Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5630 1243535 1172141 2026-10-29T19:21:39Z Ruurd Jorritsma 38557 /* Klassifikaasje */ 1243535 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Black-browed albatross.jpg|thumb|right|200px|Albatros]] De '''albatrossen''' (''Diomedeidae'') binne in [[famylje (taksonomy)|famylje]] seefûgels yn it [[skift]] fan de [[mokeftigen]] (''Procellariformes''). Se komme foar yn de súdlike oseanen en yn de noardlike [[Stille Oseaan]]. Se hawwe lange smelle wjukken wêrmei't se hast har hiele libben oer de see sweve. Op it lân kinne se harren net best rêde en dêr komme se ek allinnich om te brieden. De measte soarten wurde slim bedrige. It tal albatrossen is earst bot weromrûn trochdat de fearren fan de albatrossen brûkt waarden. Tsjintwurdich wurde de albatrossen bedrige troch rôten en katten dy't de aaien, jongen en briedende fûgels oanfalle. Mar ek troch de fersmoarging en foaral it fiskjen mei lange linen. By it fiskjen mei lange linen wurde de albatrossen lokke troch it aas en at se oan de heak sitte dan fersûpe se. == Klassifikaasje == * ''Skift'': [[mokeftigen]] (''Procellariformes'') ** ''Famylje'': '''albatrossen''' (''Diomedeidae'') *** ''Skaai'': (''Diomedea'') **** ''Soarte'': [[swalkalbatros]] (''Diomedea exulans'') **** ''Soarte'': [[Tristanalbatros]] (''(Diomedea dabbenena'') **** ''Soarte'': [[Noardlike keningsalbatros]] (''Diomedea sanfordi') **** ''Soarte'': [[Súdlike keningsalbatros]] (''Diomedea epomophora'') **** ''Soarte'': [[Antypoadenalbatros]] (''Diomedea antipodensis'') **** ''Soarte'': [[Amsterdam-eilânalbatros]] (''Diomedea amsterdamensis'') *** ''Skaai'': (''Phoebastria'') **** ''Soarte'': [[koartsturtalbatros]] (''Phoebastria albatrus'') **** ''Soarte'': [[Galapagosalbatros]] (''Phoebastria irrorata'') **** ''Soarte'': [[Laysanalbatros]] (''Phoebastria immutabilis'') **** ''Soarte'': [[swartpoatalbatros]] (''Phoebastria nigripes'') *** ''Skaai'': (''Thalassarche'') **** ''Soarte'': [[griiskopalbatros]] (''Thalassarche chrysostoma'') **** ''Soarte'': [[swartbrau-albatros]] (''Thalassarche melanophris'') **** ''Soarte'': [[bullersalbatros]] of Bulleralbatros (''Thalassarche bulleri'') **** ''Soarte'': [[wytkapalbatros]] (''Thalassarche cauta'') **** ''Soarte'': [[Atlantyske gielnoasalbatros]] (''Thalassarche chlororhynchos'') **** ''Soarte'': [[gielnoasalbatros|Yndyske gielnoasalbatros]] (''Thalassarche carteri)'' **** ''Soarte'': [[sulverkopalbatros]] (''Thalassarche salvini'') **** ''Soarte'': [[Chathamalbatros]] (''Thalassarche eremita'') *** ''Skaai'': (''Phoebetria'') **** ''Soarte'': [[swarte albatros]] (''Phoebetria fusca'') **** ''Soarte'': [[roetkopalbatros]] (''Phoebetria palpebrata'') [[Kategory:Albatros| ]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Mokeftige]] nhloj501mhrjkowen6a5ms9cfpli7an 1243536 1243535 2026-10-29T19:23:14Z Ruurd Jorritsma 38557 /* Klassifikaasje */ 1243536 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Black-browed albatross.jpg|thumb|right|200px|Albatros]] De '''albatrossen''' (''Diomedeidae'') binne in [[famylje (taksonomy)|famylje]] seefûgels yn it [[skift]] fan de [[mokeftigen]] (''Procellariformes''). Se komme foar yn de súdlike oseanen en yn de noardlike [[Stille Oseaan]]. Se hawwe lange smelle wjukken wêrmei't se hast har hiele libben oer de see sweve. Op it lân kinne se harren net best rêde en dêr komme se ek allinnich om te brieden. De measte soarten wurde slim bedrige. It tal albatrossen is earst bot weromrûn trochdat de fearren fan de albatrossen brûkt waarden. Tsjintwurdich wurde de albatrossen bedrige troch rôten en katten dy't de aaien, jongen en briedende fûgels oanfalle. Mar ek troch de fersmoarging en foaral it fiskjen mei lange linen. By it fiskjen mei lange linen wurde de albatrossen lokke troch it aas en at se oan de heak sitte dan fersûpe se. == Klassifikaasje == * ''Skift'': [[mokeftigen]] (''Procellariformes'') ** ''Famylje'': '''albatrossen''' (''Diomedeidae'') *** ''Skaai'': (''Diomedea'') **** ''Soarte'': [[swalkalbatros]] (''Diomedea exulans'') **** ''Soarte'': [[Tristanalbatros]] (''Diomedea dabbenena'') **** ''Soarte'': [[Noardlike keningsalbatros]] (''Diomedea sanfordi') **** ''Soarte'': [[Súdlike keningsalbatros]] (''Diomedea epomophora'') **** ''Soarte'': [[Antypoadenalbatros]] (''Diomedea antipodensis'') **** ''Soarte'': [[Amsterdam-eilânalbatros]] (''Diomedea amsterdamensis'') *** ''Skaai'': (''Phoebastria'') **** ''Soarte'': [[koartsturtalbatros]] (''Phoebastria albatrus'') **** ''Soarte'': [[Galapagosalbatros]] (''Phoebastria irrorata'') **** ''Soarte'': [[Laysanalbatros]] (''Phoebastria immutabilis'') **** ''Soarte'': [[swartpoatalbatros]] (''Phoebastria nigripes'') *** ''Skaai'': (''Thalassarche'') **** ''Soarte'': [[griiskopalbatros]] (''Thalassarche chrysostoma'') **** ''Soarte'': [[swartbrau-albatros]] (''Thalassarche melanophris'') **** ''Soarte'': [[bullersalbatros]] of Bulleralbatros (''Thalassarche bulleri'') **** ''Soarte'': [[wytkapalbatros]] (''Thalassarche cauta'') **** ''Soarte'': [[Atlantyske gielnoasalbatros]] (''Thalassarche chlororhynchos'') **** ''Soarte'': [[gielnoasalbatros|Yndyske gielnoasalbatros]] (''Thalassarche carteri)'' **** ''Soarte'': [[sulverkopalbatros]] (''Thalassarche salvini'') **** ''Soarte'': [[Chathamalbatros]] (''Thalassarche eremita'') *** ''Skaai'': (''Phoebetria'') **** ''Soarte'': [[swarte albatros]] (''Phoebetria fusca'') **** ''Soarte'': [[roetkopalbatros]] (''Phoebetria palpebrata'') [[Kategory:Albatros| ]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Mokeftige]] j3cvf9dx5m37ssd8ix3xnnja0ie251q 0 21161 1243537 1009237 2026-10-29T21:02:35Z Drewes 2754 Filmke 1243537 wikitext text/x-wiki [[File:Çatalhöyük with surroundings..jpg|thumb|Çatalhöyük en omkriten yn de tiid fan de earste [[Argeologyske opgraving|opgravingen]]]] <gallery widths="270" heights="150" style="font-size:85%"> Catalhöyük, erste Großsiedlung der Menschheit (CC by 4.0).webm|Animaasje fan Çatalhöyük </gallery> '''Çatalhöyük''', earder '''Çatal Hüyük''' ([[Turkse talen|Turksk]]: ''çatal'' = foarke; ''höyük'' = heuvel) wie in tige grutte [[Neolitikum|neolityske]] delsetting yn it suden fan [[Anatoalje]]. Mei 13 hektaren is Çatal Hüyük de grutste en meast ûntwikkele delsetting of stêd út de [[prehistoarje]] dy't ea fûn is. De âldste bewenningslagen fan Çatal Hüyük binne fan om-ende-by [[7500 f.Kr.]] It plak bleau goed 1000 jier lang bewenne mar rekke om 6200 f.Kr. yn ferfal. De befolking ferspriede har doe oer de flakte. Der binne in oantal ferklearrings foar dat barren. Sa wurdt wol oannommen dat dit foarfal feroarsake is trochdat in groep bewenners it net iens wie oer de sosjale struktuer binnen de delsetting. Mar it ferfal soe faaks ek wol te krijen hawwe trochdat oare groepen minsken yn it gebiet arrivearren. Nei alle gedachten kamen dizze ymmigranten út gebieten om de [[Swarte See]] hinne, dy't ûnder wetter ronnen. It is ek noch mooglik dat Çatal Hüyük ferlitten waard trochdat de boaiem útrûpele wie, sadat de minsken fuortlûke moasten op siik nei nije grûn. Yn 1958 waard Çatalhöyük by tafal troch pleatslike boeren ûntdutsen. De delsetting waard lykwols earst wrâldferneamd troch de opgravings ûnder lieding fan [[James Mellaart]] tusken 1961 en 1965. By dy opgraving die bliken dat dat part fan Anatolië it sintrum west hat fan in heechûntwikkelde neolityske kultuer. Mellaart foel lykwols by de Turkse autoriteiten yn ûngenede en waard út Turkije ferballe, wêrnei't der in ein kaam oan de opgravingen. Yn 1993 waard it wurk wer oppakt op troch de allyksa Britske archeolooch [[Ian Hodder]], in learling fan Mellaart, fan de [[universiteit fan Cambridge]]. Dit projekt rint oant no ta troch en hat in folslein oare benadering fan argeologysk fjildwurk, analysearjen en ynterpretaasje (''Post-processual archaeology''). <gallery widths="180" heights="180"> CatalHoyukSouthArea.JPG|Opgravings op it súdlike terrein fan Çatal Hüyük File:Catal Hüyük Restoration B.jpg|Restaurearre ynterieur File:Ankara Muzeum B19-36.jpg|Sittende frou fan Çatal Hüyük </gallery> == Sjoch ek == * [[Neolityske revolúsje]] {{DEFAULTSORT:Catalhoyuk}} [[Kategory:Prehistoarje]] [[Kategory:Earder plak yn Turkije]] [[Kategory:Archeologysk fynplak yn Turkije]] [[Kategory:Wrâlderfgoed yn Turkije]] nvboqy8jtnqz0mn4v62hc9x2jtl0kbj 0 84820 1243564 1243391 2026-10-30T11:32:19Z CommonsDelinker 353 Wappenflagge_Herzogtum_Württemberg.svg ferfongen troch [[c:File:Wappenbanner_Württemberg.svg|Wappenbanner_Württemberg.svg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · 1243564 wikitext text/x-wiki {{Persoan algemien | ôfbylding = Bolton-cuvier.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = 200px | echte namme = Jean Léopold Nicolas <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Frédéric Cuvier | oare namme(n) = | nasjonaliteit = [[File:Wappenbanner Württemberg.svg|20px]] [[Hartochdom Wuerttemberch|Wuerttemberchsk]] <br>[[File:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk|Frânsk]] | berne = [[23 augustus]] [[1769]] | berteplak = [[Montbéliard]] ([[Hartochdom Wuerttemberch|Wuerttemberch]]) | stoarn = [[13 maaie]] [[1832]] | stjerplak = [[Parys]] ([[Frankryk]]) | etnisiteit = [[File:Flag of France.svg|20px]] [[Frânsen|Frânsk]] | berop/amt = [[biolooch]], [[paleöntolooch]] | aktyf as = [[soölooch]], [[ornitolooch]], <br>[[ichtyolooch]], [[publisist]] | jierren aktyf = [[1788]] – [[1832]] | reden bekendheid = ferneamd [[biolooch]] en grûn-<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;lizzer fan de [[paleöntology]] | bekendste wurk(en) = ''La Règne Animal'' | prizen = [[Légion d'Honneur]] 1826 | webside = }} '''Georges Cuvier''' ([[Frânsk]]e [[útspr.]]: ['ʒɔʀʒə 'kyvje:], likernôch: "zjorzje kúvjee"; folút: '''Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier'''; [[Montbéliard]], [[23 augustus]] [[1769]] – [[Parys]], [[13&nbsp;maaie]] [[1832]]) wie in [[Frankryk|Frânsk]] [[natoer]]ûndersiker en [[biolooch]], dy't him benammen talei op 'e stúdzjes fan 'e [[ornitology]], de [[ichtyology]] en de bredere [[soölogy]]. Fanwegen syn baanbrekkend wurk op it mêd fan 'e ferliking fan libbene [[bist]]en mei [[fossyl|fossilen]] stiet er ek wol bekend as de "Heit fan de [[Paleöntology]]". Fierders wreide er it [[taksonomy]]ske systeem dat betocht wie troch [[Linnaeus]] út troch de [[klasse (taksonomy)|klassen]] fierder yn te dielen yn legere [[takson]]s, lykas [[skift]]en, [[famylje (taksonomy)|famyljes]] en [[skaai (taksonomy)|skaaien]]. Hoewol't Cuvier him fûleindich tsjin 'e [[evolúsje]]teory kearde, dêr't neffens him gjin bewiis foar bestie, wurdt er noch altyd beskôge as ien fan 'e wichtichste figueren út 'e [[skiednis]] fan 'e [[biology]]. Syn meast ferneamde [[publikaasje]] wie ''La Règne Animal'' ("It Bisteryk"), út [[1817]]. Yn [[1819]] waard er fanwegen syn ferstjinsten yn 'e [[adel]]stân ferheft. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Cuvier waard yn [[1769]] berne yn [[Montbéliard]], no yn 'e [[Franche-Comté]], dat doedestiden ûnder de namme Mömpelgard ta it [[Dútslân|Dútske]] [[hartochdom Wuerttemberch]] hearde (en pas yn [[1793]] troch Frankryk anneksearre wurde soe). Syn [[protestantisme|protestantke]] famylje wenne dêr al sûnt de [[Reformaasje]], en wie mooglik oarspronklik fan [[Dútsers|Dútsk]] [[etnyske groep|etnysk]] komôf. Dêrom wurdt yn [[Dútsk]]talige boarnen wol fernijd dat Cuvier syn "eigentlike" namme Johann Leopold Nicolaus Friedrich Küfer west hawwe soe, wêrby't ek syn rodzige uterlik oanhelle wurdt, dat troch Frânske auteurs oan in sykte witen wurdt. [[File:Georges Cuvier 3.jpg|left|thumb|180px|Cuvier yn [[1795]].]] Syn [[heit]], Jean Georges Cuvier, wie in [[luitenant]] by de [[Switserske Garde (Frankryk)|Switserske Garde]] en in boarger fan Montbéliard. Cuvier hie in jongere [[broer]], [[Frédéric Cuvier]], dy't letter ek [[soölooch]] wurde soe. Harren (folle jongere) [[mem]], Anne Clémence Chatel, joech de jonge Cuvier syn hiele skoaltiid troch thús byles, sadat er fierwei de bêste fan syn klasse waard. Neitiid learde er fierder oan it pleatslike [[gymnasium]], dêr't er him û.m. [[Latyn]] en [[Gryksk]] eigen makke, en net folle muoite hie mei [[wiskunde]], [[skiednis]] en [[ierdrykskunde]]. Mei tsien jier, koart nei't er op it gymnasium kommen wie, kaam Cuvier in eksimplaar tsjin fan 'e ''Historiæ Animalium'' fan [[Conrad Gessner]], dat yn him foar it earst in ynteresse yn [[natoer]]histoaryske ûnderwerpen wekker makke. Doe't er fjirtjin jier wie, waard Cuvier nei de Wuerttemberchske haadstêd [[Stuttgart]] ta stjoerd om dêr oan 'e [[universiteit]] te studearjen. Hoewol't er by syn oankomst mar kwealk in wurd [[Dútsk]] spriek, wûn er njoggen moanne letter in priis foar syn kennis fan dy [[taal]]. Yn [[1787]] studearre er ''[[cum laude]]'' ôf. ===Karriêre=== Om't Cuvier nei de foltôging fan syn stúdzje gjin jild hie om fan te bestean, naam er yn [[1788]] in baan oan yn [[Normandje]] as de priveelearaar fan 'e iennichste soan fan 'e protestantske greve fan [[Héricy]]. Dêr sette er yn 'e it begjin fan 'e [[1790]]-er jierren foar it earst útein mei it ferlykjen fan libbene bisten mei [[fossyl|fossilen]]. Yn it tichteby leine [[doarp]] [[Valmont (Seine-Maritime)|Valmont]] wenne er fierders geregeldwei gearkomsten by oangeande [[lânbou]]kundige ûnderwerpen. Dêr mette er in [[Henri Alexandre Tessier]], in [[wittenskip]]per dy't [[Parys]] ûnder it [[Skrikbewâld]] ûntflechte wie en no yn Normandje ûnder in skûlnamme libbe. Cuvier hie lykwols syn artikels yn 'e ''Encyclopédie Méthodique'' lêzen en koe him dêroan werom nei't er it oer lânboukundige saken hân hie. Hja rekken befreone, en fia Tessier kaam Cuvier yn 'e kunde mei dy syn kollega's yn Parys, dêr't er yn [[1795]] oansteld waard as de assistint fan [[heechlearaar]] ferlykjende [[botany|plante-anatomy]] [[Jean-Claude Mertrud]]. [[File:Portrait of Baron Georges Cuvier Wellcome L0016365 (cropped).jpg|right|thumb|200px|Cuvier mei in [[fisk]]e[[fossyl]].]] Datselde jiers waard it wittenskiplike [[Ynstitút fan Frankryk]] stifte, en [[1796]] waard Cuvier dêr lid fan. Teffens waard er ta lid fan 'e [[Frânske Akademy fan Wittenskippen]] keazen. Yn april fan dat jier hold er in [[taspraak|lêzing]] fan syn earste [[paleöntology]]ske artikel, dat yn [[1800]] publisearre wurde soe ûnder de titel ''Mémoires sur les Espèces d'Éléphants Vivants et Fossiles'' ("Oantinkens oan Libbene en Fossile Oaljefantesoarten"). Dêryn makke Cuvier in analyze fan de [[skelet]]ten fan [[Yndyske oaljefant|Yndyske]] en [[Afrikaanske oaljefant]]en, [[mammoet]]fossilen en it fossyl fan in [[slurfdieren|slurfdier]] dat doedestiden bekendstie as it '[[Ohio]]-bist', wêrmei't er foar it earst bewiisde dat Afrikaanske en Yndyske oaljefanten ferskillende [[soarte]]n wiene, en dat mammoeten noch wer in oare soarte wiene, dy't net mear foarkaam en dus útstoarn wêze moast. Fierders woed er hawwe dat it 'Ohio-bist' noch wer in oare soarte fertsjintwurdige. Jierren letter, yn [[1806]], soed er yn in oar artikel foar dat bist de namme [[mastodont]] betinke. Yn syn twadde artikel, dat er ek yn [[1796]] op papier krige, beskreau en analysearre Cuvier in grut skelet dat yn [[Paraguay]] ûntdutsen wie, en dat er letter de namme ''[[Megatherium]]'' jaan soe. Syn konklúzje wie dat dit skelet ek fan in útstoarn bist wie, en troch ferlykjend ûndersyk mei [[plasse (lichemsdiel)|skedel]]s fan libbene bisten stelde er fêst dat it in soarte fan op 'e grûn libjende [[reuzeloaiert]] west hawwe moast. Tegearre nommen foarmen dizze beide artikels in mylpeal yn de skiednis fan 'e [[biology]], wêrmei't Cuvier de grûnslach fan 'e [[paleöntology]] lei, en dêropta ek fan de [[ferlykjende anatomy]]. Hjirmei fêstige er syn reputaasje en besljochte er de doe langrinnende diskusje oer de fraach oft it [[útstjerren fan bistesoarten]] wol echt bestie. [[File:Cuvier-63-Coq de bruyère et Ganga cata.jpg|left|thumb|200px|In plaat út ''La Règne Animal'' (edysje [[1828]]).]] Yn [[1799]] folge Cuvier [[Louis-Jean-Marie Daubenton]] op as [[heechlearaar]] [[natoer]]histoarje oan it ''[[Collège de France]]''. Yn [[1802]] waard er ek oansteld as titulêr heechlearaar oan de ''[[Jardin des Plantes]]'', en datselde jiers waard er beneamd ta beselskipjend kommisaris fan 'e ynspekteurs-generaal fan [[iepenbier ûnderwiis]]. Yn dy lêste hoedanichheid besocht er súdlik Frankryk, mar doe't er begjin [[1803]] keazen waard ta permanint siktaris fan it departemint fan natoerwittenskippen fan de Frânske Akademy fan Wittenskippen, kearde er werom nei Parys. Nettsjinsteande de opskuor fan de oangeande [[Napoleontyske Oarloggen]] wie Cuvier syn rom yn [[1806]] sa grut wurden, dat er dat jiers as bûtenlânsk lid talitten waard ta de [[Grut-Brittanje|Britske]] ''[[Royal Society]]''. Yn [[1812]] waard er ek lid fan 'e [[Keninklike Sweedske Akademy fan Wittenskippen]] en yn [[1827]] fan 'e [[Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen]]. Underwilens wied er doe sûnt [[1818]] ek lid fan de ''[[Académie française]]'', de Frânske [[taal]]akademy. Fanôf de ein fan 'e jierren [[1800]] lei Cuvier him benammen ta op trije fraachstikken: de struktuer en klassifikaasje fan 'e [[weakdieren]]; de ferlykjende anatomy en systematyk fan [[fisken]]; en it ûndersyk nei fossile [[sûchdieren]] en [[reptilen]]. Yn [[1812]] stelde er dat it ûnwierskynlik wie dat der noch grutte bisten wiene dy't noch net troch de minske ûntdutsen wiene; dêr wied er mis mei, want bgl. de [[okapy]], in sibbe fan 'e [[sjiraffe]], waard troch de Westerske wittenskip pas 'ûntdutsen' yn [[1901]]. Cuvier wie wol mei mear dingen mis; sa wied er in grut oanhinger en fersprieder fan 'e teory fan it [[katastrofisme]], it leauwe dat der in opienfolging fan [[prehistoarje|prehistoaryske]] wrâlden bestien hie dy't troch in [[God|skeppende macht]] hieltyd wer op 'e nij folle wiene mei harren eigen [[floara]] en [[fauna]], om úteinlik by in grutte katastrôfe (dêrfandinne de namme) ferwuostge te wurden. Dy teory stiet diametraal foar de [[evolúsje]]teory oer, wêryn't de stadige ûntwikkeling fan soarten en it oerlibjen fan 'e bêst oanpasten sintraal stiet. Cuvier wie dan ek in fûleindich bestrider fan dy lêste teory, dêr't neffens him gjin inkeld bewiis foar wie. [[File:Tombe Cuvier.jpg|right|thumb|200px|De grêfsark fan Cuvier op it ''[[Père Lachaise]]''-begraafplak yn [[Parys]].]] ===Ferstjerren=== Under syn libben tsjinne Cuvier yn hege funksjes ûnder [[Napoleon]], ûnder de [[Restauraasje fan it Hûs Bourbon|restaurearre Bourbons]] en ûnder kening [[Loadewyk-Filips fan Frankryk|Loadewyk-Filips]], de 'Boarger-Kening'. Yn [[1814]] waard er beneamd ta [[steatsried]], en yn [[1818]] sloech er it oanbod om minister fan Binnenlânske Saken te wurden ôf, al stied er flak foar syn dea op it punt om dat dochs noch te oanfurdzjen. Yn [[1819]] waard er foar syn fertsjinsten yn 'e [[adel]]stân ferheft en ta [[baron]] makke. Nettsjinsteande it [[roomsk-katolisisme|roomske]] karakter fan Frankryk wied er fan berte in [[lutheranisme|lutheraan]], en bleau er dat [[leauwe]] syn hiele libben trou. Georges Cuvier ferstoar yn [[1832]] hommels ûnder in grutte Paryske [[goalera]]-[[epidemy]], doe't er 62 jier wie. Hy is ien fan 'e 72 Frânsen fan wa't de nammen yn 'e [[Eiffeltoer]] kurven binne. ==Wurk (in kar)== * 1797-1798 – ''Tableau Élémentaire de l'Histoire Naturelle des Animaux'' * 1800-1805 – ''Leçons d'Anatomie Comparée'' (5 dielen) * 1811 – ''Essais sur la Géographie Minéralogique des Environs de Paris'' (mei [[Alexandre Brongniart]]) * 1812 – ''Recherches sur les Ossemens Fossiles de Quadrupèdes'' (4 dielen) * 1817 – ''Le Règne Animal'' (4 dielen) * 1817 – ''Mémoires pour Servir à l'Histoire et à l'Anatomie des Mollusques'' * 1819-1827 – ''Éloges Historiques des Membres de l'Académie Royale des Sciences, lus Dans les Séances de l'Institut Royal de France par M. Cuvier'' (3 dielen) * 1821 – ''Théorie de la Terre'' * 1822 – ''Discours sur les Révolutions de la Surface du Globe et sur les Changements qu'Elles Ont Produits dans le Règne Animal'' * 1826-1836 – ''Histoire des Progrès des Sciences Naturelles depuis 1789 Jusqu'à ce Jour'' (5 dielen) * 1828-1848 – ''Histoire Naturelle des Poissons'' (11 dielen; fuortset troch [[Achille Valenciennes]]) * 1841-1845 – ''Histoire des Sciences Naturelles depuis Leur Origine Jusqu'à Nos Jours'' (5 dielen, redigearre en publisearre troch [[Magdeleine de Saint-Agit]]) {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Cuvier ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Georges Cuvier}} }} {{DEFAULTSORT:Cuvier, Georges}} [[Kategory:Frânsk biolooch]] [[Kategory:Frânsk soölooch]] [[Kategory:Frânsk mammalooch]] [[Kategory:Frânsk ornitolooch]] [[Kategory:Frânsk ichtyolooch]] [[Kategory:Frânsk herpetolooch]] [[Kategory:Frânsk paleöntolooch]] [[Kategory:Frânsk botanikus]] [[Kategory:Frânsk heechlearaar]] [[Kategory:Frânsk publisist]] [[Kategory:Frânske adel]] [[Kategory:Lid fan de Académie française]] [[Kategory:Persoan berne yn 1769]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1832]] 2txdj7jq9wvyc43smgt3yl6f1c0kond 0 141211 1243550 1150852 2026-10-30T08:45:43Z Kees Swart 15205 /* Yndieling */ 1243550 wikitext text/x-wiki [[File:Voorbeeld woordpuzzel.jpg|thumb|wurdpuzel]] In '''taalpuzel''' is in sammelnamme foar puzels dy't direkt of yndirekt te krijen hawwe mei taal. Doel by it puzeljen is it finen fan wurden of sinnen. De namme wurdpuzel wurdt ek brûkt foar de puzelsoarte [[wurdsiker]] ofwol speurpuzels. == Yndieling== Der besteane in soad fariaasjes dy't rûchwei yn te dielen binne nei puzels dêr't mei losse letters, dielen fan wurden of heule wurden de oplossing fûn wurde moat. De yndieling leit net hielendal fêst, sa kin in [[hynstesprong]] bygelyks yn meardere kategoryen falle. {| |- | width="27%" valign="top" | ;letters: * [[anagram]] * [[droedel]] * [[hynstesprong]] * [[pazurgo]] * [[sitaatpuzel]] * [[wurdljedder]] | width="27%" valign="top" | ; wurddielen: * [[rebus]] * [[wurdfrissel]] * [[wurdlidpuzel]] * [[wurdriuwen]] | width="27%" valign="top" | ; wurden * [[hynstesprong]] * [[krúswurdpuzel]] * [[paspuzel]] * [[spiraalpuzel]] * [[Sweedske puzel]] * [[trochrinner]] * [[wurdsiker]] | width="27%" valign="top" | ;sinnen * [[hynstesprong]] * [[kryptogram]] </ol> |} [[Kategory:Taalpuzel| ]] cq16cm60liv3whafa02o4dybt3nht3e 0 154310 1243521 1213619 2026-10-29T13:52:36Z ~2026-46098-92 60466 1243521 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Große Kirche in Leer (Ostfriesland), Ansicht von Südosten.jpg|300px|thumb|Grutte tsjerke yn Lier]] De '''Evangelysk-Grifformearde Tsjerke''' ([[Dútsk]]: ''Evangelisch-Reformierte Kirche'') is in mei 20 leden (''[[Landeskirche]]n'') [[kalvinistysk]]e tsjerke yn [[Dútslân]] dy't lid fan de [[Evangelyske Tsjerke yn Dútslân]] (EKD) is. De tsjerke hat syn haadketier yn [[Lier (stêd)|Lier]] yn [[East-Fryslân]] en de haadtsjerke is de Grutte Tsjerke yn Lier. De tsjerke hat in ledetal fan 146.848 ferspraat oer 136 tsjerkemienskippen (31 desimber 2025) en is ien fan de twa [[Kalvinisme|grifformearde tsjerken]] yn de EKD.<ref>[https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Bericht_Kirchenmitglieder_2025.pdf Evangelische Kirche in Deutschland – Kirchemitgliederzahlen Stand 31. Dezember 2025] EKD</ref> Hy heart ek by de Konfederaasje Evangelyske Tsjerken yn Nedersaksen en sleat yn 2003 by de Uny fan Evangelyske Tsjerken oan. Boppedat is er lid fan it Grifformeard Bûn, de Mienskip fan Protestantske Tsjerken yn Jeropa en de Wrâldmienskip fan Grifformearde Tsjerken. == Beskriuwing == De Evangelysk-Grifformearde Tsjerke is de iennichste tsjerke fan de EKD sûnder in ôfbeakene gebiet, om't er in minderheid foarmet. Grifformearde mienskippen ûntstiene almeast fan ûnderen ôf of waarden yn lytse [[foarstedom]]men ynfierd. De yndividuele gemeenten wiene gauris foar langere tiid hast folslein selsstannich. Hja sleaten harren yn it iere begjin, as it nedich wie, by oare tsjerkeferbûnen oan. In útsûndering is de grifformearde gemeente fan [[Lippe (lân)|Lippe]], dêr't in mienskiplike lânstsjerke (''Landeskirche'') al sûnt de [[Reformaasje]] foarme waard. De grifformearde tsjerken yn it [[Greefskip Bentheim (Landkreis)|Greefskip Bentheim]] en [[East-Fryslân]] wiene foar in lange tiid nau ferbûn mei [[Nederlân]], dy't in beskerming foar it [[Prinsbisdom Múnster]] oer foarme. De griffformearde mienskippen dy't yn [[1817]] by [[Prusen]] hearden, sleaten harren op it hjitten fan de kening oan by de Uny fan lutherske en grifformearde gemeenten ([[Aldprusyske Tsjerke-Uny|Prusyske Uny]]). Sa hearre in soad grifformearde tsjerken yn it hjoeddeistige [[Noardryn-Westfalen]] op grûn dêrfan ta de respektivelike lânstjerke ynstee ta de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke. Feriene binne de evangelyske lânstsjerken fan Anhalt, Baden, Berlyn-Brandenburch-Silezyske Opperlausitz, Bremen, Hessen-Nassau, Kurhessen-Waldeck, Middútslân, de Palts, Rynlân en Westfalen. Sa lizze hast alle tradisjonele grifformearde mienskippen yn Dútslân yn gebieten fan feriene lânstsjerken. De iennige útsûnderings dêrta binne it eardere lân Lippe en it noardwesten fan Dútslân. Yn [[Beieren]] binne der twa tradisjonele grifformearde gemeenten; de measte fan de hjoeddeistige gemeenten ûntstiene troch flechtelingen sûnt de [[sechtjinde iuw]] sa as benammen [[Hugenoaten]]. Fan [[1834]] ôf krige de Nederlânske dûmny [[Hendrik de Cock]] in soad oanhing yn benammen it Greefskip Bentheim en East-Fryslân en dêrnei ûntstie de [[Evangelysk-âldgrifformearde tsjerke yn Nedersaksen]]. De Evangelyske-grifformearde tsjerke waard yn [[1989]] yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte. De measte grifformearde gemeenten, dy't hjoed-de-dei ta de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke hearre, lizze yn it Greefskip Bentheim, it westen fan East-Fryslân, wylst der in stikmannich ferspraat lizze oer Nedersaksen en Beieren. Fierder binne der inkelde gemeenten yn [[Baden-Wuertemberch]] ([[Stuttgart]]), [[Bremen (dielsteat)|Bremen]] (Rekum, [[Bremerhaven]]), [[Hamburch]], [[Meklenburch-Foarpommeren]] (Bützow), [[Saksen (dielsteat)|Saksen]] ([[Chemnitz]]-Zwickau, [[Leipzig]]) en [[Sleeswyk-Holstein]] ([[Lübeck]]) dy't ta de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke hearre. Yn de regel binne der yn deselde plakken ek pleatslike [[lutherske]] tsjerken dy't feriene binne yn in lânstsjerke. Dêrnjonken binne der grifformearde gemeenten yn Dútslân dy't net ta de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke hearre, dochs binne allegear, lykas de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke, lid fan it Grifformeard Ferbûn, in oerkoepeljend ferbûn dêr't alle grifformearde tsjerken yn Dútslân ûnder falle. == Keppeling om utens == * [http://www.reformiert.de/ Webstee] {{Boarnen|boarnefernijing= * Foar boarnen en oare literatuer, [https://de.wikipedia.org/wiki/Evangelisch-reformierte%20Kirche%20(Landeskirche) sjoch ''Literatur'' en ''Einzelnachweise'' op dizze side]. ---------------------------- {{Commonscat|Kirchengebäude der Evangelisch-reformierten Landeskirche (Bayern und Nordwestdeutschland)}} }} [[Kategory:Protestantsk tsjerkegenoatskip]] [[Kategory:Kristendom yn Dútslân]] [[Kategory:East-Fryslân]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1989]] thwd30nxp2ncyi0lt3zoul3nf9g3er3 2 187465 1243565 1240924 2026-10-30T11:35:24Z Mysha 254 Wenplak (of is dat ek wer Krite?) 1243565 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Kladblok akwa.png|thumb|100px|Mysha|link=Meidogger:Mysha]] == Ferskate projekten == * [[Boskplaat (Rottumerplaat)]] - 53°31'48.0"N 6°27'40.0"E. * [[Meidogger:Mysha/kladblok/steat]] - [[Berjocht:AmerikaanskeSteat]] te feroarjen yn [[Berjocht:Amerikaanske steat]] * [[Meidogger:Mysha/list fan Fryske plaknammen (RFB)]] - Hokfoar siden meitsje wy oan en hokfoar siden moatte in synonym hawwe? * [[Meidogger:Mysha/Kladblok/Wenplak]] - Ferzje fan [[Berjocht:Ynfoboks stêd mei flagge]] <div style="clear: both;"></div> * [[Le Monde's 100 boeken fan de iuw]] - Dy't wy no allegear yn it Frysk hawwe. drov4ceg73ykmfzdeydk02n2xirscrz 1 194892 1243531 1243415 2026-10-29T15:14:05Z Klaasgroen 50943 /* Omneame nei Frysk Parlemint? */ Antwurd 1243531 wikitext text/x-wiki == Omneame nei Frysk Parlemint? == Soe de namme eins net oarsom wêze moatte? Dus Frysk Parlemint, ek wol bekend as Provinsjale Steaten fan Fryslân? Dat is hjir te lêzen: [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/497197/steaten-wurde-frysk-parlemint Steaten wurde Frysk Parlemint - Omrop Fryslân] {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed|Kening Aldgilles|Mysha|RomkeHoekstra|FreyaSport}} [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 27 okt 2026, 21.11 (CET) :@[[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]], as dat de offisjele namme is dan soe dat oarsom wêze moatte, sa't jo sizze. Earst efkes hearre wat oare meidoggers sizze. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 27 okt 2026, 22.41 (CET) ::{{Ping|Klaasgroen|Kneppelfreed}} It soe wol aardich wêze as it echt sa wie, mar dit stikje op Omrop Fryslân datearret al út 2004. Je soene sizze, dan hie dy nammeferoaring no, tweintich jier letter, ek sa stadichoan ris ynboargere wêze moatten. Mar as ik Frysk Parlemint of Fries Parlement Googleje krij ik inkeld in Ingelsk stikje op 'e webside fan 'e FNP wêryn't de Steaten fan Fryslân oantsjut wurde as the Frisian Parliament. Fierder gjin ta de saak dwaande resultaten. Wylst (Provinsjale) Steaten fan Fryslân in grut tal resultaten opsmyt. Yn it artikel op Omrop Fryslân wurdt hiel stellich dien oer de nammeferoaring, mar ik frees dat it by in foarstel bleaun is. Oars soene jo de Provinsje Fryslân ris opskilje kinne oft de omneaming echt trochfierd is. Dan binne wy wis. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 28 okt 2026, 02.31 (CET) ::: Ik haw it idee dat de steaten wier hieltiid noch ''Steaten ...'' hjitte. Der hat net in nammeferoaring west, sa't ik it sjoch. Dat wy dat ''Parlemint'' sels mar op de side skriuwe, soe dan in tafoeging wêze dêr't útlis by moat: soks as "Yn [[2004]] hat de [[FNP]] útsteld en feroarje de namme fan it orgaan ta [[Frysk Parlemint]], mar dat útstel is nea ta stimming brocht.", as dat feitlik is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) : Dat, Frysk parlemint skrasse. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 28 okt 2026, 17.19 (CET) ::Dat is ek wer oerdreaun. De reden dat ik it neam is dat de lêste jierren op de Omrop en troch de Steateleden sels júst de beneaming 'Frysk Parlemint' hieltyd faker brûkt wurdt. Google blykt sa betrouber net mear om goed te sykjen. As ik op de Omrop op Frysk Parlemint sykje dan krij ik listen fol mei risseltaten. [[Meidogger:Klaasgroen|Klaasgroen]] ([[Meidogger oerlis:Klaasgroen|oerlis]]) 29 okt 2026, 16.14 (CET) cpv0e24s4kwf4b81vsfacuvuog5ewfh 1 194958 1243520 1243512 2026-10-29T12:52:35Z RomkeHoekstra 10582 1243520 wikitext text/x-wiki == namme == {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha de Nederlânske namme oernommen, mar bin net hiel gelokkich mei dizze namme. It nuvere is dat hast in soad oare talen dizze fûgel de reinbôgeloary neame, mar de Nederlânske namme is Lori van de Blauwe Bergen. Graach ek eefkes wat jimme derfan tinke. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 29 okt 2026, 10.04 (CET) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Dy (ferâldere) Nederlânske namme is yndie net gelokkich. It ferspriedingsgebiet fan de fûgel rint folle fierder as allinnich de Blue Mountains, en de namme slút net oan by oare talen. Neffens eBird/Birds of the World is de Nederlânske namme 'Australische regenbooglori'. Ferskate ''Trichoglossus''-soarten hawwe yn 'e tuskentiid oare Nederlânske nammen krigen; sjoch <nowiki>https://explore.avilist.org/</nowiki> [Nederlands]. Trouwens, ik bin fan plan om te pleitsjen foar it opnimmen – mei jo help – fan Fryske nammen yn Avilist/eBird foar de edysje dy't ein 2027 ferskynt. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 29 okt 2026, 11.24 (CET) ::{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Jo sizze mar wêr't ik jo by helpe kin Ruurd. Mar hokker nammen hiene jo no út foar de Trichoglossus moluccanus en de Trichoglossus haematodus yn 'e holle? mribr063mt3il2r1gq260f23jhgq6ch 0 194961 1243515 2026-10-29T12:21:07Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Grienwjukkeningsparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Alisterus chloropterus -Jurong Bird Park -male-8a.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |..." 1243515 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Grienwjukkeningsparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Alisterus chloropterus -Jurong Bird Park -male-8a.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[keningsparkiten]] (''Alisterus'') |Wittenskiplike namme= Alisterus chloropterus |Beskriuwer, jier = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1832 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''grienwjukkeningsparkyt''' (''Alisterus chloropterus'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar op [[Nij-Guineä]]. == Beskriuwing == De grienwjukkeningsparkyt is 36 sm lang, mei in lange, brede sturt. De fûgel hat donkergrize poaten en oranjekleurige irissen. Alle trije ûndersoarten fertoane [[Seksuele dimorfy|seksueel dimorfisme]]: de mantsjes binne te werkennen oan in opfallende, brede ljochtgriene bân op 'e wjuk, dy't op in skouderstreek liket. De ferskillen tusken de wyfkes fan 'e ûndersoarten binne dúdliker as dy tusken de mantsjes. It mantsje hat in reade kop en nekke, in reade ûnderkant, in blauwe rêch en stút, en griene wjukken mei in brede ljochtgriene bân. By it mantsje fan 'e ûndersoarte ''A. c. chloropterus'' rint it blau fan 'e rêch troch oant de efterkant fan 'e nekke. By de wyfkes fan ''A. c. chloropterus'' en ''A. c. callopterus'' is de ûnderkant read. It grien op 'e kop en nekke rint troch yn it grien fan 'e rêch en wjukken, en op it boarst binne flauwe, dwerse griene en reade streken te sjen. It wyfke fan 'e ûndersoarte ''A. c. moszkowskii'' hat in reade kop, nekke, boarst en ûnderbúk, lykas it mantsje. It ferskilt fan it mantsje troch de folle lytsere ljochtgriene bân op 'e wjukken. De rop bestiet út in rige heldere, skerpe en piipjende lûden mei lytse ferskillen yn toanhichte. == Fersprieding == De grienwjukkeningsparkyt komt foar op Nij-Guineä. Der wurde trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Alisterus chloropterus moszkowskii'' : komt foar yn it noarden fan Nij-Guineä, by de [[Geelvinkbaai]] en [[Aitape]]. * ''Alisterus chloropterus callopterus'' : komt foar yn it sintrale diel fan Nij-Guineä, fan it [[Weylandberchtme]] oant de [[Fly (rivier)|Fly]]. * ''Alisterus chloropterus chloropterus'': komt foar yn it eastlike diel fan Nij-Guineä, fan it [[Huon-skiereilân]] oant [[Hall Sound]] (in baai). == Hâlden en dragen == De grienwjukkeningsparkyt libbet yn bosken en op iepen plakken yn 'e bosk, fan 'e foet fan 'e bergen oant middelgrutte hichten yn bercheftige gebieten. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt oannommen dat de oantallen tebekrinne. De delgong is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de grienwjukkeningsparkyt as net bedrige op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/papuan-king-parrot-alisterus-chloropterus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/pakpar1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pakpar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Alisterus chloropterus|Grienwjukkeningsparkyt}} }} [[Kategory:Keningsparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] tjtw14e1mf6zj21ptz71nsvrjixazj5 1243517 1243515 2026-10-29T12:21:51Z RomkeHoekstra 10582 1243517 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = grienwjukkeningsparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Alisterus chloropterus -Jurong Bird Park -male-8a.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[keningsparkiten]] (''Alisterus'') |Wittenskiplike namme= Alisterus chloropterus |Beskriuwer, jier = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1832 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''grienwjukkeningsparkyt''' (''Alisterus chloropterus'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar op [[Nij-Guineä]]. == Beskriuwing == De grienwjukkeningsparkyt is 36 sm lang, mei in lange, brede sturt. De fûgel hat donkergrize poaten en oranjekleurige irissen. Alle trije ûndersoarten fertoane [[Seksuele dimorfy|seksueel dimorfisme]]: de mantsjes binne te werkennen oan in opfallende, brede ljochtgriene bân op 'e wjuk, dy't op in skouderstreek liket. De ferskillen tusken de wyfkes fan 'e ûndersoarten binne dúdliker as dy tusken de mantsjes. It mantsje hat in reade kop en nekke, in reade ûnderkant, in blauwe rêch en stút, en griene wjukken mei in brede ljochtgriene bân. By it mantsje fan 'e ûndersoarte ''A. c. chloropterus'' rint it blau fan 'e rêch troch oant de efterkant fan 'e nekke. By de wyfkes fan ''A. c. chloropterus'' en ''A. c. callopterus'' is de ûnderkant read. It grien op 'e kop en nekke rint troch yn it grien fan 'e rêch en wjukken, en op it boarst binne flauwe, dwerse griene en reade streken te sjen. It wyfke fan 'e ûndersoarte ''A. c. moszkowskii'' hat in reade kop, nekke, boarst en ûnderbúk, lykas it mantsje. It ferskilt fan it mantsje troch de folle lytsere ljochtgriene bân op 'e wjukken. De rop bestiet út in rige heldere, skerpe en piipjende lûden mei lytse ferskillen yn toanhichte. == Fersprieding == De grienwjukkeningsparkyt komt foar op Nij-Guineä. Der wurde trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Alisterus chloropterus moszkowskii'' : komt foar yn it noarden fan Nij-Guineä, by de [[Geelvinkbaai]] en [[Aitape]]. * ''Alisterus chloropterus callopterus'' : komt foar yn it sintrale diel fan Nij-Guineä, fan it [[Weylandberchtme]] oant de [[Fly (rivier)|Fly]]. * ''Alisterus chloropterus chloropterus'': komt foar yn it eastlike diel fan Nij-Guineä, fan it [[Huon-skiereilân]] oant [[Hall Sound]] (in baai). == Hâlden en dragen == De grienwjukkeningsparkyt libbet yn bosken en op iepen plakken yn 'e bosk, fan 'e foet fan 'e bergen oant middelgrutte hichten yn bercheftige gebieten. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt oannommen dat de oantallen tebekrinne. De delgong is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de grienwjukkeningsparkyt as net bedrige op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/papuan-king-parrot-alisterus-chloropterus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/pakpar1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pakpar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Alisterus chloropterus|Grienwjukkeningsparkyt}} }} [[Kategory:Keningsparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] gkh060i2pp39m524u6vtjeu3ml36z0s 0 194962 1243516 2026-10-29T12:21:27Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Grienwjukkeningsparkyt]] 1243516 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Grienwjukkeningsparkyt]] fdl28ine0ripfj028t7pwabyetn8eze 0 194963 1243518 2026-10-29T12:47:06Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Molukske keningsparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:King Parrot.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = keningsparkite..." 1243518 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Molukske keningsparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:King Parrot.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[keningsparkiten]] (''Alisterus'') |Wittenskiplike namme= Alisterus amboinensis |Beskriuwer, jier = [[Philipp Ludwig Statius Müller|Statius Müller]], 1776 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Molukske keningsparkyt''' (''Alisterus amboinensis'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar op ferskate eilannen yn [[Yndoneezje]] en yn it westlike part fan [[Nij-Guineä]]. == Beskriuwing == De Molukske keningsparkyt is in slanke pappegaai mei in lange sturt en in fearrekleed mei felle kleuren. De fûgel hat in reade kop en ûnderkant, in blauwich kleurde sturt, in blauwe rêch en griene of blauwich kleurde wjukken, ôfhinklik fan 'e [[ûndersoarte]]. De soarte liket op 'e [[grienwjukkeningsparkyt]] (''Alisterus chloropterus''), wêrfan't it ferspriedingsgebiet foar in part oerlapet. De Molukske keningsparkyt mist lykwols de ljochtgriene skouderbân fan it mantsje en de griene kop fan it wyfke fan dy soarte. Ek liket er wat op 'e [[Molukske loary]] (''Lorius garrulus''), mar de Molukske keningsparkyt hat in blauwe ynstee fan in reade rêch en in langere sturt. De rop bestiet út heldere, omheech rinnende tsjirpjende lûden en skerpe, skreauwerige roppen. == Fersprieding == De Molukske keningsparkyt komt foar op ferskate eilannen yn 'e Molukken en yn West-Papoea en it noardwesten fan Nij-Guineä. Der wurde seis [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Alisterus amboinensis hypophonius'': komt foar op [[Halmahera]], yn 'e noardlike Molukken. * ''Alisterus amboinensis sulaensis'': komt foar op 'e [[Sûla-eilannen]], wêrûnder [[Taliabû]], [[Seho]] en [[Mangole]]. * ''Alisterus amboinensis versicolor'': komt foar op [[Peleng]], ien fan 'e [[Banggai-eilannen]]. * ''Alisterus amboinensis buruensis'': komt foar op [[Bûrû]], yn 'e súdlike Molukken. * ''Alisterus amboinensis amboinensis'': komt foar op 'e súdlike Molukken, wêrûnder [[Boano]], [[Ambon (eilân)|Ambon]] en [[Seram]]. * ''Alisterus amboinensis dorsalis'': komt foar yn [[West-Papoea]] en it noardwesten fan [[Nij-Guineä]]. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt oannommen dat de oantallen tebekrinne. De delgong is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de Molukske keningsparkyt as [[net bedrige]] op 'e [[Reade list]]. == Namme == De wittenskiplike soartnamme ''amboinensis'' ferwiist nei it eilân [[Ambon (eilân)|Ambon]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/moluccan-king-parrot-alisterus-amboinensis BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/mokpar1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/mokpar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Alisterus amboinensis|Molukske keningsparkyt}} }} [[Kategory:Keningsparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Guineä]] 1jopcg7q33ikm6b2i0hl5n0ymg0moub 0 194964 1243519 2026-10-29T12:47:33Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Molukske keningsparkyt]] 1243519 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Molukske keningsparkyt]] br06pl0cdy7fym0ya6iowdzngck0hnx 0 194965 1243522 2026-10-29T14:06:42Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = griene rosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Platycercus caledonicus - Melaleuca.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai =..." 1243522 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = griene rosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Platycercus caledonicus - Melaleuca.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus caledonicus |Beskriuwer, jier = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Green rosella (Platycercus caledonicus) range map.png|250px]] }} De '''griene rosella''' (''Platycercus caledonicus'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar op [[Tasmaanje]] en de gruttere eilannen yn 'e [[Strjitte fan Bass]]. == Beskriuwing == De 37 oant 38 sm lange griene en giele rosella is in grutte soarte yn it skaai ''Platycercus'', mei blauwe en reade kleuraksinten. Opfallend binne de blauwe wangen, it reade plak op 'e foarholle en de blauwe wjukrânen. == Fersprieding == De griene rosella komt foar op Tasmaanje en de gruttere eilannen yn 'e Strjitte fan Bass, it wetter dat tusken it fêstelân fan Austraalje en Tasmaanje leit. De soarte wurdt soms as [[monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, mar wurdt yn oare yndielingen ûnderferdield yn twa [[ûndersoarte]]n: * ''Platycercus caledonicus caledonicus'': komt foar op Tasmaanje en [[Flinders Island]]. * ''Platycercus caledonicus brownii'': komt foar op [[King Island]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Platycercus caledonicus Bruny.jpg|thumb|left|Griene rosella]] De griene rosella libbet benammen yn boskrike gebieten. De fûgel siket sawol op 'e grûn as yn beammen nei iten. == Status == Nettsjinsteande it beheinde ferspriedingsgebiet en it fermoeden dat de oantallen tebekrinne, beskôget de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) de populaasje as net bedrige. De soarte is op 'e [[Reade list]] yndield yn 'e kategory [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-rosella-platycercus-caledonicus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/greros2?siteLanguage=nl eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/greros2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus caledonicus|Griene rosella}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 8sjxdq5xu3ckj53oabko7dakpy3lfjp 0 194966 1243523 2026-10-29T14:07:04Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Griene rosella]] 1243523 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Griene rosella]] ficosekrq2chvuyk45zlxa8lbcumo5m 14 194967 1243524 2026-10-29T14:09:46Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Commonscat|Platycercus|''Platycercus''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]]" 1243524 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Platycercus|''Platycercus''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]] 3nfrxf4vdryhka37xszev1cmvnmyzq3 0 194968 1243525 2026-10-29T14:39:52Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Blauwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Crimson rosella feeding on african boxthorn.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Bird song, grassy woodlands, central Victoria.ogg|250pxx]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [..." 1243525 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Blauwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Crimson rosella feeding on african boxthorn.