crazy Taxi
|Demolition Derby
|
|-
|
|Panoramabahn-stasjon<br>"Paddington Station"
|Trein
|Folgjende halten: Ingelân, Spanje en Dútslân.
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Arena of Football – Sportsbar
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Wikseljende iepeningstiden, serveert snacks en broadsjes, en der stiet in Coca-Cola Freestyle-automaat.
|-
|The Three Piglets
|Kafee
|Hin, hamburgers, patat en fish and chips.
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier italien (03).JPG|thumb|right|200px]]
===Itaalje===
It temagebiet Itaalje hat de foarm fan in rjochthoeke en ûnderskiedt him troch in fiver yn it midden fan it temagebiet. Yn de fiver steane fonteinen en peallen mei de kleuren read wyt. Dat is in ferwizing nei de kanalen fan Venetië. Om de fiver hinne stiet bebouwing yn Italjaanske arsjitektuer, wêrûnder in 25 meter hege campanile. Hjiryn binne hoareka, winkels en de entree nei trije attraksjes: Geisterschloss, Piccolo Mondo en Volo Da Vinci. Itaalje is it earste temagebiet yn Europa-Park fan it momint ôf dat it park mei it tema Europeeske lannen wurkje soe.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Volo da Vinci.jpg|100px]]
|Volo Da Vinci
|Monorail
|
|-
|[[Ofbyld:Château hanté.jpg|100px]]
|Geisterschloss
|Spûkhûs<br>Darkride
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Piccolo Mondo 1.JPG|100px]]
|Piccolo Mondo
|Darkride
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Pizzeria Venezia
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Pizza's, pasta's, smaaklike antipasti en knapperige salade.
|-
|Pastaria di Enzo
|Loketferkeap
|Italjaanske pasta's to go
|-
|Gelateria
|Loketferkeap
|Iis
|-
|Waffelbäckerei
|Loketferkeap
|knapperige wafels en Berliner bollen mei fanyljekrêm, slachrjemme of sûkeladesaus
|-
|Mario’s Pizza
|Loketferkeap
|Pizza
|-
|Café Benedetto
|Kafee
|Ferskate kofjespesjaliteiten, Italjaanske aperittiven en gebak.
|}
[[Ofbyld:VoltronNeveraEntrance.jpg|thumb|right|200px]]
===Kroaasje===
Yn it temagebiet Kroaasje is in temagebiet dat sûnt 2022 yn ûntwikkeling is tusken de temagebieten Ruslân en Griekelân.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:EP Voltron.jpg|100px]]
|Voltron Nevera
|Achtbaan
|
|-
|
|Nikola Tesla's Beautiful Croatia
|360° Bioskoop
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Sunce i Lavanda
|Loketferkeap
|20 smaken iis, en kofje mei gebak.
|-
|Ćevapčići Snack
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Pitabroadsje mei farsk bakte evapčiči en alkoholfrije kâld drinken en bier
|}
===Liechtenstein===
In lyts plein tusken de Switserske bobslee-achtbaan en it Ingelske temagebiet. Op it plein stiet in ballonfeart.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Liechtensteiner Ballonfahrt
|Ballonvaart draaimûne
|
|}
===Lúksemboarch===
It temagebiet Lúksemboarch bestiet út in plein en in gebou yn 'e foarm fan in puntige sirkustinte. Hjiryn sitte in monorailstasjon en hoareka. Yn ien fan de restaurants sit in miniatuerachtbaan, dêr 't iten op spesjaal dêrfoar ornearre ' weinen ' oer it trajekt ride.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Monorail-Bahn<br>"Lúksemboarch"
|Monorail
|Folgjende haltes: Yslân.
|-
|
|Teäter
|Draaiend teäter
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Melusina Snacks & Drinks
|Loketferkeap
|donuts mei ferskate toppings en drinken.
|-
|FoodLoop
|All la carte restaurant
|De gerjochten geane oer de kop! Je bestelle it iten en drinken fan fia in touchscreen, en it komt op dyn tafel oan oer in achtbaan! De rails fan de achtbaan rinne boppe de 215 sitplakken yn it restaurant.
|}
[[Ofbyld:Europa-Park Nederlando 2.jpg|thumb|right|200px]]
===Nederlân===
It Nederlânske temagebiet is dekorearre nei de arsjitektuer fan de Zaanske Skâns. Der sit yn it temagebiet in plein mei neistlizzende hoareka lykas in Yndysk restaurant en poffertsjekream en de entree fan de darkride Piraten yn Batavia. Yn it midden fan it plein stiet in teekopke-attraksjes skildere yn Delfts blauwe kleuren. Fierder binne der noch in red baron-attraksje en koggemûne te finen.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Fliegender Holländer
|Draaimûne
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park Nederlando infana karuselo.jpg|100px]]
|Roter Baron
|draaimûne mei earmen
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier néerlandais (02).JPG|100px]]
|Koffiekopjes
|Teekopkesattraksje
|
|-
|[[Ofbyld:Piraten in Batavia 2020.jpg|100px]]
|Piraten in Batavia
|Darkride
|
|-
|
|Ballpool
|Ballenbak
|
|-
|
|Mini-Scooter
|Botsauto's
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Friethuys
|Loketferkeap
|Nederlânske snacks
|-
|Bamboe Baai
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Bowls, brette hin en loempia's
|-
|Molencafé
|Kafee
|Wikseljende iepeningstiden, krêpes en oare swiete lekkernijen lykas gebak, iis, kofjespesjaliteiten en koele drankjes.
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier portugais (03).JPG|thumb|right|200px]]
===Portegal===
Portegal bestiet as temagebiet út in keunstmjittich oanlein mear. Yn dizze mar leit in replika fan it skip de Santa Maria út 1482. Yn de mar leit de wetterachtbaan Atlantica SuperSplash. Oan de râne fan de mar sit in wetterkanon dêr 't besikers fan de attraksje mei wiet spuite wurde kinne.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Atlantica SuperSplash (41).JPG|100px]]
|Atlantica SuperSplash
|Wetterattraksje
|
|-
|
|Casa da Aventura
|Oerdútsen boartersplak
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Magellan Lounge
|Kafee
|Selsmakke punch, pittige gin-tonics, ferfrissende spritz-drankjes en kreative cocktails
|-
|Casa Atlântica
|Selsbetsjinningsrestaurant
|broadsjes en baguettes
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier russe (09).JPG|thumb|right|200px]]
===Ruslân===
It temagebiet Ruslân hat in haadstrjitte mei bebouwing yn Russyske arsjitektuer. Hjir sit ek it stasjon fan de stoomtrein en de darkride Schlittenfahrt Schneeflöckchen. Yn de oare bebouwing binne hoareka, winkels en in museum dêr 't persoanen yn tradisjonele Russyske klean oan hânwurk dogge. Oan de ein fan de haadstrjitte stiet in grut futuristysk gebou. Yn en om it gebou is de draaiende achtbaan Euro-Mir. Foar de entree fan Euro-Mir stiet in Russysk romtestasjon. Dizze is ynrjochte as museum en te besykjen.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Euro-Mir (04).JPG|100px]]
|Euro-Mir
|Achtbaan
|
|-
|
|Lada Autodrom
|Rûnrit
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier russe (01).JPG|100px]]
|Panoramabahn-stasjon<br>"Ruslân"
|Trein
|Folgjende halten: Ingelân, Spanje en Dútslân.
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|CMAK - Russian Food & Burgers
|Loketferkeap
|hamburgers, patat en kâld drinken
|}
[[Ofbyld:Europa-Park norvega bastona preĝejo 1.jpg|thumb|right|200px]]
===Skandinaavje===
It temagebiet Skandinaavjebestiet út in haadstrjitte dêr 't him ferskate hoareka befine en de entree nei de darkride Snorri Touren. Bûten dizze haadstrjitte stiet op in eilân in replika fan in Noarske staaftsjerke. Hjir binne oantinkens oan de ûnderwilens ferstoarne grûnlizzers fan it attraksjepark. Ek kin de tsjerke brûkt wurde foar eveneminten lykas houliken. Fierder binne der yn it temagebiet in skommelskip en it wyldwetterbaan Fjord Rafting.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Snorri Touren.jpg|100px]]
|Snorri Touren
|Darkride
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier scandinave (16).JPG|100px]]
|Vindjammer
|Skommelskip
|
|-
|[[Ofbyld:Rafting.jpg|100px]]
|Fjord Rafting
|Wyldwetterbaan
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|granini Saft Butikk
|Loketferkeap
|Drinken en Cocktails
|-
|Is Huset
|IIsalon
|IIs en kofje
|-
|Fiskehuset
|Loketferkeap
|Fisk
|-
|Fjord Restaurant
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Bakte fisk, Skandinavyske fleisgerjochten, Farsk bakte plaatkoeken en kanielbroadsjes.
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier espagnol (04).JPG|thumb|right|200px]]
===Spanje===
It temagebiet Spanje leit yn in healrûne foarm grinzjend oan it hotelresort fan it park. Ek grinzet de entree foar hotelgasten oan dit temagebiet. Ek herberget Spanje in arena foar optredens, in stasjon foar de stoomtrein, stasjon foar de monorail en ferskate hoareka en winkels. Kwa attraksje-oanbod binne der in koggemolen en rûpsbaan dy 't beide oerdutsen binne. Alle bebouwing yn it temagebiet is dekorearre nei de Spaanske arsjitektuer.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Feria Swing (01).JPG|100px]]
|Feria Swing
|Draaimûne mei earmen
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Les goélettes de Colomb (01).JPG|100px]]
|Kolumbusjolle
|
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier espagnol (15).JPG|100px]]
|Panoramabahn-stasjon<br>"Ruslân"
|Trein
|Folgjende halten: Ingelân, Dútslân en Ruslân.
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier espagnol (05).JPG|100px]]
|EP-Express-stasjon<br>"Spanje"
|Monorail
|Folgjende haltes: Dútslân (stasjon "Alexanderplatz"), Hotels en Grikelân.
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Heladería Estrellas
|IIssallon
|Withoefolle iis smaken en grutte iiskoupes.
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier suisse (04).JPG|thumb|right|200px]]
===Switserlân===
It temagebiet is dekorearre nei in Switsersk doarp. Yn de ferskate gebouwen binne hoareka, dêr 't ûnder oare fondue servearre wurdt en in sûkeladewinkel. In tal huzen is ynrjochte as wenhûs dêr 't ferskate poppen yn dracht opsteld steane. Oer, troch en lâns it temagebiet rint de bobslee-achtbaan Schweizer Bobbahn. Oan de westkant fan it doarp sit de wylde-mûs-achtbaan Matterhorn-Blitz en in spin 'n puke-attraksje.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:EPSchweizerBobbahn.jpg|100px]]
|Schweizer Bobbahn
|Bobslide-achtbaan
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Matterhorn Blitz (01).JPG|100px]]
|Matterhorn-Blitz
|Achtbaan
|
|-
|
|Jungfrau Gletschervlucht
|
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Refreshing Station an der Bobbahn
|Loketferkeap
|Kâld drinken
|-
|Spirello-Kartoffel-Hüüs
|Loketferkeap
|Ierappelspiralen mei dipsaus en ferskate krûden of in rjemmige saus fan tsiis.
|-
|Walliser Weinkeller
|Selsbetsjinningsrestaurant
|tsiisfondue en Switserske winen
|-
|Walliser Stuben
|Loketferkeap
|raclette en Switserske vesper-skûtel
|}
[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier islandais (02).JPG|thumb|right|200px]]
===Yslân===
It temagebiet Yslân grinzend oan it temagebiet Skandinaavje. Yslân hat twa blikfangers: de houten achtbaan Wodan - Anton burcoaster en lansearachtbaan Blue Fire Megacoaster. Yn it gebiet is in strjitte oanlein mei dêryn grinzjend houten bebouwing lykas yn Yslân te finen is. Hjiryn binne hoareka, winkels en in monorailstasjon. Yn 'e midden fan it temagebiet leit de attraksje Whale soktures – Northern Lights, in splash battle dy 't opfalt troch syn fjoertoer en rotsformaasjes.
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|[[Ofbyld:BlueFireCoaster.jpg|100px]]
|Blue Fire
|Achtbaan
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Litill Island (02).JPG|100px]]
|Lítill Island
|Wetterboarterstún
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Wodan - Timburcoaster (01).JPG|100px]]
|Whale Adventures - Northern Lights
|Wetterattraksje
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Wodan - Timburcoaster (68).JPG|100px]]
|Wodan
|Achtbaan
|
|-
|[[Ofbyld:Europa-Park - Quartier islandais (02).JPG|100px]]
|Monorail-Bahn<br>"Lúksemboarch"
|Monorail
|Folgjende haltes: Lúksemboarch.
|-
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Moby Dick Hot Dogs
|Loketferkeap
|Hotdogs servearre yn in broadsje mei sipels, augurken, saus en ketchup.
|-
|Flammlachsstand
|Loketferkeap
|Salm grille boppe iepen fjoer, servearre yn in broadsje of as gerjocht op in board.
|-
|Magnum Pleasure Store
|Loketferkeap
|sûkeladeiis mei toppings
|-
|Kaffi Hús
|Kafee
|beleine broadsjes en bagels, gebak en kofjespesjaliteiten
|-
|The Baltic - Coffee & Lounge
|Kafee
|kâld drinken of ferskate kofjespesjaliteiten
|}
===Grimms Märchenwald===
Oan de eaststrân fan it attraksjepark sit in mearkebosk. Der stiet ferskate bebouwing yn romantyske styl dy't bekende [[mearkes fan Grimm]] útbyldzje. Hjirby wurdt gebrûk makke fan spesjale effekten, muzyk en animatronics.
===Königreich der Minimoys===
Dit temagebiet is hast hielendal oerdutsen en stiet yn it teken fan 'e film Arthur en de Minimoys. Blikfanger is de attraksje Arthur, in motorisearre achtbaan mei darkridedielten. Fierder binne der yn it temagebiet hoareka, winkels en alle berneattraksjes te finen.
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Poppy Towers
|Frije fal toer
|
|-
|[[Ofbyld:Arthur Ride, Europa-Park (28278757250).jpg|100px]]
|Arthur
|Achtbaan
|
|-
|
|Wurzelrutschen
|Glydzbanen
|Glydzbanen fan 11 en 13 meter
|-
|
|Mül-Müls Karussell
|Draaimûne
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|Ice&Drinks
|Loketferkeap
|IIs en kâld drinken
|-
|Jack's DELI
|Selsbetsjinningsrestaurant
|feganistyske en fegetaryske lekkernijen
|}
===Abenteuerland===
Abenteuerland is een temagebiet mei ynfloeden út Afrika en Oseanië, sûnder grutte attraksjes der is in Wetterboarterstún en horeaka mei in wrâldkeuken. Earder wiene der al attraksjes yn dit temagebiet mar die binne hjoed de dei allegearre yndield by de omlizzende temagebieten.
{| class="wikitable"
|-
! width=100px|
! Namme
! Type
!width=250|Opm.
|-
|
|Wasserspielplatz
|Wetterboarterstún
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
!width=250|Keuken
|-
|SPICES – Küchen der Welt
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Ien mei it seizoen feroarjende menukaart mei ynternasjonale gerjochten
|-
|Crocodile Bar
|Kafee
|cocktails en kâld en waarm drinken
|-
|Adventure Food Station
|Loketferkeap
|hamburgers, knapperige patatsjes, kipnuggets en kâld drinken.
|}
==Oernachtsje by it park==
Europa-Park telt sân lokaasjes dêr 't oernachte wurde kin, wêrfan seis hotels en in kemping. It earste hotel iepene de doarren yn 1995, ''"Hotel El Andaluz"'' mei as Portugal as tema. Yn 1998 waard it kampearterrein iepene, it kampearterrein waard yn 2010 útwreide mei bebouwing yn de styl fan it Wylde Westen. It sechsde hotel ''" Hotel Krønasår"'' waard yn 2019 iepene.
De seis hotels yn Europa-Park foarmje mei sa'n 5.800 bêden it grutste hotelresort fan Dútslân. Gasten krije fan de hotels spesjale tagong ta it park en kinne it park 30 minuten foar reguliere iepeningstiid yn gean. Hotelgasten hawwe boppedat de mooglikheid om jûns fergees gebrûk te meitsjen fan it lêste iepeningsoere fan it park (mits se noch gjin tagongsbewiis foar dy dei hawwe). Foar gasten fan Hotel Krønasår, dat wat fierder fuort leit, wurdt in fergeze pindeltsjinst nei it park oanbean.
Fan 1996 oant en mei it winterseizoen 2015/16 koene besikers ek oernachtsje yn it pensjon ''"Circus Rolando"'' yn de direkte omjouwing fan de haadyngong. De 23 keamers wiene relatyf ienfâldich en fersierd mei kleurrike sirkusmotiven. Der wie gjin restaurant yn it pensjon. It waard begjin 2016 sletten om plak te meitsjen foar de attraksje Voletarium.
===Hotel El Andaluz===
It hotel El Andaluz iepene yn 1995 tegearre mei in oangrinzjend stasjon fan de monorail ''"EP-Express"''. It hotel is boud yn de styl fan Andalûsje yn Portegal. It hotel is trije ferdjippingen heech en hat ferskate soarten keamers, wêrûnder famyljekeamers en suites. Oan foarsjenningen hat it hotel in restaurant, bar, wellnesssintrum, sûvenirshop en in swimbad. Foar de yntree fan it hotel sit in oerkaping dêr't persoane-auto's har bagaazje yn- en útlade kinne. Foar de oerkaping stiet in keunstwurk besteand út in tal figueren, makke fan metaal, dy't mei de rêch nei inoar op in sokkel steane.
<gallery widths="150" heights="150">
ENTRANCE EL ANDALUZ.jpg|''Foargevel (2005)''
Castillo Alcazar-El Andaluz.JPG|''Boppe-oansjoch fan Hotel El Andaluz (linkergebou) en Hotel Castillo Alcazar (rjochtergebou) (2006)''
Hotel El Andaluz.JPG|''Binnentún fan it hotel (2014)''
</gallery>
===Hotel Castillo Alcazar===
Hotel Castillo Alcazar iepene yn 1999, en is it twadde hotel fan Europa-Park, it is boud as in midsiuwsk kastiel mei in Spaansk tema. It hotel grinzet oan hotel El Andaluz en is mei help fan in gongestelsel mei-inoar ferbûn. Yn dizze gongen binne ferskate harnassen en oar byldhouwurk. Ek is in fotomuorre dêr't tsientallen foto's fan mynhear Mack op hingje tegearre mei bekende persoanen lykas akteurs, politisy en sjongers. It hotel hat in rjochthoekige foarm en falt op, omdat it boppe alle oare gebouwen útstekt. Boppe yn it hotel befynt him in bar mei panorama-útsjoch. De bebouwing fan de bar stekt inkelde meters foar it gebou út. It hotel dielt de entree en resepsje mei hotel El Andaluz. Njonken in bar, hat it hotel ek noch in restaurant en swimbad.
<gallery widths="150" heights="150">
Hôtel (3).jpg|''Utsjoch fan it parkeardek ôf (2010)''
ENTRANCE AL CANZAR.jpg|''Undergeande sinne falt op it gebou (2005)''
Chambre d'hôtel (1).jpg|''Hotelkeamer mei balkon (2010)''
Hôtel (2).jpg|''Hotel út it attraksjepark wei sjoen (2010)''
</gallery>
===Hotel Colosseo===
Hotel Colosseo waard yn 2004 iepene in hotel mei in Italjaansk tema. It hotel is yn in heale sirkel boud. Yn de sirkel sit in rûn plein dat basearre is op in Italiaanske piazza. Oan it plein grinzet in part fan in neiboud Romeinsk teäter. Dy is te beklimmen en fungearret as útsjochpunt. Yn de bebouwing fan it teäter sitte inkelde suites, in wellnesssintrum en saunakompleks. Fierder herberget it hotel ferskate bars, restaurants en in swimbad.
<gallery widths="150" heights="150">
Hotel Colosseo1.JPG|''Utsjoch op de piazza (2014)''
Colosseo.jpg|''Haadyngong (2004)''
Hotel Colosseo.JPG|''Sicht fan boppenôf. It kompleks boppeyn is hotel Colosseo. Foar hotel Coloseo is Castillo Alcazar te sjen (2006)''
</gallery>
===Hotel Santa Isabel===
Yn 2007 iepene Hotel Santa Isabel de doarren it is it twadde hotel mei in Portegeesk tema en it fjirde hotel fan Europa-park. It hotel is boud yn de styl fan in Portegeesk kleaster, en falt op troch de rûne toer by de yngong en de wite bepleistering op it hiele gebou. Yn de lobby fan it hotel sitte ferskate ferwizings nei it tema. Sa binne der ferskate poppen fan mûntsen te finen. It hotel is mei in gongestelsel ferbûn mei hotel Castillo Alcazar en Hotel El Andaluz. Kwa fasiliteiten binne yn it hotel ûnder oare in restaurant, bar en swimbad.
<gallery widths="150" heights="150">
Europa - Park - Hotels - panoramio.jpg|''Eksterieur fan it hotel (linker gebou) rjochts binne de hotels Castillo Alcazar en El Andaluz te sjen. (2016)''
Vue depuis la chambre d'hôtel (3).jpg|''Efterkant fan it hotel mei it swimbad (2010)''
</gallery>
===Hotel Bell Rock===
It yn 2012 iepene hotel Bell Rock hat as tema New Ingelân in regio yn it uterste noardeasten fan de Feriene Steaten, mei maritime ynfloeden. Blikfanger fan it hotel is in 35 meter hege fjoertoer mei reade en wite streken dy't ynspirearre is op in fjoertoer yn Skotlân. Yn dizze fjoertoer sitte ferskate suites. It hotel leit súd fan hotel Colosseo. Tusken beide hotels leit in rivier. Kwa fasiliteiten beskikt it hotel oer in welnesssintrum, bars, restaurants en swimbad. Oan 'e efterkant ûnderskiedt it middelste gebou him troch de neoklassisistyske arsjitektuer. It gebou is wyt bepleistere en hat ferskate pylders.
<gallery widths="150" heights="150">
Hotel Bell Rock2.JPG|''Efterkant fan it hotel (2014)''
Hotel Bell Rock.JPG|De fjoertoer, blikfanger fan it hotel (2014)
</gallery>
===Hotel Krønåsar===
Yn 2019 iepene hotel Krønåsar, It sit neist it wetterpark Rulantica, en is wat fierder fan it attraksjepark ôf. It hotel hat ferskate tema's lykas Skandinaavje en in natuerhistoarysk museum. Kwa arsjitektuer binne der ferskate streamingen yn it kompleks werom te finen lykas neogotyk en neorenêssânse. Ek is de haadetree basearre op besteande bebouwing nei de hân fan de Nederlânske arsjitekt Pierre Cuypers lykas it Rijksmuseum Amsterdam en stasjon Amsterdam Centraal. It hotel is ien fan de grutste hotelresorts fan Dútslân. Yn de lobby hinget in skelet fan in seebist. Kwa fasiliteiten hat it hotel ferskate bars, restaurants, in swimbad en saunakompleksen. Ek is der in fergeze pindelbus foar hotelgasten fanwege de ôfstân tusken it hotel en it attraksjepark.
<gallery widths="150" heights="150">
Europa-Park Krønasår the museum hotel.jpg|''Foarkant fan it hotel (2019)''
HT22 Kronasar Vattenrytt See-2.jpg|''Efterkant fan it hotel (2023)''
</gallery>
=== Camp Resort & kampearterrein Europa-Park Camping===
Yn 1998 iepene men noardwestlik fan it attraksjepark in kampearterrein, dêr 't besikers oernachtsje kinne. Yn de jierren dy 't dêrop útwreide waard it kampearterrein, ek kaam der in "tipidoarp". Dizze tipi's kinne hierd wurde. It gebiet krige it Wylde Westen as tema. Der kamen saloons, hufkarren en blokhutten yn de styl fan dy perioade. It terrein leit oan in fiver, dêr't ek it restaurant Silverlake Saloon fêstige is. De Europa-Park Camping hat 200 kampearplakken foar caravans, steancaravans en tinten.
<gallery widths="150" heights="150">
Tipidorf im Europapark.JPG|''Tipidoarp Camp Resort (2011)''
Camp Resort.JPG|''De Huifkarren en blokhutten Camp Resort (2014)''
</gallery>
==Rulantica==
[[Ofbyld:Rulantica v.2.jpg|thumb|right|200px|''Oersjoch binnengebiet Rulantica (2020)'']]
[[Ofbyld:Rulantica wave pool.jpg|thumb|right|200px|''Golfslachbad (2020)'']]
Op 28 novimber 2019 waard súdeasten fan it doarp Rust it swimparadys Rulantica iepene, in swimbad mei binnen- en bûtenromten. It tema fan it wetterpark is basearre op in ferhaal fan MackMagic oer in fiktyf eilân yn de Europeeske Noarske See. Direkt derneist waard hotel Krønasår boud.
It Rulantica-terrein hat in totale oerflakte fan 450.000 m. It wetterpark hat 13 temagebieten mei in totale oerflakte fan 40.000 m, dêr 't goed 32.600 meter fan oerdutsen. De wetterfoarsjenning fan it park wurdt fersekere troch eigen boarnen op it terrein mei in jierlikse produksjekapasiteit fan 150.000 m, dy't fuorre wurde fanút de wetterfierende laach fan de Bopperyn. Sa'n 25 persint fan de elektrisiteit dy't nedich is foar Rulantica wurdt opwekt mei sinnepanielen dy't op it dak fan de parkeargaraazje ynstallearre binne.
Al koart nei de iepening fan it park kundige de organisaasje in nije útwreiding oan: it temagebiet Svalgurok. Op 3 juny 2021 waard dizze útwreiding fan Rulantica iepene. In jier letter folge de iepening fan de twist 'n splash-mûne.
Rulantica hat yn totaal 2 swimbad kafee's, 3 sauna's en 28 glydbanen yn 14 temagebieten. De measte attraksjes binne binnen, wêrby't Svalgurok it grutste temagebiet bûten is. It is 9.000m<sup>2</sup> grut, bestiet út njoggen glydsbanen en hat in [[amer]]dûs fan 2500 liter. Yn Rulantica is der ek in wetterkarrûsel neamd Tønnevirvel bûten de Frigg-timpel, dêr 't besikers in wetterslanggefjocht hâlde kinne. Ta de attraksjes hearre glydbanen mei in totale lingte fan 1.598 m, in golfslachbad, in streamfersnelling en in "lazy river".
;Glydzbanen
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Lingte
! Hichte
! Gebiet
! Lingte as<br>Minimale lingte
! Leeftiid
|-
|Kullerbuller
|16 m
|5,5 m
|Trølldal
|95 oant 150 sintimeter
|3 oant 12 jier
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Schabernakker
|24 m
|5,8 m
|Trølldal
|95 oant 150 sintimeter
|3 oant 12 jier
|-
|Snorri’s Rutscheplads
|
|
|Snorri Strand
|95 oant 150 sintimeter
|3 oant 12 jier
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Tommelplums
|20 m
|5,6 m
|Trølldal
|95 oant 150 sintimeter
|3 oant 12 jier
|-
|Falrok
|51 m
|6,4 m
|Svalgurok
|110 sintimeter
|8+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Hugin
|148 m
|16,5 m
|Rangnakor
|110 sintimeter,<br>ûnder 125 sintimeter allinne mei in folwoeksene
|8+
|-
|Isrok
|23 m
|3,2 m
|Svalgurok
|100 sintimeter
|4+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Istapprok
|23 m
|3,2 m
|Svalgurok
|100 sintimeter
|4+
|-
|Munin
|148 m
|16,5 m
|Rangnakor
|110 sintimeter,<br>ûnder 125 sintimeter allinne mei in folwoeksene
|8+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Översnabb
|18 m
|3,3 m
|Skip Strand
|110 sintimeter
|10+
|-
|Översnurra
|30 m
|3,3 m
|Skip Strand
|110 sintimeter
|10+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Överstor
|16 m
|3,3 m
|Skip Strand
|110 sintimeter
|10+
|-
|Skiprok
|12 m
|1,6 m
|Svalgurok
|100 sintimeter
|4+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Slalomrok
|48 m
|6,4 m
|Svalgurok
|110 sintimeter
|8+
|-
|Spiralrok
|36 m
|6,4 m
|Svalgurok
|110 sintimeter
|8+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Svalgur Rytt
|208 m
|19 m
|Vinterhal
|110 sintimeter,<br>ûnder 125 sintimeter allinne mei in folwoeksene
|Under de 10 jier allinne mei in folwoeksene
|-
|Två Fall
|133 m
|15 m
|Vinterhal
|110 sintimeter,<br>ûnder 125 sintimeter allinne mei in folwoeksene
|10+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Vågorrok
|33 m
|6,4 m
|Svalgurok
|110 sintimeter
|8+
|-
|Vragrok
|14 m
|1,6 m
|Svalgurok
|100 sintimeter
|4+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Dugdrob
|121 m
|20 m
|Rangnakor
|140 sintimeter
|12+
|-
|Isbrekker
|13,5 m
|4 m
|Vinterhal
|125 sintimeter
|10+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Stormrok
|39 m
|10,7 m
|Svalgurok
|125 sintimeter
|12+
|-
|Stormvind
|136 m
|15 m
|Vinterhal
|110 sintimeter,<br>ûnder 125 sintimeter allinne mei in folwoeksene
|10+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Vikingløp
|
|
|Nordiskturn
|110 sintimeter
|10+
|-
|Vildfål
|121 m
|20 m
|Rangnakor
|140 sintimeter
|12+
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Vinter Rytt
|153 m
|19 m
|Vinterhal
|125 sintimeter
|10+
|}
;Attraksjes
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
! Gebiet
!width=250|Opm.
|-
|Snorri Strand
|Spraypark
|Snorri Strand
|
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Snorri’s Spelaborg
|Boarterstún
|Snorri Strand
|
|-
|Hoppablad
|Hindernis parkoers
|Skip Strand
|
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Snorri's Saga
|Lazy river<br>Darkride
|Snorri's Saga
|
|-
|Surf Fjørd
|Golfslachbad
|Lumåfals
|
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Tønnevirvel
|Wetter draaimûne
|Frigg Tempel
|
|-
|Snorri Snorkling VR
|Dûke mei in VR-bril
|Skog Lagune
|
|-bgcolor="#D5E5EC"
|Vildstrøm
|streamfersnelling
|Vildstrøm
|
|}
;Horeaka
{| class="wikitable"
|-
! Namme
! Type
! Keuken
|-
|Kelpie Café
|Kafee
|kofjespesjaliteiten en swiete snacks
|-
|Happiness Station
|IIssalon
|Softiis mei in grutte kar oan ferskate toppings
|-
|Lumålunda
|Selsbetsjinningsrestaurant
|pizza, pasta en salades
|-
|panoraama - de Rulantica Bar
|Bar
|Cocktails, limonade en kofjespesjaliteiten
|-
|Skål Bar
|Bar
|bier en frisdrinken
|-
|Skogbar
|Swimbadbar
|Cocktails
|-
|Snekkjas
|Selsbetsjinningsrestaurant
|hamboargers, nuggets, patat, currywurst, salade en swiete snacks
|-
|Snorri’s Piknikbud
|Selsbetsjinningsrestaurant
|donuts, mini-beignets en frisdrinken
|-
|Tempel Krog
|Swimbadbar
|Cocktails
|-
|Viking Kaffi
|Selsbetsjinningsrestaurant
|Kofje, swiete lekkernijen, iiskolly's en iiskâld drinken
|-
|Viking Snåck
|Selsbetsjinningsrestaurant
|bowls, pasta's en riisgerjochten
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL
* Wikipedy:DE
* Wikipedy:NL, Rulantica
* Wikipedy:DE, Rulantica
{{Commonscat|Europa-Park}}
}}
{{Koördinaten|48_16_6_N_7_43_15_E_type:city_scale:12500_region:NL|48° 16' NB, 7° 43' EL}}
[[Kategory:Ferdivedaasjepark yn Dútslân]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1975]]
kr7cv0301p9fd3e5a599cyjjppe29fr
It Merk
0
181385
1243395
1243375
2026-10-28T12:03:33Z
Mysha
254
Ålân
1243395
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag Map of Märket.png|thumb|left|Flaggekaart fan ''It Merk'']]
[[File:Market plain fy.svg|thumb|''It Merk'' mei de ynternasjonale grins fan [[1985]].]]
[[Ofbyld:Märket.jpg|thumb|De fjoertoer fan It Merk]]
'''It Merk''' (yn it Sweedsk ''Märket''), is in lyts ûnbewenne eilân (0,033 km²) yn 'e Eastsee, tusken [[Sweden]] en de [[Ålâneilannen]]. It eilân heart ta de [[lân|lannen]] Sweden en Ålân, dêr't it lêste in ([[autonoom]]) part fan [[Finlân]] fan is. It westlikste part fan Ålân, en dêrmei fan gâns Finlân, is op It Merk.
Sa'n kilometer fierder nei it noardwesten leit it lytsere [[Merkstienen]] (''Märketshällor''), wat lykwols gâns yn Sweedsk gebiet leit.
== Grins ==
De oarspronklike lânsgrins dy't oer it eilân lei, waard yn [[1809]] fêstlein by de [[Frede fan Fredrikshamn]]. Yn [[1985]] is de grins lykwols oanpast: Finlân hie, yn de tiid dat it ûnder [[Ruslân|Russysk]] gesach foel, in [[fjoertoer]] op it eilân boud. It die lykwols bliken dat dy op Sweedsk gebiet stie. Dêrom is de grins sa feroare dat krekt dat part no wier Finsk is, mar as kompensaajse is in like grut part fan it earder Finske gebiet by Sweden kaam. It doel wie de feroaring sa te dwaan, dat dy gjin ynfloed hie op hoe grut de twa parten wienen, en ek dat by de wetterkante de grins net oars wie, om't dat de [[fiskerijrjocht]]en fan de beide lannen feroarje soen. It risseltaat is in grins yn in nuvere Z-foarm.
It Sweedske part fan it eilân leit oan de súdkant yn [[Stockholms län]], en oan de noardkant yn [[Uppsala län]]. De grins tusken disse twa is net feroare omwegen fan de grinskorreksje, mei it risseltaat dat Uppsala län dêrtroch krekt wat grutter is as wat it sûnder de korreksje wêze soe.
{{DEFAULTSORT:Merk, It}}
[[Kategory:Ålân]]
[[Kategory:Eilân yn Finlân]]
[[Kategory:Uppsala län]]
[[Kategory:Stockholms län]]
[[Kategory:Eilân yn Sweden]]
[[Kategory:Eilân yn de Eastsee]]
[[Kategory:Unbewenne eilân]]
[[Kategory:Ferdield eilân]]
lsihpdet6hs35opcjxlzcwpvy1y6gsc
Readrêchdwerchiisfûgel
0
182125
1243437
1237125
2026-10-28T21:03:15Z
RomkeHoekstra
10582
[[]]
1243437
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = readrêchdwerchiisfûgel
|Ofbyld = [[Ofbyld:Black-backed Kingfisher - Thailand S4E4286 (16317946515).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'')
|Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'')
|Skaai = [[dwerchiisfûgels]] (''Ceyx'')
|Wittenskiplike namme= Ceyx rufidorsa
|Beskriuwer, jier= [[Hugh Edwin Strickland|Strickland]], 1847
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart=
}}
De '''readrêchdwerchiisfûgel''' (''Ceyx rufidorsa'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1847 troch de Ingelske natoerûndersiker [[Hugh Edwin Strickland]] publisearre. De soarte libbet yn it tropysk reinwâld fan [[Súdeast-Aazje]].
== Beskriuwing ==
De readrêchdwerchiisfûgel wurdt likernôch 13 sm lang. De fûgel hat in giel boarst, in giele búk en is donkerread oant rôzeread op 'e wjukken. De rêch en de stút binne rôzeread oant lila; de snaffel is relatyf foars en oranjeread, lykas ek de boppekant fan 'e kop.
== Fersprieding ==
Readrêchiisfûgels libje yn primêr en sekundêr reinwâld by dobben en rivieren ûnder beamtegrien oant in hichte fan 1200 m boppe seenivo en bytiden ek yn mangrovebosken of sompbosken.
== Undersoarten ==
Der wurde fiif [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:
* ''C. r. rufidorsa'': it skiereilân [[Malakka (skiereilân)|Malakka]] en de eilannen [[Sumatra]], [[Bangka]], [[Belitung (eilân)|Belitung]], [[Java]], [[Borneo]] (útsein yn it noardeasten) en de [[Lytse Sûnda-eilannen]] oant [[Floares (Yndoneezje)|Floares]] en [[Pantar]].
* ''C. r. motleyi'': noardeastlik diel fan Borneo en de dêrfan noardlik lizzende eilannen.
* ''C. r. captus'': [[Nias]] (westlik fan Sumatra)
* ''C. r. jungei'': [[Batû-eilannen]] en [[Simeulue]]
* ''C. r. vargasi'': [[Lubang (eilân)|Lubang]], [[Mindoro]] ([[Filipinen]])
== Status ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre. De populaasjes geane troch it ûntboskjen yn oantallen efterút. Dat giet lykwols net sa hurd dat de efterútgong heger as 30% yn tsien jier is. Dêrfandinne stiet de readrêchdwerchiisfûgel as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]].
{{boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rufous-backed-dwarf-kingfisher-ceyx-rufidorsa BirdLife]
* [https://ebird.org/species/rubkin1/PH eBird]
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=2F51076C76584525 Avibase]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Roodrugdwergijsvogel Nederlânsktalige Wikipedy - Roodrugdwergijsvogel]
----
{{Commonscat|Ceyx rufidorsa|Readrêchdwerchiisfûgel}}
}}
{{DEFAULTSORT:Readrechdwerchiisfugel}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Dwerchiisfûgel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
nu7h63mlsox6v4s9b5rdqm2tjgegu2b
Berjocht:Side fan de wike 2026/wike 44
10
186617
1243398
1214499
2026-10-28T14:55:31Z
Mysha
254
kserofyt
1243398
wikitext
text/x-wiki
[[File:Various_Cactaceae.jpg|right|180px]]
De '''kaktussen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Cactaceae'') foarmje in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[stamme (taksonomy)|stamme]] fan 'e [[blêdplanten]] (''Euphyllophyta''), de [[klasse (taksonomy)|klasse]] fan 'e bedutsensieddigen (''Angiospermae'') en it [[skift]] fan 'e miereftigen (''Caryophyllales''). Ta dizze famylje hearre likernôch 1.750 [[soarte]]n [[fetplant]]en, dy't derom bekend steane dat dat se [[kserofyt|kserofiten]] binne (graach oer [[drûchte]] meie) en in protte skerpe [[stikel (botany)|stikels]] hawwe. Se komme foar yn in wiid ferskaat oan grutte en foarm. Kaktussen binne lânseigen yn 'e [[Nije Wrâld]], fan [[Patagoanje]] yn it suden oant it binnenlân fan [[Westlik Kanada]] yn it noarden. De iennichste útsûndering op dy regel is de [[mistelkaktus]] (''Rhipsalis baccifera''), dy't ek yn [[Afrika]] en [[Sry Lanka]] foarkomt. Yn [[Jeropa]] binne kaktussen benammen bekend as keamerplanten dy't net ferlet hawwe fan folle fersoarging.
:''[[kaktussen|Lês fierder]]''
f18vnh5k0q1nsecu2ra2vn2lsmg23vu
Bûnsdei
0
186666
1243485
1206882
2026-10-29T01:40:53Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243485
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Reichstag, Berlín, Alemania, 2016-04-21, DD 46-48 HDR.jpg|thumb|It Ryksdeigebou yn Berlyn dêr't de Bûnsdei yn fêstige is]]
[[Ofbyld:Deutscher Bundestag logo.svg|thumb|Logo fan 'e Bûnsdei]]
De '''Bûnsdei''' ([[Dútsk]]: ''Bundestag'') is it [[parlemint]] fan 'e [[Bûnsrepublyk Dútslân]]. It is it iennige [[grûnwet|konstitúsjonele]] orgaan dat streekrjocht troch it Dútske [[befolking|folk]] [[ferkiezing|keazen]] wurdt. De Bûnsdei waard yn [[1949]] oprjochte troch kêst III[b] fan 'e [[Grûnwet fan 'e Bûnsrepublyk Dútslân]] (''Grundgesetz'') as ien fan de wetjouwende organen fan Dútslân, njonken de [[Bûnsried (Dútslân)|Bûnsried]]. Yn 'e Bûnsried binne de dielsteatregearings yn fertsjintwurdige.
De Bûnsdei wurdt om 'e fjouwer jier keazen. Syn taak is njonken it fersoargjen fan federale wetjouwing de kontrôle fan it regear en it kiezen fan in [[Bûnskânselier fan Dútslân|bûnskânselier]]. De Bûnsdei bestiet út 630 ôffurdigen, dêr't der (op syn meast) 299 streekrjocht yn [[kiesdistrikt]]en keazen wurde.
Sûnt [[1999]] is de Bûnsdei húsfêste yn it [[Ryksdeigebou]] yn [[Berlyn]].
== Skiednis ==
It earste orgaan dat Bûnsdei neamd waard, wie it wetjouwende orgaan fan it [[Dútske Bûn]], dat fan [[1816]] oant [[1866]] yn [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] byinoar kaam. Dy Bûnsdei wie in konvinsje fan steatsgesanten. By de [[Revolúsjejier 1848|revolúsje fan 1848/49]] wie de Nasjonale Gearkomste, dy't yn Frankfurt byinoar kaam, it earste keazen Dútske parlemint en tsjinne as in grûnwetjouwende gearkomste foar in Dútske steat, dy't einlings net ta stân kaam.
De [[Noarddútske Bûn]], oprjochte yn 1866/67, wie de earste Dútske naasjesteat mei in keazen parlemint, dat lykwols lang om let de [[Ryksdei (Dútslân)|Ryksdei]] neamd waard. Yn 1870/71 waard de federaasje útwreide mei de Súddútske gebieten en waard tenei it [[Dútske Keizerryk|Dútske Ryk]] neamd. It [[Ryksdeigebou]], dêr't de hjoeddeistige Bûnsdei sûnt 1999 byinoar komt, waard yn [[1888]] boud. It Dútske Ryk wie doe noch gjin parlemintêre demokrasy yn moderne sin, mar in konstitúsjonele monargy mei demokratyske eleminten. De Ryksdei moast alle wetsfoarstellen goedkarre, hie it rjocht om wetjouwing yn te tsjinjen en hie begruttingssûvereiniteit. De kânselier en de keizerlike regearing wiene lykwols net ferantwurding ferskuldige oan it parlemint, mar allinnich oan 'e keizer. Yn [[1918]], guon wiken foar de ein fan 'e [[Earste Wrâldkriich]], krige de Ryksdei yn it ramt fan in grûnwetsherfoarming it rjocht om de kânselier it betrouwen te ûntsizzen en him ta ôfgean te twingen. Der wie ek gjin algemien kiesrjocht foar de Ryksdei; allinnich manlju âlder as 25 jier hiene stimrjocht by de Ryksdeiferkiezings.
[[Ofbyld:Bundesarchiv B 145 Bild-F010479-0006, Bonn, Bundeshaus mit Fahnen.jpg|thumb|Bundeshaus yn Bonn, dêr't de Bûnsdei fan 1949 oant 1999 yn fêstige wie]]
Nei de nederlaach yn 'e Earste Wrâldkriich waard Dútslân in [[Weimarrepublyk|federale republyk]] en in parlemintêre demokrasy mei de [[Grûnwet fan Weimar|Weimar-grûnwet]] fan [[1919]]. De kiesberjochtige âldens waard nei 21 jier ferlege en froulju krigen it rjocht te stimmen foar (en sitting te nimmen yn) de Ryskdei. De earste Dútske demokrasy mislearre lykwols om ferskate redenen, dêr't guon fuortendaliks ferbân fan holden mei de Ryksdei. It oars net as evenredige fertsjintwurdigingssysteem by ferkiezings levere gjin dúdlike mearderheden op en de ferskate partijen wiene net klear genôch en berik kompromissen en foarmje regearings. Dat late ta ferskate wikselings fan regearings en eardere ferkiezings. Yn de lêste jierren fan 'e Weimarrepublyk hiene de [[Ekstreem-rjochts|ekstreemrjochts]]e en [[Ekstreem-lofts|ekstreemloftse]] partijen in destruktive mearderheid yn 'e Ryksdei, dêr't regearings troch twongen waarden foar it grutste part mei needferoarderings te regearjen en om it parlemint hinne te gean. Yn [[1933]] waard [[Adolf Hitler]] ta [[rykskânselier]] beneamd en krige er troch de [[Ryksdeibrânferoardering]], de [[Machtigingswet]] fan [[1933]] en de dea fan [[rykspresidint]] [[Paul von Hindenburg]] yn [[1934]] ûnbeheinde macht. Dêrnei kaam de Ryksdei, dêr't fan novimber 1933 ôf allinnich de [[NSDAP|Nazypartij]] yn fertsjintwurdige wie, noch amper byinoar, allinnich om de needwetten te ferlingjen dêr't de nazydiktatuer offisjeel op basearre wie. De lêste kear dat de Ryksdei gearkaam, wie op [[26 april]] [[1942]].
Mei de [[Grûnwet fan de Bûnsrepublyk Dútslân|grûnwet fan 1949]], de twadde demokratyske grûnwet fan Dútslân, waard de Bûnsdei as nij parlemint ynsteld. Troch it spjalten fan Dútslân yn twaen wie de Bûnsdei oant 1990 [[de facto]] in [[West-Dútslân|Westdútsk]] parlemint. De [[Sosjalisme|sosjalistyske]] [[DDR]] yn [[East-Dútslân]] hie syn eigen parlemint, de [[Volkskammer]], dat lykwols, mei útsûndering fan d elêste sittingsperioade yn 1990 net út demokratyske ferkiezings fuortkaam. Om't [[West-Berlyn]] by de dieling offisjeel net ûnder de jurisdiksje fan 'e grûnwet foel, kaam de Bûnsdei byinoar yn [[Bonn]] yn ferskate gebouwen, lykas (tydlik) yn in earder wetterliedingbedriuw en lang om let yn it [[Bundeshaus (Bonn)|Bundeshaus]]. Boppedat koene de boargers fan West-Berlyn omreden de juridyske status fan 'e stêd net stimme by de ferkiezings fan 'e Bûnsdei, mar waarden se fertsjintwurdige troch 22 net-stimberjochtige ôffurdigen, dy't keazen waarden troch it [[Hûs fan Offurdigen (Berlyn)|Hûs fan Offurdigen]], de wetjouwende macht fan 'e stêd.
Sûnt de [[Dútske weriening (1990)|Dútske weriening]] yn 1990 is de Bûnsdei fannijs in folslein Dútsk parlemint. Yn 1999 ferhuze it Dútske parlemint fan Bonn nei Berlyn en is fannijs yn it Ryksdeigebou fêstige.
== Taken ==
[[Ofbyld:Deutscher Bundestag Plenarsaal Seitenansicht.jpg|thumb|It ''Plenarsaal'']]
=== Wetjouwingsproses ===
Tegearre mei de Bûnsried foarmet de Bûnsdei de wetjouwende macht fan it Dútske politike systeem. De Bûnsdei is ien fan de trije konstitúsjonele organen, njonken de Bûnsried en it federale regear, dy't it inisjatyfsrjocht hawwe foar it wetjouwingsproses. Om in wetsfoarstel yn 'e Bûnsdei yn te tsjinjen, is de stipe fan in fraksje of fan in tal parlemintsleden fan op syn minst fiif prosint fan alle parlemintsleden fertsjintwurdige. Alle wetsfoarstellen, ek dy fan 'e Bûnsried en it regear, wurde earst yn 'e Bûnsdei yn stimming brocht. In wetsfoarstel wurdt earst yn in earste lêzing besprutsen en dêrnei nei ien of mear kommisjes ferwiisd, dêr't it feroare wurde kin. De ferzje fan 'e kommisje dy't dêr út wei komt kin dan werom nei de plenêre gearkomste dêr't it yn in twadde en tredde lêzing oannommen wurdt. Yn dy faze kinne ek amendeminten yntsjinne wurde. Foar normale wetsfoarstellen is in gewoane mearderheid (mear ja-stimmers as nee-stimmers en ûnthâldings mei-inoar) nedich. Yn guon seldsume gefallen is neffens de grûnwet de saneamde kânseliersmearderheid nedich (mearderheid fan alle parlemintsleden). Foar wetten ta it wizigjen fan 'e grûnwet ie in twatred mearderheid fan alle leden fan 'e Bûnsdei nedich.
In wet dy't troch de Bûnsdei oannommen is, wurdt trochjûn oan 'e Bûnsried. Wetten dy't streekrjocht fan ynfloed op 'e dielsteaten binne moatte troch de Bûnsried oannommen wurde mei in mearderheid fan stimmen (wizigings fan 'e grûnwet fannijs mei in twatred mearderheid); alle oare wetten wurde achte oannommen te wêzen as de Bûnsried der yn 14 dagen beswier tsjin makket. In beswier fan 'e Bûnsried kin troch de Bûnsdei mei in kânseliersmearderheid oan 'e kant skood wurde as de Bûnsried it beswier net mei in twatred mearderheid yntsjinne hat (yn it lêste gefal is foar it oan 'e kant skowen fan in beswier in twatred mearderheid fan 'e oanwêzige leden nedich, dy't op syn minst oerienkomt mei de kânseliersmearderheid). De Bûnsried kin in gjin gefal wizigings oanbringe yn in wetsfoarstel. As de Bûnsried in wetsfoarstel fersmyt, wurdt de saak faak foarlein oan it saneamde bemiddelingskomitee, in orgaan dat út in lyk tak leden fan 'e Bûnsdei en de Bûnsried bestiet, dat besiket te ûnderhanneljen of it wetsfoarstel mei beskate wizigings troch alletwa keamers goedkard wurde kinne. In sa wizige ferzje moat dêrnei fannijs mei in mearderheid yn alletwa keamers oannommen wurde om wet te wurden.
Yn 'e lêste stap moat in wet ûndertekene wurde troch de presidint fan Dútslân, dy't winliken [[fetorjocht]] hat, dochs dêr yn 'e skiednis fan 'e Bûnsrepublyk komselden gebrûk fan makke hat.
=== Ferkiezings ===
De Bûnsdei hat in ferkiezingsfunksje foar in tal amten.
==== Bûnskânselier ====
{{Apart|Bûnskânselier fan Dútslân}}
De bûnskânselier wurdt keazen troch de Bûnsdei en formeel beneamd troch de presidint fan Dútslân. Der moat in bûnskânselier keazen wurde wannear't it amt fan bûnskânselier fakant is. Dat is it gefal wannear't in nij keazen Bûnsdei foar it earst byinoar komt, of as de eardere bûnskânselier ferstoarn is of dien nommen hat.
De ferkiezing fan 'e bûnskânselier hat in stimming fan 'e Bûnsdei dêr't in mearderheid fan alle keazen leden nedich is en net allinnich fan de mearderheid fan de op dat stuit oanwêzige leden, de saneamde kânseliersmearderheid (''Kanzlermehrheit''). Lykas by oare ferkiezings troch de Bûnsdei wurdt de bûnskânselier fia in temûke stimming keazen. De yn 'e grûnwet fêstleine ferkiezingsproseduere kin yn trije omgongen ûnderferarte wurde: It proses begjint mei it foarstellen fan in kandidaat troch de bûnspresidint oan 'e Bûnsdei (almeast in kandidaat dêr't de mearderheidspartij of de koälysjepartijen oer yn 't foar al oerienstimming berikt hawwe), dêr't dêrnei sûnder debat oer stimd wurdt ("earste stimomgong").
As de kandidaat de "kânseliersmearderheid", dy't nedich is, hellet, beneamt de presidint him of har en dêrnei nimt de foarsitter fan 'e Bûnsdei de amtseed foar de folsleine Bûnsdei ôf. As dy kandidaat net keazen wurdt, giet it rjocht fan beneamen oer op 'e Bûnsdei: der kinne no kandidaten foar de ferkiezing foardroegen wurde, dêr't in foardracht fan op syn minst in fearn fan alle parlemintsleden by stipe wurde moatte. De Bûnsdei kin op dy manear yn twa wiken in ûnbeheind tal stimmings hâlde. Om keazen te wurden, hat in kandidaat noch hieltyd in "kânseliersmearderheid" fan ja-stimmen nedich ("twadde stimomgong"). As de Bûnsdei der yn dy twa wiken net yn slagget en kies in kânselier, wurdt de folgjende dei in lêste stimming holden. Ek ditkear kinne kandidaten foardroegen wurde troch op syn minst in fearn fan alle parlemintsleden. Kandidaten dy't yn dy stimming in "kânseliersmearderheid" helje, wurde keazen. Oars is it oan 'e bûnspresidint om de kandidaat mei de measte stimmen ta kânselier te beneamen of de Bûnsdei te ûntbinen en nije ferkiezings út te skriuwen. ("tredde stimomgong").
In oare mooglikheid en beneam in nije bûnskânselier is de [[konstruktive moasje fan wantrouwen]], dêr't de Bûnsdei in sittende bûnskânselier mei ferfange kin as er in nije bûnskânselier kiest mei de "kânseliersmeardeheid".
Yn 2025 binne alle bûnskânseliers fan 'e Bûnsrepublyk (werkeazen op foardracht fan 'e presidint en by de earste stimomgong, mei útsûndering fan [[Helmut Kohl]], dy't yn 1982 foar syn earste amtstermyn keazen waard fia in konstuktive moasje fan wantrouwen tsjin [[Helmut Schmidt]], en [[Friedrich Merz]], dy't by de twadde stimomgong ta bûnskânselier keazen waard, nei't er by de earste stimming yn 2025 net de mearderheid, dy't nedich wie, helle.
==== Rjochters fan it Federale Konstitúsjonele Hof ====
De Bûnsdei dielt mei de Bûnsried de ferantwurdlikens foar de ferkiezing fan 'e rjochters fan it Federale Konstitúsjonele Hof. Alletwa keamers kieze fjouwer rjochters foar alle twa senaatskolleezjes fan it Hof. Hja kieze ek ôfwikseljend de foarsitter en fise-foarsitter fan it Hof. Yn 'e Bûnsdei is dêr in twatred mearderheid fan de oanwêzige leden foar nedich.
==== Oare ferkiezingsfunksjes ====
Njonken dy sintrale ferkiezings kiest de Bûnsdei de presidint en fise-presidint fan de Federale Rekkenkeamer, de kommissaris foar de striidkrêften, de federale kommisje foar gegevensbeskerming en frijheid fan ynformaasje, de federale kommissaris foar de slachtoffers fan de [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|SED]]-diktatuer, twatred fan 'e leden fan 'e Miene Kommisje en de helte fan 'e leden fan 'e Bemiddelingskommisje.
De Bûnsdei hat ek in grutte ynfloed op 'e ferkiezing fan 'e [[Rykspresidint fan Dútslân|presidint fan Dútslân]]: alle leden fan 'e Bûnsdei binne fan amtswegen lid fan 'e [[Bûnsgearkomste (Dútslân)|Bûnsgearkomste]], in net-permanint konstitúsjoneel orgaan dat as iennige taak hat en kies de presidint; de gearkomste omfettet ek kiesmannen dy't keazen wurde troch de parleminten fan 'e [[Dielsteaten fan Dútslân|sechtjin Dútske dielsteaten]]. De mearderheidsferhâldings yn 'e Bûnsdei hoege dus net needsaaklikerwiis oerien mei dy fan 'e Bûnsgearkomste te kommen.
== Organisaasje ==
=== Leden ===
In lid fan 'e Bûnsdei (''Bundestagsabgeordneter'') hat frij mandaat, dat betsjut dat er net oan opdrachten bûn is, neffens kêst 38 fan 'e grûnwet. Yn 'e praktyk hawwe de partijen en fraksjes lykwols in grutte ynfloed op har ôffurdigen. In lid hâldt syn mandaat sels as er net mear part fan in fraksje is of nei in oare fraksje oergiet.
De bûnspresidint, rjochters oan it Federaal Konstitúsjoneel Hof, leden fan it [[Jeropeesk Parlemint]] en leden fan guon dielsteatparleminten (ôfhinklik fan 'e dielsteatwetten) meie gjin lid fan 'e Bûnsdei wêze. Leden fan it Bûnsregear kinne dat wol wêze.
Bûnsdeileden krije in ''Abgeordnetenentschädigung'', dêr't se fan libje en in beskaat maskimaal bedrach om meiwurkers te beteljen.
=== Fraksjes ===
De leden fan 'e Bûnsdei binne ornaris yn groepen organisearre, de fraksjes (''Fraktionen''). Der wurdt in kiesdrompel fan 5% brûkt om yn 'e Bûnsdei plaknimme te kinnen. Der kin lykwols op twa manearen fan dy regel ôfwykt wurde. As in lanlike partij op syn minst trije direkte mandaten (''Direktmandate'') helje kin,dant krijt it wis in plak yn 'e Bûnsdei, nettsjinsteande it lanlike persintaazje stimmen. It tal sitten wurdt foar de beskate partij útmakke op grûn fan it tal ''Zwetstimmen''. Dêrnjonken kin in minderheidspartij yn 'e Bûnsdei komme, ek al hoege se net oan 'e kiesdrompel te foldwaan. Der jildt al in winliken kiesdrompel fan 0,1% dat mei likernôch 40.000 stiime oerienkomt. Dy regel jildt einlings allinnich foar de [[Südschleswigscher Wählerverband|SSW]], de partij foar de [[Friezen|Fryske]] en Deenske minderheden.
In lytsere groep fan leden, mar dy't op syn minst trije leden hat, kind e status fan in ''Gruppe'' oanfreegje. In Gruppe hat wol dúdlik minder rjochhten as in fraksje. Guon leden fan bûten in Gruppe of in fraksje wurde fraksjeleas (''fraktionslos'') neamd. It grutste part fan 'e Bûnsdeileden heart wol by in fraksje. De status fan fraksje hat foardielen by it sprekrjocht, by it lidmaatskip yn parlemintêre kommisjes en by finansjeel ûnderstypjen.
Nijsgjirrich is de miene fraksje fan [[CDU]] en [[CSU]]. Dy twa partijen de ''[[CDU/CSU|Union]]'' neamd, binne by ferkiezings gjin konkurrinten fan inoar, om't de CSU allinnich yn [[Beieren]] warber is en de CDU yn alle oare dielsteaten. Yn 'e measte gefallen waard de Union de grutste partij yn Dútslân.
=== Presidium en foarsitter ===
De foarsitetr fan 'e Bûnsdei (''Bundestagspräsident'') en syn of har plakferfangers foarmje mei-inoar it presidium fan 'e Bûnsdei. Alle fraksjes hawwe rjocht op in plakferfanger. De foarsitter wurdt troch de leden fan ' Bûnsdei keazen: de foarsitter komt ornaris út 'e grutste fraksje. De foarsitter fertsjintwurdiget it parlemint en is it haad fan de plysje fan 'e Bûnsdei. Hy of sy nimt de wichtichste beslissings oangeande it personiel.
Njonken it presidium is der de ried fan âlderlingen (''Ältestenrat''), dy't oer de aginda fan 'e Bûnsdei giet.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Nr.
