Máirtín Ó Direáin

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ga">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipéid</sitename>
    <dbname>gawiki</dbname>
    <base>https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Meán</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speisialta</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Plé</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Úsáideoir</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Plé úsáideora</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipéid</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Plé Vicipéide</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Íomhá</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Plé íomhá</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Plé MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Teimpléad</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Plé teimpléid</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Cabhair</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Plé cabhrach</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Catagóir</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Plé catagóire</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Máirtín Ó Direáin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2287</id>
    <revision>
      <id>1312593</id>
      <parentid>1308570</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16294" sha1="id4pcqt0mu0krmcfa7w5q4eazw7a6x4" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine
|imatge=Íomhá:Máirtín Ó Direáin.jpg
}}

[[Filíocht|File]] as [[Oileáin Árann|Árainn]] ab ea '''Máirtín Ó Direáin''' ([[26 Samhain]] [[1910]] - [[19 Márta]] [[1988]]).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/o-direain-mairtin-a6328|teideal=Ó Direáin, Máirtín {{!}} Dictionary of Irish Biography|work=www.dib.ie|dátarochtana=2021-03-19}}&lt;/ref&gt; &quot;Baineann an Direánach le Tríonóid Naofa na Filíochta; é féin, [[Seán Ó Ríordáin|Ó Ríordáin]] agus [[Máire Mhac an tSaoi]] ba mhó a chuir borradh faoin fhilíocht chomhaimseartha&quot; sa [[An Ghaeilge|Ghaeilge]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/lon-leitheoireachta-o-fhile-nach-raibh-riamh-faiseanta/|teideal=Rogha dánta le Máirtín Ó Direáin – lón léitheoireachta ó fhile nach raibh riamh faiseanta|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=2019|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2021-03-19}}&lt;/ref&gt; Is fada dánta dá chuid ar chúrsaí scoile agus ollscoile, agus is iomaí sin alt agus leabhar atá scríofa ar a chuid dánta.
[[Íomhá:Kilronan church and drystone wall.jpg|clé|mion|[[Cill Rónáin]] ar [[Inis Mór]]]]
Cé gur mar fhile is fearr aithne ar an Árannach, chleacht sé prós chomh maith i gcaitheamh a shaoil, altanna a bhformhór, a foilsíodh in irisí agus [[Nuachtán|nuachtáin]] mar ''[[An Stoc]], [[Ar Aghaidh]], [[Scéala Éireann]], [[Feasta]]'' agus araile.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cic.ie/books/published-books/an-chuid-eile-diom-fein-aisti-le-mairtin-o-direain-1|teideal=An Chuid Eile Díom Féin, Aistí le Máirtín Ó Direáin {{!}} CIC|work=[[Cló Iar-Chonnacht|www.cic.ie]]|dátarochtana=2021-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201208022930/https://www.cic.ie/books/published-books/an-chuid-eile-diom-fein-aisti-le-mairtin-o-direain-1|archivedate=2020-12-08}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Synge, John Millington - Warten auf den Dampfer am Quai von Kilronan auf Inishmore, der größten der Aran-Inseln (Zeno Fotografie).jpg|clé|mion|[[oileáin Árann|Árainn]], 1899]]

== Saol ==
In [[oileáin Árann|Árainn]] a tógadh '''[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1662 Máirtín Ó Direáin]'''. Rugadh i bhFearann a' Choirce&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.teg.ie/_fileupload/pdf/teagasc/B2/14_treoracha.pdf|teideal=Teastas Eorpach na Gaeilge (TEG)|údar=teg.ie|dátarochtana=2021}}&lt;/ref&gt; ar [[Inis Mór]] é nó Sruthán, [[Cill Rónáin]]&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1662|teideal=Ó DIREÁIN, Máirtín (1910–1988)|work=[[ainm.ie]]|dátarochtana=2021-03-19}}&lt;/ref&gt; ar 26 Samhain 1910. Ba iad Seán Ó Direáin agus Mairéad Ní Dhireáin a thuismitheoirí. Bhí Mairéad pósta ar Labhrás Mac Confhaola ach bádh é go gairid tar éis a bpósta. Bhí deich mbliana caite aici in Dorchester, Boston, roimhe sin. Bhí sí ar feadh trí bliana i Meiriceá arís sular phós sí Seán Ó Direáin: bhí ceathrar clann acu agus ba é Máirtín an duine ba shine.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
[[Íomhá:Head Post Office, Galway.jpg|clé|mion|Ard-Oifig an Phoist ar shráid Eglington]]
D’fhág bás an athar sa bhliain 1917 gur bhuachaill goilliúnach a bhí in Máirtín agus nach dtéadh sé a iascaireacht ná a bhádóireacht ná a chreachadh nead na n-éan ar nós bhuachaillí eile an oileáin. Sa dán ‘Óige an Fhile’ tugann sé ‘an buachaill aisteach ciúin’ air féin.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

D’fhág an Direánach an scoil in Árainn nuair a bhí sé 14 bliana d’aois. Bhí sé i gceist tamall go rachadh sé le sagartacht ach chuir fliú mór 1924 isteach ar an bplean.

Nuair a bhí Ó Direáin seacht mbliana déag d’aois, tháinig sé anoir as Árainn go cathair na [[Gaillimh|Gaillimhe]], Bhog sé as Árainn go Gaillimh i 1928 ar mhaithe le post a ghlacadh mar chléireach in Oifig an Phoist. Bhí poist curtha ar leataobh in Ard-Oifig an Phoist ar shráid Eglington do ‘stócaigh as an bhFíor-Ghaeltacht’.

Ba ar Bhóthar na gCeannaithe a chuir sé faoi idir Eanáir 1928 agus Iúil 1937. Cé go luann sé go raibh sé ‘caite i lár chultúr an Bhéarla’ i nGaillimh, ba a bhuí leis na hirisí Gaeilge a bhí ar fáil i leabharlann na cathrach a tháinig sé isteach ar léamh agus scríobh na Gaeilge.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/abhar-a-bhaineann-le-mairtin-o-direain-a-lorg-on-bpobal-do-thaispeantas-nua-faoi-athair-na-nuafhiliochta-gaeilge/|teideal=Ábhar a bhaineann le Máirtín Ó Direáin á lorg ón bpobal do thaispeántas nua faoi ‘athair na nuafhilíochta Gaeilge’|údar=[[Síobhra Aiken]]|dáta=2017|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2021-03-19}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Amharclann Náisiúnta na Gaeilge - exterior.jpg|clé|mion|An [[An Taibhdhearc|Taibhdhearc]]]]
Ba bhall de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] é, agus chaith sé seal mar rúnaí air. Bhí sé ina [[aisteoir]] in amharclann náisiúnta na Gaeilge, [[An Taibhdhearc]], ó [[1928]] go [[1937]].&lt;ref&gt; mheall an tOllamh [[Liam Ó Briain]] isteach sa Taibhdhearc é nuair a cuireadh an amharclann ar an bhfód an chéad lá. Bhí páirt aige sa gcéad léiriú de ‘Diarmaid agus Gráinne’, an lá úd ar thug Sean-Phádraic Ó Conaire iarraidh ar óráid a thabhairt ón stáitse díreach roimh an dráma.

Ba mhór an taitneamh a bhain sé as an dráma ‘Deirdre an Bhróin’ freisin, a léiríodh i 1931 agus inar ghlac sé páirt Naoise, cé gur éirigh sé as an Taibhdhearc&lt;/ref&gt; D’ionchollaigh an Direánach na nithe is mó a spreag [[John Millington Synge|Synge]]: an Ghaeilge, Oileáin Árann, agus an traidisiún béil. &quot;Aithníodh cheana an ról a bhí ag luath-thréimhse na Taibhdheirce i saol an Direánaigh, gur spreag sí a shuim sa [[litríocht]], ach tugtar suntas anseo do léiriú 1931 de Déirdre an Bhróin mar gur dóigh gurb é is túisce a thug deis don Direánach aithne a chur ar shaothar Synge, más trí aistriúchán Uí Bhriain féin é.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Urraim agus uafás ionchollaithe: Ómós do John Millington Synge le Máirtín Ó Direáin|url=https://comhartaighde.ie/eagrain/5/nichonghaile/|journal=[[COMHARTaighde]]|date=2019-11-05|issn=2009-8626|issue=5|doi=10.18669/ct.2019.01|author=[[Deirdre Ní Chonghaile]]}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Ar deoraíocht ===
Fuair an Direánach post mar oifigeach cléireachais sa státseirbhís i 1937.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/78/10/an-direanach-i-mbliain-na-gaeilge/|teideal=An Direánach i mBliain na Gaeilge|údar=47 Sráid Harrington Baile Átha Cliath 8 Éire Teil: +3531 675 1922|work=[[Comhar]]|dátarochtana=2021-03-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mairtin-o-direain-treasa-ni-mhiollain-agus-oiche-amhranaiochta-i-mbaile-atha-cliath/|teideal=Máirtín Ó Direáin, Treasa Ní Mhiolláin agus oíche amhránaíochta i mBaile Átha Cliath|údar=[[Kevin Hickey]]|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2021-03-19}}&lt;/ref&gt; agus d’aistrigh go [[Baile Átha Cliath]] agus go dtí Roinn na nInnealtóirí i Sráid Mhór na gCaorach. Chaith sé blianta an [[Ré na Práinne|chogaidh]] i Rannóg na [[Cinsireacht]]&lt;nowiki/&gt;a sa Roinn Poist: ‘na cúig bliana is seisce dár chaith mé riamh’.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Chaith sé trí bliana ansin i mBrainse an Ghairmoideachais i dTeach an Talbóidigh. Ó 1948 go 1955, bhí sé ina chláraitheoir do Choláiste Náisiúnta na nEalaíon. Chaith sé seal ansin i rannóg an Mheánoideachais gur éirigh as obair i 1978.

Bhí baint aige le [[Cumann na Scríbhneoirí]] ó thús ann.  

Bhí sé pósta le Áine Colivet ó [[1945]] agus bhí iníon amháin acu, darbh ainm Niamh.

Is minic a thrácht sé ar na [[Meáin chumarsáide|meáin]] ar bhéasa is ar áilleacht oileán Árann is ar an meath a tháinig ar an saol traidisiúnta sin i mblianta deireanacha an fichiú haois.
[[Íomhá:Lógó Aosdána.gif|clé|mion|Ba bhall d'[[Aosdána]] é.]]

=== Bás agus tionchar ===
Ba ar an [[19 Márta]] [[1988]] a cailleadh Máirtín Ó Direáin i m[[Baile Átha Cliath]].[[Íomhá:Máirtín_Ó_Direáin_www.TG4.ie.jpg‎|thumb| An Charraig Stoite - [http://www.youtube.com/watch?v=PloqX7n74Ks Clár] ó [[TG4]]  |clé]]Rinneadh clár faisnéise faoina shaol is a shaothar ''An Charraig Stoite'' sa bhliain [[2003]] maoinithe ag [[TG4]]/[[Fís Éireann|Bord Scannán na hÉireann]], scríofa ag [[Alan Titley]] agus léirithe is stiúrtha ag Mac Dara Ó Curraidhín.

== Saothar ==
Bhí an Direánach sna fichidí deireanacha sular scríobh sé a chéad dán.&lt;ref&gt;Tá roinnt dánta lena bheirt deartháireacha, Seán agus Tomás Ó Direáin, i gcló inti freisin; beirt a bhí ag déanamh dánta le dornán beag blianta sula bhfuair Máirtín óna mhisneach féin dul i mbun na filíochta.&lt;/ref&gt; Ach chuir sé tús le ré nua filíochta sa Ghaeilge nuair a foilsíodh an chéad dán óna pheann, ‘Réalt na hOíche’, ar ''Scéala Éireann'' i mí na Nollag 1938.&lt;ref&gt;‘Cuireadh tús le ré nua i nuafhilíocht na Gaeilge nuair a d’fhoilsigh Máirtín Ó Direáin an dán seo a leanas, “Réalt na hOíche”, in ''[[Scéala Éireann]]'' ar an tríú lá fichead de Mhí na Nollag, 1938’ (Mícheál Mac Craith in An tOileán Rúin agus Muir an Dáin: Staidéar ar fhilíocht Mháirtín Uí Dhireáin, 1993).&lt;/ref&gt; &quot;Seachas dul i muinín na meadarachtaí cumadóireachta traidisiúnta, rinne sé rogha den tsaorvéarsaíocht, agus bhí ar dhuine den triúr, i dteannta Mháire Mhac an tSaoi agus Sheáin Uí Ríordáin, a thug ann do nuafhilíocht na Gaeilge.&quot;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 

D´fhoilsigh sé a chéad chnuasach [[filíocht]]a, ''Coinnle Geala'', i [[1942]]. Ach ba ar a chostas féin a d’fhoilsigh sé a chéad dá chnuasach ''Coinnle Geala,'' agus ''Dánta Aniar'' (1943), agus ba bheag aird a fuair siad ó lucht critice dáiríre. Cuireadh níos mó spéise sa tríú cnuasach leis, ''Rogha Dánta'' (1949). Ghnóthaigh sé tuilleadh aitheantais de réir a chéile ina dhiaidh sin. &quot;Bhí stíl dá chuid féin ag an Direánach, ‘stíl choigilteach nach dual di a bheith fiontrach, stíl nár mhiste clasaiceach a thabhairt uirthi,' a scríobh Eoghan Ó hAnluain.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cic.ie/books/published-books/beasa-an-tuir-leabhair-cloite|teideal=Béasa an Túir {{!}} CIC|work=[[www.cic.ie]]|dátarochtana=2021-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201209160550/https://www.cic.ie/books/published-books/beasa-an-tuir-leabhair-cloite|archivedate=2020-12-09}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|mion|upright|''Ó Mórna agus Dánta Eile'']]

Bhuaigh an Direánach mórán duaiseanna liteartha níos déanaí. Bhain sé cáil idirnáisiúnta amach níos deireanaí ina shaol – bronnadh an Duais Butler air ón Institiúid Ghael-Mheiriceánach sa bhliain 1967. Bhain sé an Ossian-Preis amach ó Fhondúireacht Freiherr Von Stein, Hamburg sa bhliain 1977.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Ba bhall d'[[Aosdána]] é. 

Lean sé air ag cumadh filíochta anuas go dtí na h[[1980idí|ochtóidí]].

=== Cnuasaigh Filíochta ===
* ''Coinnle Geala'', 1942
* ''Dánta Aniar'', 1943
*''Rogha Dánta'' (1949)
* ''Ó Mórna agus Dánta Eile'', 1957
* ''Ár Ré Dhearóil'', 1962
* ''Cloch Choirnéil'' , 1967
* ''Crainn is Cairde'', 1970
* ''Ceacht an Éin'', 1984
* ''[https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-direain-danta-1939-1979-leabhair-cloite Dánta 1939-79] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416162726/https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-direain-danta-1939-1979-leabhair-cloite |date=2021-04-16 }}'', 1980&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-direain-danta-1939-1979-leabhair-cloite|teideal=Máirtín Ó Direáin: Dánta 1939-1979 {{!}} CIC|work=[[www.cic.ie]]|dátarochtana=2021-03-19|archivedate=2021-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416162726/https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-direain-danta-1939-1979-leabhair-cloite}}&lt;/ref&gt;
* ''[https://www.cic.ie/books/published-books/beasa-an-tuir-leabhair-cloite Béasa an Túir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201209160550/https://www.cic.ie/books/published-books/beasa-an-tuir-leabhair-cloite |date=2020-12-09 }}'', 1984&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* ''Tacar Dánta/Selected Poems'', 1984
* ''Craobhóg: Dán'', 1986
*[https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-o-direain-selected-poems-rogha-danta Selected Poems / Rogha Dánta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306021702/https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-o-direain-selected-poems-rogha-danta |date=2021-03-06 }}: aistriúcháin Bhéarla maille, leis na bunleaganacha Gaeilge, ar beagnach dhá chéad dán dá chuid&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-o-direain-selected-poems-rogha-danta|teideal=Máirtín Ó Direáin Selected Poems Rogha Dánta {{!}} CIC|work=[[www.cic.ie]]|dátarochtana=2021-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210306021702/https://www.cic.ie/books/published-books/mairtin-o-direain-selected-poems-rogha-danta|archivedate=2021-03-06}}&lt;/ref&gt;  Léirmheas&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Prós ===
Scríobh sé cnuasach gearrscéalta freisin, ''Feamainn Bhealtaine'', a chuir a shaothar in aithne dos na mílte dalta scoile.

I [[1952]] d'aistrigh sé dráma leis an drámadóir Éireannach Teresa Deevy le haghaidh [[Raidió Telefís Éireann|Radio Éireann]] ón leagan Béarla ''The King of Spain's Daughter'' don leagan Gaeilge '''Iníon Rí na Spáinne'''.  
* ''[https://www.cic.ie/books/published-books/feamainn-bhealtaine-leabhair-cloite Feamainn Bhealtaine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201209160659/https://www.cic.ie/books/published-books/feamainn-bhealtaine-leabhair-cloite |date=2020-12-09 }}'', 1961:&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cic.ie/books/published-books/feamainn-bhealtaine-leabhair-cloite|teideal=Feamainn Bhealtaine {{!}} CIC|work=[[www.cic.ie]]|dátarochtana=2021-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201209160659/https://www.cic.ie/books/published-books/feamainn-bhealtaine-leabhair-cloite|archivedate=2020-12-09}}&lt;/ref&gt; aistí beaga faoina óige agus faoi shaol na hÉireann
*''[https://www.cic.ie/books/published-books/an-chuid-eile-diom-fein-aisti-le-mairtin-o-direain-1 An Chuid Eile Díom Féin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208022930/https://www.cic.ie/books/published-books/an-chuid-eile-diom-fein-aisti-le-mairtin-o-direain-1 |date=2020-12-08 }}'', Aistí le Máirtín Ó Direáin&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===Bibleagrafaíocht===

* Ó hAnluain, Eoghan, &quot;[https://en.1lib.fr/book/5868291/f7f24a Máirtín Ó Direáin: Na Dánta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220204065518/https://en.1lib.fr/book/5868291/f7f24a |date=2022-02-04 }}&quot;,&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://1lib.us/book/5868291/f7f24a?regionChanged=&amp;redirect=235674431|teideal=Máirtín Ó Direáin: na Dánta {{!}} Ó Direáin, Máirtín; Ó Flaithearta, Sean; Ó hAnluain, Eoghan {{!}} download|work=1lib.us|dátarochtana=2021-03-19}}{{Dead link|date=Samhain 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (Cló Iar-Chonnacht 2001), ISBN 9781906882693
* Liam Prút, ''Máirtín Ó Direáin: file tréadúil'' (1982); 
* Mícheál Mac Craith, ''An tOileán rúin agus muir an dáin: staidéar ar fhilíocht Mháirtín Uí Dhireáin'' (1993); 
* Caoimhín Mac Giolla Léith (eag.), ''Cime mar chách: aistí ar Mháirtín Ó Direáin'' (1993)

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.odireain.com/ Coláiste Ó Direáin - coláiste ar Inis Mór a osclaíodh in ómós dó.]
* [http://www.litriocht.com/shop/product_info.php?products_id=3809/ Saothar an Direánaigh ar Litríocht.com.]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Tagairtí ==
{{reflist|1}}

{{DEFAULTSORT:Direain, Mairtin O}}
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Colúnaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Státseirbhísigh Éireannacha]]
[[Catagóir:Baill d'Aosdána]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1910]]
[[Catagóir:Básanna i 1988]]
[[Catagóir:Daoine as Árainn]]</text>
      <sha1>id4pcqt0mu0krmcfa7w5q4eazw7a6x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>11 Bealtaine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3923</id>
    <revision>
      <id>1312594</id>
      <parentid>1265852</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T08:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Daoine a rugadh ar an lá seo */</comment>
      <origin>1312594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3693" sha1="lqimex9cwx8bxce19i2uaxluvbhrese" xml:space="preserve">{{Bealtaine}}
Is é an '''11 Bealtaine''' an 131ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 132ú lá i mbliain bhisigh. Tá 234 lá fágtha sa bhliain.

== Féilte ==
* [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]] - Naomh Antônio de Sant'Anna Galvão

== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1888]] — [[Irving Berlin]], cumadóir ceoil agus liriceoir Meiriceánach (b. [[1989]])
* [[1904]] — [[Salvador Dalí]], péintéir Spáinneach (b.[[1989]])
* [[1916]] — [[Camilo José Cela]], scríbhneoir Spáinneach (b. [[2002]])
* [[1918]] — [[Richard Feynman]], fisiceoir (b. [[1918]])
* [[1924]] — [[Anthony Hewish]], réalteolaí agus acadúil (b. [[2021]])
* [[1926]] — [[Teddy Scholten]], amhránaí Ísiltíreach (b. [[2010]])
* [[1930]] — [[Edsger Dijkstra]], ríomheolaí (b.[[2002]])
* [[1950]] — [[Jeremy Paxman]], craoltóir agus iriseoir Sasanach
* [[1957]] — [[Mike Nesbitt]], craoltóir agus polaiteoir as Tuaisceart Éireann
* [[1958]] — [[Conor Ó hAodha]], iománaí Éireannach
* [[1963]] — [[Mark Breland]], dornálaí
* [[1963]] — [[Natasha Richardson]], aisteoir Sasanach (b.[[2009]])
* [[1964]] — [[Michael McGlynn]], ceoltóir Éireannach
* [[1970]] — [[Caoimhín Ó Scanaill]], ollamh Meiriceánach
* [[1970]] — [[Eric Kaufmann]], ollamh le polaitíocht
* [[1984]] — [[Andrés Iniesta Luján]], imreoir sacair
* [[1992]] — [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]], iománaí Éireannach
* [[2000]] — [[Yuki Tsunoda]], tiománaí carr rásaíochta Seapánach

== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1572]] — [[Pápa Pius V]], Pápa ó 1566 go 1572, naomh (r. [[1504]])
* [[1610]] — [[Matteo Ricci]], sagart Iodálach (r. [[1552]])
* [[1778]] — [[William Pitt, 1ú Iarla Chatham|William Pitt]], Príomh-Aire na Breataine ó 1766 go 1768 (r. [[1708]])
* [[1839]] — [[John Harries]], draoi agus lia Breatnach  (r. [[1785]])
* [[1891]] — [[Alexandre Edmond Becquerel]], fisiceoir Francach (r. [[1820]])
* [[1916]] — [[Karl Schwarzschild]], réalteolaí Gearmánach (r. [[1873]])
* [[1942]] — [[George Nicolls]], Polaiteoir Éireannach (r. ~[[1884]])
* [[1964]] — [[James Tunney]], polaiteoir Éireannach (r. [[1892]])
* [[1971]] — [[Lilian Bland]], eitleoir Sasanach (r. [[1878]])
* [[1971]] — [[Seán F. Lemass|Seán Lemass]], tríú Taoiseach na hÉireann (r.[[1899]])
* [[1976]] — [[Alvar Aalto|Hugo Henrik Alvar Aalto]], ailtire agus dearthóir Fionlannach (r. [[1898]])
* [[1981]] — [[Bob Marley]], amhránaí (r.[[1945]])
* [[2001]] — [[Douglas Adams]], scríbhneoir Sasanach (r.[[1952]])
* [[2004]] — [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]], imreoir rugbaí Éireannach (r. [[1941]])
* [[2006]] — [[Floyd Patterson]], Dornálaí Meiriceánach (r. [[1935]])
* [[2006]] — [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]], abhcóide agus polaiteoir Éireannach (r.[[1936]])
* [[2020]] — [[Jerry Stiller]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1927]])

== Tarluithe eile ==
* [[1812]] - D'fheallmharaigh [[John Bellingham]] [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|an Priomh-Aire]], [[Spencer Perceval]], sa fhorhalla de [[Teach na dTeachtaí|Theach na dTeachtaí]]
* [[1985]] - Maraíodh 56 duine nuair a tharla [[Tubaiste Bradford City|tine ag staidiam]] [[sacar]] [[Bradford|Bradford City]] i [[Sasana]] 
* [[2004]] - Tharla pléascadh ag monarcha [[ICL Plastics]] in [[Albain]] agus maraíodh naonúr
* [[2010]] - Ceapadh [[David Cameron]] [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe]]. Cruthaíodh comhrialtas leis an [[an Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Choimeádaigh]] agus an [[An Páirtí Daonlathach Liobrálach|Daonlathaithe Liobrálacha]]

[[Catagóir:Dátaí|0511]]
[[Catagóir:Míonna|Bealtaine, 11]]</text>
      <sha1>lqimex9cwx8bxce19i2uaxluvbhrese</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312595</id>
      <parentid>1312594</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T08:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarluithe eile */</comment>
      <origin>1312595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3809" sha1="reri0uc2i3vdve9y452dss6shtaclt1" xml:space="preserve">{{Bealtaine}}
Is é an '''11 Bealtaine''' an 131ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 132ú lá i mbliain bhisigh. Tá 234 lá fágtha sa bhliain.

== Féilte ==
* [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]] - Naomh Antônio de Sant'Anna Galvão

== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1888]] — [[Irving Berlin]], cumadóir ceoil agus liriceoir Meiriceánach (b. [[1989]])
* [[1904]] — [[Salvador Dalí]], péintéir Spáinneach (b.[[1989]])
* [[1916]] — [[Camilo José Cela]], scríbhneoir Spáinneach (b. [[2002]])
* [[1918]] — [[Richard Feynman]], fisiceoir (b. [[1918]])
* [[1924]] — [[Anthony Hewish]], réalteolaí agus acadúil (b. [[2021]])
* [[1926]] — [[Teddy Scholten]], amhránaí Ísiltíreach (b. [[2010]])
* [[1930]] — [[Edsger Dijkstra]], ríomheolaí (b.[[2002]])
* [[1950]] — [[Jeremy Paxman]], craoltóir agus iriseoir Sasanach
* [[1957]] — [[Mike Nesbitt]], craoltóir agus polaiteoir as Tuaisceart Éireann
* [[1958]] — [[Conor Ó hAodha]], iománaí Éireannach
* [[1963]] — [[Mark Breland]], dornálaí
* [[1963]] — [[Natasha Richardson]], aisteoir Sasanach (b.[[2009]])
* [[1964]] — [[Michael McGlynn]], ceoltóir Éireannach
* [[1970]] — [[Caoimhín Ó Scanaill]], ollamh Meiriceánach
* [[1970]] — [[Eric Kaufmann]], ollamh le polaitíocht
* [[1984]] — [[Andrés Iniesta Luján]], imreoir sacair
* [[1992]] — [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]], iománaí Éireannach
* [[2000]] — [[Yuki Tsunoda]], tiománaí carr rásaíochta Seapánach

== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1572]] — [[Pápa Pius V]], Pápa ó 1566 go 1572, naomh (r. [[1504]])
* [[1610]] — [[Matteo Ricci]], sagart Iodálach (r. [[1552]])
* [[1778]] — [[William Pitt, 1ú Iarla Chatham|William Pitt]], Príomh-Aire na Breataine ó 1766 go 1768 (r. [[1708]])
* [[1839]] — [[John Harries]], draoi agus lia Breatnach  (r. [[1785]])
* [[1891]] — [[Alexandre Edmond Becquerel]], fisiceoir Francach (r. [[1820]])
* [[1916]] — [[Karl Schwarzschild]], réalteolaí Gearmánach (r. [[1873]])
* [[1942]] — [[George Nicolls]], Polaiteoir Éireannach (r. ~[[1884]])
* [[1964]] — [[James Tunney]], polaiteoir Éireannach (r. [[1892]])
* [[1971]] — [[Lilian Bland]], eitleoir Sasanach (r. [[1878]])
* [[1971]] — [[Seán F. Lemass|Seán Lemass]], tríú Taoiseach na hÉireann (r.[[1899]])
* [[1976]] — [[Alvar Aalto|Hugo Henrik Alvar Aalto]], ailtire agus dearthóir Fionlannach (r. [[1898]])
* [[1981]] — [[Bob Marley]], amhránaí (r.[[1945]])
* [[2001]] — [[Douglas Adams]], scríbhneoir Sasanach (r.[[1952]])
* [[2004]] — [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]], imreoir rugbaí Éireannach (r. [[1941]])
* [[2006]] — [[Floyd Patterson]], Dornálaí Meiriceánach (r. [[1935]])
* [[2006]] — [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]], abhcóide agus polaiteoir Éireannach (r.[[1936]])
* [[2020]] — [[Jerry Stiller]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1927]])

== Tarluithe eile ==
* [[1812]] - D'fheallmharaigh [[John Bellingham]] [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|an Priomh-Aire]], [[Spencer Perceval]], sa fhorhalla de [[Teach na dTeachtaí|Theach na dTeachtaí]]
* [[1878]] - Rinne ainrialaí, Max Hödel, iarracht le [[Wilhelm I, Impire na Gearmáine|Wilhelm I]] a fheallmharú
* [[1985]] - Maraíodh 56 duine nuair a tharla [[Tubaiste Bradford City|tine ag staidiam]] [[sacar]] [[Bradford|Bradford City]] i [[Sasana]] 
* [[2004]] - Tharla pléascadh ag monarcha [[ICL Plastics]] in [[Albain]] agus maraíodh naonúr
* [[2010]] - Ceapadh [[David Cameron]] [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe]]. Cruthaíodh comhrialtas leis an [[an Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Choimeádaigh]] agus an [[An Páirtí Daonlathach Liobrálach|Daonlathaithe Liobrálacha]]

[[Catagóir:Dátaí|0511]]
[[Catagóir:Míonna|Bealtaine, 11]]</text>
      <sha1>reri0uc2i3vdve9y452dss6shtaclt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicipéid:Lárionad comhphobail</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3983</id>
    <revision>
      <id>1312464</id>
      <parentid>1311840</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T18:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ItsNyoty</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hiruwiki */ freagra: @Alison (-) ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>1312464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53562" sha1="3cd8y0iuzi66pn5xjwqdswjpkamqlye" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{| cellspacing=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;  
|width=&quot;100%&quot; colspan=&quot;5&quot;|
{|
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot;|
Tá gá ag [[Vicipéid]] LEATSA! Is amhlaidh atáimid uile ag tógáil ollchiclipéide agus pobail as Gaeilge. Tugann seo deis do dhaoine a gcuid Gaeilge a chleachtadh agus rudaí nua a fhoghlaim. Thig leat alt nua a chumadh nó alt reatha a chur in eagar ach an cnaipe &quot;Cuir in eagar&quot; a bhrú. Is féidir leat cleachtadh a dhéanamh ar an g[[Vicipéid:clár dubh|clár dubh]] freisin.

Is féidir leat rud a scríobh sa '''[[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]]''' má tá rud le rá agat. Cruthaigh cuntas mura ndearna tú cheana é: níl le déanamh agat ach an nasc &quot;logáil isteach&quot; a bhrú ar bharr an leathanaigh agus an fhoirm a líonadh. Is féidir leat rud a bhreacadh ar leathanach plé an tsuímh seo, más maith leat.
|valign=&quot;top&quot; style=&quot;border-left: 1px solid #ccc; padding-left: 1em;width:150px;&quot;|
&lt;small&gt;[[#Comhoibreach na Seachtaine|Comhoibreach na Seachtaine]]&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;[[#Áirigí libhse|'''Áirigí libhse''']]&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;[[#Irish learners|'''Learning Irish?''']]&lt;/small&gt; 
|}

==Comhoibriú Vicimheán na Seachtaine==
&lt;div style=&quot;width:50%;&quot;&gt;
{|
|
Is iarracht é '''[[m:Wikimedia COTW|Comhoibriú Vicimhéan na Seachtaine]]''' ar an gcomhluadar [[m:Wikimedia|Vicimhéain]] uile a thabhairt le chéile chun fadhbanna atá acu i gcoitinne a fhuascailt. Is éard is cuspóir don CVnS reatha lámhleabhar ilteangach a chruthú do bhogearra na [[m:MediaWiki|MeáVicí]]. Ba chóir na leathanaigh chabhracha a nascadh ó [[Meta:Help:Contents|Help:Contents]] ar [[Meta:Main Page|Meitea]], ár vici comheagar fud-Vicimheáin. '''Féach ar [[m:Wikimedia COTW/Help|treoracha an CVnS seo]]''' (as Béarla)''', le do thoil, agus cabhraigh lena dhéanamh!'''
|
[[Image:Wikimedia-cotw-notext.png|120px|]]
|}
&lt;/div&gt;

==Irish learners==
Is féidir ceisteanna a chur ar Vicipéideoirí i mBéarla (nó i dteangacha eile) más gá. Más rud é go bhfuil leagan Gaeilge ar fhocal nó ar théarma ag teastáil uait, bain triail as na foclóirí agus na bainc théarmaíochta atá ar fáil ar líne. Mar shampla, [http://www.teanglann.ie teanglann.ie], [http://www.focloir.ie foclóir.ie] [http://www.acmhainn.ie achmhainn.ie], [http://www.tearma.ie téarma.ie], [http://www.irishdictionary.ie/dictionary irishdictionary.ie], [http://iate.europa.eu/ IATE], [http://www.potafocal.com/ Pota Focal] agus [https://www.gaois.ie/en/corpora/monolingual/ gaois.ie].
:You can always ask questions of other users in English (or another language) if necessary. There are lots of dictionaries and language libraries online to help you with your writing and editing. Check out the following links for more information: [http://www.teanglann.ie teanglann.ie], [http://www.focloir.ie foclóir.ie] [http://www.acmhainn.ie achmhainn.ie], [http://www.tearma.ie téarma.ie], [http://www.irishdictionary.ie/dictionary irishdictionary.ie], [http://iate.europa.eu/ IATE], [http://www.potafocal.com/ potafocal.com], [https://www.gaois.ie/en/corpora/monolingual/ gaois.ie].

== 10.000 pages ==

Congratulations from Lmo!!!

--[[Úsáideoir:Aldedogn|Aldedogn]] 23:34, 25 Feabhra 2010 (UTC)


== Aonach Eagarthóireachta in Ollscoil na hÉireann Gaillimh, 07/11/14 ==
Tá an tAonach Eagarthóireachta ar siúl faoi láthair. Slua mór d'úsáideoirí nua bailithe le chéile faoi stiúr baill de Chomhphobal Wikimedia na hÉireann. [[Úsáideoir:Nmacu|Nmacu]] ([[Plé úsáideora:Nmacu|talk]]) 09:28, 7 Samhain 2014 (UTC)

[[eu:Wikipedia:WikiMediari buruz gaurkotasun-albisteak]]


== List of Welsh people ==
Hi all. I wonder if you could correct the title of this new page: [[Liosta de na daoine na Breataine Bige]]. It uses two templates, which also need checking (just a couple of sentences!): &lt;nowiki&gt;Teimpléad:Wikidata list&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;Teimpléad:Wikidata list end&lt;/nowiki&gt;. Please leave me a message on my [https://cy.wikipedia.org/wiki/Sgwrs_Defnyddiwr:Llywelyn2000 Welsh language Wiki] if I can help further. Thanks! [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|talk]]) 12:50, 12 Feabhra 2016 (UTC)


== wgCategoryCollation ==
Dia dhaoibh!  Níl ach beagán eagarthóireachta déanta agam ar Vicipéid na Gaeilge, ach tá cuid mhór déanta agam ar Vicipéid Ghàidhlig na hAlban.  I mí Feabhra na bliana seo chuireamar [https://gd.wikipedia.org/wiki/Uicipeid:Doras_na_coimhearsnachd#wgCategoryCollation_agus_.C3.B2rdugh_na_h-aibidile_sna_roinnean-se.C3.B2rsa athrú] simplí fóinteach i bhfeidhm ar Vicipéid na Gàidhlig, athrú a mholainn go mór do Vicipéid na Gaeilge ionas go mbeidh na litreacha le síneadh fada i gcónaí in ord ceart aibítre sna catagóirí.

Féach mar atá cúrsaí faoi láthair.  I g[[:Catagóir:Fréamh an Eolais]] mar shampla, ní bhfaighfear ''Éin chreiche'' in aice le ''[https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Catag%C3%B3ir:Fr%C3%A9amh_an_Eolais&amp;oldid=737385&amp;pagefrom=Ein Einceifilíteas]'' mar a bheadh dúil leis, ach ag deireadh na haibítre i ndiaidh ‘[https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Catag%C3%B3ir:Fr%C3%A9amh_an_Eolais&amp;oldid=737385&amp;pagefrom=z z]’.  Agus tá [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Catag%C3%B3ir:Fr%C3%A9amh_an_Eolais&amp;oldid=737385&amp;pagefrom=Bu ''bás'' ag teacht i ndiaidh ''bun''].

Tchífear anseo an rud is cúis leis an trioblóid, faoin cheann “wgCategoryCollation” i gcomhad na socruithe do na Vicipéideanna éagsúla:

:https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=InitialiseSettings.php

Tá an t-Seicis (cs), Breatnais (cy), Fraincis (fr), Ungáiris (hu), Polainnis (pl), Portaingéilis (pt), Rúisis (ru), Gàidhlig (gd), agus an-chuid teangacha eile anois ag obair leis an Unicode Collation Algorithm (“uca”), algartam a chuireas litreacha le síneadh fada no diacritic eile san ord cheart.  Ach tá Gaeilge na hÉireann ag obair gu fóill leis an algartam ''default'' éalangach éagumasach “uppercase”.  Ní dhéanann “uppercase” ach ionannas idir na litreacha móra agus na litreacha beaga.  Ní thuigeann sé go bhfuil baint idir ‘á’ agus ‘a’, mar shampla, agus cuireann sé go deireadh na haibítre litir ar bith ar a bhfuil síneadh fada.  Is leor “uppercase” don Bhéarla, ach ní leor é don Ghaeilge.

Bheadh sé an-shímplidh an Vicipéid a thiontú don algartam “uca”.  Ní gá ach: (1) plé agus vótáil a chur ar dóigh anseo; agus, má tá aontú ann, (2) iarratas a chur iseach ag phabricator.wikimedia.org.  Tá sé sin déanta againn ar Vicipéid na Gàidhlig agus ni raibh deacracht ar bith againn.

Rudaí beaga eile.  Is féidir &amp;#123;&amp;#123;DEFAULTSORT:Ein chreiche}} a úsáid chun “Éin chreiche”, mar shampla, a chur san ord cheart.  Ach (1) is minic nach gcuimhnionn daoine ar DEFAULTSORT, agus (2) san lá atá inniu ann ba cheart don ríomhaire a bheith ag déanamh na hoibre sin.  Nuair a bhéas wgCategoryCollation ag obair le “uca” in áit “uppercase”, ní bheidh gá tuilleadh ar DEFAULTSORT fá choinne na síntí fada a chur san ord cheart.  Bhéadh “uca” socraithe acu do na vicipéideanna gu léir ach amháin gur éirigh deacracht.  Ar na vicipéideanna mór mór (chomh mór leis an Fhraincis nó níos mó), glacann an ath-innéacsú an-chuid ama.  Níl deacracht ar bith den t-saghas sin le na vicipéideanna beaga.  Ar aghaidh linn, mar sin!  Tá leaganacha éagsúla de “uca” ann, ina bhfuil miondifríochtaí.  Oireann an leagan simplí, “uca-default”, don Ghàidhlig agus don Ghaeilge.

--[[Úsáideoir:Caoimhin|Caoimhin]] ([[Plé úsáideora:Caoimhin|talk]]) 13:41, 3 Iúil 2016 (UTC)

:Go raibh maith agat as an eolas seo, a Chaoimhín. Cuirim a lán ama amú ag ceartú DEFAULTSORT nó á chur isteach. Feicim go mbíonn ainmneacha daoine rangaithe ar an Uicipeid de réir chéad ainm na ndaoine: Tá Ernest Rutherford i gcatagóirí faoi 'E', mar shampla, agus Akira Suzuki faoi 'A'. Faoi 'R' agus 'S' atá siad anseo. Níl fadhb agamsa leis sin ach bheadh sé orainn is dócha éirí as nósanna fuadracha áirithe anseo: Akira Suzuki a scríobh mar Suzuki Akira, an ord sa tSeapáinis (agus mar sin de le hainmneacha in Íoslainnis, Sínis agus (b'fhéidir) Ungáiris. Sampla eile: Kim Il-sung. Ní thuigim cad é an cur chuige le hainmneacha tíortha agus a léithéid. Conas a chuirtear 'an Tuirc' faoi 't'? An bhfuil sibh ag baint úsáide as DEFAULTSORT leo go fóill?  [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 04:35, 4 Iúil 2016 (UTC)

Bheadh DEFAULTSORT úsáideach go fóill, chun ‘an Tuirc’ a chur faoi ‘t’ mar a dúirt tú, agus baineamaid úsáid as go fóill sa Uicipeid.  Ach ní bheadh gá le DEFAULTSORT chun ‘Óman’ a chur faoi ‘o’, in áit é a bheith ag deireadh na h-aibítre mar atá faoi láithair i [[:Catagóir:Ballstáit_na_Náisiún_Aontaithe]].  Sa mhórchuid de na h-altanna ní bheadh DEFAULTSORT de dhíth.

Ceist eile fá leith is ea ceist ord na n-ainmneacha pearsanta.  Creidim féin go n-oireann ord na n-ainmeacha baiste i bhfad níos fear do na h-ainmneacha Gaelacha.  Seachnaíonn sé na deacrachtaí le na sloinnte leithéid: ar chóir ‘Colm Mac Confhaola’ a bheith faoi ‘Mac’ no faoi ‘Confhaola’? ar chóir ‘Donach de Róiste’ a bheith faoi ‘de’ nó faoi ‘Róiste’? ar chóir ‘Éilís Ní Dhuibhne’ a bheith faoi ‘Ní’ nó faoi ‘Dhuibhne’ nó faoi ‘Duibhne’? ar chóir ‘Dómhnall Ruadh Mac an tSaoir’ (Dòmhnall Ruadh Phàislig) a bheith faoi ‘Ruadh’ nó ‘Mac’ nó ‘Saor’ nó ‘Saoir’? ar chóir ‘Màiri Mhór nan Òran’ (Màiri Nic a’ Phearsain) a bheith faoi ‘Mór’ nó ‘Mhór’ nó ‘Nic’ nó ‘Pearsan’ nó ‘Phearsain’?  Ach tá mé sásta glacadh le ord na sloinntí sna catagóirí ina bhfuil na h-ainmneacha Gaelacha ina mionlach.  Ní gá an t-ord céanna a bheith i réim i ngach catagóir.  Is féidir gan bacadh le DEFAULTSORT agus an t-ordainm a sgríobh i ndiaidh an chatagóir mar seo:
&lt;pre&gt;
  [[Catagóir:Filí|Mac an tSaor, Dómhnall]]
  [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]]
&lt;/pre&gt;
agus san dóigh sin beidh an t-alt faoi ‘Mac’ sa chatagóir ‘Filí’ agus beidh sé faoi ‘Dómhnall’ sa chatagóir ‘Filíocht na Gaeilge’.  Níl an cheist seo fá ord na n-ainmneacha pearsanta réitithe againn sa Uicipeid - tá praiseach againn go fóill.  Agus tá sé níos fearr, creidim, gan an cheist beagáinín achrannach seo fá na h-ainmneacha pearsanta a meascú leis an cheist fá wgCategoryCollation, atá iontach simplí creidim.  Ceisteanna fá leith is ea iad.

--[[Úsáideoir:Caoimhin|Caoimhin]] ([[Plé úsáideora:Caoimhin|talk]]) 09:49, 4 Iúil 2016 (UTC)

== Catagóir nua ag teastáil ==

An féidir catagóir nua a chur ar fáil: “Bundúchasaigh na hAstráile”? Bheadh fáilte roimpi.

[[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] ([[Plé úsáideora:Colin Ryan|plé]]) 00:08, 19 Samhain 2016 (UTC)

:{{déanta}}  [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:44, 19 Samhain 2016 (UTC)

== Leathanaigh nua ag teastáil (Mí an Mheitheamh '18) ==

Tá easpa leathanaigh faoi ábhair áirithe a bhaineann le cur chuige na Gaeilge ar an suíomh seo. Bhí iontas orm nach raibh leathanach le haghaidh an [[Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030]] so thosaigh mé stumpa dó. An mhiste le aon duine nó daoine anseo leathanaigh nó stumpaí a thosú faoi [[Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003]], [[Acht na Gaeltachta 2012]] agus na [[Bailte Seirbhíse Gaeltachta]] agus na [[Líonraí Gaeilge]]? Tá sé ar intinn agam leathanaigh nó stumpaí a thosú dóibh ach táim ag braith ar m'mháthair chun aistriúchán a dhéanamh orthu agus níl a fhios agam cathain a mbeidh sí in ann é seo a dhéanamh. Thosaigh mé leathanaigh Béarla thuas ar [[Vicipéid Bhéarla]] dóibh siúd le cúpla mí anuas más féidir le éinne aistriú a dhéanamh orthu. Bheinn sásta sa gearrthéarma má raibh fiú stumpaí déanta dóibh. [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 05:59, 5 Meitheamh 2018 (UTC)Darren J. Prior[[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 05:59, 5 Meitheamh 2018 (UTC)

:{{déanta}}  [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 05:59, 7 Lúnsaa 2018 (UTC)

==Celtic Knot Wikimedia Language Conference 2019==
&lt;small&gt;Please translate to your own language! Apology for writing in English!&lt;/small&gt;
[[File:Celtic Knot 2019 ph.png|center|230px]]

The third Celtic Knot Language Conference will be held this year at Penryn Campus, Cornwall on the 4th &amp; 5th of July 2019.

More information can be found [https://meta.wikimedia.org/wiki/Celtic_Knot_Conference_2019 here]. See you there! [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|plé]]) 08:47, 6 Meitheamh 2019 (UTC)
== German broadcast video availble to translate into Gaelic and other languages ==

Hi there, apologies for not posting in Gaelic.

These videos are availble for translation and reuse from German documentaries at ZDF, and are in use on German Wikipedia:
* [https://www.zdf.de/dokumentation/terra-x/terra-x-creative-commons-cc-100.html On ZDF]
* [[commons:Category:Videos by Terra X|at Wicimedia Commons]]
I've made the same suggestion of translation to the Latin, Welsh, Cornish, Scots Gaelic and Breton Wikipedias. If there is interest I will perhaps try to organise getting transcripts in German / English for translation and addition of target language audio. [[Cleachdaiche:JimKillock|JimKillock]] ([[Deasbaireachd a' chleachdaiche:JimKillock|an deasbaireachd]]) 10:05, 20 dhen Ògmhios 2020 (UTC)
:Proof of concept, video of Roman roads with German and English subtitles. From here, Gaelic subtitles could easily be added, and then a second version of the video with Gaelic audio added. Then, the same can be done with any of the other videos, there are around 100.
:[[File:Das Straßennetz im antiken Rom (CC BY 4.0).webm|thumb|Das Straßennetz im antiken Rom (CC BY 4.0)]]
::Ping in case anyone wants to help with this - we have 10 videos redubbed in Welsh and various other languages such as Esperanto, Dutch and Lati; here is the Welsh redub for instance. [[File:Das Straßennetz im antiken Rom (CC BY 4.0) cy.webmhd.webm|thumb|Roman roads redubbed into Welsh]] --[[Úsáideoir:JimKillock|JimKillock]] ([[Plé úsáideora:JimKillock|plé]]) 09:35, 16 Deireadh Fómhair 2021 (UTC)

==Fóir orm ldt.==
Níl mé in ann ''Anasimyia'' a chur i gcló iodálach, mar cheannteideal an ailt seo; [[Anasimyia]]! (Tá an leagan ceart anseo sa Bhéarla: https://en.wikipedia.org/wiki/Anasimyia. [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:59, 28 Iúil 2020 (UTC)

== Improving the translation support for the Irish Wikipedia ==

''Sorry about not being able to write in Irish. I hope someone can translate this!''

[[:mw:Content translation|Content translation]] has been successful in supporting the translation process on many Wikipedia communities, and we want to help additional wikis with potential to grow using translation as part of [[:mw:Content translation/Boost|a new initiative]].

Content translation facilitates the creation of Wikipedia articles by translating content from other languages. It has been used already to create more than half a million articles. In addition, the tool provides [[:mw:Help:Content translation/Translating/Translation quality|mechanisms to encourage the creation of good quality content]], preventing the publication of lightly edited machine translations. In general, our analysis shows that the translations produced are [[:mw:Content_translation/Deletion_statistics_comparison|less likely to be deleted than the articles started from scratch]].

Irish Wikipedia editors have used Content translation to create [[Special:CXStats|more than nine hundred articles]]. Given the size of the editing community, we think that there is potential to use translation to create more articles, expand existing ones, and attract new editors that learn how to make productive edits. Translation can help the community to reduce the language gap with other languages and grow the number of editors in a sustainable way. In order to achieve this goal, we want to collaborate with you to make Content translation more visible in the Irish Wikipedia and support new ways to translate.

As a first step, during the next weeks we plan to enable Content translation by default on the Irish Wikipedia. That will make it easy for users to discover the tool [[:mw:Help:Content_translation/Starting|through several entry points]]. However, users not interested in translation will still be able to disable it from their preferences.

Please feel free to share any comment in this conversation thread.

Thanks! --[[Úsáideoir:Aaharoni-WMF|Amir E. Aharoni (WMF)]] ([[Plé úsáideora:Aaharoni-WMF|plé]]) 20:35, 14 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)

: Hi Aaharoni! Míle buíochas (thanks)! I've been using the translation tool a bit, and find it very good overall. It is definitely what we need to grow/improve Irish Wikipedia. The only feedback I have for for future development: Sometimes I publish something through the tool, and then someone else changes it by 'Edit' or 'Edit source' (not using the translation tool). Then what? If I continue to edit my translation, I will overwrite changes made through other edits. It would be nice to be able to add new paragraphs from machine translation, while leaving existing paragraphs intact. Thanks for your work! [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 22:39, 14 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)
::Hi [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]]! Thanks a lot for the response!
::Yes, after the first version of the article is published, it becomes just a usual article, and can be edited using the wiki syntax editor or the Visual editor.
::A feature that will allow adding sections to existing articles by translating them from other languages is in active development and will be released in the coming months. See the [[:mw:Content translation/Section translation]] for more information. --[[Úsáideoir:Aaharoni-WMF|Amir E. Aharoni (WMF)]] ([[Plé úsáideora:Aaharoni-WMF|plé]]) 21:18, 15 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)
:::Nice, yeah that's all I'm looking for is the ability to add sections by translation without overwriting anything else. [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 22:00, 15 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)

::: The machine translation engine currently supports Google Translate and Yandex. Could we look into please ading support for the EU's translation engine? It requires permission to access, but I feel certain they'd be willing to help the Wikimedia Foundation if someone asks nicely. It is trained on a gigantic corpus of parallel texts, as all EU texts must be translated into Irish. [https://ec.europa.eu/info/resources-partners/machine-translation-public-administrations-etranslation_en Info]. [https://webgate.ec.europa.eu/etranslation/public/welcome.html Request access]. [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 00:46, 27 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
#Nmacu (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks,--[[Úsáideoir:علاء|علاء]] ([[Plé úsáideora:علاء|plé]]) 19:31, 25 Eanáir 2021 (UTC)

== Board elections of WMF - without Gaeilge? ==

(Please excuse me for posting in English, unfortunately I don't know Gaeilge. I would be glad about a translation!)