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Bird song, grassy woodlands, central Victoria.ogg|250pxx]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus elegans |Beskriuwer, jier = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''blauwangrosella''' (''Platycercus elegans''), ek wol de '''Pennantrosella''' neamd, is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar yn it easten en súdeasten fan [[Austraalje]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Platycercus elegans -Lysterfield Park, Melbourne, Victoria, Australia -juvenile-8.jpg|thumb|left|Juvenyl]] De blauwangrosella is foar in grut part karmynread, mar de kiel, wangen, wjukdekfearren en de sturt binne blau. De slachpinnen binne meast donkerblau mei in pearsblauwe gloed. De rêchdekfearren binne swart mei reade seamen. De eagen binne donkerbrún, wylst de snaffel hoarnkleurich is en de poaten griisbrún binne. Mantsjes en wyfkes hawwe itselde fearrekleed, mar mantsjes ûnderskiede har fan wyfkes troch in gruttere kop en snaffel. Jonge fûgels fan 'e [[nominaatfoarm]] hawwe in kombinaasje fan oliifgrien en read. == Fersprieding == De blauwangrosella wurdt ornaris ûnderferdield yn seis [[ûndersoarte]]n. Dy wurde yn ferskate groepen yndield: * De groep ''elegans'': ** ''Platycercus elegans nigrescens'': komt foar oan 'e noardeastlike kust fan [[Queensland]]. ** ''Platycercus elegans elegans'': komt foar yn it easten fan Austraalje, fan it súdeasten fan Queensland oant it súdeasten fan [[Súd-Austraalje]]. ** ''Platycercus elegans melanopterus'': komt foar op [[Kangaroo Island]]. [[Ofbyld:Crimson Rosella (Platycercus elegans flaveolus) (8079609475).jpg|thumb|left|''Platycercus elegans flaveolus'']] * ''Platycercus elegans flaveolus'': komt foar yn it binnenlân fan súdeastlik Austraalje, yn it rivierestelsel fan 'e [[Murray (rivier)|Murray]] en de [[Murrumbidgee]]. * De groep ''adelaidae'' en ''subadelaidae'': ** ''Platycercus elegans subadelaidae'': komt foar yn it suden fan Súd-Austraalje, yn 'e súdlike [[Flinders Ranges]]. ** ''Platycercus elegans adelaidae'': komt foar yn it suden fan Súd-Austraalje, yn it [[Mount Lofty Ranges|Mount Lofty-berchtme]] en op it [[Fleurieu-skiereilân]]. Guon taksonomyske yndielingen ûnderskiede ek de ûndersoarten ''filewoodi'' en ''fleurieuensis'', dy't respektivelik yn it east-sintrale diel fan Queensland en yn it Mount Lofty-berchtme foarkomme. De ûndersoarte ''subadelaidae'' wurdt yn guon yndielingen by ''adelaidae'' rekkene. == Status == De blauwangrosella hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt oannommen dat de oantallen tebekrinne. De delgong is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de blauwangrosella op 'e [[Reade list]] yn 'e kategory [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/crimson-rosella-platycercus-elegans BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/criros2?continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/criros2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus elegans|Blauwangrosella}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] e98fipmk7bjfn28bgvixup6co1fjyau 0 194969 1243526 2026-10-29T14:40:25Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Blauwangrosella]] 1243526 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Blauwangrosella]] pwfoeydbladqbfqmtdif9b8qa1ql2ox 0 194970 1243527 2026-10-29T14:42:38Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Blauwangrosella]] 1243527 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Blauwangrosella]] pwfoeydbladqbfqmtdif9b8qa1ql2ox 0 194971 1243528 2026-10-29T14:54:47Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = swartkrúnrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Northern Rosella 3905 (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [..." 1243528 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkrúnrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Northern Rosella 3905 (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus venustus |Beskriuwer, jier = [[John Gould|Gould]], 1836 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkrúnrosella''' (''Platycercus venustus'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld|pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar yn it noarden fan [[Austraalje]]. == Beskriuwing == De swartkrúnrosella is in rosella mei in swarte krún, dy't sterk ôfstekt tsjin 'e wite wangen. De fûgel is fierders foar it grutste part felgiel, mei in swarte boppekant. De wjukken en sturt hawwe blauwe parten, en de ûndersturtdekfearren binne read. De rop is helder en bestiet út twa lûden dy't faak werhelle wurde. Ek binne der ratteljende en tsjirpjende lûden te hearren. == Fersprieding == De swartkrúnrosella komt yn Austraalje foar fan it [[Kimberley (Austraalje)|Kimberley-gebiet]] oant de grins tusken it [[Noardlik Territoarium]] en [[Queensland]]. De soarte wurdt somtiden as [[monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, mar yn oare yndielingen wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskaat: * ''Platycercus venustus venustus'': komt foar yn it noarden fan it Noardlik Territoarium en it noardwesten fan Queensland. * ''Platycercus venustus hilli'': komt foar yn it noardeasten fan [[West-Austraalje]] en it noardwesten fan it Noardlik Territoarium. == Hâlden en dragen == De swartkrúnrosella libbet yn iepen bosken en oare beboske gebieten, faak yn 'e buert fan beken en rivieren. De fûgels wurde meastentiids yn pearkes of lytse groepkes sjoen en kinne dreech te ûntdekken wêze. == Status == De swartkrúnrosella hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC) op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rainbow-lorikeet-trichoglossus-moluccanus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/northern-rosella-platycercus-venustus eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/norros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus venustus|Swartkrúnrosella}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkrunrosella}} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 2zj50jzbarf6dfwbf7vlp36mivfgopc 1243530 1243528 2026-10-29T14:59:26Z RomkeHoekstra 10582 1243530 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkrúnrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Northern Rosella 3905 (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus venustus |Beskriuwer, jier = [[Heinrich Kuhl|Kuhl]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Pvenustus.png|250px]] }} De '''swartkrúnrosella''' (''Platycercus venustus'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld|pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''). De soarte komt foar yn it noarden fan [[Austraalje]]. == Beskriuwing == De swartkrúnrosella is in rosella mei in swarte krún, dy't sterk ôfstekt tsjin 'e wite wangen. De fûgel is fierders foar it grutste part felgiel, mei in swarte boppekant. De wjukken en sturt hawwe blauwe parten, en de ûndersturtdekfearren binne read. De rop is helder en bestiet út twa lûden dy't faak werhelle wurde. Ek binne der ratteljende en tsjirpjende lûden te hearren. == Fersprieding == De swartkrúnrosella komt yn Austraalje foar fan it [[Kimberley (Austraalje)|Kimberley-gebiet]] oant de grins tusken it [[Noardlik Territoarium]] en [[Queensland]]. De soarte wurdt somtiden as [[monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, mar yn oare yndielingen wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskaat: * ''Platycercus venustus venustus'': komt foar yn it noarden fan it Noardlik Territoarium en it noardwesten fan Queensland. * ''Platycercus venustus hilli'': komt foar yn it noardeasten fan [[West-Austraalje]] en it noardwesten fan it Noardlik Territoarium. == Hâlden en dragen == De swartkrúnrosella libbet yn iepen bosken en oare beboske gebieten, faak yn 'e buert fan beken en rivieren. De fûgels wurde meastentiids yn pearkes of lytse groepkes sjoen en kinne dreech te ûntdekken wêze. == Status == De swartkrúnrosella hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC) op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/northern-rosella-platycercus-venustus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/norros1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/norros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus venustus|Swartkrúnrosella}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkrunrosella}} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] ornotmw5prg6qoryihnnozrggoda3f5 0 194972 1243529 2026-10-29T14:55:14Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Swartkrúnrosella]] 1243529 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Swartkrúnrosella]] 21l6bl8ouwddgc1vpewqxpzan8tsvk7 0 194973 1243532 2026-10-29T16:16:17Z Drewes 2754 Side makke mei "{{wurk}} {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Heinrich Kuhl00.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{GERnasj}} | berne = [[17 septimber]] [[1797]] | berteplak = [[Hanau]], [[Dútslân]] | stoarn = [[14 septimber]] [[1821]] (23 jier) | stjerplak..." 1243532 wikitext text/x-wiki {{wurk}} {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Heinrich Kuhl00.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{GERnasj}} | berne = [[17 septimber]] [[1797]] | berteplak = [[Hanau]], [[Dútslân]] | stoarn = [[14 septimber]] [[1821]] (23 jier) | stjerplak = Buitenzorg/Bogor, [[Yndonezië]] | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[natuerûndersiker]], [[soölooch]], [[botanikus]] | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = Beskriuwing fan in soad nije soarten en nije skaaien fan amfibyen en reptilen | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Heinrich Kuhl''' ([[Hanau]], 17 septimber 1797 - [[Buitenzorg|Bogor]], 14 septimber 1821) wie in Dútske [[natuerûndersiker]], [[soölooch]] en [[plantkundige]]. Hy studearre yn Dútslân en Nederlân en wurke dêrnei yn Nederlân, earst oan de [[Ryksuniversiteit Grins|Rykshegeskoalle Grins]] en letter yn [[Leien]] en op [[Java]]. Hy sammele grutte hoemannichten bisten en makke tsientallen wittenskiplike beskriuwingen fan earder ûnbekende soarten, benammen [[fûgels]] en [[flearmûzen]]. == Biografy == Heinrich Kuhl waard berne yn Hanau am Main, as twadde bern fan Johann Heinrich Kuhl (1757–1830) — dy't fungearre as de haadbestjoerder (''Stadtschultheiß'') fan de stêd — en syn frou, Marie Judith Kuhl, berne Walther (1770–1810). Heinrich hie acht bruorren en susters: trije susters en fiif bruorren. De famylje stamme ôf fan kalvinistyske religieuze flechtlingen dy't út it gebiet fan de [[Spaanske Nederlannen]] nei Hanau emigrearre wiene en sûnt dy tiid lid wiene fan de Waalske tsjerklike gemeente yn Hanau. <ref>Hildenhagen 2013, s. 116.</ref> Thús waard nei alle gedachten njonken [[Dútsk]] ek [[Frânsk]] sprutsen. Op 24 septimber 1797 waard Heinrich yn de Waalske Tsjerke doopt ûnder de namme Jean Henry (Johann Heinrich). Hy waard lykwols altyd Heinrich neamd, en syn hiele libben lang brûkte er sels allinnich syn twadde foarnamme.<ref>Hildenhagen 2013, s. 117.</ref> Kuhl studearre [[natuerlike histoarje]] oan de "Hohe Landesschule" yn Hanau en letter oan de Universiteit fan Grins. Yn 1817 krige er in funksje as assistint fan professor [[Theodorus van Swinderen (1784-1851)|Th. van Swinderen]], dy't oan de universiteit de learstoel natuerlike histoarje beklaaide. Dat selde jier publisearre Kuhl in monografy oer flearmûzen, folge yn 1819 troch ''Conspectus psittacorum''. De term ''conspectus'' ([[Latyn]]) betsjut "oersjoch"; dit wurk joech in beskriuwing fan alle soarten pappegaaien dy't doetiids bekend wiene. Fan 1820 ôf wurke Kuhl as assistint fan [[Coenraad Jacob Temminck]] by it nij oprjochte Ryksmuseum fan Natuerlike Histoarje yn Leien. Yn 1820 sette er ôf nei [[Java]], doe part fan it [[Nederlânsk-Ynje]], mei syn freon [[Johan Conrad van Hasselt]] (1797-1823) en mei tekener [[Gerrit van Raalten|G. van Raalten]]. Hy bestudearre de bisten op dit eilân en stjoerde 200 skeletten, hûden fan 65 sûchdieren, 2000 fûgels, 1400 fisken, 300 reptilen en amfibyen, in soad ynsekten en kreefteftigen werom nei it museum foar ûndersyk. Yn 1821 stoar er yn Buitenzorg (no Bogor) oan in leverynfeksje. Foar syn ferstjerren hie er mar njoggen moannen de tiid om de floara en fauna fan Java te bestudearjen. Hy beskreau 24 fûgelsoarten, wêrûnder de slankbekkakatoe (''Cacatua tenuirostris'') en it Wilson-stoarmfûgeltsje (''Oceanites oceanicus''). Syn namme libbet fuort yn it Nederlânsk — bygelyks yn de namme foar de *Kuhls pijlstormvogel* (''Calonectris diomedea'') — en as in fierdere earbetoan oan him binne de wytkraachhavik (''Leucopternis kuhli'') en de Rimatara-lori (''Vini kuhlii'') nei him ferneamd. <ref>{{en}}{{aut|Gill, F, D Donsker, and P Rasmussen}} (Eds). 2023. IOC World Bird List (v 13.2). https://www.worldbirdnames.org</ref> == Galery == <gallery widths="180" heights="180"> Ofbyld:Orchipedum plantaginifolium.jpg|Tekening fan Heinrich Kuhl út: ''Genera et species orchidearum et asclepiadearum quas in itinere per insulam Java'' Ofbyld:L kuhlii 060616 7531 jbti.jpg|''Limnonectes kuhlii'' Ofbyld:Ocyp kuhl 121007-28917 plrtu.JPG|''Ocypode kuhlii'' </gallery> == Literatuer == * {{aut|Fransen C.H.J.M., L.B. Holthuis, J.P.H.M. Adema}}, 1997. ''Type-catalogue of the Decapod Crustacea in the collections of the Nationaal Natuurhistorisch Museum, with appendices of pre-1900 collectors and material'' Zoologische Verhandelingen Vol. 311 p.&nbsp;256-258 [http://www.repository.naturalis.nl/record/317736 PDF] * {{aut|M. Greshoff}}, 1903 ''Kuhl en van Hasselt. Eene periode in het Nederlandsch-Indisch Natuuronderzoek.'' Album der Natuur, Tjeenk Wiilink & Zn, Haarlim 1903, p.&nbsp;1-22 [https://archive.org/stream/albumdernatuur03unkngoog#page/n18/mode/2up/search/Van+Hasselt digitaal] en p.&nbsp;60-88. [https://archive.org/stream/albumdernatuur03unkngoog#page/n82/mode/2up/search/Van+Hasselt digitaal] * {{en}} {{aut|Klaver, Charles}}, 2007. ''Inseparable friends in life and death. The life and work of Heinrich Kuhl (1797-1821) and Johan Conrad van Hasselt (1797-1823), students of prof. Theodorus van Swinderen'', Utjouwerij Barkhuis, Grins, 105 p. * {{en}}{{aut|Roberts, T.R.}}, 1993. ''The freshwater fishes of Java, as observed by Kuhl and van Hasselt in 1820-23'', Zoologische Verhandelingen, Vol. 285 p.&nbsp;1-94 [http://www.repository.naturalis.nl/record/317766 PDF] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Kuhl, Heinrich}} [[Kategory:Dútsk ornitolooch]] [[Kategory:Dútsk soölooch]] [[Kategory:Dútsk botanikus]] [[Kategory:Dútsk entomolooch]] [[Kategory:Persoan berne yn 1797]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1821]] 7v80o80knd72xg2cbcrsrsrare0917a 1243534 1243532 2026-10-29T16:23:13Z Drewes 2754 sa mar 1243534 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Heinrich Kuhl00.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{GERnasj}} | berne = [[17 septimber]] [[1797]] | berteplak = [[Hanau]], [[Dútslân]] | stoarn = [[14 septimber]] [[1821]] (23 jier) | stjerplak = Buitenzorg/Bogor, [[Yndonezië]] | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[natuerûndersiker]], [[soölooch]], [[botanikus]] | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = Beskriuwing fan in soad nije soarten en nije skaaien fan amfibyen en reptilen | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Heinrich Kuhl''' ([[Hanau]], [[17 septimber]] [[1797]] - [[Buitenzorg|Bogor]], [[14 septimber]] [[1821]]) wie in Dútske [[natuerûndersiker]], [[soölooch]] en [[plantkundige]]. Hy studearre yn Dútslân en Nederlân en wurke dêrnei yn Nederlân, earst oan de [[Ryksuniversiteit Grins|Rykshegeskoalle Grins]] en letter yn [[Leien]] en op [[Java]]. Hy sammele grutte hoemannichten bisten en makke tsientallen wittenskiplike beskriuwingen fan earder ûnbekende soarten, benammen [[fûgels]] en [[flearmûzen]]. == Biografy == Heinrich Kuhl waard berne yn Hanau am Main, as twadde bern fan Johann Heinrich Kuhl (1757–1830) — dy't fungearre as de haadbestjoerder (''Stadtschultheiß'') fan de stêd — en syn frou, Marie Judith Kuhl, berne Walther (1770–1810). Heinrich hie acht bruorren en susters: trije susters en fiif bruorren. De famylje stamme ôf fan kalvinistyske religieuze flechtlingen dy't út it gebiet fan de [[Spaanske Nederlannen]] nei Hanau emigrearre wiene en sûnt dy tiid lid wiene fan de Waalske tsjerklike gemeente yn Hanau. <ref>Hildenhagen 2013, s. 116.</ref> Thús waard nei alle gedachten njonken [[Dútsk]] ek [[Frânsk]] sprutsen. Op 24 septimber 1797 waard Heinrich yn de Waalske Tsjerke doopt ûnder de namme Jean Henry (Johann Heinrich). Hy waard lykwols altyd Heinrich neamd, en syn hiele libben lang brûkte er sels allinnich syn twadde foarnamme.<ref>Hildenhagen 2013, s. 117.</ref> Kuhl studearre [[natuerlike histoarje]] oan de "Hohe Landesschule" yn Hanau en letter oan de Universiteit fan Grins. Yn 1817 krige er in funksje as assistint fan professor [[Theodorus van Swinderen (1784-1851)|Th. van Swinderen]], dy't oan de universiteit de learstoel natuerlike histoarje beklaaide. Dat selde jier publisearre Kuhl in monografy oer flearmûzen, folge yn 1819 troch ''Conspectus psittacorum''. De term ''conspectus'' ([[Latyn]]) betsjut "oersjoch"; dit wurk joech in beskriuwing fan alle soarten pappegaaien dy't doetiids bekend wiene. Fan 1820 ôf wurke Kuhl as assistint fan [[Coenraad Jacob Temminck]] by it nij oprjochte Ryksmuseum fan Natuerlike Histoarje yn Leien. Yn 1820 sette er ôf nei [[Java]], doe part fan it [[Nederlânsk-Ynje]], mei syn freon [[Johan Conrad van Hasselt]] (1797-1823) en mei tekener [[Gerrit van Raalten|G. van Raalten]]. Hy bestudearre de bisten op dit eilân en stjoerde 200 skeletten, hûden fan 65 sûchdieren, 2000 fûgels, 1400 fisken, 300 reptilen en amfibyen, in soad ynsekten en kreefteftigen werom nei it museum foar ûndersyk. Yn 1821 stoar er yn Buitenzorg (no Bogor) oan in leverynfeksje. Foar syn ferstjerren hie er mar njoggen moannen de tiid om de floara en fauna fan Java te bestudearjen. Hy beskreau 24 fûgelsoarten, wêrûnder de slankbekkakatoe (''Cacatua tenuirostris'') en it Wilson-stoarmfûgeltsje (''Oceanites oceanicus''). Syn namme libbet fuort yn it Nederlânsk — bygelyks yn de namme foar de *Kuhls pijlstormvogel* (''Calonectris diomedea'') — en as in fierdere earbetoan oan him binne de wytkraachhavik (''Leucopternis kuhli'') en de Rimatara-lori (''Vini kuhlii'') nei him ferneamd. <ref>{{en}}{{aut|Gill, F, D Donsker, and P Rasmussen}} (Eds). 