! colspan=3 | Foarsitter fan <br /> de Bûnsdei <br /> <small>''Präsident des <br /> Deutschen Bundestages''</small>
! colspan=2 | Amtstermyn
! Partij
! Termyn
|-
! 1
| style="background-color: #000000"|
| [[File:ErichKöhlerBundestag.png|120px|Erich Köhler]]
| [[Erich Köhler]] <br /> <small>(1892–1958)</small>
| 7 septimber 1949
| 18 oktober 1950
| [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| rowspan=2 | 1e Bûnsdei
|-
! rowspan=2 | 2
| style="background-color: #000000"|
| rowspan=2 | [[File:Hermann Ehlers Relief.jpg|120px|Hermann Ehlers]]
| rowspan=2 | [[Hermann Ehlers|Hermann <br /> Ehlers]] <br /> <small>(1904–1954)</small>
| rowspan=2 | 19 oktober 1950
| rowspan=2 | 29 oktober 1954 <br />
| rowspan=2 | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
|-
| style="background-color: #000000"|
| rowspan=2 | 2e Bûnsdei
|-
! rowspan=4 | 3
| style="background-color: #000000"|
| rowspan=4 | [[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F007686-0002, Bonn, Ordensverleihung an Dr. Eugen Gerstenmaier.png|120px|Eugen Gerstenmaier]]
| rowspan=4 | [[Eugen Gerstenmaier|Eugen <br /> Gerstenmaier]] <br /> <small>(1906–1986)</small>
| rowspan=4 | 16 novimber 1954
| rowspan=4 | 31 jannewaris 1969
| rowspan=4 | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
|-
| rowspan=3 style="background-color: #000000"|
| 3e Bûnsdei
|-
| 4e Bûnsdei
|-
| 5e Bûnsdei
|-
! 4
| style="background-color: #000000"|
| [[File:Verteidigungsminister Kai Uwe von Hassel (4909218489).jpg|120px|Kai-Uwe von Hassel]]
| [[Kai-Uwe von Hassel|Kai-Uwe <br /> von Hassel]] <br /> <small>(1913–1997)</small>
| 5 febrewaris 1969
| 13 desimber 1972
| [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| 6e Bûnsdei
|-
! 5
| style="background-color: #E12B1A"|
| [[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F039419-0012, Hannover, SPD-Bundesparteitag, Renger.jpg|120px|Annemarie Renger]]
| [[Annemarie Renger|Annemarie <br /> Renger]] <br /> <small>(1919–2009)</small>
| 13 desimber 1972
| 14 desimber 1976
| [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
| 7e Bûnsdei
|-
! 6
| style="background-color: #000000"|
| [[File:Karl Carstens (cropped).jpg|120px|Karl Carstens]]
| [[Karl Carstens]] <br /> <small>(1914–1992)</small>
| 14 desimber 1976
| 31 maaie 1979 <br />
| [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| rowspan=2 | 8e Bûnsdei
|-
! rowspan=2 | 7
| style="background-color: #008AC5"|
| rowspan=2 | [[File:KAS-Stücklen, Richard-Bild-908-1 (cropped).jpg|120px|Richard Stücklen]]
| rowspan=2 | [[Richard Stücklen|Richard <br /> Stücklen]] <br /> <small>(1916–2002)</small>
| rowspan=2 | 31 maaie 1979
| rowspan=2 | 29 maart 1983
| rowspan=2 | [[Christlich-Soziale Union|CSU]]
|-
| style="background-color: #008AC5"|
| 9e Bûnsdei
|-
! 8
| style="background-color: #000000"|
| [[File:KAS-Barzel, Rainer-Bild-14702-1.jpg|120px|Rainer Barzel]]
| [[Rainer Barzel]] <br /> <small>(1924–2006)</small>
| 29 maart 1983
| 25 oktober 1984
| [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| rowspan=2 | 10e Bûnsdei
|-
! rowspan=2 | 9
| style="background-color: #000000"|
| rowspan=2 | [[File:KAS-Wirges-Bild-7185-1 (cropped).jpg|120px|Philipp Jenninger]]
| rowspan=2 | [[Philipp Jenninger|Philipp <br /> Jenninger]] <br /> <small>(1932–2018)</small>
| rowspan=2 | 5 novimber 1984
| rowspan=2 | 11 novimber 1988
| rowspan=2 | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
|-
| style="background-color: #000000"|
| rowspan=2 | 11e Bûnsdei
|-
! rowspan=3 | 10
| style="background-color: #E12B1A"|
| rowspan=3 | [[File:KAS-Sozialpolitik-Bild-5840-1 (cropped).jpg|120px|Rita Süssmuth]]
| rowspan=3 | [[Rita Süssmuth|Rita <br /> Süssmuth]] <br /> <small>(1937)</small>
| rowspan=3 | 25 novimber 1988
| rowspan=3 | 26 oktober 1998
| rowspan=3 | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
|-
| rowspan=2 style="background-color: #E12B1A"|
| 12e Bûnsdei
|-
| 13e Bûnsdei
|-
! rowspan=2 | 11
| rowspan=2 style="background-color: #E12B1A"|
| rowspan=2 | [[File:Bundesarchiv Bild 183-1990-0421-300, Wolfgang Thierse.jpg|120px|Wolfgang Thierse]]
| rowspan=2 | [[Wolfgang Thierse|Wolfgang <br /> Thierse]] <br /> <small>(1943)</small>
| rowspan=2 | 26 oktober 1998
| rowspan=2 | 18 oktober 2005
| rowspan=2 | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
| 14e Bûnsdei
|-
| 15e Bûnsdei
|-
! rowspan=3 | 12
| rowspan=3 style="background-color: #000000"|
| rowspan=3 | [[File:Lammert, Norbert-0829.jpg|120px|Norbert Lammert]]
| rowspan=3 | [[Norbert Lammert|Norbert <br /> Lammert]] <br /> <small>(1948)</small>
| rowspan=3 | 18 oktober 2005
| rowspan=3 | 23 oktober 2017
| rowspan=3 | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| 16e Bûnsdei
|-
| 17e Bûnsdei
|-
| 18e Bûnsdei
|-
! 13
| style="background-color: #000000"|
| [[File:WSchaeuble.jpg|120px|Wolfgang Schäuble]]
| [[Wolfgang Schäuble|Wolfgang <br /> Schäuble]] <br /> <small>(1942–2023)</small>
| 24 oktober 2017
| 26 oktober 2021
| [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| 19e Bûnsdei
|-
! 14
| style="background-color: #E12B1A"|
| [[File:Empfang für Bundestagspräsidentin Bärbel Bas im Kölner Rathaus-5456.jpg|120px|Bärbel Bas]]
| [[Bärbel Bas]] <br /> <small>(1968)</small>
| 26 oktober 2021
| 25 maart 2025
| [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
| 20e Bûnsdei
|-
! 15
| style="background-color: #000000"|
| [[File:2024-05-28-Julia Klöckner-Hart aber fair-5323.jpg|120px|Julia Klöckner]]
| [[Julia Klöckner|Julia <br /> Klöckner]] <br /> <small>(1972)</small>
| 25 maart 2025
| ''no''
| [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| 21e Bûnsdei
|}
== Keppelings om utens ==
* [https://www.bundestag.de/ Offisjele hiemside]
{{Commonscat|Bundestag|Bûnsdei}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel as foar in part oernommenfan 'e Ingelske en Nederlânske wikipediasiden, sjoch op [[:en:Bundestag]] en [[:nl:Bondsdag]] foar baornen en oare literatuer
}}
{{DEFAULTSORT:Bunsdei}}
[[Kategory:Parlemint]]
[[Kategory:Polityk yn Dútslân]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1949]]
lfb4t27w1ae95ho9nowdt1zwo7zr8gy
Twadde Keamerferkiezings 2025
0
187349
1243439
1243356
2026-10-28T21:11:55Z
Klaasgroen
50943
Side mear yn line brocht mei it format fan de Fryske Steateferkiezings 2023
1243439
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings = [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|2023]]
| folgjende ferkiezings = [[Twadde Keamerferkiezingen 2029|2029]]
| lân = flag of the Netherlands.svg
| lânlink = Nederlân
| datum = 29 oktober 2025
| parlemint = [[Twadde Keamer]]
| tal sitten = 150
| mearderheid = 76
| oantsjutting = Bestjoerders
| oantal = 28 bewâldslju
| opkomst = 78,3% {{opgong}} 0,6%
| formaasjewinner = [[Demokraten 66|D66]]
| nij kabinet = [[Kabinet-Jetten]]
| earder kabinet = [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| begjin regearperioade = 23 febrewaris 2026
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Tweede Kamerverkiezingen 2025 map (municipalities).svg
| tekst by kaart = Utslach en grutste partij de gemeente
}}
{{Balkendiagram
| width = 275px
| float = right
| title = Sitferdieling 2025
| widthl = 80px
| left = Partij
| barwidth = 135px
| middle = Sitten
| widthr = 60px
| right = Ferskil
| caption = Útslaggen fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|2023]]
| bars =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|3|5|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL-PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL-PvdA|tsjuster|NL}}|20|25|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[DENK]]|#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[Volt]]|#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}|1|2|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|26|9|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[50+]]|#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}|2|0|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[NSC]]|#{{Sitferdieling/Partij|NSC|tsjuster|NL}}|0|20|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|18|5|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[SGP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|22|24|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[BBB]]|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|4|7|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[JA21]]|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|9|1|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|26|37|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|7|3|37}}
}}
De '''ferkiezings fan de [[Twadde Keamer]] 2025''' binne de algemiene [[Nederlân]]ske [[ferkiezing]]s foar de Twadde Keamer fan de [[Steaten-Generaal]] dy't op woansdei [[29 oktober]] [[2025]] holden waarden. De ferkiezingen soene oarspronklik hâlden wurde yn maart [[2028]], mar waarden earder hâlden as gefolch fan de fal fan it kabinet-Schoof op [[3 juny]] 2025.
De spesifike Fryske risseltaten foar kieskring Ljouwert binne te sjen op [[Twadde Keamerferkiezings 2025 yn Fryslân]].
==Oanrin==
Op 3 juny 2025 bea premier [[Dick Schoof]] it ûntslach fan syn kabinet oan, nei't de [[Partij foar de Frijheid|PVV]] him weromlutsen hie út de koälysje mei [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]], [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]] en [[BoerBurgerBeweging|BBB]]. De PVV fûn dat it kabinet net genôch fuortgong boekte op it asyldossier.
De Twadde Keamer spruts him út foar it sa gau mooglik hâlden fan eardere ferkiezingen. In moasje fan [[Frans Timmermans (politikus)|Frans Timmermans]] de fraksjelieder fan [[GrienLinks-PvdA]] dêrta waard troch alle fraksjes stipe.
==Dielnimmende partijen==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
! List
! Partij
! Listlûker
! [[Kiesdistrikt|Kiesdistrikten]] <br/> /20
|-
| style="text-align:center;" | 1
| [[Partij foar de Frijheid|PVV]] || [[Geert Wilders]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" |2
| [[GrienLinks-PvdA]]<ref name="GL-PVDA">Mienskiplike list fan [[GrienLinks]] en [[Partij fan de Arbeid|PvdA]].</ref> || [[Frans Timmermans (politikus)|Frans Timmermans]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 3
| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] || [[Dilan Yeşilgöz]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 4
| [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]] || [[Eddy van Hijum]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 5
| [[Demokraten 66|D66]] || [[Rob Jetten]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 6
| [[BoerBurgerBeweging|BBB]] || [[Caroline van der Plas]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 7
| [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]] || [[Henri Bontenbal]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 8
| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]] || [[Jimmy Dijk]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 9
| [[DENK]] || [[Stephan van Baarle]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 10
| [[Partij foar de Dieren|PvdD]] || [[Esther Ouwehand]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 11
| [[Foarum foar Demokrasy|FvD]] || [[Lidewij de Vos]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 12
| [[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]] || [[Chris Stoffer]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 13
| [[KristenUny]] || [[Mirjam Bikker]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 14
| [[Volt Nederlân|Volt]] || [[Laurens Dassen]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 15
| [[JA21]] || [[Joost Eerdmans]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 16
| Vrede voor Dieren || Pascale Plusquin || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 17
| BVNL || [[Wybren van Haga]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 18
| [[BIJ1]] || [[Tofik Dibi]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 19
| Libertêre Partij || Tom van Lamoen || style="text-align:center;" | 19<ref name="Libertêre Partij">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskring 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 20
| [[50PLUS]] || [[Jan Struijs]] || style="text-align:center;" | 19<ref name="50PLUS">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskring 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 21
| Piratenpartij || Matthijs Pontier || style="text-align:center;" | 18<ref name="Piratenpartij">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskringen 3 (Assen) en 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 22
| [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]|| [[Aant Jelle Soepboer]] || style="text-align:center;" | 16<ref name="FNP Kieskringen">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskringen 9 (Amsterdam), 10 (Haarlim), 13 (Rotterdam) en 15 (Leien).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 23
| Vrij Verbond || Bart Burggraaf || style="text-align:center;" | 13<ref name="Vrij Verbond">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskringen 1 (Grins), 3 (Assen), 9 (Amsterdam), 11 (De Helder), 16 (Middelburch), 19 (Maastricht) en 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 24
| DE LINIE || Gerard van Hooft || style="text-align:center;" | 10<ref name="DE LINIE">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 4 (Swol), 8 (Utert), 11 (De Helder), 12 (De Haach), 13 (Rotterdam), 14 (Doardt), 15 (Leien), 17 (Tilburch), 18 (De Bosk) en 19 (Maastricht).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 25
| NL PLAN || Kok Chan || style="text-align:center;" | 9<ref name="NL PLAN">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 8 (Utert), 9 (Amsterdam), 10 (Haarlim), 11 (De Helder), 12 (De Haach), 13 (Rotterdam), 15 (Leien), 17 (Tilburch) en 18 (De Bosk).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 26
| ELLECT || Joana Amoah || style="text-align:center;" | 5<ref name="ELLECT">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 5 (Lelystêd), 6 (Nimwegen), 9 (Amsterdam), 12 (De Haach) en 13 (Rotterdam).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 27
| Partij voor de Rechtsstaat || Danielle Tulp || style="text-align:center;" | 2<ref name="Partij voor de Rechtsstaat">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 2 (Ljouwert) en 9 (Amsterdam).</ref>
|}
==Utslach==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling [[Ofbyld:Flag_of_the_Netherlands.svg|border|18x18px]] 2025
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL-PvdA|DENK|Volt|D66|CU|50+|CDA|SGP|VVD|BBB|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 3
| SP = 3
| GL-PvdA = 20
| DENK = 3
| Volt = 1
| D66 = 26
| CU = 3
| 50+ = 2
| CDA = 18
| SGP = 3
| VVD = 22
| BBB = 4
| JA21 = 9
| PVV = 26
| FVD = 7
}}
Op [[7 novimber]] [[2025]] waard troch de Kiesried yn in iepenbiere sitting de definitive útslach fêststel. Troch it oantal jildige stimmen fan 10.571.990 waar de kiesdrompel fêststeld op minimaal 70.480 sitten.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Ferkiezingsútslach Twadde Keamerferkiezingen 2025
|-
! colspan="2" |Partij
! Stimmen
! %
!+/-
! style="color: lightgray" | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style="color: lightgray" | [[D'Hondt-metoade|D.H.]]
! Sitten
! +/-
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Demokraten 66|D66]]
| 1.790.634
| 16,9%
|{{opgong}} 10,7%
| style="color: lightgray" | 25,77
| style="color: lightgray" | 26,92
| 26
| {{opgong}} 17
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[Partij foar de Frijheid|PVV]]
| 1.760.966
| 16,7%
|{{delgong}} 6,8%
| style="color: lightgray" | 25,35
| style="color: lightgray" | 26,47
| 26
| {{delgong}} 11
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]
| 1.505.829
| 14,2%
|{{delgong}} 1,0%
| style="color: lightgray" | 21,67
| style="color: lightgray" | 22,63
| 22
| {{delgong}} 2
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL-PvdA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[GrienLinks-PvdA|GL-PvdA]]<ref name="GL-PVDA" />
| 1.352.163
| 12,8%
|{{delgong}} 3,0%
| style="color: lightgray" | 19,46
| style="color: lightgray" | 20,32
| 20
| {{delgong}} 5
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]
| 1.246.874
| 11,8%
|{{opgong}} 8,5%
| style="color: lightgray" | 17,95
| style="color: lightgray" | 18,74
| 18
| {{opgong}} 13
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[JA21]]
| 628.517
| 5,9%
|{{opgong}} 5,3%
| style="color: lightgray" | 9,05
| style="color: lightgray" | 9,45
| 9
| {{opgong}} 8
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[Foarum foar Demokrasy|FvD]]
| 480.393
| 4,5%
|{{opgong}} 2,3%
| style="color: lightgray" | 6,91
| style="color: lightgray" | 7,22
| 7
| {{opgong}} 4
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[BoerBurgerBeweging|BBB]]
| 279.916
| 2,6%
|{{delgong}} 2,0%
| style="color: lightgray" | 4,03
| style="color: lightgray" | 4,21
| 4
| {{delgong}} 3
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Denk|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[DENK]]
| 250.368
| 2,4%
|{{stagnaasje}}
| style="color: lightgray" | 3,60
| style="color: lightgray" | 3,76
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]]
| 238.093
| 2,3%
|{{opgong}} 0,2%
| style="color: lightgray" | 3,43
| style="color: lightgray" | 3,58
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Partij foar de Dieren|PvdD]]
| 219.371
| 2,1%
|{{delgong}} 0,2%
| style="color: lightgray" | 3,16
| style="color: lightgray" | 3,30
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[KristenUny|CU]]
| 201.361
| 1,9%
|{{delgong}} 0,1%
| style="color: lightgray" | 2,90
| style="color: lightgray" | 3,03
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]
| 199.585
| 1,9%
|{{delgong}} 1,3%
| style="color: lightgray" | 2,87
| style="color: lightgray" | 3,00<ref name=":1" />
| 3
| {{delgong}} 2
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[50PLUS|50+]]
| 151.053
| 1,4%
|{{opgong}} 0,9%
| style="color: lightgray" | 2,17
| style="color: lightgray" | 2,27
| 2
| {{opgong}} 2
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Volt Nederlân|Volt]]
| 116.468
| 1,1%
|{{delgong}} 0,6%
| style="color: lightgray" | 1,68
| style="color: lightgray" | 1,75
| 1
| {{delgong}} 1
|-
! colspan="2" |Effektive stimmen
!10.421.591
!98,6%
!-
! style="color: lightgray" | 150
! style="color: lightgray" | 156,65
!150
!0
|- id="mw-customcollapsible-BIJ1" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BIJ1|ljocht|NL}}" |
| align="left" | [[BIJ1]]
| 40.360
| 0,4%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-NSC" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|NSC|ljocht|NL}}" |
| align="left" | [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]]
| 39.408
| 0,4%
|{{delgong}} 12,5%
|
|
|
| {{delgong}} 20
|- id="mw-customcollapsible-BVNL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}" |
| align="left" |BVNL
| 18.477
| 0,2%
|{{delgong}} 0,3%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-VvD" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |VvD
| 16.819
| 0,2%
|{{opgong}} 0,2%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-PP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PP
| 10.575
| 0,1%
|{{opgong}} 0,1%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-FNP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}" |
| align="left" |[[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]
| 9.331
| 0,1%
|{{opgong}} 0,1%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-LP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |LP
| 8.248
| 0,1%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-DL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |DL
| 3.478
| 0,0%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-NLP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |NLP
| 2.299
| 0,0%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-VV" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | VV
| 1.048
| 0,0%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-EL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |EL
| 205
| 0,0%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-PvdR" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PvdR
| 151
| 0,0%
|{{stagnaasje}}
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |Fergriemde stimmen
!150.399
!1,4%
! colspan="5" rowspan="2" |<span class="mw-customtoggle-PvdR mw-customtoggle-EL mw-customtoggle-VV mw-customtoggle-NLP mw-customtoggle-DL mw-customtoggle-LP mw-customtoggle-PP mw-customtoggle-VvD mw-customtoggle-BIJ1 mw-customtoggle-BVNL mw-customtoggle-FNP mw-customtoggle-NSC">[<span style="color:#3366BB;">Iepen- en tichtklappe</span>]</span>
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!10.571.990
!100%
|}
=== Metoade ===
De 150 sitten yn de Twadde Keamer waarden ferdield mei de [[D'Hondt-metoade]]. Dizze metoade hie in fiktive parlemintsgrutte fan 156,65 sitten nedich om de 150 hiele sitten te ferdielen. Troch dizze ferdielmetoade krigen PVV (fan 25,35 nei 26) en GL-PvdA (fan 19,46 nei 20) ien sit mear as je mei in evenredige ferdieling neffens de [[Standertôfruning|standertôfrûning]] ferwachtsje soe. Dit gong ten koste fan DENK (fan 3,60 nei 3) en Volt (fan 1,68 nei 1) dy't beide in sit minder krigen.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Oare saken
! colspan="2" |Kiesgerjochtigden
!13.589.128
!100%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Net opkaam
|2.948.804
|21,7%
|-
! colspan="2" |Opkomst
!10.640.324
!78,3%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Ûnjildich
|28.206
|0,2%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Blanko
|40.128
|0,3%
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!10.571.990
!77,8%
|-
| colspan="2" |'''Kiesdieler'''
| colspan="2" |70.479,93<ref name=":2">De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 150 sitten. Dizze wearde is fuortendaliks ek de kiesdrompel.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Kiesdrompel'''
| colspan="2" |70.479,93<ref name=":2" />
|-
| colspan="2" |'''Kiesdieler ([[D'Hondt-metoade|D.H.]])'''
| colspan="2" |66.528,33<ref name=":1">De kiesdieler neffens de D'Hondt-metoade folget de 150e sit dy't útkomt op de 3e sit fan de SP. Dizze wearde wurdt fêststeld op 199.585 / 3 = 66.528,33. Om alle sitten as folle sitten te ferdielen is in fiktive parlemintsgrutte fan 156,65 sitten nedich.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Foarkarsdrompel'''
| colspan="2" |17.619,98<ref name=":0">De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.</ref>
|}
== Utslach de kieskring ==
De útslaggen fan dizze Twadde Keamerferkiezings litte in wol deeglik regioferskaat sjen. Yn de gruttere stedske kieskringen dominearren benammen de mear progressive en linkse partijen. [[GL-PvdA|GL/PvdA]] behelle in útsûnderlik hege score yn Amsterdam (42 fiktive sitten), mar koe ek op in soad stipe rekkenje yn De Haach (30) en Rotterdam (26). D66 liet itselde patroan sjen mei in tige sterke oanwêzigens yn Amsterdam (37) en Haarlim (33), mar skoarde ek opfallend heech yn kieskring Bonêre (37).
De PVV die it oer it algemien tige sterk en kaam yn in grut tal kieskringen as grutste of as ien fan de grutste partijen út de bus. De absolute piken foar de partij wiene yn Limburch (in [[evenredich oanpart]] fan 39 sitten), gevolg troch in sterke prestaasje yn Tilburch (30), Doardt, Lelystêd en Assen, dêr't de PVV allegear op 29 sitten útkaam.
De VVD bewarre oer it hiele lân in frij stabile basis, mar behelle harren bêste risseltaten yn kieskringen lykas [[Haarlim]] (28), Tilburch (26) en De Helder (25). Foar it CDA leine de swiertepunten benammen yn it noarden en easten, mei Swol (24) en Ljouwert (24) as sterkste regio's, folge troch Arnhim en De Bosk (beide 21 firtuele sitten).
Oare partijen lieten ek in hiel útsprutsen regionaal profyl sjen. [[DENK]] konsintrearre harren súkses benammen yn de grutte multykulturele stêden lykas Rotterdam (14), Amsterdam (12) en De Haach (10). De [[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]] helle lykas gewoanlik harren heechste oandielen yn de mear behâldende gebieten, mei in útsjitter yn [[Seelân]] mei omrekkene 15 sitten en ek goede risseltaten yn [[Doardt]] (8) en Arnhim (7).
De BBB luts de measte kiezers yn noardlike en eastlike kieskringen lykas Ljouwert (8), Assen (8) en Swol (7), wylst JA21 harren heechste oanparten helle yn Doardt (12) en Leiden (11). De [[KristenUny]] foel foaral op troch in útsûnderlik hege skoare op de BES-eilannen (22), wylst de partij yn de rest fan it lân meastentids om de 4 oant 5 sitten skommele.
{| class="wikitable" width="100%" style="text-align:center; font-size:90%;"
|+[[Ideaaloanpart|Evenredich oanpart]] de kieskring (rûchwei op folchoarder fan lofts nei rjochts)
! colspan="2" |
{| width="100%"
| width="15" |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|<span style="display:inline-block; width:1.2em; height:1em; vertical-align:middle;
background: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%);
border:1px solid #aaa;">‍</span> [[GrienLinks-PvdA|GL-PvdA]]
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}|[[DENK]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}|[[Volt Nederlân|Volt]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}|[[50PLUS|50+]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}|[[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
|}
|-
| style="width:105px; text-align:left;" | [[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Amsterdam
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:5.745%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.735%;" |'''4'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:28.084%;" |'''42'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:7.702%;" |'''12'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:2.246%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:24.781%;" |'''37'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.133%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:0.733%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:4.019%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.185%;" |
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:10.057%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:0.677%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.694%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:7.130%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:2.080%;" |'''3'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Bonaire.svg|border|20px]] Bonêre
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.845%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.097%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:14.118%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.363%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:2.376%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:24.993%;" |'''37'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:14.621%;" |'''22'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.353%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.475%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:10.735%;" |'''16'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.314%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.103%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:11.881%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.725%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] De Haach
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.603%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.981%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:20.125%;" |'''30'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:6.716%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:2.267%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:19.931%;" |'''30'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.175%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:0.884%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.889%;" |'''12'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.541%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.785%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.004%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:4.430%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:14.195%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.476%;" |'''5'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Rotterdam
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.698%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.416%;" |'''4'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:17.558%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:9.656%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.591%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.474%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.552%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.417%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.182%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.697%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:10.321%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:0.736%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.886%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:15.325%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.492%;" |'''5'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Utrecht_(province)-Flag.svg|border|20px]] Utert
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.783%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.481%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:15.994%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:3.222%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.604%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:20.686%;" |'''31'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.734%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.065%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.407%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:2.899%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.843%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.643%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.170%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:12.050%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.418%;" |'''5'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_Groningen.svg|border|20px]] Grins
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.507%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.427%;" |'''7'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:16.841%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.691%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.188%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.017%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.135%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.219%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.283%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:1.125%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.390%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.598%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.878%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:16.591%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.111%;" |'''8'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Haarlim
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.369%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.634%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:14.188%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.354%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.340%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:21.868%;" |'''33'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.100%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.372%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.361%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.469%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:18.376%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.653%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.893%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:13.816%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.207%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Nimwegen
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.382%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.941%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:15.483%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.423%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.308%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.512%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.148%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.216%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.986%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:3.690%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.827%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.030%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.619%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.511%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.924%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Leien
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.905%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.426%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:11.602%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.884%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.093%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.031%;" |'''27'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.352%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.376%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.462%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:3.210%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:15.820%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.824%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:7.086%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:15.539%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.389%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Arnhim
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.750%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.619%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:11.452%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.414%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.960%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:15.638%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.188%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.315%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:14.040%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:4.773%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.111%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.619%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.895%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:15.489%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.736%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] De Bosk
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.487%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.046%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.323%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.655%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.117%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.468%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.459%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.768%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:13.845%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.142%;" |
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:16.553%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.619%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.736%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:18.841%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.941%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] Ljouwert
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.543%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.122%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:12.593%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.445%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.699%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:13.577%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.563%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.337%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:15.825%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:1.364%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:12.351%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:5.075%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.716%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.746%;" |'''27'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:7.044%;" |'''11'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Overijssel.svg|border|20px]] Swol
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.350%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.717%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.016%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.332%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.869%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.036%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.394%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.283%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:15.947%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:3.367%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.177%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:4.917%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.406%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:16.847%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.341%;" |'''8'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] De Helder
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.048%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.889%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:12.257%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.703%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.887%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.267%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.866%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.707%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:10.142%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.419%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:16.831%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.733%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.905%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.487%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.858%;" |'''9'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] Tilburch
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.616%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.729%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.042%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.127%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.886%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.366%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.743%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.814%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.177%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.994%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:17.245%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.269%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.803%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.964%;" |'''30'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.224%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Drenthe.svg|border|20px]] Assen
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.440%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.308%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:11.988%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.458%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.703%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.183%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.418%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.710%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.992%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.994%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.737%;" |'''22'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:5.125%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.515%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.146%;" |'''29'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.283%;" |'''9'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Doardt
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.597%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.522%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:9.411%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.889%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.800%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.047%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.743%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.826%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.187%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:5.022%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.093%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.606%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:7.731%;" |'''12'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.355%;" |'''29'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.170%;" |'''8'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Flevoland.svg|border|20px]] Lelystêd
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.801%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.962%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.885%;" |'''16'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:3.634%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.768%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.119%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.675%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.540%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.617%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:4.595%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.915%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.048%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.957%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.413%;" |'''29'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.071%;" |'''9'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Limburg_(Netherlands).svg|border|20px]] Maastricht
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.515%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.032%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.659%;" |'''16'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.268%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.777%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.171%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.371%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.896%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:13.441%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.133%;" |
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.193%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.603%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.126%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:25.936%;" |'''39'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.879%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zeeland.svg|border|20px]] Middelburch
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.356%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.687%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:9.234%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.813%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.608%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:12.096%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.771%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.624%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:13.432%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:10.253%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.755%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.117%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.203%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.773%;" |'''27'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.278%;" |'''8'''
|}
|-
! [[Ofbyld:Flag_of_the_Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
! style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.105;" |3,2
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.915%;" |2,9
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:12.975%;" |19,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.402;" |3,6
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.118%;" |1,7
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.182%;" |25,8
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.932%;" |2,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.449%;" |2,2
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.964%;" |17,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:2.285%;" |3,4
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.449%;" |21,7
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.686%;" |4,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.031%;" |9,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:16.897%;" |25,3
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.610%;" |6,9
|}
|}
== Keazen leden ==
By de ferkiezings wiene 150 leden fan de Twadde Keamer te kiezen. Fan de ôfgeande keamerleden waarden 80 werkeazen, wylst 70 leden foar it earst yn de Twadde Keamer keazen waarden. In kandidaat koe mei foarkarstimmen keazen wurde by it beheljen fan mear as in fjirde fan de kiesdieler. De foarkarsdrompel lei by dizze ferkiezings op 17.620 stimmen.
Yn totaal waarden 50 kandidaten keazen op basis fan foarkarstimmen en 100 kandidaten op basis fan de listfolchoarder. Fiif kandidaten waarden, nettsjinsteande harren plak op de kandidatenlist, troch it tal op harren útbrochte foarkarstimmen keazen as lid fan de Twadde Keamer. Dat wiene Fatihya Abdi, Barbara Kathmann, Mikal Tseggai en Lisa Vliegenthart (GrienLinks-PvdA) en Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66).
De nije Twadde Keamer waard op [[12 novimber]] [[2025]] ynstallearre.
{| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;"
|+Oersjoch fan de keazen leden
|-
! colspan="3" | Fraksje (#)
!Namme
!Wenplak
! Stimmen
! Seleksje
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |1
|{{SortNamme|Geert|Wilders}}
|De Haach
|1.666.202
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |1
|{{SortNamme|Rob|Jetten}}
|De Haach
|1.209.849
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Henri|Bontenbal}}
|Rotterdam
|1.002.389
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Dilan|Yeşilgöz}}
|Amsterdam
|691.062
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Frans|Timmermans}}
|Maastricht
|519.850
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Lidewij de|Vos}}
|De Haach
|427.882
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |1
|{{SortNamme|Joost|Eerdmans}}
|Rotterdam
|420.505
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |4
|{{SortNamme|Vincent|Karremans}}
|Rotterdam
|329.326
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #EE7C10" |
|SGP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Chris|Stoffer}}
|Elspeet
|210.929
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Ruben|Brekelmans}}
|Oisterwijk
|166.730
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00a7eb" |
|CU
| align="right" |1
|{{SortNamme|Mirjam|Bikker}}
|Gouda
|157.021
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |6
|{{SortNamme|Marjolein|Moorman}}
|Amsterdam
|156.449
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #22EEFF" |
|DENK
| align="right" |1
|{{SortNamme|Stephan van|Baarle}}
|Rotterdam
|156.427
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |4
|{{SortNamme|Anne-Marijke|Podt}}
|Utert
|147.553
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #006B2D" |
|PvdD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Esther|Ouwehand}}
|De Haach
|134.446
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Eelco|Heinen}}
|De Haach
|126.213
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |1
|{{SortNamme|Caroline van der|Plas}}
|Deventer
|122.624
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |5
|{{SortNamme|Lisa|Westerveld}}
|Nimwegen
|120.186
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #8B0000" |
|SP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Jimmy|Dijk|Jimmy Dijk|Dijk Jimmy}}
|Grins
|117.476
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Esmah|Lahlah}}
|Tilburch
|113.381
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |2
|{{SortNamme|Mona|Keijzer}}
|Edam-Volendam
|111.839
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #92278f" |
|50+
| align="right" |1
|{{SortNamme|Jan|Struijs}}
|Hellevoetsluis
|110.005
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Jesse|Klaver}}
|De Haach
|107.791
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |3
|{{SortNamme|Ingrid|Coenradie}}
|Rotterdam
|102.407
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Hanneke|Steen}}
|Hengelo
|84.082
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |2
|{{SortNamme|Annabel|Nanninga}}
|Amsterdam
|66.552
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #730880" |
|Volt
| align="right" |1
|{{SortNamme|Laurens|Dassen}}
|De Haach
|55.089
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |6
|{{SortNamme|Bente|Becker}}
|Wassenaar
|48.972
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |7
|{{SortNamme|Wieke|Paulusma}}
|Grins
|47.800
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Kati|Piri}}
|De Haach
|43.884
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |9
|{{SortNamme|Hanneke van der|Werf}}
|Voorburg
|43.259
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |6
|{{SortNamme|Nathalie van|Berkel}}
|Wassenaar
|41.438
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |2
|{{SortNamme|Jan|Paternotte}}
|Leiderdorp
|39.801
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #8B0000" |
|SP
| align="right" |2
|{{SortNamme|Sandra|Beckerman}}
|Grins
|36.765
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |27
|{{SortNamme|Marieke|Vellinga-Beemsterboer}}
|Boazum
|36.576
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |32
|{{SortNamme|Barbara|Kathmann}}
|Rotterdam
|29.633
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |8
|{{SortNamme|Habtamu de|Hoop}}
|Snits
|28.605
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Inge van|Dijk|Inge van Dijk (CDA)|Dijk van Inge}}
|Gemert
|27.262
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |19
|{{SortNamme|Sarah El|Boujdaini}}
|Rotterdam
|26.775
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |27
|{{SortNamme|Lisa|Vliegenthart}}
|Rijswijk
|24.939
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #22EEFF" |
|DENK
| align="right" |3
|{{SortNamme|Ismail el|Abassi}}
|Utert
|23.236
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |5
|{{SortNamme|Eric van der|Burg}}
|Amsterdam
|22.395
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #006B2D" |
|PvdD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Ines|Kostić}}
|Grins
|22.301
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Thierry|Baudet}}
|Amsterdam
|22.032
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |24
|{{SortNamme|Fatihya|Abdi}}
|Amsterdam
|21.613
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |3
|{{SortNamme|Shanna|Schilder}}
|Volendam
|20.426
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #22EEFF" |
|DENK
| align="right" |2
|{{SortNamme|Doğukan|Ergin}}
|Schiedam
|20.180
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |4
|{{SortNamme|Femke|Wiersma}}
|Holwert
|18.903
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Gideon van|Meijeren}}
|Heino
|18.870
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |25
|{{SortNamme|Mikal|Tseggai}}
|De Haach
|18.635
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |3
|{{SortNamme|Hans|Vijlbrief}}
|Woubrugge
|18.215
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |6
|{{SortNamme|Martin|Bosma}}
|Amsterdam
|17.350
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |7
|{{SortNamme|Wendy van|Eijk-Nagel}}
|Weert
|17.324
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |8
|{{SortNamme|Judith|Bühler}}
|Geleen
|17.075
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |12
|{{SortNamme|Marijke|Synhaeve}}
|Lent
|16.499
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |13
|{{SortNamme|Ilana|Rooderkerk}}
|Amsterdam
|16.299
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #92278f" |
|50+
| align="right" |2
|{{SortNamme|Corrie van|Brenk-van Barneveld|Corrie van Brenk}}
|Utert
|15.635
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00a7eb" |
|CU
| align="right" |3
|{{SortNamme|Don|Ceder}}
|Amsterdam
|15.405
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |8
|{{SortNamme|Fatimazhra|Belhirch}}
|Rotterdam
|14.082
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |9
|{{SortNamme|Laura|Bromet}}
|Monnickendam
|13.370
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |6
|{{SortNamme|Jeltje|Straatman}}
|Bladel
|12.656
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #8B0000" |
|SP
| align="right" |3
|{{SortNamme|Sarah|Dobbe}}
|Arnhem
|12.554
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |11
|{{SortNamme|Julian|Bushoff}}
|Grins
|11.042
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |9
|{{SortNamme|Marjolein|Faber}}
|Hoevelaken
|9.813
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #006B2D" |
|PvdD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Christine|Teunissen}}
|De Haach
|9.793
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |16
|{{SortNamme|Anouschka|Biekman}}
|Schiedam
|9.544
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |17
|{{SortNamme|Renilde|Huizenga}}
|Swol
|9.259
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |10
|{{SortNamme|Mpanzu|Bamenga}}
|Eindhoven
|9.121
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |10
|{{SortNamme|Sjoukje van|Oosterhout}}
|Amsterdam
|8.894
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |2
|{{SortNamme|Sebastiaan|Stöteler}}
|Almelo
|8.584
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |15
|{{SortNamme|Ouafa|Oualhadj}}
|De Haach
|8.207
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |21
|{{SortNamme|Hilde|Wendel}}
|Grins
|8.021
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |12
|{{SortNamme|Suzanne|Kröger}}
|Amsterdam
|7.541
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |14
|{{SortNamme|Luciënne|Boelsma-Hoekstra}}
|Idskenhuzen
|7.282
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00"|
|CDA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Derk|Boswijk}}
|Kockengen
|7.157
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |9
|{{SortNamme|Henk|Jumelet}}
|Erica
|6.980
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |4
|{{SortNamme|Annelotte|Lammers}}
|Genemuiden
|6.967
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |9
|{{SortNamme|Claire|Martens-America|Claire Martens}}
|Bilthoven
|6.552
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |18
|{{SortNamme|Heera|Dijk|Heera Dijk}}
|Delft
|6.352
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #EE7C10" |
|SGP
| align="right" |3
|{{SortNamme|André|Flach}}
|Hendrik-Ido-Ambacht
|6.337
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |5
|{{SortNamme|Joost|Sneller}}
|De Haach
|5.806
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |18
|{{SortNamme|Etkin|Armut}}
|Grins
|5.629
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |12
|{{SortNamme|Queeny|Rajkowski}}
|Vleuten
|5.565
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |18
|{{SortNamme|Renate den|Hollander}}
|Ansen
|5.494
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |8
|{{SortNamme|Silvio|Erkens}}
|Kerkrade
|5.446
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |15
|{{SortNamme|Ani|Zalinyan}}
|Hoofddorp
|5.252
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #EE7C10" |
|SGP
| align="right" |2
|{{SortNamme|Diederik van|Dijk|Diederik van Dijk|Dijk van Diederik}}
|Benthuizen
|4.932
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |11
|{{SortNamme|Tijs van den|Brink}}
|Amersfoort
|4.888
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |20
|{{SortNamme|Daan de|Kort}}
|Eindhoven
|4.806
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |12
|{{SortNamme|Jantine|Zwinkels}}
|Utert
|4.443
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00a7eb" |
|CU
| align="right" |2
|{{SortNamme|Pieter|Grinwis}}
|De Haach
|4.187
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |11
|{{SortNamme|Thom van|Campen}}
|Swol
|4.181
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |5
|{{SortNamme|Harmen|Krul}}
|De Helder
|4.002
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |25
|{{SortNamme|Marc|Vervuurt}}
|Venlo
|3.902
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |14
|{{SortNamme|Thierry|Aartsen}}
|Terheijden
|3.834
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |6
|{{SortNamme|Diederik|Boomsma}}
|Amsterdam
|3.591
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |24
|{{SortNamme|Ulaş|Köse}}
|Dongen
|3.479
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |3
|{{SortNamme|Henk|Vermeer}}
|Harderwijk
|3.469
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |13
|{{SortNamme|Mohammed|Mohandis}}
|Gouda
|3.466
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |14
|{{SortNamme|Mariëtte|Patijn}}
|Hilversum
|3.404
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |7
|{{SortNamme|Bart van den|Brink}}
|Amersfoort
|3.205
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |10
|{{SortNamme|Elles van|Ark}}
|Maarssen
|3.199
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |6
|{{SortNamme|Pepijn van|Houwelingen}}
|De Haach
|3.133
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |13
|{{SortNamme|Ulysse|Ellian}}
|Almere
|3.033
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |10
|{{SortNamme|Jurgen|Nobel}}
|Hoofddorp
|2.852
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |16
|{{SortNamme|Eveline|Tijmstra}}
|Purmerend
|2.795
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |15
|{{SortNamme|Ingrid|Michon-Derkzen}}
|De Haach
|2.514
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |15
|{{SortNamme|Jan Arie|Koorevaar}}
|Goudriaan
|2.498
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |13
|{{SortNamme|Maes van|Lanschot}}
|Eindhoven
|2.483
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |17
|{{SortNamme|Harry|Bevers}}
|Ljouwert
|2.353
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |7
|{{SortNamme|Luc|Stultiens}}
|De Haach
|2.250
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |14
|{{SortNamme|Robert van|Asten}}
|De Haach
|2.055
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |16
|{{SortNamme|Peter de|Groot}}
|Harderwijk
|2.049
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |7
|{{SortNamme|René|Claassen}}
|Landgraaf
|1.919
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |19
|{{SortNamme|Arend|Kisteman}}
|Swol
|1.910
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |8
|{{SortNamme|Maarten|Goudzwaard}}
|Ljouwert
|1.842
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |17
|{{SortNamme|Sarath|Hamstra}}
|Ermelo
|1.780
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |11
|{{SortNamme|Felix|Klos}}
|Sint-Gillis
|1.747
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |5
|{{SortNamme|Gidi|Markuszower}}
|Amsterdam
|1.738
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |4
|{{SortNamme|Michiel|Hoogeveen}}
|Oegstgeest
|1.543
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |20
|{{SortNamme|Henk-Jan|Oosterhuis}}
|Amersfoort
|1.533
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |10
|{{SortNamme|Vicky|Maeijer}}
|Krimpen aan den IJssel
|1.520
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |5
|{{SortNamme|Ralf|Dekker}}
|Amsterdam
|1.462
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |14
|{{SortNamme|Marina|Vondeling}}
|Rhoon
|1.411
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |22
|{{SortNamme|Koen|Castelein}}
|Hattem
|1.284
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |23
|{{SortNamme|Stephan|Neijenhuis}}
|Bennekom
|1.236
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |16
|{{SortNamme|Tom van der|Lee}}
|Amsterdam
|1.223
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |25
|{{SortNamme|Rachel van|Meetelen}}
|Bergen op Zoom
|1.159
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |7
|{{SortNamme|Daniël van den|Berg}}
|Huizen
|1.011
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |18
|{{SortNamme|Dion|Graus}}
|Heerlen
|977
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |11
|{{SortNamme|Edgar|Mulder}}
|Swol
|977
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |20
|{{SortNamme|Tamara ten|Hove}}
|Emst
|906
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |21
|{{SortNamme|Jan|Schoonis}}
|Coye-la-Forêt
|875
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |4
|{{SortNamme|Freek|Jansen|Freek Jansen (politicus)}}
|Amsterdam
|800
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |17
|{{SortNamme|Nicole|Moinat}}
|Purmerend
|790
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |9
|{{SortNamme|Ranjith|Clemminck}}
|Utert
|750
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |8
|{{SortNamme|Tony van|Dijck|Teun van Dijck}}
|Amsterdam
|619
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |16
|{{SortNamme|Jeremy|Mooiman}}
|Zoetermeer
|614
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |24
|{{SortNamme|Annette|Raijer}}
|Almere
|613
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |15
|{{SortNamme|Hidde|Heutink}}
|Overdinkel
|609
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |5
|{{SortNamme|Simon|Ceulemans}}
|Rotterdam
|598
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |23
|{{SortNamme|Maikel|Boon}}
|Bergen op Zoom
|597
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |13
|{{SortNamme|Elmar|Vlottes}}
|Apeldoorn
|582
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |22
|{{SortNamme|Björn|Schutz}}
|Oud-Vossemeer
|545
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |19
|{{SortNamme|Emiel van|Dijk|Emiel van Dijk (politicus)|Dijk van Emiel}}
|De Haach
|444
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |12
|{{SortNamme|Alexander|Kops}}
|Overasselt
|436
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |21
|{{SortNamme|Erwin|Prickaertz}}
|Doardt
|317
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |7
|{{SortNamme|Peter van|Duijvenvoorde}}
|Amsterdam
|292
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |22
|{{SortNamme|Raymond de|Roon}}
|Aardenburg
|280
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |26
|{{SortNamme|Chris|Jansen}}
|Almere
|233
|Listfolchoarder
|}
=== Oarsprong fan keazen leden per regio ===
Wannear't de komôf fan de keazen leden ferlike wurdt mei it oantal stimmen dat yn harren kieskring útbrocht is, docht bliken dat net eltse kieskring evenredich fertsjintwurdige is. De fertsjinwurdiging de kieskring lit it folgjende byld sjen:
* Oerfertsjintwurdige kieskringen (mear sitten as ferwachte): De Haach hat de grutste oerfertsjintwurdiging mei 16 sitten mear as it ferwachte oantal sitten. Amsterdam hat 11 sitten mear, Rotterdam hat 5 sitten mear en Grins hat 1 sit mear as de evenredige ferdieling oanjout.
* Evenredige fertsjintwurdiging (sa't ferwachte): Utert, Leien, Ljouwert en Bonêre (0) hawwe krekt it oantal sitten dat oerienkomt mei harren ferwachte oantal.
* Underfertsjintwurdige kieskringen (minder sitten as ferwachte): De Bosk (-8 sitten), Arnhim (-5 sitten), Tilburch (-4 sitten), Maastricht (-3 sitten), Assen (-3 sitten), Swol (-2 sitten), De Helder (-2 sitten), Haarlim (-2 sitten), Doardt (-1 sit), Nimwegen (-1 sit), Middelburch (-1 sit) en Lelystêd (-1 sit) hawwe yn ferhâlding ta harren stimtal minder sitten yn it bestjoer as ferwachte wurde mei.
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|+Ferdieling fan sitten de regio<ref>https://data.overheid.nl/dataset/verkiezingsuitslag-tweede-kamer-2025</ref>
!Kieskring
!Stimmen
! colspan="2" |Sitrjocht ([[Sainte-Laguë-metoade|S.L.]])
!Sitten
!+/-
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Arnhim
| align="right" |997.909
| 14,16
|14
| 9
|{{Delgong}} 5
|-
| align="left" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] De Bosk
| align="right" |886.980
|12,58
|13
|5
|{{Delgong}} 8
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Utrecht_(province)-Flag.svg|border|20px]] Utert
| align="right" |863.764
|12,26
|12
|12
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Leien
| align="right" |785.007
|11,14
|11
|11
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Doardt
| align="right" |754.290
|10,70
|11
|10
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Overijssel.svg|border|20px]] Swol
| align="right" |752.008
|10,67
|11
|9
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] Tilburch
| align="right" |679.198
||9,64
|10
|6
|{{Delgong}} 4
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Limburg_(Netherlands).svg|border|20px]] Maastricht
| align="right" |649.945
|9,22
|9
|6
|{{Delgong}} 3
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] De Helder
| align="right" |629.571
|8,93
|9
|7
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Haarlim
| align="right" |569.594
|8,08
|8
|6
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Amsterdam
| align="right" |428.839
|6,08
|6
|17
|{{Opgong}} 11
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] Ljouwert
| align="right" |422.546
|6,00
|6
|6
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Nimwegen
| align="right" |370.329
|5,25
|5
|4
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_Groningen.svg|border|20px]] Grins
| align="right" |366.034
|5,19
|5
|6
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] De Haach
| align="right" |332.428
|4,72
|5
|21
|{{Opgong}} 16
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Drenthe.svg|border|20px]] Assen
| align="right" |327.402
|4,65
|5
|2
|{{Delgong}} 3
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Rotterdam
| align="right" |288.732
|4,10
|4
|9
|{{Opgong}} 5
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zeeland.svg|border|20px]] Middelburch
| align="right" |232.628
|3,30
|3
|2
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Flevoland.svg|border|20px]] Lelystêd
| align="right" |231.028
|3,28
|3
|2
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Bonaire.svg|border|20px]] Bonêre
| align="right" |3.758
|0,05
|0
|0
|{{Stagnaasje}}
|-
![[Ofbyld:Flag_of_the_Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
!10.571.990
!150
!150
! bgcolor="#e9e9e9" |150
! bgcolor="#e9e9e9" |0
|}
==== Opmerking ====
* Stimmers en kandidaten út it bûtenlân binne ûnderbrocht by kieskring De Haach.
== Boarnen ==
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
{{commonscat|Dutch general elections 2025|Twadde Keamerferkiezingen 2025}}
}}
== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Twadde Keamer]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Nederlân]]
[[Kategory:Barren yn 2025]]
tmj8weirodh92zz5nxus3hmn3hnvhpg
1243440
1243439
2026-10-28T21:16:35Z
Klaasgroen
50943
/* Utslach */ Nij by nije partijen
1243440
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings = [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|2023]]
| folgjende ferkiezings = [[Twadde Keamerferkiezingen 2029|2029]]
| lân = flag of the Netherlands.svg
| lânlink = Nederlân
| datum = 29 oktober 2025
| parlemint = [[Twadde Keamer]]
| tal sitten = 150
| mearderheid = 76
| oantsjutting = Bestjoerders
| oantal = 28 bewâldslju
| opkomst = 78,3% {{opgong}} 0,6%
| formaasjewinner = [[Demokraten 66|D66]]
| nij kabinet = [[Kabinet-Jetten]]
| earder kabinet = [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| begjin regearperioade = 23 febrewaris 2026
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Tweede Kamerverkiezingen 2025 map (municipalities).svg
| tekst by kaart = Utslach en grutste partij de gemeente
}}
{{Balkendiagram
| width = 275px
| float = right
| title = Sitferdieling 2025
| widthl = 80px
| left = Partij
| barwidth = 135px
| middle = Sitten
| widthr = 60px
| right = Ferskil
| caption = Útslaggen fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|2023]]
| bars =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|3|5|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL-PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL-PvdA|tsjuster|NL}}|20|25|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[DENK]]|#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[Volt]]|#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}|1|2|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|26|9|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[50+]]|#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}|2|0|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[NSC]]|#{{Sitferdieling/Partij|NSC|tsjuster|NL}}|0|20|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|18|5|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[SGP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}|3|3|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|22|24|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[BBB]]|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|4|7|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[JA21]]|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|9|1|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|26|37|37}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|7|3|37}}
}}
De '''ferkiezings fan de [[Twadde Keamer]] 2025''' binne de algemiene [[Nederlân]]ske [[ferkiezing]]s foar de Twadde Keamer fan de [[Steaten-Generaal]] dy't op woansdei [[29 oktober]] [[2025]] holden waarden. De ferkiezingen soene oarspronklik hâlden wurde yn maart [[2028]], mar waarden earder hâlden as gefolch fan de fal fan it kabinet-Schoof op [[3 juny]] 2025.
De spesifike Fryske risseltaten foar kieskring Ljouwert binne te sjen op [[Twadde Keamerferkiezings 2025 yn Fryslân]].
==Oanrin==
Op 3 juny 2025 bea premier [[Dick Schoof]] it ûntslach fan syn kabinet oan, nei't de [[Partij foar de Frijheid|PVV]] him weromlutsen hie út de koälysje mei [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]], [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]] en [[BoerBurgerBeweging|BBB]]. De PVV fûn dat it kabinet net genôch fuortgong boekte op it asyldossier.
De Twadde Keamer spruts him út foar it sa gau mooglik hâlden fan eardere ferkiezingen. In moasje fan [[Frans Timmermans (politikus)|Frans Timmermans]] de fraksjelieder fan [[GrienLinks-PvdA]] dêrta waard troch alle fraksjes stipe.
==Dielnimmende partijen==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
! List
! Partij
! Listlûker
! [[Kiesdistrikt|Kiesdistrikten]] <br/> /20
|-
| style="text-align:center;" | 1
| [[Partij foar de Frijheid|PVV]] || [[Geert Wilders]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" |2
| [[GrienLinks-PvdA]]<ref name="GL-PVDA">Mienskiplike list fan [[GrienLinks]] en [[Partij fan de Arbeid|PvdA]].</ref> || [[Frans Timmermans (politikus)|Frans Timmermans]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 3
| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] || [[Dilan Yeşilgöz]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 4
| [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]] || [[Eddy van Hijum]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 5
| [[Demokraten 66|D66]] || [[Rob Jetten]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 6
| [[BoerBurgerBeweging|BBB]] || [[Caroline van der Plas]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 7
| [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]] || [[Henri Bontenbal]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 8
| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]] || [[Jimmy Dijk]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 9
| [[DENK]] || [[Stephan van Baarle]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 10
| [[Partij foar de Dieren|PvdD]] || [[Esther Ouwehand]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 11
| [[Foarum foar Demokrasy|FvD]] || [[Lidewij de Vos]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 12
| [[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]] || [[Chris Stoffer]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 13
| [[KristenUny]] || [[Mirjam Bikker]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 14
| [[Volt Nederlân|Volt]] || [[Laurens Dassen]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 15
| [[JA21]] || [[Joost Eerdmans]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 16
| Vrede voor Dieren || Pascale Plusquin || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 17
| BVNL || [[Wybren van Haga]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 18
| [[BIJ1]] || [[Tofik Dibi]] || style="text-align:center;" | 20
|-
| style="text-align:center;" | 19
| Libertêre Partij || Tom van Lamoen || style="text-align:center;" | 19<ref name="Libertêre Partij">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskring 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 20
| [[50PLUS]] || [[Jan Struijs]] || style="text-align:center;" | 19<ref name="50PLUS">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskring 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 21
| Piratenpartij || Matthijs Pontier || style="text-align:center;" | 18<ref name="Piratenpartij">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskringen 3 (Assen) en 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 22
| [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]|| [[Aant Jelle Soepboer]] || style="text-align:center;" | 16<ref name="FNP Kieskringen">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskringen 9 (Amsterdam), 10 (Haarlim), 13 (Rotterdam) en 15 (Leien).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 23
| Vrij Verbond || Bart Burggraaf || style="text-align:center;" | 13<ref name="Vrij Verbond">Nimt diel yn alle kieskringen, útsein yn de kieskringen 1 (Grins), 3 (Assen), 9 (Amsterdam), 11 (De Helder), 16 (Middelburch), 19 (Maastricht) en 20 (Bonêre).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 24
| DE LINIE || Gerard van Hooft || style="text-align:center;" | 10<ref name="DE LINIE">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 4 (Swol), 8 (Utert), 11 (De Helder), 12 (De Haach), 13 (Rotterdam), 14 (Doardt), 15 (Leien), 17 (Tilburch), 18 (De Bosk) en 19 (Maastricht).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 25
| NL PLAN || Kok Chan || style="text-align:center;" | 9<ref name="NL PLAN">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 8 (Utert), 9 (Amsterdam), 10 (Haarlim), 11 (De Helder), 12 (De Haach), 13 (Rotterdam), 15 (Leien), 17 (Tilburch) en 18 (De Bosk).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 26
| ELLECT || Joana Amoah || style="text-align:center;" | 5<ref name="ELLECT">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 5 (Lelystêd), 6 (Nimwegen), 9 (Amsterdam), 12 (De Haach) en 13 (Rotterdam).</ref>
|-
| style="text-align:center;" | 27
| Partij voor de Rechtsstaat || Danielle Tulp || style="text-align:center;" | 2<ref name="Partij voor de Rechtsstaat">Nimt allinnich diel yn de kieskringen 2 (Ljouwert) en 9 (Amsterdam).</ref>
|}
==Utslach==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling [[Ofbyld:Flag_of_the_Netherlands.svg|border|18x18px]] 2025
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL-PvdA|DENK|Volt|D66|CU|50+|CDA|SGP|VVD|BBB|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 3
| SP = 3
| GL-PvdA = 20
| DENK = 3
| Volt = 1
| D66 = 26
| CU = 3
| 50+ = 2
| CDA = 18
| SGP = 3
| VVD = 22
| BBB = 4
| JA21 = 9
| PVV = 26
| FVD = 7
}}
Op [[7 novimber]] [[2025]] waard troch de Kiesried yn in iepenbiere sitting de definitive útslach fêststel. Troch it oantal jildige stimmen fan 10.571.990 waar de kiesdrompel fêststeld op minimaal 70.480 sitten.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Ferkiezingsútslach Twadde Keamerferkiezingen 2025
|-
! colspan="2" |Partij
! Stimmen
! %
!+/-
! style="color: lightgray" | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style="color: lightgray" | [[D'Hondt-metoade|D.H.]]
! Sitten
! +/-
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Demokraten 66|D66]]
| 1.790.634
| 16,9%
|{{opgong}} 10,7%
| style="color: lightgray" | 25,77
| style="color: lightgray" | 26,92
| 26
| {{opgong}} 17
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[Partij foar de Frijheid|PVV]]
| 1.760.966
| 16,7%
|{{delgong}} 6,8%
| style="color: lightgray" | 25,35
| style="color: lightgray" | 26,47
| 26
| {{delgong}} 11
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]
| 1.505.829
| 14,2%
|{{delgong}} 1,0%
| style="color: lightgray" | 21,67
| style="color: lightgray" | 22,63
| 22
| {{delgong}} 2
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL-PvdA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[GrienLinks-PvdA|GL-PvdA]]<ref name="GL-PVDA" />
| 1.352.163
| 12,8%
|{{delgong}} 3,0%
| style="color: lightgray" | 19,46
| style="color: lightgray" | 20,32
| 20
| {{delgong}} 5
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]
| 1.246.874
| 11,8%
|{{opgong}} 8,5%
| style="color: lightgray" | 17,95
| style="color: lightgray" | 18,74
| 18
| {{opgong}} 13
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[JA21]]
| 628.517
| 5,9%
|{{opgong}} 5,3%
| style="color: lightgray" | 9,05
| style="color: lightgray" | 9,45
| 9
| {{opgong}} 8
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[Foarum foar Demokrasy|FvD]]
| 480.393
| 4,5%
|{{opgong}} 2,3%
| style="color: lightgray" | 6,91
| style="color: lightgray" | 7,22
| 7
| {{opgong}} 4
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |[[BoerBurgerBeweging|BBB]]
| 279.916
| 2,6%
|{{delgong}} 2,0%
| style="color: lightgray" | 4,03
| style="color: lightgray" | 4,21
| 4
| {{delgong}} 3
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Denk|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[DENK]]
| 250.368
| 2,4%
|{{stagnaasje}} 0,0%
| style="color: lightgray" | 3,60
| style="color: lightgray" | 3,76
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]]
| 238.093
| 2,3%
|{{opgong}} 0,2%
| style="color: lightgray" | 3,43
| style="color: lightgray" | 3,58
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Partij foar de Dieren|PvdD]]
| 219.371
| 2,1%
|{{delgong}} 0,2%
| style="color: lightgray" | 3,16
| style="color: lightgray" | 3,30
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[KristenUny|CU]]
| 201.361
| 1,9%
|{{delgong}} 0,1%
| style="color: lightgray" | 2,90
| style="color: lightgray" | 3,03
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]
| 199.585
| 1,9%
|{{delgong}} 1,3%
| style="color: lightgray" | 2,87
| style="color: lightgray" | 3,00<ref name=":1" />
| 3
| {{delgong}} 2
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[50PLUS|50+]]
| 151.053
| 1,4%
|{{opgong}} 0,9%
| style="color: lightgray" | 2,17
| style="color: lightgray" | 2,27
| 2
| {{opgong}} 2
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | [[Volt Nederlân|Volt]]
| 116.468
| 1,1%
|{{delgong}} 0,6%
| style="color: lightgray" | 1,68
| style="color: lightgray" | 1,75
| 1
| {{delgong}} 1
|-
! colspan="2" |Effektive stimmen
!10.421.591
!98,6%
!-
! style="color: lightgray" | 150
! style="color: lightgray" | 156,65
!150
!0
|- id="mw-customcollapsible-BIJ1" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BIJ1|ljocht|NL}}" |
| align="left" | [[BIJ1]]
| 40.360
| 0,4%
|{{stagnaasje}} 0,0%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-NSC" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|NSC|ljocht|NL}}" |
| align="left" | [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]]
| 39.408
| 0,4%
|{{delgong}} 12,5%
|
|
|
| {{delgong}} 20
|- id="mw-customcollapsible-BVNL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}" |
| align="left" |BVNL
| 18.477
| 0,2%
|{{delgong}} 0,3%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-VvD" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |VvD
| 16.819
| 0,2%
|Nij
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-PP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PP
| 10.575
| 0,1%
|{{opgong}} 0,1%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-FNP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}" |
| align="left" |[[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]
| 9.331
| 0,1%
|Nij
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-LP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |LP
| 8.248
| 0,1%
|{{stagnaasje}} 0,0%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-DL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |DL
| 3.478
| 0,0%
|Nij
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-NLP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |NLP
| 2.299
| 0,0%
|{{stagnaasje}} 0,0%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-VV" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | VV
| 1.048
| 0,0%
|Nij
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-EL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |EL
| 205
| 0,0%
|Nij
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-PvdR" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PvdR
| 151
| 0,0%
|Nij
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |Fergriemde stimmen
!150.399
!1,4%
! colspan="5" rowspan="2" |<span class="mw-customtoggle-PvdR mw-customtoggle-EL mw-customtoggle-VV mw-customtoggle-NLP mw-customtoggle-DL mw-customtoggle-LP mw-customtoggle-PP mw-customtoggle-VvD mw-customtoggle-BIJ1 mw-customtoggle-BVNL mw-customtoggle-FNP mw-customtoggle-NSC">[<span style="color:#3366BB;">Iepen- en tichtklappe</span>]</span>
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!10.571.990
!100%
|}
=== Metoade ===
De 150 sitten yn de Twadde Keamer waarden ferdield mei de [[D'Hondt-metoade]]. Dizze metoade hie in fiktive parlemintsgrutte fan 156,65 sitten nedich om de 150 hiele sitten te ferdielen. Troch dizze ferdielmetoade krigen PVV (fan 25,35 nei 26) en GL-PvdA (fan 19,46 nei 20) ien sit mear as je mei in evenredige ferdieling neffens de [[Standertôfruning|standertôfrûning]] ferwachtsje soe. Dit gong ten koste fan DENK (fan 3,60 nei 3) en Volt (fan 1,68 nei 1) dy't beide in sit minder krigen.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Oare saken
! colspan="2" |Kiesgerjochtigden
!13.589.128
!100%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Net opkaam
|2.948.804
|21,7%
|-
! colspan="2" |Opkomst
!10.640.324
!78,3%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Ûnjildich
|28.206
|0,2%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Blanko
|40.128
|0,3%
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!10.571.990
!77,8%
|-
| colspan="2" |'''Kiesdieler'''
| colspan="2" |70.479,93<ref name=":2">De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 150 sitten. Dizze wearde is fuortendaliks ek de kiesdrompel.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Kiesdrompel'''
| colspan="2" |70.479,93<ref name=":2" />
|-
| colspan="2" |'''Kiesdieler ([[D'Hondt-metoade|D.H.]])'''
| colspan="2" |66.528,33<ref name=":1">De kiesdieler neffens de D'Hondt-metoade folget de 150e sit dy't útkomt op de 3e sit fan de SP. Dizze wearde wurdt fêststeld op 199.585 / 3 = 66.528,33. Om alle sitten as folle sitten te ferdielen is in fiktive parlemintsgrutte fan 156,65 sitten nedich.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Foarkarsdrompel'''
| colspan="2" |17.619,98<ref name=":0">De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.</ref>
|}
== Utslach de kieskring ==
De útslaggen fan dizze Twadde Keamerferkiezings litte in wol deeglik regioferskaat sjen. Yn de gruttere stedske kieskringen dominearren benammen de mear progressive en linkse partijen. [[GL-PvdA|GL/PvdA]] behelle in útsûnderlik hege score yn Amsterdam (42 fiktive sitten), mar koe ek op in soad stipe rekkenje yn De Haach (30) en Rotterdam (26). D66 liet itselde patroan sjen mei in tige sterke oanwêzigens yn Amsterdam (37) en Haarlim (33), mar skoarde ek opfallend heech yn kieskring Bonêre (37).
De PVV die it oer it algemien tige sterk en kaam yn in grut tal kieskringen as grutste of as ien fan de grutste partijen út de bus. De absolute piken foar de partij wiene yn Limburch (in [[evenredich oanpart]] fan 39 sitten), gevolg troch in sterke prestaasje yn Tilburch (30), Doardt, Lelystêd en Assen, dêr't de PVV allegear op 29 sitten útkaam.
De VVD bewarre oer it hiele lân in frij stabile basis, mar behelle harren bêste risseltaten yn kieskringen lykas [[Haarlim]] (28), Tilburch (26) en De Helder (25). Foar it CDA leine de swiertepunten benammen yn it noarden en easten, mei Swol (24) en Ljouwert (24) as sterkste regio's, folge troch Arnhim en De Bosk (beide 21 firtuele sitten).
Oare partijen lieten ek in hiel útsprutsen regionaal profyl sjen. [[DENK]] konsintrearre harren súkses benammen yn de grutte multykulturele stêden lykas Rotterdam (14), Amsterdam (12) en De Haach (10). De [[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]] helle lykas gewoanlik harren heechste oandielen yn de mear behâldende gebieten, mei in útsjitter yn [[Seelân]] mei omrekkene 15 sitten en ek goede risseltaten yn [[Doardt]] (8) en Arnhim (7).
De BBB luts de measte kiezers yn noardlike en eastlike kieskringen lykas Ljouwert (8), Assen (8) en Swol (7), wylst JA21 harren heechste oanparten helle yn Doardt (12) en Leiden (11). De [[KristenUny]] foel foaral op troch in útsûnderlik hege skoare op de BES-eilannen (22), wylst de partij yn de rest fan it lân meastentids om de 4 oant 5 sitten skommele.