Dear all,
These are the last days of the elections for the Wikimedia Foundation Board, the governing body of the Wikimedia Foundation. In the meantime, the first figures on the election process so far are available, and it also shows which communities have not participated at all so far. One of these is Gaeilge Wikipedia.

In these elections four of the sixteen board seats will be filled, another four will follow in 2022. By voting, the communities have the opportunity to directly influence the work of the Foundation.

Neither the Foundation nor the Board is always without controversy. But whether you think the current course is right and worth supporting or whether you think there should be fundamental changes: your votes count. All the more so as the representation of Wikiprojects outside the big Wikipedias is in urgent need of improvement - the needs of these communities are often significantly different from those of the big ships in the Wikiverse.

I would be very happy to see soon that Gaeilge Wikipedia has also taken the opportunity to have its say. Elections close on Tuesday at 23:59 UTC.

* An overview of the 19 candidates can be found here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates.
* To vote, please click here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/381

Thank you very much and best regards, [[Úsáideoir:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] ([[Plé úsáideora:DBarthel (WMF)|plé]]) 10:18, 29 Lúnasa 2021 (UTC)

== Celtic Knot 2022 update and scholarships ==

Celtic Knot Conference update: the call for program contributions is now open! If you’re involved in activities related to minority languages and Wikimedia projects, you can send your contribution to the “News from the Language Communities” '''lightning talks''' until May 31.

We also have updates on the format of the conference and '''scholarships''' for participation in the online conference and for organizing an onsite satellite event. 

Check the full announcement on the event’s talk page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Celtic_Knot_Conference_2022#Celtic_Knot_Conference%3A_program_contributions_and_onsite_events

If you have any questions, feel free to contact the organizers: Daria Cybulska, Richard Nevell or Léa Lacroix. Looking forward to seeing you involved at the Celtic Knot! [[Úsáideoir:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell]] ([[Plé úsáideora:Richard Nevell (WMUK)|plé]]) 16:46, 6 Bealtaine 2022 (UTC)

===Lightning talks===
Hi folks, the upcoming deadline for lighting talks is '''31 May'''. We're after 5-minute pre-recorded videos with news from the project, or what you've been up to. We'll be showcasing the videos on the first day of the conference. You can record the video yourself and send it to the organisers, or I'd be happy to have a Zoom call and record it for you. Feel free to get in touch via richard.nevell@wikimedia.org.uk. [[Úsáideoir:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell]] ([[Plé úsáideora:Richard Nevell (WMUK)|plé]]) 16:56, 27 Bealtaine 2022 (UTC)

==Celtic Knot Conference 1–2 July 2022: registration is now open==
Hello everyone,

This year's Celtic Knot Conference is fast approaching. We've got workshops, updates from the community, and opportunities to connect with fellow Wikimedians working on language diversity. Registration is open, and we hope to see you there: https://www.eventbrite.com/e/337125239667

[[Úsáideoir:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell]] ([[Plé úsáideora:Richard Nevell (WMUK)|plé]]) 13:46, 14 Meitheamh 2022 (UTC)

== [[:Stáisiún Bhaile an Mhóta]]? ==

Is cosúil go bhfuil ainm an ''[[:Stáisiún Bhaile an Mhóta]]'' mícheart, b'fhéidir gur chóir go mbeadh ''Stáisiún Baile an Mhóta'' ann? -- [[Úsáideoir:Deirge Ó Dhaoinebeaga|Deirge Ó Dhaoinebeaga]] ([[Plé úsáideora:Deirge Ó Dhaoinebeaga|plé]]) 22:47, 16 Lúnasa 2022 (UTC)

:Níor chóir — ceart mar atá! Is é seo an fáth a bhfuil séimhiú ar &quot;iníon fhear an tí&quot; freisin... an riail chéanna. Uaireanta tugtar &quot;ginideach dúbailte&quot; air. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 23:21, 16 Lúnasa 2022 (UTC)
|}

== Teimpléad:Photo montage ==

an féidir le duine éigin [[:en:Template:Photo montage]] agus [[:en:Module:Photo montage]] a chur ar Vicipéid le do thoil? -- [[Úsáideoir:Deirge Ó Dhaoinebeaga|Deirge Ó Dhaoinebeaga]] ([[Plé úsáideora:Deirge Ó Dhaoinebeaga|plé]]) 20:17, 19 Lúnasa 2022 (UTC)
* {{Déanta}} - seo dhuit!

{{Fótamontáis
 | photo1a = Alicante, Spain.jpg{{!}}Puerto de Alicante desde el Castillo de Santa Bárbara
 | photo2a = Explanada de España.jpg{{!}}Explanada de España
 | photo2b = Alacant 021.jpg{{!}}Edificio Gran Sol Alicante
 | photo2c = Alacant 043.jpg{{!}}Concatedral de San Nicolás de Bari
 | photo3a = Alacant 231.jpg{{!}}Casa Carbonell
 | photo3b = Alicante Stadhuis.JPG{{!}}Casa Consistorial de Alicante
 | photo4a = Playa del Postiguet, Alicante, España, 2014-07-04, DD 47.JPG{{!}}Playa del Postiguet
 | spacing = 2
 | size = 300
 | caption = Alicante
 | border = 0
 | color = transparent
 | border_color = transparent
}}

- [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 01:43, 20 Lúnasa 2022 (UTC)
==  The English Wikipedia this tool is limited to extended confirmed editors, and the machine translation component is disabled for all users (see WP:CXT). ==

D'aistrigh mé an chéad mhír den leathanach seo a leanas 'Federal government of the United States' go Gaeilge (Rialtas Feidearálach Stát Aontaithe Mheiriceá) (Tagairt:https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;from=en&amp;to=ga&amp;page=Federal%20government%20of%20the%20United%20States,  )agus fuair mé an teachtaireacht thuas luaite.. Cén fáth?[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:34, 7 Meán Fómhair 2023 (UTC)

== Enabling Section Translation: a new mobile translation experience ==

{{int:Hello}} Irish Wikipedians!

Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language.

The [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]] is pleased to let you know that we will like to enable the [[mw:Content_translation/Section_translation|Section translation]] tool in Irish Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test it so you can:

* Give us your feedback

* Ask us questions

* Tell us how to improve it.

Below is background information about Section translation, why we have chosen your community, and how to test it.

Background information

[[mw:Content_translation|Content Translation]] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. The Wikimedia Foundation Language team has improved the translation experience further with the Section Translation. The WMF Language team enabled the early version of the tool in February 2021 in Bengali Wikipedia. Through their feedback, the tool was improved and ready for your community to test and provide feedback to make it better.

[https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will:

* Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones.

* Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device.

Irish Wikipedia seems an ideal candidate to enjoy this new tool since it has Content Translation tool enabled by default.

We plan to enable the tool in the coming weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tool and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have in any of the following formats:

* As a reply to this message

* On [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]].

Try the tool

Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;from=en&amp;to=ga&amp;sx=true#/sx our testing instance]. Once it is enabled on Irish Wikipedia, you’ll have access to https://ga.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve.

Provide feedback

Please provide feedback about Section translation in any of the formats you are most comfortable with. We want to hear about your impressions on:

* The tool

* What you think about our plans to enable it

* Your ideas for improving the tool.

Thanks, and we look forward to your feedback.

[[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 03:11, 21 Márta 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language Team.
* {{i gcoinne}} - as it happens, the community here is debating the merits of content translation for non-established editors here, as the current state of machine translation is not of sufficient quality to deploy here, and folks are putting in a lot of effort in cleaning up well-meaning editors who have little to no experience in the language. So - I'd rather this wasn't enabled here at this time. As least not until the machine translation function is not open to all - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 03:23, 21 Márta 2023 (UTC)
::Thank you, [[Úsáideoir:Alison|'''Alison''']]''',''' for your feedback about the problems your community is having with the automatic machine translation quality. The automatic machine translation support is meant to aid translators in translating efficiently; it is to be reviewed and edited before publishing. 

::Based on the problem you are having with the quality of translation, we should first try increasing the threshold of [[mw:Help:Content_translation/Translating/Translation_quality|the machine translation limit]] (make the machine translation limit more strict). It means there is a mechanism in content translation that measures the level of modification a user makes to the machine translation provided before it is published. The above encourages translators to review the machine translation more to improve it before publishing. 

::If increasing the machine translation threshold is something your community would like to try, then you can inform us how strict you want us to make the machine translation limit in percentage (e.g. make the Machine Translation 20% stricter; that is, allow only the publication of translations containing 80% or less of the initial Machine). 

::To determine the percentage that is ideal for your Wiki, you would have to collect samples (like three or more) of automatic machine translation of articles you want to translate, review it, note the changes you made to improve them in percentage and let us know how strict we need to make the machine translation in your Wiki. Other Wikipedia communities (like the Indonesian Wikipedia) have experienced a reduction in low-quality translation through this approach. So, it can work for you.

::In the meantime, we will hold on enabling Content and Section translation in your Wiki to see if your community would like to consider the approach suggested above towards resolving the translation quality issue in your Wiki.

::Please let us know your community's decision on the above suggestion. Thank you!
::[[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 21:12, 6 Aibreán 2023 (UTC)
==Gearrthóg fuaime==
Cé go bhfuil an ghearrthóg fuaime 'Hashim Thaçi.ogg' ar fáil sa Wikidata faoi Hashim Thaçi (Q57634) https://www.wikidata.org/wiki/Q57634 níl sé ar fáíl sa 'WD Bosca Sonraí Duine'![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:09, 10 Aibreán 2023 (UTC)
* Bhuel, baineann sé seo le fuaimniú an ainm, agus mar sin tá orainn é a chur sa téacs, i ndiaidh an ainm. Tá an fadhb ceangailte freisin le fuaimniú na teanga sin - Albáinis sa chás seo - agus teastaíonn teimpléad faoi leith - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 17:10, 10 Aibreán 2023 (UTC)
*:Alison, a chara,
*:GRMA! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:36, 10 Aibreán 2023 (UTC)

== Botúin sa suíomh féin ==

Conas is féidir na botúin seo a cheartú?

''(seo a bhí an t-inneachar: 'xxxxx' (agus ba é 'yyy' an t-aon dhréachtóir))''

Táimse sásta breathnú ar liosta de na leaganacha atá in úsáid don suíomh agus iad a leasú. Tá cnaipí go leor nár aistríodh fós - ~''See old version'' [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 17:32, 10 Aibreán 2023 (UTC)
* Actually, yes - is féidir :) Féach ar [[Speisialta:AllMessages]] chun gach teachtaireacht comhéadan suímh a léamh agus a chur in eagar ar [[Translatewiki]] - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 17:37, 10 Aibreán 2023 (UTC)

== Gaeilge shimplí==
Deir an 'Simple English' Wikipedia an méid seo a leanas ; &quot;''Baineann ailt i Vicipéid an Bhéarla Shimplí úsáid as níos lú focal agus gramadach níos éasca ná mar a bhaineann an gnáth English Wikipedia. Tá sé beartaithe do dhaltaí, leanaí agus daoine atá ag foghlaim Béarla, ach úsáideann daoine é freisin a mheasann go gcabhraíonn an ghramadach bhunúsach agus an stór focal bunúsach leo ábhair neamhchoitianta nó smaointe casta a thuiscint'' &quot;.

B'fhéidir gur cheart dúinn rud éigin cosúil le ''''Simple English'''' a chur ar bun i nGaeilge... ''''Gaeilge Shimplí''''? Ní gá dúinn a bheith chomh buartha céanna faoin leibhéal líofachta nó cruinnis atá ag rannpháirtithe nua ar an suíomh nua seo? [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 09:59, 15 Aibreán 2023 (UTC)

:B'fhéidir gur smaoite é seo don straitéis atá idir lámha againn?  [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 12:46, 13 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)

==ModernMT a chur i gcomparáid le Google Translate==
*An leagan Béarla;
&quot;He was the one who drew the world's attention to the &quot;archipelago of concentration camps&quot; in the Soviet Union. He was awarded the Nobel Prize for Literature in 1970. He was expelled from his home country for political reasons, four years later. He settled in Vermont in the United States, but when Communism ended in Russia, he returned home.&quot;
*An leagan aistrithe ag ‘ModernMT’
&quot;Ba eisean a tharraing aird an domhain ar &quot;oileánra na gcampaí comhchruinnithe&quot; san Aontas Sóivéadach. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1970. Díbríodh as a thír dhúchais é ar chúiseanna polaitiúla, ceithre bliana ina dhiaidh sin. Shocraigh sé síos i Vermont sna Stáit Aontaithe, ach nuair a tháinig deireadh leis an gCumannachas sa Rúis, d'fhill sé abhaile.&quot;
*An leagan aistrithe ag ‘Google Translate’
&quot;Ba é an té a tharraing aird an domhain ar &quot;oileánra na gcampaí comhchruinnithe&quot; san Aontas Sóivéadach. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air i 1970. Díbríodh as a thír dhúchais é ar chúiseanna polaitíochta, ceithre bliana ina dhiaidh sin. Shocraigh sé i Vermont sna Stáit Aontaithe, ach nuair a tháinig deireadh leis an gCumannachas sa Rúis, d'fhill sé abhaile.&quot;

Trácht; Aistríodh '''concentration camps''' go  '''campaí comhchruinnithe''' in ionad '''campaí géibhinn''' nó '''sluachampa géibhinn''' 
[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 10:51, 15 Aibreán 2023 (UTC)

== MinT Machine Translation added to Irish Wikipedia ==

{{Int:Hello}} Irish Wikipedians!

Apologies as this message is not in your language, {{Int:Please help translate}} to your language.

The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [[Speisialta:ContentTranslation|Content Translation]] in your Wikipedia called MinT; you can use [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|MinT machine translation]] when translating Wikipedia articles using the Content Translation tool.

The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [[:en:Neural_machine_translation|neural machine translation]] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200] and [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT] and will replace those as separate options.  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting &quot;Start with empty paragraph&quot; from the &quot;Initial Translation&quot; dropdown menu.

Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|this page]].

Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to:

* use it to improve the quality of the Machine Translation service
* [[mw:Talk:Content_translation|provide feedback]] about the service and its quality, and ask questions about this addition.

We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool. 

Thank you!

[[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 20:20, 13 Meitheamh 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team.

== Celtic Knot Meán Fómhair 2024 i bPort Láirge ==

Dia Duit!

We are very happy to announce that the Celtic Knot Conference will be back for its 7th edition in the new year! We are delighted that it will be hosted in '''Waterford City, Ireland, in September 2024'''. The exact date will be announced as soon as possible.

The Celtic Knot is a conference dedicated to minoritized languages on the Wikimedia projects, including Irish. Getting back to its roots, in the Celtic languages and nations, the event gathers people from communities and '''languages that are underrepresented on the Wikimedia projects'''. It is a place where people working on growing and maintaining their communities can meet, learn from each other, and support each other on topics like community growth, technical tools, or collaboration with partners.

[[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024|Celtic Knot 2024]], will be an in-person event, held in Waterford, Ireland's oldest city which has an abundance of cultural heritage and history. We are currently exploring options to make conference resources (talks, panels, etc.) available to those who are unable to attend in person.

We are currently gathering input from the community to build a conference tailored to your needs: whether you attended a previous edition of the Celtic Knot or not, if you are involved in underrepresented languages on the Wikimedia Projects, please '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_erCHFhEJyzrO46i take a few minutes to fill in the community survey]''', and make sure to share the information with your local group. The survey is open until January 21st. Many thanks in advance!

As we are starting to build the concept and the program, we will regularly improve the existing event pages on Meta and post updates on the [[metawiki:Talk:Celtic_Knot_Conference_2024|talk page of the event]].

The core organizing team is composed of Amy O’Riordan (WCI), Sophie Fitzpatrick (WCI), Daria Cybulska (WMUK), Richard Nevell (WMUK), supported by Léa Lacroix (community engagement consultant). If you have ideas or suggestions, if you would like to get involved in the conference, feel free to contact any of us.

We’re looking forward to seeing you at the Celtic Knot!

Le dea-ghuí,

[[:en:User:Cailínréalta|Sophie Fitzpatrick (Wikimedia Community Ireland)]] [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 12:04, 15 Nollaig 2023 (UTC)

== Celtic Knot 2024 Survey Reminder ==

Táimid ag ullmhú An Chomhdháil Celtic Knot 2024, beidh do chuid tuairimí an-tábhachtach dúinn chun tuiscint a fháil ar cad atá uait agus ó Mhuintir na Gaeilge agus na Gaeltachta ón gcomhdháil seo, m.sh. na hábhair a bhfuil suim agat iad a fheiceáil ag an gcomhdháil, agus conas is féidir linn cabhrú le do thionscadal a thabhairt duit/daoibh chun fás agus forbairt a dhéanamh air.
Is imeacht Comhdháil Celtic Knot 2024 a gcuireann béim ar theangacha a bhfuil faoi ghannionadaíocht i gcúrsaí Wikimedia agus seans maith do dhaoine a bhfuil ag obair ar na tionscadail a bhualadh le chéile chun eolas agus scileanna a roinnt. Is iad Pobal Wikimedia na hÉireann agus Pobal Wikimedia na Ríochta Aontaithe lucht eagraithe na comhdhála, agus beidh Éireann mar thír óstach i mí Mean Fómhair 2024.

Interested in coming to the Celtic Knot Conference in Waterford Ireland this September? Have your say! Tell us what you'd like to see on the programme, by completeing the our survey.

We are currently gathering input from the community to build a conference tailored to your needs: whether you attended a previous edition of the Celtic Knot or not, if you are involved in underrepresented languages on the Wikimedia Projects, please '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_erCHFhEJyzrO46i take a few minutes to fill in the community survey]''', and make sure to share the information with your local group. The survey is open until January 21st. Many thanks in advance! [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 15:15, 11 Eanáir 2024 (UTC)

== Celtic Knot 2024 Líon amach an suirbhé! ==

☘️ Interested in coming to the Celtic Knot Conference 2024? Let us know what you would like to see by filling out the Community Survey by January 21st: https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_erCHFhEJyzrO46i

☘️ Líon amach an suirbhé! Táimid ag ullmhú An Chomhdháil Celtic Knot 2024, beidh do chuid tuairimí an-tábhachtach dúinn chun tuiscint a fháil ar cad atá uait agus ó Mhuintir na Gaeilge agus na Gaeltachta ón gcomhdháil seo.

Is imeacht Comhdháil Celtic Knot 2024 a gcuireann béim ar theangacha a bhfuil faoi ghannionadaíocht i gcúrsaí Wikimedia Beidh Éireann mar thír óstach i mí Mean Fómhair 2024. [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 12:40, 19 Eanáir 2024 (UTC)

== Comórtas Scríbhneoireachta - Is Breá le Vicí an Eolaíocht! 🧬 ==

A chairde Vicí,

Tá áthas orainn fógairt go bhfuil '''[https://wikimedia.ie/2024/11/07/wiki-science-writing-contest-starts-november-10th/https://wikimedia.ie/2024/11/07/wiki-science-writing-contest-starts-november-10th/ Comórtas Scríbhneoireachta Is Breá le Vicí an Eolaíocht]''' ar siul go dtí 15ú Nollaig mar chuid de cheiliúradh '''Is Breá le Vicí an Eolaíocht''' 2024! 🌍✨

Is é an sprioc atá againn leis an gcomórtas ná cabhrú leis an '''mBearna Inscne i ETIM''' a fheabhsú agus aitheantas níos mó a thabhairt do Mhná san Eolaíocht ar an Vicipéid. Tá fáilte roimh ranníocaíochtaí as Gaeilge, nó i mBéarla ar Wikipedia📝

'''Conas is féidir libh páirt a ghlacadh:'''

# Roghnaigh bean-eolaí nó ábhar eolaíochta is fiú alt nua a chruthú faoi nó alt atá ann cheana a fheabhsú.
# Déan cinnte go bhfuil foinsí iontaofa á n-úsáid agat agus go bhfuil na hailt ag cloí le treoirlínte Vicipéid.
# Cláraigh d’alt ar an liosta oifigiúil ar an leathanach comórtais anseo: [Nasc le leathanach an chomórtais]
# Roinn do chuid athruithe agus cuir leis an eolas ar an Vicipéid!

'''Duaiseanna'''

Bronnfar duaiseanna ar na trí alt is fearr 🏆

Táimid ag súil go mór le bhur rannpháirtíocht! Má tá ceisteanna agaibh, ná bíodh drogall oraibh teagmháil a dhéanamh linn ag oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie.

Míle buíochas as bhur gcuid tacaíochta, agus ádh mór ar gach duine a ghlacfaidh páirt! 🎉 [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 12:28, 22 Samhain 2024 (UTC)

== Glac páirt i gComórtas Scríbhneoireachta Eolaíochta Wiki! ==

Dia duit a chairde!

I mí na Samhna seo tá comórtas scríbhneoireachta á reáchtáil againn chun ábhar faoi Mhná san Eolaíocht a fheabhsú ar Vicipéid agus ar Vicipéid. Táimid ag iarraidh ar eagarthóirí cabhrú le hailt faoi Mhná i STEM a fheabhsú, a chruthú agus cur leo.

Tá an-áthas orm cuireadh a thabhairt duit a bheith páirteach agus seans a bheith agat duaiseanna a bhuachan!

Chun tuilleadh eolais a fháil agus chun d’iontráil a chur leis an tábla cliceáil [[:en:Wikipedia:Wiki_Science_Ireland_Writing_Contest_2024|anseo.]]

Míle buíochas,

Pobal Éireann Wikimedia [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 14:38, 26 Samhain 2024 (UTC)

==Mohammed Deif==
Deirtear; &quot;Is éifeachtaí pictiúr amháin ná na mílte focal&quot;!(Tagairt:https://tuairisc.ie/is-eifeachtai-pictiur-amhain/ .) Cén fáth go bhfuil an cead ag leagan Eabhraise agus Araibise den Vicipéid an íomhá de 'Mohammed Deif' a thaispeáint (Tagairt:URL; https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%95%D7%97%D7%9E%D7%93_%D7%93%D7%A3, agus URL; https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B6%D9%8A%D9%81 ) ach tá cosc orainn? [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 11:18, 2 Feabhra 2025 (UTC)

== Maidir le: Leathanach do Chomhairle Contae Fhine Gall (Márta '25) ==

An féidir le héinne anseo na dathanna tríd an leathanach seo a gceartú le bhur dtoil?

[[Comhairle Contae Fhine Gall]] - Vicipéid [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 03:39, 5 Márta 2025 (UTC)

:Ok - ba chóir iad sin socraithe anois - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 07:09, 5 Márta 2025 (UTC)
::Ok. Grma!
::Tá siad ceartaithe ar na leathanaigh do na 3 comhairlí i mBaile Átha Cliath ach amháin an ceann do Comhairle Contae Bhaile Átha Cliath Theas anois. [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 17:50, 9 Márta 2025 (UTC)

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard]  to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. Below is a breakdown of important information about the improvement.

'''What are the improvements?'''&lt;br&gt;
The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users can now access the capabilities shown in the image below.
[[Íomhá:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|lár|mion|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[Íomhá:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|lár|mion|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]

'''Does this improvement change the current accessibility of this tool in this Wikipedia?'''&lt;br&gt;
The Language and Product Localization team acknowledges your concern with exposing the Content translation tool. So, be rest assured that it will remain in beta, ensuring that only logged-in users who activated the tool from the [[:en:Wikipedia:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] will continue to have access to the content translation tool. Also, if the tool is only available to a specific [[:en:Wikipedia:User_access_levels|user group]], it will remain that way.

'''When do we plan to implement this improvement?'''&lt;br&gt;
We will implement it on your Wikipedia and others by 24th, March 2025.

'''What happens to the former dashboard after we implement the improvement?'''&lt;br&gt;
You can still access it in the tool for some time. We will remove it from all Wikipedias by May 2025, as maintaining it will no longer be productive.

'''Where can I test this improvement and report any issues before it is implemented in this Wiki?'''&lt;br&gt;
You can try the improved capabilities in the test wiki using this link:https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/. If you notice an issue related to the improved dashboard in the test wiki, please let us know in this thread and ping me, or report it in Phabricator, adding these tags:&lt;code&gt;BUG REPORT&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;ContentTranslation&lt;/code&gt;. Please ask us any questions regarding [[mediawikiwiki:Content translation#Improved_translation_experience|this improvement]].

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team. [[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 19:02, 14 Márta 2025 (UTC)

== An féidir le duine cabhrú liom, le do thoil? ==

Dia duit gach duine, is bean léinn mé agus Pamela is ainm dom. Ní scríobhaim go maith i nGaeilge go fóill agus ní féidir liom an téacs Vicipéid seo a cheartú: https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti
An bhféadfá cabhrú liom?
Go raibh maith agat as an gcabhair. [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e&quot;&gt;'''PamelaBertaccini'''&lt;/span&gt;]] ([[Plé úsáideora:PamelaBertaccini|plé]]) 09:48, 8 Meitheamh 2025 (UTC)

== Hiruwiki ==

Hello everyone,

(Sorry for this message being in English)&lt;br&gt;
I’d like to ask if there is any interest in using Hiruwiki on the Irish Wikipedia.

Hiruwiki is a collection of interactive, multilingual mathematical and geometric widgets designed for Wikimedia projects. It allows editors to embed dynamic visualisations, interactive proofs, and educational tools directly into wiki pages, helping make complex topics more accessible and engaging.

I am asking this here since I noticed that the gadget has been translated into Irish (Gaeilge) on Translatewiki.

The project was originally developed by the Basque Wikimedia community and has since been adapted for broader international use.

Do you think this could be useful for educational content on this wiki?

You can see an example [[mw:Hiruwiki|here]]

Yours sincerely,&lt;br&gt; [[Úsáideoir:ItsNyoty|ItsNyoty]] ([[Plé úsáideora:ItsNyoty|plé]]) 08:17, 6 Bealtaine 2026 (UTC)
: @[[Úsáideoir:Alison|Alison]] [[Úsáideoir:ItsNyoty|ItsNyoty]] ([[Plé úsáideora:ItsNyoty|plé]]) 18:43, 10 Bealtaine 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3cd8y0iuzi66pn5xjwqdswjpkamqlye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312465</id>
      <parentid>1312464</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T18:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ItsNyoty</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Hiruwiki */ cuir freagra in eagar ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>1312465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53610" sha1="alleqzgquwbq9ubdn8g2c96mk25ugvn" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{| cellspacing=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;  
|width=&quot;100%&quot; colspan=&quot;5&quot;|
{|
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot;|
Tá gá ag [[Vicipéid]] LEATSA! Is amhlaidh atáimid uile ag tógáil ollchiclipéide agus pobail as Gaeilge. Tugann seo deis do dhaoine a gcuid Gaeilge a chleachtadh agus rudaí nua a fhoghlaim. Thig leat alt nua a chumadh nó alt reatha a chur in eagar ach an cnaipe &quot;Cuir in eagar&quot; a bhrú. Is féidir leat cleachtadh a dhéanamh ar an g[[Vicipéid:clár dubh|clár dubh]] freisin.

Is féidir leat rud a scríobh sa '''[[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]]''' má tá rud le rá agat. Cruthaigh cuntas mura ndearna tú cheana é: níl le déanamh agat ach an nasc &quot;logáil isteach&quot; a bhrú ar bharr an leathanaigh agus an fhoirm a líonadh. Is féidir leat rud a bhreacadh ar leathanach plé an tsuímh seo, más maith leat.
|valign=&quot;top&quot; style=&quot;border-left: 1px solid #ccc; padding-left: 1em;width:150px;&quot;|
&lt;small&gt;[[#Comhoibreach na Seachtaine|Comhoibreach na Seachtaine]]&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;[[#Áirigí libhse|'''Áirigí libhse''']]&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;[[#Irish learners|'''Learning Irish?''']]&lt;/small&gt; 
|}

==Comhoibriú Vicimheán na Seachtaine==
&lt;div style=&quot;width:50%;&quot;&gt;
{|
|
Is iarracht é '''[[m:Wikimedia COTW|Comhoibriú Vicimhéan na Seachtaine]]''' ar an gcomhluadar [[m:Wikimedia|Vicimhéain]] uile a thabhairt le chéile chun fadhbanna atá acu i gcoitinne a fhuascailt. Is éard is cuspóir don CVnS reatha lámhleabhar ilteangach a chruthú do bhogearra na [[m:MediaWiki|MeáVicí]]. Ba chóir na leathanaigh chabhracha a nascadh ó [[Meta:Help:Contents|Help:Contents]] ar [[Meta:Main Page|Meitea]], ár vici comheagar fud-Vicimheáin. '''Féach ar [[m:Wikimedia COTW/Help|treoracha an CVnS seo]]''' (as Béarla)''', le do thoil, agus cabhraigh lena dhéanamh!'''
|
[[Image:Wikimedia-cotw-notext.png|120px|]]
|}
&lt;/div&gt;

==Irish learners==
Is féidir ceisteanna a chur ar Vicipéideoirí i mBéarla (nó i dteangacha eile) más gá. Más rud é go bhfuil leagan Gaeilge ar fhocal nó ar théarma ag teastáil uait, bain triail as na foclóirí agus na bainc théarmaíochta atá ar fáil ar líne. Mar shampla, [http://www.teanglann.ie teanglann.ie], [http://www.focloir.ie foclóir.ie] [http://www.acmhainn.ie achmhainn.ie], [http://www.tearma.ie téarma.ie], [http://www.irishdictionary.ie/dictionary irishdictionary.ie], [http://iate.europa.eu/ IATE], [http://www.potafocal.com/ Pota Focal] agus [https://www.gaois.ie/en/corpora/monolingual/ gaois.ie].
:You can always ask questions of other users in English (or another language) if necessary. There are lots of dictionaries and language libraries online to help you with your writing and editing. Check out the following links for more information: [http://www.teanglann.ie teanglann.ie], [http://www.focloir.ie foclóir.ie] [http://www.acmhainn.ie achmhainn.ie], [http://www.tearma.ie téarma.ie], [http://www.irishdictionary.ie/dictionary irishdictionary.ie], [http://iate.europa.eu/ IATE], [http://www.potafocal.com/ potafocal.com], [https://www.gaois.ie/en/corpora/monolingual/ gaois.ie].

== 10.000 pages ==

Congratulations from Lmo!!!

--[[Úsáideoir:Aldedogn|Aldedogn]] 23:34, 25 Feabhra 2010 (UTC)


== Aonach Eagarthóireachta in Ollscoil na hÉireann Gaillimh, 07/11/14 ==
Tá an tAonach Eagarthóireachta ar siúl faoi láthair. Slua mór d'úsáideoirí nua bailithe le chéile faoi stiúr baill de Chomhphobal Wikimedia na hÉireann. [[Úsáideoir:Nmacu|Nmacu]] ([[Plé úsáideora:Nmacu|talk]]) 09:28, 7 Samhain 2014 (UTC)

[[eu:Wikipedia:WikiMediari buruz gaurkotasun-albisteak]]


== List of Welsh people ==
Hi all. I wonder if you could correct the title of this new page: [[Liosta de na daoine na Breataine Bige]]. It uses two templates, which also need checking (just a couple of sentences!): &lt;nowiki&gt;Teimpléad:Wikidata list&lt;/nowiki&gt; and &lt;nowiki&gt;Teimpléad:Wikidata list end&lt;/nowiki&gt;. Please leave me a message on my [https://cy.wikipedia.org/wiki/Sgwrs_Defnyddiwr:Llywelyn2000 Welsh language Wiki] if I can help further. Thanks! [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|talk]]) 12:50, 12 Feabhra 2016 (UTC)


== wgCategoryCollation ==
Dia dhaoibh!  Níl ach beagán eagarthóireachta déanta agam ar Vicipéid na Gaeilge, ach tá cuid mhór déanta agam ar Vicipéid Ghàidhlig na hAlban.  I mí Feabhra na bliana seo chuireamar [https://gd.wikipedia.org/wiki/Uicipeid:Doras_na_coimhearsnachd#wgCategoryCollation_agus_.C3.B2rdugh_na_h-aibidile_sna_roinnean-se.C3.B2rsa athrú] simplí fóinteach i bhfeidhm ar Vicipéid na Gàidhlig, athrú a mholainn go mór do Vicipéid na Gaeilge ionas go mbeidh na litreacha le síneadh fada i gcónaí in ord ceart aibítre sna catagóirí.

Féach mar atá cúrsaí faoi láthair.  I g[[:Catagóir:Fréamh an Eolais]] mar shampla, ní bhfaighfear ''Éin chreiche'' in aice le ''[https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Catag%C3%B3ir:Fr%C3%A9amh_an_Eolais&amp;oldid=737385&amp;pagefrom=Ein Einceifilíteas]'' mar a bheadh dúil leis, ach ag deireadh na haibítre i ndiaidh ‘[https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Catag%C3%B3ir:Fr%C3%A9amh_an_Eolais&amp;oldid=737385&amp;pagefrom=z z]’.  Agus tá [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Catag%C3%B3ir:Fr%C3%A9amh_an_Eolais&amp;oldid=737385&amp;pagefrom=Bu ''bás'' ag teacht i ndiaidh ''bun''].

Tchífear anseo an rud is cúis leis an trioblóid, faoin cheann “wgCategoryCollation” i gcomhad na socruithe do na Vicipéideanna éagsúla:

:https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=InitialiseSettings.php

Tá an t-Seicis (cs), Breatnais (cy), Fraincis (fr), Ungáiris (hu), Polainnis (pl), Portaingéilis (pt), Rúisis (ru), Gàidhlig (gd), agus an-chuid teangacha eile anois ag obair leis an Unicode Collation Algorithm (“uca”), algartam a chuireas litreacha le síneadh fada no diacritic eile san ord cheart.  Ach tá Gaeilge na hÉireann ag obair gu fóill leis an algartam ''default'' éalangach éagumasach “uppercase”.  Ní dhéanann “uppercase” ach ionannas idir na litreacha móra agus na litreacha beaga.  Ní thuigeann sé go bhfuil baint idir ‘á’ agus ‘a’, mar shampla, agus cuireann sé go deireadh na haibítre litir ar bith ar a bhfuil síneadh fada.  Is leor “uppercase” don Bhéarla, ach ní leor é don Ghaeilge.

Bheadh sé an-shímplidh an Vicipéid a thiontú don algartam “uca”.  Ní gá ach: (1) plé agus vótáil a chur ar dóigh anseo; agus, má tá aontú ann, (2) iarratas a chur iseach ag phabricator.wikimedia.org.  Tá sé sin déanta againn ar Vicipéid na Gàidhlig agus ni raibh deacracht ar bith againn.

Rudaí beaga eile.  Is féidir &amp;#123;&amp;#123;DEFAULTSORT:Ein chreiche}} a úsáid chun “Éin chreiche”, mar shampla, a chur san ord cheart.  Ach (1) is minic nach gcuimhnionn daoine ar DEFAULTSORT, agus (2) san lá atá inniu ann ba cheart don ríomhaire a bheith ag déanamh na hoibre sin.  Nuair a bhéas wgCategoryCollation ag obair le “uca” in áit “uppercase”, ní bheidh gá tuilleadh ar DEFAULTSORT fá choinne na síntí fada a chur san ord cheart.  Bhéadh “uca” socraithe acu do na vicipéideanna gu léir ach amháin gur éirigh deacracht.  Ar na vicipéideanna mór mór (chomh mór leis an Fhraincis nó níos mó), glacann an ath-innéacsú an-chuid ama.  Níl deacracht ar bith den t-saghas sin le na vicipéideanna beaga.  Ar aghaidh linn, mar sin!  Tá leaganacha éagsúla de “uca” ann, ina bhfuil miondifríochtaí.  Oireann an leagan simplí, “uca-default”, don Ghàidhlig agus don Ghaeilge.

--[[Úsáideoir:Caoimhin|Caoimhin]] ([[Plé úsáideora:Caoimhin|talk]]) 13:41, 3 Iúil 2016 (UTC)

:Go raibh maith agat as an eolas seo, a Chaoimhín. Cuirim a lán ama amú ag ceartú DEFAULTSORT nó á chur isteach. Feicim go mbíonn ainmneacha daoine rangaithe ar an Uicipeid de réir chéad ainm na ndaoine: Tá Ernest Rutherford i gcatagóirí faoi 'E', mar shampla, agus Akira Suzuki faoi 'A'. Faoi 'R' agus 'S' atá siad anseo. Níl fadhb agamsa leis sin ach bheadh sé orainn is dócha éirí as nósanna fuadracha áirithe anseo: Akira Suzuki a scríobh mar Suzuki Akira, an ord sa tSeapáinis (agus mar sin de le hainmneacha in Íoslainnis, Sínis agus (b'fhéidir) Ungáiris. Sampla eile: Kim Il-sung. Ní thuigim cad é an cur chuige le hainmneacha tíortha agus a léithéid. Conas a chuirtear 'an Tuirc' faoi 't'? An bhfuil sibh ag baint úsáide as DEFAULTSORT leo go fóill?  [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 04:35, 4 Iúil 2016 (UTC)

Bheadh DEFAULTSORT úsáideach go fóill, chun ‘an Tuirc’ a chur faoi ‘t’ mar a dúirt tú, agus baineamaid úsáid as go fóill sa Uicipeid.  Ach ní bheadh gá le DEFAULTSORT chun ‘Óman’ a chur faoi ‘o’, in áit é a bheith ag deireadh na h-aibítre mar atá faoi láithair i [[:Catagóir:Ballstáit_na_Náisiún_Aontaithe]].  Sa mhórchuid de na h-altanna ní bheadh DEFAULTSORT de dhíth.

Ceist eile fá leith is ea ceist ord na n-ainmneacha pearsanta.  Creidim féin go n-oireann ord na n-ainmeacha baiste i bhfad níos fear do na h-ainmneacha Gaelacha.  Seachnaíonn sé na deacrachtaí le na sloinnte leithéid: ar chóir ‘Colm Mac Confhaola’ a bheith faoi ‘Mac’ no faoi ‘Confhaola’? ar chóir ‘Donach de Róiste’ a bheith faoi ‘de’ nó faoi ‘Róiste’? ar chóir ‘Éilís Ní Dhuibhne’ a bheith faoi ‘Ní’ nó faoi ‘Dhuibhne’ nó faoi ‘Duibhne’? ar chóir ‘Dómhnall Ruadh Mac an tSaoir’ (Dòmhnall Ruadh Phàislig) a bheith faoi ‘Ruadh’ nó ‘Mac’ nó ‘Saor’ nó ‘Saoir’? ar chóir ‘Màiri Mhór nan Òran’ (Màiri Nic a’ Phearsain) a bheith faoi ‘Mór’ nó ‘Mhór’ nó ‘Nic’ nó ‘Pearsan’ nó ‘Phearsain’?  Ach tá mé sásta glacadh le ord na sloinntí sna catagóirí ina bhfuil na h-ainmneacha Gaelacha ina mionlach.  Ní gá an t-ord céanna a bheith i réim i ngach catagóir.  Is féidir gan bacadh le DEFAULTSORT agus an t-ordainm a sgríobh i ndiaidh an chatagóir mar seo:
&lt;pre&gt;
  [[Catagóir:Filí|Mac an tSaor, Dómhnall]]
  [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]]
&lt;/pre&gt;
agus san dóigh sin beidh an t-alt faoi ‘Mac’ sa chatagóir ‘Filí’ agus beidh sé faoi ‘Dómhnall’ sa chatagóir ‘Filíocht na Gaeilge’.  Níl an cheist seo fá ord na n-ainmneacha pearsanta réitithe againn sa Uicipeid - tá praiseach againn go fóill.  Agus tá sé níos fearr, creidim, gan an cheist beagáinín achrannach seo fá na h-ainmneacha pearsanta a meascú leis an cheist fá wgCategoryCollation, atá iontach simplí creidim.  Ceisteanna fá leith is ea iad.

--[[Úsáideoir:Caoimhin|Caoimhin]] ([[Plé úsáideora:Caoimhin|talk]]) 09:49, 4 Iúil 2016 (UTC)

== Catagóir nua ag teastáil ==

An féidir catagóir nua a chur ar fáil: “Bundúchasaigh na hAstráile”? Bheadh fáilte roimpi.

[[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] ([[Plé úsáideora:Colin Ryan|plé]]) 00:08, 19 Samhain 2016 (UTC)

:{{déanta}}  [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:44, 19 Samhain 2016 (UTC)

== Leathanaigh nua ag teastáil (Mí an Mheitheamh '18) ==

Tá easpa leathanaigh faoi ábhair áirithe a bhaineann le cur chuige na Gaeilge ar an suíomh seo. Bhí iontas orm nach raibh leathanach le haghaidh an [[Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030]] so thosaigh mé stumpa dó. An mhiste le aon duine nó daoine anseo leathanaigh nó stumpaí a thosú faoi [[Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003]], [[Acht na Gaeltachta 2012]] agus na [[Bailte Seirbhíse Gaeltachta]] agus na [[Líonraí Gaeilge]]? Tá sé ar intinn agam leathanaigh nó stumpaí a thosú dóibh ach táim ag braith ar m'mháthair chun aistriúchán a dhéanamh orthu agus níl a fhios agam cathain a mbeidh sí in ann é seo a dhéanamh. Thosaigh mé leathanaigh Béarla thuas ar [[Vicipéid Bhéarla]] dóibh siúd le cúpla mí anuas más féidir le éinne aistriú a dhéanamh orthu. Bheinn sásta sa gearrthéarma má raibh fiú stumpaí déanta dóibh. [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 05:59, 5 Meitheamh 2018 (UTC)Darren J. Prior[[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 05:59, 5 Meitheamh 2018 (UTC)

:{{déanta}}  [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 05:59, 7 Lúnsaa 2018 (UTC)

==Celtic Knot Wikimedia Language Conference 2019==
&lt;small&gt;Please translate to your own language! Apology for writing in English!&lt;/small&gt;
[[File:Celtic Knot 2019 ph.png|center|230px]]

The third Celtic Knot Language Conference will be held this year at Penryn Campus, Cornwall on the 4th &amp; 5th of July 2019.

More information can be found [https://meta.wikimedia.org/wiki/Celtic_Knot_Conference_2019 here]. See you there! [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|plé]]) 08:47, 6 Meitheamh 2019 (UTC)
== German broadcast video availble to translate into Gaelic and other languages ==

Hi there, apologies for not posting in Gaelic.

These videos are availble for translation and reuse from German documentaries at ZDF, and are in use on German Wikipedia:
* [https://www.zdf.de/dokumentation/terra-x/terra-x-creative-commons-cc-100.html On ZDF]
* [[commons:Category:Videos by Terra X|at Wicimedia Commons]]
I've made the same suggestion of translation to the Latin, Welsh, Cornish, Scots Gaelic and Breton Wikipedias. If there is interest I will perhaps try to organise getting transcripts in German / English for translation and addition of target language audio. [[Cleachdaiche:JimKillock|JimKillock]] ([[Deasbaireachd a' chleachdaiche:JimKillock|an deasbaireachd]]) 10:05, 20 dhen Ògmhios 2020 (UTC)
:Proof of concept, video of Roman roads with German and English subtitles. From here, Gaelic subtitles could easily be added, and then a second version of the video with Gaelic audio added. Then, the same can be done with any of the other videos, there are around 100.
:[[File:Das Straßennetz im antiken Rom (CC BY 4.0).webm|thumb|Das Straßennetz im antiken Rom (CC BY 4.0)]]
::Ping in case anyone wants to help with this - we have 10 videos redubbed in Welsh and various other languages such as Esperanto, Dutch and Lati; here is the Welsh redub for instance. [[File:Das Straßennetz im antiken Rom (CC BY 4.0) cy.webmhd.webm|thumb|Roman roads redubbed into Welsh]] --[[Úsáideoir:JimKillock|JimKillock]] ([[Plé úsáideora:JimKillock|plé]]) 09:35, 16 Deireadh Fómhair 2021 (UTC)

==Fóir orm ldt.==
Níl mé in ann ''Anasimyia'' a chur i gcló iodálach, mar cheannteideal an ailt seo; [[Anasimyia]]! (Tá an leagan ceart anseo sa Bhéarla: https://en.wikipedia.org/wiki/Anasimyia. [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:59, 28 Iúil 2020 (UTC)

== Improving the translation support for the Irish Wikipedia ==

''Sorry about not being able to write in Irish. I hope someone can translate this!''

[[:mw:Content translation|Content translation]] has been successful in supporting the translation process on many Wikipedia communities, and we want to help additional wikis with potential to grow using translation as part of [[:mw:Content translation/Boost|a new initiative]].

Content translation facilitates the creation of Wikipedia articles by translating content from other languages. It has been used already to create more than half a million articles. In addition, the tool provides [[:mw:Help:Content translation/Translating/Translation quality|mechanisms to encourage the creation of good quality content]], preventing the publication of lightly edited machine translations. In general, our analysis shows that the translations produced are [[:mw:Content_translation/Deletion_statistics_comparison|less likely to be deleted than the articles started from scratch]].

Irish Wikipedia editors have used Content translation to create [[Special:CXStats|more than nine hundred articles]]. Given the size of the editing community, we think that there is potential to use translation to create more articles, expand existing ones, and attract new editors that learn how to make productive edits. Translation can help the community to reduce the language gap with other languages and grow the number of editors in a sustainable way. In order to achieve this goal, we want to collaborate with you to make Content translation more visible in the Irish Wikipedia and support new ways to translate.

As a first step, during the next weeks we plan to enable Content translation by default on the Irish Wikipedia. That will make it easy for users to discover the tool [[:mw:Help:Content_translation/Starting|through several entry points]]. However, users not interested in translation will still be able to disable it from their preferences.

Please feel free to share any comment in this conversation thread.

Thanks! --[[Úsáideoir:Aaharoni-WMF|Amir E. Aharoni (WMF)]] ([[Plé úsáideora:Aaharoni-WMF|plé]]) 20:35, 14 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)

: Hi Aaharoni! Míle buíochas (thanks)! I've been using the translation tool a bit, and find it very good overall. It is definitely what we need to grow/improve Irish Wikipedia. The only feedback I have for for future development: Sometimes I publish something through the tool, and then someone else changes it by 'Edit' or 'Edit source' (not using the translation tool). Then what? If I continue to edit my translation, I will overwrite changes made through other edits. It would be nice to be able to add new paragraphs from machine translation, while leaving existing paragraphs intact. Thanks for your work! [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 22:39, 14 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)
::Hi [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]]! Thanks a lot for the response!
::Yes, after the first version of the article is published, it becomes just a usual article, and can be edited using the wiki syntax editor or the Visual editor.
::A feature that will allow adding sections to existing articles by translating them from other languages is in active development and will be released in the coming months. See the [[:mw:Content translation/Section translation]] for more information. --[[Úsáideoir:Aaharoni-WMF|Amir E. Aharoni (WMF)]] ([[Plé úsáideora:Aaharoni-WMF|plé]]) 21:18, 15 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)
:::Nice, yeah that's all I'm looking for is the ability to add sections by translation without overwriting anything else. [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 22:00, 15 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)

::: The machine translation engine currently supports Google Translate and Yandex. Could we look into please ading support for the EU's translation engine? It requires permission to access, but I feel certain they'd be willing to help the Wikimedia Foundation if someone asks nicely. It is trained on a gigantic corpus of parallel texts, as all EU texts must be translated into Irish. [https://ec.europa.eu/info/resources-partners/machine-translation-public-administrations-etranslation_en Info]. [https://webgate.ec.europa.eu/etranslation/public/welcome.html Request access]. [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 00:46, 27 Deireadh Fómhair 2020 (UTC)

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
#Nmacu (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks,--[[Úsáideoir:علاء|علاء]] ([[Plé úsáideora:علاء|plé]]) 19:31, 25 Eanáir 2021 (UTC)

== Board elections of WMF - without Gaeilge? ==

(Please excuse me for posting in English, unfortunately I don't know Gaeilge. I would be glad about a translation!)

Dear all,
These are the last days of the elections for the Wikimedia Foundation Board, the governing body of the Wikimedia Foundation. In the meantime, the first figures on the election process so far are available, and it also shows which communities have not participated at all so far. One of these is Gaeilge Wikipedia.

In these elections four of the sixteen board seats will be filled, another four will follow in 2022. By voting, the communities have the opportunity to directly influence the work of the Foundation.

Neither the Foundation nor the Board is always without controversy. But whether you think the current course is right and worth supporting or whether you think there should be fundamental changes: your votes count. All the more so as the representation of Wikiprojects outside the big Wikipedias is in urgent need of improvement - the needs of these communities are often significantly different from those of the big ships in the Wikiverse.

I would be very happy to see soon that Gaeilge Wikipedia has also taken the opportunity to have its say. Elections close on Tuesday at 23:59 UTC.

* An overview of the 19 candidates can be found here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates.
* To vote, please click here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/381

Thank you very much and best regards, [[Úsáideoir:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] ([[Plé úsáideora:DBarthel (WMF)|plé]]) 10:18, 29 Lúnasa 2021 (UTC)

== Celtic Knot 2022 update and scholarships ==

Celtic Knot Conference update: the call for program contributions is now open! If you’re involved in activities related to minority languages and Wikimedia projects, you can send your contribution to the “News from the Language Communities” '''lightning talks''' until May 31.

We also have updates on the format of the conference and '''scholarships''' for participation in the online conference and for organizing an onsite satellite event. 

Check the full announcement on the event’s talk page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Celtic_Knot_Conference_2022#Celtic_Knot_Conference%3A_program_contributions_and_onsite_events

If you have any questions, feel free to contact the organizers: Daria Cybulska, Richard Nevell or Léa Lacroix. Looking forward to seeing you involved at the Celtic Knot! [[Úsáideoir:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell]] ([[Plé úsáideora:Richard Nevell (WMUK)|plé]]) 16:46, 6 Bealtaine 2022 (UTC)

===Lightning talks===
Hi folks, the upcoming deadline for lighting talks is '''31 May'''. We're after 5-minute pre-recorded videos with news from the project, or what you've been up to. We'll be showcasing the videos on the first day of the conference. You can record the video yourself and send it to the organisers, or I'd be happy to have a Zoom call and record it for you. Feel free to get in touch via richard.nevell@wikimedia.org.uk. [[Úsáideoir:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell]] ([[Plé úsáideora:Richard Nevell (WMUK)|plé]]) 16:56, 27 Bealtaine 2022 (UTC)

==Celtic Knot Conference 1–2 July 2022: registration is now open==
Hello everyone,

This year's Celtic Knot Conference is fast approaching. We've got workshops, updates from the community, and opportunities to connect with fellow Wikimedians working on language diversity. Registration is open, and we hope to see you there: https://www.eventbrite.com/e/337125239667

[[Úsáideoir:Richard Nevell (WMUK)|Richard Nevell]] ([[Plé úsáideora:Richard Nevell (WMUK)|plé]]) 13:46, 14 Meitheamh 2022 (UTC)

== [[:Stáisiún Bhaile an Mhóta]]? ==

Is cosúil go bhfuil ainm an ''[[:Stáisiún Bhaile an Mhóta]]'' mícheart, b'fhéidir gur chóir go mbeadh ''Stáisiún Baile an Mhóta'' ann? -- [[Úsáideoir:Deirge Ó Dhaoinebeaga|Deirge Ó Dhaoinebeaga]] ([[Plé úsáideora:Deirge Ó Dhaoinebeaga|plé]]) 22:47, 16 Lúnasa 2022 (UTC)

:Níor chóir — ceart mar atá! Is é seo an fáth a bhfuil séimhiú ar &quot;iníon fhear an tí&quot; freisin... an riail chéanna. Uaireanta tugtar &quot;ginideach dúbailte&quot; air. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 23:21, 16 Lúnasa 2022 (UTC)
|}

== Teimpléad:Photo montage ==

an féidir le duine éigin [[:en:Template:Photo montage]] agus [[:en:Module:Photo montage]] a chur ar Vicipéid le do thoil? -- [[Úsáideoir:Deirge Ó Dhaoinebeaga|Deirge Ó Dhaoinebeaga]] ([[Plé úsáideora:Deirge Ó Dhaoinebeaga|plé]]) 20:17, 19 Lúnasa 2022 (UTC)
* {{Déanta}} - seo dhuit!