2023. IOC World Bird List (v 13.2). https://www.worldbirdnames.org</ref> == Galery == <gallery widths="180" heights="180"> Ofbyld:Orchipedum plantaginifolium.jpg|Tekening fan Heinrich Kuhl út: ''Genera et species orchidearum et asclepiadearum quas in itinere per insulam Java'' Ofbyld:L kuhlii 060616 7531 jbti.jpg|''Limnonectes kuhlii'' Ofbyld:Ocyp kuhl 121007-28917 plrtu.JPG|''Ocypode kuhlii'' </gallery> == Literatuer == * {{aut|Fransen C.H.J.M., L.B. Holthuis, J.P.H.M. Adema}}, 1997. ''Type-catalogue of the Decapod Crustacea in the collections of the Nationaal Natuurhistorisch Museum, with appendices of pre-1900 collectors and material'' Zoologische Verhandelingen Vol. 311 p.&nbsp;256-258 [http://www.repository.naturalis.nl/record/317736 PDF] * {{aut|M. Greshoff}}, 1903 ''Kuhl en van Hasselt. Eene periode in het Nederlandsch-Indisch Natuuronderzoek.'' Album der Natuur, Tjeenk Wiilink & Zn, Haarlim 1903, p.&nbsp;1-22 [https://archive.org/stream/albumdernatuur03unkngoog#page/n18/mode/2up/search/Van+Hasselt digitaal] en p.&nbsp;60-88. [https://archive.org/stream/albumdernatuur03unkngoog#page/n82/mode/2up/search/Van+Hasselt digitaal] * {{en}} {{aut|Klaver, Charles}}, 2007. ''Inseparable friends in life and death. The life and work of Heinrich Kuhl (1797-1821) and Johan Conrad van Hasselt (1797-1823), students of prof. Theodorus van Swinderen'', Utjouwerij Barkhuis, Grins, 105 p. * {{en}}{{aut|Roberts, T.R.}}, 1993. ''The freshwater fishes of Java, as observed by Kuhl and van Hasselt in 1820-23'', Zoologische Verhandelingen, Vol. 285 p.&nbsp;1-94 [http://www.repository.naturalis.nl/record/317766 PDF] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Kuhl, Heinrich}} [[Kategory:Dútsk ornitolooch]] [[Kategory:Dútsk soölooch]] [[Kategory:Dútsk botanikus]] [[Kategory:Dútsk entomolooch]] [[Kategory:Persoan berne yn 1797]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1821]] 9ahovmcead29vml7ge29czvego9a376 1 194974 1243533 2026-10-29T16:19:25Z Drewes 2754 /* Bistenammen */ nije seksje 1243533 wikitext text/x-wiki == Bistenammen == {{Ping|RomkeHoekstra|Ieneach fan 'e Esk}} Goeie hearen. Soene jimme dy bistenammen ferfryskje wolle? Tige. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 29 okt 2026, 17.19 (CET) 71yxkf268a5pp63991odjjx0mlfpoqg 1243538 1243533 2026-10-29T21:12:37Z RomkeHoekstra 10582 1243538 wikitext text/x-wiki == Bistenammen == {{Ping|RomkeHoekstra|Ieneach fan 'e Esk}} Goeie hearen. Soene jimme dy bistenammen ferfryskje wolle? Tige. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 29 okt 2026, 17.19 (CET) :{{Ping|Drewes}} Goeie Drewes, wat my oanbelanget kinne jo yn in artikel as dit de wittenskiplike nammen brûke, sûnder Fryske namme. Jo kinne de wittenskiplike namme gewoan keppelje (en dat jildt fansels ek foar de kikkert en de plant). As de soarten skielk beskreaun wurde, folget automatysk de keppeling nei de goede side om't wy de wittenskiplike nammen altiten in redirect jouwe. Sa rinne wy boppedat gjin risiko dat der ferskillende nammen fan ien en itselde bist ûntsteane. Tige tank wer foar de beskriuwing! --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 29 okt 2026, 22.12 (CET) kwabyq7kihqdwf2ns1qza9j687jie6h 0 194975 1243539 2026-10-29T21:18:52Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Prachtrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis male.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Platycercus eximius bark.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = pappegaaien fan de Alde Wrâld..." 1243539 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Prachtrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis male.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Platycercus eximius bark.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus eximius |Beskriuwer, jier = [[George Shaw|Shaw]], 1792 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Eastern rosella (Platycercus eximius) range map.png|250px]] }} De '''prachtrosella''' (''Platycercus eximius'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[rosella's]] (''Platycercus'') út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittacoidea''). De soarte komt fan natuere foar yn it súdeasten fan [[Austraalje]] en op [[Tasmaanje]]. Fierders is er yntrodusearre yn [[Nij-Seelân]], dêr't ferwyldere populaasjes foarkomme. De prachtrosella wurdt ek in soad as sierfûgel holden. == Beskriuwing == De prachtrosella is 30 oant 32 sm lang. Hy hat in reade kop mei wite wangen, in wite snaffel en brune irissen. It boarst is oan 'e boppekant read. De ûnderkant fan it boarst en de búk binne giel, en geane nei ûnderen ta oer yn ljochtgrien. De fearren op 'e rêch en skouders binne swart mei gielige of grienige kleuraksinten. De poaten binne griis en de sturt is blaugrien. Jonge fûgels hawwe in giele snaffel en in minder fel, doffer fearrekleed. De kop en nekke binne grien en read bûnt. Jonge mantsjes hawwe in wat reader kleurde kop as jonge wyfkes. === Seksuele ferskillen === Mantsjes en wyfkes lykje opinoar, mar it wyfke is wat lytser en hat in minder fel fearrekleed. De wite wangen fan it wyfke binne minder felwyt as dy fan it mantsje. Oan 'e ûnderkant fan 'e binnenste hânfearren hat it wyfke in patroan dat op in wite pearelriem liket. By folwoeksen mantsjes ûntbrekt dat patroan foar it grutste part. == Taksonomy == De prachtrosella waard yn 1792 troch [[George Shaw]] wittenskiplik beskreaun. De soarte wurdt soms as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[wytwangrosella]] (''Platycercus adscitus'') beskôge. Hy kin dêrmei [[Krusing (biology)|kruse]]; hybriden binne waarnommen yn it noardeasten fan [[Nij-Súd-Wales]] en it súdeasten fan [[Queensland]]. Ornaris wurde trije [[ûndersoarte]]n fan 'e prachtrosella ûnderskaat: * ''Platycercus eximius eximius'': komt foar yn [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] en it suden fan Nij-Súd-Wales. * ''Platycercus eximius elecica'': komt foar yn it noardeasten fan Nij-Súd-Wales en it uterste suden fan Queensland. Dizze ûndersoarte wurdt ek wol de goudmantelrosella neamd. * ''Platycercus eximius diemenensis'': komt foar yn it easten fan Tasmaanje. De wite plakken op 'e wangen binne grutter en de kop is donkerder read as by de oare ûndersoarten. == Ekology == [[Ofbyld:Eastern Rosella chicks444.jpg|thumb|left|Piken]] De prachtrosella briedt fan augustus oant en mei jannewaris. It wyfke leit ornaris ien lechsel yn it jier. De aaien wurde faak yn holtes fan hege beammen lein. In lechsel bestiet meastentiids út fiif oant seis aaien, mar ek lechsels mei njoggen aaien binne waarnommen. De aaien binne wyt, hawwe in lichte glâns en binne likernôch 26 × 22 mm grut. == Rosella's as sierfûgel == Rosella's wurde faak yn fûgelhokken holden, benammen fanwegen harren kleurrike fearrekleed. It binne yntelliginte fûgels dy't keunstkes leare kinne, fluitsje kinne en somtiden wurden en oare lûden neidwaan kinne. Se hawwe in soad omtinken en boartersguod nedich dêr't se oan pikke en bite kinne. Rosella's sykje ornaris net folle kontakt mei minsken, ek net as se fan jongs ôf mei de hân fuorre binne. Oars as guon oare húsdieren hâlde se meastentiids net fan aaien en boartsjen. As se har bedrige fiele of tinke dat immen te tichtby komt, kinne se bite. Dêrom riede in soad fokkers en eigners oan om se benammen yn in rom fûgelhok te hâlden, dêr't se fleane kinne en safolle mooglik op harsels wêze kinne. Nettsjinsteande de útdagings wurde se wurdearre om harren libbenens, uterlik en sterke karakter. == Status == De prachtrosella hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt oannommen dat de populaasje tanimt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade list]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eastern-rosella-platycercus-eximius BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/easros1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/easros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] ---- {{Commonscat|Platycercus eximius|Prachtrosella}} {{reflist}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] 5i9hvrzef6yysovcz1zdfw2t79ucap3 1243541 1243539 2026-10-29T21:22:55Z RomkeHoekstra 10582 1243541 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Prachtrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis male.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis female.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Platycercus eximius bark.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus eximius |Beskriuwer, jier = [[George Shaw|Shaw]], 1792 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Eastern rosella (Platycercus eximius) range map.png|250px]] }} De '''prachtrosella''' (''Platycercus eximius'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[rosella's]] (''Platycercus'') út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittacoidea''). De soarte komt fan natuere foar yn it súdeasten fan [[Austraalje]] en op [[Tasmaanje]]. Fierders is er yntrodusearre yn [[Nij-Seelân]], dêr't ferwyldere populaasjes foarkomme. De prachtrosella wurdt ek in soad as sierfûgel holden. == Beskriuwing == De prachtrosella is 30 oant 32 sm lang. Hy hat in reade kop mei wite wangen, in wite snaffel en brune irissen. It boarst is oan 'e boppekant read. De ûnderkant fan it boarst en de búk binne giel, en geane nei ûnderen ta oer yn ljochtgrien. De fearren op 'e rêch en skouders binne swart mei gielige of grienige kleuraksinten. De poaten binne griis en de sturt is blaugrien. Jonge fûgels hawwe in giele snaffel en in minder fel, doffer fearrekleed. De kop en nekke binne grien en read bûnt. Jonge mantsjes hawwe in wat reader kleurde kop as jonge wyfkes. === Seksuele ferskillen === Mantsjes en wyfkes lykje opinoar, mar it wyfke is wat lytser en hat in minder fel fearrekleed. De wite wangen fan it wyfke binne minder felwyt as dy fan it mantsje. Oan 'e ûnderkant fan 'e binnenste hânfearren hat it wyfke in patroan dat op in wite pearelriem liket. By folwoeksen mantsjes ûntbrekt dat patroan foar it grutste part. == Taksonomy == De prachtrosella waard yn 1792 troch [[George Shaw]] wittenskiplik beskreaun. De soarte wurdt soms as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[wytwangrosella]] (''Platycercus adscitus'') beskôge. Hy kin dêrmei [[Krusing (biology)|kruse]]; hybriden binne waarnommen yn it noardeasten fan [[Nij-Súd-Wales]] en it súdeasten fan [[Queensland]]. Ornaris wurde trije [[ûndersoarte]]n fan 'e prachtrosella ûnderskaat: * ''Platycercus eximius eximius'': komt foar yn [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] en it suden fan Nij-Súd-Wales. * ''Platycercus eximius elecica'': komt foar yn it noardeasten fan Nij-Súd-Wales en it uterste suden fan Queensland. Dizze ûndersoarte wurdt ek wol de goudmantelrosella neamd. * ''Platycercus eximius diemenensis'': komt foar yn it easten fan Tasmaanje. De wite plakken op 'e wangen binne grutter en de kop is donkerder read as by de oare ûndersoarten. == Ekology == [[Ofbyld:Eastern Rosella chicks444.jpg|thumb|left|Piken]] De prachtrosella briedt fan augustus oant en mei jannewaris. It wyfke leit ornaris ien lechsel yn it jier. De aaien wurde faak yn holtes fan hege beammen lein. In lechsel bestiet meastentiids út fiif oant seis aaien, mar ek lechsels mei njoggen aaien binne waarnommen. De aaien binne wyt, hawwe in lichte glâns en binne likernôch 26 × 22 mm grut. == Rosella's as sierfûgel == Rosella's wurde faak yn fûgelhokken holden, benammen fanwegen harren kleurrike fearrekleed. It binne yntelliginte fûgels dy't keunstkes leare kinne, fluitsje kinne en somtiden wurden en oare lûden neidwaan kinne. Se hawwe in soad omtinken en boartersguod nedich dêr't se oan pikke en bite kinne. Rosella's sykje ornaris net folle kontakt mei minsken, ek net as se fan jongs ôf mei de hân fuorre binne. Oars as guon oare húsdieren hâlde se meastentiids net fan aaien en boartsjen. As se har bedrige fiele of tinke dat immen te tichtby komt, kinne se bite. Dêrom riede in soad fokkers en eigners oan om se benammen yn in rom fûgelhok te hâlden, dêr't se fleane kinne en safolle mooglik op harsels wêze kinne. Nettsjinsteande de útdagings wurde se wurdearre om harren libbenens, uterlik en sterke karakter. == Status == De prachtrosella hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt oannommen dat de populaasje tanimt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade list]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eastern-rosella-platycercus-eximius BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/easros1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/easros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] ---- {{Commonscat|Platycercus eximius|Prachtrosella}} {{reflist}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] c7mrzxiqkdfkdyhgz5gsbsv2tfkrrpf 1243542 1243541 2026-10-29T21:24:25Z RomkeHoekstra 10582 1243542 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = prachtrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis male.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis female.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Platycercus eximius bark.