{| class="wikitable" width="100%" style="text-align:center; font-size:90%;"
|+[[Ideaaloanpart|Evenredich oanpart]] de kieskring (rûchwei op folchoarder fan lofts nei rjochts)
! colspan="2" |
{| width="100%"
| width="15" |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|<span style="display:inline-block; width:1.2em; height:1em; vertical-align:middle;
background: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%);
border:1px solid #aaa;">‍</span> [[GrienLinks-PvdA|GL-PvdA]]
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}|[[DENK]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}|[[Volt Nederlân|Volt]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}|[[50PLUS|50+]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}|[[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
|}
|-
| style="width:105px; text-align:left;" | [[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Amsterdam
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:5.745%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.735%;" |'''4'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:28.084%;" |'''42'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:7.702%;" |'''12'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:2.246%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:24.781%;" |'''37'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.133%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:0.733%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:4.019%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.185%;" |
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:10.057%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:0.677%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.694%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:7.130%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:2.080%;" |'''3'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Bonaire.svg|border|20px]] Bonêre
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.845%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.097%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:14.118%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.363%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:2.376%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:24.993%;" |'''37'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:14.621%;" |'''22'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.353%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.475%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:10.735%;" |'''16'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.314%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.103%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:11.881%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.725%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] De Haach
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.603%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.981%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:20.125%;" |'''30'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:6.716%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:2.267%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:19.931%;" |'''30'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.175%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:0.884%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.889%;" |'''12'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.541%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.785%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.004%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:4.430%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:14.195%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.476%;" |'''5'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Rotterdam
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.698%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.416%;" |'''4'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:17.558%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:9.656%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.591%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.474%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.552%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.417%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.182%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.697%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:10.321%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:0.736%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.886%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:15.325%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.492%;" |'''5'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Utrecht_(province)-Flag.svg|border|20px]] Utert
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.783%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.481%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:15.994%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:3.222%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.604%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:20.686%;" |'''31'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.734%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.065%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.407%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:2.899%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.843%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.643%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.170%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:12.050%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.418%;" |'''5'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_Groningen.svg|border|20px]] Grins
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.507%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.427%;" |'''7'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:16.841%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.691%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.188%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.017%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.135%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.219%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.283%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:1.125%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.390%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.598%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.878%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:16.591%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.111%;" |'''8'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Haarlim
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.369%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.634%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:14.188%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.354%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.340%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:21.868%;" |'''33'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.100%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.372%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.361%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.469%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:18.376%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.653%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.893%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:13.816%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.207%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Nimwegen
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.382%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.941%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:15.483%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.423%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.308%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.512%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.148%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.216%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.986%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:3.690%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.827%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.030%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.619%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.511%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.924%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Leien
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.905%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.426%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:11.602%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.884%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.093%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.031%;" |'''27'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.352%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.376%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.462%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:3.210%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:15.820%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.824%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:7.086%;" |'''11'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:15.539%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.389%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Arnhim
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.750%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.619%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:11.452%;" |'''17'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.414%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.960%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:15.638%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.188%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.315%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:14.040%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:4.773%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.111%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.619%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.895%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:15.489%;" |'''23'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.736%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] De Bosk
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.487%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.046%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.323%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.655%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.117%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:18.468%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.459%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.768%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:13.845%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.142%;" |
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:16.553%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.619%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.736%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:18.841%;" |'''28'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.941%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] Ljouwert
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.543%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.122%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:12.593%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.445%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.699%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:13.577%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.563%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.337%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:15.825%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:1.364%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:12.351%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:5.075%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.716%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.746%;" |'''27'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:7.044%;" |'''11'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Overijssel.svg|border|20px]] Swol
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.350%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.717%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.016%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.332%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.869%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.036%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.394%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.283%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:15.947%;" |'''24'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:3.367%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.177%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:4.917%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.406%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:16.847%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.341%;" |'''8'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] De Helder
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.048%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.889%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:12.257%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.703%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.887%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.267%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.866%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.707%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:10.142%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.419%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:16.831%;" |'''25'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.733%;" |'''6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.905%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.487%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.858%;" |'''9'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] Tilburch
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.616%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.729%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.042%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.127%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.886%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.366%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.743%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.814%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.177%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.994%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:17.245%;" |'''26'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.269%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.803%;" |'''10'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.964%;" |'''30'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.224%;" |'''6'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Drenthe.svg|border|20px]] Assen
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.440%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.308%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:11.988%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.458%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.703%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.183%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.418%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.710%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.992%;" |'''19'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.994%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.737%;" |'''22'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:5.125%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.515%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.146%;" |'''29'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.283%;" |'''9'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Doardt
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.597%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.522%;" |'''2'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:9.411%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.889%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.800%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.047%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.743%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.826%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:12.187%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:5.022%;" |'''8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.093%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:1.606%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:7.731%;" |'''12'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.355%;" |'''29'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.170%;" |'''8'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Flevoland.svg|border|20px]] Lelystêd
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.801%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.962%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.885%;" |'''16'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:3.634%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.768%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.119%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.675%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.540%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.617%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:4.595%;" |'''7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.915%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.048%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:5.957%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:19.413%;" |'''29'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.071%;" |'''9'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Limburg_(Netherlands).svg|border|20px]] Maastricht
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.515%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.032%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:10.659%;" |'''16'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:1.268%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.777%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:14.171%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:0.371%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.896%;" |'''3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:13.441%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:0.133%;" |
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.193%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.603%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.126%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:25.936%;" |'''39'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.879%;" |'''7'''
|}
|-
| style="text-align:left;" |[[Ofbyld:Flag_of_Zeeland.svg|border|20px]] Middelburch
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.356%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.687%;" |'''3'''
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:9.234%;" |'''14'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:0.813%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:0.608%;" |'''1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:12.096%;" |'''18'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.771%;" |'''4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.624%;" |'''2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:13.432%;" |'''20'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:10.253%;" |'''15'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:13.755%;" |'''21'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:3.117%;" |'''5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.203%;" |'''9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:17.773%;" |'''27'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:5.278%;" |'''8'''
|}
|-
! [[Ofbyld:Flag_of_the_Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
! style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.105;" |3,2
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:1.915%;" |2,9
| style="background-image: linear-gradient(to right bottom, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:12.975%;" |19,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|DENK|tsjuster|NL}}; width:2.402;" |3,6
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|tsjuster|NL}}; width:1.118%;" |1,7
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:17.182%;" |25,8
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.932%;" |2,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}; width:1.449%;" |2,2
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.964%;" |17,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:2.285%;" |3,4
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:14.449%;" |21,7
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:2.686%;" |4,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:6.031%;" |9,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:16.897%;" |25,3
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.610%;" |6,9
|}
|}
== Keazen leden ==
By de ferkiezings wiene 150 leden fan de Twadde Keamer te kiezen. Fan de ôfgeande keamerleden waarden 80 werkeazen, wylst 70 leden foar it earst yn de Twadde Keamer keazen waarden. In kandidaat koe mei foarkarstimmen keazen wurde by it beheljen fan mear as in fjirde fan de kiesdieler. De foarkarsdrompel lei by dizze ferkiezings op 17.620 stimmen.
Yn totaal waarden 50 kandidaten keazen op basis fan foarkarstimmen en 100 kandidaten op basis fan de listfolchoarder. Fiif kandidaten waarden, nettsjinsteande harren plak op de kandidatenlist, troch it tal op harren útbrochte foarkarstimmen keazen as lid fan de Twadde Keamer. Dat wiene Fatihya Abdi, Barbara Kathmann, Mikal Tseggai en Lisa Vliegenthart (GrienLinks-PvdA) en Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66).
De nije Twadde Keamer waard op [[12 novimber]] [[2025]] ynstallearre.
{| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;"
|+Oersjoch fan de keazen leden
|-
! colspan="3" | Fraksje (#)
!Namme
!Wenplak
! Stimmen
! Seleksje
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |1
|{{SortNamme|Geert|Wilders}}
|De Haach
|1.666.202
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |1
|{{SortNamme|Rob|Jetten}}
|De Haach
|1.209.849
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Henri|Bontenbal}}
|Rotterdam
|1.002.389
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Dilan|Yeşilgöz}}
|Amsterdam
|691.062
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Frans|Timmermans}}
|Maastricht
|519.850
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Lidewij de|Vos}}
|De Haach
|427.882
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |1
|{{SortNamme|Joost|Eerdmans}}
|Rotterdam
|420.505
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |4
|{{SortNamme|Vincent|Karremans}}
|Rotterdam
|329.326
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #EE7C10" |
|SGP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Chris|Stoffer}}
|Elspeet
|210.929
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Ruben|Brekelmans}}
|Oisterwijk
|166.730
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00a7eb" |
|CU
| align="right" |1
|{{SortNamme|Mirjam|Bikker}}
|Gouda
|157.021
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |6
|{{SortNamme|Marjolein|Moorman}}
|Amsterdam
|156.449
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #22EEFF" |
|DENK
| align="right" |1
|{{SortNamme|Stephan van|Baarle}}
|Rotterdam
|156.427
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |4
|{{SortNamme|Anne-Marijke|Podt}}
|Utert
|147.553
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #006B2D" |
|PvdD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Esther|Ouwehand}}
|De Haach
|134.446
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Eelco|Heinen}}
|De Haach
|126.213
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |1
|{{SortNamme|Caroline van der|Plas}}
|Deventer
|122.624
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |5
|{{SortNamme|Lisa|Westerveld}}
|Nimwegen
|120.186
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #8B0000" |
|SP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Jimmy|Dijk|Jimmy Dijk|Dijk Jimmy}}
|Grins
|117.476
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Esmah|Lahlah}}
|Tilburch
|113.381
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |2
|{{SortNamme|Mona|Keijzer}}
|Edam-Volendam
|111.839
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #92278f" |
|50+
| align="right" |1
|{{SortNamme|Jan|Struijs}}
|Hellevoetsluis
|110.005
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Jesse|Klaver}}
|De Haach
|107.791
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |3
|{{SortNamme|Ingrid|Coenradie}}
|Rotterdam
|102.407
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Hanneke|Steen}}
|Hengelo
|84.082
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |2
|{{SortNamme|Annabel|Nanninga}}
|Amsterdam
|66.552
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #730880" |
|Volt
| align="right" |1
|{{SortNamme|Laurens|Dassen}}
|De Haach
|55.089
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |6
|{{SortNamme|Bente|Becker}}
|Wassenaar
|48.972
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |7
|{{SortNamme|Wieke|Paulusma}}
|Grins
|47.800
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Kati|Piri}}
|De Haach
|43.884
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |9
|{{SortNamme|Hanneke van der|Werf}}
|Voorburg
|43.259
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |6
|{{SortNamme|Nathalie van|Berkel}}
|Wassenaar
|41.438
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |2
|{{SortNamme|Jan|Paternotte}}
|Leiderdorp
|39.801
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #8B0000" |
|SP
| align="right" |2
|{{SortNamme|Sandra|Beckerman}}
|Grins
|36.765
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |27
|{{SortNamme|Marieke|Vellinga-Beemsterboer}}
|Boazum
|36.576
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |32
|{{SortNamme|Barbara|Kathmann}}
|Rotterdam
|29.633
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |8
|{{SortNamme|Habtamu de|Hoop}}
|Snits
|28.605
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Inge van|Dijk|Inge van Dijk (CDA)|Dijk van Inge}}
|Gemert
|27.262
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |19
|{{SortNamme|Sarah El|Boujdaini}}
|Rotterdam
|26.775
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |27
|{{SortNamme|Lisa|Vliegenthart}}
|Rijswijk
|24.939
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #22EEFF" |
|DENK
| align="right" |3
|{{SortNamme|Ismail el|Abassi}}
|Utert
|23.236
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |5
|{{SortNamme|Eric van der|Burg}}
|Amsterdam
|22.395
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #006B2D" |
|PvdD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Ines|Kostić}}
|Grins
|22.301
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Thierry|Baudet}}
|Amsterdam
|22.032
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |24
|{{SortNamme|Fatihya|Abdi}}
|Amsterdam
|21.613
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |3
|{{SortNamme|Shanna|Schilder}}
|Volendam
|20.426
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #22EEFF" |
|DENK
| align="right" |2
|{{SortNamme|Doğukan|Ergin}}
|Schiedam
|20.180
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |4
|{{SortNamme|Femke|Wiersma}}
|Holwert
|18.903
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Gideon van|Meijeren}}
|Heino
|18.870
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |25
|{{SortNamme|Mikal|Tseggai}}
|De Haach
|18.635
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |3
|{{SortNamme|Hans|Vijlbrief}}
|Woubrugge
|18.215
|Foarkarsdrompel
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |6
|{{SortNamme|Martin|Bosma}}
|Amsterdam
|17.350
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |7
|{{SortNamme|Wendy van|Eijk-Nagel}}
|Weert
|17.324
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |8
|{{SortNamme|Judith|Bühler}}
|Geleen
|17.075
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |12
|{{SortNamme|Marijke|Synhaeve}}
|Lent
|16.499
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |13
|{{SortNamme|Ilana|Rooderkerk}}
|Amsterdam
|16.299
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #92278f" |
|50+
| align="right" |2
|{{SortNamme|Corrie van|Brenk-van Barneveld|Corrie van Brenk}}
|Utert
|15.635
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00a7eb" |
|CU
| align="right" |3
|{{SortNamme|Don|Ceder}}
|Amsterdam
|15.405
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |8
|{{SortNamme|Fatimazhra|Belhirch}}
|Rotterdam
|14.082
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |9
|{{SortNamme|Laura|Bromet}}
|Monnickendam
|13.370
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |6
|{{SortNamme|Jeltje|Straatman}}
|Bladel
|12.656
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #8B0000" |
|SP
| align="right" |3
|{{SortNamme|Sarah|Dobbe}}
|Arnhem
|12.554
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |11
|{{SortNamme|Julian|Bushoff}}
|Grins
|11.042
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |9
|{{SortNamme|Marjolein|Faber}}
|Hoevelaken
|9.813
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #006B2D" |
|PvdD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Christine|Teunissen}}
|De Haach
|9.793
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |16
|{{SortNamme|Anouschka|Biekman}}
|Schiedam
|9.544
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |17
|{{SortNamme|Renilde|Huizenga}}
|Swol
|9.259
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |10
|{{SortNamme|Mpanzu|Bamenga}}
|Eindhoven
|9.121
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |10
|{{SortNamme|Sjoukje van|Oosterhout}}
|Amsterdam
|8.894
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |2
|{{SortNamme|Sebastiaan|Stöteler}}
|Almelo
|8.584
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |15
|{{SortNamme|Ouafa|Oualhadj}}
|De Haach
|8.207
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |21
|{{SortNamme|Hilde|Wendel}}
|Grins
|8.021
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |12
|{{SortNamme|Suzanne|Kröger}}
|Amsterdam
|7.541
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |14
|{{SortNamme|Luciënne|Boelsma-Hoekstra}}
|Idskenhuzen
|7.282
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00"|
|CDA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Derk|Boswijk}}
|Kockengen
|7.157
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |9
|{{SortNamme|Henk|Jumelet}}
|Erica
|6.980
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |4
|{{SortNamme|Annelotte|Lammers}}
|Genemuiden
|6.967
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |9
|{{SortNamme|Claire|Martens-America|Claire Martens}}
|Bilthoven
|6.552
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |18
|{{SortNamme|Heera|Dijk|Heera Dijk}}
|Delft
|6.352
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #EE7C10" |
|SGP
| align="right" |3
|{{SortNamme|André|Flach}}
|Hendrik-Ido-Ambacht
|6.337
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |5
|{{SortNamme|Joost|Sneller}}
|De Haach
|5.806
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |18
|{{SortNamme|Etkin|Armut}}
|Grins
|5.629
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |12
|{{SortNamme|Queeny|Rajkowski}}
|Vleuten
|5.565
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |18
|{{SortNamme|Renate den|Hollander}}
|Ansen
|5.494
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |8
|{{SortNamme|Silvio|Erkens}}
|Kerkrade
|5.446
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |15
|{{SortNamme|Ani|Zalinyan}}
|Hoofddorp
|5.252
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #EE7C10" |
|SGP
| align="right" |2
|{{SortNamme|Diederik van|Dijk|Diederik van Dijk|Dijk van Diederik}}
|Benthuizen
|4.932
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |11
|{{SortNamme|Tijs van den|Brink}}
|Amersfoort
|4.888
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |20
|{{SortNamme|Daan de|Kort}}
|Eindhoven
|4.806
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |12
|{{SortNamme|Jantine|Zwinkels}}
|Utert
|4.443
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00a7eb" |
|CU
| align="right" |2
|{{SortNamme|Pieter|Grinwis}}
|De Haach
|4.187
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |11
|{{SortNamme|Thom van|Campen}}
|Swol
|4.181
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |5
|{{SortNamme|Harmen|Krul}}
|De Helder
|4.002
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |25
|{{SortNamme|Marc|Vervuurt}}
|Venlo
|3.902
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |14
|{{SortNamme|Thierry|Aartsen}}
|Terheijden
|3.834
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |6
|{{SortNamme|Diederik|Boomsma}}
|Amsterdam
|3.591
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |24
|{{SortNamme|Ulaş|Köse}}
|Dongen
|3.479
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #94C11F" |
|BBB
| align="right" |3
|{{SortNamme|Henk|Vermeer}}
|Harderwijk
|3.469
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |13
|{{SortNamme|Mohammed|Mohandis}}
|Gouda
|3.466
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |14
|{{SortNamme|Mariëtte|Patijn}}
|Hilversum
|3.404
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |7
|{{SortNamme|Bart van den|Brink}}
|Amersfoort
|3.205
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |10
|{{SortNamme|Elles van|Ark}}
|Maarssen
|3.199
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |6
|{{SortNamme|Pepijn van|Houwelingen}}
|De Haach
|3.133
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |13
|{{SortNamme|Ulysse|Ellian}}
|Almere
|3.033
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |10
|{{SortNamme|Jurgen|Nobel}}
|Hoofddorp
|2.852
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |16
|{{SortNamme|Eveline|Tijmstra}}
|Purmerend
|2.795
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |15
|{{SortNamme|Ingrid|Michon-Derkzen}}
|De Haach
|2.514
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |15
|{{SortNamme|Jan Arie|Koorevaar}}
|Goudriaan
|2.498
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |13
|{{SortNamme|Maes van|Lanschot}}
|Eindhoven
|2.483
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |17
|{{SortNamme|Harry|Bevers}}
|Ljouwert
|2.353
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |7
|{{SortNamme|Luc|Stultiens}}
|De Haach
|2.250
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |14
|{{SortNamme|Robert van|Asten}}
|De Haach
|2.055
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |16
|{{SortNamme|Peter de|Groot}}
|Harderwijk
|2.049
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |7
|{{SortNamme|René|Claassen}}
|Landgraaf
|1.919
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |19
|{{SortNamme|Arend|Kisteman}}
|Swol
|1.910
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |8
|{{SortNamme|Maarten|Goudzwaard}}
|Ljouwert
|1.842
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #008B00" |
|CDA
| align="right" |17
|{{SortNamme|Sarath|Hamstra}}
|Ermelo
|1.780
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |11
|{{SortNamme|Felix|Klos}}
|Sint-Gillis
|1.747
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |5
|{{SortNamme|Gidi|Markuszower}}
|Amsterdam
|1.738
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |4
|{{SortNamme|Michiel|Hoogeveen}}
|Oegstgeest
|1.543
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |20
|{{SortNamme|Henk-Jan|Oosterhuis}}
|Amersfoort
|1.533
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |10
|{{SortNamme|Vicky|Maeijer}}
|Krimpen aan den IJssel
|1.520
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |5
|{{SortNamme|Ralf|Dekker}}
|Amsterdam
|1.462
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |14
|{{SortNamme|Marina|Vondeling}}
|Rhoon
|1.411
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |22
|{{SortNamme|Koen|Castelein}}
|Hattem
|1.284
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |23
|{{SortNamme|Stephan|Neijenhuis}}
|Bennekom
|1.236
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #dd2132" |
|GL-PvdA
| align="right" |16
|{{SortNamme|Tom van der|Lee}}
|Amsterdam
|1.223
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |25
|{{SortNamme|Rachel van|Meetelen}}
|Bergen op Zoom
|1.159
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |7
|{{SortNamme|Daniël van den|Berg}}
|Huizen
|1.011
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |18
|{{SortNamme|Dion|Graus}}
|Heerlen
|977
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |11
|{{SortNamme|Edgar|Mulder}}
|Swol
|977
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |20
|{{SortNamme|Tamara ten|Hove}}
|Emst
|906
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00CD67" |
|D66
| align="right" |21
|{{SortNamme|Jan|Schoonis}}
|Coye-la-Forêt
|875
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |4
|{{SortNamme|Freek|Jansen|Freek Jansen (politicus)}}
|Amsterdam
|800
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |17
|{{SortNamme|Nicole|Moinat}}
|Purmerend
|790
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |9
|{{SortNamme|Ranjith|Clemminck}}
|Utert
|750
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |8
|{{SortNamme|Tony van|Dijck|Teun van Dijck}}
|Amsterdam
|619
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |16
|{{SortNamme|Jeremy|Mooiman}}
|Zoetermeer
|614
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |24
|{{SortNamme|Annette|Raijer}}
|Almere
|613
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |15
|{{SortNamme|Hidde|Heutink}}
|Overdinkel
|609
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #756699" |
|JA21
| align="right" |5
|{{SortNamme|Simon|Ceulemans}}
|Rotterdam
|598
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |23
|{{SortNamme|Maikel|Boon}}
|Bergen op Zoom
|597
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |13
|{{SortNamme|Elmar|Vlottes}}
|Apeldoorn
|582
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #3A5FCD" |
|VVD
| align="right" |22
|{{SortNamme|Björn|Schutz}}
|Oud-Vossemeer
|545
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |19
|{{SortNamme|Emiel van|Dijk|Emiel van Dijk (politicus)|Dijk van Emiel}}
|De Haach
|444
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |12
|{{SortNamme|Alexander|Kops}}
|Overasselt
|436
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |21
|{{SortNamme|Erwin|Prickaertz}}
|Doardt
|317
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #a71c20" |
|FVD
| align="right" |7
|{{SortNamme|Peter van|Duijvenvoorde}}
|Amsterdam
|292
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |22
|{{SortNamme|Raymond de|Roon}}
|Aardenburg
|280
|Listfolchoarder
|-
| style="background-color: #00008B" |
|PVV
| align="right" |26
|{{SortNamme|Chris|Jansen}}
|Almere
|233
|Listfolchoarder
|}
=== Oarsprong fan keazen leden per regio ===
Wannear't de komôf fan de keazen leden ferlike wurdt mei it oantal stimmen dat yn harren kieskring útbrocht is, docht bliken dat net eltse kieskring evenredich fertsjintwurdige is. De fertsjinwurdiging de kieskring lit it folgjende byld sjen:
* Oerfertsjintwurdige kieskringen (mear sitten as ferwachte): De Haach hat de grutste oerfertsjintwurdiging mei 16 sitten mear as it ferwachte oantal sitten. Amsterdam hat 11 sitten mear, Rotterdam hat 5 sitten mear en Grins hat 1 sit mear as de evenredige ferdieling oanjout.
* Evenredige fertsjintwurdiging (sa't ferwachte): Utert, Leien, Ljouwert en Bonêre (0) hawwe krekt it oantal sitten dat oerienkomt mei harren ferwachte oantal.
* Underfertsjintwurdige kieskringen (minder sitten as ferwachte): De Bosk (-8 sitten), Arnhim (-5 sitten), Tilburch (-4 sitten), Maastricht (-3 sitten), Assen (-3 sitten), Swol (-2 sitten), De Helder (-2 sitten), Haarlim (-2 sitten), Doardt (-1 sit), Nimwegen (-1 sit), Middelburch (-1 sit) en Lelystêd (-1 sit) hawwe yn ferhâlding ta harren stimtal minder sitten yn it bestjoer as ferwachte wurde mei.
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|+Ferdieling fan sitten de regio<ref>https://data.overheid.nl/dataset/verkiezingsuitslag-tweede-kamer-2025</ref>
!Kieskring
!Stimmen
! colspan="2" |Sitrjocht ([[Sainte-Laguë-metoade|S.L.]])
!Sitten
!+/-
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Arnhim
| align="right" |997.909
| 14,16
|14
| 9
|{{Delgong}} 5
|-
| align="left" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] De Bosk
| align="right" |886.980
|12,58
|13
|5
|{{Delgong}} 8
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Utrecht_(province)-Flag.svg|border|20px]] Utert
| align="right" |863.764
|12,26
|12
|12
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Leien
| align="right" |785.007
|11,14
|11
|11
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Doardt
| align="right" |754.290
|10,70
|11
|10
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Overijssel.svg|border|20px]] Swol
| align="right" |752.008
|10,67
|11
|9
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:North_Brabant-Flag.svg|border|20px]] Tilburch
| align="right" |679.198
||9,64
|10
|6
|{{Delgong}} 4
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Limburg_(Netherlands).svg|border|20px]] Maastricht
| align="right" |649.945
|9,22
|9
|6
|{{Delgong}} 3
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] De Helder
| align="right" |629.571
|8,93
|9
|7
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Haarlim
| align="right" |569.594
|8,08
|8
|6
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_North_Holland.svg|border|20px]] Amsterdam
| align="right" |428.839
|6,08
|6
|17
|{{Opgong}} 11
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] Ljouwert
| align="right" |422.546
|6,00
|6
|6
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Gelderland.svg|border|20px]] Nimwegen
| align="right" |370.329
|5,25
|5
|4
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_Groningen.svg|border|20px]] Grins
| align="right" |366.034
|5,19
|5
|6
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] De Haach
| align="right" |332.428
|4,72
|5
|21
|{{Opgong}} 16
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Drenthe.svg|border|20px]] Assen
| align="right" |327.402
|4,65
|5
|2
|{{Delgong}} 3
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zuid-Holland.svg|border|20px]] Rotterdam
| align="right" |288.732
|4,10
|4
|9
|{{Opgong}} 5
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Zeeland.svg|border|20px]] Middelburch
| align="right" |232.628
|3,30
|3
|2
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Flevoland.svg|border|20px]] Lelystêd
| align="right" |231.028
|3,28
|3
|2
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag_of_Bonaire.svg|border|20px]] Bonêre
| align="right" |3.758
|0,05
|0
|0
|{{Stagnaasje}}
|-
![[Ofbyld:Flag_of_the_Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
!10.571.990
!150
!150
! bgcolor="#e9e9e9" |150
! bgcolor="#e9e9e9" |0
|}
==== Opmerking ====
* Stimmers en kandidaten út it bûtenlân binne ûnderbrocht by kieskring De Haach.
== Boarnen ==
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
{{commonscat|Dutch general elections 2025|Twadde Keamerferkiezingen 2025}}
}}
== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Twadde Keamer]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Nederlân]]
[[Kategory:Barren yn 2025]]
ibaok5zoclu1nug4zrr2p0qx23opo6j
Fryske Steateferkiezings 2023
0
189671
1243431
1243257
2026-10-28T20:36:24Z
Klaasgroen
50943
/* Metoade */ persintaazjes kloppen net dus fuorthelle
1243431
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings = [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]
| folgjende ferkiezings = [[Fryske Steateferkiezings 2027|2027]]
| lân = Frisian_flag.svg
| lânlink = Fryslân
| datum = 15 maart 2023
| parlemint = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| tal sitten = 43
| mearderheid = 22
| oantsjutting = Bewâldslju
| oantal = 5 deputearren
| opkomst = 65,6% {{opgong}} 6,5%
| formaasjewinner = [[BoerBoargerBeweging|BBB]]
| nij kabinet = [[Kolleezje-Brok II|Brok II]]
| earder kabinet = [[Kolleezje-Brok I|Brok I]]
| begjin regearperioade = 19 july 2023
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Fryske Steateferkiezings 2023.svg
| tekst by kaart = Selektearre kandidaten de gemeente
}}
{{Balkendiagram
| width = 275px
| float = right
| title = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| widthl = 60px
| left = Partij
| barwidth = 155px
| middle = Sitten
| widthr = 60px
| right = Ferskil
| caption = Risseltaten fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]|
| bars =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|1|1|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|3|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|5|6|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FNP]]|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|4|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|4|8|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PBF]]|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[BBB]]|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|14|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|3|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[JA21]]|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|1|6|14}}
}}
De '''Fryske Steateferkiezings 2023''' binne de [[Ferkiezing|ferkiezings]] foar it [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]] dy't op woansdei [[15 maart]] [[2023]] holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de [[Provinsjale Steaten]], de [[folksfertsjintwurdiging]] fan [[Fryslân]] en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de [[provinsje]].<ref name=":8">[https://www.fryslan.frl/fy/provinsjale-steaten Fryslân.frl - Provinsjale Steaten]</ref>
==Dielnimmende partijen==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
! colspan="2" |List
! Partij
! Listlûker
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 1
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:CDA_logo.svg|40px]]
| [[Kristen Demokratysk Appèl]]
| [[Friso Douwstra]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 2
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Forum_voor_Democratie_logo.svg|40px]]
| [[Foarum foar Demokrasy]]
| [[Albert van Dijk]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 3
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:PvdA_logo_(2018–present).svg|40px]]
| [[Partij fan de Arbeid]]
| [[Edou Hamstra]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 4
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:VVD_logo_(2009–2020).svg|40px]]
| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy]]
| [[Avine Fokkens-Kelder]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 5
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:FNP_logo.png|40px]]
| [[Fryske Nasjonale Partij]]
| [[Sijbe Knol]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 6
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:GroenLinks_logo_(1994–present).svg|40px]]
| [[GrienLinks]]
| [[Charda Kuipers]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 7
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:ChristenUnie_logo.svg|40px]]
| [[KristenUny]]
| [[Matthijs de Vries]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 8
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Party_for_Freedom_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Frijheid]]
| [[Max Aardema]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 9
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Socialistische_Partij_(nl_2006)_Logo.svg|40px]]
| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|Sosjalistyske Partij]]
| [[Hanneke Goede]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 10
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:D66_logo_(2019–present).svg|40px]]
| [[Demokraten 66]]
| [[Danny van der Weijde-Hoogstad]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 11
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Party_for_the_Animals_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Bisten]]
| [[Menno Brouwer]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 13
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:JA21_logo.svg|40px]]
| [[JA21|It Júste Antwurd 21]]
| [[Maarten Goudzwaard]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 15
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Provinciaal_Belang_Fryslân_logo.png|40px]]
| [[Provinsjaal Belang Fryslân]]
| [[Sandra de Jong-Snip]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 17
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:BoerBurgerBeweging_logo.svg|40px]]
| [[BoerBoargerBeweging]]
| [[Abel Kooistra]]
|-
! colspan="4" |<span class="mw-customtoggle-12 mw-customtoggle-14 mw-customtoggle-16">Partijen sûnder úteinlike fertsjintwurdiging [<span style="color:#3366BB;">Iepen- en tichtklappe</span>]</span>
|- id="mw-customcollapsible-12" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 12
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:50PLUS_(nl)_Logo.svg|40px]]
| [[50PLUS]]
| [[Herman Nota]]
|- id="mw-customcollapsible-14" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 14
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:BVNL_logo_(2023–present).svg|40px]]
| [[Belang fan Nederlân]]
| [[Johan Talsma]]
|- id="mw-customcollapsible-16" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 16
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:AWP_logo_2022.png|40px]]
| [[Algemiene Wetterskipspartij]]
| [[Frans de Graaf]]
|}
== Oanrin ==
De oanrin nei dizze ferkiezings waard sterk kleure troch it [[Stikstofkrisis yn Nederlân|stikstofdossier]]. De plannen fan it kabinet om de útstjit drastysk te ferminderjen rekke de agraryske mienskip djip, en yn in provinsje dêr’t boeren in grutte rol spylje, waard dat fuortendaliks field. De [[Boereprotesten yn Nederlân (2019-no)|boereprotesten]] fan de jierren dêrfoar hiene in duorsum spoar lutsen, mei in groeiend gefoel ûnder in part fan de befolking dat de polityk te fier fan it plattelân ôf stie. Dat gefoel waard in wichtige motor yn de politike ferskowingen dy’t yn de oanrin nei de ferkiezings sichtber waarden.<ref name=":9">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1197285/friezen-yn-mearderheid-tsjin-lanlike-stikstofbelied Friezen yn mearderheid tsjin lanlike stikstofbelied - Omrop Fryslân]</ref>
[[Foarum foar Demokrasy]], dat yn 2019 noch in grutte lanlike oerwinning helle hie, rekke yn en nei de [[Koroanafiruspandemy|koronajierren]] yntern fersnipele. Skandalen, ôfskiedingen en ideologyske ferskowingen soargen foar in delgong yn stipe, ek yn Fryslân. It útienfallen fan de partij makke romte foar nije bewegingen om dy kiezers op te fangen, en in grut part fan dy romte waard ynnommen troch de [[BoerBoargerBeweging]]. De BBB koe him profilearje as de stim fan boeren en plattelânsbewenners dy’t har net heard fielden troch de tradisjonele partijen. De partij groeide yn de peilingen moanne nei moanne, en waard yn Fryslân al gau sjoen as de nije rjochtse belofte dy’t de ûnfrede oer it stikstofbelied en it wantrouwen yn de oerheid in politike foarm joech.
Tagelyk bleaunen oare tema's op de aginda stean, lykas de takomst fan it Fryske [[lânskip]], de fraach hoe't sinne- en wynenerzjy in plak krije moasten, de posysje fan it [[Frysk]] yn [[Underwiis|ûnderwiis]] en oerheid, wentebou, kultuerjilden en de ekonomyske útdagings fan in fergriizgjende provinsje. Mar yn de praktyk waarden dy ûnderwerpen faak oerskaad troch de gruttere lanlike diskusjes dy't de ferkiezings dominearren. De kampanje waard dêrom in mjuks fan regionale belangen en lanlike ûnfrede, mei BBB as opkommende krêft.<ref name=":9" />
Op lofts wie der diskusje oer mooglike gearwurking tusken [[GrienLinks]] en [[Partij fan de Arbeid]]. Lanlik waard praat oer fierdere ôfstimming tusken beide partijen, mei it each op de fersnipeling. Yn Fryslân wie der in soad twifel oer sa’n gearwurking: binnen beide partijen waarden sawol strategyske foardielen as neidielen beneamd. Uteinlik keazen de partijen foar aparte listen, mar de diskusje oer gearwurking gong ek nei de ferkiezings ta troch.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1195026/lutz-jacobi-tsjin-fuzje-pvda-en-grienlinks-it-is-top-down-dat-steurt-my-freeslik Lutz Jacobi tsjin fúzje PvdA en GrienLinks: "It is top-down, dat steurt my freeslik" - Omrop Fryslân]</ref>
==Utslach==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL|PvdA|D66|CU|FNP|CDA|PBF|BBB|VVD|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 1
| SP = 1
| GL = 3
| PvdA = 5
| D66 = 1
| CU = 2
| FNP = 4
| CDA = 4
| PBF = 1
| BBB = 14
| VVD = 3
| JA21 = 1
| PVV = 2
| FVD = 1
}}
Op 23 maart 2023 waard yn in iepenbiere sitting fan it sintraal stimburo yn Ljouwert de definitive útslach fêststeld.<ref>[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/adviezen-en-publicaties/proces-verbalen/2023/3/27/proces-verbaal-uitslag-verkiezing-provinciale-staten-fryslan-2023 Proces-verbaal uitslag verkiezing Provinciale Staten Fryslân 2023]</ref> De [[BoerBoargerBeweging|BBB]] waard mei 94.458 stimmen (goed foar 27,86 prosint fan de jildige stimmen) de grutste partij. Dêrmei kaam de partij út it neat yn de Steaten mei 14 sitten. De [[PvdA]] einige as twadde mei 36.023 stimmen en fiif sitten. It [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]] en de [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]] folgen mei respektivelik mei elk fjouwer sitten. De [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] en [[GL]] behellen elk trije sitten. [[KristenUny|CU]] en [[Partij foar de Frijheid|PVV]] krigen beide twa sitten. [[Foarum foar Demokrasy|FVD]], [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]], [[Partij foar de Dieren|PvdD]], [[D66]], [[JA21]] en [[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]] hellen elk ien sit. [[BVNL]], [[50PLUS|50+]] en [[Algemiene Wetterskipspartij|AWP]] bleaunen ûnder de [[kiesdrompel]] en behellen gjin sit.
Yn ferliking mei de foarige ferkiezings liet benammen BBB in sterke groei sjen, wylst FVD dúdlikerwize fiif sitten ferlear. Ek it CDA helle fjouwer minder sitten as by de foarige ferkiezings.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Ferkiezingsútslach Fryske Steateferkiezings 2023
|-
! colspan="2" | Partij
! Stimmen
! %
!+/-
! style="color: lightgray" | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style="color: lightgray" | [[D'hondt-metoade|D.H.]]
! Sitten
! +/-
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | BBB
| 94.458
| 27,9%
| align="right" |{{opgong}} 27,9%
| style="color: lightgray" | 12,38
| style="color: lightgray" | 14,<s>00</s><ref name=":10" />
| 14
| {{opgong}} 14
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PvdA
| 36.023
| 10,6%
| align="right" |{{delgong}} 2,8%
| style="color: lightgray" | 4,72
| style="color: lightgray" | 5,<s>34</s>
| 5
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |CDA
| 29.669
| 8,7%
| align="right" |{{delgong}} 7,9%
| style="color: lightgray" | 3,89
| style="color: lightgray" | 4,<s>40</s>
| 4
| {{delgong}} 4
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |FNP
| 27.298
| 8,1%
| align="right" |{{opgong}} 0,1%
| style="color: lightgray" | 3,58
| style="color: lightgray" | 4,<s>05</s>
| 4
| {{stagnaasje}}
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | VVD
| 22.843
| 6,7%
| align="right" |{{delgong}} 2,7%
| style="color: lightgray" | 2,99
| style="color: lightgray" | 3,<s>39</s>
| 3
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |GL
| 22.181
| 6,5%
| align="right" |{{delgong}} 1,1%
| style="color: lightgray" | 2,91
| style="color: lightgray" | 3,<s>29</s>
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |CU
| 17.883
| 5,3%
| align="right" |{{delgong}} 1,3%
| style="color: lightgray" | 2,34
| style="color: lightgray" | 2,<s>65</s>
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PVV
| 15.102
| 4,5%
| align="right" |{{delgong}} 1,3%
| style="color: lightgray" | 1,98
| style="color: lightgray" | 2,<s>24</s>
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | FVD
| 12.366
| 3,6%
| align="right" |{{delgong}} 9,8%
| style="color: lightgray" | 1,62
| style="color: lightgray" | 1,<s>83</s>
| 1
| {{delgong}} 5
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | SP
| 11.724
| 3,5%
| align="right" |{{delgong}} 1,7%
| style="color: lightgray" | 1,54
| style="color: lightgray" | 1,<s>74</s>
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | PvdD
| 11.402
| 3,4%
| align="right" |{{opgong}} 0,1%
| style="color: lightgray" | 1,49
| style="color: lightgray" | 1,<s>69</s>
| 1
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | D66
| 11.237
| 3,3%
| align="right" |{{delgong}} 0,8%
| style="color: lightgray" | 1,47
| style="color: lightgray" | 1,<s>67</s>
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | JA21
| 9.096
| 2,7%
| align="right" |{{opgong}} 2,7%
| style="color: lightgray" | 1,19
| style="color: lightgray" | 1,<s>35</s>
| 1
| {{opgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | PBF
| 6.891
| 2,0%
| align="right" |{{opgong}} 0,2%
| style="color: lightgray" | 0,90
| style="color: lightgray" | 1,<s>02</s>
| 1
| {{opgong}} 1
|-
! colspan="2" |Effektive stimmen
!328.173
!96,8%
!-
! style="color: lightgray" | 43
! style="color: lightgray" | 48,64
!43
!0
|- id="mw-customcollapsible-BVNL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}" |
| align="left" | BVNL
| 6.033
| 1,8%
| align="right" |{{opgong}} 1,8%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-50+" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}" |
| align="left" | 50+
| 2.903
| 0,9%
| align="right" |{{delgong}} 1,7%
|
|
|
| {{delgong}} 1
|- id="mw-customcollapsible-AWP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}" |
| align="left" | AWP
| 1.971
| 0,6%
| align="right" |{{opgong}} 0,6%
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |Fergriemde stimmen
!10.907
!3,2%
! colspan="5" rowspan="2" |<span class="mw-customtoggle-BVNL mw-customtoggle-50+ mw-customtoggle-AWP">[<span style="color:#3366BB;">Iepen- en tichtklappe</span>]</span>
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!339.080
!100%
|}
=== Metoade ===
De 43 sitten yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân waarden ferdield mei de [[D'Hondt-metoade]]. Dizze metoade hie in fiktive parlemintsgrutte fan 48,64 sitten nedich om de 43 hiele sitten te ferdielen. Troch dizze ferdielmetoade krige de BoerBurgerBeweging 14 sitten tawezen. Dat binne der twa mear as je mei in strikt [[evenredich oanpart|evenredige oanpart]] fan 12,38 sitten ferwachtsje soe. Dit gong ten koste fan Foarum foar Demokrasy (1,62 sitten) en de Sosjalistyske Partij (1,54 sitten) dy't beide ien sit krigen ynstee fan twa.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Oare saken
! colspan="2" |Kiesgerjochtigden
!519.118
!100%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Net opkaam
|178.464
|34,4%
|-
! colspan="2" |Opkomst
!340.654
!65,6%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Ûnjildich
|730
|0,14%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Blanko
|844
|0,16%
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!339.080
!65,3%
|-
| colspan="2" |'''Kiesdieler'''
| colspan="2" |7.885,58<ref>De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen fan 399.080 te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Kiesdrompel'''
| colspan="2" |6.747,00<ref name=":10">De lêste en 43e sit neffens de D'Hondt-metoade komt út op de 14e sit fan de BBB. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 94.458 / 14 = 6.747,00.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Foarkarsdrompel'''
| colspan="2" |1.971,40<ref name=":0">De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.</ref>
|}
== Utslach de gemeente ==
De útslach lit sjen dat de BBB yn alle gemeenten de grutste partij waard. Benammen yn de Stellingwerven wie de stipe grut, mei sa'n 41% fan de effektive stimmen. Ek yn De Fryske Marren, Noardeast-Fryslân, Opsterlân, Dantumadiel, Achtkarspelen en op de Waadeilannen kaam de partij boppe de 30%. Allinnich yn Ljouwert bleau BBB mei 18% dúdlik ûnder it provinsjaal gemiddelde.
Yn de stêd Ljouwert wie it byld sawisa mear ferspraat. Dêr hellen PvdA en GrienLinks relatyf hege persintaazjes fan respektivelik 16 en 12 persint. Ek SP, D66 en PvdD diene it dêr relatyf goed yn ferliking mei oare gemeenten. Ek op de Waadeilannen helle de PvdA mei 18% in relatyf hege skoare. De FNP liet benammen yn Noardeast-Fryslân, Tytsjerksteradiel en Waadhoeke in sterke posysje sjen, mei oandielen fan boppe de 10%. It CDA behelle benammen yn de [[Fryske Wâlden|Wâlden]] rûn de 11%, ûnder mear yn Achtkarspelen, Dantumadiel en Noardeast-Fryslân.
Opfallend wie fierder it relatyf hege oandiel fan de KristenUny yn Dantumadiel, Achtkarspelen en Smellingerlân, dêr’t de partij minstens 10% fan de stimmen krige. De PVV helle yn guon gemeenten, lykas Achtkarspelen, Dantumadiel en Harns, boppe de 6 persint. Op It Hearrenfean hellen benammen de liberale partijen VVD en D66 in heger oandiel as yn in soad oare gemeenten en de VVD skoarde ek op de Waadeilannen en yn Harns heech.
Oer it generaal is der in ferskil te sjen tusken de mear ferstedske gemeenten en it plattelân. Yn Ljouwert, Smellingerlân ([[Drachten]]), It Hearrenfean en Harns bleau it stimpersintaazje fan BBB efter by dat yn in protte plattelânsgemeenten, wylst oare partijen dêr relatyf sterker foar it ljocht kamen.
{| class="wikitable" width="100%" style="text-align:center; font-size:90%;"
|+[[Ideaaloanpart|Evenredich oanpart]] de gemeente (rûchwei op folchoarder fan lofts nei rjochts)
! colspan="2" |
{| width="100%"
| width="15" |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|[[GrienLinks|GL]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|[[Partij fan de Arbeid|PvdA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|[[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|[[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
|}
|-
| style="width:195px; text-align:left;" |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:5.42%%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.71%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:12.06%;" |'''5,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:15.91%;" |'''6,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:5.05%;" |'''2,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.16%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:6.85%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.27%;" |'''3,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.66%;" |''',7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:18.02%;" |'''7,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.68%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.22%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.40%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.61%;" |'''1,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.01%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.65%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.70%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:11.07%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.64%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.07%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:5.94%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.89%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:3.18%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:22.67%;" |'''9,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.82%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.35%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.39%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.62%;" |'''2,0'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.95%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.33%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.18%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.98%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.89%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:6.52%;" |'''2,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.81%;" |'''5,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.27%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.44%;" |''',6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:27.72%;" |'''11,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:5.71%;" |'''2,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.67%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.36%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;" |'''1,4'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.66%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.14%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:7.35%;" |'''3,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.60%;" |'''5,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:4.66%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.05%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:7.45%;" |'''3,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.10%;" |'''3,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.79%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:25.52%;" |'''11,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:9.24%;" |'''4,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.64%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.05%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.74%;" |'''1,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.02%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.61%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.45%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.03%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.44%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.18%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.30%;" |'''4,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.87%;" |'''4,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.62%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.23%;" |'''13,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.59%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.04%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.49%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.34%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.70%;" |'''2,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.61%;" |'''4,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.69%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.87%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.44%;" |'''4,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:10.51%;" |'''4,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.98%;" |''',9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:29.84%;" |'''12,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.59%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.81%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.92%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.53%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.18%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.51%;" |'''2,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.72%;" |'''5,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.26%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.72%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.92%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.48%;" |'''4,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.76%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:24.61%;" |'''10,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:8.81%;" |'''3,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.77%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.36%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.38%;" |'''1,9'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.92%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.06%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.36%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.84%;" |'''4,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.75%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.02%;" |'''3,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.41%;" |'''4,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.75%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.90%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:32.56%;" |'''14,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.04%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:1.98%;" |''',9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.94%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.45%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.87%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.90%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.43%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.86%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.63%;" |''',7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:11.55%;" |'''5,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.19%;" |'''4,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.46%;" |'''4,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.21%;" |''',5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:33.47%;" |'''14,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.33%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.51%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.33%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.27%;" |'''1,8'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.85%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.55%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.13%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.73%;" |''',7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.76%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:12.26%;" |'''5,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.10%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.27%;" |''',5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:34.66%;" |'''14,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:4.52%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.65%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.68%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.76%;" |'''1,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.04%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.62%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.22%;" |'''2,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:17.53%;" |'''7,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.99%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.77%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.82%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:4.34%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.65%;" |'''13,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.28%;" |'''4,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.29%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.09%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:2.14%;" |''',9'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.56%;" |'''0,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.16%;" |'''0,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.29%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.89%;" |'''3,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.42%;" |''',6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.21%;" |'''4,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.13%;" |'''4,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.28%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.42%;" |''',6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.91%;" |'''13,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.88%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.03%;" |'''0,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:7.70%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.12%;" |'''2,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.52%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.39%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.95%;" |'''2,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.31%;" |'''3,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.92%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.62%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.16%;" |'''4,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.57%;" |'''4,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.77%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:35.21%;" |'''15,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.84%;" |'''3,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.14%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.14%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.46%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.12%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.54%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.33%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.30%;" |'''4,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.67%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.58;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.44%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.78%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.74%;" |'''17,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.18%;" |''',9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.55%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Weststellingwerf]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.67%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.46%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.82%;" |'''2,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.77%;" |'''3,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.80%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.70%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.11%;" |'''3,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.48%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.60%;" |'''17,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.91%;" |'''3,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.41%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.37%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.65%;" |'''1,6'''
|}
|-
! [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.47%;" |1,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.57%;" |1,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.76%;" |2,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.98%;" |4,7
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.42%;" |1,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:5.45%;" |2,3
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:8.32%;" |3,6
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.04%;" |3,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.10%;" |,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:28.78%;" |12,4
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.96%;" |3,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.77%;" |1,2
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.60%;" |2,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.77%;" |1,6
|}
|}
== Keazen leden ==
De kiesdrompel foar kandidaten waard mei 25% fan de kiesdieler fêststeld op 1.972 stimmen.<ref name=":0" /> Hjirtroch waarden 24 kandidaten mei foarkarsstimmen selektearre en 19 fia de listfolchoarder. Femke Wiersma fan de BBB stie as listtriuwer op in 28e plak, maar waard streekrjocht ferkeazen troch stipe fan 8.206 stimmers. Dochs naam se har sit net yn om't se inkeld kandidaat-deputearre wurde woe.<ref name=":1">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200401/definitive-utslach-steateferkiezingen-bekend-dit-binne-de-43-steateleden Definitive útslach Steateferkiezingen bekend: dit binne de 43 Steateleden - Omrop Fryslân]</ref> Frederique Kosse behelle 2.426 foarkarsstimmen, mar kaam net yn ’e Steaten om't de [[Partij foar de Bisten]] net genôch stimmen helle hie foar in twadde sit. De earste 43 leden fan de Fryske Steaten waarden op [[29 maart]] [[2023]] ynstallearre.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200722/fryske-steateleden-ynstallearre-harkje-nei-inoar-en-meitsje-ferbining Omrop Fryslân - Fryske Steateleden ynstallearre: "Harkje nei-inoar en meitsje ferbining"]</ref><ref name=":1" />
{| class="wikitable sortable" width="100%" style="font-size:95%;"
|+Oersjoch fan de keazen leden
! colspan="3" |Fraksje (#)
!Namme
!Wenplak
!Gemeente
!Stimmen
!Seleksje
!M/F
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |1
|{{SortNamme|Abel|Kooistra}}
|Wergea
|Ljouwert
|54.276
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |2
|{{SortNamme|Auke|Talsma}}
|Dronryp
|Waadhoeke
|4.209
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |3
|{{SortNamme|Dieuwke|Bakker}}
|Menaam
|Waadhoeke
|6.499
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |4
|{{SortNamme|Harm|Wiegersma}}
|Rinsumageast
|Dantumadiel
|2.577
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |5
|{{SortNamme|Robert|Lenes}}
|Rottum
|De Fryske Marren
|1.041
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |6
|{{SortNamme|Froukje de|Jong-Krap}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|2.132
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |7
|{{SortNamme|Freerk|Abma}}
|De Gordyk
|Opsterlân
|2.067
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |8
|{{SortNamme|Natalie|Nauta}}
|Tersoal
|Súdwest-Fryslân
|1.006
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |9
|{{SortNamme|Ursela|Lolkema}}
|Ousternijegea
|De Fryske Marren
|782
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |10
|{{SortNamme|Carin|Stam}}
|Aldehaske
|De Fryske Marren
|749
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |11
|{{SortNamme|Jan|Porsius}}
|Haskerdiken
|It Hearrenfean
|399
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |12
|{{SortNamme|Cor|Keuning}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|1.132
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |13
|{{SortNamme|Debora|Helfferich-Zijlstra}}
|Jelsum
|Ljouwert
|354
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |14
|{{SortNamme|Oene|Marinus}}
|Bakkefean
|Opsterlân
|1.236
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |28
|{{SortNamme|Femke|Wiersma}}
|Holwert
|Noardeast-Fryslân
|8.206
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Edou|Hamstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|21.347
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Christa|Oosterbaan}}
|West-Skylge
|Skylge
|3.254
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Klaas|Zwart}}
|Snakkerbuorren
|Ljouwert
|774
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Jaap|Stalenburg}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|767
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |5
|{{SortNamme|Daan|Olivier}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|420
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Friso|Douwstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|18.005
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Aebe|Aalberts}}
|Damwâld
|Dantumadiel
|894
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Karin van der|Velde-Ronda}}
|Nyegea
|Smellingerlân
|2.914
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Martin|Kruis}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|546
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Sijbe|Knol}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|11.623
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |2
|{{SortNamme|Dinie|Visser}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|4.767
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |3
|{{SortNamme|Fedde|Breeuwsma}}
|Dokkum
|Noardeast-Fryslân
|649
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |4
|{{SortNamme|Sita|Land-Dotinga}}
|Surhuzum
|Achtkarspelen
|1.050
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
|VVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Avine|Fokkens-Kelder}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|15.882
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
|VVD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Eric ter|Keurs}}
|Drachten
|Smellingerlân
|1.319
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
|VVD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Martijn|Brands}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|578
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
|GL
| align="right" |1
|{{SortNamme|Charda|Kuipers}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|13.820
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
|GL
| align="right" |2
|{{SortNamme|Jochem|Knol}}
|Beetstersweach
|Opsterlân
|794
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
|GL
| align="right" |3
|{{SortNamme|Elsa van der|Hoek}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|1.726
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
|CU
| align="right" |1
|{{SortNamme|Matthijs de|Vries}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|10.615
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
|CU
| align="right" |2
|{{SortNamme|Margreet|Jonker}}
|Westergeast
|Noardeast-Fryslân
|2.024
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
|CU
| align="right" |3
|{{SortNamme|Jantsje van der|Veen-Zeilstra}}
|Eastermar
|Tytsjerksteradiel
|949
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
|PVV
| align="right" |1
|{{SortNamme|Max|Aardema}}
|Drachten
|Smellingerlân
|11.960
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
|PVV
| align="right" |2
|{{SortNamme|Harrie|Graansma}}
|Boelensloane
|Achtkarspelen
|643
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}" |
|FVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Albert van|Dijk}}
|Stroobos
|Achtkarspelen
|6.980
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}" |
|SP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Hanneke|Goede}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|8.081
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}" |
|PvdD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Menno|Brouwer}}
|Burgum
|Tytsjerksteradiel
|5.147
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}" |
|D66
| align="right" |1
|{{SortNamme|Danny van der|Weijde-Hoogstad}}
|Lippenhuzen
|Opsterlân
|5.555
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}" |
|JA21
| align="right" |1
|{{SortNamme|Maarten|Goudzwaard}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|6.182
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}" |
|PBF
| align="right" |1
|{{SortNamme|Sandra de|Jong-Snip}}
|Drachten
|Smellingerlân
|4.123
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
! colspan="3" |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!Man-frouferhâlding
! colspan="4" |
{| style="width:100%; text-align:center;"
|- style="color:white;"
| style="background:#56A3F4; width:{{#expr:100*24/43}}%;" |♂️ 24 (56%)
| style="background:#F765BF; width:{{#expr:100*19/43}}%;" |♀️ 19 (44%)
|}
!43
|}
== Regionale sprieding ==
[[Ofbyld:Fryske Steateferkiezings 2023.svg|thumb|400x400px|Oersjoch fan it oantal Steateleden de gemeente.]]
Wannear't de komôf fan de provinsjale steateleden ferlike wurdt mei it oantal stimmen dat yn harren gemeente útbrocht is, docht bliken dat net elke gemeente evenredich fertsjintwurdige is yn it provinsjaal bestjoer. De fertsjinwurdiging de gemeente lit it folgjende byld sjen.
* Oerfertsjintwurdige gemeenten (mear sitten as ferwachte): Ljouwert hat de sterkste oerfertsjintwurdiging mei 3 sitten mear as op basis fan it stimtal ferwachte wurde mei. Smellingerlân, It Hearrenfean, Waadhoeke, Opsterlân, Achtkarspelen en Dantumadiel hawwe elk 1 sit mear as de evenredige ferdieling oanjout.
* Evenredige fertsjintwurdiging (sa't ferwachte): De Waadeilannen en Noardeast-Fryslân hawwe krekt it oantal steateleden dat oerienkomt mei harren stimtal.
* Underfertsjintwurdige gemeenten (minder sitten as ferwachte): Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren, Tytsjerksteradiel, Eaststellingwerf, Weststellingwerf en Harns hawwe yn ferhâlding ta harren stimtal minder steateleden yn it provinsjaal bestjoer sitten as ferwachte wurde mei.
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|+Ferdieling fan sitten de gemeente<ref>[https://data.overheid.nl/dataset/be8b7869-4a12-4446-abab-5cd0a436dc4f Overheid.nl - Dataset Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten 2023]</ref>
!Gemeente(n)
!Stimmen
! colspan="2" |Sitrjocht ([[Sainte-Laguë-metoade|S.L.]])
!Sitten
!+/-
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
| align="right" |59.326
|7,50
|8
|11
|{{Opgong}} 3
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
| align="right" |47.241
|5,97
|6
|4
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
| align="right" |28.658
|3,62
|4
|3
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
| align="right" |27.625
|3,49
|3
|4
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| align="right" |26.210
|3,31
|3
|4
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| align="right" |24.259
|3,07
|3
|3
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]]
| align="right" |24.183
|3,06
|3
|4
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
| align="right" |17.829
|2,25
|2
|1
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
| align="right" |16.554
|2,09
|2
|3
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
| align="right" |14.629
|1,85
|2
|3
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Weststellingwerf]]
| align="right" |14.208
|1,80
|2
|0
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| align="right" |14.006
|1,77
|2
|0
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
| align="right" |10.309
|1,30
|1
|2
| {{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
| align="right" |7.926
|1,00
|1
|0
| {{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
| align="right" |6.117
|0,77
|1
|1
| {{Stagnaasje}}
|-
![[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!339.080
!42,87
!43
!43
!0
|}
== Formaasje ==
De ferkenner wie [[Chris Stoffer]] fan de SGP dy't op 22 maart begûn.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200320/alle-steatefraksjes-akkoart-mei-foardracht-chris-stoffer-as-ferkenner Omrop Fryslân - Alle Steatefraksjes akkoart mei foardracht Chris Stoffer as ferkenner]</ref> De partijleaze [[boargemaster]] fan [[Achtkarspelen]] [[Oebele Brouwer]] waard dêrnei op 5 april foardroegen as formateur.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1201145/oebele-brouwer-formateur-foar-nije-provinsjale-koalysje Omrop Fryslân - Oebele Brouwer formateur foar nije provinsjale koälysje]</ref> De formaasje fan in nij kolleezje fan Deputearre Steaten ferrûn dêrnei net sûnder swierrichheden. Yn earste ynstânsje waard de [[Partij fan de Arbeid]] by de ûnderhannelings behelle, mar dy partij luts har op 20 juni werom út de beëage koälysje.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1211811/formaasje-nije-provinsjebestoer-rint-fest-pvda-stapt-ut-underhannelings Omrop Fryslân - Formaasje nije provinsjebestoer rint fêst; PvdA stapt út ûnderhannelings]</ref> De reden hjirfoar wiene de soargen oer foarnommen besunigings op natoer en kultuer.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212079/pvda-gewest-fryslan-stipet-beslut-hamstra-om-ut-koalysje-te-stappen Omrop Fryslân - PvdA-gewest Fryslân stipet beslút Hamstra om út koälysje te stappen]
</ref> Op 23 juni waard oanjûn dat de PvdA ferfongen waard troch de FNP.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212033/fnp-ferfangt-pvda-by-koalysje-underhannelingen-vvd-bot-teloarsteld Omrop Fryslân - FNP ferfangt PvdA by koälysje-ûnderhannelingen, VVD bot teloarsteld]</ref>
Op 13 july wiene de fiif beëage deputearren bekend.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214199/fryslan-hat-it-jongste-kolleezje-fan-deputearre-steaten-fan-nederlan-dit-binne-se Fryslân hat it jongste kolleezje fan Deputearre Steaten fan Nederlân: dit binne se - Omrop Fryslân]</ref> Nei in formaasje fan rom fjouwer moannen waard der in nij [[Kolleezje fan Deputearre Steaten]] foarme besteande út de [[BoerBoargerBeweging|BoerBurgerBeweging]], it [[CDA]], de [[Fryske Nasjonale Partij]] en de [[KristenUny]]. Dizze sintrum-rjochtse koälysje hie meïnoar in mearderheid fan 24 fan de 43 sitten yn de Fryske Steaten. It koalysje-akkoart mei de titel 'Oparbeidzje foar Fryslân' waard op 19 july 2023 presintearre.<ref name=":2">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214539/romme-mearderheid-foar-de-fiif-deputearren-mar-ek-grutte-soargen-oer-provinsjale-finansjes Omrop Fryslân - Romme mearderheid foar de fiif deputearren, mar ek grutte soargen oer provinsjale finânsjes]
</ref>
{{Blokpolityk
| breedte = 650px
| ferkiezing = Fryske Steateferkiezings 2023
| parlemint = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| totaal_sitten = 43
<!-- Blok 1 -->
| blok1_namme = Opposysje (lofts)
| blok1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}
| blok1_sitten = 11
| blok1_stimmen =
| blok1_lieder =
| blok1_lieder_namme = [[Edou Hamstra]]
| blok1_lieder_partij= [[PvdA]]
| blok1_p1_namme = GL
| blok1_p1_sitten = 3
| blok1_p1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}
| blok1_p2_namme = PvdA
| blok1_p2_sitten = 5
| blok1_p2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}
| blok1_stipe_sitten = 3
| blok1_stipe_namme = Oars
| blok1_s1_namme = Partij fan de Bisten
| blok1_s1_sitten = 1
| blok1_s1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}
| blok1_s2_namme = Sosjalistyske Partij
| blok1_s2_sitten = 1
| blok1_s2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}
| blok1_s3_namme = Demokraten '66
| blok1_s3_sitten = 1
| blok1_s3_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}
<!-- Middenblok (Opsjoneel) -->
| midden_namme = Kolleezje-Brok II
| midden_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}
| midden_sitten = 24
| midden_stimmen =
| midden_lieder = Burgemeester-brok-1366958702.jpg
| midden_lieder_namme = [[Arno Brok]] [[Kommissaris_fan_de_Kening|(kfdK)]]
| midden_lieder_partij = [[VVD]]
| midden_p1_namme = CU
| midden_p1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}
| midden_p1_sitten = 2
| midden_p2_namme = FNP
| midden_p2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}
| midden_p2_sitten = 4
| midden_p3_namme = CDA
| midden_p3_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}
| midden_p3_sitten = 4
| midden_p4_namme = BBB
| midden_p4_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}
| midden_p4_sitten = 14
<!-- Blok 2 -->
| blok2_namme = Opposysje (rjochts)
| blok2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}
| blok2_sitten = 8
| blok2_stimmen =
| blok2_lieder = Avine_fokkenskelder-1580761938.jpeg
| blok2_lieder_namme = [[Avine Fokkens-Kelder]]
| blok2_lieder_partij= [[VVD]]
| blok2_p1_namme = VVD
| blok2_p1_sitten = 3
| blok2_p1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}
| blok2_p2_namme = PVV
| blok2_p2_sitten = 2
| blok2_p2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}
| blok2_stipe_sitten = 3
| blok2_stipe_namme = Oars
| blok2_s1_namme = Provinsjaal Belang Fryslân
| blok2_s1_sitten = 1
| blok2_s1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}
| blok2_s2_namme = It Júste Antwurd 21
| blok2_s2_sitten = 1
| blok2_s2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}
| blok2_s3_namme = Foarum foar Demokrasy
| blok2_s3_sitten = 1
| blok2_s3_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}
}}
=== Ferfangers ===
FNP'er Fedde Breeuwsma luts him op 17 april werom om plak te meitsjen foar Gerben van der Mei.<ref name=":3">[https://www.fnp.frl/blog/nijs/steatelid-fedde-breeuwsma-makket-plak-foar-gerben-van-der-mei/ Steatelid Fedde Breeuwsma makket plak foar Gerben van der Mei - FNP]</ref> Op 29 juny waard [[Avine Fokkens|Avine Fokkens-Kelder]] fan de VVD foardroegen as boargemaster fan It Hearrenfean.<ref name=":4">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1213511/avine-fokkens-foardroegen-as-nije-boargemaster-fan-gemeente-hearrenfean Avine Fokkens foardroegen as nije boargemaster fan gemeente Hearrenfean - Omrop Fryslân]</ref> Sy waard op 22 july ferfongen troch Gerda Bos-Jonkman. Jantsje van der Veen-Zeilstra luts har fanwege sûnens werom en waard ferfongen troch Douwe van Oosten.<ref name=":6">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1225107/folsleine-steatefraksje-christenunie-fryslan-wurdt-tydlik-ferfongen Folsleine steatefraksje ChristenUnie Fryslân wurdt tydlik ferfongen - Omrop Fryslân]</ref>
Deputearre Sijbe Knol waard ferfongen troch Tjitte Hemstra en deputearre Matthijs de Vries troch Jantsje van der Veen-Zeilstra.<ref name=":5">[https://www.jouregio.nl/2023/07/22/gedeputeerden-benoemd-statenleden-beedigd/ Gedeputeerden benoemd, Statenleden beëdigd – Jouregio]</ref> Deputearre Friso Douwstra waard ferfongen troch Attje Meekma.<ref name=":7">[https://defryskemarren.nieuws.nl/nieuws/provinciale-staten-in-fryslan-weer-compleet Provinsjale Steaten yn Fryslân wer kompleet - De Fryske Marren Nijs]</ref> De lêste ferfangers fan de deputearren binne op [[27 septimber]] [[2023]] beëdige.<ref name=":7" /> It oantal ferkeazen froulju kaam op dat momint op 20 (42%) en it oantal manlju op 28 (58%).