{{Fótamontáis
 | photo1a = Alicante, Spain.jpg{{!}}Puerto de Alicante desde el Castillo de Santa Bárbara
 | photo2a = Explanada de España.jpg{{!}}Explanada de España
 | photo2b = Alacant 021.jpg{{!}}Edificio Gran Sol Alicante
 | photo2c = Alacant 043.jpg{{!}}Concatedral de San Nicolás de Bari
 | photo3a = Alacant 231.jpg{{!}}Casa Carbonell
 | photo3b = Alicante Stadhuis.JPG{{!}}Casa Consistorial de Alicante
 | photo4a = Playa del Postiguet, Alicante, España, 2014-07-04, DD 47.JPG{{!}}Playa del Postiguet
 | spacing = 2
 | size = 300
 | caption = Alicante
 | border = 0
 | color = transparent
 | border_color = transparent
}}

- [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 01:43, 20 Lúnasa 2022 (UTC)
==  The English Wikipedia this tool is limited to extended confirmed editors, and the machine translation component is disabled for all users (see WP:CXT). ==

D'aistrigh mé an chéad mhír den leathanach seo a leanas 'Federal government of the United States' go Gaeilge (Rialtas Feidearálach Stát Aontaithe Mheiriceá) (Tagairt:https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;from=en&amp;to=ga&amp;page=Federal%20government%20of%20the%20United%20States,  )agus fuair mé an teachtaireacht thuas luaite.. Cén fáth?[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:34, 7 Meán Fómhair 2023 (UTC)

== Enabling Section Translation: a new mobile translation experience ==

{{int:Hello}} Irish Wikipedians!

Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language.

The [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]] is pleased to let you know that we will like to enable the [[mw:Content_translation/Section_translation|Section translation]] tool in Irish Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test it so you can:

* Give us your feedback

* Ask us questions

* Tell us how to improve it.

Below is background information about Section translation, why we have chosen your community, and how to test it.

Background information

[[mw:Content_translation|Content Translation]] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. The Wikimedia Foundation Language team has improved the translation experience further with the Section Translation. The WMF Language team enabled the early version of the tool in February 2021 in Bengali Wikipedia. Through their feedback, the tool was improved and ready for your community to test and provide feedback to make it better.

[https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will:

* Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones.

* Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device.

Irish Wikipedia seems an ideal candidate to enjoy this new tool since it has Content Translation tool enabled by default.

We plan to enable the tool in the coming weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tool and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have in any of the following formats:

* As a reply to this message

* On [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]].

Try the tool

Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;from=en&amp;to=ga&amp;sx=true#/sx our testing instance]. Once it is enabled on Irish Wikipedia, you’ll have access to https://ga.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve.

Provide feedback

Please provide feedback about Section translation in any of the formats you are most comfortable with. We want to hear about your impressions on:

* The tool

* What you think about our plans to enable it

* Your ideas for improving the tool.

Thanks, and we look forward to your feedback.

[[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 03:11, 21 Márta 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language Team.
* {{i gcoinne}} - as it happens, the community here is debating the merits of content translation for non-established editors here, as the current state of machine translation is not of sufficient quality to deploy here, and folks are putting in a lot of effort in cleaning up well-meaning editors who have little to no experience in the language. So - I'd rather this wasn't enabled here at this time. As least not until the machine translation function is not open to all - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 03:23, 21 Márta 2023 (UTC)
::Thank you, [[Úsáideoir:Alison|'''Alison''']]''',''' for your feedback about the problems your community is having with the automatic machine translation quality. The automatic machine translation support is meant to aid translators in translating efficiently; it is to be reviewed and edited before publishing. 

::Based on the problem you are having with the quality of translation, we should first try increasing the threshold of [[mw:Help:Content_translation/Translating/Translation_quality|the machine translation limit]] (make the machine translation limit more strict). It means there is a mechanism in content translation that measures the level of modification a user makes to the machine translation provided before it is published. The above encourages translators to review the machine translation more to improve it before publishing. 

::If increasing the machine translation threshold is something your community would like to try, then you can inform us how strict you want us to make the machine translation limit in percentage (e.g. make the Machine Translation 20% stricter; that is, allow only the publication of translations containing 80% or less of the initial Machine). 

::To determine the percentage that is ideal for your Wiki, you would have to collect samples (like three or more) of automatic machine translation of articles you want to translate, review it, note the changes you made to improve them in percentage and let us know how strict we need to make the machine translation in your Wiki. Other Wikipedia communities (like the Indonesian Wikipedia) have experienced a reduction in low-quality translation through this approach. So, it can work for you.

::In the meantime, we will hold on enabling Content and Section translation in your Wiki to see if your community would like to consider the approach suggested above towards resolving the translation quality issue in your Wiki.

::Please let us know your community's decision on the above suggestion. Thank you!
::[[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 21:12, 6 Aibreán 2023 (UTC)
==Gearrthóg fuaime==
Cé go bhfuil an ghearrthóg fuaime 'Hashim Thaçi.ogg' ar fáil sa Wikidata faoi Hashim Thaçi (Q57634) https://www.wikidata.org/wiki/Q57634 níl sé ar fáíl sa 'WD Bosca Sonraí Duine'![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:09, 10 Aibreán 2023 (UTC)
* Bhuel, baineann sé seo le fuaimniú an ainm, agus mar sin tá orainn é a chur sa téacs, i ndiaidh an ainm. Tá an fadhb ceangailte freisin le fuaimniú na teanga sin - Albáinis sa chás seo - agus teastaíonn teimpléad faoi leith - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 17:10, 10 Aibreán 2023 (UTC)
*:Alison, a chara,
*:GRMA! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:36, 10 Aibreán 2023 (UTC)

== Botúin sa suíomh féin ==

Conas is féidir na botúin seo a cheartú?

''(seo a bhí an t-inneachar: 'xxxxx' (agus ba é 'yyy' an t-aon dhréachtóir))''

Táimse sásta breathnú ar liosta de na leaganacha atá in úsáid don suíomh agus iad a leasú. Tá cnaipí go leor nár aistríodh fós - ~''See old version'' [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 17:32, 10 Aibreán 2023 (UTC)
* Actually, yes - is féidir :) Féach ar [[Speisialta:AllMessages]] chun gach teachtaireacht comhéadan suímh a léamh agus a chur in eagar ar [[Translatewiki]] - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 17:37, 10 Aibreán 2023 (UTC)

== Gaeilge shimplí==
Deir an 'Simple English' Wikipedia an méid seo a leanas ; &quot;''Baineann ailt i Vicipéid an Bhéarla Shimplí úsáid as níos lú focal agus gramadach níos éasca ná mar a bhaineann an gnáth English Wikipedia. Tá sé beartaithe do dhaltaí, leanaí agus daoine atá ag foghlaim Béarla, ach úsáideann daoine é freisin a mheasann go gcabhraíonn an ghramadach bhunúsach agus an stór focal bunúsach leo ábhair neamhchoitianta nó smaointe casta a thuiscint'' &quot;.

B'fhéidir gur cheart dúinn rud éigin cosúil le ''''Simple English'''' a chur ar bun i nGaeilge... ''''Gaeilge Shimplí''''? Ní gá dúinn a bheith chomh buartha céanna faoin leibhéal líofachta nó cruinnis atá ag rannpháirtithe nua ar an suíomh nua seo? [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 09:59, 15 Aibreán 2023 (UTC)

:B'fhéidir gur smaoite é seo don straitéis atá idir lámha againn?  [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 12:46, 13 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)

==ModernMT a chur i gcomparáid le Google Translate==
*An leagan Béarla;
&quot;He was the one who drew the world's attention to the &quot;archipelago of concentration camps&quot; in the Soviet Union. He was awarded the Nobel Prize for Literature in 1970. He was expelled from his home country for political reasons, four years later. He settled in Vermont in the United States, but when Communism ended in Russia, he returned home.&quot;
*An leagan aistrithe ag ‘ModernMT’
&quot;Ba eisean a tharraing aird an domhain ar &quot;oileánra na gcampaí comhchruinnithe&quot; san Aontas Sóivéadach. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1970. Díbríodh as a thír dhúchais é ar chúiseanna polaitiúla, ceithre bliana ina dhiaidh sin. Shocraigh sé síos i Vermont sna Stáit Aontaithe, ach nuair a tháinig deireadh leis an gCumannachas sa Rúis, d'fhill sé abhaile.&quot;
*An leagan aistrithe ag ‘Google Translate’
&quot;Ba é an té a tharraing aird an domhain ar &quot;oileánra na gcampaí comhchruinnithe&quot; san Aontas Sóivéadach. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air i 1970. Díbríodh as a thír dhúchais é ar chúiseanna polaitíochta, ceithre bliana ina dhiaidh sin. Shocraigh sé i Vermont sna Stáit Aontaithe, ach nuair a tháinig deireadh leis an gCumannachas sa Rúis, d'fhill sé abhaile.&quot;

Trácht; Aistríodh '''concentration camps''' go  '''campaí comhchruinnithe''' in ionad '''campaí géibhinn''' nó '''sluachampa géibhinn''' 
[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 10:51, 15 Aibreán 2023 (UTC)

== MinT Machine Translation added to Irish Wikipedia ==

{{Int:Hello}} Irish Wikipedians!

Apologies as this message is not in your language, {{Int:Please help translate}} to your language.

The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [[Speisialta:ContentTranslation|Content Translation]] in your Wikipedia called MinT; you can use [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|MinT machine translation]] when translating Wikipedia articles using the Content Translation tool.

The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [[:en:Neural_machine_translation|neural machine translation]] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200] and [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT] and will replace those as separate options.  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting &quot;Start with empty paragraph&quot; from the &quot;Initial Translation&quot; dropdown menu.

Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|this page]].

Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to:

* use it to improve the quality of the Machine Translation service
* [[mw:Talk:Content_translation|provide feedback]] about the service and its quality, and ask questions about this addition.

We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool. 

Thank you!

[[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 20:20, 13 Meitheamh 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team.

== Celtic Knot Meán Fómhair 2024 i bPort Láirge ==

Dia Duit!

We are very happy to announce that the Celtic Knot Conference will be back for its 7th edition in the new year! We are delighted that it will be hosted in '''Waterford City, Ireland, in September 2024'''. The exact date will be announced as soon as possible.

The Celtic Knot is a conference dedicated to minoritized languages on the Wikimedia projects, including Irish. Getting back to its roots, in the Celtic languages and nations, the event gathers people from communities and '''languages that are underrepresented on the Wikimedia projects'''. It is a place where people working on growing and maintaining their communities can meet, learn from each other, and support each other on topics like community growth, technical tools, or collaboration with partners.

[[metawiki:Celtic_Knot_Conference_2024|Celtic Knot 2024]], will be an in-person event, held in Waterford, Ireland's oldest city which has an abundance of cultural heritage and history. We are currently exploring options to make conference resources (talks, panels, etc.) available to those who are unable to attend in person.

We are currently gathering input from the community to build a conference tailored to your needs: whether you attended a previous edition of the Celtic Knot or not, if you are involved in underrepresented languages on the Wikimedia Projects, please '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_erCHFhEJyzrO46i take a few minutes to fill in the community survey]''', and make sure to share the information with your local group. The survey is open until January 21st. Many thanks in advance!

As we are starting to build the concept and the program, we will regularly improve the existing event pages on Meta and post updates on the [[metawiki:Talk:Celtic_Knot_Conference_2024|talk page of the event]].

The core organizing team is composed of Amy O’Riordan (WCI), Sophie Fitzpatrick (WCI), Daria Cybulska (WMUK), Richard Nevell (WMUK), supported by Léa Lacroix (community engagement consultant). If you have ideas or suggestions, if you would like to get involved in the conference, feel free to contact any of us.

We’re looking forward to seeing you at the Celtic Knot!

Le dea-ghuí,

[[:en:User:Cailínréalta|Sophie Fitzpatrick (Wikimedia Community Ireland)]] [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 12:04, 15 Nollaig 2023 (UTC)

== Celtic Knot 2024 Survey Reminder ==

Táimid ag ullmhú An Chomhdháil Celtic Knot 2024, beidh do chuid tuairimí an-tábhachtach dúinn chun tuiscint a fháil ar cad atá uait agus ó Mhuintir na Gaeilge agus na Gaeltachta ón gcomhdháil seo, m.sh. na hábhair a bhfuil suim agat iad a fheiceáil ag an gcomhdháil, agus conas is féidir linn cabhrú le do thionscadal a thabhairt duit/daoibh chun fás agus forbairt a dhéanamh air.
Is imeacht Comhdháil Celtic Knot 2024 a gcuireann béim ar theangacha a bhfuil faoi ghannionadaíocht i gcúrsaí Wikimedia agus seans maith do dhaoine a bhfuil ag obair ar na tionscadail a bhualadh le chéile chun eolas agus scileanna a roinnt. Is iad Pobal Wikimedia na hÉireann agus Pobal Wikimedia na Ríochta Aontaithe lucht eagraithe na comhdhála, agus beidh Éireann mar thír óstach i mí Mean Fómhair 2024.

Interested in coming to the Celtic Knot Conference in Waterford Ireland this September? Have your say! Tell us what you'd like to see on the programme, by completeing the our survey.

We are currently gathering input from the community to build a conference tailored to your needs: whether you attended a previous edition of the Celtic Knot or not, if you are involved in underrepresented languages on the Wikimedia Projects, please '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_erCHFhEJyzrO46i take a few minutes to fill in the community survey]''', and make sure to share the information with your local group. The survey is open until January 21st. Many thanks in advance! [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 15:15, 11 Eanáir 2024 (UTC)

== Celtic Knot 2024 Líon amach an suirbhé! ==

☘️ Interested in coming to the Celtic Knot Conference 2024? Let us know what you would like to see by filling out the Community Survey by January 21st: https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_erCHFhEJyzrO46i

☘️ Líon amach an suirbhé! Táimid ag ullmhú An Chomhdháil Celtic Knot 2024, beidh do chuid tuairimí an-tábhachtach dúinn chun tuiscint a fháil ar cad atá uait agus ó Mhuintir na Gaeilge agus na Gaeltachta ón gcomhdháil seo.

Is imeacht Comhdháil Celtic Knot 2024 a gcuireann béim ar theangacha a bhfuil faoi ghannionadaíocht i gcúrsaí Wikimedia Beidh Éireann mar thír óstach i mí Mean Fómhair 2024. [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 12:40, 19 Eanáir 2024 (UTC)

== Comórtas Scríbhneoireachta - Is Breá le Vicí an Eolaíocht! 🧬 ==

A chairde Vicí,

Tá áthas orainn fógairt go bhfuil '''[https://wikimedia.ie/2024/11/07/wiki-science-writing-contest-starts-november-10th/https://wikimedia.ie/2024/11/07/wiki-science-writing-contest-starts-november-10th/ Comórtas Scríbhneoireachta Is Breá le Vicí an Eolaíocht]''' ar siul go dtí 15ú Nollaig mar chuid de cheiliúradh '''Is Breá le Vicí an Eolaíocht''' 2024! 🌍✨

Is é an sprioc atá againn leis an gcomórtas ná cabhrú leis an '''mBearna Inscne i ETIM''' a fheabhsú agus aitheantas níos mó a thabhairt do Mhná san Eolaíocht ar an Vicipéid. Tá fáilte roimh ranníocaíochtaí as Gaeilge, nó i mBéarla ar Wikipedia📝

'''Conas is féidir libh páirt a ghlacadh:'''

# Roghnaigh bean-eolaí nó ábhar eolaíochta is fiú alt nua a chruthú faoi nó alt atá ann cheana a fheabhsú.
# Déan cinnte go bhfuil foinsí iontaofa á n-úsáid agat agus go bhfuil na hailt ag cloí le treoirlínte Vicipéid.
# Cláraigh d’alt ar an liosta oifigiúil ar an leathanach comórtais anseo: [Nasc le leathanach an chomórtais]
# Roinn do chuid athruithe agus cuir leis an eolas ar an Vicipéid!

'''Duaiseanna'''

Bronnfar duaiseanna ar na trí alt is fearr 🏆

Táimid ag súil go mór le bhur rannpháirtíocht! Má tá ceisteanna agaibh, ná bíodh drogall oraibh teagmháil a dhéanamh linn ag oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie.

Míle buíochas as bhur gcuid tacaíochta, agus ádh mór ar gach duine a ghlacfaidh páirt! 🎉 [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 12:28, 22 Samhain 2024 (UTC)

== Glac páirt i gComórtas Scríbhneoireachta Eolaíochta Wiki! ==

Dia duit a chairde!

I mí na Samhna seo tá comórtas scríbhneoireachta á reáchtáil againn chun ábhar faoi Mhná san Eolaíocht a fheabhsú ar Vicipéid agus ar Vicipéid. Táimid ag iarraidh ar eagarthóirí cabhrú le hailt faoi Mhná i STEM a fheabhsú, a chruthú agus cur leo.

Tá an-áthas orm cuireadh a thabhairt duit a bheith páirteach agus seans a bheith agat duaiseanna a bhuachan!

Chun tuilleadh eolais a fháil agus chun d’iontráil a chur leis an tábla cliceáil [[:en:Wikipedia:Wiki_Science_Ireland_Writing_Contest_2024|anseo.]]

Míle buíochas,

Pobal Éireann Wikimedia [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 14:38, 26 Samhain 2024 (UTC)

==Mohammed Deif==
Deirtear; &quot;Is éifeachtaí pictiúr amháin ná na mílte focal&quot;!(Tagairt:https://tuairisc.ie/is-eifeachtai-pictiur-amhain/ .) Cén fáth go bhfuil an cead ag leagan Eabhraise agus Araibise den Vicipéid an íomhá de 'Mohammed Deif' a thaispeáint (Tagairt:URL; https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%95%D7%97%D7%9E%D7%93_%D7%93%D7%A3, agus URL; https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B6%D9%8A%D9%81 ) ach tá cosc orainn? [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 11:18, 2 Feabhra 2025 (UTC)

== Maidir le: Leathanach do Chomhairle Contae Fhine Gall (Márta '25) ==

An féidir le héinne anseo na dathanna tríd an leathanach seo a gceartú le bhur dtoil?

[[Comhairle Contae Fhine Gall]] - Vicipéid [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 03:39, 5 Márta 2025 (UTC)

:Ok - ba chóir iad sin socraithe anois - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 07:09, 5 Márta 2025 (UTC)
::Ok. Grma!
::Tá siad ceartaithe ar na leathanaigh do na 3 comhairlí i mBaile Átha Cliath ach amháin an ceann do Comhairle Contae Bhaile Átha Cliath Theas anois. [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 17:50, 9 Márta 2025 (UTC)

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard]  to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. Below is a breakdown of important information about the improvement.

'''What are the improvements?'''&lt;br&gt;
The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users can now access the capabilities shown in the image below.
[[Íomhá:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|lár|mion|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[Íomhá:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|lár|mion|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]

'''Does this improvement change the current accessibility of this tool in this Wikipedia?'''&lt;br&gt;
The Language and Product Localization team acknowledges your concern with exposing the Content translation tool. So, be rest assured that it will remain in beta, ensuring that only logged-in users who activated the tool from the [[:en:Wikipedia:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] will continue to have access to the content translation tool. Also, if the tool is only available to a specific [[:en:Wikipedia:User_access_levels|user group]], it will remain that way.

'''When do we plan to implement this improvement?'''&lt;br&gt;
We will implement it on your Wikipedia and others by 24th, March 2025.

'''What happens to the former dashboard after we implement the improvement?'''&lt;br&gt;
You can still access it in the tool for some time. We will remove it from all Wikipedias by May 2025, as maintaining it will no longer be productive.

'''Where can I test this improvement and report any issues before it is implemented in this Wiki?'''&lt;br&gt;
You can try the improved capabilities in the test wiki using this link:https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/. If you notice an issue related to the improved dashboard in the test wiki, please let us know in this thread and ping me, or report it in Phabricator, adding these tags:&lt;code&gt;BUG REPORT&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;ContentTranslation&lt;/code&gt;. Please ask us any questions regarding [[mediawikiwiki:Content translation#Improved_translation_experience|this improvement]].

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team. [[Úsáideoir:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Plé úsáideora:UOzurumba (WMF)|plé]]) 19:02, 14 Márta 2025 (UTC)

== An féidir le duine cabhrú liom, le do thoil? ==

Dia duit gach duine, is bean léinn mé agus Pamela is ainm dom. Ní scríobhaim go maith i nGaeilge go fóill agus ní féidir liom an téacs Vicipéid seo a cheartú: https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti
An bhféadfá cabhrú liom?
Go raibh maith agat as an gcabhair. [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e&quot;&gt;'''PamelaBertaccini'''&lt;/span&gt;]] ([[Plé úsáideora:PamelaBertaccini|plé]]) 09:48, 8 Meitheamh 2025 (UTC)

== Hiruwiki ==

Hello everyone,

(Sorry for this message being in English)&lt;br&gt;
I’d like to ask if there is any interest in using Hiruwiki on the Irish Wikipedia.

Hiruwiki is a collection of interactive, multilingual mathematical and geometric widgets designed for Wikimedia projects. It allows editors to embed dynamic visualisations, interactive proofs, and educational tools directly into wiki pages, helping make complex topics more accessible and engaging.

I am asking this here since I noticed that the gadget has been translated into Irish (Gaeilge) on Translatewiki.

The project was originally developed by the Basque Wikimedia community and has since been adapted for broader international use.

Do you think this could be useful for educational content on this wiki?

You can see an example [[mw:Hiruwiki|here]]

Yours sincerely,&lt;br&gt; [[Úsáideoir:ItsNyoty|ItsNyoty]] ([[Plé úsáideora:ItsNyoty|plé]]) 08:17, 6 Bealtaine 2026 (UTC)
: Ping to @[[Úsáideoir:Alison|Alison]], since you are the interface admin here [[Úsáideoir:ItsNyoty|ItsNyoty]] ([[Plé úsáideora:ItsNyoty|plé]]) 18:43, 10 Bealtaine 2026 (UTC)</text>
      <sha1>alleqzgquwbq9ubdn8g2c96mk25ugvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Londain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4000</id>
    <revision>
      <id>1312509</id>
      <parentid>1179819</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T02:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6543" sha1="b9o44lgi7q4ekewab6lp6tlr3awc3uc" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is í '''Londain''' (''London'' sa [[Béarla|Bhéarla]]) [[príomhchathair]] [[Sasana|Shasana]] agus na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]]. 

Tá daonra de 7.5 - 14 milliún aici. De réir daoine sa limistéar faoi fhoirgneamh, is í Londain cathair an dara daonra is  mó [[An Eoraip|san Eoraip]], i ndiaidh [[Páras|Pháras]]; de réir daoine i limistéar riaracháin na cathrach, is í Londain an ceann is mó ar fad san aontas.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.nomisweb.co.uk/articles/747.aspx|teideal=2011 Census - Nomis - Official Labour Market Statistics|work=www.nomisweb.co.uk|dátarochtana=2019-06-10}}&lt;/ref&gt; Tá an chathair suite in oirdheisceart Shasana ar [[Abhainn na Tamaise]]. Is ionad airgeadais tábhachtach í, agus cruthaíonn an chathair an cúigiú cuid d'[[olltáirgeacht intíre]] na Ríochta Aontaithe&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Oifig um Staitisticí Náisiúnta, Ríocht Aontaithe|date=11ú Nollaig 2013|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/regional-accounts/regional-gross-value-added--income-approach-/december-2013/rft-nuts3.xls|title=Regional Gross Value Added (Income Approach) NUTS3 Tables|language=Béarla|journal=|volume=|issue=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219210913/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/regional-accounts/regional-gross-value-added--income-approach-/december-2013/rft-nuts3.xls |date=2013-12-19 }}&lt;/ref&gt; . Bhí na [[Cluichí Oilimpeacha]] ann trí huaire ([[1908]], [[1948]] agus [[2012]].)  

Is mol mór iompair í Londain. Taistealaíonn níos mó paisinéirí idirnáisiúnta tríd an bpríomhaerfort, [[Aerfort Heathrow]], ná aon [[aerfort]] eile ar domhain. Tá an córas traenach faoi thalamh is sine ar domhain ann - An [[London Underground]], nó &quot;An Tiúb&quot;. 
[[Íomhá:Uk-london-bigben-tower.jpg|thumb|left|155px|Is siombail tábhachtach na cathrach é [[Big Ben]].]]

== Logainmníocht ==

Tá sanasaíocht an ainm 'Londain' neamhchinnte. Is ainm ársa í agus is féidir í a aimsiú i bhfoinsí ón 2ú aois. Tá tagairt ann di mar ''Londinium'', a thugann le tuiscint go raibh bunús Rómhánach-Briotanach léi. Go dtí 1889, bhain an t-ainm &quot;Londain&quot; le [[Cathair Londan]], ach as sin amach tagraíonn sé do Londain Mhór freisin.

== Stair Londan == 

* Féach ar [[:Catagóir:Stair Londan|Stair Londan]]

== Cúrsaí Spóirt ==
Tá neart foirne [[sacar|peile]] a imríonn i Londain. Ina measc siúd tá [[Arsenal Football Club|Arsenal]], [[Tottenham Hotspur]], [[Chelsea F.C.]], [[West Ham United]] agus [[Fulham]]. Imríonn na foirne sin uilig i bPríomhroinn Sacair Shasana, nó, sa Premier League mar is fearr aithne air.

== Pobal Éireannach Londan == 

Tá 300,000 saoránaigh [[Pobal Éireannach na Breataine|Éireannacha]] i gcónaí i Londain ar an láthair. Tá craobh [[Conradh na Gaeilge]] ann ón 19ú haois &lt;ref&gt;https://www.facebook.com/ConradhnaGaeilgeLDN/&lt;/ref&gt;.

== Aeráid ==
{{Bosca Aimsire
| metric_first= Yes
| single_line= Yes
| location=Londain
|Jan_REC_Hi_°C=
|Feb_REC_Hi_°C=
|Mar_REC_Hi_°C=
|Apr_REC_Hi_°C=
|May_REC_Hi_°C=
|Jun_REC_Hi_°C=
|Jul_REC_Hi_°C=
|Aug_REC_Hi_°C=
|Sep_REC_Hi_°C=
|Oct_REC_Hi_°C=
|Nov_REC_Hi_°C=
|Dec_REC_Hi_°C=
|Year_REC_Hi_°C=
|Jan_Hi_°C =7.9
|Feb_Hi_°C =8.2
|Mar_Hi_°C =10.9
|Apr_Hi_°C =13.3
|May_Hi_°C =17.2
|Jun_Hi_°C =20.2
|Jul_Hi_°C =22.8
|Aug_Hi_°C =22.6
|Sep_Hi_°C =19.3
|Oct_Hi_°C =15.2
|Nov_Hi_°C =10.9
|Dec_Hi_°C =8.8
|Year_Hi_°C =14.8
|Jan_Lo_°C =2.4
|Feb_Lo_°C =2.2
|Mar_Lo_°C =3.8
|Apr_Lo_°C =5.2
|May_Lo_°C =8.0  
|Jun_Lo_°C =11.1
|Jul_Lo_°C =13.6
|Aug_Lo_°C =13.3
|Sep_Lo_°C =10.9   
|Oct_Lo_°C =8.0
|Nov_Lo_°C =4.8
|Dec_Lo_°C =3.3
|Year_Lo_°C =7.2
|Jan_REC_Lo_°C =
|Feb_REC_Lo_°C =
|Mar_REC_Lo_°C =
|Apr_REC_Lo_°C =
|May_REC_Lo_°C =
|Jun_REC_Lo_°C =
|Jul_REC_Lo_°C =
|Aug_REC_Lo_°C =
|Sep_REC_Lo_°C =
|Oct_REC_Lo_°C =
|Nov_REC_Lo_°C =
|Dec_REC_Lo_°C =
|Year_REC_Lo_°C =
|Jan_Precip_mm = 51.9
|Feb_Precip_mm = 34.0
|Mar_Precip_mm = 42.0
|Apr_Precip_mm = 45.2
|May_Precip_mm = 47.2
|Jun_Precip_mm = 53.0
|Jul_Precip_mm = 38.3
|Aug_Precip_mm = 47.3
|Sep_Precip_mm = 56.9
|Oct_Precip_mm = 61.5
|Nov_Precip_mm = 52.3
|Dec_Precip_mm = 54.0
|Year_Precip_mm = 583.6
|source= [http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/sites/greenwich.html Met Office]
|accessdate = Eanáir 2011
}}


== Ceantair ==
{|
| &lt;ol&gt;
&lt;li&gt;''[[Cathair Londan]]'' †&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Cathair Westminster]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Ríoga Buirg an Kensington agus Chelsea|Kensington agus Chelsea]]*&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Hammersmith agus Fulham|Hammersmith agus Fulham]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Wandsworth|Wandsworth]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Lambeth|Lambeth]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Southwark|Southwark]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Tower Hamlets|Tower Hamlets]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[London Borough of Hackney|Hackney]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Islington|Islington]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Camden|Camden]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Brent|Brent]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Ealing|Ealing]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Hounslow|Hounslow]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Richmond ar Tamais|Richmond ar Tamais]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Ríoga Buirg an Kingston ar Tamais|Kingston ar Tamais]]*&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Merton|Merton]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
| [[Íomhá:London-boroughs.svg]]
| &lt;ol start=18&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Sutton|Sutton]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Croydon|Croydon]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Bromley|Bromley]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Lewisham|Lewisham]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Greenwich|Greenwich]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Bexley|Bexley]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Havering|Havering]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Barking agus Dagenham|Barking agus Dagenham]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Redbridge|Redbridge]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Newham|Newham]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan an Waltham Forest|Waltham Forest]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Haringey|Haringey]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan an Enfield|Enfield]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Barnet|Barnet]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Harrow|Harrow]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Buirg Londan Hillingdon|Hillingdon]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|-
|colspan=3|† Ní buirg Londan é.&lt;br /&gt;* Buirg Ríoga 
|}

== Féach freisin ==
[[:Catagóir:Stair Londan|Stair Londain]]

== Naisc Sheachtracha ==

* [http://www.london.gov.uk/ Suíomh gréasáin an rialtais áitiúil i Londain]
* [http://www.visitlondon.com/ VisitLondon.com - Suíomh gréasáin oifigiúil turasóireachta na cathrach]
* [http://www.londontown.com LondonTown.com]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}{{Cathracha i Sasana}}
{{Príomhchathracha an AE}}

[[Catagóir:Londain| ]]

[[Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana]]</text>
      <sha1>b9o44lgi7q4ekewab6lp6tlr3awc3uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>J. K. Rowling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4777</id>
    <revision>
      <id>1312468</id>
      <parentid>1240161</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21483" sha1="ft3y8rhgj6oea3akx3gr09zkveboetx" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Is údar [[An Ríocht Aontaithe|Briotanach]] ficsin í '''Joanne Rowling''' ([[31 Iúil]] [[1965]] a rugadh í), a thugtar '''J.K. Rowling''' uirthi don chuid is mó. Tá clú agus cáil ar Rowling mar gheall ar an tsraith ''[[Harry Potter]]'' atá scríofa aici. Scríobhann sí coirfhicsean faoin ainm cleite '''Robert Galbraith'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://robert-galbraith.com/writing/|teideal=The Strike Series – Robert Galbraith|work=robert-galbraith.com|dátarochtana=2020-04-10}}&lt;/ref&gt;. Tá neart duaiseanna bainte ag na leabhair ar fud an domhain. 

I 2003, mheas ''[[The Times]]'' go raibh Rowling an bhean is saibhre sa [[Ríocht Aontaithe]], i bhfad níos saibhre arís ná [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Banríon Eilís II]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2979033.stm|teideal=JK Rowling 'richer than Queen'|dáta=2003-04-27|language=en-GB|dátarochtana=2020-04-10}}&lt;/ref&gt;. I 2019, mheas ''[[The Times]]'' gur fiú £750 milliún (€854 milliún) a maoin&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/sunday-times-rich-list-jk-rowling-net-worth-rhrbq7ctc|teideal=The Sunday Times Rich List 2019: JK Rowling net worth|údar=The Sunday Times|language=en|dátarochtana=2020-04-10}}&lt;/ref&gt;.  Sa lá inniu ann, tuilleann Rowling cuid is mó dá hairgead óna gnóthaí a bhaineann le ''Harry Potter,'' ar nós sraith scannán ''Fantastic Beasts'' agus Páirceanna Théama ''Harry Potter'' i [[Londain]], [[Orlando]] agus [[Hollywood]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cheatsheet.com/entertainment/how-much-did-jk-rowling-earn-for-writing-the-harry-potter-books.html/|teideal=How Much Did J.K. Rowling Earn for Writing the 'Harry Potter' Books?|údar=Megan Elliott, More Articles, 2018 October 02|dáta=2018-10-02|language=en-US|work=Showbiz Cheat Sheet|dátarochtana=2020-04-19|archivedate=2020-05-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200524132753/https://www.cheatsheet.com/entertainment/how-much-did-jk-rowling-earn-for-writing-the-harry-potter-books.html/}}&lt;/ref&gt;''.''

== Saol ==

=== Luathshaol ===
Bhuail tuismitheoirí Rowling lena chéile ar traein ó [[Kings Cross, Londain|King's Cross]] go [[Albain|hAlbain]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.scotsman.com/arts-and-culture/books/jk-rowling-story-2478095|teideal=The JK Rowling story|language=en|work=www.scotsman.com|dátarochtana=2020-04-13}}&lt;/ref&gt;. Diagnóisíodh a máthair le [[scléaróis iolrach]] agus í 15 bliana d'aois, agus fuair sí bás sna [[1990í]] luatha. Tá deirfiúr amháin aici, darb ainm Dianne, dhá bhliain níos óige ná í, atá ina [[Dlí|dlíodóir]] anois.

D'aistrigh teaghlach Joanne dhá uair agus í ag fás aníos, ar dtús go Winterboure i [[Briostó|mBriostó]] agus ansin go Tutshill in aice le Chepstow. D'fhreastail sí ar mheánscoil Wyedean Comprehensive, áit a d'insíodh sí scéalta dá chomhscoláirí. Rinne sí staidéar ar an [[Fraincis|Fhraincis]] ar Ollscoil [[Exeter]], agus bliain á caitheamh aici i [[Páras|bPáras]] mar chuid dá cúrsa ollscoile.  

I ndiaidh di an ollscoil a chríochú, d'aistrigh sí go [[Londain]] agus chuir sí chun oibre le [[Amnesty International|hAmnesty International]] mar [[taighde|thaighdeoir]] agus rúnaí dátheangach. 

=== Scríbhneoireacht ===

Idir turas [[Traein|traenach]] ceithre huaire an chloig idir King's Cross agus Albain, a cheap Rowling faoi ghasúr a mbíonn ag freastal ar scoil [[Draoi|draíodóir]]&lt;nowiki/&gt;eachta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://ga.wikipedia.org/wiki/J._K._Rowling#Scr%C3%ADbhneoireacht|teideal=vicipéid - J.K. Rowling|údar=|dáta=|dátarochtana=15ú lá Feabhra}}&lt;/ref&gt; Dar léi, faoin am a bhain sí a ceann scríbe amach, bhí na carachtair agus cuid mhaith den scéal do ''Harry Potter and the Philosopher's Stone'' ar intinn aici.

Ina dhiaidh sin, d'aistrigh Rowling go [[Porto|hOporto]] sa [[An Phortaingéil|Phortaingéil]], chun Béarla a theagasc mar dhara teanga. Nuair a bhí sí ansin, phós sí [[iriseoir]] [[teilifís|teilifíse]] Portaingéalach, Jorge Arantes, ar [[16 Deireadh Fómhair]] [[1992]]. Bhí páiste amháin acu, iníon a tugadh Jessica Rowling Arantes uirthi  ([[27 Iúil]] [[1993]] a rugadh í). Fuair sí colscaradh sa bhliain [[1995]]. 

I ndiaidh an cholscartha, d'aistrigh sí go [[Dún Éideann]] lena hiníon, chun bheith in aice lena deirfiúr. Chuir sí críoch leis an [[úrscéal]], agus í [[Dífhostaíocht|dífhostaithe]] agus ag maireachtáil ar leas sóisialta. Rinne sí cuid den obair i gcaife i n[[Dún Éideann]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Clann agus Céile ===
Phós Rowling agus Dr. Neil Murray ([[Ainéistéise|ainéistéisí]]) ar [[26 Mí na Nollag|26 Nollaig]] [[2001]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2001/dec/30/books.harrypotter|teideal=Harry Potter author marries in secret|údar=Robin McKie|dáta=2001-12-30|language=en-GB|work=The Observer|dátarochtana=2020-04-09}}&lt;/ref&gt;. Ar [[23 Márta]] [[2003]], saolaíodh páiste do Rowling, David Gordon Rowling Murray&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/1425581/Baby-joy-for-JK-Rowling.html|teideal=Baby joy for JK Rowling|údar=1:10PM GMT 25 Mar 2003|dáta=2003-03-25|language=en|work=www.telegraph.co.uk|dátarochtana=2020-04-09}}&lt;/ref&gt;. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, ar [[23 Eanáir]], [[2005]], rugadh páiste eile, Mackenzie Jean Rowling Murray&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Rowling names new daughter Mackenzie|url=https://www.rte.ie/entertainment/2005/0126/403283-rowlingjk/|date=2005-01-26|language=en}}&lt;/ref&gt;.  

I 2011, cheannaigh Rowling &quot;Church Cottage&quot; i Tutshill, an teach ina raibh sí ina cónaí ón aois 9 go 18&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/apr/18/jk-rowling-her-old-home-is-where-her-heart-is|teideal=JK Rowling: her old home is where her heart is {{!}} Rebecca Nicholson|údar=Rebecca Nicholson|dáta=2020-04-18|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;. 

=== Daonchairdeas ===
Tugann Rowling [[Airgead (eacnamaíocht)|airgead]] agus tacaíocht do roinnt carthanais. Bhronn í beagnach $19 milliún chuig taighde [[scléaróis iolrach]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.businessinsider.com/jk-rowling-donates-15-million-to-ms-research-mother-death-2019-9|teideal=JK Rowling just donated nearly $19 million to multiple sclerosis research in honor of her mother, who died of MS at 45|údar=Jacob Stolworthy|work=Business Insider|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;, galar a fuair a mháthair bás de i [[1990]]; rud a chuir i bhfeidhm go mór ar a scríbhneoireacht&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/10791375/JK-Rowling-tells-of-her-mothers-battle-with-multiple-sclerosis.html|teideal=JK Rowling tells of her mother's battle with multiple sclerosis|údar=Hayley Dixon|dáta=2014-04-28|language=en-GB|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;.

Agus i ag scríobh ''Harry Potter'', foilsíodh Rowling dhá leabhar bhreise a bhaineann leis an tsraith''.'' Foilsíodh ''Fantastic Beasts and Where to Find Them'' agus ''Quidditch Through the Ages'' i mí an Mhárta, 2001 agus go dtí seo, thuill na leabhair níos mó ná £17 milliún do ''Comic Relie''f&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.jkrowling.com/charity/comic-relief/|teideal=Comic Relief|language=en-GB|work=J.K. Rowling|dátarochtana=2020-04-13}}&lt;/ref&gt;. I 2000, bhun Rowling ''Volant Charitable Trust'', carthanas a oibríonn i gcoinne bochtaineacht agus neamhionannas sóisialta&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.volanttrust.org/|teideal=Volant Charitable Trust|language=en-GB|work=Volant Charitable Trust|dátarochtana=2020-04-17}}&lt;/ref&gt;. I 2005, bhun í ''Lumos'', carthanas ag tabhairt tacaíocht do phaistí i [[dílleachtlann|ndílleachtlanna]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.wearelumos.org/|teideal=Home - Lumos|language=en|work=www.wearelumos.org|dátarochtana=2020-04-13}}&lt;/ref&gt;. Is pátrún í don ''Gingerbread'', carthanas do theaghlaigh aontuiste&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/10317301/JK-Rowling-I-am-prouder-of-my-years-as-a-single-mother-than-of-any-other-part-of-my-life.html|teideal=JK Rowling: 'I am prouder of my years as a single mother than of any other part of my life'|údar=Hannah Furness|dáta=2013-09-18|language=en-GB|dátarochtana=2020-04-13}}&lt;/ref&gt;.

==''Harry Potter''==
Mhol foilsitheoir Rowling, [[Bloomsbury]] di chun inisealacha a úsáid ar chlúdaigh na leabhar ''Harry Potter'' mar smaoinigh siad go mbeadh drogall ar ghasúir na leabhair a cheannach dá mbeadh a fhios acu gur bhean a scríobh iad. Shocraigh Rowling chun ainm láir a sheanmháthar, Kathleen, a roghnú. D'éirigh go geal le ''Harry Potter and the Philosopher's Stone'' nuair a foilsíodh é i 1997. Aistríodh é ina céadta teanga, [[Gaeilge]] ina measc siúd. Ar [[4 Deireadh Fómhair]] [[2004]], foilsíodh ''[[Harry Potter agus an Órchloch]]'' ([[Máire Nic Mhaoláin]] a d'aistrigh). 

Scríobh Rowling seacht leabhar ''Harry Potter'' sa tsraith'','' ceann acu le haghaidh gach bliana a chaitheann Harry ar scoil. Foilsíodh an dara leabhar, ''Harry Potter and the Chamber of Secrets'' i 1998 agus foilsíodh ''Harry Potter and the Prisoner of Azhaban'' i 1999. Rinne díolachán na leabhar milliúnaí de Rowling, agus i [[2001]], cheannaigh sí mainteach macnasach, Killiechassie House, ar bhruach an Abhainn Tay i [[Perthshire|bPerthshire]], Albain.  

I 2011, scríobh Rowling dhá leabhar breise a bhaineann leis an tsraith: ''Fantastic Beasts and Where to Find Them'' agus ''Quidditch Through the Ages.'' Bhronn í an t-airgead do ''Comic Relief''.  

Cuireadh moill ar an cúigiú leabhar, ''Harry Potter and the Order of the Phoenix,'' mar gheall ar chúis bradaíle ón údar Nancy Stouffer&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/04/01/us/harry-potter-and-the-court-battle-over-creativity.html|teideal=Harry Potter and the Court Battle Over Creativity|údar=David D. Kirkpatrick|dáta=2001-04-01|language=en-US|work=The New York Times|dátarochtana=2020-04-10}}&lt;/ref&gt;. Ghlac Rowling sos ón scríbhneoireacht ag an am sin, mar mhothaigh sí go raibh barraíocht le déanamh aici agus í ag scríobh an cheathrú leabhair. I ndiaidh di insint dá bhfoilsitheoir an spriocdháta a chur siar, chaith sí trí bliana ag obair ar rud éigin, dar léi, agus go bhfuil seans ann go bhfillfidh sí air nuair atá sí réidh leis an tsraith ''Harry Potter''. Cuireadh an cúigiú leabhar amach ar an [[21 Meitheamh]] [[2003]].

Foilsíodh an séú leabhar sa tsraith, ''Harry Potter and the Half-Blood Prince,'' ar an 16 Iúil, 2005. Sháraigh é curiarrachtaí nuair a díoladh 9 milliún cóip sa lá a foilsíodh é&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.nbcnews.com/id/8608578/ns/business-us_business/t/new-potter-book-topples-us-sales-records/|teideal=New Potter book topples U.S. sales records|údar=Tina Fineberg / AP|dáta=2005-07-18|language=en|work=msnbc.com|dátarochtana=2020-04-11}}&lt;/ref&gt;. Bhuaigh é Leabhar Briotanach na Bliana i 2006. Foilsíodh an seachtú leabhar sa tsraith, ''Harry Potter and the Deathly Hallows,'' ag meán oíche ar an 21 Iúil, 2007. An deireadh leabhar sa tsraith, sháraigh é curiarracht: ba é an leabhar is tapúla díol riamh. Díoladh 11 milliún cóip sa lá a foilsíodh é sa Ríocht Aontaithe agus na Stáit Aontaithe. 
[[Íomhá:Principal cast of the Harry Potter series.jpg|clé|mion]]

=== Scannáin Harry Potter ===
Cuireadh leagan scannáin de ''Harry Potter and the Philosopher's Stone'' amach i [[2001]] agus ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (scannán)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' sa bhliain [[2002]]. I 2004, bhí atmaisféar níos dorcha sa tríú scannán, ''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban,'' mar gheall ar an stiúrthóir nua, Alfonso Cuarón. Thaitin saothar Chuarón le Rowling agus deir sí gurb é an tríú scannán an ceann ab ansa léi&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.mugglenet.com/2017/09/prisoner-azkaban-actually-best-harry-potter-film/|teideal=Why &quot;Prisoner of Azkaban&quot; Is Actually the Best &quot;Harry Potter&quot; Film|dáta=2017-09-12|language=en-US|work=MuggleNet|dátarochtana=2020-04-19}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

Chuaigh Rowling in éadan dhéantóirí na scannán nuair a dúirt siad gur chóir go dtaifeadfaí é sna Stáit Aontaithe agus aisteoirí Meiriceánacha bheith páirteach sna scannáin (ní raibh ach aon Mheiriceánach amháin sa chéad scannán). D'aontaigh sí go drogallach chun ''Philosopher's Stone'' (Órchloch) a athrú chuig ''Sorcerer's Stone'', ach dúirt sí gur na Stáit Aontaithe amháin a ligfeadh sí é. Is mar gheall air go ndúirt Rowling go gcaithfidh na príomhaisteoirí bheith ina mBriotanaigh, nach ndearna [[Steven Spielberg]] na scannáin.

Bhí Rowling páirteach i scríbhneoireacht na scripteanna scannáin ar fad, chun bheith cinnte nár chuir iad in aghaidh ar leabhair níos déanaí. Chuireadh na scannáin eile amach ó 2005 go 2011. Rinneadh dhá scannán ar an leabhar deireanach, ''Harry Potter and the Deathly Hallows''. Léiritheoir ba ea Rowling ar an scannán deireanach, ''Deathly Hallows.''

== Úrscéalta do Dhaoine Fásta ==
I 2012, foilsíodh Rowling ''The Casual Vacancy,'' úrscéal dírithe ar dhaoine fásta&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.jkrowling.com/book/the-casual-vacancy/|teideal=The Casual Vacancy|language=en-GB|work=J.K. Rowling|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;. Ba é seo an chéad úrscéal a scríobh sí taobh amuigh an domhan ''Harry Potter''. Tá an scéal suite i Pagford, baile ficseanúil sna [[Cotswolds]]. Baile aoibhinn atá ann, ach bíonn coimhlint ann nach léir don tsúil. Díol 125,000 leabhar sa tseachtain a foilsíodh é&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/booknews/9582380/The-Casual-Vacancy-sales-figures-revealed.html|teideal=The Casual Vacancy: sales figures revealed|údar=Anita Singh|dáta=2012-10-02|language=en-GB|dátarochtana=2020-04-08}}&lt;/ref&gt; agus rinneadh an [[BBC]] sraith theilifíse bunaithe ar an leabhar i 2015&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p02h1mb6|teideal=BBC One - The Casual Vacancy|language=en-GB|work=BBC|dátarochtana=2020-04-08}}&lt;/ref&gt;.

Scríobh Rowling úrscéal coirfhicsin, ''The Cuckoo's Calling,'' a foilsíodh i 2013, faoin ainm cleite '''Robert Galbraith'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.fantasticfiction.com/g/robert-galbraith/cuckoo-s-calling.htm|teideal=The Cuckoo's Calling (Cormoran Strike, book 1) by Robert Galbraith|work=www.fantasticfiction.com|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;. I mí Iúil 2013, fuair an pobal amach gurb í Rowling an t-údar&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2013/jul/14/jk-rowling-crime-novel-cuckoos-calling|teideal=JK Rowling publishes crime novel under false name|údar=Haroon Siddique|dáta=2013-07-14|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2020-04-12}}&lt;/ref&gt;. Lean sí ar aghaidh ag scríobh faoin ainm seo, agus foilsíodh tríú leabhar eile sa tsraith: ''The Cuckoo's Calling'' (2013), ''The Silkworm'' (2014), ''Career of Evil'' (2015) agus ''Lethal White'' (2018). Tugtar ''Cormoran Strike'' ar an tsraith chóir. I 2017, rinneadh an BBC sraith theilifíse ar a dtugtar ''Strike'' agus ghlac Tom Burke an príomhpháirt&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=C.B. Strike|url=http://www.imdb.com/title/tt4276618/}}&lt;/ref&gt;. Dáileadh HBO an clár sna Stáit Aontaithe agus i [[Ceanada|gCeanada]] faoin teideal ''CB Strike''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://medium.com/hbo-cinemax-pr/c-b-strike-debuts-friday-june-1-on-cinemax-6dbed12a09e3|teideal=C.B. STRIKE DEBUTS FRIDAY, JUNE 1 ON CINEMAX|údar=HBO PR|dáta=2018-04-06|language=en|work=Medium|dátarochtana=2020-04-12}}&lt;/ref&gt;.