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme= Platycercus eximius |Beskriuwer, jier = [[George Shaw|Shaw]], 1792 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Eastern rosella (Platycercus eximius) range map.png|250px]] }} De '''prachtrosella''' (''Platycercus eximius'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[rosella's]] (''Platycercus'') út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittacoidea''). De soarte komt fan natuere foar yn it súdeasten fan [[Austraalje]] en op [[Tasmaanje]]. Fierders is er yntrodusearre yn [[Nij-Seelân]], dêr't ferwyldere populaasjes foarkomme. De prachtrosella wurdt ek in soad as sierfûgel holden. == Beskriuwing == De prachtrosella is 30 oant 32 sm lang. Hy hat in reade kop mei wite wangen, in wite snaffel en brune irissen. It boarst is oan 'e boppekant read. De ûnderkant fan it boarst en de búk binne giel, en geane nei ûnderen ta oer yn ljochtgrien. De fearren op 'e rêch en skouders binne swart mei gielige of grienige kleuraksinten. De poaten binne griis en de sturt is blaugrien. Jonge fûgels hawwe in giele snaffel en in minder fel, doffer fearrekleed. De kop en nekke binne grien en read bûnt. Jonge mantsjes hawwe in wat reader kleurde kop as jonge wyfkes. === Seksuele ferskillen === Mantsjes en wyfkes lykje opinoar, mar it wyfke is wat lytser en hat in minder fel fearrekleed. De wite wangen fan it wyfke binne minder felwyt as dy fan it mantsje. Oan 'e ûnderkant fan 'e binnenste hânfearren hat it wyfke in patroan dat op in wite pearelriem liket. By folwoeksen mantsjes ûntbrekt dat patroan foar it grutste part. == Taksonomy == De prachtrosella waard yn 1792 troch [[George Shaw]] wittenskiplik beskreaun. De soarte wurdt soms as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[wytwangrosella]] (''Platycercus adscitus'') beskôge. Hy kin dêrmei [[Krusing (biology)|kruse]]; hybriden binne waarnommen yn it noardeasten fan [[Nij-Súd-Wales]] en it súdeasten fan [[Queensland]]. Ornaris wurde trije [[ûndersoarte]]n fan 'e prachtrosella ûnderskaat: * ''Platycercus eximius eximius'': komt foar yn [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] en it suden fan Nij-Súd-Wales. * ''Platycercus eximius elecica'': komt foar yn it noardeasten fan Nij-Súd-Wales en it uterste suden fan Queensland. Dizze ûndersoarte wurdt ek wol de goudmantelrosella neamd. * ''Platycercus eximius diemenensis'': komt foar yn it easten fan Tasmaanje. De wite plakken op 'e wangen binne grutter en de kop is donkerder read as by de oare ûndersoarten. == Ekology == [[Ofbyld:Eastern Rosella chicks444.jpg|thumb|left|Piken]] De prachtrosella briedt fan augustus oant en mei jannewaris. It wyfke leit ornaris ien lechsel yn it jier. De aaien wurde faak yn holtes fan hege beammen lein. In lechsel bestiet meastentiids út fiif oant seis aaien, mar ek lechsels mei njoggen aaien binne waarnommen. De aaien binne wyt, hawwe in lichte glâns en binne likernôch 26 × 22 mm grut. == Rosella's as sierfûgel == Rosella's wurde faak yn fûgelhokken holden, benammen fanwegen harren kleurrike fearrekleed. It binne yntelliginte fûgels dy't keunstkes leare kinne, fluitsje kinne en somtiden wurden en oare lûden neidwaan kinne. Se hawwe in soad omtinken en boartersguod nedich dêr't se oan pikke en bite kinne. Rosella's sykje ornaris net folle kontakt mei minsken, ek net as se fan jongs ôf mei de hân fuorre binne. Oars as guon oare húsdieren hâlde se meastentiids net fan aaien en boartsjen. As se har bedrige fiele of tinke dat immen te tichtby komt, kinne se bite. Dêrom riede in soad fokkers en eigners oan om se benammen yn in rom fûgelhok te hâlden, dêr't se fleane kinne en safolle mooglik op harsels wêze kinne. Nettsjinsteande de útdagings wurde se wurdearre om harren libbenens, uterlik en sterke karakter. == Status == De prachtrosella hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt oannommen dat de populaasje tanimt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade list]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eastern-rosella-platycercus-eximius BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/easros1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/easros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] ---- {{Commonscat|Platycercus eximius|Prachtrosella}} {{reflist}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] f5bheqt6z3hse461jfvpbminah3qvks 0 194976 1243540 2026-10-29T21:19:16Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Prachtrosella]] 1243540 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Prachtrosella]] 7jopqr7wnvfps8b305y993l4lpjv47p 0 194977 1243543 2026-10-29T21:56:01Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = wytwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Pale-headed Rosella - Herbaton.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme = ''Platycercus adscitus'' |Beskriuwer, ji..." 1243543 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Pale-headed Rosella - Herbaton.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme = ''Platycercus adscitus'' |Beskriuwer, jier = [[John Latham]], 1790 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Pale-headed rosella (Platycercus adscitus) range map.png|250px]] }} De '''wytwangrosella''' (''Platycercus adscitus'') is in [[fûgel]] út it skaai fan 'e [[rosella's]] (''Platycercus''). De soarte komt fan natuere foar yn it noardeasten fan [[Austraalje]]. It is in middelgrutte [[pappegaai]] mei in ljochtgiele kop, foar it grutste part wite wangen, in swarte rêch mei giele rânen oan 'e fearren en ljochtblauwe ûnderkant. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend. == Beskriuwing == [[Ofbyld:On the Nest (35704187731).jpg|thumb|left|Fûgel by it nêst]] De wytwangrosella wurdt likernôch 33 sm lang, wêrfan't de sturt sa'n 15 sm ynnimt. De kop en it boppeste part fan it boarst binne ljocht krêmgiel. De wangen binne foar it grutste part wyt, de ûnderkant is ljochtblau en de sturt is blau-swart en grien. De fearren fan 'e nekke, skouders en rêch binne swart mei in heldergiele râne. Dat jout de fûgel in skobbich patroan yn 'e fearren. By de noardlike ûndersoarte binne de rânen ljochter giel en hawwe se in ljochtblauwe skimer. By de súdlike ûndersoarte binne de wangen hielendal wyt; by de noardlike ûndersoarte hawwe de ûnderste parten fan 'e wangen in blauwe tint. De snaffel is ljocht blauwich-wyt, de poaten binne donkergrizich en de eagen gielbrún. De beide geslachten lykje sterk opinoar. It wyfke is wat lytser en hat in minder fel kleure fearrekleed as it mantsje. == Taksonomy == De wytwangrosella waard yn 1790 formeel beskreaun troch de Ingelske ornitolooch [[John Latham (ornitolooch)|John Latham]], dy't de soarte de wittenskiplike namme ''Psittacus adscitus'' joech. De soartenamme ''adscitus'' is ôflaat fan it [[Latyn]]ske ''asciscere'', dat 'goedkarre' betsjut. Latham joech gjin typelokaasje op; yn 1912 wiisde [[Gregory Mathews]] [[Cooktown]] yn [[Queensland]] oan as typelokaasje. De soarte wurdt no yndield yn it skaai ''Platycercus'', dat yn 1825 yntrodusearre waard troch [[Nicholas Aylward Vigors]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''P. a. adscitus'': komt foar op it [[Kaap York-skiereilân]]. * ''P. a. palliceps'': komt foar yn it easten fan [[Queensland]] en fierder nei it suden oant yn it noardeasten fan [[Nij-Súd-Wales]]. De wytwangrosella waard earder beskôge as nau besibbe oan 'e [[prachtrosella]]. De ferspriedingsgebieten fan beide foarmen reitsje inoar yn it noardeasten fan Nij-Súd-Wales en it súdeasten fan Queensland. Dêr binne krusings tusken de beide taksons waarnommen. In mitochondriaal [[DNA]]-ûndersyk út 2017 wiisde lykwols út dat de swartkrúnrosella de neiste sibbe is, wylst de prachtrosella earder fan 'e evolúsjonêre line ôfwykt. == Fersprieding en biotoop == De wytwangrosella komt foar yn it noardeasten fan Austraalje. Der wurde twa ûndersoarten erkend mei de folgjende fersprieding: * ''P. a. adscitus'' libbet op it [[Kaap York-skiereilân]] en súdlik dêrfan oant de omkriten fan Cardwell yn noardlik [[Queensland]]. * ''P. a. palliceps'' komt foar fan 'e omkriten fan Townsville nei it suden ta en it binnenlân yn, oant it noardeasten fan [[Nij-Súd-Wales]] en de omkriten fan 'e rivier de [[Clarence (rivier)|Clarence]]. De soarte libbet benammen yn iepen boskgebieten, mar hat him ek goed oanpast oan kultuerlânskip op it plattelân. Dêrtroch kin er somtiden skea oanrjochtsje yn hôven en nôtfjilden. Yn 'e drûgere westlike parten fan it ferspriedingsgebiet kinne wetterbakken helpe om 'e fûgels oan te lûken. De wytwangrosella waard yn 1877 ek op [[Hawaï]] yntrodusearre, mar wie dêr oan 'e ein fan 'e jierren 1920 wer útstoarn. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Platycercus adscitus -Atherton Tablelands -Australia-8.jpg|thumb|left|Wytwangrosella's by in fûgelhokje]] De wytwangrosella fret sied en fruchten fan gers en beammen. Dêrnjonken ite se sied en fruchten fan ferskate soarten [[eukalyptus]] en ''[[Melaleuca linariifolia]]'' en ek sied fan planten dy't yn Austraalje yntrodusearre binne, lykas ''[[Onopordum acanthium]]''. It briedseizoen ferskilt neffens de regio. Yn it suden briedt de soarte ornaris fan septimber oant desimber, wylst de fûgels yn it noarden benammen fan febrewaris oant juny briede. Der is meastentiids ien lechsel yn 't jier. It nêst sit ornaris yn in djippe holte yn in beamstam oant maksimaal 30 m boppe de grûn. Der binne ek gefallen bekend fan nêsten yn beamholten dy't ûnder de grûn lizze. It lechsel bestiet yn 'e regel út fiif of seis rûne, wite en licht glânzgjende aaien, mar der binne ek lechsels fan maksimaal njoggen aaien fûn. De aaien binne likernôch 26 × 22 mm grut. == Hâlden yn finzenskip == De wytwangrosella is relatyf sterk en kin him goed oan it libben yn in fûgelhok oanpasse. De soarte wurdt as sierfûgel hâlden, mar kin agressyf wêze tsjin oare fûgels. Dêrom wurdt oanret om him yn finzenskip apart fan oare soarten te hâlden. == Status == De wytwangrosella hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet en komt dêr algemien foar. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pale-headed-rosella-platycercus-adscitus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/pahros1/GB-ENG-LND eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pahros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus adscitus|Wytwangrosella}} }} {{DEFAULTSORT:witwangrosella}} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] k42cl413wyiqhlc0ihuljejk96l48ny 0 194978 1243544 2026-10-29T21:56:26Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Wytwangrosella]] 1243544 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wytwangrosella]] 91g5t9lxo4kf008lbvfjcarj95noo0j 0 194979 1243545 2026-10-30T07:32:45Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = gielwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Western Rosella (27273315448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme = Platycercus icterotis |Beskriuwer, jier = |IUCN-s..." 1243545 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = gielwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Western Rosella (27273315448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme = Platycercus icterotis |Beskriuwer, jier = |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''gielwangrosella''' (''Platycercus icterotis'') is in [[fûgel]] út it skaai fan 'e [[rosella's]] (''Platycercus''). De soarte komt foar yn it súdwesten fan [[Austraalje]]. == Beskriuwing == De 27 sm lange gielwangrosella hat in fearrekleed mei in kombinaasje fan read, grien, swart, giel en blau. De boppekant is grien en swart of readbûnt, wylst de ûnderkant en de krún read binne. De boppestút is blau en ek de wjukken binne blau. Karakteristyk foar folwoeksen fûgels is de giele wang. Der bestiet in dúdlik ferskil tusken mantsjes en wyfkes. It read fan 'e pop is minder yntinsyf en ek minder oanwêzich en de búk en de kop binne faak griener. Dêrnjonken is it wangplak fan 'e pop faak lytser. Jonge fûgels hawwe noch gjin giel wang en binne oer it generaal griener fan kleur. == Fersprieding en taksonomy == De gielwangrosella is [[Endemisme|endemysk]] yn it súdwesten fan Austraalje. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Platycercus icterotis icterotis'': komt foar yn 'e kustgebieten fan 'e súdwestlike hoeke fan Austraalje. * ''Platycercus icterotis xanthogenys'': komt foar yn it drûge binnenlân fan it uterste súdwesten fan Austraalje. == Hâlden en dragen == De gielwangrosella libbet yn iepen bosken en parken. De fûgel foerazjearret meastentiids op 'e grûn. Njonken sied yt de fûgel ek fruchten, blommenektar, blêdknoppen en ynsekten. De fûgel wykt ôf fan oare soarten út it skaai meidat de soarte oer it generaal rêstich is en minder agressyf tsjin oare fûgels is. == Status == De gielwangrosella hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de populaasje tebekrint troch it ferlies oan geskikt leefgebiet en yn guon dielen fan it oarspronklike leefgebiet is de gielwangrosella ferdwûn. De ôfname is neffens de beskikbere beoardieling lykwols net grut genôch om de soarte as bedrige te klassifisearjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel I, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6, side 365, 366 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-rosella-platycercus-icterotis BirdLife, oproppen 30 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/wesros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/wesros1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 30 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus icterotis|Gielwangrosella}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 8eh89f9jj3noytgogc8q6au918p1x3a 1243547 1243545 2026-10-30T07:38:49Z RomkeHoekstra 10582 1243547 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = gielwangrosella |Ofbyld = [[Ofbyld:Western Rosella (27273315448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[rosella's]] (''Platycercus'') |Wittenskiplike namme = Platycercus icterotis |Beskriuwer, jier = |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''gielwangrosella''' (''Platycercus icterotis'') is in [[fûgel]] út it skaai fan 'e [[rosella's]] (''Platycercus''). De soarte komt foar yn it súdwesten fan [[Austraalje]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Platycercus icterotis by Gould (cropped).jpg|thumb|left|Pear gielwangrosella's]] De 27 sm lange gielwangrosella hat in fearrekleed mei in kombinaasje fan read, grien, swart, giel en blau. De boppekant is grien en swart of readbûnt, wylst de ûnderkant en de krún read binne. De boppestút is blau en ek de wjukken binne blau. Karakteristyk foar folwoeksen fûgels is de giele wang. Der bestiet in dúdlik ferskil tusken mantsjes en wyfkes. It read fan 'e pop is minder yntinsyf en ek minder oanwêzich en de búk en de kop binne faak griener. Dêrnjonken is it wangplak fan 'e pop faak lytser. Jonge fûgels hawwe noch gjin giel wang en binne oer it generaal griener fan kleur. == Fersprieding en taksonomy == De gielwangrosella is [[Endemisme|endemysk]] yn it súdwesten fan Austraalje. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Platycercus icterotis icterotis'': komt foar yn 'e kustgebieten fan 'e súdwestlike hoeke fan Austraalje. * ''Platycercus icterotis xanthogenys'': komt foar yn it drûge binnenlân fan it uterste súdwesten fan Austraalje. == Hâlden en dragen == De gielwangrosella libbet yn iepen bosken en parken. De fûgel foerazjearret meastentiids op 'e grûn. Njonken sied yt de fûgel ek fruchten, blommenektar, blêdknoppen en ynsekten. De fûgel wykt ôf fan oare soarten út it skaai meidat de soarte oer it generaal rêstich is en minder agressyf tsjin oare fûgels is. == Status == De gielwangrosella hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de populaasje tebekrint troch it ferlies oan geskikt leefgebiet en yn guon dielen fan it oarspronklike leefgebiet is de gielwangrosella ferdwûn. De ôfname is neffens de beskikbere beoardieling lykwols net grut genôch om de soarte as bedrige te klassifisearjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel I, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6, side 365, 366 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-rosella-platycercus-icterotis BirdLife, oproppen 30 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/wesros1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/wesros1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 30 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platycercus icterotis|Gielwangrosella}} }} [[Kategory:Rosella]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] kkflkblnv4feudt00p3s062upun7t5k 0 194980 1243546 2026-10-30T07:33:05Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Gielwangrosella]] 1243546 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gielwangrosella]] 48tw1z0c8ih6551ti247vsy5iwswv5x 0 194981 1243548 2026-10-30T08:18:40Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | namme = rosella's | ôfbylding = Australia Day 2013 (8415827703).jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = prachtrosella | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3..." 1243548 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | namme = rosella's | ôfbylding = Australia Day 2013 (8415827703).jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = prachtrosella | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[skift (taksonomy)|skift]]: | namme4 = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''rosella's''' (''Platycercus'') | beskriuwer, jier = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825 }} It [[skaai (taksonomy)|skaai]] '''rosella's''' (''Platycercus'') heart ta de famylje fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). It skaai omfiemet seis soarten, dy't fan natuere foarkomme yn [[Austraalje]] en op [[Tasmaanje]].