== Boarnen ==
<references />
== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Barren yn 2023]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Fryslân]]
[[Kategory:Steaten fan Fryslân]]
m3fxusypr69r6xwatyivzh3ezq4otmi
1243441
1243431
2026-10-28T21:20:06Z
Klaasgroen
50943
It label 'nij' by nije partijen tafoege
1243441
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings = [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]
| folgjende ferkiezings = [[Fryske Steateferkiezings 2027|2027]]
| lân = Frisian_flag.svg
| lânlink = Fryslân
| datum = 15 maart 2023
| parlemint = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| tal sitten = 43
| mearderheid = 22
| oantsjutting = Bewâldslju
| oantal = 5 deputearren
| opkomst = 65,6% {{opgong}} 6,5%
| formaasjewinner = [[BoerBoargerBeweging|BBB]]
| nij kabinet = [[Kolleezje-Brok II|Brok II]]
| earder kabinet = [[Kolleezje-Brok I|Brok I]]
| begjin regearperioade = 19 july 2023
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Fryske Steateferkiezings 2023.svg
| tekst by kaart = Selektearre kandidaten de gemeente
}}
{{Balkendiagram
| width = 275px
| float = right
| title = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| widthl = 60px
| left = Partij
| barwidth = 155px
| middle = Sitten
| widthr = 60px
| right = Ferskil
| caption = Risseltaten fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]|
| bars =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|1|1|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|3|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|5|6|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FNP]]|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|4|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|4|8|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PBF]]|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[BBB]]|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|14|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|3|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[JA21]]|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|1|6|14}}
}}
De '''Fryske Steateferkiezings 2023''' binne de [[Ferkiezing|ferkiezings]] foar it [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]] dy't op woansdei [[15 maart]] [[2023]] holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de [[Provinsjale Steaten]], de [[folksfertsjintwurdiging]] fan [[Fryslân]] en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de [[provinsje]].<ref name=":8">[https://www.fryslan.frl/fy/provinsjale-steaten Fryslân.frl - Provinsjale Steaten]</ref>
==Dielnimmende partijen==
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
! colspan="2" |List
! Partij
! Listlûker
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 1
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:CDA_logo.svg|40px]]
| [[Kristen Demokratysk Appèl]]
| [[Friso Douwstra]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 2
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Forum_voor_Democratie_logo.svg|40px]]
| [[Foarum foar Demokrasy]]
| [[Albert van Dijk]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 3
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:PvdA_logo_(2018–present).svg|40px]]
| [[Partij fan de Arbeid]]
| [[Edou Hamstra]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 4
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:VVD_logo_(2009–2020).svg|40px]]
| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy]]
| [[Avine Fokkens-Kelder]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 5
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:FNP_logo.png|40px]]
| [[Fryske Nasjonale Partij]]
| [[Sijbe Knol]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 6
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:GroenLinks_logo_(1994–present).svg|40px]]
| [[GrienLinks]]
| [[Charda Kuipers]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 7
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:ChristenUnie_logo.svg|40px]]
| [[KristenUny]]
| [[Matthijs de Vries]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 8
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Party_for_Freedom_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Frijheid]]
| [[Max Aardema]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 9
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Socialistische_Partij_(nl_2006)_Logo.svg|40px]]
| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|Sosjalistyske Partij]]
| [[Hanneke Goede]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 10
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:D66_logo_(2019–present).svg|40px]]
| [[Demokraten 66]]
| [[Danny van der Weijde-Hoogstad]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 11
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Party_for_the_Animals_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Bisten]]
| [[Menno Brouwer]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 13
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:JA21_logo.svg|40px]]
| [[JA21|It Júste Antwurd 21]]
| [[Maarten Goudzwaard]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 15
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:Provinciaal_Belang_Fryslân_logo.png|40px]]
| [[Provinsjaal Belang Fryslân]]
| [[Sandra de Jong-Snip]]
|-
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 17
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:BoerBurgerBeweging_logo.svg|40px]]
| [[BoerBoargerBeweging]]
| [[Abel Kooistra]]
|-
! colspan="4" |<span class="mw-customtoggle-12 mw-customtoggle-14 mw-customtoggle-16">Partijen sûnder úteinlike fertsjintwurdiging [<span style="color:#3366BB;">Iepen- en tichtklappe</span>]</span>
|- id="mw-customcollapsible-12" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 12
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:50PLUS_(nl)_Logo.svg|40px]]
| [[50PLUS]]
| [[Herman Nota]]
|- id="mw-customcollapsible-14" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 14
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:BVNL_logo_(2023–present).svg|40px]]
| [[Belang fan Nederlân]]
| [[Johan Talsma]]
|- id="mw-customcollapsible-16" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
! style="background-color:#{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;" | 16
| style="height:40px;" | [[Ofbyld:AWP_logo_2022.png|40px]]
| [[Algemiene Wetterskipspartij]]
| [[Frans de Graaf]]
|}
== Oanrin ==
De oanrin nei dizze ferkiezings waard sterk kleure troch it [[Stikstofkrisis yn Nederlân|stikstofdossier]]. De plannen fan it kabinet om de útstjit drastysk te ferminderjen rekke de agraryske mienskip djip, en yn in provinsje dêr’t boeren in grutte rol spylje, waard dat fuortendaliks field. De [[Boereprotesten yn Nederlân (2019-no)|boereprotesten]] fan de jierren dêrfoar hiene in duorsum spoar lutsen, mei in groeiend gefoel ûnder in part fan de befolking dat de polityk te fier fan it plattelân ôf stie. Dat gefoel waard in wichtige motor yn de politike ferskowingen dy’t yn de oanrin nei de ferkiezings sichtber waarden.<ref name=":9">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1197285/friezen-yn-mearderheid-tsjin-lanlike-stikstofbelied Friezen yn mearderheid tsjin lanlike stikstofbelied - Omrop Fryslân]</ref>
[[Foarum foar Demokrasy]], dat yn 2019 noch in grutte lanlike oerwinning helle hie, rekke yn en nei de [[Koroanafiruspandemy|koronajierren]] yntern fersnipele. Skandalen, ôfskiedingen en ideologyske ferskowingen soargen foar in delgong yn stipe, ek yn Fryslân. It útienfallen fan de partij makke romte foar nije bewegingen om dy kiezers op te fangen, en in grut part fan dy romte waard ynnommen troch de [[BoerBoargerBeweging]]. De BBB koe him profilearje as de stim fan boeren en plattelânsbewenners dy’t har net heard fielden troch de tradisjonele partijen. De partij groeide yn de peilingen moanne nei moanne, en waard yn Fryslân al gau sjoen as de nije rjochtse belofte dy’t de ûnfrede oer it stikstofbelied en it wantrouwen yn de oerheid in politike foarm joech.
Tagelyk bleaunen oare tema's op de aginda stean, lykas de takomst fan it Fryske [[lânskip]], de fraach hoe't sinne- en wynenerzjy in plak krije moasten, de posysje fan it [[Frysk]] yn [[Underwiis|ûnderwiis]] en oerheid, wentebou, kultuerjilden en de ekonomyske útdagings fan in fergriizgjende provinsje. Mar yn de praktyk waarden dy ûnderwerpen faak oerskaad troch de gruttere lanlike diskusjes dy't de ferkiezings dominearren. De kampanje waard dêrom in mjuks fan regionale belangen en lanlike ûnfrede, mei BBB as opkommende krêft.<ref name=":9" />
Op lofts wie der diskusje oer mooglike gearwurking tusken [[GrienLinks]] en [[Partij fan de Arbeid]]. Lanlik waard praat oer fierdere ôfstimming tusken beide partijen, mei it each op de fersnipeling. Yn Fryslân wie der in soad twifel oer sa’n gearwurking: binnen beide partijen waarden sawol strategyske foardielen as neidielen beneamd. Uteinlik keazen de partijen foar aparte listen, mar de diskusje oer gearwurking gong ek nei de ferkiezings ta troch.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1195026/lutz-jacobi-tsjin-fuzje-pvda-en-grienlinks-it-is-top-down-dat-steurt-my-freeslik Lutz Jacobi tsjin fúzje PvdA en GrienLinks: "It is top-down, dat steurt my freeslik" - Omrop Fryslân]</ref>
==Utslach==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL|PvdA|D66|CU|FNP|CDA|PBF|BBB|VVD|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 1
| SP = 1
| GL = 3
| PvdA = 5
| D66 = 1
| CU = 2
| FNP = 4
| CDA = 4
| PBF = 1
| BBB = 14
| VVD = 3
| JA21 = 1
| PVV = 2
| FVD = 1
}}
Op 23 maart 2023 waard yn in iepenbiere sitting fan it sintraal stimburo yn Ljouwert de definitive útslach fêststeld.<ref>[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/adviezen-en-publicaties/proces-verbalen/2023/3/27/proces-verbaal-uitslag-verkiezing-provinciale-staten-fryslan-2023 Proces-verbaal uitslag verkiezing Provinciale Staten Fryslân 2023]</ref> De [[BoerBoargerBeweging|BBB]] waard mei 94.458 stimmen (goed foar 27,86 prosint fan de jildige stimmen) de grutste partij. Dêrmei kaam de partij út it neat yn de Steaten mei 14 sitten. De [[PvdA]] einige as twadde mei 36.023 stimmen en fiif sitten. It [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]] en de [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]] folgen mei respektivelik mei elk fjouwer sitten. De [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] en [[GL]] behellen elk trije sitten. [[KristenUny|CU]] en [[Partij foar de Frijheid|PVV]] krigen beide twa sitten. [[Foarum foar Demokrasy|FVD]], [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]], [[Partij foar de Dieren|PvdD]], [[D66]], [[JA21]] en [[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]] hellen elk ien sit. [[BVNL]], [[50PLUS|50+]] en [[Algemiene Wetterskipspartij|AWP]] bleaunen ûnder de [[kiesdrompel]] en behellen gjin sit.
Yn ferliking mei de foarige ferkiezings liet benammen BBB in sterke groei sjen, wylst FVD dúdlikerwize fiif sitten ferlear. Ek it CDA helle fjouwer minder sitten as by de foarige ferkiezings.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Ferkiezingsútslach Fryske Steateferkiezings 2023
|-
! colspan="2" | Partij
! Stimmen
! %
!+/-
! style="color: lightgray" | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style="color: lightgray" | [[D'hondt-metoade|D.H.]]
! Sitten
! +/-
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | BBB
| 94.458
| 27,9%
|Nij
| style="color: lightgray" | 12,38
| style="color: lightgray" | 14,<s>00</s><ref name=":10" />
| 14
| Nij
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PvdA
| 36.023
| 10,6%
| align="right" |{{delgong}} 2,8%
| style="color: lightgray" | 4,72
| style="color: lightgray" | 5,<s>34</s>
| 5
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |CDA
| 29.669
| 8,7%
| align="right" |{{delgong}} 7,9%
| style="color: lightgray" | 3,89
| style="color: lightgray" | 4,<s>40</s>
| 4
| {{delgong}} 4
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |FNP
| 27.298
| 8,1%
| align="right" |{{opgong}} 0,1%
| style="color: lightgray" | 3,58
| style="color: lightgray" | 4,<s>05</s>
| 4
| {{stagnaasje}}
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | VVD
| 22.843
| 6,7%
| align="right" |{{delgong}} 2,7%
| style="color: lightgray" | 2,99
| style="color: lightgray" | 3,<s>39</s>
| 3
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |GL
| 22.181
| 6,5%
| align="right" |{{delgong}} 1,1%
| style="color: lightgray" | 2,91
| style="color: lightgray" | 3,<s>29</s>
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |CU
| 17.883
| 5,3%
| align="right" |{{delgong}} 1,3%
| style="color: lightgray" | 2,34
| style="color: lightgray" | 2,<s>65</s>
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |PVV
| 15.102
| 4,5%
| align="right" |{{delgong}} 1,3%
| style="color: lightgray" | 1,98
| style="color: lightgray" | 2,<s>24</s>
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | FVD
| 12.366
| 3,6%
| align="right" |{{delgong}} 9,8%
| style="color: lightgray" | 1,62
| style="color: lightgray" | 1,<s>83</s>
| 1
| {{delgong}} 5
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | SP
| 11.724
| 3,5%
| align="right" |{{delgong}} 1,7%
| style="color: lightgray" | 1,54
| style="color: lightgray" | 1,<s>74</s>
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | PvdD
| 11.402
| 3,4%
| align="right" |{{opgong}} 0,1%
| style="color: lightgray" | 1,49
| style="color: lightgray" | 1,<s>69</s>
| 1
| {{stagnaasje}}
|-
! style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | D66
| 11.237
| 3,3%
| align="right" |{{delgong}} 0,8%
| style="color: lightgray" | 1,47
| style="color: lightgray" | 1,<s>67</s>
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | JA21
| 9.096
| 2,7%
| align="right" |{{opgong}} 2,7%
| style="color: lightgray" | 1,19
| style="color: lightgray" | 1,<s>35</s>
| 1
| {{opgong}} 1
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}" |
| align="left" | PBF
| 6.891
| 2,0%
| align="right" |{{opgong}} 0,2%
| style="color: lightgray" | 0,90
| style="color: lightgray" | 1,<s>02</s>
| 1
| {{opgong}} 1
|-
! colspan="2" |Effektive stimmen
!328.173
!96,8%
!-
! style="color: lightgray" | 43
! style="color: lightgray" | 48,64
!43
!-
|- id="mw-customcollapsible-BVNL" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}" |
| align="left" | BVNL
| 6.033
| 1,8%
| align="right" |{{opgong}} 1,8%
|
|
|
|
|- id="mw-customcollapsible-50+" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}" |
| align="left" | 50+
| 2.903
| 0,9%
| align="right" |{{delgong}} 1,7%
|
|
|
| {{delgong}} 1
|- id="mw-customcollapsible-AWP" class="mw-collapsible mw-collapsed";"
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}" |
| align="left" | AWP
| 1.971
| 0,6%
| align="right" |{{opgong}} 0,6%
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |Fergriemde stimmen
!10.907
!3,2%
! colspan="5" rowspan="2" |<span class="mw-customtoggle-BVNL mw-customtoggle-50+ mw-customtoggle-AWP">[<span style="color:#3366BB;">Iepen- en tichtklappe</span>]</span>
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!339.080
!100%
|}
=== Metoade ===
De 43 sitten yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân waarden ferdield mei de [[D'Hondt-metoade]]. Dizze metoade hie in fiktive parlemintsgrutte fan 48,64 sitten nedich om de 43 hiele sitten te ferdielen. Troch dizze ferdielmetoade krige de BoerBurgerBeweging 14 sitten tawezen. Dat binne der twa mear as je mei in strikt [[evenredich oanpart|evenredige oanpart]] fan 12,38 sitten ferwachtsje soe. Dit gong ten koste fan Foarum foar Demokrasy (1,62 sitten) en de Sosjalistyske Partij (1,54 sitten) dy't beide ien sit krigen ynstee fan twa.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Oare saken
! colspan="2" |Kiesgerjochtigden
!519.118
!100%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Net opkaam
|178.464
|34,4%
|-
! colspan="2" |Opkomst
!340.654
!65,6%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Ûnjildich
|730
|0,14%
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}" |
| align="left" |Blanko
|844
|0,16%
|-
! colspan="2" |Jildige stimmen
!339.080
!65,3%
|-
| colspan="2" |'''Kiesdieler'''
| colspan="2" |7.885,58<ref>De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen fan 399.080 te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Kiesdrompel'''
| colspan="2" |6.747,00<ref name=":10">De lêste en 43e sit neffens de D'Hondt-metoade komt út op de 14e sit fan de BBB. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 94.458 / 14 = 6.747,00.</ref>
|-
| colspan="2" |'''Foarkarsdrompel'''
| colspan="2" |1.971,40<ref name=":0">De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.</ref>
|}
== Utslach de gemeente ==
De útslach lit sjen dat de BBB yn alle gemeenten de grutste partij waard. Benammen yn de Stellingwerven wie de stipe grut, mei sa'n 41% fan de effektive stimmen. Ek yn De Fryske Marren, Noardeast-Fryslân, Opsterlân, Dantumadiel, Achtkarspelen en op de Waadeilannen kaam de partij boppe de 30%. Allinnich yn Ljouwert bleau BBB mei 18% dúdlik ûnder it provinsjaal gemiddelde.
Yn de stêd Ljouwert wie it byld sawisa mear ferspraat. Dêr hellen PvdA en GrienLinks relatyf hege persintaazjes fan respektivelik 16 en 12 persint. Ek SP, D66 en PvdD diene it dêr relatyf goed yn ferliking mei oare gemeenten. Ek op de Waadeilannen helle de PvdA mei 18% in relatyf hege skoare. De FNP liet benammen yn Noardeast-Fryslân, Tytsjerksteradiel en Waadhoeke in sterke posysje sjen, mei oandielen fan boppe de 10%. It CDA behelle benammen yn de [[Fryske Wâlden|Wâlden]] rûn de 11%, ûnder mear yn Achtkarspelen, Dantumadiel en Noardeast-Fryslân.
Opfallend wie fierder it relatyf hege oandiel fan de KristenUny yn Dantumadiel, Achtkarspelen en Smellingerlân, dêr’t de partij minstens 10% fan de stimmen krige. De PVV helle yn guon gemeenten, lykas Achtkarspelen, Dantumadiel en Harns, boppe de 6 persint. Op It Hearrenfean hellen benammen de liberale partijen VVD en D66 in heger oandiel as yn in soad oare gemeenten en de VVD skoarde ek op de Waadeilannen en yn Harns heech.
Oer it generaal is der in ferskil te sjen tusken de mear ferstedske gemeenten en it plattelân. Yn Ljouwert, Smellingerlân ([[Drachten]]), It Hearrenfean en Harns bleau it stimpersintaazje fan BBB efter by dat yn in protte plattelânsgemeenten, wylst oare partijen dêr relatyf sterker foar it ljocht kamen.
{| class="wikitable" width="100%" style="text-align:center; font-size:90%;"
|+[[Ideaaloanpart|Evenredich oanpart]] de gemeente (rûchwei op folchoarder fan lofts nei rjochts)
! colspan="2" |
{| width="100%"
| width="15" |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|[[GrienLinks|GL]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|[[Partij fan de Arbeid|PvdA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|[[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|[[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
|}
|-
| style="width:195px; text-align:left;" |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:5.42%%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.71%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:12.06%;" |'''5,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:15.91%;" |'''6,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:5.05%;" |'''2,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.16%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:6.85%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.27%;" |'''3,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.66%;" |''',7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:18.02%;" |'''7,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.68%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.22%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.40%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.61%;" |'''1,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.01%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.65%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.70%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:11.07%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.64%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.07%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:5.94%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.89%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:3.18%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:22.67%;" |'''9,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.82%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.35%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.39%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.62%;" |'''2,0'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.95%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.33%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.18%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.98%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.89%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:6.52%;" |'''2,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.81%;" |'''5,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.27%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.44%;" |''',6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:27.72%;" |'''11,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:5.71%;" |'''2,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.67%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.36%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;" |'''1,4'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.66%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.14%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:7.35%;" |'''3,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.60%;" |'''5,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:4.66%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.05%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:7.45%;" |'''3,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.10%;" |'''3,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.79%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:25.52%;" |'''11,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:9.24%;" |'''4,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.64%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.05%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.74%;" |'''1,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.02%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.61%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.45%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.03%;" |'''4,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.44%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.18%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.30%;" |'''4,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.87%;" |'''4,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.62%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.23%;" |'''13,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.59%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.04%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.49%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.34%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.70%;" |'''2,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.61%;" |'''4,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.69%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.87%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.44%;" |'''4,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:10.51%;" |'''4,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.98%;" |''',9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:29.84%;" |'''12,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.59%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.81%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.92%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.53%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.18%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.51%;" |'''2,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.72%;" |'''5,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.26%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.72%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.92%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.48%;" |'''4,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.76%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:24.61%;" |'''10,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:8.81%;" |'''3,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.77%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.36%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.38%;" |'''1,9'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.92%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.06%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.36%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.84%;" |'''4,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.75%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.02%;" |'''3,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.41%;" |'''4,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.75%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.90%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:32.56%;" |'''14,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.04%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:1.98%;" |''',9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.94%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.45%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.87%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.90%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.43%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.86%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.63%;" |''',7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:11.55%;" |'''5,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.19%;" |'''4,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.46%;" |'''4,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.21%;" |''',5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:33.47%;" |'''14,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.33%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.51%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.33%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.27%;" |'''1,8'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.85%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.55%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.13%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.73%;" |''',7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.76%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:12.26%;" |'''5,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.10%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.27%;" |''',5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:34.66%;" |'''14,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:4.52%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.65%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.68%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.76%;" |'''1,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.04%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.62%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.22%;" |'''2,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:17.53%;" |'''7,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.99%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.77%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.82%;" |'''2,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:4.34%;" |'''1,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.65%;" |'''13,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.28%;" |'''4,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.29%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.09%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:2.14%;" |''',9'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.56%;" |'''0,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.16%;" |'''0,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.29%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.89%;" |'''3,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.42%;" |''',6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.21%;" |'''4,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.13%;" |'''4,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.28%;" |'''4,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.42%;" |''',6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.91%;" |'''13,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.88%;" |'''1,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.03%;" |'''0,9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:7.70%;" |'''3,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.12%;" |'''2,6'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.52%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.39%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.95%;" |'''2,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.31%;" |'''3,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.92%;" |'''1,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.62%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.16%;" |'''4,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.57%;" |'''4,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.77%;" |''',8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:35.21%;" |'''15,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.84%;" |'''3,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.14%;" |'''1,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.14%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.46%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.12%;" |'''1,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.54%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.33%;" |'''2,7'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.30%;" |'''4,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.67%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.58;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.44%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.78%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.74%;" |'''17,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;" |'''2,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.18%;" |''',9'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.55%;" |'''2,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;" |'''1,5'''
|}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Weststellingwerf]]
| style="{{Polityk spektrum eftergrûn}}" |
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.67%;" |'''1,6'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.46%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.82%;" |'''2,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.77%;" |'''3,8'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.80%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.70%;" |'''1,2'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;" |'''1,0'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.11%;" |'''3,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.48%;" |'''1,1'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.60%;" |'''17,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.91%;" |'''3,4'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.41%;" |'''1,5'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.37%;" |'''2,3'''
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.65%;" |'''1,6'''
|}
|-
! [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!
{| style="width:100%; text-align:center; font-size:80%;"
|- style="color:white;"
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.47%;" |1,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.57%;" |1,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.76%;" |2,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.98%;" |4,7
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.42%;" |1,5
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:5.45%;" |2,3
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:8.32%;" |3,6
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.04%;" |3,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.10%;" |,9
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:28.78%;" |12,4
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.96%;" |3,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.77%;" |1,2
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.60%;" |2,0
| style="background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.77%;" |1,6
|}
|}
== Keazen leden ==
De kiesdrompel foar kandidaten waard mei 25% fan de kiesdieler fêststeld op 1.972 stimmen.<ref name=":0" /> Hjirtroch waarden 24 kandidaten mei foarkarsstimmen selektearre en 19 fia de listfolchoarder. Femke Wiersma fan de BBB stie as listtriuwer op in 28e plak, maar waard streekrjocht ferkeazen troch stipe fan 8.206 stimmers. Dochs naam se har sit net yn om't se inkeld kandidaat-deputearre wurde woe.<ref name=":1">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200401/definitive-utslach-steateferkiezingen-bekend-dit-binne-de-43-steateleden Definitive útslach Steateferkiezingen bekend: dit binne de 43 Steateleden - Omrop Fryslân]</ref> Frederique Kosse behelle 2.426 foarkarsstimmen, mar kaam net yn ’e Steaten om't de [[Partij foar de Bisten]] net genôch stimmen helle hie foar in twadde sit. De earste 43 leden fan de Fryske Steaten waarden op [[29 maart]] [[2023]] ynstallearre.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200722/fryske-steateleden-ynstallearre-harkje-nei-inoar-en-meitsje-ferbining Omrop Fryslân - Fryske Steateleden ynstallearre: "Harkje nei-inoar en meitsje ferbining"]</ref><ref name=":1" />
{| class="wikitable sortable" width="100%" style="font-size:95%;"
|+Oersjoch fan de keazen leden
! colspan="3" |Fraksje (#)
!Namme
!Wenplak
!Gemeente
!Stimmen
!Seleksje
!M/F
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |1
|{{SortNamme|Abel|Kooistra}}
|Wergea
|Ljouwert
|54.276
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |2
|{{SortNamme|Auke|Talsma}}
|Dronryp
|Waadhoeke
|4.209
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |3
|{{SortNamme|Dieuwke|Bakker}}
|Menaam
|Waadhoeke
|6.499
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |4
|{{SortNamme|Harm|Wiegersma}}
|Rinsumageast
|Dantumadiel
|2.577
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |5
|{{SortNamme|Robert|Lenes}}
|Rottum
|De Fryske Marren
|1.041
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |6
|{{SortNamme|Froukje de|Jong-Krap}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|2.132
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |7
|{{SortNamme|Freerk|Abma}}
|De Gordyk
|Opsterlân
|2.067
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |8
|{{SortNamme|Natalie|Nauta}}
|Tersoal
|Súdwest-Fryslân
|1.006
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |9
|{{SortNamme|Ursela|Lolkema}}
|Ousternijegea
|De Fryske Marren
|782
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |10
|{{SortNamme|Carin|Stam}}
|Aldehaske
|De Fryske Marren
|749
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |11
|{{SortNamme|Jan|Porsius}}
|Haskerdiken
|It Hearrenfean
|399
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |12
|{{SortNamme|Cor|Keuning}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|1.132
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |13
|{{SortNamme|Debora|Helfferich-Zijlstra}}
|Jelsum
|Ljouwert
|354
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |14
|{{SortNamme|Oene|Marinus}}
|Bakkefean
|Opsterlân
|1.236
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}" |
|BBB
| align="right" |28
|{{SortNamme|Femke|Wiersma}}
|Holwert
|Noardeast-Fryslân
|8.206
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Edou|Hamstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|21.347
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Christa|Oosterbaan}}
|West-Skylge
|Skylge
|3.254
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Klaas|Zwart}}
|Snakkerbuorren
|Ljouwert
|774
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Jaap|Stalenburg}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|767
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}" |
|PvdA
| align="right" |5
|{{SortNamme|Daan|Olivier}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|420
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |1
|{{SortNamme|Friso|Douwstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|18.005
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |2
|{{SortNamme|Aebe|Aalberts}}
|Damwâld
|Dantumadiel
|894
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |3
|{{SortNamme|Karin van der|Velde-Ronda}}
|Nyegea
|Smellingerlân
|2.914
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}" |
|CDA
| align="right" |4
|{{SortNamme|Martin|Kruis}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|546
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Sijbe|Knol}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|11.623
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |2
|{{SortNamme|Dinie|Visser}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|4.767
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |3
|{{SortNamme|Fedde|Breeuwsma}}
|Dokkum
|Noardeast-Fryslân
|649
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}" |
|FNP
| align="right" |4
|{{SortNamme|Sita|Land-Dotinga}}
|Surhuzum
|Achtkarspelen
|1.050
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
|VVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Avine|Fokkens-Kelder}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|15.882
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
|VVD
| align="right" |2
|{{SortNamme|Eric ter|Keurs}}
|Drachten
|Smellingerlân
|1.319
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}" |
|VVD
| align="right" |3
|{{SortNamme|Martijn|Brands}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|578
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
|GL
| align="right" |1
|{{SortNamme|Charda|Kuipers}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|13.820
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
|GL
| align="right" |2
|{{SortNamme|Jochem|Knol}}
|Beetstersweach
|Opsterlân
|794
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}" |
|GL
| align="right" |3
|{{SortNamme|Elsa van der|Hoek}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|1.726
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
|CU
| align="right" |1
|{{SortNamme|Matthijs de|Vries}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|10.615
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
|CU
| align="right" |2
|{{SortNamme|Margreet|Jonker}}
|Westergeast
|Noardeast-Fryslân
|2.024
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}" |
|CU
| align="right" |3
|{{SortNamme|Jantsje van der|Veen-Zeilstra}}
|Eastermar
|Tytsjerksteradiel
|949
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
|PVV
| align="right" |1
|{{SortNamme|Max|Aardema}}
|Drachten
|Smellingerlân
|11.960
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}" |
|PVV
| align="right" |2
|{{SortNamme|Harrie|Graansma}}
|Boelensloane
|Achtkarspelen
|643
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}" |
|FVD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Albert van|Dijk}}
|Stroobos
|Achtkarspelen
|6.980
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}" |
|SP
| align="right" |1
|{{SortNamme|Hanneke|Goede}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|8.081
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}" |
|PvdD
| align="right" |1
|{{SortNamme|Menno|Brouwer}}
|Burgum
|Tytsjerksteradiel
|5.147
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}" |
|D66
| align="right" |1
|{{SortNamme|Danny van der|Weijde-Hoogstad}}
|Lippenhuzen
|Opsterlân
|5.555
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}" |
|JA21
| align="right" |1
|{{SortNamme|Maarten|Goudzwaard}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|6.182
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style="background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}" |
|PBF
| align="right" |1
|{{SortNamme|Sandra de|Jong-Snip}}
|Drachten
|Smellingerlân
|4.123
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
! colspan="3" |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!Man-frouferhâlding
! colspan="4" |
{| style="width:100%; text-align:center;"
|- style="color:white;"
| style="background:#56A3F4; width:{{#expr:100*24/43}}%;" |♂️ 24 (56%)
| style="background:#F765BF; width:{{#expr:100*19/43}}%;" |♀️ 19 (44%)
|}
!43
|}
== Regionale sprieding ==
[[Ofbyld:Fryske Steateferkiezings 2023.svg|thumb|400x400px|Oersjoch fan it oantal Steateleden de gemeente.]]
Wannear't de komôf fan de provinsjale steateleden ferlike wurdt mei it oantal stimmen dat yn harren gemeente útbrocht is, docht bliken dat net elke gemeente evenredich fertsjintwurdige is yn it provinsjaal bestjoer. De fertsjinwurdiging de gemeente lit it folgjende byld sjen.
* Oerfertsjintwurdige gemeenten (mear sitten as ferwachte): Ljouwert hat de sterkste oerfertsjintwurdiging mei 3 sitten mear as op basis fan it stimtal ferwachte wurde mei. Smellingerlân, It Hearrenfean, Waadhoeke, Opsterlân, Achtkarspelen en Dantumadiel hawwe elk 1 sit mear as de evenredige ferdieling oanjout.
* Evenredige fertsjintwurdiging (sa't ferwachte): De Waadeilannen en Noardeast-Fryslân hawwe krekt it oantal steateleden dat oerienkomt mei harren stimtal.
* Underfertsjintwurdige gemeenten (minder sitten as ferwachte): Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren, Tytsjerksteradiel, Eaststellingwerf, Weststellingwerf en Harns hawwe yn ferhâlding ta harren stimtal minder steateleden yn it provinsjaal bestjoer sitten as ferwachte wurde mei.
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|+Ferdieling fan sitten de gemeente<ref>[https://data.overheid.nl/dataset/be8b7869-4a12-4446-abab-5cd0a436dc4f Overheid.nl - Dataset Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten 2023]</ref>
!Gemeente(n)
!Stimmen
! colspan="2" |Sitrjocht ([[Sainte-Laguë-metoade|S.L.]])
!Sitten
!+/-
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
| align="right" |59.326
|7,50
|8
|11
|{{Opgong}} 3
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
| align="right" |47.241
|5,97
|6
|4
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
| align="right" |28.658
|3,62
|4
|3
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
| align="right" |27.625
|3,49
|3
|4
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| align="right" |26.210
|3,31
|3
|4
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| align="right" |24.259
|3,07
|3
|3
|{{Stagnaasje}}
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]]
| align="right" |24.183
|3,06
|3
|4
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
| align="right" |17.829
|2,25
|2
|1
|{{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
| align="right" |16.554
|2,09
|2
|3
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
| align="right" |14.629
|1,85
|2
|3
|{{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Weststellingwerf]]
| align="right" |14.208
|1,80
|2
|0
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| align="right" |14.006
|1,77
|2
|0
|{{Delgong}} 2
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
| align="right" |10.309
|1,30
|1
|2
| {{Opgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
| align="right" |7.926
|1,00
|1
|0
| {{Delgong}} 1
|-
| align="left" |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
| align="right" |6.117
|0,77
|1
|1
| {{Stagnaasje}}
|-
![[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!339.080
!42,87
!43
!43
!0
|}
== Formaasje ==
De ferkenner wie [[Chris Stoffer]] fan de SGP dy't op 22 maart begûn.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200320/alle-steatefraksjes-akkoart-mei-foardracht-chris-stoffer-as-ferkenner Omrop Fryslân - Alle Steatefraksjes akkoart mei foardracht Chris Stoffer as ferkenner]</ref> De partijleaze [[boargemaster]] fan [[Achtkarspelen]] [[Oebele Brouwer]] waard dêrnei op 5 april foardroegen as formateur.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1201145/oebele-brouwer-formateur-foar-nije-provinsjale-koalysje Omrop Fryslân - Oebele Brouwer formateur foar nije provinsjale koälysje]</ref> De formaasje fan in nij kolleezje fan Deputearre Steaten ferrûn dêrnei net sûnder swierrichheden. Yn earste ynstânsje waard de [[Partij fan de Arbeid]] by de ûnderhannelings behelle, mar dy partij luts har op 20 juni werom út de beëage koälysje.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1211811/formaasje-nije-provinsjebestoer-rint-fest-pvda-stapt-ut-underhannelings Omrop Fryslân - Formaasje nije provinsjebestoer rint fêst; PvdA stapt út ûnderhannelings]</ref> De reden hjirfoar wiene de soargen oer foarnommen besunigings op natoer en kultuer.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212079/pvda-gewest-fryslan-stipet-beslut-hamstra-om-ut-koalysje-te-stappen Omrop Fryslân - PvdA-gewest Fryslân stipet beslút Hamstra om út koälysje te stappen]
</ref> Op 23 juni waard oanjûn dat de PvdA ferfongen waard troch de FNP.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212033/fnp-ferfangt-pvda-by-koalysje-underhannelingen-vvd-bot-teloarsteld Omrop Fryslân - FNP ferfangt PvdA by koälysje-ûnderhannelingen, VVD bot teloarsteld]</ref>
Op 13 july wiene de fiif beëage deputearren bekend.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214199/fryslan-hat-it-jongste-kolleezje-fan-deputearre-steaten-fan-nederlan-dit-binne-se Fryslân hat it jongste kolleezje fan Deputearre Steaten fan Nederlân: dit binne se - Omrop Fryslân]</ref> Nei in formaasje fan rom fjouwer moannen waard der in nij [[Kolleezje fan Deputearre Steaten]] foarme besteande út de [[BoerBoargerBeweging|BoerBurgerBeweging]], it [[CDA]], de [[Fryske Nasjonale Partij]] en de [[KristenUny]]. Dizze sintrum-rjochtse koälysje hie meïnoar in mearderheid fan 24 fan de 43 sitten yn de Fryske Steaten. It koalysje-akkoart mei de titel 'Oparbeidzje foar Fryslân' waard op 19 july 2023 presintearre.<ref name=":2">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214539/romme-mearderheid-foar-de-fiif-deputearren-mar-ek-grutte-soargen-oer-provinsjale-finansjes Omrop Fryslân - Romme mearderheid foar de fiif deputearren, mar ek grutte soargen oer provinsjale finânsjes]
</ref>
{{Blokpolityk
| breedte = 650px
| ferkiezing = Fryske Steateferkiezings 2023
| parlemint = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| totaal_sitten = 43
<!-- Blok 1 -->
| blok1_namme = Opposysje (lofts)
| blok1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}
| blok1_sitten = 11
| blok1_stimmen =
| blok1_lieder =
| blok1_lieder_namme = [[Edou Hamstra]]
| blok1_lieder_partij= [[PvdA]]
| blok1_p1_namme = GL
| blok1_p1_sitten = 3
| blok1_p1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}
| blok1_p2_namme = PvdA
| blok1_p2_sitten = 5
| blok1_p2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}
| blok1_stipe_sitten = 3
| blok1_stipe_namme = Oars
| blok1_s1_namme = Partij fan de Bisten
| blok1_s1_sitten = 1
| blok1_s1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}
| blok1_s2_namme = Sosjalistyske Partij
| blok1_s2_sitten = 1
| blok1_s2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}
| blok1_s3_namme = Demokraten '66
| blok1_s3_sitten = 1
| blok1_s3_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}
<!-- Middenblok (Opsjoneel) -->
| midden_namme = Kolleezje-Brok II
| midden_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}
| midden_sitten = 24
| midden_stimmen =
| midden_lieder = Burgemeester-brok-1366958702.jpg
| midden_lieder_namme = [[Arno Brok]] [[Kommissaris_fan_de_Kening|(kfdK)]]
| midden_lieder_partij = [[VVD]]
| midden_p1_namme = CU
| midden_p1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}
| midden_p1_sitten = 2
| midden_p2_namme = FNP
| midden_p2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}
| midden_p2_sitten = 4
| midden_p3_namme = CDA
| midden_p3_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}
| midden_p3_sitten = 4
| midden_p4_namme = BBB
| midden_p4_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}
| midden_p4_sitten = 14
<!-- Blok 2 -->
| blok2_namme = Opposysje (rjochts)
| blok2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}
| blok2_sitten = 8
| blok2_stimmen =
| blok2_lieder = Avine_fokkenskelder-1580761938.jpeg
| blok2_lieder_namme = [[Avine Fokkens-Kelder]]
| blok2_lieder_partij= [[VVD]]
| blok2_p1_namme = VVD
| blok2_p1_sitten = 3
| blok2_p1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}
| blok2_p2_namme = PVV
| blok2_p2_sitten = 2
| blok2_p2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}
| blok2_stipe_sitten = 3
| blok2_stipe_namme = Oars
| blok2_s1_namme = Provinsjaal Belang Fryslân
| blok2_s1_sitten = 1
| blok2_s1_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}
| blok2_s2_namme = It Júste Antwurd 21
| blok2_s2_sitten = 1
| blok2_s2_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}
| blok2_s3_namme = Foarum foar Demokrasy
| blok2_s3_sitten = 1
| blok2_s3_kleur = #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}
}}
=== Ferfangers ===
FNP'er Fedde Breeuwsma luts him op 17 april werom om plak te meitsjen foar Gerben van der Mei.<ref name=":3">[https://www.fnp.frl/blog/nijs/steatelid-fedde-breeuwsma-makket-plak-foar-gerben-van-der-mei/ Steatelid Fedde Breeuwsma makket plak foar Gerben van der Mei - FNP]</ref> Op 29 juny waard [[Avine Fokkens|Avine Fokkens-Kelder]] fan de VVD foardroegen as boargemaster fan It Hearrenfean.<ref name=":4">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1213511/avine-fokkens-foardroegen-as-nije-boargemaster-fan-gemeente-hearrenfean Avine Fokkens foardroegen as nije boargemaster fan gemeente Hearrenfean - Omrop Fryslân]</ref> Sy waard op 22 july ferfongen troch Gerda Bos-Jonkman. Jantsje van der Veen-Zeilstra luts har fanwege sûnens werom en waard ferfongen troch Douwe van Oosten.<ref name=":6">[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1225107/folsleine-steatefraksje-christenunie-fryslan-wurdt-tydlik-ferfongen Folsleine steatefraksje ChristenUnie Fryslân wurdt tydlik ferfongen - Omrop Fryslân]</ref>
Deputearre Sijbe Knol waard ferfongen troch Tjitte Hemstra en deputearre Matthijs de Vries troch Jantsje van der Veen-Zeilstra.<ref name=":5">[https://www.jouregio.nl/2023/07/22/gedeputeerden-benoemd-statenleden-beedigd/ Gedeputeerden benoemd, Statenleden beëdigd – Jouregio]</ref> Deputearre Friso Douwstra waard ferfongen troch Attje Meekma.<ref name=":7">[https://defryskemarren.nieuws.nl/nieuws/provinciale-staten-in-fryslan-weer-compleet Provinsjale Steaten yn Fryslân wer kompleet - De Fryske Marren Nijs]</ref> De lêste ferfangers fan de deputearren binne op [[27 septimber]] [[2023]] beëdige.<ref name=":7" /> It oantal ferkeazen froulju kaam op dat momint op 20 (42%) en it oantal manlju op 28 (58%).
== Boarnen ==
<references />
== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Barren yn 2023]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Fryslân]]
[[Kategory:Steaten fan Fryslân]]
emzvv398ie8eh16gfsu2z1aedbj2ik6
Virgil Earp
0
191438
1243493
1229759
2026-10-29T02:02:27Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243493
wikitext
text/x-wiki
{{Persoan algemien
| ôfbylding = VirgilEarp.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte = 180px
| echte namme = Virgil Walter Earp
| oare namme(n) =
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne = [[18 july]] [[1843]]
| berteplak = [[Hartford (Kentucky)|Hartford]] ([[Kentucky]])
| stoarn = [[19 oktober]] [[1905]]
| stjerplak = [[Goldfield (Nevada)|Goldfield]] ([[Nevada]])
| etnisiteit = [[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]<br> [[File:Flag of Northern Ireland (1953–1972).svg|border|20px]] [[Ulstersen|Ulstersk]]
| regionale identiteit =
| berop/amt = [[soldaat]], [[plysjeman]], [[revolverman]],<br> [[privee-detektive]], [[boer]], [[postrinner]], <br>[[postkoets]]ier, [[goudsiker]], [[houtseagerij|seager]], <br>[[saloon|salooneigner]]
| aktyf as =
| jierren aktyf = [[1861]] – [[1905]]
| reden bekendheid = ● broer fan [[Wyatt Earp]]<br>● [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal]]
| bekendste wurk(en) =
| prizen =
| webside = [http://www.historynet.com/frontier-lawman-virgil-earp.Frontier www.history.net/frontier-lawman-virgil-earp]
}}
'''Virgil Earp''' (folút: '''Virgil Walter Earp'''; [[Hartford (Kentucky)|Hartford]] ([[Kentucky]]), [[18 july]] [[1843]] – [[Goldfield (Nevada)|Goldfield]] ([[Nevada]]), [[19 oktober]] [[1905]]) wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[plysjeman]] en [[revolverman]] yn 'e tiid fan it [[Wylde Westen]]. Hy krige benammen bekendheid as de âldere [[broer]] fan 'e ferneamde [[marshal (plysjeman)|marshal]] [[Wyatt Earp]] en as dielnimmer (mei syn broer) oan 'e romrofte [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal]] yn [[Tombstone (Arizona)]] yn [[oktober]] [[1881]]. Earp wie in [[feteraan]] út 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]], dy't ek wurke as [[boer]], [[spoararbeider]], [[houtseagerij|seager]], [[postkoets]]ier, [[postrinner]], [[goudsiker]], [[privee-detektive]] en [[saloon]]eigner. Twa [[moanne (tiid)|moannen]] nei de Sjitpartij by de O.K.-Kraal oerlibbe er in [[moardoanslach]] troch de [[Cowboys (Cochise County)|Cowboys]], de [[binde]] dêr't de Earps har tsjin oankanten. Virgil Earp rekke dêrby [[ynfalide]], mei't syn [[lofterearm]] ûnbrûkber waard. Nettsjinsteande dat wied er twa jier letter wer as revolverman aktyf, diskear yn 'e tsjinst fan 'e [[Southern Pacific Railroad]]. Yn dy hoedanichheid wied er behelle yn 'e saneamde [[#De 'Slach om it Krúspunt'|'Slach om it Krúspunt']] by [[Colton (Kalifornje)]].
==Libben en karriêre==
===Jonkheid en komôf===
Virgil Earp waard yn [[1843]] [[berne]] yn [[Hartford (Kentucky)|Hartford]] yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Kentucky]], as de twadde [[soan]] fan [[Nicholas Earp]] en dy syn twadde [[oarehelte|frou]] Virginia Ann Cooksey. Hy wie fan mingd [[Ingelsen|Ingelsk]] en [[Ulstersen|Ulstersk]] ([[protestanten|protestantsk]] [[Noard-Ierlân|Noardiersk]]) [[etnysk]] [[komôf]]. Virgil Earp hie in âldere folle [[broer]], [[James Earp]] ([[1841]]–[[1926]]), en seis jongere [[bruorren en susters]]: Martha ([[1845]]–[[1856]]), [[Wyatt Earp|Wyatt]] ([[1848]]–[[1929]]), [[Morgan Earp|Morgan]] ([[1851]]–[[1881]]), [[Warren Earp|Warren]] ([[1855]]–[[1900]]), Virginia ([[1858]]–[[1861]]) en Adelia ([[1861]]–[[1941]]). Fierders hied er út it earste [[houlik]] fan syn [[heit]] ek noch in âldere [[healbroer]], [[Newton Earp]] ([[1837]]–[[1928]]).
Oer de iere [[jonkheid]] fan Virgil Earp is sa goed as neat bekend. Yn [[febrewaris]] [[1860]], doe't de Earps yn [[Pella (Iowa)|Pella]] wennen, yn 'e steat [[Iowa]], naaide er as sechstjinjierrige út mei de doe achttjinjierrige Ellen (Magdalena) Rysdam ([[1842]]–[[1910]]), in [[Nederlân]]ske [[ymmigrant]]e dy't berne wie yn [[Utert (stêd)|Utert]] en mei har [[âldelju]] nei de [[Feriene Steaten]] ferfearn wie. Dy âlden, Gerrit Rysdam en Magdalena Catrina van Velzen, wiene poer op 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tsjin, dat de beide jongelingen [[troud]]en yn it geheim. Se bleaune in jier byinoar en Ellen rekke yn dy tiid [[swierens|swier]] fan in [[dochter]], Nellie Jane Earp ([[1862]]–[[1930]]), dy't op [[7 jannewaris]] [[1862]] te wrâld kaam.
===Militêre tsjinst===
Underwilens hie Virgil Earp doe in goed fearnsjier earder, op [[21 septimber]] [[1861]], [[militêre tsjinst|tsjinst]] nommen yn it [[Leger fan 'e Uny]] om yn 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]] ([[1861]]–[[1865]]) tsjin 'e [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Súdlike Konfederaasje]] te fjochtsjen. Fan [[26 july]] [[1862]] oant [[24 juny]] [[1865]] tsjinne er yn it [[83e Ynfanteryrezjimint fan Illinois]]. James Earp, de âldste folle [[broer]] fan Virgil, hie ek tsjinst nommen, mar rekke ein [[1861]] [[swierferwûne]] by in [[skermutseling]] yn 'e neite fan [[Fredericktown (Missoery)]], wêrnei't er [[earfol ûntslach]] krige en nei hûs koe. Newton Earp, de âldere [[healbroer]] fan Virgil, tsjinne krekt as hysels oan 'e ein fan 'e oarloch ta yn it Leger fan 'e Uny.
Yn 'e [[simmer]] fan [[1863]] krige Ellen fia de âlden fan Virgil Earp de tynge dat har man [[sneuvele]] wie by gefjochten yn [[Tennessee]]. Dat bliek letter net sa te wêzen, mar tsjin dy tiid wie Ellen mei har âldelju en har dochterke al ôfset nei it Westen oer it bekende [[Oregon Trail]]. Hja wertroude mei in John van Rossem, dy't koarte tiid letter [[ferstoar]], en yn [[1867]] wertroude se yn [[Walla Walla (Washington)|Walla Walla]], yn it [[Territoarium Washington]], foar de twadde kear, no mei in Thomas Eaton. Doe't Virgil Earp op [[26 juny]] [[1865]] út militêre tsjinst ûntslein waard en weromkearde nei Iowa, koed er wiif en bern net mear fine. Hy soe harren pas 37 jier letter weromsjen.
[[File:Virgil earp.jpg|left|thumb|160px|Virgil Earp.]]
===Tuskenjierren===
Earp wurke yn Iowa as [[boere-arbeider]] oant er lang om let ôfsette nei [[Kalifornje]], dêr't syn âldelju ûnderwilens hinne tein wiene. Heit Nicholas Earp brocht yn [[1868]] de hiele famylje wer werom nei [[Missoery (steat)|Missoery]], om't er dêr [[promoasje (rang)|promoasje]] meitsje koe. Dêr setten de Earps har nei wenjen yn it plakje [[Lamar (Missoery)|Lamar]]. Op [[28 augustus]] [[1870]] wertroude Virgil Earp dêr mei in Rosella Dragoo ([[berne|b.]] [[1853]]), in ymmigrante út [[Frankryk]]. Mei't er nea [[skieding (houlik)|skieden]] wie fan Ellen Rysdam, wie dat eins in gefal fan [[bigamy]], mar hy en syn nije frou waarden troud troch heit Nicholas Earp, dy't dat as [[rjochter]] dwaan mocht. It is ûndúdlik wat der wurden is fan Rosella, mei't der fan har fierder gjin berjocht is. It soe skoan kinne dat se yn it [[kreambêd]] stoar, lykas safolle [[froulju]] yn dy tiden, mar dat is spekulaasje. Yn elts gefal krige Virgil Earp yn [[1874]] in relaasje mei Allie (Alvira) Sullivan, dy't ôfkomstich wie út [[Florence (Nebraska)|Florence]] yn [[Nebraska]]. Sy trouden nea formeel, mar bleaune har hiele fierdere libben byinoar, sadat men sizze kinne soe dat se [[oer de putheak trouwen|oer de putheak troud]] wiene.
Yn dy jierren ferfolle Earp in grut tal ferskillende [[baan (wurk)|banen]]. Sa wied er in skoftke [[bou (lânbou)|bouboer]] en letter [[goudsiker]], en wurke er as [[spoararbeider]] yn [[Wyoming]] en as [[houtseagerij|seager]] yn in [[houtseagerij]] yn [[Prescott (Arizona)]]. Teffens wied er [[koetsier]] op in [[postkoets]] en [[postrinder]] en letter, yn ferskate funksjes, [[plysjeman]]. Hy brocht yn [[1877]] in skoft troch yn it [[fee]]stedsje [[Dodge City (Kansas)|Dodge City]], yn [[Kansas]], mei syn jongere broer Wyatt, dy't dêr [[marshal (plysjeman)|helpmarshal]] wie. It is net dúdlik oft Virgil dêr ek in plysjefunksje útoefene.
Fan Dodge City [[ferfear]]en Earp en de frou yn [[july]] [[1877]] nei Prescott, dat doedestiden de [[haadstêd]] wie fan it noch mar tinbefolke [[Territoarium Arizona]]. Hy wurke dêr yn 't earstoan yn in houtseagerij, mar yn [[oktober]] fan dat jier waard er troch Ed Bowers, de [[sheriff]] fan [[Yavapai County (Arizona)|Yavapai County]], ynsward as [[helpsheriff]] om efter in [[binde]] [[oerfal]]lers oan. By de dêropfolgjende [[sjitpartij]] op 'e strjitte makke Earp ien fan 'e oerfallers [[dea]] troch him mei in [[winchester (gewear)|winchester]] troch de holle te [[sjitten]]. Dêrmei skynt er in beskate [[reputaasje]] fêstige te hawwen, want yn [[1878]] ferfolle er yn Prescott ferskate moannen de [[funksje (posysje)|funksje]] fan [[nachtwachter]], en letter dat jiers waard er keazen ta de pleatslike [[fjildwachter]] (''constable'').
[[File:Allie Packingham Sullivan Earp.jpg|right|180px|thumb|Allie Sullivan, de [[oarehelte|frou]] fan Virgil Earp, yn [[1874]].]]
===Nei Tombstone===
Op [[27 novimber]] [[1879]] waard Earp troch [[U.S. marshal]] Crawley Drake oansteld as plakferfangend U.S. marshal foar it eastlike diel fan [[Pima County (Arizona)]]. Drake frege him om yn it ramt fan dy funksje te ferhúzjen nei [[Tombstone (Arizona)|Tombstone]], dat in saneamde ''boom town'' wie dy't op dat stuit te krijen hie mei in befolkingseksploazje fanwegen de ûntdekking dat dêr grutte hoemannichten [[sulver]] yn 'e grûn sieten. It stedsje en de hiele krite dêromhinne waard teheistere troch in wetteleaze binde dy't oantsjut waard as de [[Cowboys (Cochise County)|Cowboys]], en it wie de bedoeling dat Virgil Earp helpe soe om regaad te meitsjen.
Tsjin dy tiid hie Virgil syn broer Wyatt yn in [[brief]] al ferteld oer de mooglikheden yn Tombstone, dat dyselde hie yn [[septimber]] [[1879]] [[ûntslach]] nommen as helpmarshal yn Dodge City, wêrneit'er mei syn frou [[Mattie Blaylock]], syn broer James Earp en dy syn frou Bessie oer [[Las Vegas]] nei Arizona reizge. Yn Las Vegas joegen Wyatt syn [[freonskip|maat]] [[Doc Holliday]] en dy syn selskipsfrou [[Big Nose Kate]] har by it selskip, en yn Prescott heakken ek Virgil Earp en Allie Sullivan oan. De hiele groep arrivearre op [[1 desimber]] [[1879]] yn Tombstone.
Op [[30 oktober]] [[1880]] waard de [[marshal (plysjeman)|stedsmarshal]] fan Tombstone, [[Fred White (marshal)|Fred White]], deasketten troch [[William Brocius]], byneamd "Curly Bill", dy't in lid fan 'e Cowboys wie. Dêrop waard Virgil Earp njonken syn funksje as plakferfangend U.S. marshal ek oansteld as [[interim]] stedsmarshal. Minder as fjirtjin dagen letter waard er by [[ferkiezing]]s foar dy funksje ferslein troch in Ben Sippy. Dyselde frege lykwols op [[6 juny]] [[1881]] om fjirtjin dagen [[ferlof]]. Dêrop waard Earp op 'e nij oansteld as interim stedsmarshal. Sippy bleau langer wei as dat de ôfspraak wie, en Earp wie noch yn funksje doe't op [[22 juny]] it [[binnenstêd|sintrum]] fan Tombstone fierhinne ferwoastge waard troch in [[brân]]. Earp soarge derfoar dat der frijwol gjin [[plondering]]s plakfûnen, en teffens jage er lju de stêd út dy't de frijkommen perselen besochten yn te pikken. In wike letter, op [[28 juny]], kaam oan it ljocht dat Sippy in [[skuld (jild)|skuld]] fan [[$]]3.000 efterlitten hie en teffens [[jild]] [[dieverij|stellen]] hie út 'e kas fan it marshalskantoar. Mei't er dúdlik net mear weromkomme soe, waard Virgil Earp doe troch [[boargemaster]] [[John Clum]] permanint as stedsmarshal oansteld.
===Konflikt mei de Cowboys===
Om it near te lizzen op 'e [[misdie]] yn Tombstone, naam de [[gemeenteried]] yn [[april]] [[1881]] in [[feroardering]] oan dy't it foar eltsenien útsein [[plysje]]beämten ferbea om yn 'e stêd deadlike [[wapen]]s by him te dragen. Eltsenien dy't Tombstone binnenkaam, moast syn wapens fuort letter ynleverje yn in [[hierstâl]] of [[saloon]], en hy krige se pas wer as er de stêd wer út gie. Op [[26 oktober]] [[1881]] waard oan Earp trochdien dat ferskate leden fan 'e Cowboys yn Tombstone arrivearre wiene dy't al moannenlang [[bedriging (misdriuw)|bedrigings]] uteren yn 'e rjochting fan Earp en syn bruorren, en dat dyselde mannen wegere hiene om har [[fjoerwapen]]s yn te leverjen. Dêrmei giene se tsjin de feroardering fan 'e gemeenteried yn, wat betsjutte dat it Earp syn plicht wie om harren yn te rekkenjen.
Virgil Earp gie derop út mei syn broer Morgan, dy't syn helpmarshal wie, en hy soarge foar bykommende stipe troch syn broer Wyatt en dy syn maat Doc Holliday foar dizze gelegenheid ek yn te swarren as tydlike helpmarshals. De Cowboys, om persiis te wêzen de bruorren [[Frank McLaury|Frank]] en [[Tom McLaury]], de bruorren [[Ike Clanton|Ike]] en [[Billy Clanton]] en [[Billy Claiborne]], holden har op by in [[feekraal]] mei de namme O.K.-Kraal. De konfrontaasje tusken de beide groepen mannen rûn út op 'e beruchte [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal]], dy't ien fan 'e bekendste wapene konfrontaasjes is út it hiele [[Wylde Westen]]. De lettere ferslaggen fan 'e sjitpartij makken in libbene leginde fan Wyatt Earp. Hy wurdt ornaris ôfskildere as de foaroanman fan 'e Earp-faksje. Mar eins wie Virgil de lieder en syn jongere broer Wyatt mar in tydlike assistint. Foarôfgeande oan 'e Sjitpartij by de O.K.-Kraal hie Wyatt mar by ien sjitpartij belutsen west, wylst Virgil him foarstean litte koe op trije jier [[ûnderfining]] yn 'e Boargeroarloch. Morgan Earp hie noch nea earder op immen sketten, wylst Doc Holliday inkeld yn syn eigen sterke ferhalen oan in protte fjoergefjochten dielnommen hie.
De Sjitpartij by de O.K.-Kraal fûn [[middei (deidiel)|middeis]] omtrint 15.00 [[oere]] plak. By de feekraal oankommen, hiet Virgil de fiif Cowboys dat se harren wapens opjaan moasten. Ynstee briek der in fjoergefjocht út. Ike Clanton en Billy Claiborne naaiden út, mar Frank McLaury, Tom McLaury en Billy Clanton waarden deasketten. Morgan rûn in [[skampskot]] oer de [[skouderblêd]]en en de [[wringe (rêchbonke)|wringe]] op, Virgil waard troch it [[kût]] sketten en Doc Holliday krige in skampskot. Wyatt Earp wie de iennichste dy't alhiel ûnskansearre út it gefjocht kaam. Trije dagen nei de sjitpartij waard Virgil troch de gemeenteried as stedsmarshal tydlik op non-aktyf set yn ôfwachting fan in ûndersyk nei de konfrontaasje. Hoewol't er úteinlik frijsprutsen waard fan eltse misse set, krige syn [[reputaasje]] dêrtroch in knau.
[[File:Historic_Longhorn_Restaurant.jpg|right|thumb|200px|It hjoeddeistige Longhorn Restaurant yn [[Tombstone (Arizona)|Tombstone]] is fêstige yn wat yn [[1881]] de Bucket of Blood Saloon, de Holiday Water Company en it Owl Cafe and Hotel wiene. Virgil Earp waard delsketten út in [[finster]] op 'e [[earste ferdjipping]].]]
Om't se wol foar it ferstân hiene dat de Cowboys de saak net gewurde litte soene, brochten de Earps harren [[húshâlding]]s neitiid gear yn it Cosmopolitan Hotel, sadat se stipe oaninoar hiene. Op [[28 desimber]] [[1881]], jûns om likernôch 23.30 oere, waard Virgil Earp, by it skean oerstekken fan 'e [[strjitte]] fan 'e Oriental Saloon nei it Cosmopolitan Hotel, út 'e boppeferdjipping wei fan in gebou dat noch yn oanbou wie, fan efteren ôf ûnder fjoer nommen troch trije [[slûpskutter]]s. Hy waard fan in ôfstân fan nei skatting 18 [[meter|m]] ôf rekke yn 'e [[rêch]] en yn 'e [[lofterearm]] mei trije dûbele skotten [[hagel (munysje)|hagel]] út [[dûbelloops jachtgewear]]en. It Crystal Palace en de Eagle Brewery, dêr't Earp foar lâns rûn, waarden rekke troch njoggentjin hagelkûgeltsjes, wêrfan't trije troch in [[rút]] giene en ien likernôch 30 [[sm]] boppe de hollen fan guon manlju lâns gie dy't oan in [[faro (gokspul)|farobank]] sieten te spyljen.
Earp strompele slim [[ferwûne]] it Cosmopolitan Hotel binnen. Wyatt Earp, dy't yn 'e oertsjûging ferkearde dat de wûnen fan syn broer [[dea|fataal]] wêze soene, stjoerde dyselde jûns noch in [[tillegram]] nei U.S. marshal Crawley P. Dake om him fan 'e sitewaasje op 'e hichte te stellen. [[Dokter]] [[George E. Goodfellow]] ferwidere 10 sm oan totaal ferbrizele [[boppe-earmbonke]] út 'e lofterearm fan Virgil Earp, mei as gefolch dat er dy earm nea mear brûke kinne soe. Ek helle de dokter tweintich hagelkûgeltsjes út Virgil syn [[side (anatomy)|lofterside]]. Wylst de dokter mei him dwaande wie, [[treast]]e Earp syn frou Allie, nei't it skynt, troch te sizzen: "Haw mar gjin noed. Ik haw noch in goede earm oer om dy mei oan te krûpen."