== Leabhair Harry Potter Níos Déanaí ==
I 2016, tar éis sos ocht mbliana ó ''Harry Potter'', scríobh Rowling ''Harry Potter and the Cursed Child,'' scéal faoi Albus Potter, mhac Harry.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-cursed-child-parts-one-two-special-rehearsal-edition-9780751565355/|teideal=Harry Potter and the Cursed Child - Parts One &amp; Two (Special Rehearsal Edition)|údar=Bloomsbury.com|language=en|work=Bloomsbury Publishing|dátarochtana=2020-04-19|archivedate=2017-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170620161952/http://www.bloomsbury.com/uk/harry-potter-and-the-cursed-child-parts-one-two-special-rehearsal-edition-9780751565355/}}&lt;/ref&gt; Scríobh sí an scéal i gcomhair le drámadóirí Jack Thorne agus John Tiffany; scríobh Jack Thorne dráma in dhá pháirt bunaithe ar an scéal. Cuireadh é ar an ardán den chéad uair ar an 30 Iúil 2016, i Londain.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/11/05/theater/harry-potter-cursed-child.html|teideal=Harry Potter’s Sophomore Slump: ‘Cursed Child’ Loses Steam on Broadway|údar=Michael Paulson|dáta=2019-11-05|language=en-US|work=The New York Times|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;

An bhliain chéanna, foilsíodh Rowling ceithre leabhar a bhaineann le ''Harry Potter,'' script scannáin ''Fantastic Beasts and Where to Find Them'' san áireamh, an chéad scannáin sa tsraith ''Fantastic Beasts''. Foilsíodh na leabhair ar líne tríd an suíomh ''Pottermore'' ar an 6 Meán Fómhair, 2016.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.usatoday.com/story/life/books/2016/09/14/harry-potter-jk-rowling-pottermore-presents-usa-today-best-selling-books/90318664/|teideal=J.K. Rowling's new Pottermore e-books make the Top 10|údar=Jocelyn McClurg|language=en-US|work=USA TODAY|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.digitalspy.com/movies/a675773/fantastic-beasts-2-3-4-5-release-date-cast-plot-news-trailer/|teideal=Fantastic Beasts 3-5: Everything you need to know|údar=Hugh Armitage, Ian S, well|dáta=2020-03-09|language=en-GB|work=Digital Spy|dátarochtana=2020-04-19}}&lt;/ref&gt;[[Íomhá:Harry Potter british books.jpg|mion|clé|Na leabhair]]

== Foilseacháin ==

=== Daoine Óga ===

==== Sraith ''Harry Potter'' ====

# ''[[Harry Potter agus an Órchloch]]'' (26 Meitheamh, 1997)
#''[[Harry Potter agus an Seomra Diamhair]]'' (2 Iúil, 1998)
#''[[Harry Potter agus Príosúnach Azkaban]]'' (8 Deireadh Fómhair, 1999)
#''[[Harry Potter agus Cuach na Lasracha]]'' (8 Iúil, 2000)
#''[[Harry Potter agus Ord an Fhéinics]]'' (21 Meitheamh, 2003)
#''[[Harry Potter agus an Prionsa Leathfhola]]'' (16 Iúil, 2005)
#''[[Harry Potter agus Taisí an Bháis]]'' (21 Iúil, 2007)

==== Saothar a bhaineann le ''Harry Potter'' ====

* ''Fantastic Beasts and Where to Find Them'' (forlíonadh ar an tsraith ''Harry Potter'') (1 Márta 2001)
* ''Quidditch Through the Ages'' (forlíonadh ar an tsraith ''Harry Potter'') (1 Márta 2001)
* ''The Tales of Beedle the Bard'' (forlíonadh ar an tsraith ''Harry Potter)'' (4 Mí na Nollaig 2008)
* ''Harry Potter and the Cursed Child'' (dráma) (31 Iúil 2016)
* ''Short Stories from Hogwarts of Power, Politics and Pesky Poltergeists'' (6 Meán Fómhair 2016)
* ''Short Stories from Hogwarts of Heroism, Hardship and Dangerous Hobbies'' (6 Meán Fómhair 2016)
* ''Hogwarts: An Incomplete and Unreliable Guide'' (6 Meán Fómhair 2016)
* ''Fantastic Beasts and Where to Find Them: The Original Screenplay'' (19 Samhain 2016)
* ''Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald: The Original Screenplay'' (16 Samhain 2018)

==== Gearrscéal ====

* Réamhscéal ''Harry Potter'' (Iúil 2008)

=== Daoine Fásta ===

* ''The Casual Vacancy'' (27 Meán Fómhair 2012)

==== Sraith ''Cormoran Strike'' (faoin t-ainm Robert Galbraith) ====

# ''The Cuckoo's Calling'' (18 Aibreán 2013)
# ''The Silkworm'' (19 Meitheamh 2014)
# ''Career of Evil'' (20 Deireadh Fómhair 2015)
# ''Lethal White'' (18 Meán Fómhair 2018)

=== Saothar Eile ===

==== Neamhficsean ====

* McNeil, Gil and Brown, Sarah, comheagarthóirí (2002). Réamhrá an bailiúchán ''Magic''. Bloomsbury.
* Brown, Gordon (2006). Réamhrá, &quot;Ending Child Poverty&quot; i ''Moving Britain Forward. Selected Speeches 1997–2006''. Bloomsbury.
* Sussman, Peter Y., eagarthóir (26 Iúil 2006). &quot;The First It Girl: J. K. Rowling reviews ''Decca: the Letters by Jessica Mitford''&quot;. ''The Daily Telegraph''.
* Anelli, Melissa (2008). Réamhrá, ''Harry, A History''. Pocket Books.
* Rowling, J. K. (5 Meitheamh 2008). &quot;The Fringe Benefits of Failure, and the Importance of Imagination&quot;. ''Harvard Magazine''.
** J. K. Rowling, ''Very Good Lives: The Fringe Benefits of Failure and Importance of Imagination'', Sphere, 14 Aibreán 2015, 80 leathanaigh (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-4087-0678-7&lt;/nowiki&gt;).
* Rowling, J. K. (30 Aibreán 2009). &quot;Gordon Brown – The 2009 Time 100&quot;. Iris ''Time''.
* Rowling, J. K. (14 Aibreán 2010). &quot;The Single Mother's Manifesto&quot;. ''The Times''.
* Rowling, J. K. (30 Samhain 2012). &quot;I feel duped and angry at David Cameron's reaction to Leveson&quot;. ''The Guardian''.
* Rowling, J. K. (17 Mí na Nollaig 2014). Isn't it time we left orphanages to fairytales? ''The Guardian''.
* Rowling, J. K. (eagarthóir guest) (28 April 2014). &quot;Woman's Hour Takeover&quot;. ''Woman's Hour'', BBC Radio 4.
* Rowling J.K. (scríbhneoir) (31 October 2019) A Love Letter to Europe.

== Naisc Sheachtracha ==
* [http://www.jkrowling.com/ Suíomh oifigiúil J. K. Rowling]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Rowling, J. K.}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965|Rowling, Joanne]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha|Rowling, Joanne]]
[[Catagóir:Harry Potter]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>ft3y8rhgj6oea3akx3gr09zkveboetx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul Martin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5663</id>
    <revision>
      <id>1312457</id>
      <parentid>1068624</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="ryyzx0exhn4ynmfzhnbrraoplqsr5jg" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Príomh-Aire [[Ceanada]] ó 1997 go dtí 2006 is ea '''Paul Edgar Philippe Martin''' ([[28 Lúnasa]] [[1938]] a rugadh i Windsor, [[Ontario]]). Is é atá ina cheannaire ar Páirtí Liobrálach.

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-dlí}}
{{Síol-scríbhneoir}}

{{DEFAULTSORT:Martin, Paul}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1938]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]]
[[Catagóir:Dlíodóirí]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Liobrálachas]]
[[Catagóir:Lucht gnó]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Ceanadacha]]</text>
      <sha1>ryyzx0exhn4ynmfzhnbrraoplqsr5jg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>10 Bealtaine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5914</id>
    <revision>
      <id>1312444</id>
      <parentid>1265622</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarluithe eile */</comment>
      <origin>1312444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5603" sha1="inpnrhrscrfrvf0v620t2ku0uwmgr7y" xml:space="preserve">{{Bealtaine}}
Is é an '''10 Bealtaine''' an 130ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 131ú lá i mbliain bhisigh. Tá 235 lá fágtha sa bhliain.

== Féilte ==
* [[Stáit Chónaidhme na Micrinéise]] - Lá an Bhunreachta
* [[Meicsiceo]], [[Guatamala]], [[an tSalvadóir]] - Lá na Máithreacha

== Daoine a rugadh an lá seo ==
* [[1360]] — [[Yongle]], impire de chuid Ríshliocht Ming (b [[1424]])
* [[1760]] — [[Claude Joseph Rouget de Lisle]], saighdiúir Francach (b. [[1836]])
* [[1788]] — [[Augustin Jean Fresnel]], innealtóir agus fisiceoir Francach (b. [[1827]])
* [[1838]] — [[John Wilkes Booth]], aisteoir agus feallmharfóir [[Abraham Lincoln]] (b.[[1865]])
* [[1843]] — [[Benito Pérez Galdós]], úrscéalaí Spáinneach (b. [[1920]])
* [[1864]] — [[Léon Ernest Gaumont]], fear gnó Francach (b. [[1946]])
* [[1886]] — [[Risteárd Ó Maolchatha]], polaiteoir Éireannach (b. [[1971]])
* [[1899]] — [[Fred Astaire]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1987]])
* [[1901]] — [[John Desmond Bernal]], fisiceoir Éireannach (b. [[1971]])
* [[1912]] — [[Màiri Anna Nic Leòid Trump]], máthair Donald Trump (b. [[2000]])
* [[1915]] — [[Eoin Mac Tighearnáin]], staraí Éireannach (b. [[2004]])
* [[1923]] — [[Heydar Aliyev]], polaiteoir Sóivéadach agus Asarbaiseánach (b. [[2003]])
* [[1923]] — [[Timothy Killeen]], polaiteoir Éireannach (b. [[1993]])
* [[1928]] — [[Arnold Rüütel]], polaiteoir Eastóineach (b. [[2004]])
* [[1943]] — [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]], breitheamh Éireannach (b. [[2023]])
* [[1955]] — [[Mark David Chapman]], feallmharfóir [[John Lennon]]
* [[1957]] — [[Sid Vicious]], ceoltóir de chuid na [[Sex Pistols]] (b.[[1979]])
* [[1960]] — [[Bono]] (Paul Hewson), amhránaí le [[U2]]
* [[1960]] — [[Dean Heller]], polaiteoir Meiriceánach
* [[1967]] — [[John O'Dowd]], polaiteoir Éireannach
* [[1969]] — [[Dennis Bergkamp]], imreoir sacair Ísiltíreach
* [[1973]] — [[Dara Calleary]], polaiteoir Éireannach
* [[1979]] — [[Cian O’Callaghan]], polaiteoir
* [[1986]] — [[Nicky Riley]], peileadóir
* [[1989]] — [[Jessie Vargas]], dornálaí Meiriceánach
* [[1993]] — [[Tímea Babos]], imreoir leadóige Ungárach
* [[1996]] — [[Kateřina Siniaková]], imreoir leadóige Seiceach

== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1610]] — [[Matteo Ricci]], sagart Iodálach (r. [[1552]])
* [[1774]] — [[Louis XV na Fraince|Louis XV]], rí na Fraince agus Navarre (r.[[1710]])
* [[1798]] — [[George Vancouver]], loingseoir is taiscéalaí Sasanach (r. [[1757]])
* [[1818]] — [[Paul Revere]], 83, tírghrách (r.[[1735]])
* [[1836]] — [[André-Marie Ampère]], 61, fisiceoir (r.[[1775]])
* [[1849]] — [[Hokusai]], ealaíontóir Seapánach (r. [[1960]])
* [[1863]] — [[Stonewall Jackson]],  ginearál Meiriceánach (b [[1824]])
* [[1904]] — [[Henry Morton Stanley]], iriseoir agus taiscéalaí Breatnach (r. [[1841]])
* [[1910]] — [[Stanislao Cannizzaro]], ceimiceoir Iodálach (r. [[1826]])
* [[1947]] — [[Michael Morrissey]], polaiteoir Éireannach 
* [[1950]] — [[Art O'Connor]], polaiteoir Éireannach (r. [[1888]])
* [[1951]] — [[William Dwyer]], polaiteoir Éireannach (r. [[1887]])
* [[1952]] — [[Clark Leonard Hull]], síceolaí Meiriceánach (r. [[1884]])
* [[1955]] — [[Tommy Burns (dornálaí)|Tommy Burns]], dornálaí Ceanadach (r. [[1881]])
* [[1971]] — [[Archie Heron]], polaiteoir Éireannach (r. [[1894]])
* [[1974]] — [[Gerald Bartley]], polaiteoir Éireannach (r. [[1898]])
* [[1975]] — [[Michael Tierney]], polaiteoir agus scoláire Éireannach (r. [[1894]])
* [[1976]] — [[Joan Crawford]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1904]])
* [[1988]] — [[Ciaran Bourke]], 53, ceoltóir de chuid na [[The Dubliners|Dubliners]] (r.[[1935]])
* [[2019]] — [[Bert Cooper]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1966]])
* [[2022]] — [[Leonid Kravchuk]], polaiteoir Úcránach (r. [[1934]])
* [[2024]] — [[Mary Banotti]], polaiteoir Éireannach (r. [[1939]])

== Tarluithe eile ==
* [[946]] - Toghadh [[Pápa Agapetus II]]
* [[1503]] - Thug [[Christopher Columbus]] cuairt ar an [[Oileáin Cayman]], ''Las Tortugas'' an t-ainm a thug sé orthu mar na turtair ann
* [[1534]] - Thug [[Jacques Cartier]] cuairt ar [[Talamh an Éisc (oileán)|Thalamh an Éisc]]
* [[1774]] - D'éirigh [[Louis XVI na Fraince|Louis XVI]] agus [[Marie Antoinette na hOstaire|Marie Antoinette]] ina rí agus banríon na Fraince
* [[1824]] - D'oscailte [[An Gailearaí Náisiúnta]] don phobal
* [[1924]] - Ceapadh [[J. Edgar Hoover]] an chéad Stiúrthóir de chuid [[Oifig Feidearálach an Imscrúdaithe]]
* [[1940]] - [[An Dara Cogadh Domhanda]]: ceapadh [[Winston Churchill]] [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe]]
* [[1940]] - [[An Dara Cogadh Domhanda]]: ghabh [[an Bhreatain]] seilbh ar [[an Íoslainn]]
* [[1941]] - [[An Dara Cogadh Domhanda]]: tháinig [[Rudolf Hess]] anuas le paraisiút in [[Albain]] in iarracht le socrú síochána a shocrú idir [[An Ríocht Aontaithe ]] agus [[An Ghearmáin Naitsíoch]]
* [[1962]] - D'fhoilsigh [[Marvel Comics|Marvel]] an chéad ''[[Hulk|The Incredible Hulk]]''
* [[1975]] - Chuir [[Sony]] i láthair an [[fístaifeadán]] [[Betamax]]
* [[1994]] - Toghadh [[Nelson Mandela]] mar Uachtarán ar [[an Afraic Theas]]
* [[2005]] - Chaith fear gránáid láimhe ag [[George W. Bush]], nuair atá sé ag tabhairt óráide i d[[Tbilisi]], [[An tSeoirsia]]. Thuirling an ghránáid 20 méadar ón uachtarán, áfach, mhífheidhmigh sí agus níor phléasc sí.

[[Catagóir:Dátaí|0510]]
[[Catagóir:Míonna|Bealtaine, 10]]</text>
      <sha1>inpnrhrscrfrvf0v620t2ku0uwmgr7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>W. B. Yeats</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6201</id>
    <revision>
      <id>1312496</id>
      <parentid>1305978</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saighneánach</username>
        <id>72809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Feminine</comment>
      <origin>1312496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82248" sha1="tjsfndmwuc96qgmet1yd99jrrwaifnj" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[File]] [[Éireannach]] ab ea '''William Butler Yeats''' (13 [[Iúil]] 1865 - 28 [[An tEanáir|Eanáir]] 1939). Ba phríomhphearsa é san athbheochan litríochta in Éirinn i dtús na [[20ú haois|fichiú haoise]]. Ba iad Yeats, an [[Lady Gregory|Bhantiarna Gregory]] agus Edward Martyn na cinn feadhna ar athbheochan litríochta na hÉireann agus bhunaigh siad, agus roinnt eile, [[Amharclann na Mainistreach|Amharclann na Mainistreach]]. Ba cheannaire é ar an Amharclann ag an tús.         

Sa bhliain 1923, bronnadh [[Duais Nobel na Litríochta]] ar Yeats.

== Sinsir ==
[[Íomhá:John Butler Yeats, by John Butler Yeats.jpg|clé|mion|163x163px|John Butler Yeats]]

* Jervis Yeats, [[saighdiúir]] de chuid na n[[Liam III Shasana|Uilliamaíteach]]; agus níos déanaí péintéir, a fuair bás sa bhliain 1712, a athair.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Man of Action|url=http://dx.doi.org/10.1007/978-1-349-61283-3_6|publisher=Palgrave Macmillan US|journal=W. B. Yeats|date=1996|location=New York|pages=108–138|author=A. Norman Jeffares}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=A Yeats dictionary: persons and places in the poetry of William Butler Yeats|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.36-2477|journal=Choice Reviews Online|date=1999-01-01|issn=0009-4978|pages=36–2477-36-2477|volume=36|issue=05|doi=10.5860/choice.36-2477}}&lt;/ref&gt; 
* Phós garmhac Jervis agus sin-seanathair William, Benjamin Yeats, bean ó mhuintir le talamh i g[[contae Chill Dara]] sa bhliain 1773. Ba de shliocht chéad iarlaí Ormond í Mary Butler. I ndiaidh gur phós siad, choimeád siad an t-ainm Butler sa chlann. 
* Rinne athair Yeats, John Butler [[:en:John_Butler_Yeats|Yeats]] (1839 -1922),&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Limerick Chronicle,|date=13 August 1763|url=|title=|journal=|volume=|issue=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.genealogy.com/ftm/w/i/l/Meredith-J-Wiltfong-CO/WEBSITE-0001/UHP-0689.html|teideal=Meredith-J-Wiltfong-CO - User Trees - Genealogy.com|údar=Margaret Phelan|údarlink=https://en.wikipedia.org/wiki/Margaret_Phelan|dáta=|work=www.genealogy.com|pages=lch, 174|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt; staidéar ar an [[dlí]], agus níos déanaí ar an [[ealaín]] ag Heatherley School of Fine Art,&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.ricorso.net/rx/az-data/index.htm|teideal=Ricorso: Digital materials for the study and appreciation of Anglo-Irish Literature|work=www.ricorso.net|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt; [[Londain]]. 
* Tháinig máthair Yeats ó theaghlach rachmasach i Sligeach. Bhí [[comhlacht]] trádála ag a muintir.

== Tús a shaoil ==
Saolaíodh William Butler Yeats i n[[Dumhach Thrá]] i gContae Baile Átha Cliath.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Obituary. &quot;W. B. Yeats Dead&quot;. ''The New York Times'', 30 January 1939. Retrieved on 21 May 2007.

{{Cite news|teideal=W.B. YEATS DEAD; FAMOUS IRISH POET; Winner of the Nobel Prize for Literature in 1923 Is Stricken in France NOTED TOO AS PLAYWRIGHT Hailed by Masefield in 1935 as 'Greatest Living Poet'-- An Abbey Theatre Founder Wrote Poems, Esays, and Plays Went to School in London Active in Abbey Theatre Crowded Years Recalled ABBEY THEATRE CLOSES Will Remain Inactive for a Week as Tribute to Yeats|url=https://www.nytimes.com/1939/01/30/archives/wb-yeats-dead-famous-irish-poet-winner-of-the-nobel-prize-for.html|work=The New York Times|dáta=1939-01-30|dátarochtana=2019-02-11|language=en-US|údar=Wireless to THE NEW YORK TIMES Times Studio}}&lt;/ref&gt; Tamall ní ba dheireanaí, bhog an teaghlach go [[Teach]] Pollexfen i Merville, Sligeach le bheith ní ba chóngaraí le muintir a mháthar. 

Chaith Yeats a laethanta saoire i [[Contae Shligigh|gContae Shligigh]]. Ní ba dhéanaí, d’fhéach Yeats ar Shligeach mar ionad spioradálta dó. Fiú ina óige, bhí ard-spéis ag Yeats i bhfinscéalta na hÉireann. Tá sé seo le feiceáil sa chéad tréimhse dá n-obair, a lean go deireadh den [[19ú haois|naoú haoise déag]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
&lt;nowiki/&gt;[[Íomhá:The Godolphin School - geograph.org.uk - 152403.jpg|mion|Scoil Godolphin |alt=|clé|120x120px]]
Sa bhliain 1867, bhog an teaghlach go [[Sasana]]. [[Íomhá:Strand von Howth, Irland - Coast of Howth, Ireland neu.jpg|mion|Binn Éadair|alt=|120x120px]]
Ar an 26 Eanáir 1877,  thosaigh Yeats ag freastal ar [[:en:Godolphin_and_Latymer_School|Godolphin School]],&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hone|date=1943|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch 28}}&lt;/ref&gt; agus d’fhan sé ann ar feadh ceithre bliana. Tugann [[tuairisc]] [[Scoil|scoile]] le fios dúinn nach raibh ach meángrádanna a fháil aige. Ní raibh sé go maith ag an [[Litriú na Gaeilge|litriú]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch, 25}}&lt;/ref&gt; ach bhí sé den chéad scoth sa [[An Laidin|Laidin]]. Bhí fadhbanna aige sa [[Matamaitic|Mhata]] agus sna [[Teangacha Ceilteacha|teangacha]] eile ach is dócha gur chúis leis a [[:en:Amusia#Congenital_amusia|bhodhracht tun]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Richard Wagner and the English|url=https://www.worldcat.org/oclc/4037607|publisher=Fairleigh Dickinson University Press|date=1979|location=Rutherford [N.J.]|oclc=4037607|author=Sessa, Anne Dzamba.}}&lt;/ref&gt; é sin. Bhí suim agus spéis aige sa [[Bitheolaíocht|Bhitheolaíocht]] agus sa [[Zó-eolaíocht|Zó-Eolaíocht]] freisin.[[Íomhá:Yeats lived here 3 Blenheim Road London W4.JPG|mion|120x120px|Bedford Park|alt=]]
Sa bhliain 1879, bhog an teaghlach go [[:en:Bedford_Park,_London|Bedford Park]], Londain ar léasa dhá bhliain (8 Woodstock Road).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.chiswickw4.com/default.asp?section=info&amp;page=conyeats.htm|teideal=Yeats in Bedford Park|údar=|dáta=|work=www.chiswickw4.com|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt;  

D'fhill na Yeats go [[Baile Átha Cliath|BÁC]] sa bhliain[[1880]], ar dtús i [[:en:Harold's_Cross|Harold's Cross]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Jordan|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch, 119}}&lt;/ref&gt; agus níos déanaí, i [[Binn Éadair|mBinn Éadair]]. D'fhreastail Yeats ar [[:en:The_High_School,_Dublin|Erasmus Smith High School]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hone|date=1943|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch 33}}&lt;/ref&gt; Bhí stiúideo a athar in aice láimhe leis, agus bhí aithne á cur aige ar [[Ealaíontóir|ealaíontóirí]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoirí]] na [[Cathair (lonnaíocht)|cathrach]] ann.

I rith na bliana [[1885]], bhunaigh Yeats an  'Dublin Hermetic Order'. Reáchtáladh an chéad chruinniú ar an 16 [[An Meitheamh|Meitheamh]], le Yeats mar chathaoirleach.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Leo Africanus As Irishman?: National Identity Formation in W. B. Yeats's A Vision|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09670880500439810|journal=Irish Studies Review|date=2006-2|issn=0967-0882|pages=57–67|volume=14|issue=1|doi=10.1080/09670880500439810|language=en|author=Claire V. Nally}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 103}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=How Jacques Molay Got Up the Tower: Yeats and the Irish Civil War|url=http://dx.doi.org/10.2307/2872926|journal=ELH|date=1983|issn=0013-8304|pages=763|volume=50|issue=4|doi=10.2307/2872926|author=Elizabeth Cullingford}}&lt;/ref&gt;[[Íomhá:National-college-of-art-and-design.jpg|clé|mion|120x120px|NCAD|alt=]]&lt;nowiki/&gt;
Bhog an [[teaghlach]] ar ais go [[Londain]] sa bhliain [[1887]]. D’fhreastail Yeats ar ''Metropolitan School of Art'' (anois [[:en:National_College_of_Art_and_Design|National College of Art and Design]], Sráid San Tomás. I mí [[An Márta|Márta]] 1888, bhog an teaghlach go 3 Blenheim Road i mBedford Park.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.wnblog.co.uk/2013/04/the-attraction-of-bedford-park/|teideal=The Attraction of Bedford Park|údar=Amy Davies|údarlink=https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine|dáta=19ú Deireadh Fómhair, 2018 &amp; 8ú Aibreán, 2013|language=en-US|work=web.archive.org|dátarochtana=2019-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181019001450/https://www.wnblog.co.uk/2013/04/the-attraction-of-bedford-park/|archivedate=2018-10-19}}&lt;/ref&gt; Ní raibh ach £50 le híoc mar chostais cíos in aghaidh na bliana.

Rinne sé staidéar ar an [[Filíocht|fhilíocht]] i rith a hóige, agus bhí sé faoi dhraíocht ag [[Miotaseolaíocht na nGael|miotaseolaíocht]] na nGael agus an briotais. Tá na topaicí seo le feiceáil go soiléir ina luath-saothair. {{Glanadh}}

== File Óg ==
[[Íomhá:Hermetic Order of the Golden Dawn.png|clé|mion|63x63px|alt=|HGD]]
[[Íomhá:City of London skyline from London City Hall - Sept 2015 - Crop Aligned.jpg|mion|120x120px|Londain|alt=]]
Thosaigh Yeats ag [[Scríbhneoir|scríobh]] nuair a bhí sé seacht mbliana déag d’aois. Sa bhliain 1885, d'fhoilsigh an ‘Dublin University Review’ an chéad dán a scríobh Yeats agus aiste, ‘The Poetry of [[:en:Samuel_Ferguson|Sir Samuel Ferguson]]’. 

Foilsíodh a chéad bhailiúchán filíochta i 1889. Ó 1900, bhí dánta Yeats ní b'fhisiciúla agus ní ba réadúla. Shéan sé a chreideamh tarchéimnitheach ach gafa le aghaidh fidil fisiciúil agus spioradálta, chomh maith lena teoiricí féilitiúla ar an saol. 
&lt;nowiki/&gt;[[Íomhá:Charles Johnson Pharazyn 01.jpg|clé|mion|147x147px|Charles Johnson|alt=]]

[[Íomhá:Oscar Wilde (1854-1900) 1881 unknown photographer.jpg|mion|137x137px|alt=|Oscar Wilde]]
Scríobh a critic Charles Johnson go raibh sé “utterly unIrish” agus ba chosúil gur tháinig sé as “ a vast murmway gloom of dreams”.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Poems of William Blake|url=https://www.routledge.com/404|date=Iúil 2007|doi=10.4324/9780203995051|author=Tom Paulin|journal=|volume=|issue=|publisher=Taylor &amp; Francis, 2004|archive-date=2015-06-29|access-date=2019-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629231720/http://www.routledge.com/404/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150629231720/http://www.routledge.com/404/ |date=2015-06-29 }}&lt;/ref&gt; Chas Yeats ní ba dheirennaí ar an [[Béaloideas na hÉireann|bhéaloideas]], [[Miotaseolaíocht|Miotaseolaíócht]] na hÉireann agus [[Scríbhneoir|scríbhneoireacht]] [[William Blake]]. Thug sé ómós do Blake, ag rá go raibh sé mar cheann de na &quot;great artificers of God who uttered great truths to a little clan&quot;.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The influence of Oscar Wilde on W.B. Yeats : &quot;an echo of someone else's music&quot;|url=http://worldcat.org/oclc/1028605568|oclc=1028605568|author=Doody, Noreen, author.|date=|journal=|volume=|issue=lch, 10-12}}&lt;/ref&gt; Sa bhliain [[1891]], [[Foilsitheoireacht|d'fhoilsigh]] Yeats &quot;John Sherman&quot; agus &quot;Dhoya&quot;, [[scéal]] agus úrscéal.

Is féidir an tionchar a bhí ag [[Oscar Wilde]] ar Yeats&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The influence of Oscar Wilde on W.B. Yeats : &quot;an echo of someone else's music&quot;|url=http://worldcat.org/oclc/1028605568|oclc=1028605568|author=Doody, Noreen, author.|date=|journal=|volume=|issue=lch, 116-123}}&lt;/ref&gt; a fheiceáil ina dTeoiric Aestéiticiúil [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Decay_of_Lying] go mórmhór sna [[Drámaíocht|drámaí stáitse]]. Is féidir an Teoiric Masca le Wilde a fheiceáil go díreach sa drama, ‘The Player Queen’&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The influence of Oscar Wilde on W.B. Yeats : &quot;an echo of someone else's music&quot;|url=http://worldcat.org/oclc/1028605568|oclc=1028605568|author=Doody, Noreen, author.|date=|journal=|volume=|issue=lch, 207-280}}&lt;/ref&gt; agus tugann [[Salomé Leclerc|Salomé]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Salome_(play)]- saothar leis an ainm céanna le [[Oscar Wilde|Wilde]],-  teimpléad dúinn ar na haithraithe a rinne Yeats, go háirithe sna [[Drámaíocht|drámaí]] a scríobhadh sé níos déanaí, ‘[[:en:On_Baile's_Strand|On Baile’s Strand]]’ (1904), ‘Deirdre’ (1907) agus a [[drámaíocht]] damhsa ‘The King of the Great Clock Tower' (1934).&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hone|date=1943|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch, 83}}&lt;/ref&gt;

Theastaigh ó Yeats an [[obair]] a phléadh a dhéanamh mar thopaic den [[Miotaseolaíocht|mhiotaseolaíocht]], ag glaoigh ‘Tragic Generation’ air ina [[beathaisnéis]],&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://rpo.library.utoronto.ca/poem/169.html|teideal=RPO -- William Blake : The Four Zoas|údar=|dáta=2007-06-14|work=web.archive.org|foilsitheoir=Department of English, University of Toronto, 2005.  3 June 2007.|dátarochtana=2019-02-12|accessdaymonth=https://rpo.library.utoronto.ca/poem/169.html|archivedate=2007-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614094220/http://rpo.library.utoronto.ca/poem/169.html}}&lt;/ref&gt; agus [[Foilsitheoireacht|d’fhoilsigh]] sé dhá duanaire de obair na Rhymers; an céad cheann in 1892 agus an dara cheann in 1894.

D’oibrigh sé ar an chéad eagrán iomlán de [[obair]] [[William Blake]] le [[:en:Edwin_Ellis_(poet)|Edwin Ellis]] agus sa phróiseas thanadar trasna ar dán dearmadta, “vala, or, the Four Zoas’.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.travisfeldman.org/Blake/index.html|teideal=FZ Online Variorum Edition|dáta=2011-09-26|work=web.archive.org|dátarochtana=2019-02-12|archivedate=2011-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110926122146/http://www.travisfeldman.org/Blake/index.html}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:William Blake1.tif|clé|mion|150x150px|William Blake|alt=]]
I mí na Márta 1890, ghlac Yeats ballraíocht sa [[:en:Hermetic_Order_of_the_Golden_Dawn|Hermetic Order of the Golden Dawn]]. Bhunaigh sé, in éineacht le [[:en:Ernest_Rhys|Ernest Rhys]],&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Rhymers' Club : poets of the tragic generation|url=http://worldcat.org/oclc/59665734|publisher=Macmillan|date=1997|oclc=59665734|author=Alford, Norman.}}&lt;/ref&gt; [[:en:Rhymers'_Club|The Rhymers Club]],- grúpa de [[File|filí]] [[Londain]] a bhualadh suas lena chéile go minic i dtábhairne [[:en:Fleet_Street|Sráid na Toinne]] le haithris a dhéanamh.
[[Íomhá:Emanuel Swedenborg.jpg|mion|141x141px|Emanuel Swedenborg|alt=]]
Bhí suim ag Yeats sa mhitheolaíocht, [[:en:Spiritualism|Spioradáltacht]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Occult#Occultism] agus san [[astralaíocht]] dá shaol ar fad. Rinne sé dian-staidéar ar an [[ábhar]] i rith a shaol agus bhí sé mar bhall den grúpa [[taighde]] [[:en:Paranormal|paranórmalta]], ‘[[:en:The_Ghost_Club|The Ghost Club']] i [[1911]]. Tháinig an spéis seo ón tionchar a bhí ag [[Scríbhneoir|scríbhneoireacht]] [[:en:Emanuel_Swedenborg|Emanuel Swedensburg]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.columbia.edu/cu/seminars/IrishStudies/Oct_2005_minutes.htm|teideal=Daidra from Philadelphia: Thomas Holley, Chivers and The Sons of Usna|údar=Burke, Martin J|dáta=7 Meán Fómhair, 2005|editor=https://en.wikipedia.org/wiki/Columbia_University|foilsitheoir=Columbia University|dátarochtana=5 July 2007|eagrán=}}&lt;/ref&gt; ar an ábhar seo. I [[1892]], scríobh sé

&quot;If I had not made magic my constant study I could not have written a single word of my Blake book, nor would The Countess Kathleen ever have come to exist. The mystical life is the centre of all that I do and all that I think and all that I write.&quot;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Ellmann|date=1948|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 97}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://press.princeton.edu/chapters/s7272.html|teideal=Sample Chapter for Auden, W.H.; Mendelson, E., ed.: The Complete Works of W.H. Auden: Prose, Volume II, 1939-1948.|dáta=2007-06-10|work=web.archive.org|dátarochtana=2019-02-12|archivedate=2007-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070610074844/http://press.princeton.edu/chapters/s7272.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 82-85}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Use by Yeats and Other Irish Writers of the Folklore of Patrick Kennedy|url=http://dx.doi.org/10.2307/537040|journal=The Journal of American Folklore|date=1946-10|issn=0021-8715|pages=404|volume=59|issue=234|doi=10.2307/537040|author=Russell K. Alspach}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Gyles, Margaret Alethea [known as Althea Gyles] (1868–1949), artist and poet|url=http://dx.doi.org/10.1093/ref:odnb/59193|publisher=Oxford University Press|date=2004-09-23|author=Warwick Gould}}&lt;/ref&gt;

== Maud Gonne ==
[[Íomhá:Maudgonne.jpg|clé|mion|120x120px|Maud Gonne|alt=]]
Sa bhliain [[1889]], chas Yeats le [[Maud Gonne]], banoidhre, 23 bliain d’aois agus í mar [[Náisiúnachas|Náisiúnaigh]] [[Éireannach]] díocasach, díograiseach. Bhí sí 18 mí níos óige ná Yeats agus dúirt sí gur bhuail sí leis agus é ina &quot;paint-stained art student”.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 57}}&lt;/ref&gt; Bhí meas ag Gonne ar [[obair]] ‘The Island of Statues’ le Yeats. 
[[Íomhá:Olivia Shakespear.png|mion|120x120px|Olivia Shakespear|alt=]]
&lt;br /&gt;
[[Íomhá:Major John MacBride.jpg|clé|mion|181x181px|John MacBride|alt=]]
D’admháil sé,- ”it seems to me that she [Gonne] brought into my life those days—for as yet I saw only what lay upon the surface—the middle of the tint, a sound as of a Burmese gong, an over-powering tumult that had yet many pleasant secondary notes.”&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 86-87}}&lt;/ref&gt;

Sa bhliain [[1891]], thug Yeats cuairt ar Gonne agus mhol sé [[pósadh]]. Dhiúltaigh Gonne. Dúirt sé níos déanaí &quot;the troubling of my life began&quot;.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2003/12/second-puberty/302835/|teideal=Second Puberty|údar=Christopher Cahill|dáta=2003-12-01|language=en-US|work=The Atlantic|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt; Mhol sé pósadh trí huaire eile in [[1899]], [[1900]] agus [[1901]] ach dhiúltaigh Gonne é gach uair. Faoi anacair, phós Gonne an [[Náisiúnachas|Náisiúnaí]] [[Éireannach]] [[John MacBride (réabhlóidí)|John MacBride]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://multitext.ucc.ie/d/William_Butler_Yeats|teideal=Multitext - William Butler Yeats|údar=Ó Corráin, Donnchadh|coauthors=2 July 2007 at the Wayback Machine&quot;. University College Cork. Retrieved on 15 July 2007.|dáta=2007-07-02|work=web.archive.org|dátarochtana=2019-02-12|archivedate=2007-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702225549/http://multitext.ucc.ie/d/William_Butler_Yeats}}&lt;/ref&gt; An t-aon caidreamh eile a bhí aige ná le [[:en:Olivia_Shakespear|Olivia Shakespear]] a bhuail sé le in [[1894]] agus scaradar in [[1897]].

Bhí sé míshásta nuair a phós Gonne.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Jordan|date=2003 agus 1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 139-153 agus lch, 83-88}}&lt;/ref&gt; Chomh maith leis sin, d'éirigh Gonne ina [[Caitliceachas|Caitliceach]].
[[Íomhá:Seán MacBride 1984.jpg|mion|160x160px|Seán MacBride|alt=]]

Ach níor eirigh go maith le pósadh Gonne. Bhí Yeats an-sásta leis seo mar thosaigh sí ag tabhairt cuairt air i [[Londain]]. Rugadh mac le Gonne, [[Seán MacBride (polaiteoir)|Seán MacBride]] sa bhliain [[1904]]. Ach bheartaigh a fear céile deireadh a chur leis an bpósadh. Níor aontaigh na [[An Chúirt Uachtarach|cúirteanna]] leis an gcolscaradh dlithúil ach ligeadh dóibh briseadh suas lena chéile le caomhnóireacht an linbh ag Gonne.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Jordan|date=2000|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 13-141}}&lt;/ref&gt;

Cuireadh deireadh le cairdeas Gonne agus Yeats arís i [[Páras|bPáras]] [[1908]]. I mí Eanáir 1909, bhí Gonne ag scríobh litreacha go Yeats ag moladh an bhuntáiste a thugtar [[Ealaíontóir|d’ealaíontóirí]] a chuireann bac ar an [[Comhriachtain|ghnéas]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch. 394}}&lt;/ref&gt;

Níos mó ná fiche bhliain ina dhiaidh, thug Yeats trácht ar na litreacha sa [[Dánlann|dán]] &quot;A Man Young and Old&quot;:&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Malins; Purkis|date=1994|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 124}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:W. B. Yeats, 1932. (7893552556).jpg|clé|mion|156x156px|alt=|Yeats níos Sine]]
“My arms are like the twisted thor

And yet there beauty lay;

The first of all the tribe lay there

And did such pleasure take;

She who had brought great [[:en:Hector|Hector]] down

And put all Troy to wreck.” &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Modern Irish Poetry and The Visual Arts: Yeats to Heaney|url=http://dx.doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199561247.013.0016|journal=Oxford Handbooks Online|date=2012-10-25|doi=10.1093/oxfordhb/9780199561247.013.0016|author=Neil Corcoran}}&lt;/ref&gt;

== Pósadh le Georgie Hyde Lees ==
[[Íomhá:Georgie Hyde-Lees.jpg|clé|mion|180x180px|Georgie Hyde Lees]]
Faoin mbliain [[1916]], bhí Yeats 51 bliain d'aois agus ba mhian go mór leis [[pósadh]] le go mbeadh oidhre aige. Chuir sé an ceiliúr pósta deireanach ar [[Maud Gonne]] i [[Samhradh]] na bliana 1916. Dar leis, ba bhean chéile neamhoiriúnach í ar chúiseanna áirithe: bhí sí róghníomhach sa [[Polaitíocht|pholaitíocht réabhlóideach]] le fada; bhain roinnt tubaistí pearsanta di sna blianta beaga roimhe sin, lena n-áirítear í a bheith gafa le [[clóraform]] agus a pósadh trioblóideach le John MacBride, Réabhlóidí Éireannach ar chuir [[Fórsaí armtha|Fórsaí na mBreataine]] chun báis é toisc gur ghlac sé páirt san [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach 1916]]. 

Dar le R.F. Foster, an cúis leis an gceiliúr pósta deireanach seo ná gur mhothaigh Yeats go raibh sé de dhualgas air í a phósadh agus nach raibh cúrsaí grá i gceist chomh mór sin i ndáiríre. Chuir Yeats an ceiliúr pósta uirthi go lagspreosach agus bhí coinníollacha leis. Bhí sé ag tnúth le go ndiúltódh sí an ceiliúr pósta agus ba mhian leis go ndiúltódh sí é chomh maith. Dar le Foster, nuair a d'iarr sé ar Maud é a phósadh agus nuair a dhiúltaigh sí, b’fhíorthapa a dhírigh sé a chuid smaointe i dtreo a hiníne. 

Ba í Iseult Gonne an dara páiste a bhí ag Maud agus Lucien Millevoye, agus ag an am sin, bhí Iseult 21 bliain d’aois. Saol dona go leor a bhí aici go dtí seo; bhí a tuismitheoirí ag iarraidh go dtabharfadh sí áit a deartháir, deartháir nár mhair le fada, agus ba shin an fáth ar saolaíodh Iseult. 

Cuireadh i láthair í mar [[neacht]] [[Uchtú|uchtaithe]] a máthar ar feadh na chéad bhlianta dá saol. Rinne a leasathair í a ainteagmháil nuair a bhí sí 11 bhliain d’aois. Níos faide anonn, d’oibrigh sí le [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|hÓglaigh na hÉireann]] chun [[Gunna|gunnaí]] a sholáthar. Nuair a bhí sí 15 bliana d’aois chuir sí ceiliúr pósta ar Yeats. Cúpla mí i ndiaidh don fhile ceiliúr pósta a chur ar Maud, chuir sé ceiliúr pósta ar Iseult ach dhiúltaigh sí.
[[Íomhá:Lucien Millevoye 1914 (2).jpg|mion|150x150px|[[Lucien Millevoye]]]]
I Meán Fómhair na bliana sin, chuir Yeats ceiliúr pósta ar George (Georgie) Hyde-Lees (1892–1968) a bhí 24 bliain d’aois agus ar chas sé léi i gcomhluadar a raibh suim acu i gcúrsaí diamhra. Mhol a cairde di gan glacadh le ceiliúr pósta Yeats “George..you can't. He must be dead”.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Dá ainneoin sin, ghlac Hyde-Lees leis agus pósadh an bheirt an ar an 20ú [[Deireadh Fómhair]]. D’éirigh leis an bpósadh in ainneoin go raibh an difríocht aoise ann agus in ainneoin go raibh aiféala agus doilíos ar Yeats agus iad ar mhí na meala. Rugadh beirt pháistí dóibh, Anne agus Michael. Bhí caidreamh rómánsúla ag Yeats le mná eile níos faide anonn sa saol agus b’fhéidir go raibh caidrimh sheachphósta aige freisin. Dá ainneoin sin, scríobh George chuig a fear céile ag rá go ndéanfadh daoine caint maidir lena chaidrimh sheachphósta nuair a bheadh sé marbh ach nach ndéarfadh sise rud ar bith mar go gcuimhneodh sí cé chomh bródúil agus a bhíodh sé.

Le linn bhlianta tosaigh a phósta, bhíodh [[uathscríbhneoireacht]] ar siúl ag an mbeirt. Is é a bhí i gceist leis seo ná go ndéanadh George teagmháil le spioraid agus le treoraithe éagsúla ar thug siad lucht teagaisc “intructors” orthu.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch, 24}}&lt;/ref&gt; Chuir na spioraid córas casta rúndiamhair de charachtair agus de [[stair]] in iúl dóibh. Rinne siad forbairt ar an gcóras seo le linn tástálacha a bhain le cúinsí an támhnéil agus le léiriú céimeanna, cón agus morghuairneán. Chaith Yeats a lán ama i mbun an t-ábhar seo a réiteach le go bhfoilseofaí é mar A Vision (1925). Sa bhliain 1924, scríobh sé le [[T. Werner]], a fhoilsitheoir, agus d'admhaigh sé: “I dare say I delude myself in thinking this book my book of books.”&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Yeats, William Butler|url=http://dx.doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.b00200223|publisher=Oxford University Press|journal=Benezit Dictionary of Artists|date=2011-10-31}}&lt;/ref&gt;

== Amharclann na Mainistreacha ==
[[Íomhá:Lady gregory.jpg|mion|177x177px|Lady Gregory|alt=]]
[[Íomhá:Abbey Theatre exterior.jpg|clé|mion|120x120px|Amharclann na Mainistreacha&lt;br /&gt;|alt=]]
I [[1989]], thosaigh [[Lady Gregory]], [[:en:Edward_Martyn|Edward Martyn]] agus [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]], [[:en:Irish_Literary_Theatre|The Irish LIterary Theatre]] le [[Drámaíocht Éireannach|Dramaíocht Éireannach]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 486-662}}&lt;/ref&gt; a chur i láthair. S’í idéal an [[amharclann]] ná go gcuirfí níos mó béime ar,- 

&quot;The ascendancy of the playwright rather than the actor-manager à l'anglais.&quot;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 183}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Téacs atáirgeadh ó dhréacht lámhscríofa Yeats é féin.|date=|url=|title=|journal=|volume=|issue=}}&lt;/ref&gt; a tháinig ón amharclann avant-garde Fraincise. Scríóbh Yeats léiriú an grúpa a deir, &quot;We hope to find in Ireland an uncorrupted &amp; imaginative audience trained to listen by its passion for oratory ... &amp; that freedom to experiment which is not found in the theatres of England, &amp; without which no new movement in art or literature can succeed.&quot;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=1997|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch,184}}&lt;/ref&gt;

Níor mhair an comhchoiteann ar feadh ach dhá bhliain. Níor tháinig ráth air.

[[Íomhá:George Moore - Project Gutenberg eText 19028.jpg|mion|167x167px|George Moore|alt=]][[Íomhá:AbbeyPosterOpeningNight.jpg|clé|mion|176x176px|Fógra Oscailt |alt=]]Bhunaíodar ‘[[:en:Abbey_Theatre|The Irish National Theatre Society]]’, fuaireadar [[talamh]] i m[[Baile Átha Cliath|BÁC]] ar an 27ú mí na [[Mí na Nollag|Nollag]] [[1904]] agus d’osclaíodar [[Amharclann na Mainistreach|Amharclann na Mainistreacha]], Cuireadh [[Drámaíocht|drama]] le Yeats ‘[[Cathleen Ni Houlihan]]’ agus drama le [[Lady Gregory]], ‘Spreading the News’ ar siúl ar an gcéad oíche. D’obair Yeats leo dá shaol ar fad mar [[Drámadóir|drámadóir]] agus mar bhall den ghrúpa.
Bhuail Yeats leis an bhfile Meiriceánach Ezra Pound sa bhliain 1913. Thaistil Pound go Londain chun an fear níos sine a fheiceáil i measc rudaí eile. Mheas sé gurbh é Yeats “the only poet worthy of serious study”. Idir 1913 agus 1916, bhí an bheirt fhear ag cur fúthu in Stone Cottage in Ashdown Forest, ina raibh Pound ainmnithe mar rúnaí ag Yeats. Ní raibh tús maith leis an gcaidreamh nuair a shocraigh Pound véarsaíocht de chuid Yeats ─ ar a raibh athruithe neamhúdaraithe déanta aige ─ a fhoilsiú san iris Poetry. Léiríonn na hathruithe sin déistin Pound maidir le prosóid Victeoiriach. Bhí tionchar níos indírí ag an scoláireacht a bhain leis na drámaí Seapánacha Noh. Fuair Pound an scoláireacht úd ó bhaintreach Ernest Fenollosa agus chuir an scoláireacht sampla den dráma uasaicmeach ar fáil do Yeats, dráma a bhí beartaithe aige a scríobh. Ba é At the Hawk’s Well an chéad dráma a ghlac sampla Noh, agus dheachtaigh sé an chéad dréacht do Pound in Eanáir na bliana 1916.

Sa bhliain [[1902]], chabhraigh sé leis an mbunú, [[:en:Dun_Emer_Press|Dun Emer Press]], le obair na ndaoine a bhí bainteach leis an Athbheochan a [[Foilsiú|fhoilsiú]]. [[:en:Cuala_Press|Cuala Press]] a ghlaoch air i [[1904]]-[[1964]]; táirgeadh 70 teideal, 48 dóibh [[Leabhar|leabhra]] ó Yeats é féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.tcd.ie/Secretary/Communications/Press_Releases/PR0203/PRirishgenius.htm|teideal=Irish Genius': The Yeats Family and The Cuala Press|údar=University Trinity College Dublin|údarlink=https://en.wikipedia.org/wiki/Trinity_College_Dublin|dáta=Feabhra 12, 2004|work=www.tcd.ie|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Monroe, Harriet|date=1913.|url=https://www.worldcat.org/title/poetry/oclc/60638590|title=Poetry|journal=Poetry|volume=|issue=|publisher=(Chicago) Modern Poetry Association.|pages=lch, 123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://writing.colostate.edu/gallery/phantasmagoria/sands.htm|teideal=Sands - The Influence of Japanese Noh Plays on William Butler Yeats|work=writing.colostate.edu|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt;

Rinne Yeats athmheasúnú ar a dhán ‘[[:en:Easter,_1916|Easter 1916]]’, “all changed, changed changed utterly / A terrible beauty is born”, a scríobh sé maidir le teacht chun cinn ar Ghluaiseacht Reabhlóid na [[Náisiúnachas|Náisiúnaigh]].

Theip ar Yeats fiúntais na ceannairí a aithint ón [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach]] de bharr a mheon ar an gcúlra nádúrtha agus ar an [[saol]] a bhí ag na [[Fear|fír]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 59-66}}&lt;/ref&gt;

Bhí caidreamh maith ag Yeats le [[Lady Gregory]] agus a áit [[Baile|bhaile]], 'Coole Park’ i g[[Contae na Gaillimhe]]. Thugadh sé cuairt di go minic agus d'fhanadh sé ann. Áit lárnach ab ea é do dhaoine a thug tascaíocht don athbheochan litríocht agus traidisiúnta cultúrtha na hÉireann. Scríobh sé an dán, &quot;[[:en:The_Wild_Swans_at_Coole_(poem)|The Wild Swans at Coole]]&quot; ann sa bhliain 1916-1917.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Gods and Fighting Men|url=http://dx.doi.org/10.2307/30069775|journal=The Celtic Review|date=1904|issn=1755-6066|pages=87|volume=1|issue=1|doi=10.2307/30069775|author=Alex. MacBain, Gregory}}&lt;/ref&gt;

== Polaitíocht ==
[[Íomhá:Official IRA grave - panoramio.jpg|mion|142x142px|alt=|Ómós d'Éirí Amach na Cásca]]
[[Náisiúnachas|Náisiúnaí]] [[Éireannach]] ab ea Yeats. Bhí sé ina bhall den [[:en:Irish_Republican_Brotherhood|Irish Republican Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://news.syr.edu/blog/2010/09/03/sanford-sternlicht/|teideal=Sanford Sternlicht revisits ‘Modern Irish Drama’|language=en-US|work=SU News|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt;

Rinne Yeats seirbhís mar Sheanadóir ar feadh dhá thréimhse.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://news.stanford.edu/news/2001/april18/foster-418.html|teideal=Roy Foster: Yeats emerged as poet of Irish Revolution, despite past political beliefs : 4/01|work=news.stanford.edu|dátarochtana=2019-02-12|archivedate=2017-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170508020756/http://news.stanford.edu/news/2001/april18/foster-418.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Ellmann|date=1948|url=|title=|journal=|volume=|issue=lch, 244}}&lt;/ref&gt;

== Duais Nobel na Litríochta ==
[[Íomhá:Seal of the Irish Free State.png|clé|mion|121x121px|alt=|Siombail Saorstát Éireann]]
Bhuaigh sé [[Duais Nobel na Litríochta]] i 1923. agus ba é an chéad Éireannach a bhuaigh an duais.  