<ref>[https://itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?print_version=PRT&search_topic=TSN&search_value=177564&source=to_print ''Platycercus'' op it Integrated Taxonomic Information System]</ref> Rosella's binne middelgrutte pappegaai-eftigen fan 28 oant 38 sm lang mei in lange sturt en in felkleure fearrekleed. Se hawwe opfallende wangplakken en faak in skobbich patroan op 'e rêch en de wjukken. De kleuren ferskille neffens de soarte en kinne read, giel, grien, blau, swart en wyt wêze. Rosella's ite benammen sied, fruchten en beien. Se sykje faak op 'e grûn nei iten, mar foerazjearje ek yn beammen en strûken. Rosella's wurde fanwegen harren kleurrike fearrekleed ek as sierfûgels hâlden. Se hawwe in rom fûgelhok nedich om fleane te kinnen. Guon soarten binne territoriaal en agressyf foar oare fûgels oer, benammen yn 'e briedtiid. Dêrom is it wichtich om by it hâlden fan ferskate fûgels genôch romte en geskikte skûl- en sitplakken te bieden. == Taksonomy == It skaai ''Platycercus'' waard yn 1825 beskreaun troch de Ingelske [[soölooch]] [[Nicholas Aylward Vigors]]. De namme is ôflaat fan it [[Gryksk]] en ferwiist nei de brede of platte sturt fan 'e fûgels. == Soarten fan it skaai rosella's (''Platycercus'') == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! IUCN-status |- | [[Ofbyld:Crimson Rosella (Platycercus elegans) (31262280061).jpg|150px ]]|| ''Platycercus elegans'' || [[Blauwangrosella]] || Eastlik en súdeastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/crimson-rosella-platycercus-elegans ''Platycercus elegans'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Western Rosella (27273315448).jpg|150px]] || ''Platycercus icterotis'' || [[Gielwangrosella]] || Súdwestlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-rosella-platycercus-icterotis ''Platycercus icterotis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Platycercus caledonicus Bruny.jpg|150px]] || ''Platycercus caledonicus'' || [[Griene rosella]] || [[Tasmaanje]] en eilannen yn 'e [[Strjitte fan Bass]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-rosella-platycercus-caledonicus ''Platycercus caledonicus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Platycercus eximius diemenensis male.jpg|150px]] || ''Platycercus eximius'' || [[Prachtrosella]] || Súdeastlik [[Austraalje]] en [[Tasmaanje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eastern-rosella-platycercus-eximius ''Platycercus eximius'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Northern Rosella 3905 (cropped).jpg|150px]] || ''Platycercus venustus'' || [[Swartkrúnrosella]] || Noardlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/northern-rosella-platycercus-venustus ''Platycercus venustus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Pale-headed Rosella - Herbaton.jpg|150px]] || ''Platycercus adscitus'' || [[Wytwangrosella]] || Noardeastlik [[Austraalje]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pale-headed-rosella-platycercus-adscitus ''Platycercus adscitus'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= <references /> }} ---- {{Commonscat|Platycercus|Rosella's}} [[Kategory:Rosella| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]] ojl3568qdo89cuyy4srjcv5z9zmnkdo 6 194982 1243549 2026-10-30T08:45:15Z RomkeHoekstra 10582 Mei AI oanmakke (prompt: Kinne jo in ôfbyld meitsje fan in pearke Eclectus cornelia) 1243549 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Mei AI oanmakke (prompt: Kinne jo in ôfbyld meitsje fan in pearke Eclectus cornelia) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} iqnwrgj9o0spiwhh8mgag90h4wcws7p 0 194983 1243551 2026-10-30T08:52:29Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Sûmba-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Sûmba-ealpappegaaien (AI).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus cornelia |Beskriuwer, jier = Charles Lucien Bonapar..." 1243551 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sûmba-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Sûmba-ealpappegaaien (AI).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus cornelia |Beskriuwer, jier = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Sûmba-ealpappegaai''' (''Eclectus cornelia'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt allinnich foar op it Yndonezyske eilân [[Sûmba]]. == Beskriuwing == De Sûmba-ealpappegaai wurdt likernôch 43 sm lang en is dêrmei grutter as oare soarten út it skaai fan de ealpappegaaien. It mantsje is hast hielendal grien. De boppesnaffel is oranjegiel en de ûndersnaffel swart. De ûnderdekfearren fan 'e wjukken binne read en de wjukbocht is blau. De pop is hast hielendal read, mei boppe in donkerdere kleur as ûnder. Har snaffel is hielendal swart en ek hja hat in blauwe wjukbocht. == Fersprieding en biotoop == De Sûmba-ealpappegaai is [[Endemisme|endemysk]] op Sûmba, in eilân yn Yndoneezje. De soarte libbet yn primêr en sekundêr tropysk leechlânbosk, op hichten fan 0 oant 1.000 m boppe seenivo. == Status == Neffens in rûzing fan [[BirdLife International]] út 2019 bestie de populaasje út 1.000 oant 2.500 folwoeksen fûgels. De oantallen rinne tebek. Dat komt troch it fangen fan wylde fûgels foar de hannel yn koaifûgels en troch it ferlies fan leefgebiet. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) beskôget de soarte as bedrige. == Namme == [[Charles Lucien Bonaparte]] beskreau de soarte yn 1850 en ferneamde de fûgel nei de frou fan syn freon Hermann Schlegel. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sumba-eclectus-eclectus-cornelia BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/eclpar2?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/eclpar2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eclectus cornelia|Sûmba-ealpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:sumba-ealpappegaai}} [[Kategory:Ealpappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] g4dvftl3zqed09oozp90duyvn5lv2jx 0 194984 1243552 2026-10-30T08:52:54Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Sûmba-ealpappegaai]] 1243552 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sûmba-ealpappegaai]] 2hxyvn9e54ymrzgs001ibn5k3l8sc42 14 194985 1243553 2026-10-30T08:54:16Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Commonscat|Eclectus|''Eclectus''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]]" 1243553 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Eclectus|''Eclectus''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]] h2qeguzg4j9ytcp93q5e2y32zynx0vc 0 194986 1243554 2026-10-30T09:14:45Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Tonga-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Eclectus infectus male and female.png|250px]]<br><small>Rekonstruksje fan it hypotetyske fearrekleed fan in pearke Tonga-ealpappegaaien (lofts it mantsje, rjochts de pop.)</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittac..." 1243554 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tonga-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Eclectus infectus male and female.png|250px]]<br><small>Rekonstruksje fan it hypotetyske fearrekleed fan in pearke Tonga-ealpappegaaien (lofts it mantsje, rjochts de pop.)</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus infectus |Beskriuwer, jier = [[David William Steadman|Steadman]], 2006 |IUCN-status = |lânkaart = }} De '''Tonga-ealpappegaai''' (''Eclectus infectus'') is in útstoarne [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte kaam foar op [[Tonga]] en [[Fanûatû]] en mooglik ek op [[Fidzjy]]. == Beskriuwing == De Tonga-ealpappegaai wie nau besibbe oan 'e Molukske ealpappegaai (''Eclectus roratus''). Yn ferhâlding ta dy soarte hie de Tonga-ealpappegaai lytsere wjukken. It fossile materiaal dat sûnt 1989 opgroeven waard, bestiet út ferskate bonken. David William Steadman beskreau it materiaal yn 2006. == Fersprieding == Fossile oerbliuwsels fan 'e Tonga-ealpappegaai binne fûn op archeologyske plakken op 'e eilannen [[Tonga]] en [[Fanûatû]]. Op Tonga binne se oantroffen op 'e eilannen [['Eua]], [[Lifuka]] en [['Uiha]]. De soarte hat mooglik ek op [[Fidzjy]] libbe. [[Ofbyld:Eclectus infectus-MalaspinaExpedition1793-Yellow.png|thumb|left|De yn 1793 makke tekening dy't mooglik de fûgel ôfbyldet]] Op [[Vava'u]], in eilân fan Tonga, hat de soarte mooglik noch lang oerlibbe. In skets dy't yn 1793 makke waard by de ekspedysje fan [[Alessandro Malaspina]], liket in Tonga-ealpappegaai ôf te byldzjen. == Utstjerren == De Tonga-ealpappegaai stoar op Tonga likernôch 3.000 jier lyn út, yn 'e tiid fan 'e iere minsklike kolonisaasje fan 'e eilannen. Nei alle gedachten spile de minske in rol by it útstjerren. Mooglike oarsaken binne it ferlies fan leefgebiet en de yntroduksje fan nije bistesoarten. Op Fanûatû binne ek fossile oerbliuwsels fûn. It is net wis wannear't de soarte dêr útstoar. == Namme == De wittenskiplike namme ''Eclectus infectus'' waard yn 2006 brûkt yn 'e beskriuwing fan it fossile materiaal troch David William Steadman. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://en.wikipedia.org/wiki/Oceanic_eclectus Oceanic eclectus, oproppen 30 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eclectus infectus|Tonga-ealpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:tonga-ealpappegaai}} [[Kategory:Ealpappegaai]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] gxu4natth9mz4bm4mql86mfnpm0nmwf 1243556 1243554 2026-10-30T09:18:25Z RomkeHoekstra 10582 1243556 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tonga-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Eclectus infectus male and female.png|250px]]<br><small>Rekonstruksje fan it hypotetyske fearrekleed fan in pearke Tonga-ealpappegaaien (lofts it mantsje, rjochts de pop.)</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus infectus |Beskriuwer, jier = [[David William Steadman|Steadman]], 2006 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tonga-ealpappegaai''' (''Eclectus infectus'') is in útstoarne [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte kaam foar op [[Tonga]] en [[Fanûatû]] en mooglik ek op [[Fidzjy]]. == Beskriuwing == De Tonga-ealpappegaai wie nau besibbe oan 'e Molukske ealpappegaai (''Eclectus roratus''). Yn ferhâlding ta dy soarte hie de Tonga-ealpappegaai lytsere wjukken. It fossile materiaal dat sûnt 1989 opgroeven waard, bestiet út ferskate bonken. David William Steadman beskreau it materiaal yn 2006. == Fersprieding == Fossile oerbliuwsels fan 'e Tonga-ealpappegaai binne fûn op archeologyske plakken op 'e eilannen [[Tonga]] en [[Fanûatû]]. Op Tonga binne se oantroffen op 'e eilannen [['Eua]], [[Lifuka]] en [['Uiha]]. De soarte hat mooglik ek op [[Fidzjy]] libbe. [[Ofbyld:Eclectus infectus-MalaspinaExpedition1793-Yellow.png|thumb|left|De yn 1793 makke tekening dy't mooglik de fûgel ôfbyldet]] Op [[Vava'u]], in eilân fan Tonga, hat de soarte mooglik noch lang oerlibbe. In skets dy't yn 1793 makke waard by de ekspedysje fan [[Alessandro Malaspina]], liket in Tonga-ealpappegaai ôf te byldzjen. == Utstjerren == De Tonga-ealpappegaai stoar op Tonga likernôch 3.000 jier lyn út, yn 'e tiid fan 'e iere minsklike kolonisaasje fan 'e eilannen. Nei alle gedachten spile de minske in rol by it útstjerren. Mooglike oarsaken binne it ferlies fan leefgebiet en de yntroduksje fan nije bistesoarten. Op Fanûatû binne ek fossile oerbliuwsels fûn. It is net wis wannear't de soarte dêr útstoar. == Namme == De wittenskiplike namme ''Eclectus infectus'' waard yn 2006 brûkt yn 'e beskriuwing fan it fossile materiaal troch David William Steadman. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://en.wikipedia.org/wiki/Oceanic_eclectus Oceanic eclectus, oproppen 30 oktober 2026] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=915FD1E217DDF6FE Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eclectus infectus|Tonga-ealpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:tonga-ealpappegaai}} [[Kategory:Ealpappegaai]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] n8bn87jgo867ueojxd594s66xss90km 0 194987 1243555 2026-10-30T09:15:05Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Tonga-ealpappegaai]] 1243555 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tonga-ealpappegaai]] gvhudddeikxd0hv33thbi4tafznj08k 11 194988 1243557 2026-10-30T10:40:30Z Mysha 254 /* Kaai */ nije seksje 1243557 wikitext text/x-wiki == Kaai == Wat hjir is "lemma" neamd wurdt, dat wol sizze it wurd dêr't gâns de side op fûn wurdt, is wier in kaai(wurd): Ien namme yn in list fan yngangen. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 okt 2026, 11.40 (CET) kg6ubyjdk0vqz5lcpokbzbd3xzs5lxd 0 194989 1243558 2026-10-30T10:42:54Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Molukske ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Eclectus roratus-20030511.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus roratus |Beskriuwer, jier = Philipp Ludwig Statius..." 1243558 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Molukske ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Eclectus roratus-20030511.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus roratus |Beskriuwer, jier = [[Philipp Ludwig Statius Müller|Statius Müller]], 1776 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Molukske ealpappegaai''' (''Eclectus roratus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt foar op 'e [[Molukken]]. It is in opfallende pappegaai, om't it mantsje en it wyfke in hiel ferskillend fearrekleed hawwe. Dat ferskil is sa grut dat se foar in hiel skoft as twa aparte [[Soarte (taksonomy)|soarten]] beskôge waarden. == Beskriuwing == De Molukske ealpappegaai wurdt 35 oant 42 sm lang en weaget likernôch 500 gram. It mantsje is foar it grutste part grien, mei blauwe en reade plakken oan 'e wjukken en ferskate kleurnuânses oan 'e sturt. De snaffel is oranje en giel. De pop is foar it grutste part read, mei blauwe plakken oan 'e wjukken en de boppekant fan 'e rêch. Ek de sturt hat ôfwikende kleuren. Har snaffel is swart. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" perrow="3" style="margin: 0; padding: 0;"> Singapore Zoo Parrot-1 (8346853143).jpg|mantsje Pretty Parrot 01+ (529352562).jpg|pop </gallery> </div> == Libbenswize == De Molukske ealpappegaai yt benammen it fruchtfleis fan ferskate fruchten, lykas bananen, papaja's en figen. Fierders bestiet it menu út nektar, beien, sied, nuten en blommen fan fruitbeammen en -strûken. De fûgels sykje geregeldwei fjilden dêr't [[stynske weet]] ferboud wurdt. == Fersprieding en biotoop == De Molukske ealpappegaai is in [[stânfûgel]] dy't op 'e [[Molukken]] foarkomt. De besibbe populaasjes op [[Sûmba]], [[Nij-Guineä]] en yn Noard-[[Austraalje]] wurde hjoed-de-dei as aparte soarten beskôge en net mear as [[ûndersoarte]]n. Dy soarten ferskille ûnderling mar in bytsje yn uterlik; de ferskillen binne benammen by de wyfkes te sjen. Fan 'e Molukske ealpappegaai wurde trije ûndersoarten ûnderskaat: * ''E. r. vosmaeri'': komt foar op 'e eilannen fan [[Morotai]] oant [[Oby]], yn 'e noardlike Molukken. * ''E. r. roratus'': komt foar op [[Bûrû]], [[Seram]], [[Ambon (Yndoneezje)|Ambon]], [[Harûkû]] en [[Saparûa]], yn 'e sintrale en súdlike Molukken. * ''E. r. westermani'': in takson mei in ûndúdlike status, dat allinnich bekend is fan fûgels út finzenskip dy't ôfkomstich binne út it gebiet fan 'e [[Bandasee]]. It kinne [[Krusing (biology)|krusings]] wêze, mar it is ek mooglik dat it om in útstoarne foarm giet. De soarte bewennet tropysk reinwâld, gebieten mei foar in part bosk en savannes oant op hichten fan 1.900 m boppe seenivo. Ek mangroves hearre ta it leefgebiet. Dêrnjonken komme de fûgels geregeldwei yn lânbougebieten, plantaazjes en parken foar. Bûten it briedseizoen wurde se meastentiids allinnich of yn lytse famyljegroepkes sjoen. Grutte groepen komme hast nea foar. == Status == De Molukske ealpappegaai hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet. Yn 2019 waard de wrâldpopulaasje rûsd op 7.300 oant 51.000 folwoeksen fûgels. De populaasje nimt ôf, mar de ôfname bliuwt ûnder de 30% yn tsien jier (minder as 3,5% yn 't jier). Dêrfandinne wurdt de soarte op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC) beskôge. == Namme == De Dútske predikant en natuerûndersiker [[Philipp Ludwig Statius Müller]], dy't yn Nederlân wurke, beskreau de soarte yn 1776 foar it earst wittenskiplik ûnder de namme ''Psittacus roratus''. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://nl.wikipedia.org/wiki/Molukse_edelpapegaai Nederlânsktalige Wikipedy - Molukse edelpapegaai] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/moluccan-eclectus-eclectus-roratus BirdLife, oproppen 29 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/eclpar1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 29 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/eclpar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eclectus roratus|Molukske ealpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:molukske-ealpappegaai}} [[Kategory:Ealpappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] ohmkt9lams1f8pmqmkqu1yswl5sxn1o 0 194990 1243559 2026-10-30T10:43:18Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Molukske ealpappegaai]] 1243559 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Molukske ealpappegaai]] d21bacmqa3wd2f8zh8rouligaypjmda 2 194991 1243560 2026-10-30T11:06:29Z Mysha 254 Begjin-ferzje; allinnich de taal is wat feroare. 1243560 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours vatop infobox" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right;margin-left:0.5em;border: 1px solid #999999; color: #000; background-color: #F8F8F8; font-size:85%" ! colspan="2" bgcolor="#B0C4DE" | {{#if:{{{Namme|}}}|<big><big>{{{Namme}}}</big></big>|<big><big>{{PAGENAME}}</big></big>}} |- | colspan="2" align="center" width="300" bgcolor="#FFFFFF" | {{{Ofbyld}}} |- |- bgcolor="B0C4DE" ! Flagge !! Wapen |- style="text-align: center;" | {{#if:{{{Flagge|}}}|{{{Flagge}}}|[[Ofbyld:Gjin Flagge (Bekend).PNG|border|125px]]}} | {{#if:{{{Wapen|}}}|{{{Wapen}}}|[[Ofbyld:Heraldic shield placeholder.png|75px]]}} |- !colspan="2" align="center" bgcolor="B0C4DE" | Polityk |- {{#if: {{{Lân|}}} | {{!}} '''Lân''' {{!!}} {{{Lân}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 1|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 1}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 1}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 2|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 2}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 2}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 3|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 3}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 3}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 4|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 4}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 4}}} }} |- !colspan="2" align="center" bgcolor="B0C4DE" | Sifers |- {{#if: {{{Ynwennertal|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Ynwennertal''' {{!!}} {{{Ynwennertal}}} }} |- {{#if: {{{Oerflak|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Oerflak''' {{!!}} {{{Oerflak}}} }} |- {{#if: {{{Befolkingstichtens|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Befolkingstichtens''' {{!!}} {{{Befolkingstichtens}}} }} |- {{#if: {{{Stêdekloft|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Stêdekloft''' {{!!}} {{{Stêdekloft}}} }} |- {{#if: {{{Hichte|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Hichte''' {{!!}} {{{Hichte}}} }} |- !colspan="2" align="center" bgcolor="B0C4DE" | Oar |- {{#if: {{{Stifting|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Stifting''' {{!!}} {{{Stifting}}} }} |- {{#if: {{{Tiidsône|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Tiidsône''' {{!!}} {{{Tiidsône}}} }} |- {{#if: {{{Simmertiid|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Simmertiid''' {{!!}} {{{Simmertiid}}} }} |- {{#if: {{{Koördinaten|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Koördinaten''' {{!!}} {{{Koördinaten}}} }} |- {{#if: {{{Webside|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Webside''' {{!!}} {{{Webside}}} }} |}<noinclude>{{Sjablooninfo|1= == Tapasse == Dizze ynfoboks kin oernommen wurde op 'e side sa't hjirûnder útskreaun stiet. De kaai stiet fóár it =-teken, it feit stiet derefter, oant it fertikale streekje oan ta.<br> "Bestj. ienh." stiet foar "Bestjoerlike ienheid"; dat kin in provinsje, dielsteat, gemeente, ensfh. wêze. Fansels wurdt besocht it berjocht sa te meitsje dat "krite" ek wurket. <pre> {{Ynfoboks Wenplak |Namme= [disse kaai is opsjoneel; as dy fuortlitten wurdt, komt op dit stee de namme fan it artikel te stean] |Ofbyld= |Flagge= |Wapen= |Lân= |Bestj. ienh. 1= |Namme bestj. ienh. 1= |Bestj. ienh. 2= |Namme bestj. ienh. 2= |Bestj. ienh. 3= |Namme bestj. ienh. 3= |Bestj. ienh. 4= |Namme bestj. ienh. 4= |Ynwennertal= |Oerflak= |Befolkingstichtens= |Stêdekloft= |Hichte= |Stifting= |Tiidsône= |Simmertiid= |Koördinaten= |Webside= }}</pre> }} nm3ydl4ygjckshpk65sketiqlefw71b 1243561 1243560 2026-10-30T11:15:13Z Mysha 254 Wat mear hoe't ik it sizze soe, en âlde skriuwflaters ferfongen troch nije. 1243561 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours vatop infobox" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right;margin-left:0.5em;border: 1px solid #999999; color: #000; background-color: #F8F8F8; font-size:85%" ! colspan="2" bgcolor="#B0C4DE" | {{#if:{{{Namme|}}}|<big><big>{{{Namme}}}</big></big>|<big><big>{{PAGENAME}}</big></big>}} |- | colspan="2" align="center" width="300" bgcolor="#FFFFFF" | {{{Ofbyld}}} |- |- bgcolor="B0C4DE" ! Flagge !! Wapen |- style="text-align: center;" | {{#if:{{{Flagge|}}}|{{{Flagge}}}|[[Ofbyld:Gjin Flagge (Bekend).PNG|border|125px]]}} | {{#if:{{{Wapen|}}}|{{{Wapen}}}|[[Ofbyld:Heraldic shield placeholder.png|75px]]}} |- !colspan="2" align="center" bgcolor="B0C4DE" | Polityk |- {{#if: {{{Lân|}}} | {{!}} '''Lân''' {{!!}} {{{Lân}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 1|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 1}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 1}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 2|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 2}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 2}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 3|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 3}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 3}}} }} |- {{#if: {{{Bestj. ienh. 4|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''{{{Bestj. ienh. 4}}}''' {{!!}} {{{Namme bestj. ienh. 4}}} }} |- !colspan="2" align="center" bgcolor="B0C4DE" | Sifers |- {{#if: {{{Ynwennertal|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Ynwennertal''' {{!!}} {{{Ynwennertal}}} }} |- {{#if: {{{Oerflak|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Oerflak''' {{!!}} {{{Oerflak}}} }} |- {{#if: {{{Befolkingstichtens|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Befolkingstichtens''' {{!!}} {{{Befolkingstichtens}}} }} |- {{#if: {{{Stêdekloft|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Stêdekloft''' {{!!}} {{{Stêdekloft}}} }} |- {{#if: {{{Hichte|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Hichte''' {{!!}} {{{Hichte}}} }} |- !colspan="2" align="center" bgcolor="B0C4DE" | Oar |- {{#if: {{{Stifting|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Stifting''' {{!!}} {{{Stifting}}} }} |- {{#if: {{{Tiidsône|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Tiidsône''' {{!!}} {{{Tiidsône}}} }} |- {{#if: {{{Simmertiid|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Simmertiid''' {{!!}} {{{Simmertiid}}} }} |- {{#if: {{{Koördinaten|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Koördinaten''' {{!!}} {{{Koördinaten}}} }} |- {{#if: {{{Webside|}}} | {{!}} valign="top" {{!}}'''Webside''' {{!!}} {{{Webside}}} }} |}<noinclude>{{Sjablooninfo|1= == Tapasse == Dizze ynfoboks kin oernommen wurde op 'e side sa't hjirûnder útskreaun stiet. De kaai stiet fóár it =-teken, it feit stiet derefter, oant it fertikale streekje oan ta.<br> "Bestj. ienh." stiet foar "Bestjoerlike ienheid"; dat kin in provinsje, dielsteat, gemeente, ensfh. wêze. Fansels wurdt besocht it berjocht sa te meitsje dat "krite" ek wurket. <pre> {{Ynfoboks Wenplak |Namme= [dizze kaai hoecht net perfoarst derby; as dy fuortlitten wurdt, komt op dit stee de titel fan de side te stean] |Ofbyld= |Flagge= |Wapen= |Lân= |Bestj. ienh. 1= |Namme bestj. ienh. 1= |Bestj. ienh. 2= |Namme bestj. ienh. 2= |Bestj. ienh. 3= |Namme bestj. ienh. 3= |Bestj. ienh. 4= |Namme bestj. ienh. 4= |Ynwennertal= |Oerflak= |Befolkingstichtens= |Stêdekloft= |Hichte= |Stifting= |Tiidsône= |Simmertiid= |Koördinaten= |Webside= }}</pre> }} lsraj0l87g0fvjr4z6smv3tphhnggez 0 194992 1243562 2026-10-30T11:30:44Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Tanimbarealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:EclectusRiedeliSmit.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus riedeli |Beskriuwer, jier = Adolf Bernhard Meyer|..." 1243562 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tanimbarealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:EclectusRiedeliSmit.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus riedeli |Beskriuwer, jier = [[Adolf Bernhard Meyer|Meyer]], 1882 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tanimbarealpappegaai''' (''Eclectus riedeli'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt allinnich foar op 'e [[Tanimbareilannen]] yn 'e [[Lytse Sûnda-eilannen]], yn [[Yndoneezje]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt bedrige troch it ferlies fan leefgebiet. == Beskriuwing == De Tanimbarealpappegaai wurdt likernôch 35 sm lang en is dêrmei koarter as oare soarten út it skaai fan 'e ealpappegaaien. It mantsje is hast hielendal grien. De boppesnaffel is oranjegiel en de ûndersnaffel swart. De ûnderdekfearren fan 'e wjukken binne read en de wjukbocht is blau. De pop is hast hielendal read. Boppe is dat read donkerder as ûnder. Opfallend binne de giele ûndersturtdekfearren en de brede, dofgiele einbân oan 'e sturt. Har snaffel is hielendal swart. Hja hat ek in blauwe wjukbocht. == Fersprieding en biotoop == De Tanimbarealpappegaai is [[Endemisme|endemysk]] op it eilân [[Yamdena]], dat ta de Tanimbareilannen heart. De soarte libbet yn primêr en sekundêr tropysk leechlânbosk, op hichten fan 0 oant 1.900 m boppe seenivo. == Status == De Tanimbarealpappegaai hat in beheind ferspriedingsgebiet en rint dêrtroch risiko om út te stjerren. Neffens in rûzing fan [[BirdLife International]] út 2019 bestie de populaasje út 6.600 oant 10.000 folwoeksen fûgels. De oantallen rinne tebek troch it fangen fan fûgels foar de hannel yn koaifûgels en troch it ferlies fan leefgebiet. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) beskôget de soarte as kwetsber (Vulnerable, VU). == Namme == De Dútske natuerûndersiker [[Adolf Bernhard Meyer]] beskreau de Tanimbarealpappegaai yn 1882. De wittenskiplike namme is in earbetoan oan J.G.F. Riedel, in Nederlânske ynwenner fan [[Timor]], dy't de fûgel nei Meyers museum yn [[Dresden]] stjoerde. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://nl.wikipedia.org/wiki/Tanimbaredelpapegaai Tanimbaredelpapegaai] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tanimbar-eclectus-eclectus-riedeli BirdLife, oproppen 30 oktober 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/eclpar3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/eclpar3?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 30 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eclectus riedeli|Tanimbarealpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:tanimbarealpappegaai}} [[Kategory:Ealpappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] a0su5j9o8xsw0f526tpvzo5544qdpqr 0 194993 1243563 2026-10-30T11:31:06Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Tanimbarealpappegaai]] 1243563 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tanimbarealpappegaai]] kbc5by77kyrmw5fqn4emxaf4xrkkd0k 0 194994 1243566 2026-10-30T11:47:31Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Papoea-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Papuan Eclectus 0A2A4569 (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus polychloros |Beskriuwer, jier = |IUCN-status..." 1243566 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Papoea-ealpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Papuan Eclectus 0A2A4569 (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') |Skaai = [[ealpappegaaien]] (''Eclectus'') |Wittenskiplike namme = Eclectus polychloros |Beskriuwer, jier = |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Papoea-ealpappegaai''' (''Eclectus polychloros'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). De soarte komt foar op [[Nij-Guineä]], omlizzende eilannen, de [[Salomonseilannen]] en yn it noardeasten fan [[Austraalje]]. == Beskriuwing == De Papoea-ealpappegaai is in krêftich boude pappegaai mei in grutte kop en in relatyf koarte sturt. It mantsje is felgrien, mei reade ûnderkanten fan 'e wjukken en in oranje snaffel. De pop is dêrfoaroer read, mei in fiolette búk en in donkere snaffel. De fûgel makket in lûde, heldere skreau, mar lit ek donkere, kreakjende roppen hearre. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" perrow="3" style="margin: 0; padding: 0;"> Cairns Eclectus Parrot-2 (23820086703).jpg|mantsje Ecleclus Parrot NQld-1 (11358859973).jpg|pop </gallery> </div> == Fersprieding en biotoop == De Papoea-ealpappegaai komt foar op Nij-Guineä en omlizzende eilannen, de Salomonseilannen en yn it noardeasten fan Austraalje. De soarte wurdt ûnderferdield yn fiif ûndersoarten: * ''E. p. aruensis'': komt foar op 'e [[Arû-eilannen]]. * ''E. p. biaki'': komt foar op it eilân [[Biak]], foar de noardwestkust fan Nij-Guineä. * ''E. p. polychloros'': komt foar op Nij-Guineä en de tichteby lizzende eilannen. * ''E. p. solomonensis'': komt foar op 'e [[Admiraliteitseilannen]], de [[Bismarckarsjipel]] en de Salomonseilannen. * ''E. p. macgillivrayi'': komt foar yn it uterste noarden fan [[Queensland]], yn it noardeasten fan Austraalje. De soarte libbet yn bosken yn leechlângebieten en oan 'e foet fan heuvels. De fûgels binne faak by sinneopgong boppe de bosken te sjen, dêr't se lûd roppe. == Status == De Papoea-ealpappegaai hat in grut ferspriedingsgebiet. De populaasje nimt nei alle gedachten ôf, mar net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op 990.000 oant 1,1 miljoen folwoeksen fûgels (2019). De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) beskôget de soarte as net bedrige. == Taksonomy == De Papoea-ealpappegaai waard earder beskôge as ûnderdiel fan 'e Molukske ealpappegaai (''Eclectus roratus''). Sûnt 2019 wurdt de soarte troch [[BirdLife International]] en de IUCN as in aparte soarte erkend. It [[International Ornithological Congress]] folge dy yndieling yn 2023. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://sv.wikipedia.org/wiki/Papua%C3%A4delpapegoja Sweedsktalige Wikipedy - Papuaädelpapegoja] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/papuan-eclectus-eclectus-polychloros BirdLife, oproppen 30 oktober 2026] * [https://ebird.org/species/eclpar4?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 oktober 2026] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/papuan-eclectus-eclectus-polychloros Birds of the World, oproppen 30 oktober 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eclectus polychloros|Papoea-ealpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:papoea-ealpappegaai}} [[Kategory:Ealpappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] c28nziiklwrc9fw4w8jpid30qvpylrj 0 194995 1243567 2026-10-30T11:47:57Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Papoea-ealpappegaai]] 1243567 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Papoea-ealpappegaai]] 3kyqsb1lf7topb5yfbnylkyd2i176cg