As [[fertochte]]n fan 'e [[moardoanslach]] waarden letter in stikmannich leden fan 'e Cowboys identifisearre: [[Phin Clanton]], [[Ike Clanton]], [[Johnny Barnes]], [[Johnny Ringo]], [[Hank Swilling]] en [[Pete Spence]]. Hoewol't de [[hoed]] fan Ike Clanton yn 'e neite fan it [[plak delikt]] oantroffen waard, wie alle bewiismateriaal tsjin harren yndirekt, en allegearre waarden se [[frijspraak|frijsprutsen]]. Nei de oanslach brocht Virgil suver in fearnsjier op bêd troch te opbetterjen. Hy wie krekt safierhinne dat er wer wat omrinne koe, doe't op [[18 maart]] [[1882]] syn broer Morgan deasketten waard troch in oare (of deselde) slûpskutter. In dei letter waard it [[stoflik omskot]] fan Morgan Earp nei [[Benson (Arizona)|Benson]] brocht (40 [[km]] fan Tombstone), dêr't it op 'e trein nei Kalifornje set waard ûnder begelieding fan [[James Earp]]. Dy brocht it nei [[Colton (Kalifornje)|Colton]], dêr't Morgan yn 'e neite fan 'e wente fan syn âldelju [[begroeven]] waard.
It wie op dat stuit praktysk net mooglik om mei-iens Virgil ek op 'e trein te setten, mar sadree't alles beävensearre wurde koe, waarden hy en Allie noch wer in dei letter, op [[20 maart]], ek nei it [[spoarstasjon]] yn Benson brocht. Se waarden begelaat troch Wyatt, dy't himsels nei de oanslach op Virgil ta help-U.S. marshal beneame litten hie, en troch leden fan 'e [[posse comitatus|posse]] dy't er nei de moard op Morgan gearstald hie. Dêrby wiene [[Warren Earp]], [[Doc Holliday]], [[Sherman McMasters]] en [[Jack Johnson (revolverman)|"Turkey Creek" Jack Johnson]]. De mannen wiene swierbewapene mei [[revolver]]s, [[gewear]]en en [[jachtgewear]]en. Virgil wie noch sa swak dat er by it trepke fan 'e [[treinwagon]] op droegen wurde moast.
Wyatt-en-dy wiene oarspronklik fan doel west en kear daliks werom nei Tombstone as se Virgil en de frou ienris op 'e trein brocht hiene. Mar, sa hold Wyatt letter út, ûnderweis hie him yn [[Contention (Arizona)|Contention]] de tynge berikt dat [[Frank Stilwell]], Ike Clanton, Hank Swilling en noch in fjirde lid fan 'e Cowboys yn [[Tucson]] de trochgeande treinen nei Kalifornje yn it each holden, mei as doel om Virgil op te heinen en him te fermoardzjen. Dêrom reizgen Wyatt-en-dy mei oant Tucson. Allie bewapene harsels mei de pistoalrym fan har man. Oan in [[sjoernalist]] fan 'e ''[[San Francisco Examiner]]'' fertelde Virgil Earp twa moanne letter dat Stilwell-en-dy suver de earsten wiene dy't se seagen doe't se yn Tucson útstapten om yn in pleatslik hotel te iten. Doe't de Cowboys seagen dat Virgil in eskorte hie, wykten se tebek. Nei iten waard Virgil wer yn 'e trein holpen, wêrnei't Wyatt-en-dy de Cowboys yn 'e rekken holden oant de trein goed en wol ôfset wie.
Neitiid fûn der in konfrontaasje plak tusken Wyatt en Stillwell wêrby't dy lêste dearekke. Neffens Wyatt Earp syn eigen wurden wie it sa goed as in [[stânrjochtlike eksekúsje]], mei't Stillwell neffens him de moardner wie fan syn broer Morgan. De oare Cowboys wisten libben fuort te kommen. Neitiid waard der troch [[rjochter]] [[Charles Meyer (rjochter)|Charles Meyer]] in [[arrestaasjebefel]] tsjin Wyatt en de oare fjouwer leden fan 'e eskorte útfurdige. Wyatt en syn meistanners begûnen doe, op 'e flecht foar de autoriteiten, har eigen privee-oarlochje tsjin 'e Cowboys, dat bekend kaam te stean as de [[Earp Vendetta Ride]]. Dêr wie Virgil, dy't doe al yn Kalifornje wie, net by belutsen.
===De 'Slach om it Krúspunt'===
Nei syn ôfreis út Tombstone wie Virgil Earp de earstfolgjende pear jier besteld mei it weromwinnen fan syn [[sûnens]]. Dat died er benammen yn syn âldershûs yn [[Colton (Kalifornje)]], hoewol't er foar [[genêskunde|medyske behannelings]] nei [[San Francisco]] reizge. Letter setten Earp en de frou harren yn Colton nei wenjen op it [[adres]] 528 West H Street, yn in hûs dat noch altyd stiet.
Nettsjinsteande it feit dat er it gebrûk fan syn lofterearm foargoed misse moast, waard Earp yn [[augustus]] [[1883]] as [[revolverman]] oannommen troch de [[Southern Pacific Railroad]] om 'e [[spoarline]]n fan dy [[spoarweimaatskippij]] te bewekjen by de [[Coltonkrúspunt]]. As sadanich wied er behelle yn 'e saneamde "Slach om it Krúspunt" (''Battle of the Crossing''), wêrby't Southern Pacific besocht en kom foar dat in [[konkurrint]], de [[California Southern Railroad]] (in [[dochterûndernimming]] fan 'e [[Atchison, Topeka and Santa Fe Railway]]), by Colton in [[krúspunt (ferkear)|krúspunt]] oer it spoar fan 'e Southern Pacific ynstallearje soe om tagong te krijen ta [[Kalifornje]]. De boargers fan Colton, dêr't al in [[spoarstasjon]] wie, stiene oan 'e kant fan 'e Southern Pacific, wylst de boargers fan [[San Bernardino (Kalifornje)|San Bernardino]], dat Southern Pacific links lizze litten hie, de California Southern stipen, dy't har in eigen stasjon ûnthjitten hie.
[[Robert Waterman (gûverneur)|Robert Waterman]], de [[gûverneur]] fan Kalifornje, dy't it [[monopoalje|spoarmonopoalje]] fan 'e Southern Pacific yn syn steat brekke woe, hie beslist dat it krúspunt der komme moast, mar de Southern Pacific en de ynwenners fan Colton leine har dêr net by del en blokkearren de boel. Waterman sette mei sheriff J.B. Burkhart fan [[San Bernardino County (Kalifornje)|San Bernardino County]] en in tsienmans [[posse comitatus|posse]] nei it Coltonkrúspunt ta. Op 'e moarn fan [[13 septimber]] [[1883]] berikte de sitewaasje in hichtepunt. De Southern Pacific hie in [[steamlokomotyf]] parkearre boppe-op it plak dêr't it krúspunt komme moast, mei oan board in groep swierbewapene revolverlju. Harren lieder wie Virgil Earp, dy't yn it rinpaad tusken de lokomotyf en de [[koalewagon]] stie mei in revolver yn 'e rjochterhân. Efter him, oan 'e súdkant fan it spoar, stie in lulke kliber ynwenners fan Colton; foar him, oan 'e noardkant fan it spoar, stie in lulke kliber ynwenners fan San Bernardino. Beide kloften wiene bewapene mei [[houwiel]]en, [[heksebile]]n, revolvers en jachtgewearen.
Gûverneur Waterman en sheriff Burkhart en syn mannen stelden har op tusken de kliber folk út San Bernardino en de lokomotyf yn. Waterman hie in [[gerjochtlik befel]] by him dat de California Southern yn it gelyk stelde en de Southern Pacific twong om it krúspunt oer harren spoar te akseptearjen. Hy lies dat lûdop foar. Dêrnei warskôge er Earp dat er sheriff Burkhart en syn mannen opdracht jûn hie om it fjoer te iepenjen as hy of ien fan 'e oare revolverlju fan 'e Southern Pacific in fjoerwapen optille soe. Op dat stuit wie it in dûbeltsje op syn kant. De sitewaasje hie útrinne kinnen op in noch folle bloediger sjitpartij as dy by de O.K.-Kraal. Mar Virgil Earp lei him del by it gerjochtlik befel, [[holster]]e syn revolver en joech de masinist opdracht om 'e lokomotyf te ferriden. Sa rûn de konfrontaasje mei in skamper ôf. It krúspunt waard dyselde deis noch ynstallearre en doe wie it dien mei it spoarmonopoalje fan 'e Southern Pacific yn Kalifornje.
[[File:Virgil Earp - Headstone at River View Cemetery.jpg|right|thumb|250px|It [[grêf]] fan Virgil Earp yn [[Portland (Oregon)]].]]
[[File:Virgil Earp - Headstone.jpg|right|thumb|250px|De [[tekst]] op 'e [[grêfsark]] fan Virgil Earp.]]
===Lettere jierren===
Yn [[1884]] rjochte Earp yn Colton in eigen [[detektiveburo]] op, dat nei't it skynt in stille dea stoar doe't er yn [[july]] [[1886]] keazen waard ta de pleatslike [[fjildwachter]] (''village constable''). Doe't Colton yn 'e [[simmer]] fan [[1887]] [[stedsrjochten]] krige, waard Earp op [[11 july]] keazen ta de earste stedsmarshal. Hy hie in salaris fan [[$]]75 de [[moanne (tiid)|moanne]] en waard yn [[1888]] werkeazen yn deselde [[funksje (posysje)|funksje]]. It bestean fan in pleatslike plysje yn Colton wie lang sa spannend net as yn Tombstone, mar miskien foldie him dat wol sa goed, de omstannichheden fan syn ôfreis út Tombstone yn acht nommen. Syn wurk omfette sokke dingen as it frijmeitsjen fan ferstoppe [[rioel]]en en it byhâlden fan 'e [[gloeilamp]]en yn 'e [[elektrysk]]e [[strjitferljochting]].
Yn it neijier fan [[1888]] naam Earp ûntslach as marshal yn Colton en [[ferfear]]en hy en Allie nei [[San Bernardino (Kalifornje)]]. Fiif jier letter, yn [[1893]], ferhuzen se op 'e nij, diskear nei it mynstedsje [[Vanderbilt (Kalifornje)]], dat mar in koart libben beskern wie. Neffens syn frou wie Earp dêr de eigner en útbater fan 'e Earp Hall, it iennichste gebou fan twa ferdjippings yn it hiele plak, dat tsjinst die [[saloon]], [[stedhûs]] en [[tsjerkegebou|tsjerke]]. Earp besocht yn Vanderbilt ek wer fjildwachter te wurden, mar hy ferlear yn [[1894]] de [[ferkiezing]]s foar dat amt. Yn [[1895]] reizgen Earp en de frou nei [[Kolorado]], dêr't se Wyatt Earp metten en mar koart bleaune. Letter dat jier ferhuzen se werom nei [[Prescott (Arizona)]], dêr't se ek wenne hiene foar't se nei Tombstone gien wiene. Earp rekke dêr behelle yn 'e [[mynbou]]. Noch wer letter giene se nei de [[Kirklanddelling]] besuden Prescott, dêr't Earp in [[ranch]] begûn. Yn [[1900]] stelde Earp him kandidaat foar de ferkiezing fan [[sheriff]] fan [[Yavapai County (Arizona)]] (dêr't sawol Prescott as de Kirkdelling yn lizze), mar hy loek him om sûnensredens werom ear't de ferkiezings plakfûnen.
Yn [[1898]] ûntfong Earp in [[brief]] fan in frou Levi Law dy't grif frijwat emosjoneel trelit by him feroarsake hawwe moat. Frou Levi Law bliek syn âldste dochter Nellie Jane te wêzen, dy't yn [[1863]] mei har mem Ellen nei [[Oregon]] ta set en út syn libben ferdwûn wie, nei't Ellen it nijs trochdien wie dat Earp yn 'e Boargeroarloch [[sneuvele]] wie. Oanfitere troch syn frou Allie reizge Virgil Earp nei [[Portland (Oregon)]], dêr't er nei 37 jier Ellen en harren dochter Nellie wer mette, en dêropta ek trije [[pakesizzer]]s wêrfan't er net witten hie dat er se hie. Letter dat jiers brocht Nellie Jane in besyk oan Virgil en Allie yn Arizona.
===Ferstjerren===
It is net alhiel dúdlik wannear't Earp en de frou weromkearden nei Colton yn Kalifornje, mar dat moat foar [[1904]] west hawwe, doe't hy en trije oaren om 'e nocht in [[petysje]] oanbeane oan 'e pleatslike gemeenteried om 'e feroardering op te heffen dy't mar ien saloon yn it stedsje tastie. Letter datselde jiers setten Earp en de frou nei [[Nevada]] ta, dêr't se har by syn broer Wyatt joegen yn [[Goldfield (Nevada)|Goldfield]], dat op dat stuit in mynbou-''boom'' trochmakke. Virgil Earp waard dêr helpsheriff foar de sheriff fan [[Esmeralda County (Nevada)|Esmeralda County]]. Mar hy rûn in [[longûntstekking]] op en nei't er dêr seis moanne lang mei omgammele hie, kaam er op [[19 oktober]] [[1905]] te [[ferstjerren]] yn 'e [[âlderdom]] fan 62 jier. Syn broer Wyatt wie doe noch de iennichste oerlibbene fan 'e Sjitpartij by de O.K.-Kraal.
Op fersyk fan syn dochter Nellie Jane stimde syn [[widdo]] Allie deryn ta dat Virgil Earp yn [[Portland (Oregon)|Portland]] yn [[Oregon]] syn lêste rêstplak krije soe. Hy leit dêre [[begroeven]] op it [[River View Cemetery]]. Nei syn dea ferhuze Allie werom nei Colton, dêr't se deunby de famylje fan har man wêze koe. Se libbe dêr noch 42 jier, oant se yn [[1947]] op 'e hege jierren fan 99 jier kaam te ferstjerren. Allie Sullivan waard begroeven yn [[San Bernardino (Kalifornje)|San Bernardino]].
==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.historynet.com/frontier-lawman-virgil-earp.Frontier In skiedkundige webside wijd oan Virgil Earp]
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Virgil_Earp ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Virgil Earp}}
}}
{{DEFAULTSORT:Earp, Virgil}}
[[Kategory:Wyatt Earp]]
[[Kategory:Amerikaansk soldaat]]
[[Kategory:Noardlik Amerikaansk militêr yn de Amerikaanske Boargeroarloch]]
[[Kategory:Amerikaansk plysjeman]]
[[Kategory:Revolverman]]
[[Kategory:Amerikaansk boer]]
[[Kategory:Amerikaansk goudsiker]]
[[Kategory:Amerikaansk postrinner]]
[[Kategory:Amerikaansk koetsier]]
[[Kategory:Amerikaansk spoararbeider]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Persoan dy't in moardoanslach oerlibbe hat]]
[[Kategory:Persoan yn it Wylde Westen]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ulstersk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1843]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1905]]
61kpcy4waizbwrpi2e2alpxomzr1w8g
Rosco P. Coltrane
0
193531
1243481
1238664
2026-10-29T01:30:09Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243481
wikitext
text/x-wiki
{{Fiktyf of legindarysk personaazje
| ôfbylding = James Best as sheriff Rosco P. Coltrane.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| namme = Rosco P. Coltrane
| oare namme(n) = Rosco Purvis Coltrane
| bynamme =
| sekse = [[man (sekse)|man]]
| soarte personaazje = [[minske]]
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berop/amt = [[sheriff]]
| besibbe personaazjes = [[J.D. Hogg]]<br>[[Bo Duke]]<br>[[Luke Duke]]<br>[[Jesse Duke]]<br>[[Daisy Duke]]
| attributen = [[plysje-auto]], [[hoed]]
| geastlike heit = [[Gy Waldron]]
| útjouwer =
| ûntstean = [[1975]]
}}
'''Rosco P. Coltrane''' (folút: '''Rosco Purvis Coltrane''') is de ferneamde [[fiktive]] [[sheriff]] út 'e [[populêr]]e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' ([[1979]]–[[1985]]). Yn 'e searje waard dit [[personaazje]] spile troch [[akteur]] [[James Best]], dy't der in [[karikatuer|karikaturale]] [[antagonist|smjunt]] fan makke. Rosco, sa't er ornaris neamd waard, wie in [[korrupt]]e [[plysje]]man dy't benammen útblonk troch syn domheid en brike setten. Hy wie de rjochterhân fan 'e noch korruptere [[countykommissaris]] [[J.D. Hogg]], mei waans [[suster]] hy [[troud]] wie. Harren wichtichste tsjinstanners wiene de rûchhouwerige mar rjochtskepen [[neef (famyljelid)|neven]] [[Bo Duke|Bo]] en [[Luke Duke]]. It personaazje fan Rosco waard eins oarspronklik betocht troch [[tillefyzjeprodusint|tillefyzje]]- en [[filmprodusint]] [[Gy Waldron]] foar de [[film]] ''[[Moonrunners]]'' út [[1975]].
==Namme==
De [[namme]] 'Rosco' wurdt gauris mei in [[e]] oan 'e ein [[stavere]], ''Roscoe'', wat eins in gongberder stavering is. Mar yn dit gefal is dat mis, sa't [[akteur]] [[James Best]] op syn offisjele [[webside]] wiidweidich útlei. Oarspronklik waard de namme fan it [[personaazje]] jûn as 'Rosco Coltrane'; de 'P.' as [[inisjaal]] fan 'e [[middelnamme]] waard pas oan it begjin fan it twadde [[seizoen (omrop)|seizoen]] fan ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' tafoege, doe't Best de [[tillefyzjeprodusint|produsinten]] fan 'e [[tillefyzjesearje|searje]] bepraat hie dat soks him mear jaan soe om [[stim|fokaal]] mei om te boartsjen. De [[ôflevering]] ''Mrs. Rosco P. Coltrane'' út it trêde seizoen is de iennichste wêryn't syn folsleine namme neamd wurdt en dúdlik wurdt dat de inisjaal 'P.' foar syn middelnamme Purvis stiet.
==Karakter en hâlden en dragen==
===Untstean en ûntwikkeling===
It [[personaazje]] fan Rosco P. Coltrane waard kreëarre troch [[tillefyzjeprodusint|tillefyzje]]- en [[filmprodusint]] [[Gy Waldron]] foar syn [[film]] ''[[Moonrunners]]'' út [[1975]]. It waard fierder ûntwikkele yn it earste [[seizoen (omrop)|seizoen]] fan 'e op 'e film basearre [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', dat yn 'e [[Feriene Steaten]] yn [[1979]]–[[1980]] útstjoerd waard. Dêryn is in grutte feroaring waar te nimmen.
Yn 'e iere [[ôflevering]]s is Rosco in serieus personaazje. Hy wurdt dêryn ôfskildere as in taaie, [[agresje|agressive]] [[plysjeman]] mei in grut [[konsintraasjefermogen]] om syn taken te folbringen. Yn ôflevering 3, ''Mary Kaye's Baby'', [[sjitten|sjit]] er sels in [[krimineel]] del (net [[dea|fataal]]). Rosco is dan al in gewillige helper by de yllegale plantsjes fan syn [[sweager]], de [[korrupt]]e [[countykommissaris]] [[J.D. Hogg|J.D. "Boss" Hogg]], dy't mei Rosco syn [[suster]] Lulu [[troud]] is. Op dat punt yn 'e searje is er ek [[yntelligint]] en tawijd genôch om sels sokke plantsjes op te tinken en út te fieren. Sa liket er yn 'e [[pilotôflevering]] ''One Armed Bandits'' it brein efter de yllegale [[ynfier]] fan [[fruitautomaat|fruitautomaten]] yn 'e [[county (Feriene Steaten)|county]] te wêzen.
Dyselde ôflevering leit ek út dat Rosco al [[desennia]] lang de sheriff is fan Hazzard County en dat er de earste tweintich jier ridlik earlik wie yn 'e útoefening fan dy [[funksje (posysje)|funksje]]. Mar hy rekke [[ferbittering|ferbittere]] doe't er syn [[pinsjoen]] ferlear trochdat de befolking fan 'e county foar in [[belesting]]ferleging stimde. Dêrtroch koed er net ophâlde mei wurkjen, sa't er fan doel west hie, mar moast er himsels op 'e nij ferkiesber stelle as sheriff. Dat idee waard yn ferskate oare iere ôfleverings fierder útwurke. Sa wurdt him yn ôflevering 4, ''Repo Men'', troch [[helpsheriff]] [[Enos Strate]] frege hoe't er sa korrupt wurden is (suggerearjend dat er dat net altyd west hat).
Doe't produsint Gy Waldron lykwols foar it ferstân krige dat ''The Dukes of Hazzard'' ekstreem [[populêr]] wurden wie mank jonge [[bern (persoan)|bern]], waard it personaazje fan Rosco oer in stikmannich ôfleverings hieltyd fierder ôfswakke oant er de bekende [[stereotype]] domme [[sheriff]] wurden wie, en yn dy foarm waard er ferneamd. De krekte ynfolling fan dat personaazje waard fierhinne oan akteur [[James Best]] oerlitten, dy't war die om der, nettsjinsteande Rosco syn korrupsje, in freonlike keardel fan te meitsjen. Sa't er letter útlei, woed er foarkomme dat bern dy't de searje seagen ea te [[eangst|benaud]] wêze soene om 'e plysje om help te freegjen as dat nedich wie.
===Hâlden en dragen===
As [[sheriff]] fan it [[fiktive]] Hazzard County begjint Rosco gauris auto-efterfolgings dy't spektakulêr útpakke. Yn 't bysûnder sit er faak efter [[Bo Duke|Bo]] en [[Luke Duke]] oan, twa [[neef (famyljelid)|neven]] dy't by harren [[Jesse Duke|omke Jesse]] wenje en dy't de [[titelrol|titelpersonaazjes]] fan 'e searje ''The Dukes of Hazzard'' binne. De Dukes nimme it net sa nau mei de [[wet]], hoewol't se ek wer beslist gjin yn it [[kwea]] behurde [[kriminelen]] binne. Mar omke Jesse stookt eigenmakke [[alkohol]], saneamde ''moonshine'' ("moanneskyn", om't it temûk, by [[nacht]], as de [[moanne (byplaneet fan 'e Ierde)|moanne]] skynt, makke wurde moat). En Bo en Luke [[ferfier]]e dat nei de ôfnimmers. No kin Rosco dat net safolle skele. De wiere reden dat er altyd besiket de Dukes in foet dwers te setten, is dat de Dukes rjochtskepen minsken binne, dy't gauris de yllegale plantsjes fan Boss Hogg dwerseidzje. Der is dus sprake fan in beskate [[fete]] tusken de beide groepen.
De efterfolgings fan 'e Dukes troch Rosco en syn [[helpsheriff]]s, fan wa't inkeld de ûnnoazele Enos Strate in fêste rol yn 'e searje spilet, foarmje de hichtepunten fan 'e ôfleverings. Ornaris witte Bo en Luke te ûntkommen, al of net mei help fan harren freonen, lykas omke Jesse, harren [[nicht (famyljelid)|nicht]] [[Daisy Duke]] of de pleatslike [[monteur]] en [[garaazje (bedriuw)|garaazjehâlder]] Cooter Davenport. De Dukes ride yn in fel [[oranje]]kleurige [[Dodge Charger]] út [[1969]] mei it sifer "01" op 'e doarren en in [[Konfederearre oarlochsflagge]] op it dak skildere, dy't de namme ''General Lee'' draacht (in ferwizing nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Konfederearre]] [[generaal]] [[Robert E. Lee]]). Rosco riidt ornaris yn in [[Dodge Monaco]]-[[plysje-auto]] út [[1977]] of [[1978]], hoewol't er yn inkele ôfleverings yn in oar model auto te sjen is, lykas in [[Plymouth Fury]] of in [[AMC Matador]]. Syn eigen (dus net plysje-)auto is in [[Pontiac Lemans]] dy't altyd foar it [[plysjeburo]] [[parkearjen|parkearre]] stiet, útsein yn 'e ôflevering ''The Revenge of Hughie Hogg'' út seizoen 5, wêryn't er in [[Chevrolet Impala]] hat en [[total loss]] riidt. Rosco syn efterfolgings fan 'e Dukes einigje net selden as er in [[ferkearsûngemak|ûngemak]] kriget wannear't er de stunts fan 'e Dukes yn harren ''General Lee'' besiket nei te dwaan en dêrby syn plysje-auto [[total loss]] riidt.
Yn seizoen 3 kriget Rosco in [[hûn]] as [[húsdier]]: in [[loaiens|aartsloaie]] [[bassethound]] dy't er om ûnbegryplike redens de namme 'Flash' ("Flits") jout. It bist is ek bekend ûnder de [[bynamme]] 'Velvet Ears' ("Ferwielear"). Hy is mâl mei syn hûn, wat gâns helpt om syn personaazje in wat minskliker gesicht te jaan. [[Iroanysk]] genôch is Flash freonlik foar de Dukes, wylst er Boss Hogg net útstean kin en altyd nei him [[blaffen|blaft]]. Yn 'e ôflevering dêr't er yn yntrodusearre wurdt, is Flash in [[hûn|rikel]], mar yn lettere ôfleverings is er feroare yn in [[hûn|teef]], nei't it skynt simpelwei om't dat de [[senarioskriuwer]]s op dat stuit better útkomt.
Lytsjild net meirekkene hat Rosco mar [[$]]43 op syn [[bankrekken]] stean, dat hy besiket gauris om fergees mei te iten fan 'e [[kalory]]rike mielen en flaubiten fan syn sweager, de [[obesitas|obese]] Boss Hogg. Yn 'e regel resultearret dat deryn dat er in tik op 'e fingers kriget. It is net maklik om Rosco syn helpsheriff te wêzen, mei't er sokken hast oan ien wei troch op 'e kop sit en leechleit. As se har yn echt gefaar befine, jout er lykwols blyk fan grutte [[noed]] om harren wolwêzen, dy't dan wer as snie foar de sinne ferdwynt sadree't it gefaar wykt is. Ek as oare personaazjes yn gefaar komme of troch oaren yn gefaar brocht wurde (of wannear't se [[dea]]waand wurde), docht ynienen bliken dat Rosco folle mear mei oarmans lot begien is as dat er normaal blike lit. Yn 't bysûnder is dat sa as it libben fan syn baas en freon Boss Hogg bedrige wurdt.
Rosco syn plysjewapen is in [[Smith & Wesson Model 15]] mei in [[kolf (fjoerwapen)|kolf]] dy't ynlein is mei [[parlemoer]]. Mar yn 'e [[pilotôflevering]] draacht er in [[Smith & Wesson Model 10]], en dat wapen is de hiele fierdere searje te sjen yn 'e bylden dy't ûnder de [[begjintitels]] [[filmmontaazje|montearre]] binne, mei't dy bylden, alteast foar wat Rosco oanbelanget, út 'e pilotôflevering ôfkomstich binne. Rosco is mei syn [[revolver]] in [[skerpskutter]] salang't der neat op it spul stiet, mar as er omreden fan syn funksje sjitte moat, is er sa [[senuweftigens|senuweftich]] dat er fan alles rekket útsein itjinge dêr't er op sjit. (De útsûndering op dy regel is de ôflevering ''Mary Kaye's Baby'' út seizoen 1, wêryn't er in krimineel delsjit.)
===Karakter===
De [[persoanlikheid (karakter)|persoanlikheid]] fan Rosco, alteast nei de earste fiif ôfleverings fan it earste seizoen, is dy fan in knoffelige suffert dy't wat traach fan [[tinken]] is. Hy [[spraak|spekt]] gauris mei in wat bernige [[wurdskat]] en werhellet oan ien wei troch syn favorite útdrukkings en [[stopwurd]]en. Ien dêrfan dy't altyd weromkomt as Rosco de Dukes [[arrestaasje|arrestearret]] (of lykfolwa oars trouwens) is "Cuff 'em and stuff 'em!" (frij fertaald: "Slaan se yn 'e boeiens en smyt se yn 'e sel!").
Ien aspekt fan Rosco syn persoanlikheid dat tige populêr en suver [[synonym]] mei him waard, is in ôfbiten en opwûn gnyske dat er efter yn 'e [[kiel]] produsearret en dat klinkt as ''Kjû-kjû-kjû-kjû!''. Dat waard ien fan 'e werkenberste eleminten fan it personaazje. In clip mei it lûd fan dat gnyske waard yn 'e measte ôfleverings ôfspile as oan 'e ein fan 'e [[ôftiteling]] it [[logo]] fan [[tillefyzjestudio|produksjemaatskippij]] [[Warner Bros. Television]] yn byld kaam. Yn oare ôfleverings wie dan de [[stim]] fan Boss Hogg te hearren, dy't yn [[razernij]] útropt "Them Dukes! Them Dukes!" ("Dy Dukes! Dy Dukes!") as de Dukes him wer ris te fluch ôf west hawwe.
===Boargerlike steat en famylje===
Rosco is frijwol de hiele searje troch [[frijfeint]], mei as útsûndering dy't de regel befêstiget de ôflevering ''Mrs. Rosco P. Coltrane'' út it seizoen 3. Dêryn is er koarte tiid [[troud]] mei in dame mei wa't er fia in iere foarrinder fan in [[datingwebside]] yn 'e kunde kommen is. It wurdt lykwols al rillegau dúdlik dat er it [[slachtoffer]] fan [[bedroch]] wurden is: syn '[[breid]]' is in [[bankrôver|bankberôfster]] dy't him foar har karke spanne wol sadat sy en har echte [[oarehelte|man]] de [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] fan Hazzard leechstelle kinne. It rint derop út dat de Dukes Rosco út 'e brân helpe moatte. Los dêrfan liket Rosco mar ien [[famyljelid]] te hawwen: syn [[suster]] Lulu, dy't mei Boss Hogg troud is.
===Lettere ûntwikkelings===
[[Akteur]] [[Sorrell Booke]], dy't yn 'e searje de rol fan Boss Hogg spile, [[ferstoar]] yn [[1994]]. Yn 'e earste reünyfilm ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'', dy't yn [[1997]] makke waard, wie sadwaande te sjen dat Boss Hogg ferstoarn wie. Rosco hie dêrby syn jild (en yllegale aktiviteiten) [[urven]], en wie de nije countykommissaris wurden wylst er tagelyk oanbleau as sheriff. Dêrmei waard er dus de iennichste [[antagonist]], wylst dy [[narratology]]ske funksje earder dield waard troch him en Boss Hogg.
==Akteurs==
Yn 'e [[film]] ''[[Moonrunners]]'' ([[1975]]) waard in oarspronklike, folle serieuzere ferzje fan it personaazje fan sheriff Rosco P. Coltrane spile troch [[Bruce Atkins]]. Krekt as yn 'e iere ôfleverings fan 'e searje is der yn dy film sprake fan dat er [[korrupt]] wurden is om't de [[county (Feriene Steaten)|county]] him syn [[pinsjoen]] ôfpakt hat.
It personaazje waard lykwols ferneamd makke troch akteur [[James Best]], foar wa't Rosco syn bekendste rol waard. Hy spile Rosco yn 'e hiele searje ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' ([[1979]]–[[1985]]) en yn 'e reünyfilms ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'' ([[1997]]) en ''[[The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood!]]'' ([[2000]]). Yn 'e [[tekenfilmsearje]] ''[[The Dukes (tillefyzjesearje)|The Dukes]]'' ([[1983]]) waard de rol fan Rosco ek [[stimakteur|ynsprutsen]] troch Best.
Yn it twadde seizoen fan ''The Dukes of Hazzard'' gie Best op in stuit yn [[staking]] omreden fan in [[rûzje]] mei de produsinten. Syn beswier wie dat er ûnder de [[opnamen (film)|opnamen]] bêst yn 'e [[rivier]] bedarje of ûnder de [[drek]] komme woe te sitten, as der dan neitiid mar goede fasiliteiten wiene dêr't er him [[dûs]]e en omklaaie koe. Mar dêr ûntbriek it oan. Wylst er ôfwêzich wie, waard de rol fan Rosco ferfongen troch in stikmannich plakferfangende sheriffs, spile troch û.o. [[James Hampton (akteur)|James Hampton]] en [[Dick Sargent]]. Uteinlings waard it skeel ta tefredenens fan beide partijen oplost en kearden Best op 'e [[filmset|set]] en Rosco yn 'e searje werom.
Yn 'e bioskoopfilm ''[[The Dukes of Hazzard (film)|The Dukes of Hazzard]]'' út [[2005]] waard de rol fan Rosco oernommen troch [[M.C. Gainey]]. Syn ferzje fan Rosco hat neat fan 'e bernige karaktertrekken fan 'e Rosco fan Best en is in folle serieuzere en boasaardigere sheriff, dy't wier de Dukes wol fergrieme kin.
Yn 'e [[tillefyzjefilm]] ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]'' ([[2007]]), dy't in [[prequel]] fan 'e oarspronklike tillefyzjesearje is, naam [[Harland Williams]] de rol fan Rosco op him. Syn ferzje fan it personaazje liek folle mear op 'e knoffelige domme sheriff dy't sa memorabel portrettearre waard troch Best. Yn ''The Dukes of Hazzard: The Beginning'' is Rosco troud, mar is er troch syn frou út 'e hûs set en [[útfanhúzjen|útfanhuzet]] er sadwaande by syn suster Lulu en har man Boss Hogg.
==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20111007205521/http://www.jamesbest.com/dukes.htm James Best oer Rosco P. Coltrane <small>(argivearre)</small>]
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sheriff_Rosco_P._Coltrane ''References'', op dizze side].
}}
{{DEFAULTSORT:Coltrane, Rosco P.}}
[[Kategory:Fiktyf plysjeman]]
[[Kategory:Fiktyf Amerikaansk persoan]]
[[Kategory:Personaazje út The Dukes of Hazzard]]
[[Kategory:Fiktyf personaazje yntrodusearre yn 1975]]
7rvz5701udy8pca14u8mj2t1k7p4991
Flagge fan de Ommelannen
0
194341
1243479
1241813
2026-10-29T01:26:13Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243479
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Flag_Ommelanden.svg|thumb|Flagge fan de Ommelannen; de herten binne yn dit foarbyld mear stilearre as yn it wapen fan de Ommelannen]]
De '''flagge fan de Ommelannen''' is de [[histoarysk]]e streekflagge fan de [[Ommelannen]], it gebiet om de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] hinne dat tsjintwurdich it grutste part fan de [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Grinslân]] omfiemet. De [[flagge]] bestiet út in [[wyt]] [[fjild (heraldyk)|fjild]] mei trije [[blau]]we skeanbanen en alve reade [[hert (symboal)|herten]]. It ûntwerp is ôflaat fan it [[wapen fan de Ommelannen]], dat yn de [[16e iuw]] ûntstie en werom te fieren is op âlde Fryske [[heraldysk]]e [[tradysje]]s.
Troch de blauwe en wite skeanbanen en de reade figueren liket de Ommelânske flagge sterk op de [[flagge fan Fryslân]]. De beide flaggen hawwe in besibbe heraldyske oarsprong, mar hawwe har los faninoar ûntwikkele. De Ommelânske flagge hat alve reade herten, wylst de Fryske flagge sân reade [[pompeblêd]]en hat. It [[motyf (patroan)|motyf]] fan alve herten is yn de Ommelannen al sûnt de 16e iuw yn boarnen fêstlein; yn [[1581]] waard in [[findel]] mei alve herten yn in eigentiidske boarne neamd.
== Skiednis ==
=== Untstean fan it Ommelânske wapen ===
De Ommelânske flagge is ôflaat fan it [[wapen fan de Ommelannen]], dat yn it lêste fearn fan de 16e iuw ûntstie. De eftergrûn dêrfan leit yn de midsiuwske en ier-moderne heraldyske tradysje fan de [[Friezen]]. Fan de 15e iuw ôf kamen yn Jeropeeske wapenboeken ferskate wapens foar dy't taskreaun waarden oan legindaryske Fryske keningen, dêrûnder [[Redbad]]. Oft dy foarstellings op werklik midsiuwsk gebrûk weromgeane, is net bekend; nei alle gedachten wiene se foar in grut part lettere heraldyske konstruksjes. Yn ferskate fan dy wapens kamen skeane blauwe en wite of sulveren banen mei reade herten of wetterlelieblêden foar.<ref name="Hillenga">Martin Hillenga, [https://www.levenderfgoedgroningen.nl/alle-verhalen/ommelander-wapen-en-vlag ''Ommelander wapen en vlag''], Levend Erfgoed Groningen.</ref>
De Ommelannen stiene yn de 16e iuw polityk skerp foar de [[Grins (stêd)|stêd Grins]] oer. Yn dy tiid leine de Ommelânske bestjoerders ek wer mear klam op it Fryske ferline fan it gebiet. De Ommelannen waarden yn boarnen ek wol oantsjut as ''Klein Friesland''. Yn 1577 besleaten de Steaten fan de Ommelannen in eigen wapen en segel ûntwerpe te litten. Dêrfoar waard as wichtichste motyf in fariant keazen fan it wapen dat doe oan de âlde Fryske kening Redbad taskreaun waard: skeane blauwe banen mei alve reade herten.<ref name="Huizinga">Johan Huizinga, [https://www.dbnl.org/tekst/huiz003verz02_01/huiz003verz02_01_0025.php ''Hoe verloren de Groningsche ommelanden hun oorspronkelijk Friesch karakter?''], yn: ''Verzamelde werken'', diel 1, DBNL.</ref><ref name="KnolWis">Egge Knol en Jan C. van der Wis, [https://debeeldenaar.nl/onewebmedia/De_Beeldenaar_29_2005.pdf ''Het Ommelander wapen op munt en penning''], ''De Beeldenaar'', jrg. 29 (2005), nr. 1, s. 30–39.</ref>
Yn alle gefallen wie it nije wapen yn [[1579]] al yn gebrûk. Yn dat jier waard it ôfbylde op munten en presinsjepennings dy't yn [[Appingedam]] foar de Ommelannen slein waarden.<ref name="Hillenga"/><ref name="KnolWis"/> De Ommelânske hearen wiene net allegearre like ynnommen mei dy kar. Guon tiidgenoaten brochten it wapen yn ferbân mei Redbad, dy't yn lettere tradysjes ek as in heidenske en tirannike Fryske kening beskreaun waard. De figueren waarden yn dy tiid yn de Ommelannen ornaris as ''herten'' beskôge.<ref name="Huizinga"/>
De hjoeddeistige ferklearring dat de trije blauwe banen de trije Ommelannen [[Hunsingo]], [[Fivelingo]] en it [[Westerkertier]] foarstelle en de alve herten de alve ûnderkertieren, is fan lettere datum. Skiedkundige [[Johan Huizinga]] wiisde derop dat de ferbining fan de alve herten mei de ûnderkertieren net út de tiid fan it ûntstean fan it wapen sels stammet. Yn de 16e iuw waarden de figueren yn it foarste plak sjoen as de alve herten fan it saneamde Fryske keningswapen.<ref name="Huizinga"/> Letter waard de yndieling fan it wapen lykwols wol ferbûn mei de bestjoerlike yndieling fan de Ommelannen. De provinsje Grinslân brûkt dy ferklearring ek foar it Ommelânske part fan it hjoeddeistige provinsjewapen.<ref>[https://www.provinciegroningen.nl/over-groningen/vlag-en-wapen/ ''Vlag en wapen''], Provinsje Grinslân.</ref>
=== In findel mei alve herten ===
Der binne oanwizings dat it alve-hertemotyf al koart nei de ynfiering ek op findels brûkt waard. Yn in kronyknotysje oer [[Uithuizen]] út febrewaris [[1581]] wurdt melding makke fan in ''"veendell met die 11 harten"'' dat troch soldaten meinommen waard. De útjouwers fan it ''Diarium'' fan [[Egbert Alting]] beskôgen dat findel as de Ommelânske flagge.<ref name="Alting">Egbert Alting, [https://www.dbnl.org/tekst/alti011diar01_01/alti011diar01_01_1816.php ''Diarium van Egbert Alting 1553-1594'', notysje by 1 febrewaris 1581], útj. W.J. Formsma en R. van Roijen, 1964, DBNL.</ref> It is lykwols net bekend oft dat 16e-iuwske findel wat yndieling en foarm oanbelanget al folslein oerienkaam mei de lettere Ommelânske flagge.
Yn in ynstruksje fan de Ommelannen oan [[Frans fan Anjou]] út [[1582]] waard it wapen omskreaun as de ''"elff harten mitten blauwen ende witten dwarszbalcken"''.<ref name="Huizinga"/> Om [[1590]] hinne waard it wapen yn kleur ôfbylde yn it ''Lineageboek'' fan Regnerus van Solckema. Dy foarstelling jildt as de âldste bekende kleure ôfbylding fan it Ommelânske wapen.<ref name="Hillenga"/>
Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] waarden de stêd Grins en de Ommelannen feriene yn it gewest [[Stêd en Lân]]. It Ommelânske wapen bleau lykwols bestean en waard opnommen yn it nije wapen fan it gewest. Dêrtroch meitsje de blauwe banen en reade herten oant hjoed de dei ek diel út fan it [[wapen fan Grinslân]].<ref name="Hillenga"/>
=== Herten en pompeblêden ===
De foarm fan de reade figueren wie yn de iere perioade net hielendal fêst. Yn 16e-iuwske boarnen waarden se meast as herten beskôge, mar yn lettere ieuwen waarden se ek wol as wetterlelieblêden of ''pompeblêden'' werjûn. Al yn de 17e iuw waard diskusjearre oer de fraach oft de figueren eins herten of blêden foarstelle moasten.<ref name="Huizinga"/><ref name="KnolWis"/>
Ek de krekte pleatsing fan de figueren en de banen ferskilde yn histoaryske foarstellings. Op guon ôfbyldings steane de reade figueren op de blauwe banen, op oare tusken de banen, op in sulveren of wite eftergrûn. Yn de lettere Ommelânske tradysje kaam in wyt fjild mei trije blauwe skeanbanen en alve reade herten, yn de ferdieling 1–4–4–2, as gongbere foarm yn gebrûk.<ref name="KnolWis"/>
It wapen waard yn de 17e en 18e iuw op ferskate plakken brûkt. It stie ûnder oaren op munten, segels, bodebussen, glêzen en brânskildere ruten. Ek hiene de Ommelânske hearen yn ferskate Grinzer tsjerken eigen hearebanken dy't mei it alve-hertenwapen fersierd wiene.<ref name="KnolWis"/> Dêrtroch bleau it wapen folle sichtberder as de Ommelânske flagge sels.
=== Njoggentjinde en tweintichste iuw ===
Yn de 19e iuw rekke it Ommelânske wapen bûten histoaryske en pleatslike rûnten foar in part op de eftergrûn. Ien fan de organisaasjes dy't it symboal brûken bleau, wie it studintegenoatskip ''Omlandia''. De foarrinner dêrfan wie in 17e-iuwske studinte-''natio'' foar studinten út de Ommelannen; it moderne genoatskip waard yn [[1837]] op 'e nij oprjochte as ûnderdiel fan it Grinzer studintekorps [[Vindicat atque Polit]].<ref>Martin Hillenga, [https://www.levenderfgoedgroningen.nl/alle-verhalen/vivat-omlandia ''Vivat Omlandia!''], Levend Erfgoed Groningen.</ref>
''Omlandia'' brûkte it tradisjonele Ommelânske wapen. Yn [[1884]] krige it genoatskip in eigen findel, lykas de sustergenoatskippen ''Groningana'', ''Frisia'' en ''Drenthena''. Om [[1900]] hinne wie it ûnder de leden fan ''Omlandia'' nei alle gedachten al wenst om by it plak dêr't se gearkamen in Ommelânske flagge út te hingjen.<ref name="Niemeijer">Pieter L.C. Niemeijer, ''Vivat Omlandia. Wapen en vlag van de Ommelanden'', Griffioen Pers, Noordhorn, 2004, ISBN 90-808561-1-8.</ref>
Ek de samler en amateurhistoarikus [[Pieter Hendrik Meekhoff Doornbosch]] (1870–1931) út [[Baflo]], dy't oan 'e ein fan de 19e iuw yn Grins studearre, hong by feestlike gelegenheden in Ommelânske flagge út. Hy hie in grutte belangstelling foar de skiednis fan de Ommelannen en lei in grutte samling histoarysk materiaal oer it gebiet oan.<ref name="Niemeijer"/> Neffens streekkenner [[Jacob Tilbusscher]] (1876–1958) kaam it gebrûk fan de flagge bûten sokke rûnten lykwols mar komselden foar. ''Omlandia'' hat in wichtige rol spile by it yn stân hâlden en letter wer bekender meitsjen fan de flagge.<ref name="Niemeijer"/>
De Ommelânske en Fryske flagge hawwe in besibbe heraldyske eftergrûn, mar de beide moderne flaggen binne net streekrjocht faninoar ôflaat. Yn Fryslân kaam yn de 19e iuw op 'e nij belangstelling foar de âlde Fryske keningswapens. It [[Frysk Genoatskip]] begûn fan [[1830]] ôf in fariant fan it âlde Fryske wapen te brûken. Oan 'e ein fan de 19e iuw ûntstie dêrút de moderne Fryske flagge mei sân reade pompeblêden.<ref name="Hillenga"/> De Ommelânske heraldyske tradysje mei alve herten wie doe al mear as trije iuwen âld.
By it ûntwerpen fan in eigen [[flagge fan Grinslân|provinsjeflagge fan Grinslân]] waarden ek kleuren út de Ommelânske tradysje oernommen. De yn [[1950]] fêststelde Grinzer flagge krige reade en blauwe flakken dy't nei de Ommelannen ferwize; grien en wyt binne ûntliend oan it wapen fan de stêd Grins.<ref>[https://www.provinciegroningen.nl/over-groningen/vlag-en-wapen/ ''Vlag en wapen''], Provinsje Grinslân.</ref>
=== Weropkomst ===
Fan om [[1990]] ôf waard de Ommelânske flagge wer faker as streekflagge brûkt. Troch de sterke oerienkomst yn kleuren, skeane banen en reade figueren waard se geregeld mei de folle bekender Fryske flagge betize.<ref name="Niemeijer"/> (De Ommelânske flagge hat alve reade herten, wylst de Fryske flagge sân reade pompeblêden hat; ek de rjochting en ferdieling fan de banen ferskille.)
Yn [[1998]] brocht dat Tonnis Dijksterhuizen út [[Uithuizermeeden]] derta om sels in flagge foar de Ommelannen te ûntwerpen. Syn flagge bestie út in [[wyt]] fjild mei dêrop it [[wapen (heraldyk)|wapen]] fan 'e Ommelannen omjûn troch in brede [[goud (kleur)|goudkleurige]] râne. Dat lêste elemint, dat Dijksterhuis op fersyk fan 'e [[Dokkumer Vlaggen Centrale]] tafoege om't de wite banen fan it wapen oars yn it wyt fan it fjild oerrinne soene, wie in ferwizing nei de ''gaolden raand'' ("gouden râne") út it [[Grinslânsk folksliet]] (''Ain Pronkjewail in gaolden raand / Is Grönnen: Stad en Ommelaand''). Neffens Dijksterhuis wie der in protte fraach nei syn flagge en wiene der al sa'n 110 eksimplaren ferkocht oan [[gemeente (bestjoer)|gemeenten]], bedriuwen en partikulieren. Op 18 july 1998 waard de flagge bgl. hyst troch de gemeente [[Iemsmûn]].<ref>{{Aut|Cate, Arthur ten}}, ''Groninger Ommelanden blij met eigen Friese vlag'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 9 septimber 1998.</ref> Der kaam neitiid lykwols ek in soad [[krityk]] op it nije ûntwerp, dat [[flaggekunde|feksillology]]sk net ferantwurde wêze soe, en dêr't neffens de kritisy gjin ferlet fan wie om't der al in echte Ommelânske flagge bestie.<ref>{{Aut|Loo, A.R. van de}}, ''Ommelander vlag'', ynstjoerd stik yn 'e ''[[Ljouwerter Krante]]'', 18 septimber 1998.</ref> De flagge fan Dijksterhuizen waard nei 1998 neat mear fan fernommen.
Yn [[2017]] laten de oerienkomsten fan 'e Ommelânske flagge mei dy fan Fryslân op 'e nij koart ta opskuor. Skiedkundige Max Koning skreau de provinsjebestjoeren fan Grinslân en Fryslân oan mei it fersyk op te treden tsjin wat er it ûnbedoelde ''"misbrûk fan it Ommelânske wapen"'' troch Fryske bedriuwen en partikulieren neamde. It provinsjebestjoer fan Fryslân naam de brief foar kundskip oan. Nei fragen yn de [[Provinsjale Steaten fan Grinslân]] konkludearre ek it Grinzer provinsjebestjoer dat der gjin sprake wie fan ûnrjochtmjittich gebrûk fan it Ommelânske wapen.<ref>Deputearre Steaten fan Grinslân, brief oan Provinsjale Steaten oer it Ommelânske wapen, 19 desimber 2017.</ref>
Tsjintwurdich wurdt de flagge brûkt as histoarysk symboal en as streekflagge fan de Ommelannen. It ûntwerp ferwiist net allinnich nei de skiednis fan it Grinzer plattelân, mar ek nei it Fryske ferline fan de Ommelannen en nei de heraldyske tradysjes dy't yn de 16e iuw foar it Ommelânske wapen brûkt waarden.
<gallery mode="packed" heights="120" caption="Histoaryske flaggen">
File:Flag of Ommelanden (1474 - 1555).svg|1474–1555
File:Flag of Ommelanden (1555 - c.1582).svg|1555–sa'n 1582
File:Flag of Ommelanden (Since c.1582).svg|sûnt om 1582 hinne
File:Flagge fan de Ommelannen (ûntwerp Dijksterhuizen, 1998).png|it koart brûkte ûntwerp fan T. Dijksterhuizen, 1998
</gallery>
== Sjoch ek ==
* [[Ommelannen]]
* [[Flagge fan Fryslân]]
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Nederlânsktalige Wikipedia: [[:nl:Vlag van de Ommelanden]]
{{Reflist}}
}}
[[Kategory:Frysk symboal]]
[[Kategory:Grinslânsk symboal]]
[[Kategory:Regionale flagge yn Nederlân|Ommelanden]]
mv4yqi4pettzmpyrs65p61eh8qr1i5h
Wurdlidpuzel
0
194889
1243401
1243361
2026-10-28T15:00:53Z
Kees Swart
15205
1243401
wikitext
text/x-wiki
[[File:Wurdlidpuzel.jpg|thumb|Nederlânske wurdlidpuzel]]
In '''wurdlidpuzel''' (ek: '''wurdlidriedsel''' of '''syllabenpuzel''') is in taalkundich puzelsjenre en wurdspul wêrby't spilers wurden rekonstruearje moatte troch losse [[wurdlid]]den yn de goede folchoarder gear te foegjen. Oars as [[krúswurdpuzel]]s of [[wurdsiker]]s, dêr't de yndividuele letter de basisfoarm foarmet, fungearret by dit sjenre it wurdlid (syllabe) as de fûnemintele boustien. Dat type puzel komt sawol foar yn printe media (lykas puzelboeken en kranten) as yn digitale applikaasjes en it taalûnderwiis.
== Spulstruktuer en skaaimerken ==
Yn de klassike foarm bestiet in wurdlidpuzel út fêste eleminten lykas in wurdliddelist, omskriuwings en yn patroan. It wiskundige karakter fan it fuortstreekjen fan brûkte wurdlidden ferienfâldiget it oplossen fan restearjende wurden fia eliminaasje en foarkomt dat spilers fuortendaliks fêstrinne. Faak foarmje de oerbliuwende eleminten úteinlik in kaai- of sprekwurd. Yn tradisjonele wurdlidpuzel is in sletten systeem dat yn 'e regel bestiet út trije fêste eleminten:
* De wurdliddelist: In alfabetyske of willekeurige samling fan losse wurdlidden (bygelyks KA, ME, RA).
* De omskriuwingen: Direkte of kryptyske definysjes fan de oansochte doelwurden (bygelyks 'fototastel' foar it wurd kamera).
* It patroan: In yndikaasje fan de lingte en struktuer fan de antwurden, faak werjûn troch fakjes yn in diagram of troch in oantsjutting fan it tal lettergrepen per wurd (bygelyks... -... -... foar in wurd fan trije wurdlidden). Skaaimerkend foar de klassike spulregels is dat elk wurdlid út de list eksakt ien kear brûkt wurde mei. Neigeraden dat de puzel foarderet en de oploste wurdlidden fuortstreke wurde, wurdt it oplossen fan de oerbliuwende wurden middels eliminaasje ienfâldiger. Dit matematyske aspekt foarkomt dat in spiler fêsterint troch ien inkelde ferkearde letter, sa’t soks by krúswurdpuzels wol barre kin.
== Farianten ==
Binnen it sjenre fan de wurdliddepuzel binne ferskate farianten:
* De lispuzel: De meast kleare en wiidfersprate foarm, wêrby't losse segminten oan de hân fan definysjes streekrjocht ta wurden gearfoege wurde.
*De keatlingpuzel: In fariant dêr't wurden inoar by oerlaapje; it lêste wurdlid fan it iene wurd foarmet dêrby ek it earste wurdlid fan it neikommende wurd (bygelyks do-ra-do oergeand yn do-mi-no).
* It [[anagram]]me-type: In spulfoarm dêr't de wurdlidden fan in al besteand, lang wurd by wiksele wurde en troch de spiler yn de goede taalkundige folchoarder weromset wurde moatte.
==Skiednis ==
De foarrinner fan de moderne wurdlidpuzel is de [[sjarade]]. Dat is in suver tekstueel riedsel wêrby't de ôfsûnderlike wurdlidden fan in socht wurd efterinoar kryptysk omskreaun wurde, folge troch in omskriuwing fan it folsleine wurd. Al yn de njoggentjinde iuw ferskynden sjarades dy't gebrûk makken fan syllabes (wurdlidden).] Yn de Arnhimske Courant fan 17 juny 1911 stie de wurdlidpuzel: ''Mijn geheel bestaat uit drie lettergrepen, je vindt 't in de huiskamer, 1e lettergreep — een dier. 2e — eat dêr't men mei skriuwt. 3e lettergreep = iets dat door boerinnen gedragen wordt'' (lampekap). Om 1850 hinne stapte it ûnderwiis oer op de klankmetoade (kappe en plakke). Oefeningen mei wurdlidden waarden doe brûkt as spultsjes - en lêstraining foar bern. Letter yn de 20e iuw waard dit ek in helpmiddel by dysleksy en ôfasy. Yn de jierren '20 en '30 fan de tweintichste iuw sochten kranten fariaasje op de krúswurdpuzel. Omdat it Nederlânsk in soad lange, gearstalde wurden hat, sloech de wurdlidpuzel hjir fluch oan. Utjouwerijen lykas Denksport standerdisearren de spulrigels yn har puzelboekjes. Dêr't it ûntwerpen fan de puzels eartiids hânwurk wie, is it sjenre letter foar in part ferskood nei online platfoarms en ynteraktive puzzel-apps mei direkte feedback.
{{Taalpuzel}}
[[Kategory:Taalpuzel]]
3n26mzt5u77qwwk5hwxzli646ju4cj7
Oerlis:Provinsjale Steaten fan Fryslân
1
194892
1243415
1243394
2026-10-28T16:19:57Z
Drewes
2754
1243415
wikitext
text/x-wiki
== Omneame nei Frysk Parlemint? ==
Soe de namme eins net oarsom wêze moatte? Dus Frysk Parlemint, ek wol bekend as Provinsjale Steaten fan Fryslân? Dat is hjir te lêzen: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/497197/steaten-wurde-frysk-parlemint Steaten wurde Frysk Parlemint - Omrop Fryslân]
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}} [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 27 okt 2026, 21.11 (CET)
:@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], as dat de offisjele namme is dan soe dat oarsom wêze moatte, sa't jo sizze. Earst efkes hearre wat oare meidoggers sizze. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 27 okt 2026, 22.41 (CET)
::{{Ping|Klaasgroen|Kneppelfreed}} It soe wol aardich wêze as it echt sa wie, mar dit stikje op Omrop Fryslân datearret al út 2004. Je soene sizze, dan hie dy nammeferoaring no, tweintich jier letter, ek sa stadichoan ris ynboargere wêze moatten. Mar as ik Frysk Parlemint of Fries Parlement Googleje krij ik inkeld in Ingelsk stikje op 'e webside fan 'e FNP wêryn't de Steaten fan Fryslân oantsjut wurde as the Frisian Parliament. Fierder gjin ta de saak dwaande resultaten. Wylst (Provinsjale) Steaten fan Fryslân in grut tal resultaten opsmyt. Yn it artikel op Omrop Fryslân wurdt hiel stellich dien oer de nammeferoaring, mar ik frees dat it by in foarstel bleaun is. Oars soene jo de Provinsje Fryslân ris opskilje kinne oft de omneaming echt trochfierd is. Dan binne wy wis. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 28 okt 2026, 02.31 (CET)
::: Ik haw it idee dat de steaten wier hieltiid noch ''Steaten ...'' hjitte. Der hat net in nammeferoaring west, sa't ik it sjoch. Dat wy dat ''Parlemint'' sels mar op de side skriuwe, soe dan in tafoeging wêze dêr't útlis by moat: soks as "Yn [[2004]] hat de [[FNP]] útsteld en feroarje de namme fan it orgaan ta [[Frysk Parlemint]], mar dat útstel is nea ta stimming brocht.", as dat feitlik is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
: Dat, Frysk parlemint skrasse. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 28 okt 2026, 17.19 (CET)
31yjex7eqzpi7rbdiphpqennj8r66p9
Timor
0
194894
1243442
1243380
2026-10-28T21:24:15Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Fauna */ Neffens Frysker moat it "ponny" wêze.
1243442
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Timor
| ôfbylding = East Timor map mhn.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| Lokaasje = [[Yndyske Arsjipel]]
| Eilannegroep = [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Yndoneezje]], [[East-Timor]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1 = [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 =
| Namme bestjoerlike ienheid 2 =
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = [[Kûpang]], [[Dili]]
| Ynwennertal = 3.311.735 <small>(2020)</small>
| Maks. lingte = 476 km
| Maks. breedte = 102 km
| Oerflak = 30.777 km²
| Heechste punt = Tatamailau (2963 m)
| Tiidsône =
| Gebrûk =
| Ofbylding2 =
| Ofbyldingstekst2 =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| lat_deg = 9
| lat_min = 05
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 125
| lon_min = 05
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
}}
'''Timor''' is in eilân yn it súdeasten fan 'e [[Yndyske Arsjipel]], of de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. It eilân is ferdield tusken de ûnôfhinklike steat [[East-Timor]] en [[West-Timor]], dat diel útmakket fan 'e [[Yndoneezje|Yndonezyske]] provinsje [[East-Nusa Tenggara]]. It hat in oerflak fan 30.777 km². De namme is ôflaat fan ''timur'', it [[Maleisk]]e wurd foar 'it easten'. It eilân hat dy namme krigen om't it yn it easten fan in rige eilannen leit. Eastlik fan Timor leit de [[Lydekkerline]], dy't de [[Euraziatyske Plaat]] skiedt fan 'e [[Australyske Plaat]] en dêrmei ek [[Euraazje]] fan [[Austraalje]].
== Skiednis ==
Neffens de lokale [[mytology]] wie it eilân Timor in reuzekrokodil.
It eilân is al iuwenlang polityk ferdield yn twa parten. [[West-Timor]] heart no by [[Yndoneezje]]. Fan 'e midden fan 'e [[17e iuw]] oant 1949 hearde it by [[Nederlânsk-Timor]], ek wol ''Residentie Timor en onderhorigheden'' neamd, mei [[Kûpang]] as haadplak. It eastlike part is no de ûnôfhinklike steat [[East-Timor]]. Fan 'e midden fan 'e [[16e iuw]] oant 1975 stie dat gebiet bekend as [[Portegeesk-Timor]], mei [[Dili]] as haadplak.
Grinskonflikten tusken Nederlân en Portegal waarden yn ferskate ferdraggen regele. In wichtich ferdrach wie it [[Ferdrach fan Lissabon (1859)]]. It grinsskeel waard lang om let ôfsletten troch in arbitraazjeferdrach yn 1913. De definitive útspraak folge op 25 juny 1914.
Nei de Yndonezyske [[anneksaasje]] fan [[East-Timor]] (ek Timor-Leste neamd) yn 1976 waard it eastlike part fan it eilân ek bekend ûnder de Yndonezyske namme ''Timor Timur'' of ''Tim-Tim''. Jakarta beskôge it as de 27e provinsje fan it lân, mar de [[Feriene Naasjes]] hawwe dat nea erkend.
Nei in referindum yn 1999, dat holden waard yn it ramt fan in troch de Feriene Naasjes stipe oerienkomst tusken Yndoneezje en Portegal, waard East-Timor yn 2002 ûnôfhinklik.
== Geografy ==
Súdeastlik fan Timor leit, oan 'e oare kant fan 'e [[Lydekkerline]], [[Austraalje]]. Yn it westen lizze de eilannen [[Roti (eilân)|Roti]], [[Savû]] en [[Sûmba]]. West-noardwestlik fan Timor lizze de eilannen [[Floares (Yndoneezje)|Floares]], [[Solor]], [[Adonara]], [[Lomblen]], [[Pantar]] en [[Alor (eilân)|Alor]]. Yn it noardeasten lizze de [[Barat Daya-eilannen]], dêr't ek [[Wetar]] by heart. Wetar heart by de Yndonezyske provinsje [[Molukken]].
[[Ofbyld:Tropical dry forest and riparian Casuarina forest along the Laleia River, Laleia, Manatuto, 15 Jun 2005.jpg|thumb|left|Tropysk drûch bosk op Timor]]
Timor bestiet foar in grut part út tropysk drûch bosk. In soad beammen ferlieze yn it drûge seizoen harren blêden. Iuwenlang wie it wichtichste hannelsprodukt it [[sandeloerhout]].
Op Timor wiene lange tiid fulkanen aktyf. It 'ivige fjoer' fan dy fulkanen tsjinne as in [[fjoertoer]] foar seefarders. Yn 1637 fûn de lêste grutte útbarsting plak, wêrnei't it 'ivige fjoer' útgie.
== Befolking ==
Antropologen ûnderskiede alve etnysk-taalkundige groepen op Timor. De grutste binne de [[Atoni]] yn it westen en de [[Tetun]] yn it midden en easten fan it eilân.
De measte lânseigen talen fan Timor hearre ta de tûke Timor-Babar fan 'e [[Austronezyske talen]], dy't yn 'e hiele Yndonezyske arsjipel praat wurde. Hoewol't der net genôch bewiis út wurdskat is, wurde de net-Austronezyske talen fan Timor yn ferbân brocht mei talen dy't op [[Halmahera]] en yn Westlik [[Nij-Guineä]] praat wurde. Guon talen binne sa bot meiïnoar fermongen dat it dreech is om fêst te stellen ta hokker taalfamylje se hearre.
De offisjele talen fan [[East-Timor]] binne [[Tetun (taal)|Tetun]] en [[Portegeesk]]. Yn West-Timor is [[Yndonezysk]] de offisjele taal. De Atoni-taal [[Uab Meto]], ek wol Dawan neamd, wurdt yn 'e regintskippen [[Kupang]], [[Súd-Midden-Timor]] en [[Noard-Midden-Timor]] praat. Yndonezysk, in standerdisearre foarm fan it Maleisk, wurdt ek yn East-Timor in soad praat en ferstien.