Bhronnadh air &quot;for his always inspired poetry, which in a highly artistic form gives expression to the spirit of a whole nation&quot;.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1923/summary/|teideal=The Nobel Prize in Literature 1923|language=en-US|work=NobelPrize.org|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt; Bhí sé eolach ar an luach siombalach do bhuachaint [[duine]] [[Éireannach]] chomh luath le neamhspleáchas an [[tír]] a bhaint amach agus theastaigh uaidh é seo a chur in iúl gach uair is féidir. Ina fhreagraí ar litreacha comhghairdeas, deir sé &quot;I consider that this honour has come to me less as an individual than as a representative of Irish literature, it is part of Europe's welcome to the Free State.”&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 246-247}}&lt;/ref&gt;[[Íomhá:Main building of the Royal Swedish Academy of Sciences (Kungliga Vetenskapsakademien), Frescati, Norra Djurgården, Stockholm.jpg|mion|alt=|120x120px|Royal Acadamy of Sweden]]
D’úsáid sé an [[Leacht|léacht]] a bhí aige ag an [[:en:Swedish_Academy|Royal Academy of Sweden]], le é fhéin a chur i láthair mar iompróir [[Caighdeán Oifigiúil|caighdeánach]] de [[Náisiúnachas|náisiúntacht]] na [[Éireann|hÉireann]] agus neamhspleáchas [[Cultúr na hÉireann|cultúrtha]] na hÉireann. Deir sé, &quot;The theatres of Dublin were empty buildings hired by the English traveling companies, and we wanted Irish plays and Irish players. When we thought of these plays we thought of everything that was romantic and poetical, because the nationalism we had called up—the nationalism every generation had called up in moments of discouragement—was romantic and poetical.&quot;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://reason.com/archives/2001/02/01/the-poet-as-politician|teideal=The Poet As Politician|údar=Michael Valdez Moses from the February 2001 issue-view article in the Digital Edition|dáta=2001-02-01|language=en|work=Reason.com|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt;

Tháinig méadú ar líon na ndíolacháin ar a [[Leabhar|leabhra]] agus theastaigh ó a [[Foilsitheoireacht|fhoilsitheoirí]] ‘[[:en:Macmillan_Publishers|Macmillan]]’, é seo a [[Caipitleachas|caipitliú]]. Don chéad uair riamh, bhí [[Airgead (eacnamaíocht)|airgead]] aige agus bhí sé ábalta a fiacha a aisíoc agus fiacha a athair a aisíoc freisin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 246-247}}&lt;/ref&gt;

== Meánaois ==
[[Íomhá:Roman Catholic church Vinga.jpg|clé|mion|160x160px|alt=|Cill Phrotastúnach]]
[[Íomhá:Ethel Edith Mannin.jpg|mion|173x173px|alt=|Ethel Mannin]]
Deirtear gur scríobh sé a chuid saothair is fearr i ndiaidh gur bhuaigh sé an duais Nobel, i measc na saothair sin tá ''The Tower'' (1928) agus ''The Winding Stair and Other Poems'' (1933). 

Ó thús [[1925]], bhí [[Sláinte poiblí|sláinte]] Yeats [[Cobhsaitheoirí|cobhsuithe]] agus chríochnaigh sé an chuid is mó dá scríbhneoireacht do, ‘[[:en:A_Vision|A Vision]]’ ([[1925]] a deir an dáta ach taibhsigh siad sa bhliain [[1926]] é, nuair a bheagnach thosaigh Yeats á athscríóbh le haghaidh leagan a dó). Ceapach é mar Seanadóir sa bhliain 1922 don chéad Seanad Eireann agus ceapadh arís é do théarma eile i 1925.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 228-239}}&lt;/ref&gt; Go luath ina buainseilbh, bhí díospóireacht ar an gcolscaradh ar a dúirt sé gur fadhb go phríomhúil í an achrann idir an éiteas [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]] atá ag teacht chun cinn agus an [[An Chinsealacht Phrotastúnach|Chinsealacht Mionlach Phrotastúnach.]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 293}}&lt;/ref&gt;

Nuair a dhiúltaigh an Eaglais Chaitliceach glan athbhreithniú a dhéanamh ar a seasamh i gcoinne an cholscartha, dhearbhaigh an ''[[Irish Times]]'' go gcruthódh aon bheart a chuirfeadh bac dlíthiúil ar cholscaradh deighilt mhór idir Caitlicigh agus Protastúnaigh agus go ndéanfadh sé críochdheighilt na tíre a chriostalú dá bharr.

Mar fhreagra, thug Yeats sraith óráidí inar chuir sé in aghaidh uaillmhianta an [[Rialtas na hÉireann|rialtais]] agus na cléire, uaillmhianta a bhí “quixotically impressive”&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; dar leis. Dar leis, chuirfeadh a mbearta Feachtais na [[An Spáinn|Spáinne]] [[An Mheánaois|Meánaoisí]] i gcuimhne do dhuine. Dúirt sé: &quot;Marriage is not to us a Sacrament, but, upon the other hand, the love of a man and woman, and the inseparable physical desire, are sacred. This conviction has come to us through ancient philosophy and modern literature, and it seems to us a most sacrilegious thing to persuade two people who hate each other...to live together, and it is to us no remedy to permit them to part if neither can re-marry.”&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Cuireadh síos ar an bplé a tharla ina dhiaidh sin mar cheann de bhuaicphointí poiblí Yeats agus, ó thaobh [[Eolaíocht|idé-eolaíochta]] de, thosaigh Yeats ag bogadh ó iolrachas i dtreo na [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|hEaglaise]]. D'éirigh a chuid cainte ní ba ghéire; Rinne Yeats cur síos ar [[Peter Finlay]], [[sagart]] de chuid na [[Íosánach|nÍosánach]], mar fhear a bhí thar a bheith drochbhéasach ar fad. Dúirt sé, agus aiféala air, “It is one of the glories of the Church in which I was born that we have put our Bishops in their place in discussions requiring legislation”. Le linn an ama a chaith sé sa Seanad, thug Yeats rabhadh eile dá chomhghleacaithe: “If you show that this country, southern Ireland, is going to be governed by Roman Catholic ideas and by Catholic ideas alone, you will never get the North...You will put a wedge in the midst of this nation.” Is maith is cuimhin le daoine an abairt seo a dúirt sé maidir lena chomh-[[An Protastúnachas|phrotastúnaigh]] [[Éireannach]]a : “we are no petty people.”&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
[[Íomhá:Pablo Neruda 1963.jpg|clé|mion|152x152px|[[Pablo Neruda]]]]

Tá an chuma ar an scéal gur éirigh Yeats báúil arís leis an gcóras uasaicmeach ag deireadh a shaoil. Tharla seo i ndiaidh [[Cliseadh Wall Street|Chliseadh Wall Street]] agus i ndiaidh [[An Spealta Mhóir]] go háirithe. Mar thoradh orthu siúd, bhí roinnt daoine in amhras maidir le cumas an [[Daonlathas|daonlathais]] dul i ngleic le [[géardúsláin gheilleagracha]]. I ndiaidh dheireadh [[An Chéad Chogadh Domhanda]], d’éirigh sé amhrasach maidir le héifeachtacht [[Daonlathach Caitliceach|rialtais dhaonlathaigh]]. Cheap sé go dtiocfadh athchóiriú polaitiúil trí rialú ollsmachtach san Eoraip. Mar thoradh ar an mbaint a bhí aige níos déanaí le [[Ezra Pound|Pound]], tarraingíodh a aird ar [[Benito Mussolini]]. Léirigh sé ar roinnt ócáidí go raibh meas aige ar Mussolini. Scríobh sé trí amhrán máirseála − nár úsáideadh riamh − do [[Léinte Gorma]] Éireannacha Ghinearáil [[Eoin Duffy.]] Nuair a thug [[Pablo Neruda]] cuireadh dó cuairt a thabhairt ar [[Maidrid|Mhaidrid]] sa bhliain 1937 áfach, d’fhreagair Yeats le litir ag tacú leis an bPoblacht i gcoinne an [[Faisisteachas|Fhaisisteachai]]&lt;nowiki/&gt;s, agus thug sé droim láimhe don Fhaisisteachas i mblianta deiridh a shaoil.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 468}}&lt;/ref&gt;

I ndiaidh dó a bheith aige i 1934 nuair a bhí sé 69 bliain d’aois bhí níos mó fuinnimh aige. Ba léir óna chuid filíochta agus óna dhlúthchaidrimh le mná níos óige ná é, go raibh an tsláinte níos fearr aige. Dos na cúig bliana deireanacha dá shaol, tháinig Yeats air fuinneamh nua follasach ina [[Filíocht|fhilíocht]] agus ina gcaidreamh pearsanta le mná óga.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Norman Haire and the study of sex|url=https://www.worldcat.org/oclc/795702307|publisher=Sydney University Press|date=2012|location=Sydney|oclc=795702307|author=Wyndham, Diana.}}&lt;/ref&gt; Lena linn seo, bhí baint ag Yeats le roinnt caidreamh [[Rómánsachas|rómánsúla]], le cuid mhór daoine: an [[file]]/[[aisteoir]] [[:en:Margot_Ruddock|Margot Ruddock]] agus an [[úrscéalaí]]/[[iriseoir]] agus gnéasaí radacach [[:en:Ethel_Mannin|Ethel Mannin]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/yeats/main.html|teideal=The National Library of Ireland - The Life and Works of William Butler Yeats - Online Exhibition|work=www.nli.ie|dátarochtana=2019-02-13|archivedate=2008-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081212085427/http://www.nli.ie/yeats/main.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 504, 510-511}}&lt;/ref&gt; D’oir an eachtraíocht earótaic d'fhuinneamh cruthaitheach Yeats, mar a d’oir riamh, agus in ainneoin go raibh sé ag dul in aois agus go raibh an tsláinte ag teip air bhí sé fós ina scríbhneoir ilghníomhach. I litir sa bhliain 1935, dúirt Yeats: “I find my present weakness made worse by the strange second puberty the operation has given me, the ferment that has come upon my imagination. If I write poetry it will be unlike anything I have done”.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; I 1936, ghlac sé leis an bpost mar eagarthóir ar an Oxford Book of Modern Verse, 1892–1935.[https://en.wikipedia.org/wiki/Oxford_Book_of_Modern_Verse_1892%E2%80%931935]

=== Bás ===
[[Íomhá:Menton-Côte d'Azur.jpg|clé|mion|120x120px|Menton|alt=]]
[[Íomhá:Roquebrune Place.JPG|mion|200x200px|Roquebrune|alt=]]
Fuair Yeats [[bás]] i Hotel Ideal Ségour, [[:en:Menton|Menton]], [[An Fhrainc]], ar an 28ú [[An tEanáir|Eanáir]] [[1939]], 73 bliain d'aois aige. Adhlacadh é tar éis sochraid discréideach agus príobháideach ag [[:en:Roquebrune-Cap-Martin|Roquebrune-Cap-Martin]]. Rinneadh iarrachtaí ag Roquebrue le rogha a [[Teaghlach|theaghlach]], Yeats a bhogadh ar ais go [[Éireann|hÉireann]], a athscaoileadh mar nach raibh siad cinnte ar a bhféiniúlacht. Rinneadh a [[Corp an duine|chorp]] a dhíadhlaic agus a bhogadh go [[:en:Ossuary|ossuary]] é.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;Letter to Dorothy Wellesley, 17 Meitheamh 1935, {{Cite news|teideal=Yeats’s Second Puberty|url=https://www.nybooks.com/articles/1985/05/09/yeatss-second-puberty/|dáta=1985-05-09|dátarochtana=2019-02-12|language=en|údar=Richard Ellmann}}The New York REview of Books 9 Bealtaine, 1985&lt;/ref&gt;

Bhíodh Yeats agus [[George Moore (úrscéalaí)|George]] ag plé ar a [[Bás|bháis]] go minic agus bhí sé mar mhiansainráite ag Yeats go gcuirfí faoi thalamh é go tapa sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] gan fuaidreamh ar bith. De réir [[George Moore (úrscéalaí)|George]], na [[Focal|focail]] díreach a bhí ráite ná, “If I die bury me up there [at Roquebrune] and then in a year's time when the newspapers have forgotten me, dig me up and plant me in Sligo.&quot;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Jordan|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 114}}&lt;/ref&gt;

I [[Meán Fómhair]] [[1958]], bhogadh [[Corp an duine|chorp]] le Yeats go [[:en:St_Columba's_Church,_Drumcliff|St. Columas Church]], ''[[Droim Chliabh]]'', [[Sligeach]] ar an [[Bád|mbád]] [[:en:Flower-class_corvette|corvette]], [[:en:LÉ_Macha_(01)|Le Macha]],&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 651}}&lt;/ref&gt; [[:en:Irish_Naval_Service|Seirbhís Chabhlaigh na hÉireann]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Foster|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 656}}&lt;/ref&gt; Tógadh a [[:en:Epitaph|feartlaoi]] ós na líonta deireanacha de ‘[[:en:Under_Ben_Bulben|Under Ben Bulben]]”&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Jordan|date=2003|url=|title=|journal=|volume=|issue=|pages=lch, 115}}&lt;/ref&gt; ceann dá dánta deireanacha.

== Stíl ==
[[Íomhá:Yeats Signature.jpg|clé|mion|120x120px|alt=|Síntús le Yeats]]
Meastar go bhfuil Yeats ar cheann de na príomh [[File|filí]] [[Béarla]] sa [[20ú haois|20ú haois]]. Bhí sé ina bhfile [[:en:Symbolism_(arts)|siombailí]], ag úsáid [[Íomhá|íomhánna]] agus struchtúr siombalach tríd is tríd a [[Saothair dhaonna|ghairm bheatha]]. Roghnaigh sé [[Focal|focail]] agus chuir sé le chéile iad ionas go bhfeadfadh siad i dteannta le [[brí]] áirithe, smaointe [[Teibiú|teibí]] a d’fhéadfadh a bheith níos suantasaí agus athshondach. Is gnách gurb iad an úsáid a bhain sé as siombailí&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/wb-yeats-at-150/documents|teideal=WB Yeats|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt; rud éigin fisiceach atá mar an rud í féin chomh maith leis an moladh ar chailíocht eile b’fhéidir neamhábhartha nó tréithe gan am.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Makers of the modern theater: Ibsen [a.o.]|url=http://worldcat.org/oclc/470184991|publisher=McGraw-Hill|date=1961|oclc=470184991|author=Ulanov, Barry}}&lt;/ref&gt;

Go neamhchosúil le [[:en:Modernism|filí eile nua-aimseartha]] a bhain trial as an t[[:en:Free_verse|saorvearsaíocht]], bhí maistreacht bainte amach ag Yeats sna foirmeacha [[Traidisiún Liteartha na nGael|traidisiúnta]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cengage.com/search/showresults.do?N=197+4294904802|teideal=Twentieth-Century Literary Criticism Series - Gale|work=www.cengage.com|dátarochtana=2019-02-12}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Works Of William Blake Volume 1.pdf|clé|mion|175x175px|Obair le Yeats|alt=]]
Tá obair [[Litríocht|litríochta]] le Yeats,&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Yeats|url=http://dx.doi.org/10.3998/mpub.14879|publisher=University of Michigan Press|date=1997|location=Ann Arbor, MI|author=Richard Finneran}}&lt;/ref&gt; a raibh scríofa níos déanaí an-phearsanta ar fad, le trácht ann dá mhac agus dá [[iníon]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=James Longenbach, Stone Cottage: Pound, Yeats &amp; Modernism. (Oxford: Oxford UP, 1988)|url=http://dx.doi.org/10.14354/yjk.2004.22.215|journal=The Yeats Journal of Korea|date=2004-12-31|issn=1226-4946|pages=215–218|volume=22|doi=10.14354/yjk.2004.22.215|author=Young Suck Rhee}}&lt;/ref&gt; sna fiche bhliain deireanacha, chomh maith le meabhrú ar a thaithí ag fás d’aois&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Yeats and the logic of formalism|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.44-0154|journal=Choice Reviews Online|date=2006-09-01|issn=0009-4978|pages=44–0154-44-0154|volume=44|issue=01|doi=10.5860/choice.44-0154}}&lt;/ref&gt; sa dán, ‘[[:en:The_Circus_Animals'_Desertion|The Circus Animals' Desertion’]],&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;blockquote&gt;“Now that my ladder's gone

I must lie down where all the ladders start

In the foul [[:en:Rag-and-bone_man|rag and bone]] shop of the heart.”&lt;/blockquote&gt;

Tá tionchar an nua-aoiseachais ar a shaothar le sonrú ar an tslí ar thréig sé friotal fileata gnásúil a luathshaothair ar mhaithe le teanga níos géire agus le cur chuige níos dírí chun a chuid téamaí a chur in iúl. Is teanga agus cur chuige iad seo atá le sonrú níos mó ar fhilíocht agus ar dhrámaí dá chuid le linn a lárthréimhse. Cuimsítear na himleabhair seo a leanas sa tréimhse sin: In the Seven Woods, Responsibilities agus The Green Helmet. [[Íomhá:Letter from W B Yeats to Ezra Pound July 1918.jpg|mion|120x120px|Litir go [[Ezra Pound|hEzra Pound]]|alt=]]Le linn 1929, d’fhan sé ag Thoor Ballylee den uair dheireanach, gar don Ghort i gContae na Gaillimhe (áit a raibh teach samhraidh ag Yeats ó 1919). Chaith sé an chuid is mó dá shaol ina dhiaidh sin ina chónaí thar sáile, ach mar sin féin, léasaigh sé Teach Riversdale i Ráth Fearnáin, bruachbhaile i mBaile Átha Cliath, i 1932. Scríobh sé go rafar i mblianta deiridh a shaoil agus d’fhoilsigh sé filíocht, drámaí agus prós. Sa bhliain 1938, d’fhreastail sé ar Amharclann na Mainistreach den uair dheireanach chun céad léiriú a dhráma Purgatory a fheiceáil. Foilsíodh a ''Autobiographies of William Butler Yeats'' an bhliain chéanna.
[[Íomhá:Scene From Cathleen Ni Houlihan - Project Gutenberg eText 19028.jpg|clé|mion|120x120px|'Cathleen Ní Houlihan,' drama Béaloideas le Yeats]]

Bhain luathfhilíocht Yeats go mór le miotaseolaíocht agus le [[béaloideas]] [[Béaloideas na hÉireann|na hÉireann]] ach ba mhó a bhain a shaothar ní ba dhéanaí le saincheisteanna nua-aoiseacha agus tháinig athrú ollmhór ar a stíl. Is féidir a shaothar a roinnt i dtrí thréimhse ghinearálta. Tá fíorthon réamh-Rafaeilíteach le sonrú ar a chuid luathdhánta. Tá siad ornáideach ar bhealach féin-chomhfhiosach agus, in amanna, de réir léirmheastóirí neamhbháúla, is dánta craptha iad. Ba dánta eipice a bhí á scríobh ag Yeats nuair a thosaigh sé ar dtús, dánta mar “The Isle of Statues” agus “The Wanderings of Oisin”. I ndiaidh dó “The Wanderings of Oisin” a chríochnú ní dhearna sé iarracht dán fada eile a chumadh. Is liricí iad a chuid luathdhánta eile ar théamaí an ghrá nó ar ábhair mhistiúla agus rúndiamhra. Le linn a lárthréimhse, thréig Yeats nádúr réamh-Rafaeilíteach a luathshaothair agus rinne sé iarracht stíl [[Landor i|Landor]] a ghlacadh chuige féin agus a bheith ag trácht ar an tsochaí go híorónta ina chuid scríbneoireachta. Dfhéadfadh léirmheastóirí a dtaitníonn saothar a lárthréimhse leo a rá gur saothar é a bhfuil rithimí lúbacha agus láidre ann, saothar a bhfuil an nua-aoiseachas le sonrú go géar air uaireanta. Ceapann léirmheastóiri eile áfach, gur dánta laga neamhshuimiúla iad na dánta seo ó thaobh cumhacht samhlaíochta de. Fuair Yeats inspreagadh samhlaíochta nua dá shaothar níos déanaí ón gcóras mistiúil a bhí sé á dhéanamh amach aige dó féin faoi thionchar an spioradáltachais. I mbealaí éagsúla, is ag filleadh ar fhís a shaothair ní ba luaithe atá Yeats san fhilíocht seo. Déantar an deighilt idir fear an chlaímh a bhfuil a intinn gafa le cúrsaí an tsaoil, agus an fear spioradálta diaganta, téama “The Wanderings of Oisin”, a mhacasamhlú in “A Dialogue Between Self and Soul”.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
[[Íomhá:Portrait de Picasso, 1908.jpg|mion|167x167px|[[Pablo Picasso]]]]

Maíonn léirmheastóirí áirithe go léirítear an targhabháil ón 19ú haois go nua-aoiseachas an 20ú haois i bhfílíocht Yeats mar a léirítear i bpéintéireacht [[Pablo Picasso]]. Ceistíonn léirmheastóirí eile an raibh mórán cosúlachta idir saothar Yeats níos déanaí agus nua-aoisithe leithéidí [[Ezra Pound]] agus T.S. Eliot i ndáiríre. Mheas nua-aoisithe gur chaoineadh i leith mheath shibhialtacht na hEorpa de nádúr Eliot é an dán cáiliúil sin “The Second Coming”. Léirigh léirmheastóirí ní ba dhéanaí, áfach, gur dán é seo atá bunaithe ar theoiricí mistiúla apacailipteacha Yeats agus, dá bharr sin, go léiríonn an dán intinn atá faoi thionchar na 1890idí. Thosaigh a chnuasaigh filíochta is tábhachtaí le The Green Helmet (1910) agus Responsibilities (1914). Maidir le híomháineachas, ba ghonta agus ba chumhachtaí a d’éirigh filíocht Yeats de réir mar a chuaigh sé in aois. Tá roinnt de na híomhánna is cumhachtaí i bhfilíocht an 20ú haois sna dánta The Tower (1928), The Winding Stairs (1929), agus New Poems (1938); admhaítear i gcoitinne gurb iad na dánta in Last Poems ar na cinn is fearr a scríobh sé riamh.

Bhí an-suim ag Yeats i gcúrsaí mistiúla, is é sin i gcreidiúintí Diasúnachta Hiondúigh agus i gcúrsaí diamhaire agus bhí an t-ábhar seo mar phríomhbhonn ag a chuid filíochta déanaí. Tá léirmheastóirí áirithe in amhras faoi inchreidteacht intleachtúil na filíochta seo. Chun meitifisic shaothair dhéanacha Yeats a thuiscint is gá iad a léamh i gcomhthéacs a chórais de bhunphrionsabail rúndiamhra atá in A Vision (1925).
Tá an dán “The Second Coming”, dán a scríobh sé in 1920, ar an bhfoinse íomhánna is cumhachtaí faoin bhfichiú haois.

== Oidhreacht ==
[[Íomhá:Royal-Palace-Stockholm.jpg|mion|150x150px|An Pálás Ríoga|alt=]]
[[Íomhá:Sligo-Statue de Yeats devant la Bank of Ulster.JPG|mion|120x120px|Dealbh Yeats|alt=|clé]]Dealbh Yeats i m[[Sligeach|Baile Sligeach]], leis an [[Dealbhóireacht|dealbhóir]] [https://rowangillespie.net/ Rowan Gillespie] (1984). [[Tógálacht|Tógadh]] é taobh amuigh de [[:en:Ulster_Bank|Bhainc Uladh]] ag cúinne Sráid Stiabhna agus Bóthar Markievecs. Dúirt Yeats go raibh [[:en:Stockholm_Palace|An Pálás Ríoga]] i [[Stócólm|Stocólm]] cosúil le Banc Uladh i [[Sligeach]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://atriptoireland.com/2014/07/08/sligo-w-b-yeats-statue/|teideal=Sligo: W.B. Yeats Statue|dáta=2014-07-08|language=en-US|work=A Trip to Ireland|dátarochtana=2019-02-12|archivedate=2018-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180503041542/http://atriptoireland.com/2014/07/08/sligo-w-b-yeats-statue/}}&lt;/ref&gt;

Trasna an [[Abhainn|abhann]], tá [[foirgneamh]] cuimhneacháin Yeats, agus tá [https://www.yeatssociety.com/ Cumann Yeats Shligigh] lonnithe ann.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Yeats's Second &quot;Vision&quot;: Berkeley, Coleridge, and the Correspondence with Sturge Moore|url=http://dx.doi.org/10.2307/3726410|journal=The Modern Language Review|date=1981-04|issn=0026-7937|pages=273|volume=76|issue=2|doi=10.2307/3726410|author=Grosvenor E. Powell}}&lt;/ref&gt;

== Foinsí ==

*[[:en:Brian_Cleeve|Cleeve, Brian]] (1972). ''W. B. Yeats and the Designing of Ireland's Coinage''. New York: Dolmen Press. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources?isbn=0-85105-221-5 0-85105-221-5]
* Doody, Noreen (2018). The Influence of Oscar Wilde on W. B. Yeats: &quot;An Echo of Someone Else's Music&quot;. Palgrave Macmillan. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-3-319-89547-5|978-3-319-89547-5.]]
*[[:en:Richard_Ellmann|Ellmann, Richard]] (1948). ''Yeats: The Man and the Masks''. New York: Macmillan.
*[[:en:R._F._Foster_(historian)|Foster, R. F.]] (1997). [https://books.google.co.uk/books?id=FThRtAEACAAJ ''W. B. Yeats: A Life, Vol. I: The Apprentice Mage''.] Oxford University Press. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-19-288085-3|0-19-288085-3]]
*[[:en:R._F._Foster_(historian)|Foster, R. F.]] (2003). ''[https://books.google.co.uk/books?id=NsDu2yMAADsC W. B. Yeats: A Life, Vol. II: The Arch-Poet] 1915–1939''. Oxford University Press. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-19-818465-4|0-19-818465-4]]
*[[:en:Joseph_Maunsel_Hone|Hone, Joseph]] (1943). ''W. B. Yeats, 1865–1939''. New York: Macmillan Publishers. [[:en:OCLC|OCLC]] [https://www.worldcat.org/title/wb-yeats-1865-1939/oclc/35607726 35607726]
* J[[:en:Anthony_J._Jordan|ordan Anthony J]]. (1997). ''Willie Yeats &amp; The Gonne-MacBrides''. Westport Books [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-9524447-1-2|0-9524447-1-2]]
*[[:en:Anthony_J._Jordan|Jordan, Anthony J]]. (2000). ''The Yeats Gonne MacBride Triangle''. Westport Books [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-9524447-4-7|0-9524447-4-7]]
*[[:en:Anthony_J._Jordan|Jordan, Anthony J]]. (2003). ''W. B. Yeats: Vain, Glorious, Lout – A Maker of Modern Ireland''. Westport Books. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-9524447-2-0|0-9524447-2-0]]
*[[:en:Anthony_J._Jordan|Jordan, Anthony J]]. (2013). ''Arthur Griffith with James Joyce &amp; WB Yeats – Liberating Ireland'' Westport Books. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-0-9576229-0-6|978-0-9576229-0-6]].
*[[:en:Michael_O'Neill_(academic)|O'Neill, Michael]] (2003). Routledge Literary Sourcebook on the Poems of W. B. Yeats. Routledge. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] 0-415-23475-1.
* Ryan, Philip B. (1998). ''The Lost Theatres of Dublin''. Wiltshire: The Badger Press. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-9526076-1-1|0-9526076-1-1]]
* Yeats, W. B. (1994). The Collected Poems of W. B. Yeats. Wordsworth Poetry Library. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/1-85326-454-7|1-85326-454-7.]]

== Léitheoireacht ==

* Igoe, Vivien (1994). ''A Literary Guide to Dublin''. Methuen Publishing. [[:en:International_Standard_Book_Number|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-413-69120-9|0-413-69120-9]]
*[[:en:James_Longenbach|Longenbach, James]] (1988). ''Stone Cottage: Pound, Yeats, and Modernism''. Oxford University Press. I[[:en:International_Standard_Book_Number|SBN]] [[:en:Special:BookSources/0-19-506662-6|0-19-506662-6]]
* Yeats, W. B. (1900). &quot;[http://www.yeatsvision.com/Shelley.html The Philosophy of Shelley's Poetry]&quot;, in ''Essays and Introductions'', 1961. New York: Macmillan Publishers. [[:en:OCLC|OCLC]] [https://www.worldcat.org/title/essays-and-introductions/oclc/362823 362823]

== Naisc Sheachtracha ==

*[[Íomhá:Commons-logo.svg|22x22px|Commons-logo]] Meáin a bhaineann le [[c:Category:William_Butler_Yeats|William Butler Yeats]] ag Wikimedia Commons
*[[Íomhá:Wikisource-logo.svg|17x17px|Wikisource-logo]] Obair atá scríofa ag nó faoi [[wikisource:Author:William_Butler_Yeats|William Butler Yeats]] ag Wikisource
* Taispeántas [http://www.nli.ie/yeats/ Leabharlann Náisiúnta na hÉireann, ''Yeats: The Life and Works of William Butler Yeats''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203220551/http://www.nli.ie/yeats/ |date=2007-02-03 }}
*[http://www.gutenberg.org/ebooks/authors/search/?query=Yeats,+W.+B.+(William+Butler) Saothar le W. B. Yeats] ag [[:en:Project_Gutenberg|Project Gutenberg]]
*[https://www.poets.org/poetsorg/poet/w-b-yeats William Butler Yeats: Próifíl agus Dánta ag Poets.org]
*[https://archives.lib.siu.edu/index.php?p=core%2Fsearch&amp;q=%22William+Butler+Yeats%22&amp;content=1 Comhfhreagras Yeats' agus taifid chartlainne eile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818132544/http://archives.lib.siu.edu/index.php?p=core%2Fsearch&amp;q=%22William+Butler+Yeats%22&amp;content=1 |date=2016-08-18 }} ag Southern Illinois University Carbondale, Special Collections Research Center
*[http://www.agsm.edu.au/bobm/Stanford/ Taifeadtaí de 24 léacht] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827214858/http://www.agsm.edu.au/bobm/Stanford/ |date=2016-08-27 }} a thug [Donald https://en.wikipedia.org/wiki/Donald Davie Donald Davie] ag Stanford i 1975 faoi W. B. Yeats
*[https://bc-primo.hosted.exlibrisgroup.com/primo-explore/fulldisplay?docid=ALMA-BC21323260060001021&amp;context=L&amp;vid=bclib_new&amp;search_scope=lib_BURNS&amp;tab=bcl_only&amp;lang=en_US Bailiúchán Boston College de pháipéir teaghlaigh Yeats] ag John J. Burns Library, [[:en:Boston_College|Boston College]]
*[https://www.bbc.co.uk/programmes/p00548b3 Yeats and Mysticism], BBC Raidió 4 plé le Roy Foster, Warwick Gould agus Brenda Maddox (''In Our Time'', 31 January 2002)
*[https://www.bbc.co.uk/programmes/b009twvd Yeats and Irish Politics], BBC Raidió 4 plé le Roy Foster, Fran Brearton &amp; Warwick Gould (''In Our Time'', Apr. 17, 2008)

== Saothar ==
=== Filíocht ===

* 1886 - Mosada
*1889 - The Wanderings of Oisin and Other Poems
* 1891 - John Sherman and Dhoya
* 1892 - The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics
* 1894 - The Land of Heart's Desire
* 1895 - Poems
*[[Íomhá:Grave of W. B. Yeats; Drumecliff, Co Sligo.jpg|mion|Drumcliff, Sligeach]]1897 - The Secret Rose
* 1899 - The Wind Among the Reeds
* 1900 - The Shadowy Waters
* 1902 - Cathleen Ní Houlihan
* 1903 - In the Seven Woods
* 1910 - The Green Helmet and Other Poems
* 1912 - The Cutting of an Agate
* 1913 - Poems Written in Discouragement
* 1914 - Responsibilities
* 1917 - The Wild Swans at Coole
* 1921 - Michael Robartes and the Dancer
* 1921 - Four Plays for Dancers
* 1924 - The Cat and the Moon
* 1927 - October Blast
* 1928 - The Tower
* 1929 - The Winding Stair
* 1933 - The Winding Stair and Other Poems
* 1934 - Collected Plays
* 1935 - A Full Moon in March
* 1938 - New Poems

[[Íomhá:William_Butler_Yeats_by_John_Butler_Yeats_1900.jpg|200px|thumb|Portráid de W. B. Yeats ón bhliain 1900 (pictiúr lena dheartháir, [[John Butler Yeats]])]]

=== Saothair eile ===

* 1888 - Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry
* 1891 - Representative Irish Tales
* 1892 - Irish Faerie Tales
* 1893 - The Celtic Twilight
* 1907 - Discoveries
* 1903 - Ideas of Good and Evil
* 1916 - Reveries Over Childhood and Youth
* 1918 - Per Amica Silentia Lunae
* 1921 - Four Years
* 1925 - A Vision
* 1926 - Estrangement
* 1926 - Autobiographies

&lt;br /&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Navbox
| name      = W. B. Yeats
| state     = {{{state|expanded}}}
| title     = [[W. B. Yeats]]
| listclass = hlist

| group1 = Dánta
| list1=

   {{navbox|subgroup
   | group1     = Imleabhra
   | list1      =

*''[[The Wanderings of Oisin and Other Poems]]'' (1889)
*''[[The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics]]'' (1892)
*''[[In the Seven Woods]]'' (1903)
*''[[Responsibilities and Other Poems]]'' (1916)
*''[[The Wild Swans at Coole]]'' (1919)
*''[[Michael Robartes and the Dancer]]'' (1921)
*''[[The Tower (book)|The Tower]]'' (1928)
*''[[The Winding Stair and Other Poems]]'' (1933)

   | group2     = Dánta
   | list2      =

*&quot;[[Aedh Wishes for the Cloths of Heaven]]&quot;
*&quot;[[An Irish Airman Foresees His Death]]&quot;
*&quot;[[Adam's Curse (poem)|Adam's Curse]]&quot;
*&quot;[[Blood and the Moon]]&quot;
*&quot;[[The Circus Animals' Desertion]]&quot;
*&quot;[[Down by the Salley Gardens]]&quot;
*&quot;[[A Drunken Man's Praise of Sobriety]]&quot;
*&quot;[[Easter, 1916]]&quot;
*&quot;[[Ego Dominus Tuus]]&quot;
*&quot;[[In Memory of Eva Gore-Booth and Con Markiewicz]]&quot;
*&quot;[[Lake Isle of Innisfree]]&quot;
*&quot;[[On being asked for a War Poem]]&quot;
*&quot;[[Politics (poem)|Politics]]&quot;
*&quot;[[A Prayer for My Daughter]]&quot;
*&quot;[[Remorse for Intemperate Speech]]&quot;
*&quot;[[The Rose of Battle]]&quot;
*&quot;[[The Rose Tree (poem)|The Rose-Tree]]&quot;
*&quot;[[Sailing to Byzantium]]&quot;
*&quot;[[September 1913]]&quot;
*&quot;[[Song of the Old Mother]]&quot;
*&quot;[[The Fiddler of Dooney]]&quot;
*&quot;[[The Gift of Harun Al-Raschid]]&quot; 
*&quot;[[The Scholars (poem)|The Scholars]]&quot;
*&quot;[[The Second Coming (poem)|The Second Coming]]&quot;
*&quot;[[The Song of the Happy Shepherd]]&quot;
*&quot;[[The Stolen Child]]&quot;
*&quot;[[Swift's Epitaph]]&quot;
*&quot;[[To the Rose upon the Rood of Time]]&quot;
*&quot;[[The Tower (poem)|The Tower]]&quot;
*&quot;[[Under Ben Bulben]]
*&quot;[[The Wanderings of Oisin]]&quot;
*&quot;[[The Wild Swans at Coole (poem)|The Wild Swans at Coole]]&quot;
   }}

| group2 = Dramaíocht
| list2=
*''[[Mosada]]'' (1886)
*''[[The Land of Heart's Desire]]'' (1894)
*''[[Diarmuid and Grania]]'' (1901)
*''[[Cathleen ni Houlihan]]'' (1902)
*''[[On Baile's Strand]]'' (1903)
*''[[The Countess Cathleen]]'' (1911)
*''[[At the Hawk's Well]]'' (1916)
*''[[The Resurrection (play)|The Resurrection]]'' (1927)
*''[[Purgatory (drama)|Purgatory]]'' (1938)

| group3 = Dánta
| list3=

| group5 = Obair eile
| list5=
*''[[A Vision]]'' (1925)
* &quot;[[The Curse of the Fires and of the Shadows]]&quot;
*''[[Oxford Book of Modern Verse 1892–1935]]'' (editor)

| group6 = Daoine
| list6=
*[[John Butler Yeats]] (father)
*[[Susan Pollexfen]] (mother)
*[[Jack Butler Yeats]] (brother)
*[[Elizabeth Yeats]] (sister)
*[[Lily Yeats]] (sister)
*[[Maud Gonne]] (lover)
*[[Georgie Hyde-Lees]] (wife)
*[[Anne Yeats]] (daughter)
*[[Michael Yeats]] (son)

| group7 = Gaolmhar
| list7=
*[[W. B. Yeats bibliography]]
*[[Rhymers' Club]]
*[[Dun Emer Press]]
**[[Cuala Press]]
*''[[An Appointment with Mr Yeats]]''
*&quot;[[Troy (song)|Troy]]&quot;
*[[Thoor Ballylee]]
*[[Samhain (magazine)|''Samhain'' magazine]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{DEFAULTSORT:Yeats, W. B.}}
[[Category:Irish writer navigational boxes]]
[[Category:Dramatist and playwright navigational boxes]]
[[Category:Poet navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;
&lt;br /&gt;
{{Navbox
| name      = Dánta Éireannacha
| title     = [[Dánta Éireannacha]]
| listclass = hlist
| state     = {{{state|}}}

| group1 = Topaicí
| list1  = 
*[[Irish poetry]]
*[[Ollamh Érenn|Chief Ollam of Ireland]]
*[[Irish bardic poetry]]
*[[Irish Literary Revival]]
*[[Dindsenchas|Metrical Dindshenchas]]
*[[Contention of the bards]]
*[[Aisling]]
*[[Weaver Poets]]
*''[[An Gúm]]''
*[[Kildare Poems]]
*[[Táin Bó Cúailnge]]

| group2 = Filí
| list2  = 
  {{Navbox|subgroup
  | group1 = Bardach
  | list1  = 
*[[Mael Ísu Ua Brolcháin]]
*[[Muircheartach Ó Cobhthaigh]]
*[[Gilla Mo Dutu Úa Caiside]]
*[[Baothghalach Mór Mac Aodhagáin]]
*[[Giolla Brighde Mac Con Midhe]]
*[[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]]
*[[Flann mac Lonáin]]
*[[Donnchadh Mór Ó Dálaigh]]
*[[Lochlann Óg Ó Dálaigh]]
*[[Fear Flaith Ó Gnímh]]
*[[Mathghamhain Ó hIfearnáin]]
*[[Cormac Mac Con Midhe]]
*[[Eoghan Carrach Ó Siadhail]]
*[[Fear Feasa Ó'n Cháinte]]
*[[Tadhg Olltach Ó an Cháinte]]
*[[Eochaidh Ó hÉoghusa]]
*[[Proinsias Ó Doibhlin]]
*[[Tarlach Rua Mac Dónaill]]
*[[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]]
*[[Tadhg Dall Ó hÚigínn]]
*[[Niníne Éces]]
*[[Colmán of Cloyne]]
*[[Cináed ua hArtacáin]]
*[[Muireadhach Albanach Ó Dálaigh]]
*[[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]]
*[[Máeleoin Bódur Ó Maolconaire]]
*[[Diarmaid Mac an Bhaird]]
*[[Cú Choigcríche Ó Cléirigh]]
*[[Dallán Forgaill]]
*[[Óengus of Tallaght]]
*[[Sedulius Scottus]]
*[[Dungal of Bobbio|Saint Dungal]]
*[[Maol Sheachluinn na n-Uirsgéal Ó hÚigínn]]
*[[Philip Ó Duibhgeannain]]

  | group2 = 15ú/16ú hAois
  | list2  = 
*[[Tomás Ó Cobhthaigh]]

  | group3 = 17ú hAois
  | list3  = 
*[[Dáibhí Ó Bruadair]]
*[[Piaras Feiritéar]]
*[[Aogán Ó Rathaille]]

  | group4 = 18ú hAois
  | list4  = 
*[[Aogán Ó Rathaille]]
*[[Brian Merriman]]
*[[Jonathan Swift]]
*[[Oliver Goldsmith]]
*[[John Hewitt (poet)|John Hewitt]]

  | group5 = 19ú hAois
  | list5 = 
*[[Thomas Moore]]
*[[Charles Gavan Duffy]]
*[[James Clarence Mangan]]
*[[Samuel Ferguson]]
*[[William Allingham]]
*[[Douglas Hyde]]
*[[James Henry (poet)|James Henry]]
*[[Antoine Ó Raifteiri]]
*[[Aeneas Coffey]]
*[[Robert Dwyer Joyce]]
*[[Thomas Davis (Young Irelander)|Thomas Davis]]
*[[Jane Wilde|Speranza]]
*[[Katharine Tynan]]
*[[Oscar Wilde]]

  | group6 = 20ú hAois
  | list6  = 
*[[James Joyce]]
*[[Patrick Pearse]]
*[[Joseph Plunkett]]
*[[Thomas MacDonagh]]
*[[Francis Ledwidge]]
*[[Padraic Colum]]
*[[F. R. Higgins]]
*[[Austin Clarke (poet)|Austin Clarke]]
*[[Samuel Beckett]]
*[[Brian Coffey]]
*[[Denis Devlin]]
*[[Thomas MacGreevy]]
*[[Blanaid Salkeld]]
*[[Mary Devenport O'Neill]]
*[[Patrick Kavanagh]]
*[[John Hewitt (poet)|John Hewitt]]
*[[Louis MacNeice]]
*[[Máirtín Ó Direáin]]
*[[Seán Ó Ríordáin]]
*[[Máire Mhac an tSaoi]]
*[[Michael Hartnett]]
*[[Gabriel Rosenstock]]
*[[Nuala Ní Dhomhnaill]]
*[[Micheál Mac Liammóir]]
*[[Robert Greacen]]
*[[Roy McFadden]]
*[[Padraic Fiacc]]
*[[John Montague (poet)|John Montague]]
*[[Michael Longley]]
*[[Derek Mahon]]
*[[Seamus Heaney]]
*[[Paul Muldoon]]
*[[Thomas Kinsella]]
*[[Michael Smith (poet)|Michael Smith]]
*[[Trevor Joyce]]
*[[Geoffrey Squires]]
*[[Augustus Young]]
*[[Randolph Healy]]
*[[John Jordan (poet)|John Jordan]]
*[[Paul Durcan]]
*[[Basil Payne]]
*[[Eoghan Ó Tuairisc]]
*[[Patrick Galvin]]
*[[Cathal Ó Searcaigh]]
*[[Bobby Sands]]
*[[Rita Ann Higgins]]
*[[Eavan Boland]]
*[[Eiléan Ní Chuilleanáin]]
*[[Medbh McGuckian]]
*[[Paula Meehan]]
*[[Dennis O'Driscoll]]
*[[Seán Dunne (poet)|Seán Dunne]]
*[[Anthony Cronin]]
*[[W. F. Marshall]]
*[[W. B. Yeats]]

  | group7 = 21ú hAois
  | list7 = 
*[[Thomas McCarthy (poet)|Thomas McCarthy]]
*[[John Ennis (poet)|John Ennis]]
*[[Pat Boran]]
*[[Mairéad Byrne]]
*[[Ciaran Carson|Ciarán Carson]]
*[[Patrick Chapman]]
*[[Harry Clifton]]
*[[Tony Curtis (Irish poet)|Tony Curtis]]
*[[Pádraig J. Daly]]
*[[Gerald Dawe]]
*[[Greg Delanty]]
*[[Eamon Grennan]]
*[[Vona Groarke]]
*[[Seamus Heaney]]
*[[Pat Ingoldsby]]
*[[Brendan Kennelly]]
*[[Hugh McFadden (poet)|Hugh McFadden]]
*[[Sinéad Morrissey]]
*[[Gerry Murphy (poet)|Gerry Murphy]]
*[[Bernard O'Donoghue]]
*[[Conor O'Callaghan]]
*[[Caitriona O'Reilly]]
*[[Justin Quinn]]
*[[Maurice Riordan]]
*[[Maurice Scully]]
*[[William Wall (writer)|William Wall]]
*[[Catherine Walsh (poet)|Catherine Walsh]]
  }}

| group3 = Dánta
| list3  = 
  {{Navbox|subgroup
  | group1 = Duanaireachtaí
  | list1  = 
*''[[Faber Book of Irish Verse]]''

  | group2 = Eipiciúil
  | list2  = 
*''[[The Wanderings of Oisin]]''

  | group3 = Bardach
  | list3  = 
*[[Timna Cathaír Máir Caithréim Cellaig]]
*[[Le dís cuirthear clú Laighean]]
*[[Is acher in gaíth in-nocht...]]
*[[Is trúag in ces i mbiam]]
*[[Sen dollotar Ulaid ...]]
*[[Sorrow is the worst thing in life ...]]
*[[An Díbirt go Connachta]]
*[[Foraire Uladh ar Aodh]]
*[[A aonmhic Dé do céasadh thrínn]]
*[[A theachtaire tig ón Róimh]]
*[[An sluagh sidhe so i nEamhuin?]]
*[[Cóir Connacht ar chath Laighean]]
*[[Dia libh a laochruidh Gaoidhiol]]
*[[Pangur Bán]]
*[[Liamuin]]
*[[Buile Shuibhne]]
*''[[The Prophecy of Berchán]]''
*[[Bean Torrach, fa Tuar Broide]]

  | group4 = 18ú hAois
  | list4  = 
*''[[The Traveller (poem)|The Traveller]]''
*''[[Suantraí dá Mhac Tabhartha]]''
*''[[Mná na hÉireann]]''

  | group5 = 19ú hAois
  | list5  = 
*''[[Tone's Grave]]''
*[[The Wind That Shakes the Barley]]

  | group6 = Comhaimseartha
  | list6  = 
*''[[Love Songs of Connacht]]''
*[[Hi Uncle Sam]]
*''[[Meeting The British]]''
*''[[Horse Latitudes (poetry collection)|Horse Latitudes]]''
*''[[Sweeney Astray]]''
*''[[Prayer Before Birth]]''
*''[[D-Day (poem)|D-Day]]''
  }}

| group4 = Eagraíochtaí
| list4  = 
*[[Poetry Ireland]]

| group5 = Foilseacháin
| list5  = 
*''[[Poetry Ireland Review]]''
*''[[The Lace Curtain]]''

| group6 = Imeachtaí
| list6  = 
*[[SoundEye Festival]]

| below = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Ireland templates]]
[[Category:Poetry navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;

{{navbox
| name      = Duais Nobel na Litríochta
| title     = [[Liosta de na Filí Cúirte Nobel na Litríochta|Laureates]] den [[Nobel Prize in Literature]]
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}
| bodyclass = hlist

| group1  = 1901–1925
| list1   = 
*  [[Sully Prudhomme]]
* [[Theodor Mommsen]]
* [[Bjørnstjerne Bjørnson]]
*  [[Frédéric Mistral]] / [[José Echegaray]]
*  [[Henryk Sienkiewicz]]
*  [[Giosuè Carducci]]
*  [[Rudyard Kipling]]
*  [[Rudolf Christoph Eucken|Rudolf Eucken]]
* [[Selma Lagerlöf]]
*  [[Paul Heyse]]
* [[Maurice Maeterlinck]]
* [[Gerhart Hauptmann]]
*  [[Rabindranath Tagore]]
* 
* [[Romain Rolland]]
* [[Verner von Heidenstam]]
* [[Karl Adolph Gjellerup|Karl Gjellerup]] / [[Henrik Pontoppidan]]
* 
* [[Carl Spitteler]]
* [[Knut Hamsun]]
* [[Anatole France]]
* [[Jacinto Benavente]]
*  [[W. B. Yeats]]
*  [[Władysław Reymont]]
*  [[George Bernard Shaw]]

| group2  = 1926–1950
| list2   = 
* [[Grazia Deledda]]
*  [[Henri Bergson]]
*  [[Sigrid Undset]]
*  [[Thomas Mann]]
* [[Sinclair Lewis]]
* [[Erik Axel Karlfeldt]]
*  [[John Galsworthy]]
*  [[Ivan Bunin]]
*  [[Luigi Pirandello]]
* 
* [[Eugene O'Neill]]
* [[Roger Martin du Gard]]
*  [[Pearl S. Buck]]
*  [[Frans Eemil Sillanpää]]
* 
* 
* 
* 
*  [[Johannes V. Jensen]]
* [[Gabriela Mistral]]
*  [[Hermann Hesse]]
*  [[André Gide]]
*  [[T. S. Eliot]]
*  [[William Faulkner]]
*

| group3  = 1951–1975
| list3   = 
* [[Pär Lagerkvist]]
*  [[François Mauriac]]
*  [[Winston Churchill]]
* [[Ernest Hemingway]]
* [[Halldór Laxness]]
* [[Juan Ramón Jiménez]]
* [[Albert Camus]]
*  [[Boris Pasternak]]
*  [[Salvatore Quasimodo]]
*  [[Saint-John Perse]]
*  [[Ivo Andrić]]
*  [[John Steinbeck]]
*  [[Giorgos Seferis]]
*  ''[[Jean-Paul Sartre]] (dhiúltaigh dámhachtain)''
*  [[Mikhail Sholokhov]]
* [[Shmuel Yosef Agnon]] / [[Nelly Sachs]]
* [[Miguel Ángel Asturias]]
*  [[Yasunari Kawabata]]
* [[Samuel Beckett]]
*  [[Aleksandr Solzhenitsyn]]
*  [[Pablo Neruda]]
* [[Heinrich Böll]]
*  [[Patrick White]]
* [[Eyvind Johnson]] / [[Harry Martinson]]
* [[Eugenio Montale]]

| group4  = 1976–2000
| list4   = 
* [[Saul Bellow]]
* [[Vicente Aleixandre]]
* [[Isaac Bashevis Singer]]
* [[Odysseas Elytis]]
*  [[Czesław Miłosz]]
*  [[Elias Canetti]]
*  [[Gabriel García Márquez]]
*  [[William Golding]]
*  [[Jaroslav Seifert]]
*  [[Claude Simon]]
* [[Wole Soyinka]]
*  [[Joseph Brodsky]]
* [[Naguib Mahfouz]]
* [[Camilo José Cela]]
*  [[Octavio Paz]]
*  [[Nadine Gordimer]]
*  [[Derek Walcott]]
*  [[Toni Morrison]]
*  [[Kenzaburō Ōe]]
* [[Seamus Heaney]]
*  [[Wisława Szymborska]]
*  [[Dario Fo]]
*  [[José Saramago]]
* [[Günter Grass]]
*  [[Gao Xingjian]]

| group5  = 2001–i láthair
| list5   = 
*  [[V. S. Naipaul]]
* [[Imre Kertész]]
*  [[J. M. Coetzee]]
* [[Elfriede Jelinek]]
* [[Harold Pinter]]
* [[Orhan Pamuk]]
*  [[Doris Lessing]]
*  [[J. M. G. Le Clézio]]
* [[Herta Müller]]
* [[Mario Vargas Llosa]]
* [[Tomas Tranströmer]]
* [[Mo Yan]]
* [[Alice Munro]]
* [[Patrick Modiano]]
*  [[Svetlana Alexievich]]
*  [[Bob Dylan]]
* [[Kazuo Ishiguro]]
* {{color|darkgrey|{{smaller|2018}}}}

}}&lt;noinclude&gt;
[[Catagóir:Nobel Prize templates|Literature]]
[[Catagóir:Nobel Prize in Literature|*]]
[[Category:Literature award navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;
&lt;br /&gt;{{Navbox
|name       = Baill den Seanad 1925
|state      = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|title      = &lt;small&gt;&amp;laquo; ''[[Template:Members of the 1922 Seanad|1922 Seanad]]'' &amp;laquo;&lt;/small&gt; &amp;nbsp; &lt;span style=&quot;padding:0 4.5em&quot;&gt;[[Baill den Seanad 1925|Baill de Seanad Éireann 1925]] (1925–28)&lt;/span&gt; &lt;small&gt;&amp;raquo; ''[[Template:Members of the 1928 Seanad|1928 Seanad]]'' &amp;raquo;&lt;/small&gt;
|bodyclass  = hlist

|above      = 
* '''[[Cathaoirleach]]''' [[James Campbell, 1st Baron Glenavy|Lord Glenavy]] (Ind) 
* '''[[Ceannaire an tSeanaid]]''' name (party)

|group1 = Tofa i 1925
|list1  =
  {{Navbox|subgroup
    |groupwidth = 6em| groupstyle =  font-weight:normal;

    |group1 = 6 bliana
    |list1  = 
* [[John Counihan]] (CnaG) 

    |group2 = 9 mbliana
    |list2  = 
* [[Thomas Westropp Bennett]] (CnaG)
* [[Edward Coey Bigger|Sir Edward Coey Bigger]] (Ind)
* [[Francis McGuinness]] (CnaG) 

    |group3 = 12 bliana
    |list3  = 
* [[Henry Barniville]] (CnaG)
* [[Sir Edward Bellingham, 5th Baronet|Sir Edward Bellingham]] (Ind)
* [[William Cummins (politician)|William Cummins]] (Lab)
* [[James Dillon (Irish senator)|James Dillon]] (FP)
* [[Michael Fanning (politician)|Michael Fanning]] (CnaG)
* [[Thomas Foran]] (Lab)
* [[William Bernard Hickie|Sir William Bernard Hickie]] (Ind)
* [[Cornelius Kennedy]] (CnaG)
* [[Thomas Linehan]] (FP)
* [[Joseph O'Connor (Irish politician)|Joseph O'Connor]] (CnaG)
* [[J. T.  O'Farrell]] (Lab)
* [[Michael F. O'Hanlon]] (FP)
* [[Stephen O'Mara (senator)|Stephen O'Mara]] (CnaG)
* [[James Parkinson (Irish politician)|James Parkinson]] (CnaG)
* [[Thomas Toal]] (CnaG) 
  }}

|group2 = Tofa i 1922
|list2  =
  {{Navbox|subgroup
    |groupwidth = 6em| groupstyle =  font-weight:normal;

    |group1 = 9 mbliana
    |list1  = 
* [[William Barrington (Irish politician)|William Barrington]] (Ind)
* [[Eileen Costello]] (Ind)
* [[James G. Douglas]] (Ind)
* [[Michael Duffy (Irish politician)|Michael Duffy]] (Lab)
* [[Thomas Farren]] (Lab)
* [[Alice Stopford Green]] (Ind)
* [[John Griffith (engineer)|Sir John Griffith]] (Ind)
* [[Patrick W. Kenny]] (CnaG)
* [[James J. MacKean]] (CnaG)
* [[John MacLoughlin]] (Ind)
* [[William Molloy (Irish politician)|William Molloy]] (Ind)
* [[Maurice George Moore]] (Ind)
* [[Brian O'Rourke (politician)|Brian O'Rourke]] (CnaG)
* [[William O'Sullivan (politician)|William O'Sullivan]] (CnaG) 
  }}

|group3 = Ainmnithe ag an [[President of the Executive Council of the Irish Free State|Uachtarán]] i 1922
|list3  =
  {{Navbox|subgroup
    |groupwidth = 6em| groupstyle =  font-weight:normal;

    |group1 = 6 bliana
    |list1  = 
* [[John Philip Bagwell]] (Ind)
* [[Henry Givens Burgess]] (Ind)
* [[James Campbell, 1st Baron Glenavy|Lord Glenavy]] (Ind)
* [[Nugent Everard|Sir Nugent Everard]] (Ind)
* [[Edmund W. Eyre]] (Ind)
* [[Oliver St. John Gogarty]] (CnaG)
* [[James Perry Goodbody]] (Ind)
* [[Henry Greer (politician)|Henry Greer]] (Ind)
* [[Benjamin Haughton]] (Ind) 
* [[Ralph Howard, 7th Earl of Wicklow|Earl of Wicklow]] (Ind)
* [[Arthur Jackson (Irish politician)|Arthur Jackson]] (Ind)
* [[Andrew Jameson (politician)|Andrew Jameson]] (Ind)
* [[Bryan Mahon|Sir Bryan Mahon]] (Ind)
* [[Geoffrey Taylour, 4th Marquess of Headfort|Marquess of Headfort]] (Ind)
* [[W. B. Yeats]] (Ind) 

    |group2 = 12 bliana
    |list2  = 
* [[Dermot Bourke, 7th Earl of Mayo|Earl of Mayo]] (Ind)
* [[Ellen Cuffe, Countess of Desart|Countess of Desart]] (Ind)
* [[James Charles Dowdall]] (Ind)
* [[Sir Thomas Esmonde, 11th Baronet|Sir Thomas Esmonde]] (Ind)
* [[Martin Fitzgerald (politician)|Martin Fitzgerald]] (Ind)
* [[Bernard Forbes, 8th Earl of Granard|Earl of Granard]] (Ind)
* [[Henry Guinness]] (Ind)
* [[Sir John Keane, 5th Baronet|Sir John Keane]] (Ind)
* [[James Moran (Irish politician)|James Moran]] (Ind)
* [[Henry Petty-Fitzmaurice, 6th Marquess of Lansdowne|Earl of Kerry]] (Ind)
* [[Windham Wyndham-Quin, 4th Earl of Dunraven and Mount-Earl|Earl of Dunraven and Mount-Earl]] (Ind)
* [[Jennie Wyse Power]] (Ind) 
  }}

|group4 = Tofa nó ceaptha ina dhiaidh sin
|list4  = 
* '''Fea. 1926''' [[Samuel Lombard Brown]] (Ind)
* '''Ean. 1927''' [[P. J. Brady]] (Ind)
* '''Mar. 1927''' [[Patrick Hooper]] (Ind)
* '''Mar. 1928''' [[Walter Nugent|Sir Walter Nugent]] (Ind) 

|below = 
* CnaG: [[Cumann na nGaedheal]]
* FP: [[Farmers' Party (Ireland)|Farmers' Party]]
* Lab: [[Labour Party (Ireland)|Labour Party]]
* Ind: [[Independent politician|Independent]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Catagóir:Seanad Éireann navigational boxes|01925]]
&lt;/noinclude&gt;
&lt;br /&gt;
{{Navbox
|name       = Baill den Seanad 1922
|state      = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;

|title      = &lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;&lt;small&gt;&amp;laquo; ''[[Template:Members of the 1922 Seanad|1922 Seanad]]'' &amp;laquo;&lt;/small&gt; &amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;padding:0 4.5em&quot;&gt;[[Members of the 1922 Seanad|Baill de Seanad Éireann 1922]] (1922–25)&lt;/span&gt; &lt;small&gt;&amp;raquo; ''[[Template:Members of the 1925 Seanad|1925 Seanad]]'' &amp;raquo;&lt;/small&gt;
|bodyclass  = hlist

|above      = 
* '''[[Cathaoirleach]]''' [[James Campbell, 1st Baron Glenavy|Lord Glenavy]] (Ind) 
* '''[[Ceannaire an tSeanaid]]''' name (party)

|group1 = Tofa i 1922
|list1  =
  {{Navbox|subgroup
    |groupwidth = 6em| groupstyle =  font-weight:normal;

    |group1 = 3 bliana
    |list1  = 
* [[Henry Barniville]] (CnaG)
* [[Thomas Westropp Bennett]] (CnaG)
* [[Richard A. Butler]] (Ind)
* [[John Counihan]] (Ind)
* [[Peter de Loughry]] (CnaG)
* [[Cornelius Irwin]] (CnaG)
* [[Thomas Linehan]] (FP)
* [[Joseph Clayton Love]] (CnaG)
* [[Edward MacEvoy]] (CnaG)
* [[Edward MacLysaght]] (Ind)
* [[Eamonn Mansfield]] (Ind)
* [[George Nesbitt (Irish politician)|George Nesbitt]] (Ind)
* [[Michael O'Dea]] (CnaG)
* [[J. T.  O'Farrell]] (Lab)
* [[James Parkinson (Irish politician)|James Parkinson]] (CnaG) 
    |group2 = 9 mbliana
    |list2  = 
* [[William Barrington (Irish politician)|William Barrington]] (Ind)
* [[Eileen Costello]] (Ind)
* [[James G. Douglas]] (Ind)
* [[Michael Duffy (Irish politician)|Michael Duffy]] (Lab)
* [[Thomas Farren]] (Lab)
* [[Alice Stopford Green]] (Ind)
* [[John Griffith (engineer)|Sir John Griffith]] (Ind)
* [[Patrick W. Kenny]] (CnaG)
* [[James J. MacKean]] (CnaG)
* [[John MacLoughlin]] (Ind)
* [[Thomas MacPartlin]] (Lab)
* [[William Molloy (Irish politician)|William Molloy]] (Ind)
* [[Maurice George Moore]] (Ind)
* [[Brian O'Rourke (politician)|Brian O'Rourke]] (CnaG)
* [[William O'Sullivan (politician)|William O'Sullivan]] (CnaG) 

  }}

|group2 = Ainmnithe ag an [[President of the Executive Council of the Irish Free State|Uachtarán]]
|list2  =
  {{Navbox|subgroup
    |groupwidth = 6em| groupstyle =  font-weight:normal;

    |group1 = 6 bliana
    |list1  = 
* [[John Philip Bagwell]] (Ind)
* [[Henry Givens Burgess]] (Ind)
* [[James Campbell, 1st Baron Glenavy|Lord Glenavy]] (Ind)
* [[Nugent Everard|Sir Nugent Everard]] (Ind)
* [[Edmund W. Eyre]] (Ind)
* [[Oliver St. John Gogarty]] (CnaG)
* [[James Perry Goodbody]] (Ind)
* [[Henry Greer (politician)|Henry Greer]] (Ind)
* [[Benjamin Haughton]] (Ind) 
* [[Ralph Howard, 7th Earl of Wicklow|Earl of Wicklow]] (Ind)
* [[Arthur Jackson (Irish politician)|Arthur Jackson]] (Ind)
* [[Andrew Jameson (politician)|Andrew Jameson]] (Ind)
* [[Bryan Mahon|Sir Bryan Mahon]] (Ind)
* [[Geoffrey Taylour, 4th Marquess of Headfort|Marquess of Headfort]] (Ind)
* [[W. B. Yeats]] (Ind) 

    |group2 = 12 bliana
    |list2  = 
* [[Dermot Bourke, 7th Earl of Mayo|Earl of Mayo]] (Ind)
* [[Ellen Cuffe, Countess of Desart|Countess of Desart]] (Ind)
* [[James Charles Dowdall]] (Ind)
* [[Sir Thomas Esmonde, 11th Baronet|Sir Thomas Esmonde]] (Ind)
* [[Martin Fitzgerald (politician)|Martin Fitzgerald]] (Ind)
* [[Bernard Forbes, 8th Earl of Granard|Earl of Granard]] (Ind)
* [[Henry Guinness]] (Ind)
* [[Sir John Keane, 5th Baronet|Sir John Keane]] (Ind)
* [[James Moran (Irish politician)|James Moran]] (Ind)
* [[Henry Petty-Fitzmaurice, 6th Marquess of Lansdowne|Earl of Kerry]] (Ind)
* [[Horace Plunkett|Sir Horace Plunkett]] (Ind)
* [[Hutcheson Poë|Sir Hutcheson Poë]] (Ind)
* [[George Sigerson]] (Ind)
* [[Windham Wyndham-Quin, 4th Earl of Dunraven and Mount-Earl|Earl of Dunraven and Mount-Earl]] (Ind)
* [[Jennie Wyse Power]] (Ind) 
  }}

|group3 = Tofa nó ceaptha ina dhiaidh sin
|list3  = 
* '''Fea. 1923''' [[William Cummins (politician)|William Cummins]] (Lab)
* '''Sam. 1923''' [[Thomas Foran]] (Lab)
* '''Nol. 1923''' [[Samuel Lombard Brown]] (Ind)
* '''1925''' [[Douglas Hyde]] (Ind)
* [[John O'Neill (Irish senator)|John O'Neill]] (CnaG) 

|below = 
* CnaG: [[Cumann na nGaedheal]]
* FP: [[Farmers' Party (Ireland)|Farmers' Party]]
* Lab: [[Labour Party (Ireland)|Labour Party]]
* Ind: [[Independent politician|Independent]]

}}&lt;noinclude&gt;
&lt;br /&gt;
[[Catagóir:Seanad Éireann navigational boxes| 1922]]
&lt;/noinclude&gt;

*
*
*
*
*

*

{{DEFAULTSORT:Yeats, W. B.}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1865]]
[[Catagóir:Básanna i 1939]]
[[Catagóir:Baill de BPÉ]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]]
[[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta]]
[[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Drámadóirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Ealaíontóirí Angla-Éireannacha]]
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]</text>
      <sha1>tjsfndmwuc96qgmet1yd99jrrwaifnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Sparrow David Thompson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6481</id>
    <revision>
      <id>1312451</id>
      <parentid>981827</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="hvhv2smj5h9n1ts9eu50d31vmwnfy1j" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Príomh-Aire]] [[Ceanada|Cheanada]] ab ea ''The Right Honourable'' '''An tUasal John Sparrow David Thompson''' KCB [[Ríchomhairleoir|PC]] ([[10 Samhain]], [[1845]] – [[12 Nollaig]], [[1894]]) ó [[5 Nollaig]] [[1892]] go dtí [[12 Nollaig]], [[1894]]. B'é Príomh-aire na [[Albain Nua|hAlban Nua]] i 1892 chomh maith le sin.

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}

{{DEFAULTSORT:Thompson, John Sparrow David}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
[[Catagóir:Básanna i 1894]]
[[Catagóir:Acadóirí]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine as Halifax, Albain Nua]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Dlíodóirí]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Ridirí]]</text>
      <sha1>hvhv2smj5h9n1ts9eu50d31vmwnfy1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312452</id>
      <parentid>1312451</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Síol-dlí</comment>
      <origin>1312452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="834" sha1="af878esel51y19tamylmj7plhxis12v" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Príomh-Aire]] [[Ceanada|Cheanada]] ab ea ''The Right Honourable'' '''An tUasal John Sparrow David Thompson''' KCB [[Ríchomhairleoir|PC]] ([[10 Samhain]], [[1845]] – [[12 Nollaig]], [[1894]]) ó [[5 Nollaig]] [[1892]] go dtí [[12 Nollaig]], [[1894]]. B'é Príomh-aire na [[Albain Nua|hAlban Nua]] i 1892 chomh maith le sin.

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-dlí}}

{{DEFAULTSORT:Thompson, John Sparrow David}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
[[Catagóir:Básanna i 1894]]
[[Catagóir:Acadóirí]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine as Halifax, Albain Nua]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Dlíodóirí]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Ridirí]]</text>
      <sha1>af878esel51y19tamylmj7plhxis12v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312453</id>
      <parentid>1312452</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="865" sha1="o5t5p6474z3mn704zkucj1nlfvt4lkh" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Príomh-Aire]] [[Ceanada|Cheanada]] ab ea ''The Right Honourable'' '''An tUasal John Sparrow David Thompson''' KCB [[Ríchomhairleoir|PC]] ([[10 Samhain]], [[1845]] – [[12 Nollaig]], [[1894]]) ó [[5 Nollaig]] [[1892]] go dtí [[12 Nollaig]], [[1894]]. B'é Príomh-aire na [[Albain Nua|hAlban Nua]] i 1892 chomh maith le sin.

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-dlí}}

{{DEFAULTSORT:Thompson, John Sparrow David}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
[[Catagóir:Básanna i 1894]]
[[Catagóir:Acadóirí]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine as Halifax, Albain Nua]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Dlíodóirí]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]
[[Catagóir:Ridirí]]</text>
      <sha1>o5t5p6474z3mn704zkucj1nlfvt4lkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angelina Jolie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7130</id>
    <revision>
      <id>1312494</id>
      <parentid>1105074</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3662" sha1="mp308g4f3k4cc49n6j7ggjf1codpxjw" xml:space="preserve">{{Glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Aisteoir]] agus [[daonnúlach]] í '''Angelina Jolie'''. Bhuaigh sí [[Gradaim an Acadaimh|Duais Acadaimh]] nó Oscar amháin agus trí [[Golden Globe]]s. Rugadh i g[[California]] í. Sa bhliain 1996 phós Angelina Johnny Lee Miller ach fuair siad colscaradh i 1999. I ndiaidh Tommy, phós sí Billy Bob Thornton agus ansin [[Brad Pitt]]. Tá sí fós pósta le Brad inniu agus tá beirt pháistí uachtaithe acu. Nuair a bhí sí ag obair ar scannán san [[an Chambóid|Chambóid]], thosaigh Angelina dul i mbun a lán gníomhaíocht carthanachta atá á dhéanamh aici fós faoi láthair.

== Scannáin ==
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=&quot;center&quot;
! Bliain || Teideal || Ról || Nótaí eile
|-
| 1982 
| ''[[Lookin' to Get Out]]'' 
| Tosh
|
|-
| 1993 
| ''[[Cyborg 2]]'' 
| Casella &quot;Cash&quot; Reese 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1995 
| ''[[Without Evidence]]'' 
| Jodie Swearingen 
| 
|-
| ''[[Hackers (scannán)|Hackers]]'' 
| Kate &quot;Acid Burn&quot; Libby 
| 
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|1996 
| ''[[Mojave Moon]]'' 
| Eleanor &quot;Elie&quot; Rigby 
| 
|-
|''[[Love Is All There Is]]'' 
| Gina Malacici 
| 
|-
|''[[Foxfire (scannán 1996)|Foxfire]]'' 
| Margret &quot;Legs&quot; Sadovsky 
| 
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 1997 
| ''[[Playing God (scannán)|Playing God]]'' 
| Claire 
| 
|-
| ''[[True Women]]'' (TV)
| Georgia Virginia Lawshe Woods 
| 
|-
| ''[[George Wallace (scannán)|George Wallace]]'' (TV)
| Cornelia Wallace 
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1998 
| ''[[Gia]]'' (TV)
| [[Gia Marie Carangi]] 
| 
|-
| ''[[Hell's Kitchen (scannán 1998)|Hell's Kitchen]]'' 
| Gloria McNeary 
|
|-
| ''[[Playing by Heart]]'' 
| Joan 
|
|- 
| ''[[Pushing Tin]]'' 
| Mary Bell 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1999 
| ''[[The Bone Collector]]'' 
| Amelia Donaghy ||
|-
| ''[[Girl, Interrupted (scannán)|Girl, Interrupted]]'' 
| Lisa Rowe 
|
|-
| 2000 
| ''[[Gone in Sixty Seconds (scannán 2000)|Gone in Sixty Seconds]]'' 
| Sara &quot;Sway&quot; Wayland 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2001 
| ''[[Lara Croft: Tomb Raider]]'' 
| [[Lara Croft]] 
|
|-
| ''[[Original Sin (scannán)|Original Sin]]'' 
| Julia Russell
|
|-
| 2002 
| ''[[Life or Something Like It]]'' 
| Lanie Kerrigan 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2003 
| ''[[Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life]]'' 
| Lara Croft 
|
|-
| ''[[Beyond Borders]]'' 
| Sarah Jordan 
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot;| 2004 
| ''[[Taking Lives (scannán)|Taking Lives]]'' 
| Illeana Scott 
|
|-
| ''[[Shark Tale]]'' 
| Lola 
|voice 
|-
| ''[[Sky Captain and the World of Tomorrow]]'' 
| Francesca &quot;Franky&quot; Cook 
|
|-
| ''[[The Fever (scannán 2004)|The Fever]]'' (TV) 
| Revolutionary 
|cameo
|-
| ''[[Alexander (scannán)|Alexander]]'' 
| [[Olympias]] 
|
|-
| 2005 
| ''[[Mr. &amp; Mrs. Smith (scannán 2005)|Mr. &amp; Mrs. Smith]]'' 
| Jane Smith 
|
|-
| 2006 
| ''[[The Good Shepherd (scannán)|The Good Shepherd]]'' 
| Margaret Russell 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2007 
| ''[[A Mighty Heart (scannán)|A Mighty Heart]]'' 
| [[Mariane Pearl]] 
|
|-
| ''[[Beowulf (scannán 2007)|Beowulf]]'' 
| [[Grendel's mother]] 
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 
|''[[Kung Fu Panda]]'' 
| Master Tigress
| gúth
|-
| ''[[Wanted (scannán 2008)|Wanted]]'' 
| Fox 
|
|-
| ''[[Changeling (scannán)|Changeling]]'' 
| [[Christine Collins]]
|
|-
|}

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

== Féach freisin ==

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.imdb.com/name/nm0001401/ Bunachar IMDB] (Béarla)

{{Síol-aisteoir}}

{{DEFAULTSORT:Jolie, Angelina}}
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha|Jolie, Angelina]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975|Jolie, Angelina]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>mp308g4f3k4cc49n6j7ggjf1codpxjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stephen Harper</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7719</id>
    <revision>
      <id>1312458</id>
      <parentid>1174131</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="797m1k49qz47xi1wn7mesnuhck28r7l" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir Ceanadach is ea '''Stephen Joseph Harper''', agus Príomh-Aire [[Ceanada|Cheanada]] ó 2006 go 2015. Toghadh ar an [[23 Eanáir]] [[2006]] é agus thosaigh sé sa phost ar an [[6ú lá de mhí Feabhra]], [[2006]]. Rugadh i [[Toronto]], [[Ontario]] é. Bhí sé ina cheannaire ar Pháirtí Coimeádach Cheanada.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Cómhaoin|Stephen Harper}}

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-scríbhneoir}}

{{DEFAULTSORT:Harper, Stephen}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1959]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hEorpa]]
[[Catagóir:Eacnamaithe]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Pianódóirí]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Protastúnaigh]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Ceanadacha]]</text>
      <sha1>797m1k49qz47xi1wn7mesnuhck28r7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312459</id>
      <parentid>1312458</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="866" sha1="lgiet5y1ahgtsmk4wtsedb7f286fv0v" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir Ceanadach is ea '''Stephen Joseph Harper''', agus Príomh-Aire [[Ceanada|Cheanada]] ó 2006 go 2015. Toghadh ar an [[23 Eanáir]] [[2006]] é agus thosaigh sé sa phost ar an [[6ú lá de mhí Feabhra]], [[2006]]. Rugadh i [[Toronto]], [[Ontario]] é. Bhí sé ina cheannaire ar Pháirtí Coimeádach Cheanada.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Cómhaoin|Stephen Harper}}

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-scríbhneoir}}

{{DEFAULTSORT:Harper, Stephen}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1959]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hEorpa]]
[[Catagóir:Eacnamaithe]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Pianódóirí]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Protastúnaigh]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Ceanadacha]]</text>
      <sha1>lgiet5y1ahgtsmk4wtsedb7f286fv0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lady Gregory</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10752</id>
    <revision>
      <id>1312498</id>
      <parentid>1304474</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saighneánach</username>
        <id>72809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Feminine</comment>
      <origin>1312498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12288" sha1="97af1iok4t96lvqbqtkjf8s9t4jqypp" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}} 
[[Drámadóir]], [[béaloideas]]óir agus bainisteoir [[Amharclann|amharclainn]]&lt;nowiki/&gt;e [[Angla-Éireannach]] ba ea '''Isabella Augusta, Lady Gregory''', nó ''an Bhantiarna Gregory'' uaireanta ([[15 Márta]], [[1852]] - [[22 Bealtaine]], [[1932]]), née '''Isabella Augusta Persse'''.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/gregory-isabella-augusta-a3622|teideal=Gregory, (Isabella) Augusta {{!}} Dictionary of Irish Biography|language=en|work=www.dib.ie|dátarochtana=2023-03-29}}&lt;/ref&gt;

In éineacht le [[W. B. Yeats]] agus daoine eile, bhí sí ar dhuine acu siúd a bhunaigh ''Amharclann Liteartha na hÉireann'' sa bhliain [[1899]], agus [[Amharclann na Mainistreach]] sa bhliain [[1904]].  

Scríobh Lady Gregory a lán drámaí do na h[[amharclann]]&lt;nowiki/&gt;a nua, agus í ag tarraingt ar thobar [[Miotaseolaíocht|mhiotaseolaíocht]] na h[[Éireann]] le haghaidh inspioráide. Bhí baint nach beag ag an ábhar seo le féiniúlacht mhuintir na hÉireann a mhúnlú sa 20ú haois.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-fianna-agus-naomh-padraig-tugaimis-a-ceart-do-lady-gregory/|teideal=Na Fianna agus Naomh Pádraig – tugaimis a ceart do Lady Gregory|údar=Kevin Hickey|dáta=17 Márta 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-29}}&lt;/ref&gt;[[Íomhá:Augusta, Lady Gregory, 1910s.jpg|clé|mion|1910idí]]

== Saol ==
=== Tús a Shaoil ===
Saolaíodh Gregory i m[[Baile an Róistigh]] (Creig an Róistigh), [[Contae na Gaillimhe]]. Ba í an iníon is óige don teaghlach uasalaicme [[Angla-Éireannach]] Persse. Bhí a máthair, Frances Barry, gaolta leis an Viscount Guillamore agus is eastáit 6,000 acra a bhí ina teach teaghlaigh, Baile an Róistigh agus é suite idir [[Gort Inse Guaire|an Gort]] agus [[Baile Locha Riach]]. (Loscadh an teach go talamh níos déanaí i rith [[Cogadh Cathartha na hÉireann]]). 

Tógadh Augusta i dteaghlach Protastúntach den uas-mheánaicme. Fuair Gregory a cuid [[oideachas]] sa bhaile.  ach is beag aird a tugadh uirthi le hais a deartháireacha agus chaitheadh sí uaireanta fada ag léamh léi féin. Nuair nach mbíodh sí ag léamh, d’éisteadh sí go géar leis na scéalta béaloidis agus miotaseolaíochta a d’insíodh a feighlí Caitliceach, Mary Sheridan, di. Bhí tionchar mór ag an buime teaghlaigh seo, [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] agus [[Gaeilgeoir]] dúchasach, ar Gregory. Chuir Mary í ar an eolas faoi stair agus finscéalta an ceantar áitiúil. Bhí Mary amach sna blianta agus cuimhne aici ar bheith ag bualadh le [[Raiftearaí]] an file nuair a bhí sí óg.  

Ba mhinic a théadh sí go dtí an [[Gort Inse Guaire|Gort]] chun paimfléid Fiannaíochta a cheannach ann agus dánta is amhráin de chuid lucht [[Éire Óg|Éire Óige]] a léamh. Ba mhór idir an t-ábhar sin agus saothar na bhfilí móra Sasanacha, saothar a léadh sí le fonn chomh maith céanna.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 
[[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|clé|mion|[[William Henry Gregory]] (le James Tissot, Vanity Fair, 30 Nollaig 1871.)]]

=== Pósadh ===
[[Pósadh|Phós]] sí an [[Ridire]] William Henry Gregory (1816-1892), le eastát i bPáirc na Cúile, gar don [[Gort Inse Guaire|Ghort]]. Baintreach fir trí scór a bhí ina pholaiteoir i Sasana ab ea é. 

Bhí [[oideachas]] an-mhaith aige agus bhí suim aige sna healaíona agus liteartha. Bhí leabharlann agus bailiúchán ealaíne ollmhór aige ina theach i bPáirc na Cúile, agus bhí an Bhantiarna Gregory ar bís iad seo a fheiceáil.  

Phós siad ar an [[4 Márta]] [[1880]] i [[Séipéal]] [[Naomh Matha Soiscéalaí|Naomh Matha]] i m[[Baile Átha Cliath]], agus in aois 27 bliain di agus 63 dó (bhí Sir William 35 bliain níos sine ná Augusta).  

Bhí Sir Williiam díreach tar éis éirigh as a phost mar Ghobharnóir ar an tSiolóin ([[Srí Lanca]] anois) agus bhí sé tar éis cúpla téarma a dhéanamh mar [[Teachta Parlaiminte|Theachta Parlaiminte]] i gcomhair Contae na Gaillimhe.  

Nuair a tháinig sí go Páirc na Cúile ar dtús, bhí ceist na talún go mór i mbéal an phobail agus thuig sí sula i bhfad go raibh sí ar thaobh na dtionóntaí bochta, rud a d’fhágfadh go gcaithfeadh sí snámh in aghaidh easa ó thaobh a haicme féin agus tuairimí na haicme sin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 
[[Íomhá:Portrait of Augusta Gregory P11314.jpg|mion|1903]]

=== Londain ===
Bhí [[teach]] ag Sir William i [[Londain]] chomh maith, agus chaith an bheirt acu go leor ama thall ansin. 

D'eagraigh siad salón liteartha chuile seachtain sa teach agus d'fhreastail go leor pearsa lárnach sna h[[Ealaín|ealaíona]] agus liteartha ar na salóin, ar nós [[Robert Browning|Robert Browning]], [[Alfred, Lord Tennyson|Lord Tennyson]], John Everertt Millais agus [[Henry James]]. 

Saolaíodh an t-aon pháiste a bhí ag Lady Gregory agus Sir William, Robert Gregory, sa bhliain 1881.   

Nuair a cailleadh a fear sa bhliain 1892, cheannaigh sí teach i Sasana le go bhféadfadh sí a bheith in éineacht lena mac, Robert, a bhí ar scoil ann. 

Thart faoin am seo a thosaigh sí ag cur suime san ealaín, sa pholaitíocht agus san fhilíocht. Dá shaibhre a saol dá mbarr, ní foláir nó chuimhnigh sí ar a feighlí Mary Sheridan agus ar a cuidse scéalta, óir bheartaigh sí dul abhaile chun béaloideas agus miotaseolaíocht a bhailiú ó mhuintir na tuaithe.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Luathscríbhneoireachta ===
Thaistil an teaghlach Gregory timpeall an [[An Domhan|domhain]]. Chuaigh siad ar cuairt go dtí an tSíolóin ([[Srí Lanca]]), [[an India]], [[an Spáinn]], [[an Iodáil]] agus [[an Éigipt]]. Agus iad san Éigipt, bhí caidreamh rúnda ag an Bhantiarna leis an bhfile Sasanach Wilfred Scawen Blunt agus scríobh sí sraith de dhánta grá, ''A Women's Sonnets,'' mar thoradh ar seo.

=== Athbheochan ===
Casadh [[W. B. Yeats|W.B. Yeats]] uirthi i Londain agus nuair a thuig sí an tsuim a bhí aige sa bhéaloideas, thug sí cuireadh dó teacht in éineacht léi agus í ag dul ó theach go teach ag bailiú agus ag trascríobh scéalta. I mí Iúil na bliana 1896, shocraigh siad a n-aghaidh a thabhairt ar Ghaeltacht Thuaisceart na Mumhan agus Dheisceart Chúige Chonnacht.

Toisc nach raibh mórán Gaeilge ag Yeats ná mórán tuisceana aige ar an gcosmhuintir, shuíodh sé síos go ciúin in aice le Gregory agus í ag labhairt le muintir na háite. Ansin, sa tráthnóna, chuireadh Gregory Béarla ar an méid a bhailigh sí níos túisce sa ló. Ba as an ábhar seo a fuair Yeats spreagadh do go leor dá shaothar féin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chaith Lady Gregory a lán ama ina teach cónaithe I bPáirc na Cúile, Co. na Gaillimhe le linn an ama seo, agus ba thearmann do scríbhneoirí é - chaith William Butler Yeats gach samhradh ann ar feadh fiche bliain.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/cothrom-an-lae-15-m%C3%A1rta-gaillimh/id1525428808?i=1000604309251|teideal=‎Nuacht Mhall: Cothrom an Lae -  (Gaillimh)|údar=Conradh na Gaeilge Londain|dáta=15 Márta 2023|language=en-CA|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2023-03-29}}&lt;/ref&gt;

Ar deireadh, d’fhéach sí le Béarla a chur ar a cuid bailiúchán a bhí ar aon dul le Béarla mhuintir na tuaithe ag an am, rud a d’fhágfadh go mbeadh teacht agus tuiscint ag an gcuid is mó de mhuintir na hÉireann ar litríocht ársa na Gaeilge i dtús an fichiú haois.

Bhí toradh ar a cuid tóraíochta; idir 1902 agus 1904, foilsíodh ''Cuchulain of Muirthemne'', ''Poets and Dreamers'' agus ''Gods and Fighting Men''. Tháinig an ''Book of Saints and Wonders'' ar an bhfód ansin i 1906, mar a bhfuil cuntas ar thraidisiún na Críostaíochta in Éirinn ‘according to the old writings and the memory of the people of Ireland’. Sa bhailiúchán seo, insítear scéalta miotaseolaíochta ar Naomh Pádraig agus ar naoimh eile na hÉireann, a fhíonn gnéithe de thraidisiún na Págántachta agus na Críostaíochta le chéile.

Ba é ''magnum opus'' Lady Gregory ná ''Visions and Beliefs in the West of Ireland'', a foilsíodh i 1920.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Náisiúnachas ===
Cé go raibh sí mar chuid den uasaicme Angla-Éireannach, d'aithin sí tábhacht na teanga agus an chultúir agus sa deireadh, thug sí tacaíocht don chúis náisiúnach i gcoinne chreidimh a haicme.

=== Pearsanta ===
Maraíodh mac na Bantiarna Gregory i rith [[an Chéad Chogadh Domhanda]] agus é ag déanamh seirbhís mar phíolóta, eachtra a chuaigh i bhfeidhm ar W.B Yeats agus scríobh sé trí dhánta mar gheall ar
* &quot;An Irish Airman Forsees His Death&quot;,
* &quot;In Memory of Major Robert Gregory&quot; agus 
* &quot;Shepherd and Goatherd.&quot;
[[Íomhá:Augusta, Lady Gregory - Project Gutenberg eText 19028.jpg|mion]]
== Saothair ==
[[Íomhá:AbbeyPosterOpeningNight.jpg|mion]]

=== Drámaí ===

* Twenty Five (1903)
* [[Spreading the News]] (1904)
* Kincora: A Play in Three Acts (1905)
* The White Cockade: A Comedy in Three Acts (1905)
* Hyacinth Halvey (1906)
* The Doctor in Spite of Himself (1906)
* The Canavans (1906)
* The Rising of the Moon (1907)
* Dervorgilla (1907)
* The Workhouse Ward (1908)
* The Rogueries of Scapin (1908)
* The Miser (1909)
* Seven Short Plays (1909)
* The Image: A Play in Three Acts (1910)
* The Deliverer (1911)
* Damer’s Gold (1912)
* Irish Folk History Plays (First Series 1912, Second Series 1912)
* McDonough’s Wife (1913)
* The Image and Other Plays (1922)
* The Dragon: A Play in Three Acts (1920)
* The Would-Be Gentleman (1923)
* An Old Woman Remembers (1923)
* The Story Brought by Brigit: A Passion Play in Three Acts (1924)
* Sancha’s Master (1927)
* Dave (1927)
[[Íomhá:Lady gregory1.jpg|mion|225x225px]]

=== Saothair eile agus Aistriúcháin ===

* Arabi and His Household (1882)
* Over the River (1887)
* A Phantom’s Pilgrimage, or Home Ruin (1893)
* ed., Sir William Gregory, KCMG: An Autobiography (1894)
* ed., Mr Gregory’s Letter-Box 1813-30 (1898)
* ed., Ideals in Ireland: A Collection of Essays written by AE and Others (1901)
* Cuchulain of Muirthemne: The Story of the Men of the Red Branch of Ulster  (1902)
* Ulster (1902)
* Poets and Dreamers: Studies and Translations from the Irish (1903)
* Gods and Fighting Men (1904)
* A Book of Saints and Wonders, put down here by Lady Gregory, according to the Old Writings and the Memory of the People of Ireland (1906)
* The Kiltartan History Book (1909)
* A Book of Saints and Wonders (1906)
* Our Irish Theatre: A Chapter of Autobiography (1913)
* Kiltartan Poetry Book, Translations from the Irish (1919)
* Visions and Beliefs in the West of Ireland (1920)
* Hugh Lane’s Life and Achievement, with some account of the Dublin Galleries (1921)
* Case for the Return of Sir Hugh Lane’s Pictures to Dublin (1926)
* Seventy Years (1974).
Tá teacht anois ar ''Cuchulain of Muirthemne'' agus ''Gods and Fighting Men'' in aon leabhar amháin. ''Lady Gregory’s Complete Irish Mythology.''

=== An Raidió ===
Ar an [[Raidió Teilifís Éireann|raidió]], bhí [[Cyril Cusack]] agus Aisteoirí Chéitinn páirteach in ''Dúirtse Dáirtse'' leis an m[[Lady Gregory|Bantiarna Gregory]] (Cyril Cusack a léirigh an [[Drámaíocht na Gaeilge|dráma]] raidió seo sa bhliain 1933).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=78|teideal=Ó hALMHAIN, Diarmuid (1908–1980)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2023-03-29}}&lt;/ref&gt;

== Naisc sheachtracha ==
* Beathaisnéis ar [[ainm.ie]]: [https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1834 Augusta Gregory]
* [http://digital.library.upenn.edu/women/gregory/theatre/theatre.html Lady Gregory ar &quot;Our Irish Theatre&quot;]
* [http://www.sacred-texts.com/neu/celt/vbwi/ &quot;Visions and Beliefs in the West of Ireland&quot;, le Lady Gregory]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gregory, Lady}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1852]]
[[Catagóir:Básanna i 1932]]
[[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Básanna de bharr ailse]]
[[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Daonchairde Éireannacha]]
[[Catagóir:Drámadóirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Ealaíontóirí Angla-Éireannacha]]
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Mná Éireannacha]]
[[Catagóir:Náisiúnaithe Éireannacha]]</text>
      <sha1>97af1iok4t96lvqbqtkjf8s9t4jqypp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eris (abhacphláinéad)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11020</id>
    <revision>
      <id>1312555</id>
      <parentid>1278708</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4084" sha1="jjk5y1mg8hes6ri7fc2h4ubnwtprzpm" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Eris symbol (bold).svg{{!}}⯰
}}

[[Abhacphláinéad]] is ea '''Eris''' (nó '''136199 Eris''', nó 2003 UB&lt;sub&gt;313&lt;/sub&gt;, siombail: [[File:Eris symbol (fixed width).svg|16px|⯰]])&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22  |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}&lt;/ref&gt; atá suite ar imeall an [[Grianchóras|ghrianchórais]], níos faide ón [[ghréin]] ná [[Plútón]]. Ba é an réad is mó a fionnadh sa [[An Grianchóras|ghrianchóras]] ó nochtadh Neiptiún i 1846. Ceann de réadanna an diosca scaipthe atá inti, nó ní féidir í a aicmiú go sásúil mar réad de chuid [[Crios Kuiper|Chrios Kuiper]] ná mar cheann de chuid [[Scamall Oort]], ach an oiread. 

== Airíonna  ==
Tá sé déanta as [[carraig]] is [[oighear]], timpeall 3,000km ar trastomhas, níos mó ná [[Plútón (abhacphláinéad)|Plútón]]. 

Tá sé 3 oiread níos faide amach uainn ná Plútón, i bhfithis ag uillinn chlaonta 44° ó fhithisí na b[[pláinéad]] eile. Measann na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] gur dócha gur theilg Neiptiún amach é uair éigin ina [[Fithis|fhithis]] chlaonta.
[[Íomhá:10 Largest Trans-Neptunian objects (TNOS).png|clé|mion|
Abhacphláinéid
]]

== Stair ==
Braitheadh den chéad uair é i gCrios Kuiper i 2003, agus cinntíodh é i 2005.

Ba iad na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] Michael Brown, Chad Trujillo is David Rabinowitz a bhraith den chéad uair é, ar an [[14 Samhain]] [[2003]], le [[teileascóp]] Samuel Orschin i [[Réadlann Palomar]] agus an teileascóp Gemini North ar Mauna Kea i [[Haváí]]

Is féidir gur pláinéad é, an 9ú ceann, le teacht in ionad Phlútóin a dícháilíodh mar phláinéad i 2006.
[[Íomhá:Orbit of (136199) Eris on 09 October 2006.gif|mion|Fithis ar 9 D.F. 2006]]
Nuair a thángthas trasna ar Eris, b'éigean aicmiú nua a fháil do Phlútón, ós rud é nach raibh aon chúis cheart le &quot;pláinéad&quot; a thabhairt ar Phlútón a thuilleadh, agus an chuma ag teacht ar an scéal go bhfuil cuid mhaith réadanna eile amuigh ansin ar féidir dóibh a bheith ar aon mhéid le Plútón. 

Go bunúsach, is é an t-aon ábhar a bhí ann le Plútón a aicmiú mar &quot;phláinéad&quot; ná gur fionnadh é i bhfad roimh na [[Réad tras-Neiptiúnach|réadanna tras-Neiptiúnacha]] eile, chomh luath leis an mbliain [[1930]]. Mar sin, cheap ''[[Aontas Idirnáisiúnta Réalteolaíochta]]''. coincheap nua - abhacphláinéad - leis an bhfadhb a fhuascailt.
[[Íomhá:Animation showing movement of 2003 UB313.gif|mion]]
Tá foireann Mike Brown ag obair in Ollscoil Teicneolaíochta California, nó Caltech, i b[[Pasadena, California|Pasadena]], agus ní hí Eris an chéad fhionnachtain den chineál seo a rinne siad ar aon nós. Roimhe seo, tháinig Brown agus Trujillo trasna ar [[Quaoar]], agus bhí Rabinowitz ag comhoibriú leo cheana nuair a d'fhionn siad [[Sedna]] agus [[Orcus]].

== Ainm ==
Ba ea é an chéad ainm a thug na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] ar an réad ná [[Xena the Warrior Princess|Xena]] - ag tagairt do [[Prionsa|bhanphrionsa]] na g[[Cogadh|cogaí]] ar an [[teilifís]]! Ar ndóigh, nuair a thug siad faoi deara [[Satailít nádúrtha|gealach]] bheag ag timpeallú &quot;Xena&quot;, bhaist siad &quot;Gabrielle&quot; uirthi. 
[[Íomhá:Eris Orbit.svg|clé|mion|
Fithis 
]]
Is é an t-ainm atá uirthi inniu ná [[Dysnomia]]. Tá an dá ainm ag tagairt do chonspóid agus d'easaontas, nó ba mhór an t-ábhar easaontais do shaol na réalteolaíochta é an catagóir ceart réalteolaíoch a cheapadh d'Eris. B'í Eris [[bandia]] an easaontais i g[[creideamh]] na sean-Ghréige, agus ciallaíonn Dysnomia &quot;aindlí&quot;. Is féidir tagairt do Xena a aithint san ainm seo, freisin, ós rud é gurb é an focal [[Béarla]] ar &quot;aindlí&quot; ná &quot;lawlessness&quot;, agus páirt Xena á déanamh ag aisteoir mná arb ainm di [[Lucy Lawless|Lucy ''Lawless'']].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Grianchóras}}
{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Abhacphláinéid]]</text>
      <sha1>jjk5y1mg8hes6ri7fc2h4ubnwtprzpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Béalgrád</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14399</id>
    <revision>
      <id>1312467</id>
      <parentid>1306018</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T19:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28273-07</username>
        <id>74075</id>
      </contributor>
      <comment>milliún daoine changed to milliún duine as with multiples of ten the singular is used. 'Thart at' changed to 'thart ar' as it is a typo.</comment>
      <origin>1312467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3635" sha1="lbaomjt5mihs6n952co2hjtm16z68mo" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}

Is í '''Béalgrád''' [[príomhchathair]] na [[an tSeirbia|Seirbia]] agus an chathair is mó sa tír chéanna. Tá sí lonnaithe ar chumar na habhainn Sava agus Danóibe. Is í an chiall atá ag a hainm ná Cathair Bhán. Tá níos mó ná 1.6 milliún duine ann agus tá thart ar 3 milliún sa cheantar iomláin uirbeach. Tá sí mar cheann de na cathracha is mó i lár na hEorpa.
Thart ar an 6ú mílaois bhí an cultúr réamhstairiúil is mó san Eoraip, Vinča, ag forbairt san áit. Níos déanaí bhí Thraco-Dacians ina chónaí sa réigiún agus i ndiaidh 279 RC, thóg [[na Ceiltigh]] an chathair agus thug siad Singidūn air. Ghabh na Rómhánaigh an áit i rith réimeas [[Augustus]], agus tugadh cearta cathrach dó i lár na dara haoise. Lonnaigh na Slavaigh é sna 520í, athraigh riall na cathrach cúpla uair idir na Francaigh, [[Impireacht Bhiosántach|Biosántaigh]] agus [[An Ungáir|Ungáraigh]] ach sa 13ú haois thóg an Rí Seirbiach, [[Rí Stephen Dragutin|Stephen Dragutin]] (1282–1316), é mar phríomhchathair a ríocht. Sa bhliain 1521 ghabh na h[[An Impireacht Otamánach|Otamánaigh]] Béalgrád. Thóg na Habsurgaigh é roinnt uaire i rith na cogaidh leis na hOtamánaigh agus scriosadh chuid mhaith den chathair. Sa bhliain 1841 bhí Béalgrád arís mar phríomhchathair Seirbia. D'fhán tuaisceart Bhéalgrád mar dún faire na Habsburgaigh go dtí an bhliain 1918. Agus í mar suíomh straitéiseach, throideadh ina leith i measc 115 cogaidh agus scroiseadh í 44 huaire. Bhí Béalgrád mar phríomhchathair [[an Iúgslaiv]] ón bhliain 1918 go dtí a lánscor deiridh sa bhliain 2006.
Tá stádas áirithe riaracháin ag Béalgrád i riarú na tíre. Roinntear an t-achar uirbeach i 17 bardais, comhairle áitiúil ag gach ceann acu. Tógann sí 3.6% de achar na tíre agus 22.5% de daonra na tíre ina gcónaí sa chathair.

== Tíreolas ==

Tá Béalgrád lonnaithe 116.75 méadar os cionn leibhéal na farraige agus suíonn sé ar chumar na Danóibe agus Sava. Suíonn croí stairiúil na cathrach, [[Kalemegdan]], ar bhruach dheis an dá abhainn. Ón 19ú haois, tá an chathair ag forbairt ó dheas agus soir; i ndiaidh [[an Dara Cogadh Domhanda]], tógadh [[Novi Beograd]] (Béalgrád Nua) ar bhruach clé na habhainn Sava, ag ceangal Béalgrád le [[Zemun]]. Tá an chathair tar éis fás agus comhphobail bheag mar Krnjača agus Borča a áireamh. Tá achar lár na cathrach 360 ciliméadar cearnaithe, ach leis an achar uirbeach tá 3,223 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; aige. Tríd an stair, bhí Béalgrád ag scaradh an Iarthar ón Oirthear.
Ó bhruach dheis na Sava, tá lár na cathrach dronnlach. Isé Cnoc Torlak ag 303 m an point is airde i mBéalgrád. Ó dheas na cathrach tá sliabh Avala (511 m) agus Kosmaj (628 m). Ar taobh eile na haibhneacha tá an talamh plánach don chuid is mó.

=== Aeráid ===

Is í raon na meán-theocht mhíosúil a bhíonn ag Béalgrád ná 0.4&amp;nbsp;°C i mí Eanáir go 21.8&amp;nbsp;°C i mí Iúil, leis an meán bliana ag 12.2&amp;nbsp;°C. Tá 31 laethanta sa bhliain ina mbíonn an teocht os cionn 30&amp;nbsp;°C, agus 95 laethanta ina mbíonn an teocht os cionn 25&amp;nbsp;°C. Faigheann Béalgrád 680 milliméadar deascadh sa bhliain. Bíonn 2,025 uaireanta cloig aige ina mbíonn an ngriain ag spalpadh. Go hoifigiúil is é an teocht is airde a bhí acu riamh i mBéalgrád ná +43.6&amp;nbsp;°C, ar an 24 Iúil 2007, agus an teocht is isle a bhí acu ná −26.2&amp;nbsp;°C ar an 10 Eanáir 1893.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-tír-rs}}

[[Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe]]
[[Catagóir:Cathracha Seirbia]]</text>
      <sha1>lbaomjt5mihs6n952co2hjtm16z68mo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brad Pitt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14492</id>
    <revision>
      <id>1312495</id>
      <parentid>1236629</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="odnbmmtv6kmf6cajna4prdgq5sjnweg" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Aisteoir]] [[SAM|Meiriceánach]] é '''William Bradley &quot;Brad&quot; Pitt'''. Rugadh ar [[18 Nollaig]] [[1963]] é, agus tá sé ag siúl amach le [[Angelina Jolie]].

== Gradaim ==
Tá 61 gradam buaite ag Pitt.

== Scannánliosta ==
{{Príomhalt|Scannánliosta Brad Pitt}}

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

== Féach freisin ==

== Naisc sheachtracha ==

{{Síol-aisteoir}}

{{DEFAULTSORT:Pitt, Brad}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1963]]
[[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine as Oklahoma]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Brad Pitt|*]]</text>
      <sha1>odnbmmtv6kmf6cajna4prdgq5sjnweg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Éadbhard VI Shasana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15228</id>
    <revision>
      <id>1312500</id>
      <parentid>1310760</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saighneánach</username>
        <id>72809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Typo</comment>
      <origin>1312500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="e6gryl6eb5ltybb0pt00gpravkks8fc" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Bhí '''Éadbhard VI''' (12 Deireadh Fómhair 1537 – 6 Iúil 1553) ina rí ar Shasana agus é ina bhuachaill óg. Ba é an t-aon mhac ag [[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]] agus tháinig sé i gcoróin nuair a bhí sé naoi mbliana d'aois. Ba é an chéad mhonarc Protastúnach ceart ar an tír sin. Bhí an tsláinte go dona aige i gcónaí agus fuair sé bás go hóg. Rinne Protastúnaigh chumhachtacha iarracht oidhreacht na corónach a aistriú go dtí bean óg darbh ainm [[An Bhantiarna Jane Grey]], ionas go bhfanfadh monarc Protastúnach i gcoróin ina dhiaidh. Bhí sí seo ina bhanríon neamhoifigiúil ar feadh naoi lá, ach theip ar an gceannairc seo ar deireadh agus tháinig deirfiúr Chaitliceach Éadbhaird, [[Máire I Shasana|Máire I]], i gcoróin.