[[Ofbyld:Immaculate Conception Cathedral (Dili), 2023 (01).jpg|thumb|left|Katedraal fan Dili]]
It [[kristendom]] is de grutste godstsjinst op Timor en omfiemet mear as 90% fan 'e befolking. De ferdieling ferskilt lykwols tusken de beide dielen fan it eilân. Yn West-Timor is likernôch 58% fan 'e befolking protestantsk en 37% roomsk-katolyk. Yn East-Timor is likernôch 98% roomsk-katolyk en 1% protestantsk. [[Islam]] en [[animisme]] foarmje it grutste part fan 'e rest, mei neffens de boarne elk likernôch 5% op it hiele eilân.
== Fauna ==
[[Ofbyld:Blumengärten Hirschstetten 2016-02-21 Timor-Waran (Varanus timorensis) b.jpg|thumb|260px|[[Timoreeske faranen]]]]
Op Timor komme ferskate [[sûchdieren]] foar, wêrûnder [[flearmûzen]]. Ta de lânseigen lânsoarten hearre de [[Timoreeske rôt]] (''Rattus timorensis'') en de [[Timoreeske spitsmûs]] (''Crocidura tenuis'') en in lytse faraan, de Timoreeske faraan (''Varanus timorensis''). Op it eilân libje ferskate fûgelsoarten dy't nearne oars foarkomme. Dêrûnder binne de ''[[Ficedula timorensis]]'' en de ''[[Philemon inornatus]]''.
Yn it Pleistoseen hie Timor in unike lânseigen fauna. De megafauna bestie ûnder oaren út in grutte faraan dy't mooglik noch grutter wie as de Komodovaraan, de dwerchoaljefant ''Stegodon timorensis'', reuzeskylpodden (''Megalochelys'') en in noch ûnbeskreaune krokodillesoarte. Njonken dy grutte bisten libben der ferskate endemyske fûgels en in grutte ferskaat oan mûzen en reuzerotten lykas de ''Coryphomys musseri'', wêrfan't de grutste wol 5 kilo woech.
Oars as op Floares binne op Timor gjin fossile bewizen fûn fan iere minskeftigen; it eilân waard nei alle gedachten pas bewenne mei de komst fan ''Homo sapiens'' sa'n 45.000 jier lyn. De krekte datum fan it útstjerren fan 'e megafauna bliuwt lestich te bepalen troch in gebrek oan sekuere datearing. De meast wierskynlike oarsaken foar it ferdwinen fan 'e megafauna binne de komst en oerbejaging troch de moderne minske, om't der foar klimaatferoaring yn dy tiid gjin sterke oanwizings binne. De reuzerotten hawwe de minsklike kolonisaasje lykwols folle langer oerlibbe en binne pas yn it [[Holoseen]] útstoarn troch habitatferlies.<ref>[https://www.theextinctions.com/articles-1/the-lesser-sundas-part-2-timor-and-the-remaining-isles The Extincions: ''The Lesser Sundas Part 2: Timor and the Remaining Isles'']</ref>
Op Timor ûntwikkele him ek in eigen ponnyras, de [[Timorponny]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Timor Timor – Ingelske Wikipedy]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Timor}}
}}
[[Kategory:Timor| ]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
[[Kategory:Eilân yn de Yndyske Oseaan]]
l08bufees6suwc0uealwdrpdsbeyg1w
1243443
1243442
2026-10-28T21:24:47Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Fauna */ kt
1243443
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Timor
| ôfbylding = East Timor map mhn.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| Lokaasje = [[Yndyske Arsjipel]]
| Eilannegroep = [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Yndoneezje]], [[East-Timor]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1 = [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 =
| Namme bestjoerlike ienheid 2 =
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = [[Kûpang]], [[Dili]]
| Ynwennertal = 3.311.735 <small>(2020)</small>
| Maks. lingte = 476 km
| Maks. breedte = 102 km
| Oerflak = 30.777 km²
| Heechste punt = Tatamailau (2963 m)
| Tiidsône =
| Gebrûk =
| Ofbylding2 =
| Ofbyldingstekst2 =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| lat_deg = 9
| lat_min = 05
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 125
| lon_min = 05
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
}}
'''Timor''' is in eilân yn it súdeasten fan 'e [[Yndyske Arsjipel]], of de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. It eilân is ferdield tusken de ûnôfhinklike steat [[East-Timor]] en [[West-Timor]], dat diel útmakket fan 'e [[Yndoneezje|Yndonezyske]] provinsje [[East-Nusa Tenggara]]. It hat in oerflak fan 30.777 km². De namme is ôflaat fan ''timur'', it [[Maleisk]]e wurd foar 'it easten'. It eilân hat dy namme krigen om't it yn it easten fan in rige eilannen leit. Eastlik fan Timor leit de [[Lydekkerline]], dy't de [[Euraziatyske Plaat]] skiedt fan 'e [[Australyske Plaat]] en dêrmei ek [[Euraazje]] fan [[Austraalje]].
== Skiednis ==
Neffens de lokale [[mytology]] wie it eilân Timor in reuzekrokodil.
It eilân is al iuwenlang polityk ferdield yn twa parten. [[West-Timor]] heart no by [[Yndoneezje]]. Fan 'e midden fan 'e [[17e iuw]] oant 1949 hearde it by [[Nederlânsk-Timor]], ek wol ''Residentie Timor en onderhorigheden'' neamd, mei [[Kûpang]] as haadplak. It eastlike part is no de ûnôfhinklike steat [[East-Timor]]. Fan 'e midden fan 'e [[16e iuw]] oant 1975 stie dat gebiet bekend as [[Portegeesk-Timor]], mei [[Dili]] as haadplak.
Grinskonflikten tusken Nederlân en Portegal waarden yn ferskate ferdraggen regele. In wichtich ferdrach wie it [[Ferdrach fan Lissabon (1859)]]. It grinsskeel waard lang om let ôfsletten troch in arbitraazjeferdrach yn 1913. De definitive útspraak folge op 25 juny 1914.
Nei de Yndonezyske [[anneksaasje]] fan [[East-Timor]] (ek Timor-Leste neamd) yn 1976 waard it eastlike part fan it eilân ek bekend ûnder de Yndonezyske namme ''Timor Timur'' of ''Tim-Tim''. Jakarta beskôge it as de 27e provinsje fan it lân, mar de [[Feriene Naasjes]] hawwe dat nea erkend.
Nei in referindum yn 1999, dat holden waard yn it ramt fan in troch de Feriene Naasjes stipe oerienkomst tusken Yndoneezje en Portegal, waard East-Timor yn 2002 ûnôfhinklik.
== Geografy ==
Súdeastlik fan Timor leit, oan 'e oare kant fan 'e [[Lydekkerline]], [[Austraalje]]. Yn it westen lizze de eilannen [[Roti (eilân)|Roti]], [[Savû]] en [[Sûmba]]. West-noardwestlik fan Timor lizze de eilannen [[Floares (Yndoneezje)|Floares]], [[Solor]], [[Adonara]], [[Lomblen]], [[Pantar]] en [[Alor (eilân)|Alor]]. Yn it noardeasten lizze de [[Barat Daya-eilannen]], dêr't ek [[Wetar]] by heart. Wetar heart by de Yndonezyske provinsje [[Molukken]].
[[Ofbyld:Tropical dry forest and riparian Casuarina forest along the Laleia River, Laleia, Manatuto, 15 Jun 2005.jpg|thumb|left|Tropysk drûch bosk op Timor]]
Timor bestiet foar in grut part út tropysk drûch bosk. In soad beammen ferlieze yn it drûge seizoen harren blêden. Iuwenlang wie it wichtichste hannelsprodukt it [[sandeloerhout]].
Op Timor wiene lange tiid fulkanen aktyf. It 'ivige fjoer' fan dy fulkanen tsjinne as in [[fjoertoer]] foar seefarders. Yn 1637 fûn de lêste grutte útbarsting plak, wêrnei't it 'ivige fjoer' útgie.
== Befolking ==
Antropologen ûnderskiede alve etnysk-taalkundige groepen op Timor. De grutste binne de [[Atoni]] yn it westen en de [[Tetun]] yn it midden en easten fan it eilân.
De measte lânseigen talen fan Timor hearre ta de tûke Timor-Babar fan 'e [[Austronezyske talen]], dy't yn 'e hiele Yndonezyske arsjipel praat wurde. Hoewol't der net genôch bewiis út wurdskat is, wurde de net-Austronezyske talen fan Timor yn ferbân brocht mei talen dy't op [[Halmahera]] en yn Westlik [[Nij-Guineä]] praat wurde. Guon talen binne sa bot meiïnoar fermongen dat it dreech is om fêst te stellen ta hokker taalfamylje se hearre.
De offisjele talen fan [[East-Timor]] binne [[Tetun (taal)|Tetun]] en [[Portegeesk]]. Yn West-Timor is [[Yndonezysk]] de offisjele taal. De Atoni-taal [[Uab Meto]], ek wol Dawan neamd, wurdt yn 'e regintskippen [[Kupang]], [[Súd-Midden-Timor]] en [[Noard-Midden-Timor]] praat. Yndonezysk, in standerdisearre foarm fan it Maleisk, wurdt ek yn East-Timor in soad praat en ferstien.
[[Ofbyld:Immaculate Conception Cathedral (Dili), 2023 (01).jpg|thumb|left|Katedraal fan Dili]]
It [[kristendom]] is de grutste godstsjinst op Timor en omfiemet mear as 90% fan 'e befolking. De ferdieling ferskilt lykwols tusken de beide dielen fan it eilân. Yn West-Timor is likernôch 58% fan 'e befolking protestantsk en 37% roomsk-katolyk. Yn East-Timor is likernôch 98% roomsk-katolyk en 1% protestantsk. [[Islam]] en [[animisme]] foarmje it grutste part fan 'e rest, mei neffens de boarne elk likernôch 5% op it hiele eilân.
== Fauna ==
[[Ofbyld:Blumengärten Hirschstetten 2016-02-21 Timor-Waran (Varanus timorensis) b.jpg|thumb|260px|[[Timoreeske faranen]]]]
Op Timor komme ferskate [[sûchdieren]] foar, wêrûnder [[flearmûzen]]. Ta de lânseigen lânsoarten hearre de [[Timoreeske rôt]] (''Rattus timorensis'') en de [[Timoreeske spitsmûs]] (''Crocidura tenuis'') en in lytse faraan, de Timoreeske faraan (''Varanus timorensis''). Op it eilân libje ferskate fûgelsoarten dy't nearne oars foarkomme. Dêrûnder binne de ''[[Ficedula timorensis]]'' en de ''[[Philemon inornatus]]''.
Yn it Pleistoseen hie Timor in unike lânseigen fauna. De megafauna bestie ûnder oaren út in grutte faraan dy't mooglik noch grutter wie as de Komodovaraan, de dwerchoaljefant ''Stegodon timorensis'', reuzeskylpodden (''Megalochelys'') en in noch ûnbeskreaune krokodillesoarte. Njonken dy grutte bisten libben der ferskate endemyske fûgels en in grutte ferskaat oan mûzen en reuzerotten lykas de ''Coryphomys musseri'', wêrfan't de grutste wol 5 kilo woech.
Oars as op Floares binne op Timor gjin fossile bewizen fûn fan iere minskeftigen; it eilân waard nei alle gedachten pas bewenne mei de komst fan ''Homo sapiens'' sa'n 45.000 jier lyn. De krekte datum fan it útstjerren fan 'e megafauna bliuwt lestich te bepalen troch in gebrek oan sekuere datearing. De meast wierskynlike oarsaken foar it ferdwinen fan 'e megafauna binne de komst en oerbejaging troch de moderne minske, om't der foar klimaatferoaring yn dy tiid gjin sterke oanwizings binne. De reuzerotten hawwe de minsklike kolonisaasje lykwols folle langer oerlibbe en binne pas yn it [[Holoseen]] útstoarn troch habitatferlies.<ref>[https://www.theextinctions.com/articles-1/the-lesser-sundas-part-2-timor-and-the-remaining-isles The Extincions: ''The Lesser Sundas Part 2: Timor and the Remaining Isles'']</ref>
Op Timor ûntwikkele him ek in eigen ponnyras, de [[Timorponny]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Timor Timor – Ingelske Wikipedy]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Timor}}
}}
[[Kategory:Timor| ]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Geografy fan East-Timor]]
[[Kategory:Eilân yn de Yndyske Oseaan]]
59den0j19ynzk1qmmseqyz0viatwqec
1243444
1243443
2026-10-28T21:25:15Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Fauna */ kt
1243444
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Timor
| ôfbylding = East Timor map mhn.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| Lokaasje = [[Yndyske Arsjipel]]
| Eilannegroep = [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Yndoneezje]], [[East-Timor]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1 = [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 =
| Namme bestjoerlike ienheid 2 =
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = [[Kûpang]], [[Dili]]
| Ynwennertal = 3.311.735 <small>(2020)</small>
| Maks. lingte = 476 km
| Maks. breedte = 102 km
| Oerflak = 30.777 km²
| Heechste punt = Tatamailau (2963 m)
| Tiidsône =
| Gebrûk =
| Ofbylding2 =
| Ofbyldingstekst2 =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| lat_deg = 9
| lat_min = 05
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 125
| lon_min = 05
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
}}
'''Timor''' is in eilân yn it súdeasten fan 'e [[Yndyske Arsjipel]], of de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. It eilân is ferdield tusken de ûnôfhinklike steat [[East-Timor]] en [[West-Timor]], dat diel útmakket fan 'e [[Yndoneezje|Yndonezyske]] provinsje [[East-Nusa Tenggara]]. It hat in oerflak fan 30.777 km². De namme is ôflaat fan ''timur'', it [[Maleisk]]e wurd foar 'it easten'. It eilân hat dy namme krigen om't it yn it easten fan in rige eilannen leit. Eastlik fan Timor leit de [[Lydekkerline]], dy't de [[Euraziatyske Plaat]] skiedt fan 'e [[Australyske Plaat]] en dêrmei ek [[Euraazje]] fan [[Austraalje]].
== Skiednis ==
Neffens de lokale [[mytology]] wie it eilân Timor in reuzekrokodil.
It eilân is al iuwenlang polityk ferdield yn twa parten. [[West-Timor]] heart no by [[Yndoneezje]]. Fan 'e midden fan 'e [[17e iuw]] oant 1949 hearde it by [[Nederlânsk-Timor]], ek wol ''Residentie Timor en onderhorigheden'' neamd, mei [[Kûpang]] as haadplak. It eastlike part is no de ûnôfhinklike steat [[East-Timor]]. Fan 'e midden fan 'e [[16e iuw]] oant 1975 stie dat gebiet bekend as [[Portegeesk-Timor]], mei [[Dili]] as haadplak.
Grinskonflikten tusken Nederlân en Portegal waarden yn ferskate ferdraggen regele. In wichtich ferdrach wie it [[Ferdrach fan Lissabon (1859)]]. It grinsskeel waard lang om let ôfsletten troch in arbitraazjeferdrach yn 1913. De definitive útspraak folge op 25 juny 1914.
Nei de Yndonezyske [[anneksaasje]] fan [[East-Timor]] (ek Timor-Leste neamd) yn 1976 waard it eastlike part fan it eilân ek bekend ûnder de Yndonezyske namme ''Timor Timur'' of ''Tim-Tim''. Jakarta beskôge it as de 27e provinsje fan it lân, mar de [[Feriene Naasjes]] hawwe dat nea erkend.
Nei in referindum yn 1999, dat holden waard yn it ramt fan in troch de Feriene Naasjes stipe oerienkomst tusken Yndoneezje en Portegal, waard East-Timor yn 2002 ûnôfhinklik.
== Geografy ==
Súdeastlik fan Timor leit, oan 'e oare kant fan 'e [[Lydekkerline]], [[Austraalje]]. Yn it westen lizze de eilannen [[Roti (eilân)|Roti]], [[Savû]] en [[Sûmba]]. West-noardwestlik fan Timor lizze de eilannen [[Floares (Yndoneezje)|Floares]], [[Solor]], [[Adonara]], [[Lomblen]], [[Pantar]] en [[Alor (eilân)|Alor]]. Yn it noardeasten lizze de [[Barat Daya-eilannen]], dêr't ek [[Wetar]] by heart. Wetar heart by de Yndonezyske provinsje [[Molukken]].
[[Ofbyld:Tropical dry forest and riparian Casuarina forest along the Laleia River, Laleia, Manatuto, 15 Jun 2005.jpg|thumb|left|Tropysk drûch bosk op Timor]]
Timor bestiet foar in grut part út tropysk drûch bosk. In soad beammen ferlieze yn it drûge seizoen harren blêden. Iuwenlang wie it wichtichste hannelsprodukt it [[sandeloerhout]].
Op Timor wiene lange tiid fulkanen aktyf. It 'ivige fjoer' fan dy fulkanen tsjinne as in [[fjoertoer]] foar seefarders. Yn 1637 fûn de lêste grutte útbarsting plak, wêrnei't it 'ivige fjoer' útgie.
== Befolking ==
Antropologen ûnderskiede alve etnysk-taalkundige groepen op Timor. De grutste binne de [[Atoni]] yn it westen en de [[Tetun]] yn it midden en easten fan it eilân.
De measte lânseigen talen fan Timor hearre ta de tûke Timor-Babar fan 'e [[Austronezyske talen]], dy't yn 'e hiele Yndonezyske arsjipel praat wurde. Hoewol't der net genôch bewiis út wurdskat is, wurde de net-Austronezyske talen fan Timor yn ferbân brocht mei talen dy't op [[Halmahera]] en yn Westlik [[Nij-Guineä]] praat wurde. Guon talen binne sa bot meiïnoar fermongen dat it dreech is om fêst te stellen ta hokker taalfamylje se hearre.
De offisjele talen fan [[East-Timor]] binne [[Tetun (taal)|Tetun]] en [[Portegeesk]]. Yn West-Timor is [[Yndonezysk]] de offisjele taal. De Atoni-taal [[Uab Meto]], ek wol Dawan neamd, wurdt yn 'e regintskippen [[Kupang]], [[Súd-Midden-Timor]] en [[Noard-Midden-Timor]] praat. Yndonezysk, in standerdisearre foarm fan it Maleisk, wurdt ek yn East-Timor in soad praat en ferstien.
[[Ofbyld:Immaculate Conception Cathedral (Dili), 2023 (01).jpg|thumb|left|Katedraal fan Dili]]
It [[kristendom]] is de grutste godstsjinst op Timor en omfiemet mear as 90% fan 'e befolking. De ferdieling ferskilt lykwols tusken de beide dielen fan it eilân. Yn West-Timor is likernôch 58% fan 'e befolking protestantsk en 37% roomsk-katolyk. Yn East-Timor is likernôch 98% roomsk-katolyk en 1% protestantsk. [[Islam]] en [[animisme]] foarmje it grutste part fan 'e rest, mei neffens de boarne elk likernôch 5% op it hiele eilân.
== Fauna ==
[[Ofbyld:Blumengärten Hirschstetten 2016-02-21 Timor-Waran (Varanus timorensis) b.jpg|thumb|260px|[[Timoreeske faranen]]]]
Op Timor komme ferskate [[sûchdieren]] foar, wêrûnder [[flearmûzen]]. Ta de lânseigen lânsoarten hearre de [[Timoreeske rôt]] (''Rattus timorensis'') en de [[Timoreeske spitsmûs]] (''Crocidura tenuis'') en in lytse faraan, de Timoreeske faraan (''Varanus timorensis''). Op it eilân libje ferskate fûgelsoarten dy't nearne oars foarkomme. Dêrûnder binne de ''[[Ficedula timorensis]]'' en de ''[[Philemon inornatus]]''.
Yn it Pleistoseen hie Timor in unike lânseigen fauna. De megafauna bestie ûnder oaren út in grutte faraan dy't mooglik noch grutter wie as de Komodovaraan, de dwerchoaljefant ''Stegodon timorensis'', reuzeskylpodden (''Megalochelys'') en in noch ûnbeskreaune krokodillesoarte. Njonken dy grutte bisten libben der ferskate endemyske fûgels en in grutte ferskaat oan mûzen en reuzerotten lykas de ''Coryphomys musseri'', wêrfan't de grutste wol 5 kilo woech.
Oars as op Floares binne op Timor gjin fossile bewizen fûn fan iere minskeftigen; it eilân waard nei alle gedachten pas bewenne mei de komst fan ''Homo sapiens'' sa'n 45.000 jier lyn. De krekte datum fan it útstjerren fan 'e megafauna bliuwt lestich te bepalen troch in gebrek oan sekuere datearing. De meast wierskynlike oarsaken foar it ferdwinen fan 'e megafauna binne de komst en oerbejaging troch de moderne minske, om't der foar klimaatferoaring yn dy tiid gjin sterke oanwizings binne. De reuzerotten hawwe de minsklike kolonisaasje lykwols folle langer oerlibbe en binne pas yn it [[Holoseen]] útstoarn troch habitatferlies.<ref>[https://www.theextinctions.com/articles-1/the-lesser-sundas-part-2-timor-and-the-remaining-isles The Extincions: ''The Lesser Sundas Part 2: Timor and the Remaining Isles'']</ref>
Op Timor ûntwikkele him ek in eigen ponnyras, de [[Timorponny]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Timor Timor – Ingelske Wikipedy]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Timor}}
}}
[[Kategory:Timor| ]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Geografy fan East-Timor]]
[[Kategory:Eilân yn de Yndyske Oseaan]]
[[Kategory:Ferdield eilân]]
5reoagsv357riuviw9wct0n5y0lca3q
Kategory:Timor
14
194898
1243445
1243367
2026-10-28T21:25:43Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
kt
1243445
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|Timor}}
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Geografy fan East-Timor]]
[[Kategory:Eilân yn de Yndyske Oseaan]]
[[Kategory:Ferdield eilân]]
rydziqunjhpzycrdqdvfjlhtm4fwipu
Gielwangloary
0
194902
1243446
1243389
2026-10-28T21:28:21Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243446
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = gielwangloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Yellow-and-green Lorikeet (Mustard-capped) imported from iNaturalist photo 107838470 on 14 April 2022.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus meyeri
|Beskriuwer, jier =
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''gielwangloary''' (''Trichoglossus meyeri'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en de ûnderfamylje fan 'e [[loaryfûgels]] (''Loriinae''). De soarte komt allinnich foar op it eilân [[Selebes]] yn [[Yndoneezje]].
== Fersprieding en taksonomy ==
De gielwangloary is [[Endemisme|endemysk]] op Selebes. De soarte waard earder beskôge as in ûndersoarte fan ''Saudareos flavoviridis'', mar wurdt tsjintwurdich meastentiids as in selsstannige soarte erkend.
== Status en bedrigings ==
De gielwangloary hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet. Hoewol't oannommen wurdt dat de populaasje ôfnimt, is de delgong net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte as net bedrige (LC, ''Least Concern'').
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/mustard-capped-lorikeet-trichoglossus-meyeri, BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/yaglor2?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/yaglor2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://sv.wikipedia.org/wiki/Gul%C3%B6rad_lorikit Sweedsktalige Wikipedy – Gulörad lorikit]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus meyeri|Gielwangloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Gielwangloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
pvyaw7l264m5p7j298re29tr494p6mx
Kserofyt
0
194904
1243397
2026-10-28T13:41:10Z
Mysha
254
Mei help fan Nl:.
1243397
wikitext
text/x-wiki
[[File:Joshua Tree NP - Joshua Tree 2.jpg|thumb|''[[Yucca brevifolia]]'' (hjir te sjen by sinne-opgong yn it [[Joshua Tree National Park]]) is in xerofyt]]
In '''Kserofyt''' (''drûchteplant'', fan [[Gryksk]]: ''xeros'' - "droech" - en ''phyton'' -"plant") is in [[plantesoart]] dy't [[ekologysk]] oanpast is oan [[omkiten]] dêr't focht foar langere perioaden krap is. Sawol de fysike struktuer (morfology) as de fysiologyske prosessen fan xerofyten binne op ferskate wizen oanpast om wetter fêst te hâlden en it effisjint te brûken.
Sokke oanpassingen kinne in tsjokker waakslaach (kutikula) wêze, in legere tichtheid fan hûdmûlkes, yn 'e djipte lizzende hûdmûlkes, it opslaan fan focht yn woartels, stengels of blêden, lytse of ûntbrekkende blêden, en perioaden fan rêst (dormânsje) ûnder drûchte. Mei oanpassingen fan dat soart, ferminderje de ferdamping fan wetter út de plant, wêrtroch't útdrûging lang foar te kommen is. Guon planten binne ek by steat om effisjint focht út harren omkriten te sammeljen en op te slaan.
== Foarbyld ==
De [[Kaktussen]] binne in foarbyld fan Kserofiten.
== Sjoch ek ==
* Mesofyt
* Hydrofyt
[[Kategory:Ekology]]
[[Kategory:Plantemorfology]]
pp2w4c3kw7y3spf9sccmqrif9vluqla
1243402
1243397
2026-10-28T15:02:12Z
Drewes
2754
gjin haadletter
1243402
wikitext
text/x-wiki
[[File:Joshua Tree NP - Joshua Tree 2.jpg|thumb|''[[Yucca brevifolia]]'' (hjir te sjen by sinne-opgong yn it [[Joshua Tree National Park]]) is in xerofyt]]
In '''kserofyt''' (''drûchteplant'', fan [[Gryksk]]: ''xeros'' - "droech" - en ''phyton'' -"plant") is in [[plantesoart]] dy't [[ekologysk]] oanpast is oan [[omkiten]] dêr't focht foar langere perioaden krap is. Sawol de fysike struktuer (morfology) as de fysiologyske prosessen fan xerofyten binne op ferskate wizen oanpast om wetter fêst te hâlden en it effisjint te brûken.
Sokke oanpassingen kinne in tsjokker waakslaach (kutikula) wêze, in legere tichtheid fan hûdmûlkes, yn 'e djipte lizzende hûdmûlkes, it opslaan fan focht yn woartels, stengels of blêden, lytse of ûntbrekkende blêden, en perioaden fan rêst (dormânsje) ûnder drûchte. Mei oanpassingen fan dat soart, ferminderje de ferdamping fan wetter út de plant, wêrtroch't útdrûging lang foar te kommen is. Guon planten binne ek by steat om effisjint focht út harren omkriten te sammeljen en op te slaan.
== Foarbyld ==
De [[kaktussen]] binne in foarbyld fan Kserofiten.
== Sjoch ek ==
* Mesofyt
* Hydrofyt
[[Kategory:Ekology]]
[[Kategory:Plantemorfology]]
ah2fwblx7cg15ju6ahgeipss3yycth1
1243447
1243402
2026-10-28T21:29:46Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Sjoch ek */ kt
1243447
wikitext
text/x-wiki
[[File:Joshua Tree NP - Joshua Tree 2.jpg|thumb|''[[Yucca brevifolia]]'' (hjir te sjen by sinne-opgong yn it [[Joshua Tree National Park]]) is in xerofyt]]
In '''kserofyt''' (''drûchteplant'', fan [[Gryksk]]: ''xeros'' - "droech" - en ''phyton'' -"plant") is in [[plantesoart]] dy't [[ekologysk]] oanpast is oan [[omkiten]] dêr't focht foar langere perioaden krap is. Sawol de fysike struktuer (morfology) as de fysiologyske prosessen fan xerofyten binne op ferskate wizen oanpast om wetter fêst te hâlden en it effisjint te brûken.
Sokke oanpassingen kinne in tsjokker waakslaach (kutikula) wêze, in legere tichtheid fan hûdmûlkes, yn 'e djipte lizzende hûdmûlkes, it opslaan fan focht yn woartels, stengels of blêden, lytse of ûntbrekkende blêden, en perioaden fan rêst (dormânsje) ûnder drûchte. Mei oanpassingen fan dat soart, ferminderje de ferdamping fan wetter út de plant, wêrtroch't útdrûging lang foar te kommen is. Guon planten binne ek by steat om effisjint focht út harren omkriten te sammeljen en op te slaan.
== Foarbyld ==
De [[kaktussen]] binne in foarbyld fan Kserofiten.
== Sjoch ek ==
* [[Mesofyt]]
* [[Hydrofyt]]
[[Kategory:Ekology]]
[[Kategory:Plantemorfology]]
[[Kategory:Lienwurd út it Gryksk]]
imuq5f7r7cjon3ecc86urc1b7dieafb
Floaresloary
0
194905
1243399
2026-10-28T14:59:19Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Floaresloary |Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus weberi -8-1c.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') |Wittenskiplike namme = Trichoglossus..."
1243399
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Floaresloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus weberi -8-1c.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus weberi
|Beskriuwer, jier = ([[Johann Büttikofer|Büttikofer]], 1894)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Floaresloary''' (''Trichoglossus weberi'') is in [[fûgel]] yn it skaai [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt allinnich foar op it eilân [[Floares (Yndoneezje)|Floares]] yn [[Yndoneezje]].
== Ferskining ==
De Floaresloary is in relatyf lytse loary, dy't likernôch 25 sm lang wurdt. It fearrekleed is foar it grutste part grien. De kop is donkergrien mei griene streken. Somtiden hawwe de foarholle en de team in blauwe gloed. Op it boarst en yn 'e nekkerâne is de fûgel grien oant gielgrien. Ek ûnder it fleanen liket de fûgel grien, mar de ûnderste dekfearren fan 'e wjukken binne mear gielgrien. De neakene eachring is swart, de iris is oranjeread, de snaffel is oranje en de poaten donkergriis.
== Fersprieding en taksonomy ==
De Floaresloary is [[Endemisme|endemysk]] op Floares, in eilân yn Yndoneezje. De soarte waard earder beskôge as ûnderdiel fan it soartekompleks fan 'e [[reinbôgeloary]] (''Trichoglossus haematodus''), mar wurdt tsjintwurdich algemien erkend as in selsstannige soarte.
== Status en bedrigings ==
De Floaresloary hat in beheind ferspriedingsgebiet. Der wurdt oannommen dat de populaasje ôfnimt troch it ferlies fan leefgebiet en de fangst foar de hannel yn koai- en fûgelhokfûgels. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte as hast bedrige (NT, ''Near Threatened'').
== Namme ==
De wittenskiplike soartnamme ''weberi'' is in earbetoan oan [[Max Wilhelm Carl Weber]] (1852–1937), de út Dútslân ôfkomstige direkteur fan it Soölogysk Museum fan Amsterdam. Weber ûntduts de fûgel op Floares by syn ekspedysje nei Nederlânsk East-Ynje.<ref>Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel II, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6, side 501</ref>
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/flores-lorikeet-trichoglossus-weberi BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor8?continue eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor8/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://sv.wikipedia.org/wiki/Floreslorikit Sweedsktalige Wikipedy – Floreslorikit]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus weberi|Floaresloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Floaresloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
ph1ds6j2nn15s1rqvt326733yxrl84b
Trichoglossus weberi
0
194906
1243400
2026-10-28T14:59:46Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Floaresloary]]
1243400
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Floaresloary]]
c0j7vv6af2kjcmpl6mb1fet3n6pnsgo
Fiolethalsloary
0
194907
1243403
2026-10-28T15:25:08Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Fiolethalsloary |Ofbyld = [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') |Wittenskiplike namme = Tric..."
1243403
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Fiolethalsloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus squamatus
|Beskriuwer, jier = [[Pieter Boddaert|Boddaert]] 1783)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''fiolethalsloary''' (''Trichoglossus squamatus'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt foar op ferskate eilannen yn 'e eastlike [[Yndyske Arsjipel]].
== Ferskining ==
[[Ofbyld:Violet-necked Lory Eos squamata (6969987780).jpg|thumb|left|Fûgel yn it Fûgelpark Kuala Lumpur]]
De fiolethalsloary wurdt likernôch 27 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part read en de snaffel is oranje. De fearren fan 'e kraach binne poarperblau. De búk en de ûnderste sturtdekfearren binne donkerpoarper, en ek op 'e wjukken sitte donkerpoarperen plakken. De poaten binne griis.
De keale eachring is donkergriis, de iris is giel oant oranjeread. De poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De fiolethalsloary is [[Endemisme|endemysk]] op eilannen yn it eastlike part fan 'e Yndyske Arsjipel. It ferspriedingsgebiet leit tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]].
Der wurde trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:
* ''Trichoglossus squamatus riciniatus'': de noardlike [[Molukken]], fan [[Morotai]] oant [[Damar]].
* ''Trichoglossus squamatus obiensis'': de Oby-eilannen [[Oby (eilân)]] en [[Bisa]].
* ''Trichoglossus squamatus squamatus'': de eilannen [[Gebe]], [[Waigeo]], [[Batanta]] en [[Misool]].
De soarte libbet yn ferskate types leechlânbosk, wêrûnder oantaaste bosken mei in ûndergroei en oanplante bosken, lykas kokosplantaazjes. Ek komt er foar yn ûnoantaaste tropyske berchwâlden, oant in hichte fan likernôch 1.220 m boppe seenivo.
== Status en bedrigings ==
De fiolethalsloary hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet, sadat de kâns op útstjerren lyts achte wurdt. Op guon plakken komt de soarte yn grutte oantallen foar. De populaasje kin yn beheinde mjitte te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach. Dat betsjut dat de ynternasjonale hannel ûnder regels en beheiningen falt. De soarte wurdt lykwols net as bedrige beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/vinlor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus squamatus|Fiolethalsloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fiolethalsloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
7bc4pg3l15mb4ea5bf15c5jk2h607dm
1243405
1243403
2026-10-28T15:29:46Z
RomkeHoekstra
10582
1243405
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Fiolethalsloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus squamatus
|Beskriuwer, jier = [[Pieter Boddaert|Boddaert]] 1783)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''fiolethalsloary''' (''Trichoglossus squamatus''; synonym: ''Eos squamata'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt foar op ferskate eilannen yn 'e eastlike [[Yndyske Arsjipel]].
== Ferskining ==
[[Ofbyld:Violet-necked Lory Eos squamata (6969987780).jpg|thumb|left|Fûgel yn it Fûgelpark Kuala Lumpur]]
De fiolethalsloary wurdt likernôch 27 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part read en de snaffel is oranje. De fearren fan 'e kraach binne poarperblau. De búk en de ûnderste sturtdekfearren binne donkerpoarper, en ek op 'e wjukken sitte donkerpoarperen plakken. De poaten binne griis.
De keale eachring is donkergriis, de iris is giel oant oranjeread. De poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De fiolethalsloary is [[Endemisme|endemysk]] op eilannen yn it eastlike part fan 'e Yndyske Arsjipel. It ferspriedingsgebiet leit tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]].
Der wurde trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:
* ''Trichoglossus squamatus riciniatus'': de noardlike [[Molukken]], fan [[Morotai]] oant [[Damar]].
* ''Trichoglossus squamatus obiensis'': de Oby-eilannen [[Oby (eilân)]] en [[Bisa]].
* ''Trichoglossus squamatus squamatus'': de eilannen [[Gebe]], [[Waigeo]], [[Batanta]] en [[Misool]].
De soarte libbet yn ferskate types leechlânbosk, wêrûnder oantaaste bosken mei in ûndergroei en oanplante bosken, lykas kokosplantaazjes. Ek komt er foar yn ûnoantaaste tropyske berchwâlden, oant in hichte fan likernôch 1.220 m boppe seenivo.
Tradisjoneel wurde de fiolethalsloary en syn sibben yn it skaai ''Eos'' yndield. Genetyske stúdzjes toane lykwols oan dat se relatyf nau besibbe binne oan soarten yn ''Trichoglossus'' en dêrom dêryn opnommen wurde.
== Status en bedrigings ==
De fiolethalsloary hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet, sadat de kâns op útstjerren lyts achte wurdt. Op guon plakken komt de soarte yn grutte oantallen foar. De populaasje kin yn beheinde mjitte te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach. Dat betsjut dat de ynternasjonale hannel ûnder regels en beheiningen falt. De soarte wurdt lykwols net as bedrige beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/vinlor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus squamatus|Fiolethalsloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fiolethalsloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
jx9smfqdlpfpdwa9c01i3348ga5ik2p
1243410
1243405
2026-10-28T15:56:31Z
Drewes
2754
1243410
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Fiolethalsloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus squamatus
|Beskriuwer, jier = [[Pieter Boddaert (natuerûndersiker)|Boddaert]] 1783)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''fiolethalsloary''' (''Trichoglossus squamatus''; synonym: ''Eos squamata'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt foar op ferskate eilannen yn 'e eastlike [[Yndyske Arsjipel]].
== Ferskining ==
[[Ofbyld:Violet-necked Lory Eos squamata (6969987780).jpg|thumb|left|Fûgel yn it Fûgelpark Kuala Lumpur]]
De fiolethalsloary wurdt likernôch 27 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part read en de snaffel is oranje. De fearren fan 'e kraach binne poarperblau. De búk en de ûnderste sturtdekfearren binne donkerpoarper, en ek op 'e wjukken sitte donkerpoarperen plakken. De poaten binne griis.
De keale eachring is donkergriis, de iris is giel oant oranjeread. De poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De fiolethalsloary is [[Endemisme|endemysk]] op eilannen yn it eastlike part fan 'e Yndyske Arsjipel. It ferspriedingsgebiet leit tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]].
Der wurde trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:
* ''Trichoglossus squamatus riciniatus'': de noardlike [[Molukken]], fan [[Morotai]] oant [[Damar]].
* ''Trichoglossus squamatus obiensis'': de Oby-eilannen [[Oby (eilân)]] en [[Bisa]].
* ''Trichoglossus squamatus squamatus'': de eilannen [[Gebe]], [[Waigeo]], [[Batanta]] en [[Misool]].
De soarte libbet yn ferskate types leechlânbosk, wêrûnder oantaaste bosken mei in ûndergroei en oanplante bosken, lykas kokosplantaazjes. Ek komt er foar yn ûnoantaaste tropyske berchwâlden, oant in hichte fan likernôch 1.220 m boppe seenivo.
Tradisjoneel wurde de fiolethalsloary en syn sibben yn it skaai ''Eos'' yndield. Genetyske stúdzjes toane lykwols oan dat se relatyf nau besibbe binne oan soarten yn ''Trichoglossus'' en dêrom dêryn opnommen wurde.
== Status en bedrigings ==
De fiolethalsloary hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet, sadat de kâns op útstjerren lyts achte wurdt. Op guon plakken komt de soarte yn grutte oantallen foar. De populaasje kin yn beheinde mjitte te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach. Dat betsjut dat de ynternasjonale hannel ûnder regels en beheiningen falt. De soarte wurdt lykwols net as bedrige beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/vinlor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus squamatus|Fiolethalsloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fiolethalsloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
ecgbwolucukhjbmd4bigjdrtkmk2si4
1243449
1243410
2026-10-28T21:31:23Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243449
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = fiolethalsloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus squamatus
|Beskriuwer, jier = [[Pieter Boddaert (natuerûndersiker)|Boddaert]] 1783)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''fiolethalsloary''' (''Trichoglossus squamatus''; synonym: ''Eos squamata'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt foar op ferskate eilannen yn 'e eastlike [[Yndyske Arsjipel]].
== Ferskining ==
[[Ofbyld:Violet-necked Lory Eos squamata (6969987780).jpg|thumb|left|Fûgel yn it Fûgelpark Kuala Lumpur]]
De fiolethalsloary wurdt likernôch 27 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part read en de snaffel is oranje. De fearren fan 'e kraach binne poarperblau. De búk en de ûnderste sturtdekfearren binne donkerpoarper, en ek op 'e wjukken sitte donkerpoarperen plakken. De poaten binne griis.
De keale eachring is donkergriis, de iris is giel oant oranjeread. De poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De fiolethalsloary is [[Endemisme|endemysk]] op eilannen yn it eastlike part fan 'e Yndyske Arsjipel. It ferspriedingsgebiet leit tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]].
Der wurde trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:
* ''Trichoglossus squamatus riciniatus'': de noardlike [[Molukken]], fan [[Morotai]] oant [[Damar]].
* ''Trichoglossus squamatus obiensis'': de Oby-eilannen [[Oby (eilân)]] en [[Bisa]].
* ''Trichoglossus squamatus squamatus'': de eilannen [[Gebe]], [[Waigeo]], [[Batanta]] en [[Misool]].
De soarte libbet yn ferskate types leechlânbosk, wêrûnder oantaaste bosken mei in ûndergroei en oanplante bosken, lykas kokosplantaazjes. Ek komt er foar yn ûnoantaaste tropyske berchwâlden, oant in hichte fan likernôch 1.220 m boppe seenivo.
Tradisjoneel wurde de fiolethalsloary en syn sibben yn it skaai ''Eos'' yndield. Genetyske stúdzjes toane lykwols oan dat se relatyf nau besibbe binne oan soarten yn ''Trichoglossus'' en dêrom dêryn opnommen wurde.
== Status en bedrigings ==
De fiolethalsloary hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet, sadat de kâns op útstjerren lyts achte wurdt. Op guon plakken komt de soarte yn grutte oantallen foar. De populaasje kin yn beheinde mjitte te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach. Dat betsjut dat de ynternasjonale hannel ûnder regels en beheiningen falt. De soarte wurdt lykwols net as bedrige beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/vinlor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus squamatus|Fiolethalsloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fiolethalsloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
9f12udj78jtotn7nwo6uq3glr1ejxho
Trichoglossus squamatus
0
194908
1243404
2026-10-28T15:25:28Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Fiolethalsloary]]
1243404
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Fiolethalsloary]]
0tko7u0o79nmnjhsvd1tkkw8szympz7
Blau-earloary
0
194909
1243408
2026-10-28T15:55:44Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Blau-earloary |Ofbyld = [[Ofbyld:EosSemilarvataWolf (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglos..."
1243408
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Blau-earloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:EosSemilarvataWolf (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus semilarvatus
|Beskriuwer, jier = (Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte, 1850)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blau-earloary''' (''Trichoglossus semilarvatus'', synonym ''Eos semilarvata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en de ûnderfamylje fan 'e [[loaryfûgels]] (''Loriinae'').
== Ferskining ==
De blau-earloary wurdt likernôch 25 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part helderread en de snaffel is oranje. Fan 'e snaffel ôf rint in pearsblauwe bân ûnder it each lâns foarby it ear. Ek de búk en de ûndersturtdekfearren binne pearsblau. De primêre slachpinnen fan 'e wjuk binne swart, mei in reade spegel. De sekundêre slachfearren hawwe swarte punten. De búk en de ûndersturtdekfearren binne blau, wylst de boppekant fan 'e sturt brûnread is en de ûnderkant dof read. De keale eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op it eilân [[Seram]] yn 'e [[Molukken]], in eilannegroep dy't by [[Yndoneezje]] heart. De soarte libbet yn tropyske berchwâlden en beamrike heidegebieten op hichten fan mear as 1.350 m boppe seenivo. Somtiden wurdt er ek op legere hichten, oant likernôch 800 m, waarnommen.
== Status en bedrigings ==
De blau-earloary hat in beheind ferspriedingsgebiet. De grutte fan 'e populaasje is net bekend, mar op guon plakken komt de soarte noch yn grutte oantallen foar. De populaasje kin te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet. Neffens de oanlevere boarnetekst wurdt de soarte net as bedrige klassifisearre.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-eared-lory-eos-semilarvata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blelor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blelor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwoorlori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwoorlori]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus semilarvatus|Blau-earloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blau-earloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
a4vos108eedjzjra8qg9n660chhlg1t
1243411
1243408
2026-10-28T15:57:01Z
RomkeHoekstra
10582
1243411
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Blau-earloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:EosSemilarvataWolf (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus semilarvatus
|Beskriuwer, jier = (Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte, 1850)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blau-earloary''' (''Trichoglossus semilarvatus'', synonym ''Eos semilarvata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en de ûnderfamylje fan 'e [[loaryfûgels]] (''Loriinae'').
== Ferskining ==
De blau-earloary wurdt likernôch 25 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part helderread en de snaffel is oranje. Fan 'e snaffel ôf rint in pearsblauwe bân ûnder it each lâns foarby it ear. Ek de búk en de ûndersturtdekfearren binne pearsblau. De primêre slachpinnen fan 'e wjuk binne swart, mei in reade spegel. De sekundêre slachfearren hawwe swarte punten. De búk en de ûndersturtdekfearren binne blau, wylst de boppekant fan 'e sturt brûnread is en de ûnderkant dof read. De keale eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op it eilân [[Seram]] yn 'e [[Molukken]], in eilannegroep dy't by [[Yndoneezje]] heart. De soarte libbet yn tropyske berchwâlden en beamrike heidegebieten op hichten fan mear as 1.350 m boppe seenivo. Somtiden wurdt er ek op legere hichten, oant likernôch 800 m, waarnommen.
== Status en bedrigings ==
De blau-earloary hat in beheind ferspriedingsgebiet. De grutte fan 'e populaasje is net bekend, mar op guon plakken komt de soarte noch yn grutte oantallen foar. De populaasje kin te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet. Neffens de oanlevere boarnetekst wurdt de soarte net as bedrige klassifisearre.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-eared-lory-eos-semilarvata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blelor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blelor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwoorlori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwoorlori]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus semilarvatus|Blau-earloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blau-earloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
7s6m5h4awxjxz7mm9uj1ut6yqrdwiyt
1243412
1243411
2026-10-28T15:57:23Z
RomkeHoekstra
10582
1243412
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Blau-earloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:EosSemilarvataWolf (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus semilarvatus
|Beskriuwer, jier = ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blau-earloary''' (''Trichoglossus semilarvatus'', synonym ''Eos semilarvata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en de ûnderfamylje fan 'e [[loaryfûgels]] (''Loriinae'').
== Ferskining ==
De blau-earloary wurdt likernôch 25 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part helderread en de snaffel is oranje. Fan 'e snaffel ôf rint in pearsblauwe bân ûnder it each lâns foarby it ear. Ek de búk en de ûndersturtdekfearren binne pearsblau. De primêre slachpinnen fan 'e wjuk binne swart, mei in reade spegel. De sekundêre slachfearren hawwe swarte punten. De búk en de ûndersturtdekfearren binne blau, wylst de boppekant fan 'e sturt brûnread is en de ûnderkant dof read. De keale eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op it eilân [[Seram]] yn 'e [[Molukken]], in eilannegroep dy't by [[Yndoneezje]] heart. De soarte libbet yn tropyske berchwâlden en beamrike heidegebieten op hichten fan mear as 1.350 m boppe seenivo. Somtiden wurdt er ek op legere hichten, oant likernôch 800 m, waarnommen.
== Status en bedrigings ==
De blau-earloary hat in beheind ferspriedingsgebiet. De grutte fan 'e populaasje is net bekend, mar op guon plakken komt de soarte noch yn grutte oantallen foar. De populaasje kin te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet. Neffens de oanlevere boarnetekst wurdt de soarte net as bedrige klassifisearre.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-eared-lory-eos-semilarvata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blelor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blelor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwoorlori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwoorlori]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus semilarvatus|Blau-earloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blau-earloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
b2s53hl817ywthdjssorssj7c6q990n
1243450
1243412
2026-10-28T21:31:43Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243450
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = blau-earloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:EosSemilarvataWolf (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus semilarvatus
|Beskriuwer, jier = ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blau-earloary''' (''Trichoglossus semilarvatus'', synonym ''Eos semilarvata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en de ûnderfamylje fan 'e [[loaryfûgels]] (''Loriinae'').
== Ferskining ==
De blau-earloary wurdt likernôch 25 sm lang. It fearrekleed is foar it grutste part helderread en de snaffel is oranje. Fan 'e snaffel ôf rint in pearsblauwe bân ûnder it each lâns foarby it ear. Ek de búk en de ûndersturtdekfearren binne pearsblau. De primêre slachpinnen fan 'e wjuk binne swart, mei in reade spegel. De sekundêre slachfearren hawwe swarte punten. De búk en de ûndersturtdekfearren binne blau, wylst de boppekant fan 'e sturt brûnread is en de ûnderkant dof read. De keale eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op it eilân [[Seram]] yn 'e [[Molukken]], in eilannegroep dy't by [[Yndoneezje]] heart. De soarte libbet yn tropyske berchwâlden en beamrike heidegebieten op hichten fan mear as 1.350 m boppe seenivo. Somtiden wurdt er ek op legere hichten, oant likernôch 800 m, waarnommen.
== Status en bedrigings ==
De blau-earloary hat in beheind ferspriedingsgebiet. De grutte fan 'e populaasje is net bekend, mar op guon plakken komt de soarte noch yn grutte oantallen foar. De populaasje kin te lijen hawwe fan fangst foar de hannel yn koai- en foljêrefûgels en fan it ferlies fan leefgebiet.
De soarte is opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet. Neffens de oanlevere boarnetekst wurdt de soarte net as bedrige klassifisearre.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-eared-lory-eos-semilarvata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blelor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blelor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwoorlori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwoorlori]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus semilarvatus|Blau-earloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blau-earloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
rg7eyt0fatigwemw18h3bfks8von4pp
Trichoglossus semilarvatus
0
194910
1243409
2026-10-28T15:56:08Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Blau-earloary]]
1243409
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Blau-earloary]]
5l9qhcsbv8w1wrsj504kf575wn11a6b
Ekologysk
0
194911
1243413
2026-10-28T16:06:38Z
Drewes
2754
Ferwiist troch nei [[Ekology]]
1243413
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ekology]]
d7tgoemsul8bzl34nvzbc3ctp8buwd9
Oranjehalsreinbôgeloary
0
194912
1243416
2026-10-28T16:24:21Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = oranjekraachreinbôgeloary |Ofbyld = [[Ofbyld:Red-collared lorikeet (Trichoglossus rubritorquis) Darwin (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') |Wittenskiplike..."
1243416
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = oranjekraachreinbôgeloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Red-collared lorikeet (Trichoglossus rubritorquis) Darwin (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus rubritorquis
|Beskriuwer, jier = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]] & [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1827
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''oranjekraachreinbôgeloary''' (''Trichoglossus rubritorquis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt fan natuere allinnich foar yn it noarden fan [[Austraalje]].
== Ferskining ==
[[Ofbyld:Red-collared Lorikeet - Lyons.jpg|thumb|left|oranjekraachreinbôgeloary]]
De oranjekraachreinbôgeloary liket sawol yn it fearrekleed as it gedrach in soad op 'e [[reinbôgeloary]] (''Trichoglossus haematodus''). It wichtichste ferskil is de oranje kleur yn 'e nekke en de efterkant fan 'e kop. Gjin oare soarte út 'e groep fan 'e reinbôgeloarys hat dat skaaimerk.
== Fersprieding ==
De oranjekraachreinbôgeloary komt fan natuere foar yn it noarden fan Austraalje. It ferspriedingsgebiet omfiemet it noardwesten fan 'e dielsteat [[West-Austraalje]], it [[Noardlik Territoarium]] en it uterste noardwesten fan [[Queenslân]].
== Taksonomy ==
De oranjehalsreinbôgeloary waard foar in hiel skoft as in ûndersoarte fan 'e reinbôgeloary behannele, mei de wittenskiplike namme ''Trichoglossus haematodus rubritorquis''. Hjoed-de-dei wurdt er as in selsstannige soarte behannele.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-collared-lorikeet-trichoglossus-rubritorquis BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor7?siteLanguage=nl eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor7/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Roodhalsregenbooglori Nederlânsktalige Wikipedy – Roodhalsregenbooglori]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus rubritorquis|Oranjekraachreinbôgeloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Oranjekraachreinbôgeloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
ifrriuwbh8sefg1q17jtm4817kvbu5u
Trichoglossus rubritorquis
0
194913
1243417
2026-10-28T16:24:49Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Oranjehalsreinbôgeloary]]
1243417
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Oranjehalsreinbôgeloary]]
4pec3rq9aohymx5w65vj1n07jqhvwxx
Pohnpeiloary
0
194914
1243420
2026-10-28T18:10:27Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Pohnpeiloary |Ofbyld = [[Ofbyld:ChalcopsittaRubiginosaWolf (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') |Wittenskiplike namme = Trichoglossus rubiginosus |B..."
1243420
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Pohnpeiloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:ChalcopsittaRubiginosaWolf (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus rubiginosus
|Beskriuwer, jier = ([[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1850)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Pohnpeiloary''' (''Trichoglossus rubiginosus'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar op it eilân [[Pohnpei]] yn [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], yn it westlike part fan 'e [[Stille Oseaan]]. It is de iennichste loary fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] mei in readbrún fearrekleed.
== Skaaimerken ==
De Pohnpeiloary wurdt likernôch 23 sm lang en weaget likernôch 80 gram. It fearrekleed is foar it grutste part readbrún. De fearren fan 'e sturt binne oliifgiel en de poaten binne donkergriis.
It mantsje hat in oranje snaffel en in gieloranje iris. It wyfke hat in giele snaffel en in ljochtgrize iris. Jonge fûgels hawwe in brune snaffel en brune irissen.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De Pohnpeiloary is [[Endemisme|endemysk]] op Pohnpei, in eilân yn 'e Federale Steaten fan Mikroneezje. De pleatslike namme fan 'e fûgel is ''Serehd'', in namme dy't ferbûn wurdt mei it skûljen foar de rein. By rein siket de fûgel beskûl ûnder de grutte blêden fan beammen.
It natuerlike leefgebiet bestiet út fochtige tropyske leechlânbosken.
== Libbenswize ==
De soarte wurdt ek fûn yn plantaazjes en hat in foarkar foar kokospalmen. Nektar, blommemoal foarmje en fruchten foarmje it fretten fan 'e fûgel. Kokospalmen binne in wichtich plak om iten te sykjen. De Pohnpeiloary libbet ornaris yn lytse groepkes fan trije oant sân fûgels. It binne nijsgjirrige, net hiel skruten en lûdroftige fûgels.
De Pohnpeiloary is in hoalebrieder. It wyfke leit ien of twa aaien. De briedtiid duorret likernôch 26 dagen. Nei it útkommen wurde de jongen troch beide âlden fersoarge.
== Taksonomy ==
De soarte waard yn 1850 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Frânske [[soölooch]] en [[ornitolooch]] [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte]]. Hy joech de fûgel de wittenskiplike namme ''Chalcopsitta rubiginosa'' en dielde him yn by de glânsloarys.
Yn 1940 waard in eksimplaar fan 'e fûgel opnommen yn 'e kolleksje fan Museum Boerhaave yn Nederlân. Yn 1960 waarden de earste libbene eksimplaren yn finzenskip waarnommen yn Kelling Park yn it Ingelske greefskip [[Norfolk (greefskip)|Norfolk]]. De wichtichste taksonomyske organisaasjes ûnderskiede gjin [[ûndersoarte]]n.
== Status en bedrigings ==
De Pohnpeiloary wurdt op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearre as hast bedrige (NT, ''Near Threatened''). Neffens de oanlevere boarne wurdt de populaasje rûsd op likernôch 6.700 folwoeksen fûgels.
== Beskerming en hannel ==
De Pohnpeiloary is de offisjele steatsfûgel fan Pohnpei. Neffens de boarne mei de fûgel net deamakke, fongen of eksportearre wurde.
De soarte is ek opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach. De ynternasjonale hannel yn 'e fûgel is dêrom regele. Foar ymport, eksport en werútfier is in fergunning of sertifikaat fan it eksportearjende lân nedich.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pohnpei-lorikeet-trichoglossus-rubiginosus BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/pohlor1?siteLanguage=es_ES eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pohlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://de.wikipedia.org/wiki/Kirschlori Dútsktalige Wikipedy – Kirschlori]
* [https://cites.org/ CITES – Konvinsje oer de ynternasjonale hannel yn bedrige soarten]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus rubiginosus|Pohnpeiloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Phonpeiloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]]
cr1mmod981iqkzl3ynu5f3iw42nhtnd
1243421
1243420
2026-10-28T18:10:53Z
RomkeHoekstra
10582
RomkeHoekstra hat de side [[Phonpeiloary]] omneamd ta [[Pohnpeiloary]]: flater
1243420
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Pohnpeiloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:ChalcopsittaRubiginosaWolf (cropped).jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus rubiginosus
|Beskriuwer, jier = ([[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1850)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Pohnpeiloary''' (''Trichoglossus rubiginosus'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar op it eilân [[Pohnpei]] yn [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], yn it westlike part fan 'e [[Stille Oseaan]]. It is de iennichste loary fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] mei in readbrún fearrekleed.
== Skaaimerken ==
De Pohnpeiloary wurdt likernôch 23 sm lang en weaget likernôch 80 gram. It fearrekleed is foar it grutste part readbrún. De fearren fan 'e sturt binne oliifgiel en de poaten binne donkergriis.
It mantsje hat in oranje snaffel en in gieloranje iris. It wyfke hat in giele snaffel en in ljochtgrize iris. Jonge fûgels hawwe in brune snaffel en brune irissen.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De Pohnpeiloary is [[Endemisme|endemysk]] op Pohnpei, in eilân yn 'e Federale Steaten fan Mikroneezje. De pleatslike namme fan 'e fûgel is ''Serehd'', in namme dy't ferbûn wurdt mei it skûljen foar de rein. By rein siket de fûgel beskûl ûnder de grutte blêden fan beammen.
It natuerlike leefgebiet bestiet út fochtige tropyske leechlânbosken.
== Libbenswize ==
De soarte wurdt ek fûn yn plantaazjes en hat in foarkar foar kokospalmen. Nektar, blommemoal foarmje en fruchten foarmje it fretten fan 'e fûgel. Kokospalmen binne in wichtich plak om iten te sykjen. De Pohnpeiloary libbet ornaris yn lytse groepkes fan trije oant sân fûgels. It binne nijsgjirrige, net hiel skruten en lûdroftige fûgels.
De Pohnpeiloary is in hoalebrieder. It wyfke leit ien of twa aaien. De briedtiid duorret likernôch 26 dagen. Nei it útkommen wurde de jongen troch beide âlden fersoarge.
== Taksonomy ==
De soarte waard yn 1850 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Frânske [[soölooch]] en [[ornitolooch]] [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte]]. Hy joech de fûgel de wittenskiplike namme ''Chalcopsitta rubiginosa'' en dielde him yn by de glânsloarys.
Yn 1940 waard in eksimplaar fan 'e fûgel opnommen yn 'e kolleksje fan Museum Boerhaave yn Nederlân. Yn 1960 waarden de earste libbene eksimplaren yn finzenskip waarnommen yn Kelling Park yn it Ingelske greefskip [[Norfolk (greefskip)|Norfolk]]. De wichtichste taksonomyske organisaasjes ûnderskiede gjin [[ûndersoarte]]n.
== Status en bedrigings ==
De Pohnpeiloary wurdt op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearre as hast bedrige (NT, ''Near Threatened''). Neffens de oanlevere boarne wurdt de populaasje rûsd op likernôch 6.700 folwoeksen fûgels.
== Beskerming en hannel ==
De Pohnpeiloary is de offisjele steatsfûgel fan Pohnpei. Neffens de boarne mei de fûgel net deamakke, fongen of eksportearre wurde.
De soarte is ek opnommen yn Bylage II fan it [[CITES]]-ferdrach. De ynternasjonale hannel yn 'e fûgel is dêrom regele. Foar ymport, eksport en werútfier is in fergunning of sertifikaat fan it eksportearjende lân nedich.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pohnpei-lorikeet-trichoglossus-rubiginosus BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/pohlor1?siteLanguage=es_ES eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pohlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://de.wikipedia.org/wiki/Kirschlori Dútsktalige Wikipedy – Kirschlori]
* [https://cites.org/ CITES – Konvinsje oer de ynternasjonale hannel yn bedrige soarten]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus rubiginosus|Pohnpeiloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Phonpeiloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]]
cr1mmod981iqkzl3ynu5f3iw42nhtnd
Trichoglossus rubiginosus
0
194916
1243423
2026-10-28T18:11:19Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Pohnpeiloary]]
1243423
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Pohnpeiloary]]
n97lmgv8qej12zjug98mzi2pujw7dhj
Biakloary
0
194917
1243424
2026-10-28T18:31:26Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Biakloary |Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') |Wittenskiplike namme = Trichoglossus rosenbergii |B..."
1243424
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Biakloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus rosenbergii
|Beskriuwer, jier =
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Biakloary''' (''Trichoglossus rosenbergii'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt allinnich foar op it eilân [[Biak]], foar de kust fan [[Nij-Guineä]], yn [[Yndoneezje]].
== Ferskining ==
De Biakloary is in kleurrike pappegaai dy't 25 oant 30 sm lang wurdt. De kop is donkerblau. Fan 'e nekke oant it boppeste part fan 'e rêch is it fearrekleed giel, wylst de rest fan 'e boppekant en de sturt grien binne.
It boarst en de flanken binne read mei brede, donkerblauwe dwerse bannen. De búk is hielendal indigo-blau.
== Fersprieding en taksonomy ==
De Biakloary is [[Endemisme|endemysk]] op Biak, in eilân yn 'e [[Geelvinkbaai]] foar de noardkust fan Nij-Guineä. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge. Dat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n ûnderskieden wurde.
== Status en bedrigings ==
De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de Biakloary as kwetsber (VU, ''Vulnerable'').
== Namme ==
De wittenskiplike soartnamme ''rosenbergii'' is in earbetoan oan Carl Benjamin Hermann Freiherr von Rosenberg (1817–1888), in Dútske natuerûndersiker, ûntdekkingsreizger en samler dy't aktyf wie yn [[East-Ynje]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor6/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor6?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/biak-lorikeet-trichoglossus-rosenbergii Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://sv.wikipedia.org/wiki/Biaklorikit Sweedsktalige Wikipedy – Biaklorikit]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus rosenbergii|Biakloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Biakloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
c05x60efr8uncanygrf92vvfcciwlrd
1243426
1243424
2026-10-28T18:46:16Z
Drewes
2754
Beskriuwer
1243426
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Biakloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus rosenbergii
|Beskriuwer, jier = [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1871
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Biakloary''' (''Trichoglossus rosenbergii'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt allinnich foar op it eilân [[Biak]], foar de kust fan [[Nij-Guineä]], yn [[Yndoneezje]].
== Ferskining ==
De Biakloary is in kleurrike pappegaai dy't 25 oant 30 sm lang wurdt. De kop is donkerblau. Fan 'e nekke oant it boppeste part fan 'e rêch is it fearrekleed giel, wylst de rest fan 'e boppekant en de sturt grien binne.
It boarst en de flanken binne read mei brede, donkerblauwe dwerse bannen. De búk is hielendal indigo-blau.
== Fersprieding en taksonomy ==
De Biakloary is [[Endemisme|endemysk]] op Biak, in eilân yn 'e [[Geelvinkbaai]] foar de noardkust fan Nij-Guineä. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge. Dat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n ûnderskieden wurde.
== Status en bedrigings ==
De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de Biakloary as kwetsber (VU, ''Vulnerable'').
== Namme ==
De wittenskiplike soartnamme ''rosenbergii'' is in earbetoan oan Carl Benjamin Hermann Freiherr von Rosenberg (1817–1888), in Dútske natuerûndersiker, ûntdekkingsreizger en samler dy't aktyf wie yn [[East-Ynje]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor6/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor6?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/biak-lorikeet-trichoglossus-rosenbergii Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://sv.wikipedia.org/wiki/Biaklorikit Sweedsktalige Wikipedy – Biaklorikit]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus rosenbergii|Biakloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Biakloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
buv9itxfugpf3ax6sb14gjr7id4vsnb
1243451
1243426
2026-10-28T21:33:18Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Namme */ kt
1243451
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Biakloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus rosenbergii
|Beskriuwer, jier = [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1871
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Biakloary''' (''Trichoglossus rosenbergii'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt allinnich foar op it eilân [[Biak]], foar de kust fan [[Nij-Guineä]], yn [[Yndoneezje]].
== Ferskining ==
De Biakloary is in kleurrike pappegaai dy't 25 oant 30 sm lang wurdt. De kop is donkerblau. Fan 'e nekke oant it boppeste part fan 'e rêch is it fearrekleed giel, wylst de rest fan 'e boppekant en de sturt grien binne.
It boarst en de flanken binne read mei brede, donkerblauwe dwerse bannen. De búk is hielendal indigo-blau.
== Fersprieding en taksonomy ==
De Biakloary is [[Endemisme|endemysk]] op Biak, in eilân yn 'e [[Geelvinkbaai]] foar de noardkust fan Nij-Guineä. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge. Dat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n ûnderskieden wurde.
== Status en bedrigings ==
De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de Biakloary as kwetsber (VU, ''Vulnerable'').
== Namme ==
De wittenskiplike soartnamme ''rosenbergii'' is in earbetoan oan Carl Benjamin Hermann Freiherr von Rosenberg (1817–1888), in Dútske natuerûndersiker, ûntdekkingsreizger en samler dy't aktyf wie yn [[East-Ynje]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor6/cur/introduction BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor6?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/biak-lorikeet-trichoglossus-rosenbergii Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://sv.wikipedia.org/wiki/Biaklorikit Sweedsktalige Wikipedy – Biaklorikit]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus rosenbergii|Biakloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Biakloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
295733s4c15lkvoztd3bwrmc96yxd64
Trichoglossus rosenbergii
0
194918
1243425
2026-10-28T18:31:49Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Biakloary]]
1243425
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Biakloary]]
nrs0kf6k7u9gpabnoj6o2d9fwvzn2tb
Blaustreke loary
0
194919
1243427
2026-10-28T18:59:30Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Blaustrekeloary |Ofbyld = [[Ofbyld:Eos reticulata-20040821.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'') |Wittenskiplike namme = Trichoglossus reticulatus |Beskriuwer,..."
1243427
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Blaustrekeloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Eos reticulata-20040821.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus reticulatus
|Beskriuwer, jier = ([[Salomon Müller|Müller]], 1841)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blaustrekeloary''' (''Trichoglossus reticulatus'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar op 'e [[Tanimbareilannen]] en it eilân [[Babar (eilân)|Babar]] yn 'e [[Molukken]] fan [[Yndoneezje]].
== Skaaimerken ==
De blaustrekeloary wurdt likernôch 31 sm lang en weaget sa'n 175 gram. It fearrekleed is foar it grutste part read, mei pearsblauwe streken op 'e wangen en de rêch. De wjukken en de grutte wjukdekfearren hawwe swarte einen. De boppekant fan 'e sturt is brúnswart, de ûnderkant is read.
De snaffel is oranjeread, de eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis. De tonge hat in boarstelige punt, dêr't de fûgel nektar en blommemoal mei út blommen hellet. Mantsjes en wyfkes hawwe itselde fearrekleed.
Jonge fûgels hawwe oan 'e fearren fan 'e ûnderkant donkere seamen en binne doffer fan kleur.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De blaustrekeloary is in [[stânfûgel]] dy't yn Yndoneezje foarkomt op 'e Tanimbareilannen en Babar. De soarte is mooglik ek yntrodusearre op 'e [[Kei-eilannen]], mar is dêr ûnderwilens wer útstoarn.
It leefgebiet bestiet út ferskate soarten bosk en beplante gebiet, wêrûnder mangrovebosken, natuerlike bosken, kokosplantaazjes en oare plantaazjes.
== Libbenswize ==
De blaustrekeloary fret benammen nektar en blommemoal. Mei de boarstelige punt fan 'e tonge hellet er dy stoffen út blommen.
== Status en bedrigings ==
De blaustrekeloary hat in beheind ferspriedingsgebiet en wurdt dêrtroch kwetsber achte foar feroarings yn it leefgebiet. Yn 1997 waard de populaasje rûsd op 112.000 oant 182.000 folwoeksen fûgels. Betrouber ekologysk ûndersyk nei de soarte is lykwols beheind.
De populaasje nimt nei alle gedachten ôf troch it ferlies fan leefgebiet en de fangst foar de hannel yn koai- en fûgelhokfûgels. De soarte is opnommen yn Taheakke II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-streaked-lory-eos-reticulata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blslor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blslor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwgestreepte_lori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwgestreepte lori]
* [https://cites.org/ CITES – Konvinsje oer de ynternasjonale hannel yn bedrige soarten]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus reticulatus|Blaustrekeloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blaustrekeloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
mvk26fzh6cuqlz3c0nnior157neba48
1243429
1243427
2026-10-28T19:02:01Z
RomkeHoekstra
10582
1243429
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Blaustrekeloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Eos reticulata-20040821.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus reticulatus
|Beskriuwer, jier = ([[Salomon Müller|Müller]], 1841)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blaustrekeloary''' (''Trichoglossus reticulatus'', synonym: ''Eos reticulata'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar op 'e [[Tanimbareilannen]] en it eilân [[Babar (eilân)|Babar]] yn 'e [[Molukken]] fan [[Yndoneezje]].
== Skaaimerken ==
De blaustrekeloary wurdt likernôch 31 sm lang en weaget sa'n 175 gram. It fearrekleed is foar it grutste part read, mei pearsblauwe streken op 'e wangen en de rêch. De wjukken en de grutte wjukdekfearren hawwe swarte einen. De boppekant fan 'e sturt is brúnswart, de ûnderkant is read.
De snaffel is oranjeread, de eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis. De tonge hat in boarstelige punt, dêr't de fûgel nektar en blommemoal mei út blommen hellet. Mantsjes en wyfkes hawwe itselde fearrekleed.
Jonge fûgels hawwe oan 'e fearren fan 'e ûnderkant donkere seamen en binne doffer fan kleur.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De blaustrekeloary is in [[stânfûgel]] dy't yn Yndoneezje foarkomt op 'e Tanimbareilannen en Babar. De soarte is mooglik ek yntrodusearre op 'e [[Kei-eilannen]], mar is dêr ûnderwilens wer útstoarn.
It leefgebiet bestiet út ferskate soarten bosk en beplante gebiet, wêrûnder mangrovebosken, natuerlike bosken, kokosplantaazjes en oare plantaazjes.
== Libbenswize ==
De blaustrekeloary fret benammen nektar en blommemoal. Mei de boarstelige punt fan 'e tonge hellet er dy stoffen út blommen.
== Status en bedrigings ==
De blaustrekeloary hat in beheind ferspriedingsgebiet en wurdt dêrtroch kwetsber achte foar feroarings yn it leefgebiet. Yn 1997 waard de populaasje rûsd op 112.000 oant 182.000 folwoeksen fûgels. Betrouber ekologysk ûndersyk nei de soarte is lykwols beheind.
De populaasje nimt nei alle gedachten ôf troch it ferlies fan leefgebiet en de fangst foar de hannel yn koai- en fûgelhokfûgels. De soarte is opnommen yn Taheakke II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-streaked-lory-eos-reticulata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blslor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blslor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwgestreepte_lori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwgestreepte lori]
* [https://cites.org/ CITES – Konvinsje oer de ynternasjonale hannel yn bedrige soarten]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eos reticulata|Blaustrekeloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blaustrekeloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
774cju77d116m0zniu58r4pifizhgrq
1243452
1243429
2026-10-28T21:34:12Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Blaustrekeloary]] omneamd ta [[Blaustreke loary]]: It binne dochs twa wurden, of begryp ik dit no ferkeard?
1243429
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Blaustrekeloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Eos reticulata-20040821.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus reticulatus
|Beskriuwer, jier = ([[Salomon Müller|Müller]], 1841)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blaustrekeloary''' (''Trichoglossus reticulatus'', synonym: ''Eos reticulata'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar op 'e [[Tanimbareilannen]] en it eilân [[Babar (eilân)|Babar]] yn 'e [[Molukken]] fan [[Yndoneezje]].
== Skaaimerken ==
De blaustrekeloary wurdt likernôch 31 sm lang en weaget sa'n 175 gram. It fearrekleed is foar it grutste part read, mei pearsblauwe streken op 'e wangen en de rêch. De wjukken en de grutte wjukdekfearren hawwe swarte einen. De boppekant fan 'e sturt is brúnswart, de ûnderkant is read.
De snaffel is oranjeread, de eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis. De tonge hat in boarstelige punt, dêr't de fûgel nektar en blommemoal mei út blommen hellet. Mantsjes en wyfkes hawwe itselde fearrekleed.
Jonge fûgels hawwe oan 'e fearren fan 'e ûnderkant donkere seamen en binne doffer fan kleur.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De blaustrekeloary is in [[stânfûgel]] dy't yn Yndoneezje foarkomt op 'e Tanimbareilannen en Babar. De soarte is mooglik ek yntrodusearre op 'e [[Kei-eilannen]], mar is dêr ûnderwilens wer útstoarn.
It leefgebiet bestiet út ferskate soarten bosk en beplante gebiet, wêrûnder mangrovebosken, natuerlike bosken, kokosplantaazjes en oare plantaazjes.
== Libbenswize ==
De blaustrekeloary fret benammen nektar en blommemoal. Mei de boarstelige punt fan 'e tonge hellet er dy stoffen út blommen.
== Status en bedrigings ==
De blaustrekeloary hat in beheind ferspriedingsgebiet en wurdt dêrtroch kwetsber achte foar feroarings yn it leefgebiet. Yn 1997 waard de populaasje rûsd op 112.000 oant 182.000 folwoeksen fûgels. Betrouber ekologysk ûndersyk nei de soarte is lykwols beheind.
De populaasje nimt nei alle gedachten ôf troch it ferlies fan leefgebiet en de fangst foar de hannel yn koai- en fûgelhokfûgels. De soarte is opnommen yn Taheakke II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-streaked-lory-eos-reticulata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blslor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blslor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwgestreepte_lori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwgestreepte lori]
* [https://cites.org/ CITES – Konvinsje oer de ynternasjonale hannel yn bedrige soarten]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eos reticulata|Blaustrekeloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blaustrekeloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
774cju77d116m0zniu58r4pifizhgrq
1243454
1243452
2026-10-28T21:34:44Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243454
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = blaustreke loary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Eos reticulata-20040821.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus reticulatus
|Beskriuwer, jier = ([[Salomon Müller|Müller]], 1841)
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''blaustreke loary''' (''Trichoglossus reticulatus'', synonym: ''Eos reticulata'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar op 'e [[Tanimbareilannen]] en it eilân [[Babar (eilân)|Babar]] yn 'e [[Molukken]] fan [[Yndoneezje]].
== Skaaimerken ==
De blaustreke loary wurdt likernôch 31 sm lang en weaget sa'n 175 gram. It fearrekleed is foar it grutste part read, mei pearsblauwe streken op 'e wangen en de rêch. De wjukken en de grutte wjukdekfearren hawwe swarte einen. De boppekant fan 'e sturt is brúnswart, de ûnderkant is read.
De snaffel is oranjeread, de eachring is swart, de iris readbrún en de poaten binne griis. De tonge hat in boarstelige punt, dêr't de fûgel nektar en blommemoal mei út blommen hellet. Mantsjes en wyfkes hawwe itselde fearrekleed.
Jonge fûgels hawwe oan 'e fearren fan 'e ûnderkant donkere seamen en binne doffer fan kleur.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De blaustreke loary is in [[stânfûgel]] dy't yn Yndoneezje foarkomt op 'e Tanimbareilannen en Babar. De soarte is mooglik ek yntrodusearre op 'e [[Kei-eilannen]], mar is dêr ûnderwilens wer útstoarn.
It leefgebiet bestiet út ferskate soarten bosk en beplante gebiet, wêrûnder mangrovebosken, natuerlike bosken, kokosplantaazjes en oare plantaazjes.
== Libbenswize ==
De blaustreke loary fret benammen nektar en blommemoal. Mei de boarstelige punt fan 'e tonge hellet er dy stoffen út blommen.
== Status en bedrigings ==
De blaustreke loary hat in beheind ferspriedingsgebiet en wurdt dêrtroch kwetsber achte foar feroarings yn it leefgebiet. Yn 1997 waard de populaasje rûsd op 112.000 oant 182.000 folwoeksen fûgels. Betrouber ekologysk ûndersyk nei de soarte is lykwols beheind.
De populaasje nimt nei alle gedachten ôf troch it ferlies fan leefgebiet en de fangst foar de hannel yn koai- en fûgelhokfûgels. De soarte is opnommen yn Taheakke II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn beskate wylde bistesoarten regelet.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-streaked-lory-eos-reticulata BirdLife, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/blslor1 eBird, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blslor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwgestreepte_lori Nederlânsktalige Wikipedy – Blauwgestreepte lori]
* [https://cites.org/ CITES – Konvinsje oer de ynternasjonale hannel yn bedrige soarten]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eos reticulata|Blaustreke loary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blaustreke loary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
jfgi1j5atfu0auu1pe6ismv3m021flk
Trichoglossus reticulatus
0
194920
1243428
2026-10-28T18:59:55Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Blaustrekeloary]]
1243428
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Blaustrekeloary]]
263xflpivz207b41h2c5p5drbnvcuar
1243455
1243428
2026-10-28T21:37:00Z
Xqbot
3660
Robot: Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd door wijziging van [[Blaustrekeloary]] naar [[Blaustreke loary]]
1243455
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Blaustreke loary]]
7ogzwy9gcx6glkgrd7qksvbxf78zhns
Alor (eilân)
0
194921
1243430
2026-10-28T20:22:05Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Ynfoboks eilân | namme = Alor | ôfbylding = Alor Island Locator.svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Flagge = | Lokaasje = [[Bandasee]] | Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]] | Lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|20px]] [[Yndoneezje]] | Bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | Namme..."
1243430
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Alor
| ôfbylding = Alor Island Locator.svg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| Flagge =
| Lokaasje = [[Bandasee]]
| Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|20px]] [[Yndoneezje]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 = regintskip (''kabupaten'')
| Namme bestjoerlike ienheid 2= Alor
| Bestjoerlike ienheid 3 =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten =
| Haadstêd = Kalabahi
| Belangrike plakken = Kalabahi
| Ynwennertal = 177.006 <small>(rûzing 2025)</small>
| Befolkingstichtens =
| Maks. lingte =
| Maks. breedte =
| Oerflak = 2.124.92 km²
| Heechste punt = Gunung Muna: 1423 m
| Gebrûk =
| Tiidsône = [[UTC]]+8
| ôfbylding2 =
| ôfbyldingstekst2 =
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| mapwidth = 270
| lat_deg = 8
| lat_min = 15
| lat_sec = 0
| lat_dir = S
| lon_deg = 124
| lon_min = 45
| lon_sec = 0
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Alor yn Yndoneezje
}}
It eilân '''Alor''' makket diel út fan 'e [[Lytse Sûnda-eilannen]] fan [[Yndoneezje]] en foarmet tegearre mei it eilân Pantar en in tal lytsere eilannen de Alorarsjipel. It eilân is likernôch 2.800 fjouwerkante kilometer grut en hat in rûch lânskip. It eilân telt sa'n 140.000 ynwenners.
== Geografy ==
[[Ofbyld:Wonderful Indonesia - Alor.jpg|thumb|left|Alor]]
Alor is fan fulkanyske komôf en hat in tige rûch lânskip. It grutste part fan it eilân is bercheftich, mar oan 'e noardkust leit in opfallend skiereilân dêr't de wichtichste stêd, Kalabahi, leit. Dat skiereilân omfiemet de bestjoerlike distrikten Alor Barat Laut en Kabola, plus de noardlike helte fan it distrikt Mutiara-baai (''kecamatan'' Teluk Mutiara). Dit skiereilân wurdt de "Fûgelkop" neamd. De regio om Kalabahi hinne is it iennige flakke gebiet. Dat is nei alle gedachten de reden wêrom't de Nederlanners dy lokaasje yn 1911 keazen as haadstêd en wichtichste haven (Alor-Kecil).
Op 12 novimber 2004 fûn der in [[ierdskodding]] plak dêr't 34 minsken by ferstoaren en 400 ferwûne by rekken. De skok hie in magnitude fan 7,5 op 'e [[momintmagnitudeskaal]] en in maksimale Mercalli-yntinsiteit fan VIII (earnstich).
== Bestjoer ==
Bestjoerlik heart Alor ta it regintskip Alor, dat diel útmakket fan 'e Yndoneezyske provinsje [[East-Nusa Tenggara]].
== Befolking ==
[[Ofbyld:Abui Dancers (48179437821).jpg|thumb|left|Dûnsende froulju fan 'e Abui op Alor]]
Yn 2010 telde it eilân 145.125 ynwenners op in totaal fan 190.026 yn it hiele regintskip. By de folkstelling fan 2020 wie dat oantal oant 163.377 tanommen, en neffens de offisjele rûzing fan healwei 2025 bedroech de befolking fan it eilân 177.006 ynwenners (mei in befolkingstichtens fan 83,5 ynwenners/km²).
=== Religy ===
Neffens de sifers fan 2020 is 68,46% fan 'e befolking protestantsk, 25,65% islamitysk en 3,04% roomsk-katolyk (yn in pear doarpen). Animistyske rituelen en tradysjes wurde lykwols noch altyd in soad beoefene.
=== Talen ===
De measte fan 'e mear as fyftjin lânseigen talen dy't op Alor praat wurde, hearre ta de Papoeäanske taalfamylje (net-Austronezyske talen). Hjirta hearre ûnder oare it Abuy, Adang, Hamap, Kabola, Kafoa, Woisika, Kelon en Kui.
Dêrnjonken is der it Aloreesk, in [[Malayo-Polynezyske talen|Malayo-Polynezyske taal]] dy't praat wurdt oan 'e kust fan it westlike en súdlike part fan 'e "Fûgelkop" op Alor en op ferskate plakken op omlizzende eilannen. Dat is in dialekt fan it Lamaholot, dat ek yn East-[[Floares (Yndoneezje)|Floares]] en op 'e [[Solorarsjipel]] praat wurdt.
In soad fan 'e Papoeäanske talen op Alor binne bedrige en wurde net mear aktyf oan bern trochjûn. Guon talen wurde troch minder as 1.000 minsken praat. De Universiteit fan Leien hat de lêste tiid in soad wurk makke fan 'e taalkundige dokumintaasje fan dizze talen. De omgongstaal yn it deistich libben is it Aloreesk-Maleisk, in unike fariant fan it Maleisk mei oerienkomsten mei it Kupang-Maleisk. It Yndoneezysk wurdt op skoalle ûnderwiisd en in soad brûkt yn 'e media.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Alor_Island Ingelsktalige Wikipedy - Alor Island]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Alor Island}}
}}
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
1ps9owmnctxc3gr7e84m59s3vzom6lc
Pantar
0
194922
1243432
2026-10-28T20:49:01Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Ynfoboks eilân | namme = Pantar | ôfbylding = Sirung volcano, Pantar island, Alor Archipelago, Indonesia.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung | Flagge = | Lokaasje = [[Bandasee]] | Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]] | Lân = Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|2..."
1243432
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Pantar
| ôfbylding = Sirung volcano, Pantar island, Alor Archipelago, Indonesia.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung
| Flagge =
| Lokaasje = [[Bandasee]]
| Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|20px]] [[Yndoneezje]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 = regintskip (''kabupaten'')
| Namme bestjoerlike ienheid 2= [[Alor (regintskip)|Alor]]
| Bestjoerlike ienheid 3 =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = Baranusa, Kabir
| Ynwennertal =
| Befolkingstichtens =
| Maks. lingte = likernôch 50 km
| Maks. breedte = 29 km
| Oerflak = 771,98 km²
| Heechste punt = [[Sirung (fulkaan)|Sirung]]: 862 m
| Gebrûk =
| Tiidsône = [[UTC]]+8
| ôfbylding2 =
| ôfbyldingstekst2 =
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| mapwidth =
| lat_deg = 8
| lat_min = 25
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 124
| lon_min = 07
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Pantar yn Yndoneezje
}}
'''Pantar''' (Yndonezysk: ''Pulau Pantar'') is it op ien nei grutste eilân fan 'e [[Alorarsjipel]] yn it easten fan [[Yndoneezje]], nei it eilân [[Alor]].
Pantar leit westlik fan Alor, mei de [[Alorstrjitte]] tusken beide eilannen. Oan 'e westkant skiedt dy strjitte it eilân fan 'e [[Solorarsjipel]]. Yn it suden leit de [[Strjitte fan Obai]] en yn it noarden de [[Bandasee]]. It eilân [[Timor]] leit likernôch 72 kilometer nei it suden.
== Geografy ==
[[Ofbyld:Sirung volcano, Pantar island, Alor Archipelago, Indonesia.jpg|thumb|Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung]]
Pantar is likernôch 50 kilometer lang fan noard nei súd. De breedte fariearret fan 11 oant 29 kilometer. It eilân hat in oerflak fan 771,98 km².
It lânskip fan Pantar kin yn twa geografyske gebieten ferdield wurde. Yn it easten lizze griene heuvels dy't steil ôfrinne nei de kust fan 'e Strjitte fan Alor. It westen is flakker en bestiet foar in grut part út in flakte dy't fan 'e [[Sirung (fulkaan)|Sirung]] ôf nei it westen ôfrint. Sirung is in aktive fulkaan fan 862 meter heech.
It westlike part is fan natuere drûger en minder ticht befolke as it eastlike part. Troch de relatyf lege lizzing is Pantar troch de bank nommen drûger as it oanbuorjende Alor. It drûge seizoen duorret lang. Yn 'e reintiid falt der in soad delslach, mei de grutste hoemannichten yn jannewaris en febrewaris.
De wichtichste plakken op it eilân binne Baranusa en Kabir. Baranusa leit op in lyts [[skiereilân]] oan 'e noardkust, by de Blangmerangbaai. Kabir is in lytse haven oan 'e eastkust, rjocht foar Alor oer.
== Skiednis ==
De âldst bekende skriftlike fermelding fan Pantar stiet yn it 14e-iuwske Javaanske gedicht ''[[Nagarakretagama]]''. Dat gedicht beskriuwt de macht en de omfang fan it ryk fan [[Majapahit]] ûnder kening [[Hayam Wuruk]]. Pantar wurdt dêryn oantsjut mei de namme ''Galiao'', in namme dy't ek mei de Alorarsjipel ferbûn is.
It is lykwols net wis wêr't it gebiet lei dat yn dy tiid ûnder it gesach fan it Majapahityk ryk stie.
== Befolking ==
De befolking fan Pantar bestiet benammen út protestantske kristenen en moslims. Neffens statistiken út 2022 foarmen protestanten likernôch 62% fan 'e befolking fan 'e fiif distrikten op it eilân, moslims likernôch 37% en katoliken likernôch 1%. Moslims wenje foaral yn 'e kustdoarpen, wylst protestantske kristenen meastentiids yn it binnenlân wenje.
== Bestjoer ==
Pantar heart ta it [[Alor (regintskip)|regintskip Alor]], dat diel útmakket fan 'e provinsje [[East-Nusa Tenggara]] yn Yndoneezje.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Pantar Ingelsktalige Wikipedy - Pantar]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Alor Island}}
}}
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
qems4kostjieybnp5vnmop20vexug1b
1243433
1243432
2026-10-28T20:51:48Z
RomkeHoekstra
10582
1243433
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Pantar
| ôfbylding = Nusa Tenggara Timur.png
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung
| Flagge =
| Lokaasje = [[Bandasee]]
| Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|20px]] [[Yndoneezje]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 = regintskip (''kabupaten'')
| Namme bestjoerlike ienheid 2= [[Alor (regintskip)|Alor]]
| Bestjoerlike ienheid 3 =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = Baranusa, Kabir
| Ynwennertal =
| Befolkingstichtens =
| Maks. lingte = likernôch 50 km
| Maks. breedte = 29 km
| Oerflak = 771,98 km²
| Heechste punt = [[Sirung (fulkaan)|Sirung]]: 862 m
| Gebrûk =
| Tiidsône = [[UTC]]+8
| ôfbylding2 =
| ôfbyldingstekst2 =
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| mapwidth =
| lat_deg = 8
| lat_min = 25
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 124
| lon_min = 07
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Pantar yn Yndoneezje
}}
'''Pantar''' (Yndonezysk: ''Pulau Pantar'') is it op ien nei grutste eilân fan 'e [[Alorarsjipel]] yn it easten fan [[Yndoneezje]], nei it eilân [[Alor]].
Pantar leit westlik fan Alor, mei de [[Alorstrjitte]] tusken beide eilannen. Oan 'e westkant skiedt dy strjitte it eilân fan 'e [[Solorarsjipel]]. Yn it suden leit de [[Strjitte fan Obai]] en yn it noarden de [[Bandasee]]. It eilân [[Timor]] leit likernôch 72 kilometer nei it suden.
== Geografy ==
[[Ofbyld:Sirung volcano, Pantar island, Alor Archipelago, Indonesia.jpg|thumb|left|Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung]]
Pantar is likernôch 50 kilometer lang fan noard nei súd. De breedte fariearret fan 11 oant 29 kilometer. It eilân hat in oerflak fan 771,98 km².
It lânskip fan Pantar kin yn twa geografyske gebieten ferdield wurde. Yn it easten lizze griene heuvels dy't steil ôfrinne nei de kust fan 'e Strjitte fan Alor. It westen is flakker en bestiet foar in grut part út in flakte dy't fan 'e [[Sirung (fulkaan)|Sirung]] ôf nei it westen ôfrint. Sirung is in aktive fulkaan fan 862 meter heech.
It westlike part is fan natuere drûger en minder ticht befolke as it eastlike part. Troch de relatyf lege lizzing is Pantar troch de bank nommen drûger as it oanbuorjende Alor. It drûge seizoen duorret lang. Yn 'e reintiid falt der in soad delslach, mei de grutste hoemannichten yn jannewaris en febrewaris.
De wichtichste plakken op it eilân binne Baranusa en Kabir. Baranusa leit op in lyts [[skiereilân]] oan 'e noardkust, by de Blangmerangbaai. Kabir is in lytse haven oan 'e eastkust, rjocht foar Alor oer.
== Skiednis ==
De âldst bekende skriftlike fermelding fan Pantar stiet yn it 14e-iuwske Javaanske gedicht ''[[Nagarakretagama]]''. Dat gedicht beskriuwt de macht en de omfang fan it ryk fan [[Majapahit]] ûnder kening [[Hayam Wuruk]]. Pantar wurdt dêryn oantsjut mei de namme ''Galiao'', in namme dy't ek mei de Alorarsjipel ferbûn is.
It is lykwols net wis wêr't it gebiet lei dat yn dy tiid ûnder it gesach fan it Majapahityk ryk stie.
== Befolking ==
De befolking fan Pantar bestiet benammen út protestantske kristenen en moslims. Neffens statistiken út 2022 foarmen protestanten likernôch 62% fan 'e befolking fan 'e fiif distrikten op it eilân, moslims likernôch 37% en katoliken likernôch 1%. Moslims wenje foaral yn 'e kustdoarpen, wylst protestantske kristenen meastentiids yn it binnenlân wenje.
== Bestjoer ==
Pantar heart ta it [[Alor (regintskip)|regintskip Alor]], dat diel útmakket fan 'e provinsje [[East-Nusa Tenggara]] yn Yndoneezje.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Pantar Ingelsktalige Wikipedy - Pantar]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Alor Island}}
}}
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
33kodatu1wiginj04znmt8jbbrr6x1s
1243434
1243433
2026-10-28T20:54:46Z
RomkeHoekstra
10582
1243434
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Pantar
| ôfbylding = Nusa Tenggara Timur.png
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung
| Flagge =
| Lokaasje = [[Bandasee]]
| Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|20px]] [[Yndoneezje]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 = regintskip (''kabupaten'')
| Namme bestjoerlike ienheid 2= [[Alor (regintskip)|Alor]]
| Bestjoerlike ienheid 3 =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = Baranusa, Kabir
| Ynwennertal = 45.660 <small>(rûzing 2025)</small>
| Befolkingstichtens = 59 ynw./km²
| Maks. lingte = likernôch 50 km
| Maks. breedte = 29 km
| Oerflak = 771,98 km²
| Heechste punt = [[Sirung (fulkaan)|Sirung]]: 862 m
| Gebrûk =
| Tiidsône = [[UTC]]+8
| ôfbylding2 =
| ôfbyldingstekst2 =
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| mapwidth =
| lat_deg = 8
| lat_min = 25
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 124
| lon_min = 07
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Pantar yn Yndoneezje
}}
'''Pantar''' (Yndonezysk: ''Pulau Pantar'') is it op ien nei grutste eilân fan 'e [[Alorarsjipel]] yn it easten fan [[Yndoneezje]], nei it eilân [[Alor]].
Pantar leit westlik fan Alor, mei de [[Alorstrjitte]] tusken beide eilannen. Oan 'e westkant skiedt dy strjitte it eilân fan 'e [[Solorarsjipel]]. Yn it suden leit de [[Strjitte fan Obai]] en yn it noarden de [[Bandasee]]. It eilân [[Timor]] leit likernôch 72 kilometer nei it suden.
== Geografy ==
[[Ofbyld:Sirung volcano, Pantar island, Alor Archipelago, Indonesia.jpg|thumb|left|Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung]]
Pantar is likernôch 50 kilometer lang fan noard nei súd. De breedte fariearret fan 11 oant 29 kilometer. It eilân hat in oerflak fan 771,98 km².
It lânskip fan Pantar kin yn twa geografyske gebieten ferdield wurde. Yn it easten lizze griene heuvels dy't steil ôfrinne nei de kust fan 'e Strjitte fan Alor. It westen is flakker en bestiet foar in grut part út in flakte dy't fan 'e [[Sirung (fulkaan)|Sirung]] ôf nei it westen ôfrint. Sirung is in aktive fulkaan fan 862 meter heech.
It westlike part is fan natuere drûger en minder ticht befolke as it eastlike part. Troch de relatyf lege lizzing is Pantar troch de bank nommen drûger as it oanbuorjende Alor. It drûge seizoen duorret lang. Yn 'e reintiid falt der in soad delslach, mei de grutste hoemannichten yn jannewaris en febrewaris.
De wichtichste plakken op it eilân binne Baranusa en Kabir. Baranusa leit op in lyts [[skiereilân]] oan 'e noardkust, by de Blangmerangbaai. Kabir is in lytse haven oan 'e eastkust, rjocht foar Alor oer.
== Skiednis ==
De âldst bekende skriftlike fermelding fan Pantar stiet yn it 14e-iuwske Javaanske gedicht ''[[Nagarakretagama]]''. Dat gedicht beskriuwt de macht en de omfang fan it ryk fan [[Majapahit]] ûnder kening [[Hayam Wuruk]]. Pantar wurdt dêryn oantsjut mei de namme ''Galiao'', in namme dy't ek mei de Alorarsjipel ferbûn is.
It is lykwols net wis wêr't it gebiet lei dat yn dy tiid ûnder it gesach fan it Majapahityk ryk stie.
== Befolking ==
De befolking fan Pantar bestiet benammen út protestantske kristenen en moslims. Neffens statistiken út 2022 foarmen protestanten likernôch 62% fan 'e befolking fan 'e fiif distrikten op it eilân, moslims likernôch 37% en katoliken likernôch 1%. Moslims wenje foaral yn 'e kustdoarpen, wylst protestantske kristenen meastentiids yn it binnenlân wenje.
== Bestjoer ==
Pantar heart ta it [[Alor (regintskip)|regintskip Alor]], dat diel útmakket fan 'e provinsje [[East-Nusa Tenggara]] yn Yndoneezje.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Pantar Ingelsktalige Wikipedy - Pantar]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Alor Island}}
}}
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
eksy9jns23s9e5qyapw61qp2r0lghey
1243435
1243434
2026-10-28T20:55:34Z
RomkeHoekstra
10582
[[]]
1243435
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks eilân
| namme = Pantar
| ôfbylding = Nusa Tenggara Timur.png
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung
| Flagge =
| Lokaasje = [[Bandasee]]
| Eilannegroep = [[Alorarsjipel]] / [[Lytse Sûnda-eilannen]]
| Lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|border|20px]] [[Yndoneezje]]
| Bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[East-Nusa Tenggara]]
| Bestjoerlike ienheid 2 = regintskip (''kabupaten'')
| Namme bestjoerlike ienheid 2= [[Alor (regintskip)|Alor]]
| Bestjoerlike ienheid 3 =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten =
| Haadstêd =
| Belangrike plakken = Baranusa, Kabir
| Ynwennertal = 45.660 <small>(rûzing 2025)</small>
| Befolkingstichtens = 59 ynw./km²
| Maks. lingte = likernôch 50 km
| Maks. breedte = 29 km
| Oerflak = 771,98 km²
| Heechste punt = [[Sirung (fulkaan)|Sirung]]: 862 m
| Gebrûk =
| Tiidsône = [[UTC]]+8
| ôfbylding2 =
| ôfbyldingstekst2 =
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = Yndoneezje-reliëf
| mapwidth =
| lat_deg = 8
| lat_min = 25
| lat_sec = 00
| lat_dir = S
| lon_deg = 124
| lon_min = 07
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Pantar yn Yndoneezje
}}
'''Pantar''' (Yndonezysk: ''Pulau Pantar'') is it op ien nei grutste eilân fan 'e [[Alorarsjipel]] yn it easten fan [[Yndoneezje]], nei it eilân [[Alor (eilân)|Alor]].
Pantar leit westlik fan Alor, mei de [[Alorstrjitte]] tusken beide eilannen. Oan 'e westkant skiedt dy strjitte it eilân fan 'e [[Solorarsjipel]]. Yn it suden leit de [[Strjitte fan Obai]] en yn it noarden de [[Bandasee]]. It eilân [[Timor]] leit likernôch 72 kilometer nei it suden.
== Geografy ==
[[Ofbyld:Sirung volcano, Pantar island, Alor Archipelago, Indonesia.jpg|thumb|left|Loftfoto fan 'e fulkaan Sirung]]
Pantar is likernôch 50 kilometer lang fan noard nei súd. De breedte fariearret fan 11 oant 29 kilometer. It eilân hat in oerflak fan 771,98 km².
It lânskip fan Pantar kin yn twa geografyske gebieten ferdield wurde. Yn it easten lizze griene heuvels dy't steil ôfrinne nei de kust fan 'e Strjitte fan Alor. It westen is flakker en bestiet foar in grut part út in flakte dy't fan 'e [[Sirung (fulkaan)|Sirung]] ôf nei it westen ôfrint. Sirung is in aktive fulkaan fan 862 meter heech.
It westlike part is fan natuere drûger en minder ticht befolke as it eastlike part. Troch de relatyf lege lizzing is Pantar troch de bank nommen drûger as it oanbuorjende Alor. It drûge seizoen duorret lang. Yn 'e reintiid falt der in soad delslach, mei de grutste hoemannichten yn jannewaris en febrewaris.
De wichtichste plakken op it eilân binne Baranusa en Kabir. Baranusa leit op in lyts [[skiereilân]] oan 'e noardkust, by de Blangmerangbaai. Kabir is in lytse haven oan 'e eastkust, rjocht foar Alor oer.
== Skiednis ==
De âldst bekende skriftlike fermelding fan Pantar stiet yn it 14e-iuwske Javaanske gedicht ''[[Nagarakretagama]]''. Dat gedicht beskriuwt de macht en de omfang fan it ryk fan [[Majapahit]] ûnder kening [[Hayam Wuruk]]. Pantar wurdt dêryn oantsjut mei de namme ''Galiao'', in namme dy't ek mei de Alorarsjipel ferbûn is.
It is lykwols net wis wêr't it gebiet lei dat yn dy tiid ûnder it gesach fan it Majapahityk ryk stie.
== Befolking ==
De befolking fan Pantar bestiet benammen út protestantske kristenen en moslims. Neffens statistiken út 2022 foarmen protestanten likernôch 62% fan 'e befolking fan 'e fiif distrikten op it eilân, moslims likernôch 37% en katoliken likernôch 1%. Moslims wenje foaral yn 'e kustdoarpen, wylst protestantske kristenen meastentiids yn it binnenlân wenje.
== Bestjoer ==
Pantar heart ta it [[Alor (regintskip)|regintskip Alor]], dat diel útmakket fan 'e provinsje [[East-Nusa Tenggara]] yn Yndoneezje.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Pantar Ingelsktalige Wikipedy - Pantar]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Alor Island}}
}}
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lytse Sûnda-eilannen]]
dbwjstvvcc2i7ol2b6u2ax25ekw16bi
Pantar (eilân)
0
194923
1243438
2026-10-28T21:04:16Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Pantar]]
1243438
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Pantar]]
1eczbyu82ondpg4oxckwv8aaumyclil
Kserofiten
0
194924
1243448
2026-10-28T21:30:58Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
Ferwiist troch nei [[Kserofyt]]
1243448
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kserofyt]]
bstyoe7ixtszuvzdf02byhtnwgh4kxt
Blaustrekeloary
0
194925
1243453
2026-10-28T21:34:12Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Blaustrekeloary]] omneamd ta [[Blaustreke loary]]: It binne dochs twa wurden, of begryp ik dit no ferkeard?
1243453
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Blaustreke loary]]
7ogzwy9gcx6glkgrd7qksvbxf78zhns
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 27
10
194926
1243458
2026-10-28T21:42:50Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 27
1243458
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Skilige Pypke (2026).jpg|right|250px]]
It '''Skilige Pypke''' wie in âlde [[brêge]] oan 'e Oastein nei de Boppewei oer de [[Goddeloaze Singel]] tichteby [[Feanwâlden]] yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Fryslân]]. In ûnferhurde loane (no de Goddeloaze Singel) rûn fan 'e brêge ôf nei it noarden bylâns de [[Singelsfeart]], dêr't earder in [[hearehûs]] njonken de wei stie. Yn dat hearehûs wenne eartiids in âldkeardel allinnich, dy't alderheislikste fûl op 'e sinten siet en al syn kostberheden efter it slot yn in leaden kiste bewarre. Nei syn hommels [[ferstjerren]] wie it sizzen dat er yn 'e omkriten fan it hûs en de brêge [[spûk|omspûke]]. Yn 2015 waard de brêge ôfbrutsen om plak te meitsjen foar in nei brêge yn it ramt fan 'e oanlis fan 'e [[Sintrale As]].
:''[[Skilige Pypke|Lês fierder]]''
ih0p5qimzsqrvp2q2h1xrw8nfqk0ugs
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 28
10
194927
1243460
2026-10-28T22:02:28Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 28
1243460
wikitext
text/x-wiki
[[File:EP Haupteingang IMGP4199.jpg|right|250px]]
'''Europa-Park''' is in [[attraksjepark]] by Rust yn de [[Dútslân|Dútske]] dielsteat [[Baden-Wuertemberch]], dat oprjochte waard yn [[1975]]. It [[tema]] fan it park is it [[wrâlddiel]] [[Europa]] mei de dêr besteande [[kultuer]]en. It park beslacht in [[oerflak]] fan 95 [[hektare]], dat ferdield is yn tweintich temagebieten wijd oan 'e ferskate Europeeske lannen. Der binne likernôch hûndert ûnderskate attraksjes, wêrûnder fêste shows en fjirtjin achtbanen. It byhearrende [[resort]] omfettet seis [[hotel]]s, in camping, in [[tipy]]doarp, in [[bioskoop]] en in konferinsjesintrum. Yn [[2023]] wie Europa-Park nei it Disneyland Park yn [[Parys]] it bêst besochte attraksjepark fan Europa. Yn it represintative jier [[2022]] mocht it park 5,4 miljoen besikers ferwolkomje. It resort as gehiel hie mear as 6 miljoen besikers. Yn itselde jier waard it park troch it [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tydskrift]] ''Amusement Today'' foar de achtste kear op rige útkeazen as it bêste attraksjepark fan 'e wrâld.
:''[[Europa-Park|Lês fierder]]''
ngfi6tipe0200w7lipscm98ph34yp0d
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 29
10
194928
1243461
2026-10-28T22:09:48Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 29
1243461
wikitext
text/x-wiki
[[File:Imperial - Flickr - zenera (2005 photo; cropped 2022).jpg|right|180px]]
De '''kat''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Felis catus''; foarh. ''Felis silvestris catus'') is in [[sûchdier]] út it [[skift]] fan 'e [[rôfdieren]] (''Carnivora''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kateftigen]] (''Felidae''), de [[ûnderfamylje]] fan 'e [[lytse katten]] (''Felinae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[wylde katten]] (''Felis''). Ta ûnderskie fan 'e [[wylde kat]] (''Catus silvestris'') wurdt dit bist ek wol de hûskat of húskat of de nuete kat neamd. It [[mantsje]] is yn it [[Frysk]] in boarre en it [[wyfke]] in poes. In jong is in jongkatsje, hoewol't it [[Ingelsk]]e [[lienwurd]] kitten hieltyd mear ynboargere rekket. De kat is ien fan wrâlds âldste [[húsdier]]en, dy't al hast 10.000 [[jier]] lang mei de [[minske]] oplûkt. Katten binne [[karnivoar]]e [[rôfdier]]en, dy't fan natuere benammen [[nachtdier|nachts aktyf]] binne.
Foarhinne waarden katten faak ynset om lytse [[kjifdieren]] by minsklike [[iten]]sfoarrieden wei te hâlden ("mûzjen"), mar tsjintwurdich hawwe se ornaris de funksje fan selskipsdier. As sadanich hawwe se in [[kosmopolityske fersprieding]] berikt. Troch mei de bisten te fokken binne der in soad ferskillende [[list fan katterassen|katterassen]] ûntstien. Wat [[domestisearring]] oangiet, komt de kat foar yn trije typen: it echte [[húsdier]], de healwylde [[boerekat]] en de [[ferwyldere kat]], dy't foar minsken alhiel net te benaderjen is. Ferwyldere katten kinne yn 'e [[natoer]] in protte skea oanrjochtsje, benammen yn gebieten dêr't se net thúshearre, lykas [[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en de eilannen fan [[Oseaanje]]. Anno [[2021]] wiene der wrâldwiid nei skatting 700 miljoen katten, wêrmei't dit bist it op ien nei [[populêr]]ste húsdier is, nei de [[hûn]] (wêrfan't der 900 miljoen wiene). Yn [[Nederlân]] libben yn [[2025]] 3–4 miljoen katten.
:''[[kat|Lês fierder]]''
hax08ykj31r711p1lhb7wz5y5s8cuwg
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 30
10
194929
1243463
2026-10-28T22:13:04Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 30
1243463
wikitext
text/x-wiki
[[File:Wonder Lake and Denali.jpg|right|250px]]
De '''Denali''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [dɪˈnɑːli], likernôch: "din-<u>naa</u>-ly"), oant [[2015]] (ek) bekend as de '''Mount McKinley''', is in [[berch]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Alaska]] dy't mei in hichte fan 6.190 [[meter|m]] de heechste berch fan [[Noard-Amearika]] is. De Denali heart ta it [[Alaskaberchtme]], dat ûnderdiel útmakket fan it Pasifysk Kustberchtme. It is de op twa nei meast isolearre berch fan 'e wrâld, nei de [[Mount Everest]] yn 'e [[Himalaya]] en de Aconcagua yn 'e [[Andes]]. De Denali is in [[rots]]massyf fan granyt, dat leit yn it dernei ferneamde [[Nasjonaal Park en Wyldreservaat Denali]]. Ynsafier bekend waard yn [[1903]] foar it earst besocht de berch te [[berchbeklimmen|beklimmen]], wêrnei't yn [[1913]] de earste súksesfolle betwinging fan 'e Denali plakfûn. Fan in [[ekspedysje]] fan fjouwer man berikte Walter Harper doe as earste de top.
:''[[Denali|Lês fierder]]''
jw927aswzqvqipgczyu2b3azkq86zo4
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 31
10
194930
1243464
2026-10-28T22:16:49Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 31
1243464
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ambersweet_oranges.jpg|right|200px]]
'''Oranje''' is in [[kleur]] dy't him yn it [[spektrum]] fan [[sichtber ljocht]] en yn 'e [[kleuresirkel]] tusken [[giel]] en [[read]] yn befynt. De kleur hat in [[weachlingte]] fan likernôch 590-620 [[nanometer|nm]] en in [[frekwinsje]] fan rûchwei 505-480 [[tearahertz|THz]]. Oranje is sawol by [[additive kleurminging]] as [[subtraktive kleurminging]] in [[sekundêre kleur]]. It is de [[komplemintêre kleur]] fan ultramaryn. Kwa [[tint]]en rint oranje útinoar fan [[goud (kleur)|goud]], dat ek as in soarte [[giel]] beskôge wurde kin, oant [[skarlekken (kleur)|skarlekken]], dat ek in foarm fan [[read]] is. 'Dûnkeroranje' wurdt frijwol nea sa neamd, mar stiet ynstee bekend as [[brún]]. Oranje is de [[kultureel ikoan|nasjonale kleur]] fan [[Nederlân]]. It wurdt fierders assosjearre mei [[amusemint]], [[waarmte]], [[fjoer]], [[enerzjy]], gefaar, de [[hjerst]] en [[Halloween]]. It is ek de ynternasjonale kleur fan 'e [[kristen-demokrasy]] en (as saffraan) de [[hillichheid|hillige]] kleur fan it [[hindoeïsme]], [[boedisme]] en [[sikhisme]]. Yn 'e [[heraldyk]] is oranje in moderne [[heraldyske kleur]] dy't troch lang net alle autoriteiten erkend wurdt.
:''[[Oranje|Lês fierder]]''
0mvvm6hkgpybcez5kmtbupfz1ftj39s
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 32
10
194931
1243466
2026-10-28T22:20:06Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 32
1243466
wikitext
text/x-wiki
[[File:Chief Black Kettle.jpg|right|180px]]
'''Swarte Tsjettel''' ([[Sjajinsk]]: '''Moketavato''', útspr.: [mokɪtavato]; [[Ingelsk]]e oersetting: '''Black Kettle'''; ±[[1803]] – oan 'e rivier de [[Washita (rivier)|Washita]] ([[Oklahoma]]), [[27 novimber]] [[1868]]) wie in [[opperhaad]] fan 'e [[Súdlike Sjajinnen]] (''Southern Cheyenne''), in [[Yndianen|Yndiaansk]] folk fan 'e [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] fan [[Noard-Amearika]]. Hoewol't er him fersette tsjin 'e opkringende [[kolonisaasje]] fan Yndiaansk lân troch de [[Feriene Steaten|Amerikanen]], wied er in fredesstifter, dy't [[ferdraggen]] akseptearre om syn folk te beskermjen. Nettsjinsteande dat waard er ferskate kearen it doelwyt fan Amerikaanske agresje. Hy oerlibbe yn [[1864]] it [[Bloedbad fan Sand Creek]], mar kaam om yn it [[Bloedbad fan de Washita]], in Amerikaanske oanfal op syn kamp yn [[1868]].
:''[[Swarte Tsjettel|Lês fierder]]''
na4zqem3qegy5fcotn72q9stzsfo679
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 33
10
194932
1243468
2026-10-28T22:25:09Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 33
1243468
wikitext
text/x-wiki
[[File:De Silveren Rinkelbel (printinge 1908).jpg|right|180px]]
'''''De Silveren Rinkelbel''''' is in [[novelle]] (hoewol gauris oantsjut as in 'koarte [[roman]]') fan 'e hân fan 'e [[19e iuw|njoggentjinde-iuwske]] [[Frysk|Fryske]] [[skriuwer]] [[Waling Dykstra]] ([[1821]]-[[1914]]). It wurk hat as [[ûndertitel]]: ''In Wonderlike Skiednis út 'e Lêste Helte fan 'e Achttjinde Iuw'', en kin sadwaande ta it [[sjenre]] fan 'e [[histoaryske roman|histoaryske fiksje]] rekkene wurde. ''De Silveren Rinkelbel'' waard foar it earst útjûn yn [[1856]], by [[útjouwerij]] Telenga yn [[Frjentsjer]]. Dêrnei folgen sân [[werprintinge]]n, yn [[1866]], [[1887]], [[1908]], [[1930]], [[1950]], [[1987]] en [[1991]], mei dêropta noch in achtstenien yn [[2003]] yn it ramt fan 'e rige ''[[Fryske Klassiken II]]'', publisearre troch [[Utjouwerij Fryslân]] yn gearwurking mei de [[Afûk]] en mei in [[neiwurd]] fan [[Philippus H. Breuker]]. De [[Nederlânsk]] [[oersetting]], fan 'e hân fan Dykstra sels, kaam al yn [[1857]] út. Yn [[1985]] ferskynde der fierders in [[Biltsk|Biltske]] oersetting, makke troch Hanne Kúkken.
:''[[De Silveren Rinkelbel|Lês fierder]]''
3vtqp88ermsal2cxxi0473vcikgka5f
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 34
10
194933
1243469
2026-10-28T22:29:54Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 34
1243469
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag_of_French_Polynesia.svg|border|right|230px]]
'''Frânsk-Polyneezje''', ek [[stavering|skreaun]] as '''Frânsk-Polynezië''' ([[Frânsk]]: ''Polynésie française'', útspr.: [pɔlineˈzi fʁɔ̃ˈsɛːz], likernôch: "poh-ly-nee-<u>zy</u> fchông-<u>sêz</u>; Tahitiaansk: ''Pōrīnetia Farāni'', útspr.: [poːriːnetia faraːni], likernôch: "poo-rii-nit-ty-ah fah-raa-ni") is in [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] en fan in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]]. Frânsk-Polyneezje leit yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]] en makket diel út fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]]. It bestiet út fiif [[eilannegroep]]en, en hat in trochsneed fan mear as 2.400 [[km]] fan [[east]] nei [[west]]. De wichtichste arsjipel wurdt foarme troch de [[Genoatskipseilannen]], mei [[Tahity]] as haadeilân. Dêr leit ek [[Papeete]], de [[haadstêd]] fan Frânsk-Polyneezje. It op ien nei bekendste eilân is de eksoatyske [[fakânsje]]bestimming [[Bora Bora]]. Neffens de [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Frânsk-Polyneezje doe krapoan 279.000 ynwenners. De iennichste [[offisjele taal]] is it [[Frânsk]], mar de lânseigen Polynezyske talen genietsje in beskate erkenning as [[streektalen]].
De eilannen fan Frânsk-Polyneezje waarden om it begjin fan 'e [[Westerske jiertelling]] hinne foar it earst troch de [[minske]] [[kolonisearre]] yn it ramt fan it Grutte Polynezyske Folkeferfarren. De earste moeting fan 'e lânseigen befolking mei [[Jeropa|Jeropeeske]] [[seelju|seefarders]] wie yn [[1521]]. Harren [[kristenjen|kristening]] troch [[Westerske wrâld|Westerske]] [[sindeling]]en begûn oan 'e ein fan 'e [[achttjinde iuw]]. Yn [[1842]] rôp Frankryk in protektoraat út oer it [[Keninkryk Tahity]], en yn 'e folgjende krapoan sechstich jier waard de rest fan Frânsk-Polyneezje ta [[koloanje]] makke. Sûnt [[1977]] genietet it gebiet in beskate mjitte fan [[selsbestjoer]]. Frânsk-Polyneezje stiet noch altyd op 'e list fan 'e [[Feriene Naasjes]] fan gebieten dy't noch dekolonisearre wurde moatte.
:''[[Frânsk-Polyneezje|Lês fierder]]''
9pzdtgw2m69chnieftbeubkfrlmawrl
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 35
10
194934
1243470
2026-10-28T22:35:59Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 35
1243470
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lizard_Collage.jpg|right|250px]]
'''Hagedissen''' is de gongbere beneaming foar alle [[skobhûdigen|skobhûdige]] [[reptilen]] dy't gjin [[slangen]] (''Serpentes'') binne. Soms wurde de wjirmhagedissen (''Amphisbaenia'') der ek net ta rekkene, mar meastal wol. Yn totaal binne der mear as 7.100 ûnderskate [[soarte]]n hagedissen, en dy bisten hawwe as groep in [[kosmopolityske fersprieding]] wêrby't se inkeld op [[Antarktika]] en yn 'e [[Arktis]] en op guon ôfhandige [[eilannen]] ûntbrekke. Foarhinne waarden hagedissen mei de [[wittenskiplike namme]] ''Lacertilia'' beskôge as in [[ûnderskift]] fan it [[skift]] fan 'e [[skobhûdigen]] (''Squamata''), mar tsjintwurdich is dúdlik dat dat in [[parafyletysk]]e en dêrom [[taksonomy]]sk ûnjildige groep is, mei't guon soarten hagedissen nauwer besibbe binne oan 'e slangen as oan oare hagedissen. De bekendste subgroepen fan hagedissen binne de gekko's, skinken, echte hagedissen, agamen, kameleöns, leguanen, faranen en blynslangen.
Kwa uterlik wurde hagedissen karakterisearre troch in [[hûd]] dy't oerdutsen is mei [[skob]]ben. Se hawwe gjin [[hier (begroeiïng)|hier]], dat as lichemsskaaimerk beheind is ta [[sûchdieren]]. Yn grutte rinne hagedissen útinoar fan beskate soarten kameleöns en gekko's dy't mar inkele [[sintimeter]]s lang binne, oant de Komodofaraan, dy't 3 [[meter|m]] mjit. De measte hagedissen [[rinne]] op fjouwer [[poat]]en en meitsje by it [[rinnen]] in sterke hinne-en-werjende sydlingse beweging. Beskate kloften, dy't ûnderling net nau oaninoar besibbe binne, hawwe troch [[konverginte evolúsje]] krekt as slangen har poaten ferlern en krûpe op 'e hûd fan 'e [[bealch]] om. Sokke bisten wurde [[poatleaze hagedis]]sen neamd.
Hagedissen binne [[kâldbloedige]] bisten, dy't ferlet hawwe fan in beskate troch de [[sinne]] fersoarge [[waarmte]] om aktyf wêze te kinnen. Se binne oer it algemien [[territoarium (biology)|territoriaal]], benammen de [[mantsje]]s, en ûnderlinge gefjochten tusken leden fan deselde soarte komme gauris foar. Fierwei de measte soarten hagedissen binne [[karnivoar]]en, dy't har [[proai]] almeast út in mûklaach wei oer it mad komme. It menu fan 'e lytsere soarten bestiet foar it measte part út [[ynsekten]], mar de Komodofaraan [[jacht (aktiviteit)|bejaget]] bisten sa grut as wetterbuffels. Om sels oan [[rôfdier]]en te ûntkommen, hawwe ûnderskate soarten hagedissen ferskillende [[evolúsje|evolúsjonêre]] oanpassing ûntwikkele, lykas in [[skutkleur]], giftigens, refleksblieden en autotomy: it fermogen om 'e [[sturt]] ôf te smiten (by wize fan ôfliedingsmaneuver) en dy letter op 'e nij oangroeie te litten.
:''[[Hagedissen|Lês fierder]]''
6og8pnegbou9qiaxi3j89u9qfn9gfjv
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 36
10
194935
1243471
2026-10-28T22:41:13Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 36
1243471
wikitext
text/x-wiki
[[File:Spartacus_(1960)_movie_logo.png|right|180px]]
[[File:Spartacus_-_1960_-_poster.png|right|180px]]
'''''Spartacus''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[oarlochsfilm|oarlochs]]- en [[dramafilm]] yn [[Technicolor]] út [[1960]] ûnder [[rezjy]] fan Stanley Kubrick. De [[haadrol]]len, yn wat ek oantsjut wurde kin as in [[swurd-en-sandalefilm]], waarden spile troch [[Kirk Douglas]] en Jean Simmons, mei Laurence Olivier, [[Peter Ustinov]], [[Charles Laughton]] en Tony Curtis yn 'e wichtichste [[byrol]]len. De [[titel (namme)|titel]] ferwiist nei [[Spartakus]], de lieder fan 'e [[opstân|opstannige]] [[slavernij|slaven]] yn 'e Trêde Slave-oarloch ([[73 f.Kr.|73]]–[[71 f.Kr.]]) yn 'e [[Romeinske Republyk]]. It [[plot|ferhaal]] folget Spartakus fan syn jierren as slaaf yn 'e stiengatten fan [[Lybje]], fia syn training as [[gladiator]] en syn liederskip fan 'e slave-opstân oant syn úteinlike finzenname en [[krusiging]] troch de [[Romeinen]]. Tagelyk besteget de film ek oandacht oan 'e [[politike]] yntriizjes yn 'e Romeinske Republyk, dy't it paad tariede foar de takomstige machtsoername troch [[Julius Caesar]].
[[Kirk Douglas]], dy't de [[titelrol]] fertolke, wie teffens de eigner fan [[Bryna Productions]], de [[filmstudio|studio]] dy't de film makke. Hy wie dêrom ek [[útfierend produsint]], en hy wie dejinge dy't nei ien wike fan [[opnamen (film)|opnamen]] de oarspronklike [[regisseur]], Anthony Mann, [[ûntsloech]] en ferfong troch Kubrick. Douglas makke mei ''Spartacus'' ek eigenhandich in ein oan 'e [[Swarte List fan Hollywood]] troch iepentlik de as [[kommunist]] weisette Dalton Trumbo yn te hieren as [[senarioskriuwer]]. ''Spartacus'' krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], en wie [[kommersje]]el súksesfol yn 'e [[bioskopen]]. De film wûn fjouwer [[Oscar]]s en de [[Golden Globe foar Bêste Film – Drama]], en waard yn [[2017]] opnommen yn it Amerikaanske [[Nasjonaal Film Register]]. It wurdt tsjintwurdich beskôge as in wiere klassiker en ien fan 'e bêste films oer de [[Romeinske Tiid]] dy't ea makke binne.
:''[[Spartacus (film)|Lês fierder]]''
olf8rqcl07madxtotbxd8btkijbww82
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 37
10
194936
1243473
2026-10-28T22:59:29Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 37
1243473
wikitext
text/x-wiki
[[File:Fedde Schurer.jpg|right|180px]]
'''Fedde Schurer''' ([[Drachten]], [[25 july]] [[1898]] - [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]], [[19 maart]] [[1968]]) wie in [[Fryslân|Frysk]] [[sjoernalist]] en [[taal]]aktivist, en ien fan 'e ynfloedrykste [[Frysk]]talige [[dichter]]s fan 'e [[tweintichste iuw]]. Hy begûn syn [[wurkpaad]] as [[skoalmaster]], earst op [[De Lemmer|'e Lemmer]], en letter, doe't er dêr omreden fan syn [[pasifist]]yske opfettings wei moast, yn [[Amsterdam]]. Dêr wied er yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] aktyf yn it [[Nederlânsk ferset yn de Twadde Wrâldkriich|ferset]]. Nei de oarloch kearde Schurer werom nei Fryslân en waard er [[redakteur|haadredakteur]] fan 'e ''[[Fryske Koerier]]'', in provinsjale [[krante]] dy't printe waard op It Hearrenfean. Doe't er yn [[1951]] foarkomme moast om't er yn ien fan syn [[artikel (publikaasje)|artikels]] in [[rjochter]] misledige hawwe soe dy't wegere Frysk te ferstean, late dat ta [[Kneppelfreed]], in opskuor op it [[Ljouwert (stêd)|Ljouwerter]] [[Saailân]] dy't úteinlik in wichtige ferbettering fan 'e steatsrjochtlike posysje fan 'e Fryske taal ta gefolch hie. Fierders wie Schurer as [[politikus]] yn 't spier foar de [[kristensosjalisme|kristensosjalistyske]] [[Kristlik-Demokratyske Uny]] (CDU) en letter siet er yn 'e [[Twadde Keamer]] foar de [[PvdA|Partij fan de Arbeid]]. Teffens wied er ien fan 'e foaroanmannen fan it [[Kristlik Frysk Selskip]] en sette er him tige yn foar it Frysk yn 'e [[tsjerke]]n, û.m. troch syn meiwurking oan 'e [[Nije Fryske Bibeloersetting]].
:''[[Fedde Schurer|Lês fierder]]''
gnvde6osuzzwv9c9bf283eysosd8n6y
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 38
10
194937
1243474
2026-10-28T23:03:33Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 38
1243474
wikitext
text/x-wiki
[[File:Battle of Cunaxa.jpg|250px|right]]
De '''Slach by Kûnaksa''' ([[Gryksk]]: Κούναξα, ''Kounaxa''; mar ornaris bekend yn 'e [[Latyn|latinisearre]] foarm ''Cunaxa'') wie in [[fjildslach|militêr treffen]] yn [[401 f.Kr.]] tusken [[opstanneling]]en ûnder lieding fan 'e [[Perzyske Ryk|Perzyske]] [[prins]] [[Syrus de Jongere]] en it [[leger (lânmacht)|leger]] fan syn âldere [[broer]], [[kening]] Artakserkses II, om 'e macht yn it [[Perzyske Ryk]] fan 'e Achaimenidyske [[dynasty]]. De [[fjildslach]] waard útfochten oan 'e lofter[[igge]] fan 'e [[rivier]] de [[Eufraat]] yn [[Mesopotaamje]], 70 [[km]] benoarden Babylon, deunby it plak dêr't tolve [[iuw]]en letter [[Bagdad]] stifte wurde soe.
It treffen einige yn in taktyske ympasse, mar trochdat Syrus de Jongere kaam te [[sneuveljen]], mei as gefolch dat de hiele reden foar de [[opstân]] weinommen waard, wie it in strategyske oerwinning foar Artakserkses II. In grutte kloft [[Grikelân|Grykske]] [[hierling]]en yn 'e tsjinst fan Syrus de Jongere, dy't harsels [[De Tsientûzen (hierlingen)|de Tsientûzen]] neamden, wegeren har nei ôfrin fan 'e slach [[kapitulaasje|oer te jaan]] en setten útein mei in wapene weromtocht dwers troch it [[Perzyske Ryk]] hinne nei de [[kust]] fan 'e [[Swarte See]]. Under harren wie [[Ksenofon]], dy't de tocht letter [[legindarysk]] meitsje soe troch syn beskriuwing yn 'e ''[[Anabasis (Ksenofon)|Anabasis]]''. Dat boek is ek fierwei de wichtichste boarne foar it ferrin fan 'e Slach by Kûnaksa.