{{Síol-beath-en}}
{{Síol-kw}}
{{Síol-cy}}
{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Éadbhard 6 Shasana}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1537]]
[[Catagóir:Básanna i 1553]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Eaglais Shasana]]
[[Catagóir:Monarcacht na Breataine]]
[[Catagóir:Ridirí]]
[[Catagóir:Ríshliocht Túdarach]]
[[Catagóir:Ríthe na hÉireann]]
[[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]]</text>
      <sha1>e6gryl6eb5ltybb0pt00gpravkks8fc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Máire I Shasana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15277</id>
    <revision>
      <id>1312501</id>
      <parentid>1284324</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saighneánach</username>
        <id>72809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Typo</comment>
      <origin>1312501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59747" sha1="sgjoaphd5ieo69r2sccnx765x47lh46" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Bhí '''Máire I''' ([[18 Feabhra]] [[1516]] – [[17 Samhain|17 Mí na Samhna]] [[1558]]),  ar a dtugtar freisin '''Máire Thúdarach''', ina banríon ar [[Sasana|Shasana]] agus ar [[Éire|Éirinn]] ó [[19 Iúil]] 1553 go dtí lá a báis. Ba í an ceathrú monarc Túdarach agus tá cáil ar na hiarrachtaí a rinne sí chun a [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceachas Rómhánach]] a athbhunú i Sasana. Bhí sé mar thoradh ar na polasaithe seo gur cuireadh beagnach trí chéad [[Protastúnachas|Protastúnach]] chun báis le linn a réimis, agus tugadh an leasainm 'Máire Fhuilteach' uirthi de bharr an tslada seo. 

Ba í Máire an t-aon pháiste amháin ag [[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]] agus a chéad bhean chéile, [[Caitríona Aragón]], a mhair ina duine fásta. Chuaigh a leathdheartháir níos óige, [[Éadbhard VI Shasana|Éadbhard VI]], i gcomharbacht ar a n-athair sa bhliain 1547 nuair a bhí sé naoi mbliana d'aois. Nuair a bualadh Éadbhard ag tinneas básmhar sa bhliain 1553, rinne sé iarracht Máire a thógáil amach as an líne chomharbais toisc gur cheap sé, agus an ceart aige, go gcuirfeadh sí atheagruithe an Phrotastúnachais a tharla agus é féin i réim droim ar ais. Tar éis a bháis, d'fhógair mórpholaiteoirí an ama sin [[an Bhantiarna Jane Grey]] mar bhanríon. Go gearr ina dhiaidh sin, bhailigh Máire fórsa in Anglia Thoir chun Jane a dhíbirt, agus baineadh an ceann den chailín bocht sin ar deireadh thiar. Ba í Máire an chéad bhanríon i réim ar Shasana, seachas Jane agus [[Banimpire Matilda|an Banimpire Matilda]], a bhfuil easaontas ar bhailíocht a réimeanna féin. Phós Máire [[Pilib II na Spáinne]] sa bhliain 1554, gur rinneadh Céile an Rí ar [[Habsburg na Spáinne]] di ar a theacht i gcoróin sa bhliain 1556.

Aistríodh Sasana ina thír Phrotastúnach arís nuair a tháinig leath-dheirfiúr Mháire, [[Eilís I Shasana|Eilís I]], i gcomharbacht uirthi.

Fuair Máire bás ar an 17ú Samhain 1558 tar éis bréagthoircheas ón mbliain roimhe sin. Ceaptar gurbh fhéidir go raibh cisteanna ubhagáin nó ailse broinne uirthi&lt;ref&gt;Waller, lch. 108&lt;/ref&gt;.

== Breith agus Teaghlach ==
Rugadh Máire ar an 18ú Feabhra 1516 i [[Pálás Placentia|bPálás Placentia]] in [[Buirg Londan Greenwich|Greenwich]] Shasana. Bá í an t-aon pháiste amháin ag [[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]] agus an chéad bhean chéile leis, [[Caitríona Aragón]] a mhair i ndiaidh a naíonachta. Chaill a máthair cuid leanaí eile.&lt;ref&gt;Waller, lch. 16; Whitelock, lch. 9&lt;/ref&gt; Sular rugadh Máire, bhí iníon agus beirt mhac aici a bhí marbh-bheirthe agus mac eile, Anraí, Diúc [[Corn na Breataine|Chorn na Breataine]], nach raibh ach bliain d'aois sula bhfuair sé bás tobann ar chúis éiginnte.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 12–13; Weir, lgh. 152–153&lt;/ref&gt;  

Baisteadh Máire ina Caitliceach in Eaglais na mBráithre Comhlíontacha ([[An Béarla|Béarla]]: Church of the Observant Friars) in Greenwich trí lá i ndiaidh a breithe.&lt;ref&gt;Porter, lch. 13; Waller, lch. 16; Whitelock, lch. 7&lt;/ref&gt; Bhí an Tiarna Seansailéara [[Thomas Wolsey]], a sean-aintín [[Caitríona York, Cuntaois Devon]] agus [[Agnes Howard, Bandiúc Norfolk]] ar a cairde as Críost.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 13, 37; Waller, lch. 17&lt;/ref&gt; Sheas col cúigir Anraí VIII, [[Mairéad Pole, Cuntaois Salisbury]] léi ag a dul faoi lámh easpaig, a rinneadh go díreach i ndiaidh an bhaiste.&lt;ref&gt;Porter, lch. 13; Waller, lch. 17; Whitelock, lch. 7&lt;/ref&gt; An bhliain ina dhiaidh sin, d'éirigh Máire ina cara Críost féin lena col ceathar [[Frances Grey, Bandiúc Suffolk|Frances Brandon]].&lt;ref&gt;Loades, lch. 28; Porter, lch. 15&lt;/ref&gt; Sa bhliain 1520, ceapadh Cuntaois Salisbury ina máistreás do Mháire.&lt;ref&gt;Loades, lch. 29; Porter, lch. 16; Waller, lch. 20; Whitelock, lch. 21&lt;/ref&gt; Bhí an Ridire John Hussey ina sheomairlín di ón mbliain 1530, agus ba í a bhean chéile, an Bhantiarna Anne, arbh í iníon Sheoirse Grey, an Dara hIarla Kent, duine de na banfhreastalaithe Mháire.&lt;ref&gt;Hoyle, lch. 407&lt;/ref&gt;

== Óige ==
[[Íomhá:Mary Tudor by Horenbout.jpg|mionsamhail|deas|Máire ag am a gealltanais le Séarlas V. Tá sí ag caitheamh bróiste dronuilleogach agus &quot;An tImpire&quot; inscríobhtha air.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 23&lt;/ref&gt;]]
Bhí Máire seanórtha mar pháiste.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 27&lt;/ref&gt; I mí Iúil 1520, nuair ab ar éigean é má bhí na ceithre bliana go leith aici, rinne sí siamsa do thoscaireacht Fhrancach a bhí ar cuairt ann, í ag seinm ar [[virgineal]] (sórt [[cruitchlár|cruitchláir]]).&lt;ref&gt;Loades, lgh. 19–20; Porter, lch. 21&lt;/ref&gt; Fuair sí cuid mhór dá luathoideachas óna máthair, a chuaigh i gcomhairle leis an [[An Daonnachas|daonnachach]] Spáinneach [[Juan Luis Vives]] agus choimisiúnaigh é chun a thráchtas ar oideachas na gcailíní ''De Institutione Feminae Christianae'' a scríobh.&lt;ref&gt;Loades, lch. 31; Porter, lch. 30&lt;/ref&gt; Faoin am a raibh sí naoi mbliana d'aois, bhí léamh agus scríobh na Laidine aici.&lt;ref&gt;Porter, lch. 28; Whitelock, lch. 27&lt;/ref&gt; Rinne sí staidéar ar an bhFraincis, ar an Spáinnis, ar cheol, ar dhamhsa, agus b'fhéidir ar an nGréigis.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 32, 43&lt;/ref&gt; Bhí Anraí VIII an-cheanúil ar a iníon agus mhaígh uirthi leis an ambasadóir Veinéiseach Sebastian Giustiniani nár dhein sí gol riamh.&lt;ref&gt;''Domine Orator, per Deum immortalem, ista puella nunquam plorat'', luaite in Whitelock, lch. 17&lt;/ref&gt; Bhí snua geal, súile bánghorma agus gruaig rua nó fhionnrua ar Mháire. Bhí sí dearg sna leicne, tréith a bhí faighte aice óna hathair.&lt;ref&gt;Giles Tremlett, &quot;Catherine of Aragon, Henry's Spanish Queen&quot; lch. 244&lt;/ref&gt;

In ainneoin an mhéid ceana a bhí ag Anraí ar Mháire, bhí díomá mhór air nach raibh aon mhac aige mar oidhre.&lt;ref&gt;Tittler, lch. 1&lt;/ref&gt; Faoin am a raibh na naoi mbliana slánaithe ag Máire, ba léir nach mbeadh tuilleadh páistí ag Anraí agus Caitríona, rud a d'fhágfadh Anraí gan aon oidhre dlisteanach fireann.&lt;ref&gt;Loades, lch. 37; Porter, lgh. 38–39; Whitelock, lgh. 32–33&lt;/ref&gt; Sa bhliain 1525, chuir Anraí Máire chuig teorainneacha [[An Bhreatain Bheag|na Breataine Bige]] le bheith (nó in ainm a bheith, is dócha) i gceannas ar Chomhairle na Breataine Bige agus na Marg.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 38–39; Whitelock, lgh. 32–33&lt;/ref&gt; Tugadh a cúirt ríoga féin i [[Caisleán Ludlow|gCaisleán Ludlow]] di agus cuid mhaith freisin desna sainphribhléidí ríoga nár tugadh de ghnáth ach do Phrionsa na Breataine Bige. Thug Vives agus daoine eile Banphrionsa na Breataine Bige uirthi, cé nach raibh an teideal sin tabhartha di go hoifigiúil.&lt;ref&gt;Waller, lch. 23&lt;/ref&gt; Is cosúil go raibh trí bliana caite aici i Marga na Breataine Bige, agus thugadh sí cuairt go rialta ar chúirt a hathar ag an am sin, sular fhill sí ar ais go buan chuig na contaetha thart ar Londain i lár na bliana 1528.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 41–42, 45&lt;/ref&gt;  

I gcaitheamh a hóige go léir, bhíodh idirbheartaíocht déanta ag Anraí le daoine éagsúla faoi chleamhnais fhéideartha Mháire. Nuair nach raibh sí ach dhá bhliain d'aois, bhí sí geallta do [[Proinsias III, Diúc na Briotáine|Phroinsias]], naíonán de mhac a bhí ag [[Proinsias I na Fraince|Proinsias I]], rí na Fraince, ach bhí an conradh sin séanta tar éis na trí bliana.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 20–21; Waller, lgh. 20–21; Whitelock, lgh. 18–23&lt;/ref&gt; Sa bhliain 1522, agus í sé bliana d'aois, bhí sí curtha i ngealltanas lena col ceathar [[Séarlas V, Impire Naofa Rómhánach|Séarlas V]], [[Impire Naofa Rómhánach|an tImpire Naofa Rómhánach]], é 22 bliana d'aois ag an am.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 22–23; Porter, lgh. 21–24; Waller, lch. 21; Whitelock, lch. 23&lt;/ref&gt; Cuireadh deireadh leis an ngealltanas sin ag Séarlas faoi cheann cúpla bliain, áfach, le comhaontú Anraí.&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 30–31&lt;/ref&gt; Chuaigh [[Thomas Wolsey|an Cairdinéal Wolsey]], ardchomhairleoir Anraí, i mbun idirbheartaíochta arís ansin leis na Francaigh faoi phósadh Mháire, agus mhol Anraí go bpósfaí í le hathair an ''Dauphin'', an rí Proinsias I féin, ar mhaith leis comhaontas polaitiúil le Sasana.&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 36–37&lt;/ref&gt; Síníodh conradh pósta a luaigh go bpósfadh Máire Proinsias I, eisean nó an dara mac a bhí aige, [[Anraí II na Fraince|Anraí, Diúc d'Orléans]],&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 37–38&lt;/ref&gt; ach fuair Wolsey comhaontas leis an bhFrainc d'uireasa an phósta. Sa bhliain 1528, phléigh Thomas Magnus, gníomhaire Wolsey, leis an taidhleoir Albanach Adam Otterburn an bpósfadh Máire a col ceathar [[Séamas V, Rí na nAlbanach|Séamas V na hAlban]].&lt;ref&gt;''State Papers Henry VIII'', iml. 4 cuid IV (Londain, 1836), lch. 545.&lt;/ref&gt;

De réir an [[An Veinéis|Veinéiseach]] Mario Savorgnano, faoin am sin bhí Máire ag fás ina bean óg dhóighiúil dhea-chumtha agus snua breá na sláínte uirthi.&lt;ref&gt;Mario Savorgnano, 25ú Lúnasa 1531, ''Calendar of State Papers, Venetian'', iml. IV, lch. 682, luaite in Loades, lch. 63&lt;/ref&gt;

== Ógántacht ==
Lena linn sin, bhí pósadh thuismitheoirí Mháire i mbaol. Bhí díomá fós ar Anraí nach raibh aon mhac aige mar oidhre, agus bhí sé ar bior chun athphósta. Dá bharr sin, rinne sé iarracht [[Neamhniú|neamhniú pósta]] a fháil ó Chaitríona, ach dhiúltaigh an [[Pápa Cléimeans VII]] a achainí. Mhaígh Anraí, é ag tagairt do shleachta as an mBíobla ([[Leabhar Leviticus|Leviticus]] 20:21), go raibh a phósadh le Caitríona neamhghlan toisc gurbh í baintreach a dhearthár í ([[Artúr, Prionsa na Breataine Bige|Artúr]], uncail Mháire). Mhaígh Caitríona nach raibh a pósadh le hArtúr curtha i gcrích riamh, agus dá bharr sin nach raibh an pósadh bailí dleathach. Fuair sí neamhniú a céadphósta ó Phápa eile roimhe, [[Pápa Julius II|Julius II]], ar an mbonn céanna sin. B'fhéidir go raibh drogall ar Clement aon bheart a dhéanamh toisc go raibh tionchar éigin air ag Séarlas V, mac deirféar Chaitríona agus duine a raibh Máire geallta dó uair amháin roimhe, agus a raibh a chuid saighdiúirí tar éis [[Creach na Róimhe (1527)|seilbh a ghabháil ar an Róimh]] i gCogadh Chonradh an Choinnic.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 56, 78; Whitelock, lch. 40&lt;/ref&gt;

Ón mbliain 1531 amach, ba mhinic go raibh Máire breoite ag an míostrú neamhrialta agus an lionn dubh, cé nach bhfuil sé léir arbh é an strus, an caithreachas, nó bunghalar éigin ar chúis leis.&lt;ref&gt;Waller, lch. 27&lt;/ref&gt; Ní raibh cead aici a máthair a fheiceáil. Bhí an bhean sin díbirte ag Anraí chun maireachtaint amach ón gcúirt.&lt;ref&gt;Porter, lch. 76; Whitelock, lch. 48&lt;/ref&gt; Go luath sa bhliain 1533, phós Anraí [[Anne Boleyn]], a bhí ag iompar a pháiste cheana, agus i mí na Bealtaine, d'fhógair [[Thomas Cranmer]], [[Ardeaspag Canterbury|an tArdeaspag Canterbury]] go foirmiúil go raibh an pósadh le Caitríona ar neamhní agus go raibh an pósadh le hAnne bailí. Shéan Anraí údarás an Phápa, agus d'fhógair é féin mar Cheann Uachtarach ar [[Eaglais Shasana]]. Ísliodh Caitríona go Banphrionsa Baintí na Breataine Bige (teideal a bheadh aici mar bhaintreach Artúr) agus measadh gur leanbh díomhaointis í Máire. Tugadh &quot;An Bhantiarna Máire&quot; uirthi, seachas an Banphrionsa, agus d'aistríodh a háit sa líne chomharbais chuig a leathdheirfiúr nuabheirthe, [[Eilís I Shasana|Eilís]], iníon Anne.&lt;ref&gt;Porter, lch. 92; Whitelock, lgh. 55–56&lt;/ref&gt; Briseadh suas lucht tí Mháire;&lt;ref&gt;Loades, lch. 77; Porter, lch. 92; Whitelock, lch. 57&lt;/ref&gt; briseadh a cuid searbhóntaí as a bpost (an Chuntaois Salisbury san áireamh) agus i mí na Nollag 1553, cuireadh í le bheith ina ball de lucht tí an naíonán Eilís in [[Hatfield, Hertfordshire]].&lt;ref&gt;Loades, lch. 78; Whitelock, lch. 57&lt;/ref&gt;

Dhiúltaigh Máire go seasmhach admháil nó glacadh leis gurb í Anne an bhanríon í nó go raibh Eilís ina banphrionsa, rud a chuir an Rí Anraí ar deargbhuile arís.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 97–101; Whitelock, lgh. 55–69&lt;/ref&gt; Í faoi bhrú agus leis an teorannú a bhí curtha ar a cuid imeachtaí, ba mhinic a raibh Máire breoite, rud a d'fhág an lia ríoga ar a cuid &quot;drochúsáide&quot;.&lt;ref&gt;An Dochtúir William Butts, luaite in Waller, lch. 31&lt;/ref&gt; D'éirigh an tAmbasadóir Impiriúil, [[Eustace Chapuys]] ina dhlúth-chomhairleoir di, agus rinne sé iarracht in aisce chun idirghabháil a dhéanamh ar a son sa chúirt.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 84–85&lt;/ref&gt; Chuaigh an caidreamh idir Máire agus a hathair in olcas; níor labhair siad lena chéile le trí bliana.&lt;ref&gt;Porter, lch. 100&lt;/ref&gt; Cé go raibh Máire agus a máthair araon breoite, diúltaíodh cead do Mháire cuairt a thabhairt ar Chaitríona.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 103–104; Whitelock, lgh. 67–69, 72&lt;/ref&gt; Nuair a fuair Cairíona bás sa bhliain 1536, bhí Máire &quot;doshóláis&quot;.&lt;ref&gt;Litir ón Impire Séarlas V chuig [[Isabella na Portaingéile|an Banimpire Isabella]], luaite in Whitelock, lch. 75&lt;/ref&gt; Adhlacadh Caitríona san [[Ard-Eaglais Peterborough|Ard-Eaglais]] [[Peterborough]] fad a bhí Máire ag déanamh bróin ar an leath-chúlráid in Hunsdon i gContae [[Hertfordshire]].&lt;ref&gt;Porter, lch. 107; Whitelock, lgh. 76–77&lt;/ref&gt;

== Aosacht ==
Sa bhliain 1536, thit an Bhanríon Anne i míghnaoi an rí agus baineadh an ceann di. Fógraíodh é go raibh Eilís ina leanbh mídhlisteanach agus baineadh a cearta comharbais di, mar an gcéanna le Máire roimpi.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 91&lt;/ref&gt; Faoi cheann coicíse i ndiaidh bás Anne, phós Anraí [[Jane Seymour]], a bhí dá ghríosú a shíocháin a dhéanamh le Máire.&lt;ref&gt;Porter, lch. 121; Waller, lch. 33; Whitelock, lch. 81&lt;/ref&gt; D'éiligh Anraí go dtabharfadh Máire aitheantas dó mar cheann Eaglais Shasana, go ndiúltódh sí údarás an Phápa, go n-admhódh sí go raibh pósadh a tuismitheoirí mídhleathach, agus go nglacfadh sí lena mídhlisteanacht féin. Rinne sí iarracht athmhuintearas a dhéanamh leis trína tabhairt isteach dá údarás, chomh fada agus a ligfeadh &quot;Dia agus mo choinsias&quot; di, ach ar deireadh thiar, rinneadh bulaíocht uirthi cáipéis a shíniú a ghlac le gach aon éileamh a bhí déanta ag Anraí.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 119–123; Waller, lgh. 34–36; Whitelock, lgh. 83–89&lt;/ref&gt; Tar éis an athmhuintearais sin lena hathair, fuair Máire a háit ar ais sa chúirt.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 119–123; Waller, lgh. 34–36; Whitelock, lgh. 90–91&lt;/ref&gt; Thug Anraí deontas teaghlaigh di, agus cuireadh ath-insealbhú an duine is ansa le Máire, [[Susan Clarencieux]] san áireamh.&lt;ref&gt;Loades, lch. 105&lt;/ref&gt; Léiríonn cuntais phríobháideacha Mháire ón am sin, a choinnítí ag [[Mary Finch]], go raibh [[Hatfield House]], an [[Pálás Beaulieu]] (ar a dtugadh Newhall freisin), [[Richmond, Yorkshire Thuaidh|Richmond]] agus [[Hunsdon]] ar na príomháiteanna cónaithe a bhí aici, chomh maith le páláis Anraí in Greenwich, [[Westminster]] agus [[Hampton Court Palace|Hampton Court]].&lt;ref&gt;Madden, F. (eag.) (1831) ''The Privy Purse Expenses of the Princess Mary'', luaite in Loades, lch. 111&lt;/ref&gt; Bhí éadaí den scoth agus cearrbhachas cártaí (ceann de na caithimh aimsire ab fhearr aici) ar a cuid costais.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 129–132; Whitelock, lch. 28&lt;/ref&gt; Chuaigh reibiliúnaigh i dTuaisceart Sasana (an Tiarna Hussey, iar-sheomairlín Mháire, ina measc) i mbun feachtais in aghaidh atheagruithe reiligiúin Anraí, agus ba é ceann dá gcuid éileamh ná go ndéanfaí Máire ina duine dlisteanach arís. Cuireadh an t-éirí amach, ar a dtugadh an [[An Oilithreacht Ghrásta|Oilithreacht Ghrásta]], faoi chois go neamhthrócaireach.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 124–125&lt;/ref&gt; Mar aon le reibiliúnaigh eile, cuireadh Hussey chun báis, ach ní raibh aon rud ann a thabharfadh le fios go raibh Máire páirteach ann.&lt;ref&gt;Loades, lch. 108&lt;/ref&gt; An bhliain dár gcionn, 1537, fuair Jane bás i ndiaidh di mac a thabhairt ar an saol, [[Éadbhard VI Shasana|Éadbhard]]. Rinneadh cara Críost de Mháire lena leathdheartháir agus bhí sí ina príomhchaointeoir ag sochraid na banríona.&lt;ref&gt;Loades, lch. 114; Porter, lgh. 126–127; Whitelock, lch. 95–96&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Mary I by Master John.jpg|mionsamhail|Máire sa bhliain 1544]]
Dhein [[Pilib Diúc na Baváire]] suirí le Máire i ndeireadh na bliana 1539 agus as sin amach, ach bhí seisean ina [[Liútarachas|Liútarach]] agus níor éirigh leis ceiliúr pósta a chur uirthi.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 127–129; Porter, lgh. 135–136; Waller, lch. 39; Whitelock, lch. 101&lt;/ref&gt; I gcaitheamh na bliana 1539, rinne [[Thomas Cromwell]], príomh-aire an rí, idirbheartíocht ar chomhaontas féadartha leis an [[Diúcacht Cleves]]. Ní raibh aon toradh ar mholtaí go bpósfadh Máire Liam, an [[Diúc Cleves]], a bhí ar comhaois léi, ach bhíothas aontas ar chleamhnas idir Anraí agus deirfiúr an Diúic, [[Áine Cleves|Áine]].&lt;ref&gt;Loades, lgh. 126–127; Whitelock, lch. 101&lt;/ref&gt; Nuair a chonaic Anraí Áine don chéad uair amach sa Nollaig 1539, seachtain sula raibh lá na bainise ann, níor thaithin sí leis mar bhean, ach ar chúiseanna taidhleoireachta, agus gan aon chúinse ná leithscéal a bheith aige, ní raibh sé in ann an pósadh a chur ar ceal.&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 103–104&lt;/ref&gt; Thit Cromwell faoi dhrámh, agus gabhadh as an tréas é i mí an Mheithimh 1540; ba é cúiseamh amháin ar na cúisimh nach dócha a cuireadh ina aghaidh ná go raibh sé beartaithe aige féin Máire a phósadh.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 105&lt;/ref&gt; Thoiligh Áine go gcuirfí an pósadh nach raibh curtha i gcrích ar neamhní agus baineadh ceann Chromwell de.&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 105–106&lt;/ref&gt;

Sa bhliain 1541, cuireadh Cuntaois Salisbury, arbh í iarmháistreás agus máthair bhaistí Mháire, chun báis ag Anraí, ar an gcúinse go raibh a mac Reginald Pole tugtha i dreis i gcomhcheilg chaitliceach ar a dtugtar an Chomhcheilg [[Exeter]].&lt;ref&gt;Loades, lch. 122; Porter, lch. 137&lt;/ref&gt; Bhí a básadóir ina &quot;ógánach suarach ciotach&quot; a &quot;chiorraigh a ceann agus a guaillí ina bpíosaí go litriúil&quot;.&lt;ref&gt;Tuairiscí comhaimseartha i mBéarla agus i Spáinnis, luaite in Whitelock, lch. 108&lt;/ref&gt;  Sa bhliain 1542, i ndiaidh cur chun báis an chúigiú bean chéile Anraí, [[Catherine Howard]], thug Anraí cuireadh do Mháire teacht chuig féile ríoga na Nollag.&lt;ref&gt;Porter, lch. 143&lt;/ref&gt; Ag an gcúirt, agus a hathair idir dhá phósadh agus gan chéile dá réir sin, feidhmnigh Máire mar bhanóstach.&lt;ref&gt;Waller, lch. 37&lt;/ref&gt; Sa bhliain 1543, phós Anraí an séú bean chéile leis, [[Catherine Parr]], a bhí in ann an teaghlach a thabhairt níos cóngaraí le chéile.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 143–144; Whitelock, lch. 110&lt;/ref&gt; Chuir Anraí Máire agus Eilís ar ais sa líne chomharbais i ndiaidh Éadbhard leis an dTriú hAcht Comharbais, 1544 (Béarla: Third Act of Succession), ach lean an bheirt acu ina nduine mídhlisteanach de réir an dlí.&lt;ref&gt;Loades, lch. 120; Waller, lch. 39; Whitelock, lch. 112&lt;/ref&gt;

Fuair Anraí VIII bás sa bhliain 1547, agus chuaigh Éadbhard i gcomharbacht air. Fágadh eastáit in [[Norfolk]], [[Suffolk]] agus [[Essex]] le huacht ag Máire, agus deonaíodh Hunsdon agus Beaulieu di le bheith aici féin.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 137–138; Whitelock, lch. 130&lt;/ref&gt; Ar an ábhar go raibh Éadbhard fós ina leanbh, aistríodh an réimeas chuig comhairle leasríochta inar raibh an lámh in uachtar ag Protastúnaigh, a rinne iarracht a gcreideamh a bhunú ar fud na tíre. Mar shampla, bhí sé leagtha amach san Acht Ionannais 1549 (Béarla: Act of Uniformity) go mbeadh deasghnátha seirbhísí eaglaise ina ndeasghnátha Protastúnacha, amhail ''[[Leabhar na hUrnaí Coitinne]]'' (Béarla: the Book of Common Prayer) le Thomas Cranmer a úsáid. D'fhan Máire dílis lena creideamh Caitliceach Rómhánach féin, agus lean sí uirthi an t-Aifreann traidisiúnta a éisteacht go dúshlánach ina séipéal féin. D'impigh sí ar a col ceathar, an tImpire Séarlas V, chun brú taidhleoireachta a chur ar dhaoine ionas go mbeadh sí in ann a creideamh féin a chleachtadh.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 143–147; Porter, lgh. 160–162; Whitelock, lgh. 133–134&lt;/ref&gt;

Ar feadh an chuid is mó de réimeas Éadbhard, d'fhan Máire ar a heastáit féin agus b'annamh a bhí sí i láthair sa chúirt.&lt;ref&gt;Porter, lch. 154; Waller, lch. 40&lt;/ref&gt; Idir Bealtaine agus mí Iúil 1550, rinneadh plean chun í a smugláil amach as Sasana go dtí sábháilteacht Mhórthír na hEorpa, ach ní raibh aon toradh air.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 153–157; Porter, lgh. 169–176; Waller, lgh. 41–42; Whitelock, lgh. 144–147&lt;/ref&gt; Lean an t-easaontas creidimh ar aghaidh idir Máire agus Éadbhard. Nuair a bhí Máire sna tríochaidí, d'fhreastail sí ar theacht le chéile le hÉadbhard agus le hEilís leis an Nollaig 1550, am a chuir Éadbhard náire ar Mháire, gur chuir ag gol í chomh maith leis féin freisin os comhair na cúirte, de bharr é bheith ag tabhairt amach di as an neamhaird a thug sí ar a chuid dlíthe maidir leis an adhradh.&lt;ref&gt;Porter, lch. 178; Whitelock, lch. 149&lt;/ref&gt; Dhiúltaigh Máire arís is arís eile na héilimh a rinne Éadbhard uirthi go dtréigfeadh sí an Caitliceacheas, agus dhiúltaigh agus d'athdhiúltaigh Éadbhard a chuid éileamh a thabhairt suas.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 179–182; Whitelock, lgh. 148–160&lt;/ref&gt;

== Teacht i Réim ==
Ar an 6ú Iúil 1553, nuair a bhí sé 15 bliana d'aois, fuair Éadbhard VI bás d'ionfhabhtú scamhóige, arbh fhéidir é an eitinn é.&lt;ref&gt;Porter, lch. 187&lt;/ref&gt; Níor mhaith leis go n-aistríodh an choróin chuig Máire, toisc go raibh eagla air go gcuirfeadh sí an Caitliceachas i bhfeidhm arís agus go gcuirfí atheagruithe a n-athair ar ceal. Bhí sé de rún aige mar sin í a fhágáil amach as líne an chomharbais. D'inis a chuid comhairleoirí dó nárbh fhéidir leis duine amháin dá leath-dheirfiúracha a chur as oidhreacht ina haonar; b'éigean dó an rud céanna a dhéanamh le hEilís freisin, cé go raibh sí ina Protastúnach. Faoi threoir ag John Dudley, an Chéad Diúc [[Northumberland]], agus daoine eile, b'fhéidir, d'fhág Éadbhard iad araon as líne an chomharbais ina uacht.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 188–189&lt;/ref&gt;

Mar chur in aghaidh ar an dTríú hAcht Comharbais, a chuir Máire agus Eilís ar ais sa líne chomharbais, d'ainmnigh Éadbhard banchliamhain Dudley, [[An Bhantiarna Jane Grey]], arbh í ina gariníon ag an deirfiúr is óige Anraí VIII, Máire Túdar, banríon na Fraince, mar oidhre leis féin. Ba í Frances Grey, Bandiúc Suffolk máthair Bhantiarna Jane, í ina col ceathar agus iníon bhaistí Mháire. Díreach sula bhfuair Éadbhard VI bás, gaireadh Máire go Londain chun cuairt a thabhairt ar a deartháir, ach tugadh rabhadh di nach raibh sa ghairm sin ach cúis bhréige le go raibh sí gafa agus go n-éascaíodh teacht i réim Jane.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 48–49; Whitelock, lch. 165&lt;/ref&gt; Ar an ábhar sin, seachas bheith ag dul go Londain óna háit cónaithe in Hunsdon, theith Máire go dtí an Anglia Thoir, áit a raibh eastáit fhairsinge aici agus ina raibh an Cheannairc Kett curtha faoi chois go míthrócaireach ag Dudley. Bhí iomaí daoine de lucht leanúna an Chaitliceachais ina gcónaí ann, arbh iad daoine a chuir iad féin in aghaidh Dudley.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 51–53; Whitelock, lgh. 165, 138&lt;/ref&gt; Ar an 9ú Iúil, ó Kenninghall in [[Norfolk]], do scríobh sí don ríchomhairle le horduithe go bhfógraíodh ise mar chomharba ar Éadbhard.&lt;ref&gt;Loades, lch. 176; Porter, lch. 195; Tittler, lgh. 8, 81–82; Whitelock, lch. 168&lt;/ref&gt;

Ar an 10ú Iúil 1553, fógraíodh an Bhantiarna Jane mar bhanríon ag Dudley agus lucht a thacaíochta, agus tháinig litir Mháire don ríchomhairle i Londain ar an lá céanna. Faoi cheann an 12ú Iúil, bhí fórsa míleata bailithe ag Máire agus a lucht tacaíochta ag Caisleán [[Framlingham]] in [[Suffolk]].&lt;ref&gt;Porter, lch. 203; Waller, lch. 52&lt;/ref&gt; Theip ar thacaíocht Dudley,&lt;ref&gt;Loades, lgh. 176–181; Porter, lgh. 213–214; Waller, lch. 54; Whitelock, lgh. 170–174&lt;/ref&gt; agus athríodh Jane ar an 19ú Iúil.&lt;ref&gt;Porter, lch. 210; Weir, lgh. 159–160&lt;/ref&gt; Cuireadh ise agus Dudley i bpríosún sa [[Túr Londain|Túr]]. Mharcaigh Máire isteach go Londain go caithréimeach ar an 3ú Lúnasa 1553, ar bharr toinne thacacíochta ag an bpobal. Thionlaic a leath-dheirfiúr Eilís í, chomh maith le mórshiúl de bhreis agus 800 duine d'fhir uaisle.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 57–59&lt;/ref&gt;

== Réimeas ==
Ba é ceann de na gníomhartha a rinne Máire ar dtús mar bhanríon ná gur ordaigh sí go scaoilfí saor an Caitliceach Rómhánach Tomás Howard, Diúc Norfolk, agus an t-easpag Stiofán Gardiner óna bpríosúnacht i dTúr Londan, chomh maith lena fear muinteartha, Éadbhard Courtenay.&lt;ref&gt;Waller, lch. 59; Whitelock, lch. 181&lt;/ref&gt; Bhí tuiscint mhaith ag Máire nach raibh san ógbhean Jane ach fichillín i seifteanna Dudley, agus ba é Dudley an t-aon duine uasal de na comhchealgairí a cuireadh chun báis as an ardtréas go díreach i ndiaidh an ''coup''. Cé go bhfuarthas ciontach iad, coimeádadh an Bhantiarna Jane agus a fear céile, an Tiarna Guildford Dudley, faoi gharda sa Túr, seachas bheith curtha chun báis láithreach, agus scaoileadh Anraí Grey, athair Jane, saor.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 59–60; Whitelock, lgh. 185–186&lt;/ref&gt; Bhí Máire fágtha i gcruachás ag an scéal, mar go raibh nach mór gach éinne de na Ríchomhairleoirí i dtreis sa chomhcheilg chun Jane a chur i gcoróin.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 182&lt;/ref&gt; Cheap sí Gardiner ina bhall den Chomhairle agus rinne Easpag [[Winchester]] chomh maith le hArd-Seansailéir de. D'fhan sé in oifig sa dá phost go dtí lá a bháis i mí na Samhna 1555. D'éirigh [[Susan Clarencieux]] ina Máistreás na Róbaí (Béarla: Mistress of the Robes).&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 183&lt;/ref&gt; Ar an 1ú Deireadh Fómhair 1553, chorónaigh Gardiner Máire in [[Abtheach Westminster]].&lt;ref&gt;Porter, lgh. 257–261; Whitelock, lgh. 195–197&lt;/ref&gt;

=== Pósadh le Pilib II na Spáinne ===
[[Íomhá:Philip II.jpg|mionsamhail|deas|Pilib na Spáinne le [[Titian]]]]
Bhí Máire 37 bliana d'aois faoin am seo, is dhírigh sí a haird ar fhear céile a aimsiú agus oidhre a bheith aici, rud a chuirfeadh bac ar theacht i gcomharbas an Phrotastúnaigh, Eilís, a bhí fós ina céad duine eile sa líne chomharbais faoi théarmaí uacht Anraí VIII agus de réir an Achta Chomharbais 1544. Luadh Éadbhard Courtenay agus Raghnall Pole araon mar shuirígh fhéadartha di, ach mhol a col ceathar Séarlas V go bpósfadh sí a aonmhac féin, [[Pilib II na Spáinne|Pilib, Prionsa na Spáinne]].&lt;ref&gt;Loades, lgh. 199–201; Porter, lgh. 265–267&lt;/ref&gt; Bhí mac ag Pilib ó phósadh roimh ré agus bhí sé ina léiroidhre ar na críocha móra fairsinge ar Mór-roinn na hEorpa agus sa Domhan Nua. Mar chuid den idirbheartaíocht ar an bpósadh, seoladh portráid de Philib le [[Titian]] di sa chuid deiridh den bhliain 1553.&lt;ref&gt;Porter, lch. 310&lt;/ref&gt;

Rinne an tArd-Seansailéir Gardiner agus [[Teach na dTeachtaí]] achainí uirthi cuimhneamh a dhéanamh air go bpósfadh sí Sasanach, mar bhí eagla orthu go dtiocfadh ísliú céime ar Shasana is go ndéanfaí ina spleáchríoch ag muintir Habsburg é. Níor éirigh leo, áfach.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 279–284; Waller, lch. 72; Whitelock, lgh. 202–209&lt;/ref&gt; Níor thaithin an pósadh leis na Sasanaigh; chuir Gardiner agus lucht a thacaíochta ina aghaidh ar bhonn an tírghrá, agus ba é a gcuid eagla roimh an Caitlicheachas a spreag na Protastúnaigh.&lt;ref&gt;Waller, lch. 73&lt;/ref&gt; Nuair a d'éiligh Máire go bpósfadh sí Pilib, bhí ceannairc is éirí amach ann. Ba é Tomás Wyatt Óg an ceannaire ar fhórsa a tháinig as [[Kent]] chun Máire a athrí agus Eilís a chur ina háit, mar chuid de chomhcheilg ní b'fhorleithne ar a dtugtar Ceannairc Wyatt (Béarla: Wyatt's rebellion), agus ina raibh Anraí Grey, athair Bhantiarna Jane, páirteach freisin.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 288–299; Whitelock, lgh. 212–213&lt;/ref&gt; D'fhógair Máire go poiblí go ngairfeadh sí ar an bParlaimint chun an pósadh a phlé, agus dá mba rud é gurbh é an tuairim ag Parlaimint nach raibh an pósadh ar mhaithe na ríochta, staonfadh sí ón tabhairt faoi.&lt;ref&gt;Porter, lch. 300; Waller, lgh. 74–75; Whitelock, lch. 216&lt;/ref&gt; Nuair a bhain Wyatt Londain amach, buadh agus gabhadh air. Cuireadh Wyatt, Anraí Grey, an Bhantiarna Jane agus a fear céile, Guildford Dudley chun báis. Cuireadh Courtenay, a raibh a ainm luaite le scéal na comhcheilge, i bpríosún, agus ar deireadh thiar, ar deoraíocht. Cé gur mhaígh sí nach raibh sí ciontach sa chomcheilg agus scéal Wyatt, cuireadh Eilís i bpríosún sa Túr ar feadh dhá mhí, ansin cuireadh faoi bhraighdeanas baile i bPálás Woodstock í.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 311–313; Whitelock, lgh. 217–225&lt;/ref&gt;

Bá í Máire an chéad banríon i gcoróin ar Shasana (seachas an [[Banimpire Matilda]] agus an Bhantiarna Jane Grey, a bhfuil easaontas ann maidir lena gcuid réimeas gairid). Lena chois sin, de réir thagaisc ''jure uxoris'' faoi dhlí coiteann Shasana (Gaeilge: ''le ceart a mhná chéile'') aistríodh an uile maoin agus teidil a bhí ag bean chuig a fear céile tar éis a bpósta, agus bhíothas eagla ann go n-éireodh aon fhear a phós sí ina Rí Shasana i bhfíric agus in ainm dá réir.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 84–85; Whitelock, lgh. 202, 227&lt;/ref&gt; Cé gur choinnigh seantuismitheoirí Mháire, [[Ferdinand II Aragón|Ferdinand]] agus [[Isabel I na Caistíle|Isabel]] ardcheannas ar a gcuid flaitheas faoi seach le linn a bpósta, ní raibh aon fhasach ann le leanúint i Sasana.&lt;ref&gt;Porter, lch. 269; Waller, lch. 85&lt;/ref&gt; Faoi théarmaí den Acht um Phósadh Bhanríon Máire le Pilib na Spáinne (Béarla: Act for the Marriage of Queen Mary to Philip of Spain), tugadh an teideal &quot;Rí Shasana&quot; ar Philib, chuirfí an dá ainm acu araon faoin dáta ar aon cháipéis oifigiúil, Achtanna Parlaiminte san áireamh, agus bheadh an Pharlaimint gairthe faoi chomhúdarás na beirte,fad is go raibh Máire amháin fós beo. Ní bheadh aon cheangal dlí ar Shasana tacaíocht mhíleata a thabhairt d'athair Philib i gcogadh ar bith, agus ní raibh cead ag Pilib aon ghníomh a dhéanamh gan toiliú a mhná chéile ná aon duine ón iasacht a cheapadh ina oifigeach i Sasana.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 291–292; Waller, lch. 85; Whitelock, lgh. 226–227&lt;/ref&gt; Ní raibh Pilib róshásta leis na coinníollacha sin, ach bhí sé toilteanach glacadh leo le bheith cinnte de go mbeadh comhaontú ann faoin bpósadh.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 308–309; Whitelock, lch. 229&lt;/ref&gt; Ní raibh sé i ngrá le Máire agus ní raibh aon dúil aige inti; lorg sé an pósadh mar gheall ar an tairbhe pholaitiúil agus straitéiseach a bhain leis. Do scríobh a shainchabhróir Ruy Gómez de Silva chuig comhfhreagrai sa Bhruiséil, &quot;ní raibh an pósadh déanta ar aon chúis cholainne, ach le heasorduithe na ríochta seo a réiteach agus na [[Na Tíortha faoi Thoinn|Tíortha faoi Thoinn]] a chaomhnú.&quot;&lt;ref&gt;Litir den 29 Iúil 1554 in ''Caileandar de Pháipéir an Stáit, An Spáinn'', imleabhar XIII, luaite in Porter, lch. 320 agus Whitelock, lch. 244&lt;/ref&gt;

Ionas go n-uaisleofaí a mhac ar chomhchéim le Máire, ghéill an tImpire Séarlas V coróin [[Napoli]] do Philib, chomh maith lena éileamh ar [[Ríocht Iarúsailéim]]. Dá réir sin, d'éirigh Máire ina Banríon Napoli ar a pósadh agus tugadh an teideal Banríon Iarúsailéim uirthi freisin.&lt;ref name=waller90&gt;Porter, lgh. 321, 324; Waller, lch. 90; Whitelock, lch. 238&lt;/ref&gt; Pósadh iad ar an 25ú Iúil 1554 san [[Ardeaglais Winchester]], is nárbh é sin ach dhá lá tar éis dóibh casadh ar a chéile don chéad uair.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 224–225; Porter, lgh. 318, 321; Waller, lgh. 86–87; Whitelock, lch. 237&lt;/ref&gt; Ní raibh aon Bhéarla ag Pilib, agus mar sin labhair siad meascán den Spáinnis, den Fhraincis agus den Laidin lena chéile.&lt;ref&gt;Porter, lch. 319; Waller, lgh. 87, 91&lt;/ref&gt;


=== Toircheas Bréige ===
[[Íomhá:Felipe of Spain and MariaTudor.jpg|mionsamhail|clé|alt=Radharc taobh istigh, an bheirt ríoga, Máire suite faoi bhun armais agus Pilib ina sheasamh lena hais.|Máire agus a fear céile, Pilib]]
I Meán Fómhair 1554, stop miostrú Mháire. Thit sí chun meáchain, agus bhí masmas uirthi ar maidin. Ar an ábhar sin, chreid gach éinne sa chúirt aici, a cuid dochtúirí san áireamh, go raibh sí ag iompar clainne.&lt;ref&gt;Porter, lch. 333; Waller, lgh. 92–93&lt;/ref&gt; Rith Parlaimint an tAcht Tréasa 1554, a dhéanfadh Pilib ina leasrí dá mba rud é go gcaillfí Máire sa bhreith.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 234–235&lt;/ref&gt; Sa tseachtain deiridh d'Aibreán 1555, scaoileadh Eilís saor as a braighdeanas baile, agus gaireadh uirthi teacht chuig an gcúirt le bheith ina finné ar an mbreith, a raibh súil leis gan aon mhoill.&lt;ref&gt;Porter, lch. 338; Waller, lch. 95; Whitelock, lch. 255&lt;/ref&gt; De réir Giovanni Michieli, an t-ambasadóir Veinéiseach, b'fhéidir go raibh pleananna ag Pilib Eilís a phósadh, dá bhfaigheadh Máire bás leis an mbreith.&lt;ref&gt;Waller, lch. 96&lt;/ref&gt; ach i litir a scríobh sé chuig a dheartháir céile, Maximilian na hOstaire, bhí amhras ar Philib an raibh a bhean chéile ag iompar.&lt;ref&gt;&quot;Is cosúil nach raibh toircheas na banríona chomh cinnte agus a shíleamar&quot;: Litir an 25ú Aibreán 1554, luaite in Porter, lch. 337 agus Whitelock, lch. 257&lt;/ref&gt;

Bhí seirbhísí buíochais ann i nDeoise Londain ag deireadh Aibreáin tar éis do ráflaí bréige bheith á scaipeadh trasna na hEorpa go raibh mac saolaithe do Mháire.&lt;ref&gt;Waller, lch. 95; Whitelock, lch. 256&lt;/ref&gt; Le himeacht na Bealtaine agus an Mheithimh, agus gan aon scéal eile bheith ag dul thart faoin mbreith ar feadh an dá mhí sin, mhéadaigh ar an gcaint agus ar an luaidreán nach raibh Máire torrach ar chor ar bith.&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 257–259&lt;/ref&gt; Roinn Susan Clarencieux, bean choimhdeachta Mháire, a cuid amhrais leis an ambasadóir Francach, Antoine de Noailles.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 258&lt;/ref&gt; Lean rudaí mar sin, agus an chuma fós ar Mháire go raibh sí ag iompar, go dtí an Iúil 1555, nuair a thraoith ar a bolg. Dhein Michieli magadh drochmheasúil ar an toircheas, agus dúirt sé gurbh é ba dhóichí ná &quot;go gcríochnódh sé le gaoth, seachas aon rud eile&quot;.&lt;ref&gt;Waller, lch. 97; Whitelock, lch. 259&lt;/ref&gt; Ba é ba dhóichí gur thoircheas bréige a bhí ann, mar thoradh, b'fhéidir, ar an bhfonn an-láidir a bhí ar Mháire go mbeadh leanbh aici.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 337–338; Waller, lgh. 97–98&lt;/ref&gt;I mí Lúnasa, go gearr i ndiaidh náire an toirchis bhréige, arbh é rud é a cheap Máire a raibh ina &quot;phionós ó Dhia&quot; as a cuid &quot;caoinfhulaingt ar eiricigh&quot; ina ríocht.&lt;ref&gt;Físeán PBS&lt;/ref&gt; D'fhág Pilib Sasana le bheith i gceannas ar a chuid arm in aghaidh na Fraince i [[Flóndras|bhFlóndras]].&lt;ref&gt;Porter, lch. 342&lt;/ref&gt; Bhí Máire croíbhriste agus thit sí go domhain i ngalar dubhach. Chuaigh brón na banríona go mór i bhfeidhm ar Michieli; do scríobh sé go raibh sí &quot;i ngrá iontach neamhghnách&quot; lena fear céile agus go raibh sí in umar na haimléise faoina imeacht leis.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 98–99; Whitelock, lch. 268&lt;/ref&gt;

D'fhan Eilís sa chúirt go dtí mí Dheireadh Fómhair, agus bhíothas fabhrach di arís de réir dealraimh.&lt;ref&gt;Antoine de Noailles luaite in Whitelock, lch. 269&lt;/ref&gt; In uireasa aon pháiste a bheith aige le Máire, bhí buairt ar Philib go raibh [[Máire I, Banríon na nAlbanach|Máire, Banríon na nAlbanach]], a bhí geallta don ''Dauphin'' Francach, san áireamh mar an chéad duine eile i ndiaidh a dheirfiúr chleamhnais arbh fhéidir léi maíomh ar an gcoróin. D'áitigh Pilib ar Mháire gur cheart go bpósfaí Eilís a chol ceathar, [[Emmanuel Philibert, Diúc Savoy]], chun an comharbas Caitliceach a dhaingniú agus leas mhuintir Habsburg i Sasana a chaomhnú, ach dhiúltaigh Eilís an cleamhnas agus níor dhócha go dtabharfaí cead Parlaiminte chuige ach oiread.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 284&lt;/ref&gt;

=== Polasaí Creidimh ===
[[Íomhá:1555 gold medal Queen Mary I of England.jpg|mionsamhail|deas|Bonn óir a léiríonn Máire mar &quot;Chosantóir an Chreidimh&quot;, 1555]]
[[Íomhá:Mary1 by Eworth 2.jpg|mionsamhail|deas|alt=Máire gléasta i ngúna ornáideach|Máire le Hans Eworth, 1554. Tá sí ag caitheamh siogairlín seodmhar ina bhfuil péarla Mháire Túdar socraithe faoi bhun péire diamant.]]
Le linn na míosa tar éis a teacht i gcoróin, d'eisigh Máire forógra nach mbeadh iallach ar bith curtha ar aon duine dá cuid géillsineach a creideamh féin a leanúint, ach faoi dheireadh mhí Mheáin Fómhair 1553, cuireadh roinnt móreaglaiseach Protastúnach i bpríosún, Cranmer, John Bradford, John Rogers (Eagarthóir Bíobla agus mairtíreach), an tEaspag John Hooper, agus Hugh Latimer ina measc.&lt;ref&gt;Tittler, lgh. 23–24; Whitelock, lch. 187&lt;/ref&gt; D'fhógair an chéad Pharlaimint a bhí ag Máire, a cruinnigh go luath i mí Dheireadh Fómhair, go raibh pósadh a tuismitheoirí ina phósadh bailí, agus chealaigh dlíthe creidimh Éadbhard.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 207–208; Waller, lch. 65; Whitelock, lch. 198&lt;/ref&gt; D'athbhunaíodh teagasc na hEaglaise san fhoirm ina léiríodh é sna Sé hAirteagail (1539) a cumadh faoi údarás Anraí VIII, agus inar athdhearbhaíodh aontumha na cléire (chomh maith le rudaí eile). Baineadh a mbeinifís (a gcuid pá) de shagairt phósta.&lt;ref&gt;Porter, lch. 241; Whitelock, lgh. 200–201&lt;/ref&gt;

Bhí an briseadh suas leis an Róimh a cuireadh ar bun ag a hathair diúltaithe ag Máire i gcónaí, chomh maith le bunú an Phrotastúnachais a rinneadh ag leasríthe a dearthár. D'áitigh Pilib ar Pharlaimint dlíthe creidimh Anraí a aisghairm, rud a thug Eaglais Shasana ar ais faoi dhlínse na Róimhe. Thóg sé na míonna chun teacht ar an gcomhaontú, agus b'éigean do Mháire agus an Pápa Julius III géilleadh ar phointe tábhachtach: ní thabharfaí tailte coigistithe na mainistreacha ar ais dóibh, ach d'fhágfaí iad i seilbh ag na húinéirí nua mór le rá.&lt;ref&gt;Porter, lch. 331&lt;/ref&gt; Faoi dheireadh na bliana 1554, rinneadh an beart. D'fhaomh an Pápa é agus tugadh na hAchtanna in aghaidh na hEiriceachta (Béarla: The Heresy Acts) ar ais.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 235–242&lt;/ref&gt;

Theith thart ar 800 Protastúnach saibhir, John Foxe ina measc, ar loingeas.&lt;ref&gt;Waller, lch. 113&lt;/ref&gt;Díríodh feidhm is cumas na ndlíthe eiriceachta ar iad siúd a d'fhan sa tír agus a lean orthu ag fógairt a gcuid creideamh go poiblí.&lt;ref name=Solly&gt;Solly, Meilan. &quot;[https://www.smithsonianmag.com/history/myth-bloody-mary-180974221/ Miotas 'Mháire Fuiltí']&quot;. ''Irisleabhar Smithsonian''. 12 Márta, 2020.&lt;/ref&gt; Tharla an chéad bhabhta básuithe i gcaitheamh cúig lá i mí Feabhra 1555: básaíodh John Rogers ar an 4ú Feabhra, Laurence Saunders ar an 8ú Feabhra, agus Rowland Taylor agus John Hooper ar an 9ú Feabhra.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 262&lt;/ref&gt; Cuireadh iallach ar an [[Ardeaspag Canterbury]] Cranmer, a bhí i bpríosún, amharc ar na hEaspaig Nicholas Ridley agus Hugh Latimer agus iad dá loscadh ag an stáca. Shéan sé a chuid eiriceachta, dhiúltaigh sé don diagacht Phrotastúnach, gur chuaigh ar ais sa chreideamh Caitliceach.&lt;ref&gt;Loades, lch. 325; Porter, lgh. 355–356; Waller, lgh. 104–105&lt;/ref&gt; De réir próis chuí an dlí, ba cheart gur saoraídh é mar aithríoch, ach dhiúltaigh Máire spásas a thabhairt dó. Ar lá a loiscthe, tharraing sé siar a shéanadh go drámatúil.&lt;ref&gt;Loades, lch. 326; Waller, lgh. 104–105; Whitelock, lch. 274&lt;/ref&gt; Bhí 283&lt;!--luaigh Ridley agus Waller 283: 227 fear agus 56 bean--&gt; duine curtha chun báis san iomlán, iad loiscthe den chuid is mó.&lt;ref&gt;Duffy, lch. 79; Waller, lch. 104&lt;/ref&gt; Bhí míthaitneamh agus míghnaoi an phobail chomh mór sin faoi na gníomhartha seo, gur cáineadh iad fiú amháin ag Alphonso de Castro, duine d'fhoireann eaglasta Philib féin.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 358–359; Waller, lch. 103; Whitelock, lch. 266&lt;/ref&gt; agus thug comhairleoir eile leis, Siomón Renard, rabhadh dó gurbh fhéidir go gcothódh &quot;cur i bhfeidhm chomh cruálach sin&quot; éirí amach.&lt;ref&gt;Waller, lch. 102&lt;/ref&gt; Níor éirigh Máire as an bpolasaí áfach, agus lean sí ar aghaidh leis go dtí lá a bás, rud a ghéaraigh ar an dearcadh frith-Chaitliceach agus frith-Spáinneach i measc phobal Shasana.&lt;ref&gt;Waller, lgh. 101, 103, 105; Whitelock, lch. 266&lt;/ref&gt; Moladh na híospartaigh mar [[Mairtíreach|mhairtírigh]].