:''[[Slach by Kûnaksa|Lês fierder]]''
6hwns6d0hartrlfjcho7m6lx7wmb0r2
Dallas (stêd)
0
194938
1243476
2026-10-28T23:06:26Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
Ferwiist troch nei [[Dallas (Teksas)]]
1243476
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Dallas (Teksas)]]
5hy827vuyud7gkyd6rg3nmvrtt04k7i
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 39
10
194939
1243478
2026-10-28T23:14:41Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 39
1243478
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jackie Kennedy Color Portrait (3x4 cropped).jpg|180px|right]]
'''Jackie Kennedy''', [[berne]] as '''Jacqueline Lee Bouvier''' (útspr.: /'ʤækli:n li: 'bu:vje<small><sup>i</sup></small>:/; Southampton ([[New York (steat)|New York]]), [[28 july]] [[1929]] – [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]]), [[19 maaie]] [[1994]]), wie in [[dochter]] út in foaroansteande [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[famylje]] út New York. Yn [[1953]] [[troud]]e se mei [[John F. Kennedy]], dy't yn [[1960]] [[presidint fan 'e Feriene Steaten]] waard. As [[first lady]] waard se in [[kultureel ikoan|ikoan]] fan 'e ''Camelot''-perioade fan it Kennedy-presidintskip. Op [[22 novimber]] [[1963]] siet se njonken har [[oarehelte|man]] yn in iepen [[limûsine]] doe't er yn [[Dallas (stêd)|Dallas]] [[dea]]sketten waard. Fiif jier letter wertroude se mei de [[Grikelân|Grykske]] [[reder]] Aristoteles Onassis, mei wa't se troud bleau oant syn dea yn [[1975]]. De lêste tweintich jier fan har libben makke se [[karriêre]] as [[redaktrise]] by in [[útjouwerij]]. Teffens droech se by oan 'e [[skiene keunsten]] en oan it behâld fan [[histoarysk]]e [[arsjitektuer]] yn 'e Feriene Steaten. Hja [[ferstoar]] yn [[1994]] oan [[kanker]], yn 'e âlderdom fan 64 jier.
:''[[Jackie Kennedy|Lês fierder]]''
g986mwqvns7jy629op5zm5wcufu0m00
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 40
10
194940
1243480
2026-10-29T01:27:12Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 40
1243480
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Flag_Ommelanden.svg|border|230px|right]]
De '''flagge fan de Ommelannen''' is de [[histoarysk]]e streekflagge fan de [[Ommelannen]], it gebiet om de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] hinne dat tsjintwurdich it grutste part fan de [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Grinslân]] omfiemet. De [[flagge]] bestiet út in [[wyt]] ]fjild mei trije [[blau]]we skeanbanen en alve reade [[hert (symboal)|herten]]. It ûntwerp is ôflaat fan it wapen fan de Ommelannen, dat yn de [[16e iuw]] ûntstie en werom te fieren is op âlde Fryske [[heraldysk]]e [[tradysje]]s.
Troch de blauwe en wite skeanbanen en de reade figueren liket de Ommelânske flagge sterk op de [[flagge fan Fryslân]]. De beide flaggen hawwe in besibbe heraldyske oarsprong, mar hawwe har los faninoar ûntwikkele. De Ommelânske flagge hat alve reade herten, wylst de Fryske flagge sân reade [[pompeblêd]]en hat. It motyf fan alve herten is yn de Ommelannen al sûnt de 16e iuw yn boarnen fêstlein; yn [[1581]] waard in findel mei alve herten yn in eigentiidske boarne neamd.
:''[[Flagge fan de Ommelannen|Lês fierder]]''
g8vkanaeerda8kcd51887dd6zafo7vj
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 41
10
194941
1243482
2026-10-29T01:30:17Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 41
1243482
wikitext
text/x-wiki
[[File:James Best as sheriff Rosco P. Coltrane.jpg|right|180px]]
'''Rosco P. Coltrane''' (folút: '''Rosco Purvis Coltrane''') is de ferneamde [[fiktive]] [[sheriff]] út 'e [[populêr]]e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' ([[1979]]–[[1985]]). Yn 'e searje waard dit [[personaazje]] spile troch [[akteur]] [[James Best]], dy't der in [[karikatuer|karikaturale]] [[antagonist|smjunt]] fan makke. Rosco, sa't er ornaris neamd waard, wie in [[korrupt]]e [[plysje]]man dy't benammen útblonk troch syn domheid en brike setten. Hy wie de rjochterhân fan 'e noch korruptere countykommissaris J.D. Hogg, mei waans [[suster]] hy [[troud]] wie. Harren wichtichste tsjinstanners wiene de rûchhouwerige mar rjochtskepen [[neef (famyljelid)|neven]] Bo en Luke Duke. It personaazje fan Rosco waard eins oarspronklik betocht troch [[tillefyzjeprodusint|tillefyzje]]- en [[filmprodusint]] [[Gy Waldron]] foar de [[film]] ''Moonrunners'' út [[1975]].
:''[[Rosco P. Coltrane|Lês fierder]]''
b16q8hmrlcodr50mrqwzyzgia776qtl
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 42
10
194942
1243484
2026-10-29T01:36:24Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 42
1243484
wikitext
text/x-wiki
[[File:Song_of_songs_Rothschild_mahzor.jpg|right|180px]]
It '''''Heechliet''''', yn it oarspronklike [[Hebriuwsk]]: '''שִׁיר הַשׁשִׁירִים''', '''''Šīr HaŠīrīm''''' ("Liet der Lieten"), is in boek fan [[poëzij|lyryske poëzij]] yn sawol de [[joadendom|joadske]] as de [[kristendom|kristlike]] [[Bibel]]. Yn 'e joadske ''[[Tenach]]'' is it ''Heechliet'' it 19de boek (fan 24) en falt it ûnder de ''Ḵeṯuḇim'' (de "Geskriften"); yn it [[Alde Testamint]] fan 'e kristlike Bibel is it (neffens de [[Nije Fryske Bibeloersetting]] fan [[1978]]) it 22ste boek (fan 39) en heart it ta de ''Poëzij en Wiisheid''. It is ien fan 'e koartste boeken fan 'e Bibel, mei mar 117 fersen, en befettet mar ien ferwizing nei [[God]]. Likegoed wurdt it gauris ynterpretearre as in [[likenis]] fan 'e relaasje tusken God en it folk fan [[Israeliten|Israel]], of, wat it kristendom oanbelanget, as in likenis tusken [[Jezus Kristus]] of de tsjerke en de [[minsklik]]e [[siel]]. Neffens de Asjkenazyske tradysje wurdt it yn syn gehiel foarlêzen op 'e sabbat dy't falt yn 'e tuskenlizzende dagen fan it joadske feest Pêsach; neffens de Sefardyske wizânsje wurdt it eltse [[freed]]te[[jûn]] foarlêzen. De earste folsleine [[Frysk]]e [[oersetting]] fan it ''Heechliet'' stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. [[Geart Aeilco Wumkes]] en [[Eeltsje Boates Folkertsma]], dy't yn [[1943]] útkaam.
:''[[Heechliet|Lês fierder]]''
kmxz89b0a8amolaymm617srbbq4adqa
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 43
10
194943
1243486
2026-10-29T01:41:00Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 43
1243486
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Reichstag, Berlín, Alemania, 2016-04-21, DD 46-48 HDR.jpg|right|250px]]
De '''Bûnsdei''' ([[Dútsk]]: ''Bundestag'') is it [[parlemint]] fan 'e [[Bûnsrepublyk Dútslân]]. It is it iennige [[grûnwet|konstitúsjonele]] orgaan dat streekrjocht troch it Dútske [[befolking|folk]] [[ferkiezing|keazen]] wurdt. De Bûnsdei waard yn [[1949]] oprjochte troch kêst III[b] fan 'e Grûnwet fan 'e Bûnsrepublyk Dútslân (''Grundgesetz'') as ien fan de wetjouwende organen fan Dútslân, njonken de [[Bûnsried (Dútslân)|Bûnsried]]. Yn 'e Bûnsried binne de dielsteatregearings yn fertsjintwurdige.
De Bûnsdei wurdt om 'e fjouwer jier keazen. Syn taak is njonken it fersoargjen fan federale wetjouwing de kontrôle fan it regear en it kiezen fan in [[Bûnskânselier fan Dútslân|bûnskânselier]]. De Bûnsdei bestiet út 630 ôffurdigen, dêr't der (op syn meast) 299 streekrjocht yn [[kiesdistrikt]]en keazen wurde.
Sûnt [[1999]] is de Bûnsdei húsfêste yn it [[Ryksdeigebou]] yn [[Berlyn]].
:''[[Bûnsdei|Lês fierder]]''
l8hw2n40skueyb28286bxkbi25zx5zh
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 44
10
194944
1243487
2026-10-29T01:45:11Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 44
1243487
wikitext
text/x-wiki
[[File:RussNamitz-BKFO-CarrizoPlainNM-SJKitFox (53863936735) (cropped).jpg|right|250px]]
De '''grutearkitfoks''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Vulpes macrotis'') is in [[sûchdier]] út it [[skift]] fan 'e [[rôfdieren]] (''Carnivora''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[hûneftigen]] (''Canidae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[foksen]] (''Vulpes''). Dit bist komt foar yn [[Amerikaanske Súdwesten|it súdwesten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] en noardlik en noardwestlik [[Meksiko]]. It is de lytste fan 'e fjouwer foksesoarten dy't yn 'e [[Nije Wrâld]] foarkomme en ien fan 'e lytsten fan 'e wrâld. De grutearkitfoks is yn haadsaak in [[nachtdier]] dat de [[dei]] rêstend trochbringt yn in ûndergrûnske [[hoale]]. It is in [[opportunist]]yske [[omnivoar]] dy't foar it meastepart [[woastinen]] en [[healwoastinen]] bewennet. De [[IUCN]] klassifisearret de grutearkitfoks as net bedrige.
:''[[grutearkitfoks|Lês fierder]]''
9vmtmp2zznw2o8g8lj6s8io08ons93y
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 45
10
194945
1243488
2026-10-29T01:48:20Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 45
1243488
wikitext
text/x-wiki
[[File:The Terminator film logo.png|right|300px]]
'''''The Terminator''''' is in ferneamde [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[science fiction-film|science fiction]]-[[aksjefilm]] út [[1984]] ûnder [[rezjy]] fan James Cameron, mei yn 'e [[haadrol]]len Arnold Schwarzenegger, Linda Hamilton en Michael Biehn. De [[titel (namme)|titel]] betsjut "De Beëiniger". It [[plot|ferhaal]] giet oer in [[cyborg]], de [[Terminator (personaazje)|Terminator]], dy't út in [[post-apokalyptyske fiksje|post-apokalyptyske]] [[takomst]] wei [[tiidreizgjen|weromstjoerd wurdt yn 'e tiid]] om 'e jonge [[frou]] Sarah Connor te [[moard|fermoardzjen]]. De reden dêrfoar is dat hja ienris de [[mem]] wurde sil fan John Connor, de lieder fan it [[minsklik]]e ferset yn 'e [[oarloch]] tsjin 'e troch in [[keunstmjittige yntelliginsje]] oanstjoerde [[masine]]s. Om syn mem (en dêrmei himsels) te beskermjen, stjoert John Connor lykwols ien fan syn [[soldaten]], Kyle Reese, werom yn 'e tiid.
''The Terminator'' krige foar it meastepart lof taswaaid troch de [[filmkritisy]] en wie in grut [[kommersje]]el súkses yn 'e [[bioskopen]]. De film hie ek grutte ynfloed op 'e [[Westerske wrâld|Westerske]] [[popkultuer]]. Foar Schwarzenegger en yn mindere mjitte ek Hamilton wie de film in stapstien fan krúsjaal belang yn harren [[karriêre]]s as [[akteur]]. Foar Cameron betsjutte ''The Terminator'' syn trochbraak as [[regisseur]]. It súkses late letter ta it ûntstean fan in [[mediafranchise]] om 'e film hinne, dy't ''[[Terminator (franchise)|Terminator]]'' neamd wurdt (sûnder [[lidwurd]]), en yn [[1991]] úteinsette mei de [[ferfolchfilm]] ''[[Terminator 2: Judgment Day]]''. Yn [[2008]] waard ''The Terminator'' troch de Amerikaanske [[Library of Congress]] útornearre foar preservaasje yn 'e [[National Film Registry]], omreden fan [[kultureel]], [[histoarysk]] en/of [[estetyk|estetysk]] belang.
:''[[The Terminator|Lês fierder]]''
m8qlxqf24pe9eov45gi0mblkee45e0q
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 46
10
194946
1243490
2026-10-29T01:51:24Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 46
1243490
wikitext
text/x-wiki
[[File:Rita_Blanca_National_Grassland.jpg|right|250px]]
'''West-Teksas''' ([[Ingelsk]]: ''West Texas'') is in [[geografy]]ske en [[kulturele]] [[regio]] yn 'e [[Feriene Steaten]], dy't it [[west]]like part fan 'e [[Amerikaanske steat|steat]] [[Teksas]] beslacht. Wêr't krekt de grins mei de rest fan Teksas leit, is wat dizenich. West-Teksas is gjin [[bestjoer]]like of [[statistysk]]e ienheid, dat de grinzen binne nea fêstlein. Yn in inge definysje bestiet West-Teksas út 36 [[county (Feriene Steaten)|countys]], mar der bestiet ek in brede definysje, wêrby't it gebiet 70 countys omfettet. It gebiet beslacht in [[oerflak]] fan 159.000 oant 241.000 [[km²]], mei in [[befolking]] fan 1,5 oant 2,3 miljoen [[minske]]n. Hoewol't Teksas diel útmakket fan it [[Amerikaanske Suden]], ûnderskiedt West-Teksas him fan 'e rest fan 'e steat trochdat it geografysk en kultureel folle mear gemien hat mei en oanslút by it [[Amerikaanske Súdwesten]].
:''[[West-Teksas|Lês fierder]]''
atkb0pd5g5jxd3870xh3q58u644genn
1243491
1243490
2026-10-29T01:53:54Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243491
wikitext
text/x-wiki
[[File:West-Teksas lokaasje.png|right|230px]]
'''West-Teksas''' ([[Ingelsk]]: ''West Texas'') is in [[geografy]]ske en [[kulturele]] [[regio]] yn 'e [[Feriene Steaten]], dy't it [[west]]like part fan 'e [[Amerikaanske steat|steat]] [[Teksas]] beslacht. Wêr't krekt de grins mei de rest fan Teksas leit, is wat dizenich. West-Teksas is gjin [[bestjoer]]like of [[statistysk]]e ienheid, dat de grinzen binne nea fêstlein. Yn in inge definysje bestiet West-Teksas út 36 [[county (Feriene Steaten)|countys]], mar der bestiet ek in brede definysje, wêrby't it gebiet 70 countys omfettet. It gebiet beslacht in [[oerflak]] fan 159.000 oant 241.000 [[km²]], mei in [[befolking]] fan 1,5 oant 2,3 miljoen [[minske]]n. Hoewol't Teksas diel útmakket fan it [[Amerikaanske Suden]], ûnderskiedt West-Teksas him fan 'e rest fan 'e steat trochdat it geografysk en kultureel folle mear gemien hat mei en oanslút by it [[Amerikaanske Súdwesten]].
:''[[West-Teksas|Lês fierder]]''
0eow172r9bbtjz50473tbxwbc7odnhr
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 47
10
194947
1243492
2026-10-29T01:56:38Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 47
1243492
wikitext
text/x-wiki
[[File:Yeniseian map XVII-XX.png|right|200px]]
De '''Jenisejaanske talen''', soms ek wol de '''Jenisej-Ostjaakske talen''' neamd, foarmje in lytse [[taalfamylje]], wêrfan't de ûnderskate [[talen]] fan âlds sprutsen waarden yn sintraal [[Sibearje]], yn it streamgebiet fan 'e [[rivier]] de [[Jenisej (rivier)|Jenisej]] (dêrfandinne de namme). Fan dizze talen wurdt hjoed oan 'e dei noch mar ien, it Kettysk sprutsen; de rest is fan [[1750]] ôf [[útstoarne taal|útstoarn]]. Ek it Kettysk, dat noch mar goed twahûndert sprekkers hat, wurdt sterk yn syn fuortbestean bedrige. Yn [[2010]] waard ûntdutsen dat de Jenisejaanske talen besibbe binne oan 'e [[Na-Dené-talen]] út [[Noard-Amearika]], wêrmei't se de [[Dené-Jenisejaanske talen]] foarmje.
:''[[Jenisejaanske talen|Lês fierder]]''
ps2k52ozsaqw3n6yq7mrwy1qjv0nbgm
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 48
10
194948
1243494
2026-10-29T02:02:37Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 48
1243494
wikitext
text/x-wiki
[[File:VirgilEarp.jpg|right|180px]]
'''Virgil Earp''' (folút: '''Virgil Walter Earp'''; Hartford ([[Kentucky]]), [[18 july]] [[1843]] – Goldfield ([[Nevada]]), [[19 oktober]] [[1905]]) wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[plysjeman]] en [[revolverman]] yn 'e tiid fan it [[Wylde Westen]]. Hy krige benammen bekendheid as de âldere [[broer]] fan 'e ferneamde [[marshal (plysjeman)|marshal]] [[Wyatt Earp]] en as dielnimmer (mei syn broer) oan 'e romrofte Sjitpartij by de O.K.-Kraal yn [[Tombstone (Arizona)]] yn [[oktober]] [[1881]]. Earp wie in [[feteraan]] út 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]], dy't ek wurke as [[boer]], spoararbeider, seager, [[postkoets]]ier, [[postrinner]], [[goudsiker]], [[privee-detektive]] en [[saloon]]eigner. Twa [[moanne (tiid)|moannen]] nei de Sjitpartij by de O.K.-Kraal oerlibbe er in [[moardoanslach]] troch de Cowboys, de [[binde]] dêr't de Earps har tsjin oankanten. Virgil Earp rekke dêrby [[ynfalide]], mei't syn [[lofterearm]] ûnbrûkber waard. Nettsjinsteande dat wied er twa jier letter wer as revolverman aktyf, diskear yn 'e tsjinst fan 'e Southern Pacific Railroad. Yn dy hoedanichheid wied er behelle yn 'e saneamde [[Virgil Earp#De 'Slach om it Krúspunt'|'Slach om it Krúspunt']] by Colton (Kalifornje).
:''[[Virgil Earp|Lês fierder]]''
2tzw0oaxs7xpyd3x1qx0eqummie8fbd
1243497
1243494
2026-10-29T02:07:25Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
red
1243497
wikitext
text/x-wiki
[[File:VirgilEarp.jpg|right|160px]]
'''Virgil Earp''' (folút: '''Virgil Walter Earp'''; Hartford ([[Kentucky]]), [[18 july]] [[1843]] – Goldfield ([[Nevada]]), [[19 oktober]] [[1905]]) wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[plysjeman]] en [[revolverman]] yn 'e tiid fan it [[Wylde Westen]]. Hy krige benammen bekendheid as de âldere [[broer]] fan 'e ferneamde [[marshal (plysjeman)|marshal]] [[Wyatt Earp]] en as dielnimmer (mei syn broer) oan 'e romrofte Sjitpartij by de O.K.-Kraal yn [[Tombstone (Arizona)]] yn [[oktober]] [[1881]]. Earp wie in [[feteraan]] út 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]], dy't ek wurke as [[boer]], spoararbeider, seager, [[postkoets]]ier, [[postrinner]], [[goudsiker]], [[privee-detektive]] en [[saloon]]eigner. Twa [[moanne (tiid)|moannen]] nei de Sjitpartij by de O.K.-Kraal oerlibbe er in [[moardoanslach]] troch de Cowboys, de [[binde]] dêr't de Earps har tsjin oankanten. Virgil Earp rekke dêrby [[ynfalide]], mei't syn [[lofterearm]] ûnbrûkber waard. Nettsjinsteande dat wied er twa jier letter wer as revolverman aktyf, diskear yn 'e tsjinst fan 'e Southern Pacific Railroad. Yn dy hoedanichheid wied er behelle yn 'e saneamde [[Virgil Earp#De 'Slach om it Krúspunt'|'Slach om it Krúspunt']] by Colton (Kalifornje).
:''[[Virgil Earp|Lês fierder]]''
kxczo7y9hlgfi98xreebhsr6y7v7ra0
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 49
10
194949
1243496
2026-10-29T02:06:48Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 49
1243496
wikitext
text/x-wiki
[[File:US-AlcoholTobaccoFirearmsAndExplosives-Seal.svg|right|180px]]
It '''Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives''' ([[Ingelsk]] foar: "Buro foar Alkohol, Tabak, Fjoerwapens en Eksplosiven"), ornaris bekend as it '''Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms''' oftewol '''ATF''', is in yn [[1972]] oprjochte [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] federale [[plysje]]tsjinst dy't sûnt [[2002]] ressortearret ûnder it Amerikaansk Ministearje fan Justysje. Dizze [[ynstânsje]] is ferantwurdlik foar it ûndersyk nei en it foarkommen fan federale [[misdriuw]]en dy't te krijen hawwe mei it yllegaal gebrûk, de yllegale produksje en it yllegaal besit fan [[fjoerwapen]]s en [[eksplosiven]]; foar it ûndersyk nei en foarkommen fan gefallen fan brânstifting en [[bomoanslaggen]]; en foar it ûndersyk nei en foarkommen fan it [[smokkeljen]] fan [[etanol|alkohol]] en [[tabak]]. It ATF regulearret fierders fia it ôfjaan fan fergunnings de [[ferkeap]], it besit en it [[ferfier]] fan fjoerwapens, [[munysje]] en eksplosiven yn 'e [[hannel]] dy't oer de grinzen fan [[Amerikaanske steaten]] hinne giet. By in protte fan syn aktiviteiten wurket it ATF nau gear mei pleatslike en steatlike plysjetsjinsten en/of mei de federale [[resjerzje]] [[FBI]].
:''[[ATF|Lês fierder]]''
d9eq3byi7bv4qfq4zk1yvrns7bejlar
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 50
10
194950
1243498
2026-10-29T02:09:19Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 50
1243498
wikitext
text/x-wiki
[[File:Colaptes_rupicola_20070123.jpg|right|250px]]
De '''Andesgrûnspjocht''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Colaptes rupicola'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[spjochteftigen]] (''Piciformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[spjochten]] (''Picidae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[grûnspjochten]] (''Colaptes''). Dit bist is lânseigen yn 'e sintrale [[Andes]] fan [[Súd-Amearika]], dêr't er in [[stânfûgel]] is. Oars as de measte [[spjochten]] foerazjearret de Andesgrûnspjocht net yn 'e [[beam]]men, mar op 'e [[grûn]]. Syn [[nêst (fûgels)|nêsthoalen]] makket er yn steile [[wâl]]en en [[klif]]fen. It is in middelgrutte spjocht dy't frijwol útslutend [[ynsekten]] fret. De [[IUCN]] klassifisearret de Andesgrûnspjocht as net bedrige.
:''[[Andesgrûnspjocht|Lês fierder]]''
cledm6ol0202tg609j5h0oijz44ekye
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 51
10
194951
1243499
2026-10-29T02:13:07Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 51
1243499
wikitext
text/x-wiki
[[File:H. P. Lovecraft, June 1934.jpg|right|180px]]
'''H.P. Lovecraft''' ([[Amerikaansk-Ingelsk]]e [[útspr.]]: [ˈlʌvkræːft], likernôch: "<u>lav</u>-krêft"; folút: '''Howard Phillips Lovecraft'''; [[Providence (Rhode Island)|Providence]], [[20 augustus]] [[1890]] – dêre, [[15 maart]] [[1937]]) wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[skriuwer]] fan benammen [[horror]] en [[weird fiction]], dy't ek aktyf wie as [[dichter]], [[publisist]], [[essayist]], [[sjoernalist]], [[literatuerkritikus]] en [[redakteur]]. Hy is benammen bekend wurden as de geastlike heit fan 'e optochte wrâld dy't letter de Cthulhu Mythos neamd waard. It wurk fan Lovecraft bestie foar it meastepart út [[koarte ferhalen]], dy't er publisearre yn [[pulptydskrift]]en, mei dêropta fiif [[novelle]]n en ien [[roman]]. Syn bekendste wurken binne de ferhalen ''The Call of Cthulhu'' en ''The Rats in the Walls'' en de novellen ''At the Mountains of Madness'', ''The Shadow over Innsmouth'' en ''The Shadow Out of Time''.
It wurk fan Lovecraft gie yn op wat neffens de skriuwer it plak fan 'e [[minskheid]] yn it [[hielal]] wie: in ûnbelangryk dieltsje fan in ûnferskillige [[kosmology|kosmos]], dat op elts willekeurich stuit fuortreage wurde koe. Hy foege oan syn ferhalen [[fantasij|fantastyske]] eleminten ta dy't de neffens him besteande brekberens fan it antroposintrisme [[symboal|symbolisearren]]. Lovecraft wie it mulpunt fan in breder fermidden fan skriuwers, dat wol oantsjut wurdt as de 'Rûnte fan Lovecraft'. Dêrta hearden û.o. August Derleth, Donald Wandrei en Robert Bloch, wylst ek [[Robert E. Howard]], de geastlike heit fan [[Conan de Barbaar]], nauwe bannen mei Lovecraft ûnderhold. De leden fan 'e Rûnte fan Lovecraft skreaune ferhalen dy't gauris eftergrûneleminten dielden, wat ta it ûntstean fan 'e dielde wrâld fan 'e Cthulhu Mythos late.
:''[[H.P. Lovecraft|Lês fierder]]''
kv5mm83y20oo0n5paqqsm15xrklyuyy
Berjocht:Side fan de wike 2027/wike 52
10
194952
1243500
2026-10-29T02:16:41Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
wike 52
1243500
wikitext
text/x-wiki
[[File:University of Oklahoma seal.png|right|180px]]
De '''Universiteit fan Oklahoma''' ([[Ingelsk]]: ''University of Oklahoma''), [[ôfkoarte]] ta '''OU''' (en <u>net</u> ta it mear foar de hân lizzende UO), is in iepenbiere [[universiteit]] yn 'e [[Feriene Steaten]], dy't fêstige is yn [[Norman (Oklahoma)|Norman]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Oklahoma]]. It [[ynstitút]] waard yn [[1890]] oprjochte, santjin jier foardat Oklahoma de status fan in folweardige steat krige. De [[kampus]] omfiemet twa foaroansteande [[museä]], it Fred Jones Jr. Museum of Art en it Sam Noble Oklahoma Museum of Natural History. De Universiteit fan Oklahoma stiet benammen bekend om syn [[sport|sportprogramma's]], en de universiteitsteams hawwe ferskate Amerikaanske nasjonale kampioenskippen wûn yn [[Amerikaansk fuotbal]], [[honkbal]], softbal en [[turnjen]]. Yn [[2008]] wurken oan 'e [[universiteit]] 2.937 [[perfester]]s, [[dosint]]en en oare stêfleden, en yn [[2019]] wiene der 28.564 [[studint]]en, wêrfan't 6.412 in postdoktorale stúdzje folgen.
:''[[Universiteit fan Oklahoma|Lês fierder]]''
1oyva2emsva1klq7dykj61o9mwap9ot
Prachtloary
0
194953
1243501
2026-10-29T08:16:01Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = prachtloary |Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus ornatus - Karlsruhe Zoo 01.jpg|250px]] |Ofbyldingsbreedte = |Ofbyldingstekst = Prachtloary (''Trichoglossus ornatus'') |Lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae..."
1243501
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = prachtloary
|Ofbyld = [[Ofbyld:Trichoglossus ornatus - Karlsruhe Zoo 01.jpg|250px]]
|Ofbyldingsbreedte =
|Ofbyldingstekst = Prachtloary (''Trichoglossus ornatus'')
|Lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus reticulatus
|Beskriuwer, jier =
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''prachtloary''' of '''ornaatloary''' (''Trichoglossus ornatus'') is in fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'').
== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Trichoglossus ornatus -San Antonio Zoo-8d.jpg|thumb|left|Kop fan 'e prachtloary]]
De prachtloary hat in langwerpige sturt en in kleurich fearrekleed. De fûgel is foar it grutste part grien, mei in oranje snaffel, in pears gesicht, reade fearren op 'e kiel en in mei read en grien bandearre boarst. Oan 'e sydkant fan 'e hals sit in opfallende giele streek. It is de iennige loary mei in ienkleurige ûnderwjuk, dy't giel is. Ek de ûndersturt is giel. De keale eachring is swart, de eachring is read, de snaffel oranje en de poaten binne griis. Jonge fûgels hawwe in brune snaffel en in giele búk.
De rop bestiet út ferskate skel klinkende lûden.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De prachtloary komt foar op Selebes en op gruttere eilannen yn 'e omkriten. De soarte libbet yn ferskate soarten bosk, ûnder oare yn leechlân- en heuvellânwâlden. Ek wurdt er waarnommen yn plantaazjes.
De prachtloary wurdt as monotypysk beskôge en is net yn [[ûndersoarte]]n opdield.
== Hâlden en dragen ==
Bûten de briedtiid komme se yn pearen foar of yn lytse groepen. Gruttere groepen wurde waarnommen by it iten yn blomdragende beammen en strûken. It iten bestiet út nektar, blommemoal, fruchten, blommen en sied.
== Status ==
De prachtloary hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet, mar it tal fûgels nimt nei alle gedachten ôf. Neffens de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) hat de soarte de status ''Least Concern'' (LC), [[net bedrige]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ornate-lorikeet-trichoglossus-ornatus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/ornlor1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/ornlor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://sv.wikipedia.org/wiki/Praktlorikit Sweedsktalige Wikipedy: Praktlorikit]
----
{{Commonscat|Trichoglossus ornatus|Prachtloary}}
}}
{{DEFAULTSORT:Prachtloary}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
ahp42f04l3qjlyvodpu7ikrxmpsw5ah
Trichoglossus ornatus
0
194954
1243502
2026-10-29T08:16:30Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Prachtloary]]
1243502
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Prachtloary]]
j9powwfalvi5yo7vcc87ght1znelnc9
Ornaatloary
0
194955
1243503
2026-10-29T08:16:53Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Prachtloary]]
1243503
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Prachtloary]]
j9powwfalvi5yo7vcc87ght1znelnc9
Loary fan de Blauwe Bergen
0
194956
1243504
2026-10-29T08:58:34Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Loary fan 'e Blauwe Bergen |Ofbyld = [[Ofbyld:Rainbow Lorikeet - AndrewMercer IMG08212.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'') |Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossu..."
1243504
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = Loary fan 'e Blauwe Bergen
|Ofbyld = [[Ofbyld:Rainbow Lorikeet - AndrewMercer IMG08212.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus moluccanus
|Beskriuwer, jier = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''loary fan 'e Blauwe Bergen''' (''Trichoglossus moluccanus''), ek wol de '''Swainsonloary''' neamd, is in loary út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar yn it easten fan [[Austraalje]], ûnder oaren yn 'e [[Blauwe Bergen (Austraalje)|Blauwe Bergen]], en op [[Tasmaanje]]. Yn guon [[taksonomy]]ske yndielingen waard dizze fûgel beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[reinbôgeloary]] (''Trichoglossus haematodus'').
== Uterlik ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen is in kleurrike fûgel fan likernôch 30 sm lang. De kop is blaufiolet en de snaffel oranje mei oan 'e efterkant fan 'e kop in gielgriene bân. It boarst is unifoarm oranje, sûnder streken. De búk is blaufiolet, mar nei de flanken ta is mear oranje te sjen. De ûnderwjukdekfearren binne read, de ûnderkant fan 'e slachpinnen is giel mei brede swarte einen. De ûndersturtdekfearren binne gieloranje. De fûgels hawwe grize poaten.
Mantsjes en wyfkes binne wat it fearrekleed oanbelanget net te ûnderskieden. Om it geslacht mei wissichheid fêst te stellen, kin ûndersyk nedich wêze.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen komt foar yn it easten fan Austraalje en op Tasmaanje. Neffens de [[IOC World Bird List]] wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskaat:
* ''Trichoglossus moluccanus septentrionalis'' — op it [[Kaap York-skiereilân]] yn noardeastlik Austraalje.
* ''Trichoglossus moluccanus moluccanus'' — yn it grutste part fan Austraalje, mei útsûndering fan it Kaap York-skiereilân, en ek op Tasmaanje.
== Fiedsel ==
[[Ofbyld:Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus) sitting in a hole in a dead tree along the Swan River, October 2023 01.jpg|thumb|left|Fûgel yn it westen fan Austraalje]]
De loary yt benammen nektar en blommemoal fan lânseigen planten en beammen. Dêrnjonken yt er ek fruchten en sied, ûnder oare fan net-lânseigen planten.
== Gedrach ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen is in aktive en nijsgjirrige fûgel. Yn it wyld wurdt er faak yn pearkes of groepkes sjoen. De fûgels binne lûdroftich en meitsje in ferskaat oan roppen.
== Status ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen hat in grut ferspriedingsgebiet en wurdt troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net krekt kwantifisearre. Neffens de oanlevere boarnetekst is de soarte yn it noarden fan Austraalje noch algemien, mar op Tasmaanje seldsumer.
It tal fûgels nimt nei alle gedachten ôf, ûnder oare troch it fangen fan libbene fûgels. De soarte stiet sûnt 1981 yn Taheakke II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn wylde bisten en planten regelet.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rainbow-lorikeet-trichoglossus-moluccanus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor5 eBird, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor5/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lori_van_de_Blauwe_Bergen Nederlânsktalige Wikipedy: Lori van de Blauwe Bergen]
----
{{Commonscat|Trichoglossus moluccanus|loary fan de Blauwe Bergen}}
}}
{{DEFAULTSORT:Loary fan de Blauwe Bergen}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
kx1oxrhf6iah7iemetrv9o0pycevnko
1243506
1243504
2026-10-29T08:59:19Z
RomkeHoekstra
10582
1243506
wikitext
text/x-wiki
{{Bistesoarte
|Namme = loary fan 'e Blauwe Bergen
|Ofbyld = [[Ofbyld:Rainbow Lorikeet - AndrewMercer IMG08212.jpg|250px]]
|lûd =
|Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
|Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
|Underfamylje = [[loaryfûgels]] (''Loriinae'')
|Skaai = [[hiertongloarys]] (''Trichoglossus'')
|Wittenskiplike namme = Trichoglossus moluccanus
|Beskriuwer, jier = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788
|IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''loary fan 'e Blauwe Bergen''' (''Trichoglossus moluccanus''), ek wol de '''Swainsonloary''' neamd, is in loary út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar yn it easten fan [[Austraalje]], ûnder oaren yn 'e [[Blauwe Bergen (Austraalje)|Blauwe Bergen]], en op [[Tasmaanje]]. Yn guon [[taksonomy]]ske yndielingen waard dizze fûgel beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[reinbôgeloary]] (''Trichoglossus haematodus'').
== Uterlik ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen is in kleurrike fûgel fan likernôch 30 sm lang. De kop is blaufiolet en de snaffel oranje mei oan 'e efterkant fan 'e kop in gielgriene bân. It boarst is unifoarm oranje, sûnder streken. De búk is blaufiolet, mar nei de flanken ta is mear oranje te sjen. De ûnderwjukdekfearren binne read, de ûnderkant fan 'e slachpinnen is giel mei brede swarte einen. De ûndersturtdekfearren binne gieloranje. De fûgels hawwe grize poaten.
Mantsjes en wyfkes binne wat it fearrekleed oanbelanget net te ûnderskieden. Om it geslacht mei wissichheid fêst te stellen, kin ûndersyk nedich wêze.
== Fersprieding en leefgebiet ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen komt foar yn it easten fan Austraalje en op Tasmaanje. Neffens de [[IOC World Bird List]] wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskaat:
* ''Trichoglossus moluccanus septentrionalis'' — op it [[Kaap York-skiereilân]] yn noardeastlik Austraalje.
* ''Trichoglossus moluccanus moluccanus'' — yn it grutste part fan Austraalje, mei útsûndering fan it Kaap York-skiereilân, en ek op Tasmaanje.
== Fiedsel ==
[[Ofbyld:Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus) sitting in a hole in a dead tree along the Swan River, October 2023 01.jpg|thumb|left|Fûgel yn it westen fan Austraalje]]
De loary yt benammen nektar en blommemoal fan lânseigen planten en beammen. Dêrnjonken yt er ek fruchten en sied, ûnder oare fan net-lânseigen planten.
== Gedrach ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen is in aktive en nijsgjirrige fûgel. Yn it wyld wurdt er faak yn pearkes of groepkes sjoen. De fûgels binne lûdroftich en meitsje in ferskaat oan roppen.
== Status ==
De loary fan 'e Blauwe Bergen hat in grut ferspriedingsgebiet en wurdt troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net krekt kwantifisearre. Neffens de oanlevere boarnetekst is de soarte yn it noarden fan Austraalje noch algemien, mar op Tasmaanje seldsumer.
It tal fûgels nimt nei alle gedachten ôf, ûnder oare troch it fangen fan libbene fûgels. De soarte stiet sûnt 1981 yn Taheakke II fan it [[CITES]]-ferdrach, dat de ynternasjonale hannel yn wylde bisten en planten regelet.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rainbow-lorikeet-trichoglossus-moluccanus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/railor5 eBird, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor5/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lori_van_de_Blauwe_Bergen Nederlânsktalige Wikipedy: Lori van de Blauwe Bergen]
----
{{Commonscat|Trichoglossus moluccanus|loary fan de Blauwe Bergen}}
}}
{{DEFAULTSORT:Loary fan de Blauwe Bergen}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Hiertongloary]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
4adimlprg3v6b9cszgfcew1f69fj6fr
Trichoglossus moluccanus
0
194957
1243505
2026-10-29T08:58:58Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Loary fan de Blauwe Bergen]]
1243505
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Loary fan de Blauwe Bergen]]
2escagsukv88xmx8ni19yszcl7qufyx
Oerlis:Loary fan de Blauwe Bergen
1
194958
1243507
2026-10-29T09:04:06Z
RomkeHoekstra
10582
/* namme */ nije seksje
1243507
wikitext
text/x-wiki
== namme ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha de Nederlânske namme oernommen, mar bin net hiel gelokkich mei dizze namme. It nuvere is dat hast in soad oare talen dizze fûgel de reinbôgeloary neame, mar de Nederlânske namme is Lori van de Blauwe Bergen. Graach ek eefkes wat jimme derfan tinke. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 29 okt 2026, 10.04 (CET)
041vks26n9x1z6r5gj97xwmtmj105ax
1243512
1243507
2026-10-29T10:24:33Z
Ruurd Jorritsma
38557
/* namme */ Antwurd
1243512
wikitext
text/x-wiki
== namme ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha de Nederlânske namme oernommen, mar bin net hiel gelokkich mei dizze namme. It nuvere is dat hast in soad oare talen dizze fûgel de reinbôgeloary neame, mar de Nederlânske namme is Lori van de Blauwe Bergen. Graach ek eefkes wat jimme derfan tinke. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 29 okt 2026, 10.04 (CET)
:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Dy (ferâldere) Nederlânske namme is yndie net gelokkich. It ferspriedingsgebiet fan de fûgel rint folle fierder as allinnich de Blue Mountains, en de namme slút net oan by oare talen. Neffens eBird/Birds of the World is de Nederlânske namme 'Australische regenbooglori'. Ferskate ''Trichoglossus''-soarten hawwe yn 'e tuskentiid oare Nederlânske nammen krigen; sjoch <nowiki>https://explore.avilist.org/</nowiki> [Nederlands]. Trouwens, ik bin fan plan om te pleitsjen foar it opnimmen – mei jo help – fan Fryske nammen yn Avilist/eBird foar de edysje dy't ein 2027 ferskynt. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 29 okt 2026, 11.24 (CET)
63udctvtgyuhyx9iqd035om98qn2h3e
Hiertongloarys
0
194959
1243508
2026-10-29T09:32:23Z
RomkeHoekstra
10582
Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | namme = hiertongloarys | ôfbylding = Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Reinbôgeloary (''Trichoglossus moluccanus'') | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'..."
1243508
wikitext
text/x-wiki
{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme = hiertongloarys
| ôfbylding = Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Reinbôgeloary (''Trichoglossus moluccanus'')
| takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1 = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3 = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4 = [[skift (taksonomy)|skift]]:
| namme4 = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
| takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6 = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
| takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7 = '''hiertongloarys''' (''Trichoglossus'')
| beskriuwer, jier = [[James Francis Stephens|Stephens]], 1826
}}
It [[skaai (taksonomy)|skaai]] '''hiertongloarys''' (''Trichoglossus''), ek wol '''kylsturtloarys''' neamd, heart ta de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). It skaai bestiet neffens de hjir brûkte taksonomyske yndieling út 22 soarten. Dy komme foar yn [[Austraalje]], [[Wallasea]], [[Melaneezje]] en op ferskate eilannen yn [[Mikroneezje]] en de [[Filipinen]].<ref>[https://www.avilist.org/checklist/v2025/ AviList: The Global Avian Checklist]</ref>
Hiertongloarys binne pappegaai-eftigen dy't har ûnder mear ûnderskiede troch felkleure fearren en, by in protte soarten, de streken of bannen oer it boarst. Se hawwe in tonge mei in boarstelich útein, dêr't se nektar en blommemoal mei opnimme kinne. Njonken nektar en blommemoal ite se ek blommen en fruchten.
== Taksonomy ==
It skaai ''Trichoglossus'' waard yn 1826 yntrodusearre troch de Ingelske natuerûndersiker [[James Francis Stephens]]. De namme is ôflaat fan 'e [[Gryksk]]e wurden ''thrix'' (hier) en ''glōssa'' (tonge), in ferwizing nei de boarstelige tonge fan dizze fûgels.
De taksonomyske yndieling fan 'e loarys is yn 'e rin fan 'e tiid feroare. Guon soarten dy't earder as ûndersoarten fan in oare loary beskôge waarden, wurde yn nijere yndielingen as selsstannige soarten erkend. Dêrom kinne de nammen en it tal erkende soarten tusken ferskillende fûgellisten en yn literatuer ferskille.
== Soarten fan it skaai hiertongloarys (''Trichoglossus'') ==
{| class="wikitable"
|-
! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Musk Lorikeet jul08.jpg|120px]] || ''Trichoglossus concinnus'' || [[Muskusloary]] || Súdeastlik en eastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/musk-lorikeet-trichoglossus-concinnus ''Trichoglossus concinnus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:MINDANAO LORIKEET (cropped).jpg|120px]] || ''Trichoglossus johnstoniae'' || [[Mindanaoloary]] || Berchwâlden fan [[Mindanao]], op 'e [[Filipinen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/mindanao-lorikeet-trichoglossus-johnstoniae ''Trichoglossus johnstoniae'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Psitteuteles iris.jpg|120px]] || ''Trichoglossus iris'' || [[Irisloary]] || [[Wetar]] en [[Timor]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/iris-lorikeet-trichoglossus-iris ''Trichoglossus iris'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus ornatus -Nashville Zoo-8a-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus ornatus'' || [[Prachtloary]] || [[Selebes]] en omlizzende eilannen || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ornate-lorikeet-trichoglossus-ornatus ''Trichoglossus ornatus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Yellow-and-green Lorikeet (Mustard-capped) imported from iNaturalist photo 107838470 on 14 April 2022.jpg|120px]] || ''Trichoglossus meyeri'' || [[Gielwangloary]] || Berchwâlden fan [[Selebes]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-cheeked-lorikeet-trichoglossus-meyeri ''Trichoglossus meyeri'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus flavoviridis qtl1.jpg|120px]] || ''Trichoglossus flavoviridis'' || [[Sûlaloary]] || De [[Sûla-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sula-lorikeet-trichoglossus-flavoviridis ''Trichoglossus flavoviridis'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos_reticulata-20040821.jpg|120px]] || ''Trichoglossus reticulatus'' || [[Blaustreke loary]] || De [[Tanimbareilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-streaked-lory-trichoglossus-reticulatus ''Trichoglossus reticulatus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos semilarvata -San Diego Zoo-5.jpg|120px]] || ''Trichoglossus semilarvatus'' || [[Blau-earloary]] || Berchwâlden fan [[Seram]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-eared-lory-trichoglossus-semilarvatus ''Trichoglossus semilarvatus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos bornea -Taronga Zoo, Sydney, Australia-8a (1).jpg|120px]] || ''Trichoglossus borneus'' || [[Reade loary]] || De sintrale en eastlike [[Molukken]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-lory-trichoglossus-borneus ''Trichoglossus borneus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:BlackWingedLorikeet.jpg|120px]] || ''Trichoglossus cyanogenius'' || [[Swartwjukloary]] || Eilannen yn 'e [[Geelvinkbaai]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-winged-lory-trichoglossus-cyanogenius ''Trichoglossus cyanogenius'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos histrio talautensis -Loro Parque, Tenerife, Spain-8a-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus histrio'' || [[Diadeemloary]] || De [[Talaudeilannen]] en, foarhinne, de [[Sangihe-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]<ref>[https://doi.org/10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22684502A271336061.en ''Trichoglossus histrio'' op 'e IUCN Reade List]</ref>
|-
| [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|120px]] || ''Trichoglossus squamatus'' || [[Fiolethalsloary]] || De noardlike [[Molukken]] en lytse eilannen fan 'e [[Raja Ampateilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/violet-necked-lory-trichoglossus-squamatus ''Trichoglossus squamatus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Pohnpei Lorikeet-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rubiginosus'' || [[Pohnpeiloary]] || [[Pohnpei]], yn 'e [[Karolinen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pohnpei-lorikeet-trichoglossus-rubiginosus ''Trichoglossus rubiginosus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus chlorolepidotus -Australia-8a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus chlorolepidotus'' || [[Skobloary]] || Eastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-breasted-lorikeet-trichoglossus-chlorolepidotus ''Trichoglossus chlorolepidotus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus -Jurong Bird Park, Singapore -Dec2009.jpg|120px]] || ''Trichoglossus haematodus'' || [[Reinbôgeloary]] || De sintrale en súdlike [[Molukken]], westlik [[Nij-Guineä]] en eilannen oant de [[Salomonseilannen]], [[Fanûatû]] en [[Nij-Kaledoanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/coconut-lorikeet-trichoglossus-haematodus ''Trichoglossus haematodus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rosenbergii'' || [[Biakloary]] || [[Biak]], foar de kust fan noardwestlik [[Nij-Guineä]] || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/biak-lorikeet-trichoglossus-rosenbergii ''Trichoglossus rosenbergii'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney 2.jpg|120px]] || ''Trichoglossus moluccanus'' || [[Loary fan de Blauwe Bergen]] || Eastlik en súdeastlik [[Austraalje]] en [[Tasmaanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rainbow-lorikeet-trichoglossus-moluccanus ''Trichoglossus moluccanus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Red-collared lorikeet (Trichoglossus rubritorquis) Darwin.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rubritorquis'' || [[Oranjehalsreinbôgeloary]] || Noardlik en noardwestlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-collared-lorikeet-trichoglossus-rubritorquis ''Trichoglossus rubritorquis'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus euteles -captive-8a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus euteles'' || [[Timorreinbôgeloary]] || De [[Lytse Sûnda-eilannen]], wêrûnder [[Timor]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/olive-headed-lorikeet-trichoglossus-euteles ''Trichoglossus euteles'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus capistratus -Lion Country Safari-8-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus capistratus'' || [[Gielkoploary]] || De sintrale en eastlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/marigold-lorikeet-trichoglossus-capistratus ''Trichoglossus capistratus'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus weberi -8-1c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus weberi'' || [[Floaresloary]] || [[Floares (Yndoneezje)|Floares]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/leaf-lorikeet-trichoglossus-weberi ''Trichoglossus weberi'' op ''BirdLife'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus -Newport Aquarium-8a-2c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus forsteni'' || [[Readboarstloary]] || [[Bali]], de westlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] en guon eilannen besuden [[Selebes]] || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]<ref>[https://doi.org/10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22726303A175363770.en ''Trichoglossus forsteni'' op 'e IUCN Reade List]</ref>
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|3}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus|Hiertongloarys}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hiertongloarys}}
[[Kategory:Hiertongloarys| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]]
2jbgzjgshvw8x6w9s4v2vzoeooxnplj
1243511
1243508
2026-10-29T10:16:31Z
RomkeHoekstra
10582
1243511
wikitext
text/x-wiki
{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme = hiertongloarys
| ôfbylding = Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Reinbôgeloary (''Trichoglossus moluccanus'')
| takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1 = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3 = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4 = [[skift (taksonomy)|skift]]:
| namme4 = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
| takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6 = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
| takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7 = '''hiertongloarys''' (''Trichoglossus'')
| beskriuwer, jier = [[James Francis Stephens|Stephens]], 1826
}}
It [[skaai (taksonomy)|skaai]] '''hiertongloarys''' (''Trichoglossus''), ek wol '''kylsturtloarys''' neamd, heart ta de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). It skaai bestiet neffens de hjir brûkte taksonomyske yndieling út 22 soarten. Dy komme foar yn [[Austraalje]], [[Wallasea]], [[Melaneezje]] en op ferskate eilannen yn [[Mikroneezje]] en de [[Filipinen]].<ref>[https://www.avilist.org/checklist/v2025/ AviList: The Global Avian Checklist]</ref>
Hiertongloarys binne pappegaai-eftigen dy't har ûnder mear ûnderskiede troch felkleure fearren en, by in protte soarten, de streken of bannen oer it boarst. Se hawwe in tonge mei in boarstelich útein, dêr't se nektar en blommemoal mei opnimme kinne. Njonken nektar en blommemoal ite se ek blommen en fruchten.
== Taksonomy ==
It skaai ''Trichoglossus'' waard yn 1826 yntrodusearre troch de Ingelske natuerûndersiker [[James Francis Stephens]]. De namme is ôflaat fan 'e [[Gryksk]]e wurden ''thrix'' (hier) en ''glōssa'' (tonge), in ferwizing nei de boarstelige tonge fan dizze fûgels.
De taksonomyske yndieling fan 'e loarys is yn 'e rin fan 'e tiid feroare. Guon soarten dy't earder as ûndersoarten fan in oare loary beskôge waarden, wurde yn nijere yndielingen as selsstannige soarten erkend. Dêrom kinne de nammen en it tal erkende soarten tusken ferskillende fûgellisten en yn literatuer ferskille.
== Soarten fan it skaai hiertongloarys (''Trichoglossus'') ==
{| class="wikitable"
|-
! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Musk Lorikeet jul08.jpg|120px]] || ''Trichoglossus concinnus'' || [[Muskusloary]] || Súdeastlik en eastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/muslor1/cur/introduction ''Trichoglossus concinnus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:MINDANAO LORIKEET (cropped).jpg|120px]] || ''Trichoglossus johnstoniae'' || [[Mindanaoloary]] || Berchwâlden fan [[Mindanao]], op 'e [[Filipinen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/minlor1/cur/introduction ''Trichoglossus johnstoniae'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Psitteuteles iris.jpg|120px]] || ''Trichoglossus iris'' || [[Irisloary]] || [[Wetar]] en [[Timor]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/irilor1/cur/introduction ''Trichoglossus iris'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus ornatus -Nashville Zoo-8a-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus ornatus'' || [[Prachtloary]] || [[Selebes]] en omlizzende eilannen || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/ornlor1/cur/introduction ''Trichoglossus ornatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Yellow-and-green Lorikeet (Mustard-capped) imported from iNaturalist photo 107838470 on 14 April 2022.jpg|120px]] || ''Trichoglossus meyeri'' || [[Gielwangloary]] || Berchwâlden fan [[Selebes]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/yaglor2/cur/introduction ''Trichoglossus meyeri'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus flavoviridis qtl1.jpg|120px]] || ''Trichoglossus flavoviridis'' || [[Sûlaloary]] || De [[Sûla-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/yaglor3/cur/introduction ''Trichoglossus flavoviridis'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos_reticulata-20040821.jpg|120px]] || ''Trichoglossus reticulatus'' || [[Blaustreke loary]] || De [[Tanimbareilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blslor1/cur/introduction ''Trichoglossus reticulatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos semilarvata -San Diego Zoo-5.jpg|120px]] || ''Trichoglossus semilarvatus'' || [[Blau-earloary]] || Berchwâlden fan [[Seram]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blelor1/cur/introduction ''Trichoglossus semilarvatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos bornea -Taronga Zoo, Sydney, Australia-8a (1).jpg|120px]] || ''Trichoglossus borneus'' || [[Reade loary]] || De sintrale en eastlike [[Molukken]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/redlor1/cur/introduction ''Trichoglossus borneus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:BlackWingedLorikeet.jpg|120px]] || ''Trichoglossus cyanogenius'' || [[Swartwjukloary]] || Eilannen yn 'e [[Geelvinkbaai]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blwlor1/cur/introduction ''Trichoglossus cyanogenius'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos histrio talautensis -Loro Parque, Tenerife, Spain-8a-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus histrio'' || [[Diadeemloary]] || De [[Talaudeilannen]] en, foarhinne, de [[Sangihe-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rablor1/cur/introduction ''Trichoglossus histrio'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|120px]] || ''Trichoglossus squamatus'' || [[Fiolethalsloary]] || De noardlike [[Molukken]] en lytse eilannen fan 'e [[Raja Ampateilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction ''Trichoglossus squamatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Pohnpei Lorikeet-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rubiginosus'' || [[Pohnpeiloary]] || [[Pohnpei]], yn 'e [[Karolinen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pohlor1/cur/introduction ''Trichoglossus rubiginosus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus chlorolepidotus -Australia-8a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus chlorolepidotus'' || [[Skobloary]] || Eastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/scblor1/cur/introduction ''Trichoglossus chlorolepidotus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus -Jurong Bird Park, Singapore -Dec2009.jpg|120px]] || ''Trichoglossus haematodus'' || [[Reinbôgeloary]] || De sintrale en súdlike [[Molukken]], westlik [[Nij-Guineä]] en eilannen oant de [[Salomonseilannen]], [[Fanûatû]] en [[Nij-Kaledoanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor4/cur/introduction ''Trichoglossus haematodus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rosenbergii'' || [[Biakloary]] || [[Biak]], foar de kust fan noardwestlik [[Nij-Guineä]] || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor6/cur/introduction ''Trichoglossus rosenbergii'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney 2.jpg|120px]] || ''Trichoglossus moluccanus'' || [[Loary fan de Blauwe Bergen]] || Eastlik en súdeastlik [[Austraalje]] en [[Tasmaanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor5/cur/introduction ''Trichoglossus moluccanus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Red-collared lorikeet (Trichoglossus rubritorquis) Darwin.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rubritorquis'' || [[Oranjehalsreinbôgeloary]] || Noardlik en noardwestlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor7/cur/introduction ''Trichoglossus rubritorquis'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus euteles -captive-8a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus euteles'' || [[Timorreinbôgeloary]] || De [[Lytse Sûnda-eilannen]], wêrûnder [[Timor]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/olhlor1/cur/introduction ''Trichoglossus euteles'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus capistratus -Lion Country Safari-8-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus capistratus'' || [[Gielkoploary]] || De sintrale en eastlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor2/cur/introduction ''Trichoglossus capistratus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus weberi -8-1c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus weberi'' || [[Floaresloary]] || [[Floares (Yndoneezje)|Floares]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor8/cur/introduction ''Trichoglossus weberi'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus -Newport Aquarium-8a-2c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus forsteni'' || [[Readboarstloary]] || [[Bali]], de westlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] en guon eilannen besuden [[Selebes]] || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor3/cur/introduction ''Trichoglossus forsteni'' op ''Birds of the World'']</ref>
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|3}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus|Hiertongloarys}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hiertongloarys}}
[[Kategory:Hiertongloary| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]]
snuccx7gpojhexhlet88nvmfa44svdi
1243513
1243511
2026-10-29T10:27:00Z
RomkeHoekstra
10582
/* Soarten fan it skaai hiertongloarys (Trichoglossus) */
1243513
wikitext
text/x-wiki
{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme = hiertongloarys
| ôfbylding = Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Reinbôgeloary (''Trichoglossus moluccanus'')
| takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1 = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3 = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4 = [[skift (taksonomy)|skift]]:
| namme4 = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'')
| takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6 = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'')
| takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7 = '''hiertongloarys''' (''Trichoglossus'')
| beskriuwer, jier = [[James Francis Stephens|Stephens]], 1826
}}
It [[skaai (taksonomy)|skaai]] '''hiertongloarys''' (''Trichoglossus''), ek wol '''kylsturtloarys''' neamd, heart ta de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). It skaai bestiet neffens de hjir brûkte taksonomyske yndieling út 22 soarten. Dy komme foar yn [[Austraalje]], [[Wallasea]], [[Melaneezje]] en op ferskate eilannen yn [[Mikroneezje]] en de [[Filipinen]].<ref>[https://www.avilist.org/checklist/v2025/ AviList: The Global Avian Checklist]</ref>
Hiertongloarys binne pappegaai-eftigen dy't har ûnder mear ûnderskiede troch felkleure fearren en, by in protte soarten, de streken of bannen oer it boarst. Se hawwe in tonge mei in boarstelich útein, dêr't se nektar en blommemoal mei opnimme kinne. Njonken nektar en blommemoal ite se ek blommen en fruchten.
== Taksonomy ==
It skaai ''Trichoglossus'' waard yn 1826 yntrodusearre troch de Ingelske natuerûndersiker [[James Francis Stephens]]. De namme is ôflaat fan 'e [[Gryksk]]e wurden ''thrix'' (hier) en ''glōssa'' (tonge), in ferwizing nei de boarstelige tonge fan dizze fûgels.
De taksonomyske yndieling fan 'e loarys is yn 'e rin fan 'e tiid feroare. Guon soarten dy't earder as ûndersoarten fan in oare loary beskôge waarden, wurde yn nijere yndielingen as selsstannige soarten erkend. Dêrom kinne de nammen en it tal erkende soarten tusken ferskillende fûgellisten en yn literatuer ferskille.
== Soarten fan it skaai hiertongloarys (''Trichoglossus'') ==
{| class="wikitable"
|-
! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Musk Lorikeet jul08.jpg|120px]] || ''Trichoglossus concinnus'' || [[Muskusloary]] || Súdeastlik en eastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/muslor1/cur/introduction ''Trichoglossus concinnus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:MINDANAO LORIKEET (cropped).jpg|120px]] || ''Trichoglossus johnstoniae'' || [[Mindanaoloary]] || Berchwâlden fan [[Mindanao]], op 'e [[Filipinen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/minlor1/cur/introduction ''Trichoglossus johnstoniae'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Psitteuteles iris.jpg|120px]] || ''Trichoglossus iris'' || [[Irisloary]] || [[Wetar]] en [[Timor]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/irilor1/cur/introduction ''Trichoglossus iris'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus ornatus -Nashville Zoo-8a-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus ornatus'' || [[Prachtloary]] || [[Selebes]] en omlizzende eilannen || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/ornlor1/cur/introduction ''Trichoglossus ornatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Yellow-and-green Lorikeet (Mustard-capped) imported from iNaturalist photo 107838470 on 14 April 2022.jpg|120px]] || ''Trichoglossus meyeri'' || [[Gielwangloary]] || Berchwâlden fan [[Selebes]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/yaglor2/cur/introduction ''Trichoglossus meyeri'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus flavoviridis qtl1.jpg|120px]] || ''Trichoglossus flavoviridis'' || [[Sûlaloary]] || De [[Sûla-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/yaglor3/cur/introduction ''Trichoglossus flavoviridis'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos_reticulata-20040821.jpg|120px]] || ''Trichoglossus reticulatus'' || [[Blaustreke loary]] || De [[Tanimbareilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blslor1/cur/introduction ''Trichoglossus reticulatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos semilarvata -San Diego Zoo-5.jpg|120px]] || ''Trichoglossus semilarvatus'' || [[Blau-earloary]] || Berchwâlden fan [[Seram]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blelor1/cur/introduction ''Trichoglossus semilarvatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos bornea -Taronga Zoo, Sydney, Australia-8a (1).jpg|120px]] || ''Trichoglossus borneus'' || [[Reade loary]] || De sintrale en eastlike [[Molukken]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/redlor1/cur/introduction ''Trichoglossus borneus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:BlackWingedLorikeet.jpg|120px]] || ''Trichoglossus cyanogenius'' || [[Swartwjukloary]] || Eilannen yn 'e [[Geelvinkbaai]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blwlor1/cur/introduction ''Trichoglossus cyanogenius'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Eos histrio talautensis -Loro Parque, Tenerife, Spain-8a-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus histrio'' || [[Diadeemloary]] || De [[Talaudeilannen]] en, foarhinne, de [[Sangihe-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rablor1/cur/introduction ''Trichoglossus histrio'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Violet Necked Lory.jpg|120px]] || ''Trichoglossus squamatus'' || [[Fiolethalsloary]] || De noardlike [[Molukken]] en lytse eilannen fan 'e [[Raja Ampateilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/vinlor1/cur/introduction ''Trichoglossus squamatus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Pohnpei Lorikeet-4c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rubiginosus'' || [[Pohnpeiloary]] || [[Pohnpei]], yn 'e [[Karolinen]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pohlor1/cur/introduction ''Trichoglossus rubiginosus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus chlorolepidotus -Australia-8a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus chlorolepidotus'' || [[Skobloary]] || Eastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/scblor1/cur/introduction ''Trichoglossus chlorolepidotus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus -Jurong Bird Park, Singapore -Dec2009.jpg|120px]] || ''Trichoglossus haematodus'' || [[Reinbôgeloary]] || De sintrale en súdlike [[Molukken]], westlik [[Nij-Guineä]] en eilannen oant de [[Salomonseilannen]], [[Fanûatû]] en [[Nij-Kaledoanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor4/cur/introduction ''Trichoglossus haematodus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus rosenbergii -Nashville Zoo-6a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rosenbergii'' || [[Biakloary]] || [[Biak]], foar de kust fan noardwestlik [[Nij-Guineä]] || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor6/cur/introduction ''Trichoglossus rosenbergii'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Rainbow lorikeet (Trichoglossus moluccanus moluccanus) Sydney 2.jpg|120px]] || ''Trichoglossus moluccanus'' || [[Loary fan de Blauwe Bergen]] || Eastlik en súdeastlik [[Austraalje]] en [[Tasmaanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor5/cur/introduction ''Trichoglossus moluccanus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Red-collared lorikeet (Trichoglossus rubritorquis) Darwin.jpg|120px]] || ''Trichoglossus rubritorquis'' || [[Oranjehalsreinbôgeloary]] || Noardlik en noardwestlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor7/cur/introduction ''Trichoglossus rubritorquis'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus euteles -captive-8a-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus euteles'' || [[Timorreinbôgeloary]] || De [[Lytse Sûnda-eilannen]], wêrûnder [[Timor]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/olhlor1/cur/introduction ''Trichoglossus euteles'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus capistratus -Lion Country Safari-8-3c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus capistratus'' || [[Gielkoploary]] || De sintrale en eastlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor2/cur/introduction ''Trichoglossus capistratus'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus weberi -8-1c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus weberi'' || [[Floaresloary]] || [[Floares (Yndoneezje)|Floares]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor8/cur/introduction ''Trichoglossus weberi'' op ''Birds of the World'']</ref>
|-
| [[Ofbyld:Trichoglossus haematodus -Newport Aquarium-8a-2c.jpg|120px]] || ''Trichoglossus forsteni'' || [[Readboarstloary]] || [[Bali]], de westlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] en guon eilannen besuden [[Selebes]] || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/railor3/cur/introduction ''Trichoglossus forsteni'' op ''Birds of the World'']</ref>
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|3}}
----
{{Commonscat|Trichoglossus|Hiertongloarys}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hiertongloarys}}
[[Kategory:Hiertongloary| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]]
2gitgjis4ptnid8ogbijcqzkoy07x2k
Trichoglossus
0
194960
1243509
2026-10-29T09:32:46Z
RomkeHoekstra
10582
Ferwiist troch nei [[Hiertongloarys]]
1243509
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Hiertongloarys]]
gau0sb53w3rhuv8c8594hnxq3zcyx01