Tháinig Raghnall Pole, mac Chuntaois Salisbury arbh í iarmháistreás Mháire a bhí básaithe, mar leagáid an Phápa i mí na Samhna 1554.&lt;ref&gt;Loades, lch. 238; Waller, lch. 94&lt;/ref&gt; Oirníodh ina shagart é agus ceapadh ina Ardeaspag Canterbury é, díreach i ndiaidh bású Cranmer i mí an Mhárta 1556.&lt;ref&gt;Porter, lch. 357&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cé go raibh sé ina Deagánach, agus é mór le rá san Eaglais, nuair a coisriceadh ina Ardeaspag é, níor oirníodh Pole go dtí an lá roimhe sin (Loades, lch. 319).&lt;/ref&gt;
=== Polasaí Eachtrach ===
Mar chuid de concas na hÉireann ag na Túdaraigh, áitríodh coilínigh Shasanacha i lár na tíre faoi réimeas Mháire agus Philib. Scaradh Uíbh Fhailí agus bunaíodh &quot;Queen's County&quot; ([[Contae Laoise|Laois]]) agus &quot;King's County&quot; ([[Contae Uíbh Fhailí||Uíbh Fhailí]]) ann. Tosaíodh ar [[Plandálacha na hÉireann|Phlandáil na hÉireann]].&lt;ref&gt;Tittler, lch. 66&lt;/ref&gt; Tugadh &quot;Maryborough&quot; ([[Port Laoise]]) agus &quot;Philipstown&quot; ([[An Daingean, Co. Uíbh Fhailí|an Daingean]]) faoi seach ar phríomhbhailte na gcontaetha nua.

Thug athair céile Mháire suas coróin na Spáínne i mí Eanáir 1556. Bhí Máire agus Pilib fós scartha ó chéile; fógraíodh eisean mar Rí na Spáinne sa Bhruiséil, ach d'fhan sise i Sasana. Bhí sos leochaileach cogaidh socraithe ag Pilib leis na Francaigh i mí Feabhra 1556. An mhí dár gcionn, fágadh milleán ar an ambasadóir Francach, Antoine de Noailles, i gcomhcheilg in aghaidh Mháire nuair a rinne Anraí Dudley, col seisir John Dudley a bhí curtha chun báis, iarracht fórsa ionraidh a bhailiú sa Fhrainc. Rinneadh feall ar an gcomhcheilg, ar a dtugadh Comhcheilg Dudley, agus gabhadh ar gach éinne den lucht comhcheilge i Sasana. D'fhan Dudley ar deoraíocht sa Fhrainc, agus d'fhág Noailles an Bhreatain. Cinneadh ciallmhar, is dócha.&lt;ref&gt;Porter, pp. 381–387&lt;/ref&gt;

D'fhill Pilib go Sasana ó Mhárta go dtí Iúil 1557 le háitiú ar Mháire tacaíocht a thabhairt ar an Spáinn, a bhí i mbun cogaidh arís in aghaidh an Fhrainc. Bhí Máire i bhfabhar cogadh a fhógairt, ach chuir a cuid comhairleoirí ina choinne ar an mbonn go ndéanfadh sé díobháil ar thrádáil Shasana leis an bhFrainc, gur bhris sé forálacha an chonartha phósta maidir le cogaí iasachta, agus mar gheall ar dhrochleagáid eacnamaíochta ó réimeas Éadbhard VI agus roinnt fómhar gann a tháinig ceann i ndiaidh a chéile, agus a d'fhág Sasana gan dóthain airgid is soláthairtí.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 288&lt;/ref&gt; Ní raibh an cogadh fógraithe go dtí mí an Mheithimh 1557, tar éis do mhac deirféar Raghnall Pole, Tomás Stafford, ionradh a dhéanamh ar Shasana agus [[Caisleán Scarborough]] a ghabháil le cabhair na bhFrancach, mar iarracht inar theip air chun Máire a athrí.&lt;ref&gt;Porter, lch. 389; Waller, lch. 111; Whitelock, lch. 289&lt;/ref&gt; Mar thoradh ar an gcogadh, tháinig teannas ar an gcaidreamh a bhí ann idir Sasana agus an Phápacht, ós rud é go raibh an [[Pápa Pól IV]] i gcomhghuaillíocht le [[Anraí II na Fraince|hAnraí II na Fraince]].&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 293–295&lt;/ref&gt; I mí Lúnasa, fuair fórsaí na Sasanach bua i ndiaidh cath Saint-Quentin. Thug finné súl amháin an cuntas seo a leanas: &quot;Throid an dá thaobh go han-chróga, ach na Sasanaigh go háirithe.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.british-history.ac.uk/cal-state-papers/spain/vol13/pp308-318|title=An Spáinn: Lúnasa 1557 {{!}} Stair na Breataine ar Líne|website=www.british-history.ac.uk|language=en|access-date=2018-06-04}}&lt;/ref&gt; Níor mhair an comóradh ach tamall gearr, áfach, toisc go raibh gabháil ag na Francaigh i mí Eanáir 1558 ar Calais, arbh é an t-aon gabháltas amháin a bhí fós ag na Sasanaigh ar Mhór-Roinn na hEorpa go dtí sin. Cé go raibh an dúiche ina tromualach airgeadais, b'ábhar mórnáire é do ghradam na banríona an chathair a chailleadh.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 295–297; Porter, lgh. 392–395; Whitelock, lgh. 291–292&lt;/ref&gt; De réir Croinicí Holinshed, do chásaigh Máire mar seo: &quot;Nuair a bheidh mise marbh oscailte, gheobhaidh sibh 'Calais' ina luí sa chroí agam&quot;, ach b'fhéidir nár tharla é sin ar chor ar bith.&lt;ref&gt;Porter, lch. 393&lt;/ref&gt;

=== Cúrsaí Tráchtála agus Ioncaim ===
[[Íomhá:Post Medieval coin, Sixpence of Phillip and Mary (FindID 662681).jpg|mionsamhail|Réal ó réimeas Philib agus Mháire]]
[[Íomhá:Mary Tudor Shilling.jpg|mionsamhail|[[Scilling]] ó réimeas Mháire]]
Bhí blianta réimeas Mháire fliuch agus tháinig gorta ar an tír mar thoradh ar an tsíorbháisteach agus ar an díle a bhí ann.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 229, 375; Whitelock, lch. 277&lt;/ref&gt; Fadhb eile ná an meath a tháinig ar ghnó éadaigh [[Antuairp]].&lt;ref&gt;Tittler, lch. 48&lt;/ref&gt; In ainneoin pósadh Mháire le Pilib, níor bhain Sasana aon tairbhe as trádáil bhrabúsach na Spáinne lena himpireacht sa Domhan Nua.&lt;ref&gt;Tittler, lch. 49&lt;/ref&gt; Chosain na Spáinnigh marcantacha a gcuid bealaí trádála go géar cúramach, agus ní raibh Máire in ann glacadh le smugláil nó an phíoráideacht nó a leithéid bheith ann ag na Sasanaigh in aghaidh a fir céile.&lt;ref&gt;Tittler, lgh. 49–50&lt;/ref&gt; Mar iarracht chun méadú ar an trádáil agus geilleagar Shasana a tharrtháil, lean comhairleoirí Mháire orthu le polasaí John Dudley, arbh é sin deiseanna nua tráchtála a lorg. Dheonaigh sí cairt ríoga don Chomhlacht Muscovy faoin gobharnór [[Sebastian Cabot]]&lt;ref&gt;Porter, lch. 371&lt;/ref&gt; agus d'iarr sí ar Diogo Homem atlas an domhain a dhéanamh.&lt;ref&gt;Porter, lch. 373&lt;/ref&gt; Sheoladh eachtránaithe mar John Lok agus William Towerson ó dheas go cósta na hAfraice chun nascanna trádála a fhorbairt.&lt;ref&gt;Porter, lch. 372&lt;/ref&gt; 

Ó thaobh an airgeadais de, bhí réimeas Mháire ag iarraidh an rialtas nua-aimseartha—agus a gcuid caiteachas a bhí níos airde dá réir—agus an córas bailithe cánach agus táillí a bhí ann ó na meánaoiseanna a thabhairt le chéile.&lt;ref&gt;Porter, lch. 375; Tittler, lch. 51&lt;/ref&gt; Choinnigh Máire William Paulet, an Chéad Mharcas Winchester, a ceapadh ag Éadbhard, ar áirithíocht mar Ard-Chisteoir agus leag air an dualgas chun maoirseacht a dhéanamh ar an gcóras bailithe ioncaim. Bhí teip ann taraifí nua a ghearradh ar shaghsanna nua allmhairí, agus dá bharr sin tugadh neamhaird ar fhoinse thábhachtach ioncaim. Chun é sin a réiteach, d'fhoilsigh rialtas Mháire &quot;Leabhar Rátaí&quot; nualeasaithe sa bhliain 1558, inar breacadh síos na taraifí agus na dleachtanna a gearradh ar gach aon allmhaire. Ní dhearnadh athbhreithniú go mór ar an leabhar sin go dtí an bhliain 1604.&lt;ref&gt;Porter, lch. 376&lt;/ref&gt;

Dearóilíodh monaíocht Shasana faoi Anraí VIII agus Éadbhard VI araon. Dhréachtaigh Mháire pleananna chun an airgeadra a leasú, ach níor cuireadh iad i bhfeidhm go dtí tar éis a báis.&lt;ref&gt;Porter, lch. 376; Tittler, lch. 53&lt;/ref&gt;

== Bás ==
[[Íomhá:Mary1 by Eworth 3.jpg|mionsamhail|deas|Portráid le Hans Eworth]]
I ndiaidh do Philib cuairt a thabhairt uirthi sa bhliain 1557, cheap Máire don dara huair go raibh sí ag iompar clainne, is an leanbh in ainm agus teacht i mí an Mhárta 1558.&lt;ref&gt;Porter, lch. 398; Waller, lgh. 106, 112; Whitelock, lch. 299&lt;/ref&gt; D'fhógair sí ina huacht go mbeadh a fear céile in a ionadaí rí sula dtiocfadh an leanbh in aois.&lt;ref&gt;Whitelock, lgh. 299–300&lt;/ref&gt; Ach níor rugadh aon leanbh, agus cuireadh ar Mháire glacadh leis go dtiocfadh a leath-dheirfiúr Eilís i gcomharbas dleathach uirthi.&lt;ref&gt;Whitelock, lch. 301&lt;/ref&gt;

Bhí Máire lag breoite ó Bhealtaine 1558 amach.&lt;ref&gt;Loades, lch. 305; Whitelock, lch. 300&lt;/ref&gt;Bhí pian uirthi ó ghalar éigin, arbh é cisteanna ubhagáin nó ailse broinne, b'fhéidir.&lt;ref&gt;Waller, lch. 108&lt;/ref&gt; Fuair sí bás ar an 17ú Samhain 1558, agus í 42 bliana d'aois, in [[St James's Palace]] i Westminster, i rith eipidéim [[fliú]] a mharaigh Pole freisin an lá ceannann céanna. Chuaigh Eilís i gcomharbas uirthi. Scríobh Pilib dá dheirfiúr Joan na hOstaire ón [[An Bhruiséil|mBruiséil]]: &quot;Bhí buairt réasúnta orm faoina bás.&quot;&lt;ref&gt;Litir ó Rí na Spáinne chuig Joan na hOstaire, Banphrionsa na Portaingéile, 4 Nollaig 1558, in ''Caileandar de Pháipéir an Stáit, an Spáinn'', imleabhar XIII, luaite in Loades, lch. 311; Waller, lch. 109 and Whitelock, lch. 303&lt;/ref&gt;

Cé go raibh sé luaite in uacht Mháire gur theastaigh uaithi bheith curtha in aice lena máthair, adhlacadh í in [[Abtheach Westminster]] ar an 14ú Nollaig, i dtuama a roinnfeadh sí le hEilís sa deireadh thiar. An inscríbhinn ar an dtuama, a cuireadh ann ag [[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire|Séamas I]] tar éis a theacht i gcomharbas ar Eilís ná ''Regno consortes et urna, hic obdormimus Elizabetha et Maria sorores, in spe resurrectionis'' (&quot;Céilí sinn i réimeas agus i dtuama, agus téimid Eilís agus Máire, deirfiúracha, inár luí anso sa tsúil go mbeidh aiséirí ann.&quot;).&lt;ref&gt;Porter, lch. 410; Whitelock, lch. 1&lt;/ref&gt;

== Oidhreacht ==
Mhol John White, Easpag Winchester, Máire ar a sochraid: &quot;Iníon rí ab ea í; deirfiúr rí ab ea í; bean chéile rí ab ea í. Ba bhanríon í, agus de bharr an teidil chéanna, ba rí í freisin.&quot;&lt;ref&gt;Loades, lch. 313; Whitelock, lch. 305&lt;/ref&gt; Bá í an chéad bhean a rinne éileamh rathúil ar choróin Shasana í, d'ainneoin na héilimh chomhsháraitheacha a bhí ann agus gur cuireadh ina haghaidh go diongbháilte, agus bhí tacaíocht agus comhbhá aici ón bpobal sa chuid is luaithe dá réimeas, go mór mór ó Chaitlicigh Rómhánacha Shasana.&lt;ref&gt;Waller, lch. 116&lt;/ref&gt;

Ba mhinic a cáineadh réimeas Mháire ag scríbhneoirí Protastúnacha an ama sin, agus ó shin. Faoin seachtú céad déag, tugadh an leasainm &quot;Máire Fhuilteach&quot; uirthi mar gheall ar a cuid géarleanúintí reiligiúnacha.&lt;ref&gt;Waller, lch. 115&lt;/ref&gt; Rinne [[Iain Knox]] cáineadh uirthi ina leabhar féin, ''An'' ''Chéad Séideadh an Troimpéid in Aghaidh Reisimint Arrachtach na mBan'' (Béarla: ''The First Blast of the Trumpet Against the Monstrous Regiment of Women'') a foilsíodh sa bhliain 1558, agus tarcaisníodh í go feiceálach in ''Achtanna agus Leachtanna Cuimhneacháin'' (1563), le John Foxe (Béarla: ''Actes and Monuments''). D'fhan leabhar Foxe ina leabhar a raibh an-tóir air i rith na gcéadta dár gcionn agus bhí tionchar aige ar an dearcadh leanúnach a bhí ann ar Mháire go raibh sí ina tíoránach fuilchíocrach.&lt;ref&gt;Porter, lgh. 361–362, 418; Waller, lgh. 113–115&lt;/ref&gt; Tugann an staraí Lucy Wooding rian den fhuath ban faoi deara i dtuairiscí ar Mháire. &quot;Cáintear í as a bheith 'díoltasach fíochmhar' agus 'lag meatach' ag an am céanna, agus lochtaítear í as trócaire a dhéanamh ar phríosúnaigh pholaitiúla agus as údarás a ghéilleadh dá fear céile.&quot;&lt;ref name=Solly/&gt;

Cuimhnítear ar Mháire san 21ú haois mar gheall ar a cuid dianiarrachtaí chun príomhacht an Chaitliceachais Rómhánaigh a athbhunú i Sasana tar éis an borradh a bhíodh ann ar thionchar an Phrotastúnachais sna réimis roimhe. Bíonn cáineadh mór ar a réimeas ag staraithe Protastúnacha le fada, iad ag tabhairt le fios go raibh na céadta Protastúnach loiscthe ag an stáca aici taobh istigh de chúig bliana féin. I lár an 20ú haois, rinne H. F. M. Prescott iarracht athrú a chur ar an dearcadh go raibh Máire éadulangach tiarnasach, agus ó shin amach bíonn an scoláíreacht ag breathnú ar a leithéid de sheanmheasúnachtaí simplí sin ar Mháire le cuid amhrais.&lt;ref&gt;Weikel&lt;/ref&gt; Tá cáil níos fearr uirthi ag staraithe sa lá atá inniu ann, go pointe áirithe, mar gheall ar an athbhreithniúchas staire a rinneadh ó na naoi déag ochtóidí anuas.&lt;ref&gt;Loades, David (1989). &quot;Réimeas Mháire Thúdarach: Scríobh na Staire agus Taighde.&quot; (Béarla: &quot;The Reign of Mary Tudor: Historiography and Research.&quot;) ''Albion'' '''21''' (4) : 547–558. [https://www.cambridge.org/core/journals/albion/article/the-reign-of-mary-tudor-historiography-and-research/08D58887054B50ADFFD93F606E7DF02B online]&lt;/ref&gt; D'áitigh Christopher Haigh go raibh fáilte ag an bpobal i gcoitinne roimh an athbheochan a chuir sí ar fhéilte reiligiúnacha agus nósanna an Chaitliceachais.&lt;ref&gt;Haigh, lgh. 203–234, luaite in &quot;Athbhunú agus Freagairt: Athléiriú ar Eaglais Mháire&quot; (2017) le Thomas S. Freeman (Béarla: &quot;Restoration and Reaction: Reinterpreting the Marian Church.&quot;)  ''Iris na Staire Eaglasta'' (Béarla: ''Journal of Ecclesiastical History''), dá fhoilsiú [http://repository.essex.ac.uk/20116/1/JEH%20review%20article%20%28final%20version%29.docx online]&lt;/ref&gt; Rinne Haigh amach &quot;nach raibh na blianta deiridh de réimeas Mháire ina n-ullmhúchán gráiniúil ar bhua an Phrotastúnachais, ach daingniú leanúnach ar neart an Chaitliceachais.&quot;&lt;ref&gt;Haigh, lch. 234&lt;/ref&gt;

Cheap staraithe Caitliceacha mar John Lingard nár theip ar pholasaithe Mháire toisc iad a bheith mícheart, ach de bhrí go raibh réimeas róghairid aici le n-iad a bhunú, agus mar gheall ar thubaistí nádúrtha nach raibh aon neart aici chucu.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 340–341&lt;/ref&gt; I dtíortha eile, bhí misinéirí Íosánacha ar thús cadhnaíochta ar an bhFrith-Reifeirméisean Caitliceach, ach dhiúltaigh píomhchomhairleoir reiligiúnach Mháire, an Cairdinéal Raghnall na hÍosánaigh a ligean isteach i Sasana.&lt;ref&gt;Thomas F. Mayer (1996). &quot;Triail Tola: An Cairdinéal Pole, Ignatius Loyola agus na hÍosánaigh i Sasana&quot; (Béarla: &quot;A Test of Wills: Cardinal Pole, Ignatius Loyola, and the Jesuits in England&quot;) in McCoog, Thomas M. (eag.) ''An Costas Áirithe: Edmund Campion agus na chéad Íosánaigh Shasanacha'' (Béarla: ''The Reckoned Expense: Edmund Campion and the Early English Jesuits''), lgh. 21–38&lt;/ref&gt; Bhí míghnaoi ar a pósadh le Pilib i measc a cuid géillsineach agus ní raibh aon toradh ar a cuid polasaithe reiligiúin ach olc a bhí fréamhaithe go daingean.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 342–343; Waller, lgh. 116&lt;/ref&gt; Nuair a chaill arm Shasana Calais in aghaidh na Fraince, ba mhór an náiriú é ar uabhar na Sasanach. Mhéadaigh drochfhómhair ar mhíshástacht an phobail.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 340–343&lt;/ref&gt; Chaitheadh Pilib formhór a chuid ama thar sáile, bíodh is gur fhan a bhean chéile i Sasana, rud a d'fhág dúlagar ar Mháire faoina bheith as láthair, agus baineadh dá féinmhuinín toisc nárbh fhéidir leo páistí a bheith acu. Tar éis bhás Mháire, d'iarr Pilib Eilís a phósadh, ach dhiúltaigh sí dó.&lt;ref&gt;Porter, lch. 400&lt;/ref&gt; Cé go raibh neamhéifeacht agus míghnaoi ag baint le réimeas Mháire ar deireadh thiar, tosaíodh ar pholasaithe mar an t-athchóiriú fioscach, forbairt an chabhlaigh, agus taiscéalaíocht na gcoilíneachtaí i réimeas Mháire, arbh iad polasaithe a mholtaí le caitheamh ama mar éachtaí Eilíse.&lt;ref&gt;Tittler, p. 80; Weikel&lt;/ref&gt;

== Teidil, Stíl Ainmnithe, agus Armas ==
[[Íomhá:Coat of Arms of England (1554-1558).svg|mionsamhail|Armas Mháire I, eagraithe go páilleach le harmas a fir chéile, Pilib II na Spáinne]]

Ar a teacht i gcoróin, forógraíodh Máire faoin stíl chéanna agus a forógraíodh Anraí VIII agus Éadbhard VI: &quot;Máire, le grásta Dé, Banríon Shasana, na Fraince agus na hÉireann, Cosantóir an Chreidimh, agus Ard-Cheann ar Domhan ar Eaglais Shasana agus ar Eaglais na hÉireann&quot;. Bhí an teideal sin, Ard-Cheann na hÉaglaise ina theideal déistineach ag Caitlicheachas Mháire agus d'fhág sí ar lár é i ndiaidh na Nollag 1553.&lt;ref&gt;Loades, lgh. 217, 323&lt;/ref&gt;

Faoi chonradh phosadh Mháire le Pilib, léirigh an chomhstíl oifigiúil tiarnais agus teidil Philib chomh maith lena cuid féin: &quot;Pilib agus Máire, le grásta Dé, Rí agus Banríon Shasana, na Fraince, Napoli, Iarúsailéim, agus na hÉireann, Cosantóirí an Chreidimh, Prionsaí na Spáínne agus na Sicile, Ard-Diúic na hOstaire, Diúic Mhilano, na Burgúine agus Bhrabant, Cuntaí [[Habsburg]], Fhlóndras agus na Tiróile&quot;.&lt;ref name=waller90/&gt; D'úsáidtí an stíl seo ón mbliain 1554 anuas, ach cuireadh stíl nua ina háit nuair a fágadh coróin na Spáinne ag Pilib sa bhliain 1556, le &quot;Pilib agus Máire, le grásta Dé, Rí agus Banríon Shasana, na Spáinne, na Fraince, an dá Shicil, Iarúsailéim, agus na hÉireann, Cosantóirí an Chreidimh, Ard-Diúic na hOstaire, Diúic na Burgúine, Mhilano agus Bhrabant, Cuntaí [[Habsburg]], Fhlóndras agus na Tiróile&quot;.&lt;ref&gt;m.sh. Waller, lch. 106&lt;/ref&gt;

Ba é armas Mháire I an t-armas céanna a bhí á úsáid ag a cuid réamhtheachtaí go léir ó réimeas Anraí IV anuas: de réir ceathrúna, cúlra gorm, agus trí cinn de ''fleur-de-lys'' óir air chun an Fhrainc a léiriú, ansin cúlra dearg, agus trí cinn de leoin ''passant guardant'' airsean i bpáil óir chun Sasana a léiriú. Uaireanta, bhí a cuid armas eargraithe go páilleach (á léiriú taobh le taobh) le harmas a fir chéile. Ghlac sí leis an bhfrása, &quot;An Fhírinne, Iníon Ama&quot; ({{lang-la|Veritas Temporis Filia}}) mar mhana pearsanta.&lt;ref&gt;Waller, lch. 60; Whitelock, lch. 310&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
* Caileandar de Pháipéir an Stáit, An Spáinn
* [[Eamon Duffy|Duffy, Eamon]] (2009). ''Fires of Faith: Catholic England Under Mary Tudor''. New Haven, CT: Cló Ollscoile Yale. {{ISBN|0-300-15216-7}}.
* Haigh, Christopher (1992). ''English Reformations: religion, politics and society under the Tudors''. Oxford: Cló Clarendon.
* Hoyle, R. W. (2001). ''The Pilgrimage of Grace and the Politics of the 1530s''. Oxford: Cló Ollscoile Oxford. {{ISBN|0-19-925906-2}}.
* [[David Loades|Loades, David M.]] (1989) ''Mary Tudor: A Life''. Oxford: Basil Blackwell. {{ISBN|0-631-15453-1}}.
* Paget, Gerald (1977). ''The Lineage &amp; Ancestry of HRH Prince Charles, Prince of Wales''. Dún Éideann &amp; Londain: Charles Skilton. {{OCLC|79311835}}.
* [[Linda Porter (staraí)|Porter, Linda]] (2007) ''Mary Tudor: The First Queen''. Londain: Little, Brown. {{ISBN|978-0-7499-0982-6}}.
* {{cite book|year=1962 |chapter=Chapter Five: Table of regnal year of English Sovereigns |title=Sweet &amp; Maxwell's Guide to Law Reports and Statutes|edition=Fourth  |location=London |publisher=Sweet &amp; Maxwell's Guide |chapter-url=https://guides.library.harvard.edu/ld.php?content_id=12548485}}
* Tittler, Robert (1991). ''The Reign of Mary I''. Dara heagrán. Londain &amp; Nua-Eabhrac: Longman. {{ISBN|0-582-06107-5}}.
* Waller, Maureen (2006). ''Sovereign Ladies: The Six Reigning Queens of England''. Nua-Eabhrac: Cló St Martin. {{ISBN|0-312-33801-5}}.
* Weikel, Ann (2004; eagrán ar líne 2008). [http://www.oxforddnb.com/view/article/18245 &quot;Mary I (1516–1558)&quot;] in ''Oxford Dictionary of National Biography'' {{ODNBsub}}. Cló Ollscoile Oxford. {{doi|10.1093/ref:odnb/18245}}.
* [[Alison Weir|Weir, Alison]] (1996). ''Britain's Royal Families: The Complete Genealogy''. London: Pimlico. {{ISBN|0-7126-7448-9}}.
* [[Anna Whitelock|Whitelock, Anna]] (2009). ''Mary Tudor: England's First Queen''. London: Bloomsbury. {{ISBN|978-0-7475-9018-7}}.

==Nótaí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Máire 1 Shasana}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1516]]
[[Catagóir:Básanna i 1558]]
[[Catagóir:Banríonacha Navarre]]
[[Catagóir:Banríonacha Shasana]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine as Londain]]
[[Catagóir:Frith-Phrotastúnachas]]
[[Catagóir:Ríshliocht Túdarach]]
[[Catagóir:Ríthe na hÉireann]]</text>
      <sha1>sgjoaphd5ieo69r2sccnx765x47lh46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Cumann Gaelach (COBÁC)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15582</id>
    <revision>
      <id>1312508</id>
      <parentid>1306049</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T01:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28366-16</username>
        <id>74082</id>
      </contributor>
      <origin>1312508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10466" sha1="q82qw4d4tmmnu4olyy31g4q29mnyh0u" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
{{glanadh-mar|Gaeilge/Litriú/Tagairtí/srl!}}
Bunaíodh ''' An Cumann Gaelach, An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath (COBÁC)''' (''Cumann Gaelach UCD'' go neamhoifigiúil) sa [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] sa bhliain [[1908]]. An aidhm atá ag an gcumann ná an Ghaeilge a chur chun cinn trí imeachtaí sóisialta a eagrú agus trí labhairt na teanga a spreagadh ar champas na hOllscoile. 

Tá nasc láidir idir stair an chumainn agus saol na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] le céad bliain anuas, rud atá soiléir ón mbaint atá ag iar-reachtairí an chumainn leis an nGaeilge a chur chun cinn. Bhí tionchar nach beag ag an gcumann ar shaol na hollscoile agus d'fhág go leor iarbhall a lorg ar stair na tíre. Chuir na hiarbhaill seo go mór le heagraíochtaí Gaeilge timpeall na tíre, le riarachán an stáit agus le saol sóisialta na tíre. Bhí [[Tomás de Bhaldraithe]] agus [[Cearbhall Ó Dálaigh]] ina measc siúd. Le blianta beaga anuas is iondúil go mbíonn breis is míle ball sa chumann agus go mbíonn sé ar na cumainn is mó sa choláiste.

== Stair an Chumainn ==

== Ballraíocht ==
D'éirigh leis an gCumann breis is dhá mhíle ball a fháil sa bhliain 2010/11. Bhí 872 ball acu sa bhliain 2007-08, is 1500 sa bhliain 2008/09.

==== Líon Ball ====

* 2007/8 - 872
* 2008/9 - 1,500
* 2010 - 1,000
* 2010/11 - &gt; 2,000
* 2011/12 - &gt; 1,765

== Duaiseanna ==
Bhuaigh an cumann ''Comórtas na gCumann Gaelacha Tríú Leibhéal'', duais arbh fhiú €2,000 é sa bhliain [[2011]]. An bhliain roimhe bhaineadar duais aitheantas amach sa chomórtas céanna, thánagadar sa dara háit an bhliain roimhe sin tar éis dóibh e a bhuachaint sa bhliain [[2007]].

=== Bonn Óir an Chumainn Ghaelaigh ===
Bhronntaí bonn óir i laethanta tosaigh an chumainn don bhall ba mhó a chabhraigh le cur chun cinn na Gaeilge, nós a athmhúsclaíodh i mbliain chomóradh céad bliain an chumainn. 

==== Buaiteoirí an Bhoinn Óir ====

* 2007 - Aoife Breathnach
* 2009 - Brian Ó Monacháin
* 2010 - Emma Ní Nualláin
* 2011 - Gavin Ó Briain
* 2012 - Iseult Ní Rinn
* 2013 - Eoin Mac Aodha Bhuí
* 2014 - Seán Mac Conchoille 
* 2015 - Gearóid Óg Ó Greacháin
* 2016 - Lorraine Ní Staic
* 2017 - Cecily Ní Chionnaith

== Gradam De hÍde ==
Bronann an cumann Gradam De hÍde ar dhuine taobh amuigh den choláiste a meastar eácht ar leith ar son na teanga a bheith déanta acu.

=== Iarbhuaiteoirí ===

* - [[Des Bishop]] 
* - [[Hector Ó hEochagáin]] 
* - [[Mícheál D. Ó hUiginn]]

== Imeachtaí an Chumainn ==
Eagraíonn an Cumann Seachtain na Gaeilge sa choláiste, Seónna Faisin, Léachtaí Acadúla, Ceolchoirmeacha, Laethanta Spóirt is cuireann siad an iris ''COGAR!'' amach. Bíonn céilithe rialta ag an gCumann, leis, i mBeár na Mac Léinn. Is iondúil go n-eagraíonn an Cumann turas deireadh seachtaine chuig [[Oireachtas na Samhna]] pé áit ina mbíonn sé.

== Seachtain na Gaeilge 2008 ==
Ardaíodh próifíl an Chumainn go mór i ndiaidh [[Seachtain na Gaeilge|Sheachtain na Gaeilge]] (4-8 Feabhra 2008).{{fíoras}} Cuireadh tús leis an tseachtain le céilí taobh amuigh. Ar oíche Luain bhí oíche shóisialta ann le bunfhrásaí na Gaeilge a mhúineadh do mhic léinn Erasmus. Ar an Máirt, tháinig [[Hector Ó hEochagáin]] chuig an gColáiste le caint a thabhairt agus codanna dá chlár, ''[[Amú san Oz]]'', a thaispeáint. Ar Oíche Mháirt, bhí Tráth na gCeisteanna ag an gCumann i gClub Chonradh na Gaeilge ar [[Sráid Fhearchair]] na hArdchathrach. Ar maidin Chéadaoin, chuaigh baill den chumann amach ar na sráideanna ag bailiú airgid don charthanacht Bóthar. Bailíodh €3,597.17 in iomlán. Ar Oíche Chéadaoin eagraíodh Oíche Mhór darbh ainm ''An Liathróid'' sa chlub oíche Tripod ar sráid Fhearchair. Bhí céilí mór ann le ceol ó Ghrúpa Tí Sult. Ar an Déardaoin eagraíodh comórtas peile darbh ainm Peilfield in éindí le baill ón Scéim Chónaithe a eagraíonn [[Bord na Gaeilge UCD]]. Thug [[Mícheál Ó Muircheartaigh]] óráid do na himreoirí agus don slua ar an lá. Sheinn [[Kíla]] i mBeár na Mac Léinn an oíche sin. Ar an Aoine, bhí ''Éacht Aistriúcháin''; aistríodh altanna go Gaeilge ar an suíomh idirlín [[vicipéid]].

== Bál na Gaeilge ==

Bíonn dinnéar foirmeálta ag an gCumann gach bliain. Bhí 'Comóradh 100' ag an gCumann ar an 27 Feabhra 2008 le ceiliúradh a dhéanamh ar stair an Chumainn (cé gur an céadú seisiún, seisiún na bliana ina dhiaidh sin). Eagraíodh an dinnéar san Óstán Radisson i d[[Stigh Lorgan|Teach Lorcáin]], [[Baile Átha Cliath]] agus bhí dornán aoichainteoirí ann ina measc an tAire [[Éamon Ó Cuív]] TD agus [[Mícheál Ó Muircheartaigh]].

== Foilseacháin ==

Tosaíodh ar an iris ''COGAR!'' a chur amach sa bhliain [[2010]]. Foilsíonn an cumann leabhráin staire agus bileoga eolais ó am go chéile.

== Reachtairí ==
{{Columns-list|4|
* 1908 - T. P. Ó Nualláin
* 1909 - Séamus Ó Dubhghaill
* 1920 - Liam Ó Briain
* 1910 - Liam Ó Briain
* 1911 - Mícheál Ó hAodha
* 1912 - [[Liam Ó Gógain]]
* 1913 - Seán Breathnach
* 1914 - Pádraig Ó hUallacháin
* 1915 - 
* 1916 - Liam Ó Brolcháin
* 1917 - 
* 1918 - 
* 1919 - Seán Ó Deaghaidh 
* 1920 - Enrí Ó Murchadha
* 1921 - Maolmhuire Díolán
* 1922 - Muiris Mac Ionnraic
* 1922 - Caitlín Ní Bhuachalla
* 1923 - [[Proinsias Ó Riain]]
* 1924 - Éamon Ó Dubhshláine
* 1925 - Cilian Ó Brolcháin
* 1926 - Proinsias Tréanlámhach
* 1927 - Tadhg Mac Firbhisigh
* 1928 - Eoin  Brolcháin
* 1929 - Diarmuid Ó hAlmhuin
* 1930 - [[Cearbhall Ó Dálaigh]]
* 1931 - Máirín Nic Dhiarmada
* 1932 - Cormac Ó Ceallaigh
* 1933 - [[Aindrias Ó Cuív]]
* 1934 - Ruairí Ó Brolcháin
* 1935 - Risteard Breathnach
* 1936 - Máire Ní Chearbhaill
* 1937 - [[Tomás de Bhaldraithe]]
* 1938 - Ruaidhrí de Valera
* 1939 - Seán Ó Cléirigh
* 1940 - [[Róisín Ní Dhochartaigh]]
* 1941 - Séamus Ó Muireadhaigh
* 1942 - Aodhagán Brioscú
* 1943 - Conchubhar Mac an Bhaird
* 1944 - Dónall Ó Móráin
* 1945 - Pádraig Ó Fiaidh
* 1946 - Fearghus Ó Foghludha
* 1947 - Colm A. Ó Suilleabháin
* 1948 - Pádraig de Paor
* 1949 - Seán P. Ó hAoláin
* 1950 - Dónall Mac an Bhaird
* 1951 - [[Seoirse Ó hÉigeartaigh]]
* 1952 - Mícheál Ó Riain
* 1953 - [[Mícheál Ó Bréartúin]]
* 1954 - Brian Ó Braonáin
* 1955 - Aontóin Mac Gabhann
* 1956 - Fionnbarra Ó Cinnéide
* 1957 - Breandán Ó Dúill
* 1958 - Bláthnaid Ní Dhuibhne
* 1959 - [[Eoghan Ó hAnluain]]
* 1960 - Tony Ó Dúgáin
* 1961 - Deirdre Ní Laoire
* 1962 - Mícheál Ua Núanáin
* 1963 - Domhnaill Mac Domhnaill
* 1964 - [[Uaitéar Ó Ciaruáin]]
* 1965 - Seán Ó Beacháin
* 1966 - Máire Ní Mhathúna
* 1967 - Aogán Ó Muircheartaigh
* 1968 - Cóilín Ó Corrbuí
* 1969 - [[Dáithí Ó hÓgáin]]
* 1969 - Feargal Ó Móráin
* 1970 - Caoimhín Ó Ruairc
* 1970 - Seán Mac Mathúna
* 1971 - [[Donncha Ó hÉallaithe]]
* 1972 - Antóin Mac Cába
* 1981 - Breandán Ó Dufaigh
* 1973 - [[Brian Ó Cuív]]
* 1974 - Olive Cornelia
* 1975 - Oilibhéar De Búrca
* 1976 - Seán Ó Scanláin
* 1977 - Seán Ó Conaill
* 1978 - Muireann Ní Mhóráin
* 1979 - Rósmáire Ní Dheaghaidh
* 1980 - Máire Ní Bhráithe
* 1981 - Breandan Ó Dufaigh
* 1982 - Laoise Nic Giolla Chearra
* 1983 - Emer Ní Bhrádaigh
* 1984 - Máire Nic Ghearrailt
* 1985 - Attracta Ní Bhrádaigh
* 1986 - [[Aengus Mac Grianna]]
* 1987 - Sinéad Ní Chonláin
* 1988 - Siobhán Ní Dhonchú
* 1989 - Úna Kirk
* 1990 - Máire Aobhinn Ní Ógáin
* 1991 - Fionnán Ó hÓgáin
* 1992 - Aedín Ní Ghormlaigh
* 1993 - Liza Nic Uidhir
* 1994 - Conchúr Mac an Ultaigh
* 1995 - [[Aodhán Ó Ríordáin]]
* 1996 - Diarmuid Breathnach
* 1996 - Clíona Dukes
* 1996 - Rachel Ní Fhaoláin
* 1997 - Éanna Ó Maoilearca
* 1998 - Dónal Ó hIn
* 1998 - Donnacha Ó Síocháin 
* 1999 - [[Aifric Mac Aodha]]
* 1999 - Úna Ní Dhuinn
* 2000 - Brighid Breathnach
* 2000 - Cillín Mac Donnacha           
* 2001 - Brighid Breathnach
* 2001 - [[Colmán Mac Séalaigh]]
* 2002 - Éabha Ní Shiadhail
* 2003 - Oisín Ó Searcóid
* 2004 - Séamus Ó Cearra
* 2004 - Oisín Chambers
* 2005 - Tadhg Ó Rodaigh
* 2006 - Proinsias Báicéir
* 2007 - Laoise Ní (D'éirigh as) Séan Ó Leocháin agus Aindriú Ó Faoláin
* 2008 - [[Eoin P. Ó Murchú]]
* 2009 - Jennifer Ní Churtáin agus Tríona Ní Mhurchú
* 2010 - Edel Ní Bhraonáin
* 2011 - Éadaoin Nic Giolla Bhrighde 
* 2012 - Shane Ó hAonghusa
* 2013 - Hughie Ó Canainn
* 2014 - Dónal Ó Catháin
* 2015 - Séamus Ó Ceanainn
* 2016 - Shane Ó Gruagáin
* 2017 - Jamie Mac Uiginn
* 2018 - [[Hugh Mac Giolla Chearra]]
* 2019 - Méabh Ní Chathail
* 2020 - Annie Ní Shíocháin
* 2021 - Séan Mac Amhlaoibh 
* 2022 - Charmane Caldwell 
* 2023 - Leah Ní Ghairbhaigh
* 2024 - Méin Nic Craith
* 2025 - Liam Aubin 
* 2026 - Peadar Mac Donncha

}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.cumanngaelach.ie/ www.cumanngaelach.ie Suíomh Reatha an Chumainn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130711105357/http://cumanngaelach.ie/ |date=2013-07-11 }}
* [http://www.ucd.ie/cumgael/ UCD.ie/cumgael - An Cumann Gaelach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060830130238/http://www.ucd.ie/cumgael/ |date=2006-08-30 }}
* [http://content.yudu.com/Library/A1pnh2/ComradhCadBliainAnCu/resources/index.htm?referrerUrl=http%3A%2F%2Fwww.yudu.com%2Fitem%2Fdetails%2F237804%2FCom--radh-C--ad-Bliain--An-Cumann-Gaelach--Col--iste-na-hOllscoile--Baile---tha-Cliath. Leabhrán comórtha is staire bunaithe ar an gcumann.]

=== COGAR! ===

* [http://content.yudu.com/Library/A1n9n4/COGAR/resources/index.htm?referrerUrl=http%3A%2F%2Fwww.yudu.com%2Fpublish%2Ffinish_now%2F129259 COGAR! Iris de chuid an chumainn - Eagrán a hAon]

* [http://content.yudu.com/Library/A1q3os/COGAReagrn22010/resources/index.htm?referrerUrl=http%3A%2F%2Fwww.yudu.com%2Fitem%2Fdetails%2F254513%2FCOGAR---eagr--n-2--2010- COGAR! - Eagrán a dó]

* [http://content.yudu.com/Library/A1wbdl/COGAR/resources/index.htm?referrerUrl=http%3A%2F%2Ffree.yudu.com%2Fitem%2Fdetails%2F504756%2FCOGAR- COGAR! - Eagrán a trí]

* [http://cogar-iris.blogspot.com/ Blag COGAR!]

{{DEFAULTSORT:Cumann Gaelach COBAC}}
[[Catagóir:An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Cumainn Ghaeilge]]
[[Catagóir:Cumainn Ghaelacha mac léinn in Éirinn]]
[[Catagóir:Cumainn Mac Léinn in Éirinn]]</text>
      <sha1>q82qw4d4tmmnu4olyy31g4q29mnyh0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Paul Sartre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18030</id>
    <revision>
      <id>1312472</id>
      <parentid>1308568</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6099" sha1="kojwwuiajfrnapjicc7mgt0o5h9yivg" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Íomhá:Jean Paul Sartre circa 1910.jpg|clé|mion|1910]]
[[Scríbhneoir]] agus [[Fealsúnacht|fealsamh]] a rugadh i [[Páras|bPáras]] sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] ab ea '''Jean-Paul Sartre''' ([[21 Meitheamh]] [[1905]] – [[15 Aibreán]] [[1980]]), duine de mhórfhealsúna na [[20ú haois|fichiú haoise]], a bheartaigh fealsúnacht an [[Eiseachas|eiseachais]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=‘An rabhas-sa im ní riamh?’ — Coincheap na beithe i saothar an Ríordánaigh|url=https://core.ac.uk/display/87733500|date=2016|doi=10.18669/ct.2016.03|language=ga|author=Ríona Ní Churtáin / core.ac.uk}}&lt;/ref&gt; [[Íomhá:Jean-Paul Sartre 1924.jpg|clé|mion|1924 ag an École Normale Supérieure]]

== Saol ==
[[Íomhá:Sartre and de Beauvoir at Balzac Memorial.jpg|clé|mion|1939: Sarthe agus [[Simone de Beauvoir|Simone De Beauvoir]]]]
D'fhreastail Sarte ar an an [[École Normale Supérieure]] sna 1920idí agus bronnadh an &quot;''agrégation de philosophie''&quot; air sa bhliain 1929. Bhuail sé le Simone de Beauvoir ag an ENS agus bhí cairdeas agus comhar eatarthu ar feadh a saoil. Bronnadh an ''agrégation'' san fhealsúnacht ar de Beauvoir ag an am céanna.

Bhí Sartre ag múineadh fealsúnachta i bPáras sna 1930idí. D'fholisigh sé an t-[[úrscéal]] ''La Nausée ''('Déistin') sa bhliain [[1938]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=La Nausée|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=La_Naus%C3%A9e&amp;oldid=181803515|journal=Wikipédia|date=2021-04-11|language=fr}}&lt;/ref&gt;  

Ghlac Sartre páirt sa [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]]. Gabhadh é i bPadoux sa bhliain 1940 agus cuireadh faoi ghlas é in Stalag XII-D, Trier. Ina phríosúnach, scríobh sé an dráma Nollag, Barjona, nó &quot;''Bariona, ou le Fils du tonnerre''&quot;.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Bariona, ou le Fils du tonnerre|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bariona,_ou_le_Fils_du_tonnerre&amp;oldid=178607541|journal=Wikipédia|date=2021-01-09|language=fr}}&lt;/ref&gt;  Rinne sé iarracht [[Iósaf ó Nazarat|Iósaef]] a shamhlú agus é i m[[Beithil]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.tearmann.com/node/186143|teideal=Mth 1:18-23 {{!}} Tearmann|work=www.tearmann.com|dátarochtana=2021-04-15}}{{Dead link|date=Meán Fómhair 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

Ligeadh saor é an bhliain dár gcionn agus tháinig sé ar ais ina mhúinteoireacht i bPáras. 

Tháinig an tráchtas fealsúnach ''L’Être et le Néant'' ('Beith agus Neamhní') amach sa bhliain [[1943]]. 

[[Íomhá:Beauvoir Sartre - Che Guevara -1960 - Cuba.jpg|thumb|left|Jean Paul Sartre (lár) le [[Simone de Beauvoir]] (ar chlé) agus [[Che Guevara]] (ar dheis) i g[[Cúba]] sa bhliain 1960.]]Tar éis an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]] agus ar son chúis an [[Eiseachas|eiseachais]], bhunaigh sé an iris ''Les Temps Modernes'' in éineacht le [[Simone de Beauvoir|Simone De Beauvoir]], Maurice Merleau-Ponty agus baill eile de lucht intleachta na h[[Eite chlé|éite chlé]]. Dá dheasca sin, bhí sé in ann a chuid smaointe a chur chun cinn ar raon fairsing ábhar, an [[cumannachas]] agus an t-[[An tAindiachas|aindiachas]], cuir i gcás. 

Shiúil sé an domhan agus bhuail sé le ceannairí cumannacha ar nós [[Fidel Castro|Fidel Castro]] agus  [[Che Guevara]].

Bronnadh [[Duais Nobel na Litríochta]] air sa bhliain [[1964]], ach dhiúltaigh sé í.

== Fealsúnacht ==
Tá clú agus cáil ar artre mar gheall ar a h[[úrscéal]]ta meitifisiciúla.

Déanann Sartre idirdhealú ina shaothar fealsúnachta ''L’Être et le Néant'' (1943) idir ''l’être-en-soi'' (an bheith inti féin), ''l’être-pour-soi'' (an bheith di féin), agus ''l’être-pour-autrui'' (an bheith do dhaoine eile).&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=‘An rabhas-sa im ní riamh?’ — Coincheap na beithe i saothar an Ríordánaigh|url=https://comhartaighde.ie/eagrain/2/nichurtain/|journal=COMHARTaighde|date=2016-10-07|issn=2009-8626|issue=2|doi=10.18669/ct.2016.03|language=ga|author=Ríona Ní Churtáin}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Is ionann ''l’être-en-soi'' agus nithe neamh-chomhfhiosacha, .i. na nithe nach bhfuil comhfhios acu, mar shampla, crainn agus leabhair. I gcodarsanacht leo sin atá ''l’être-pour-soi'', nó na neacha comhfhiosacha.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Mar sin, is é an comhfhios a dhealaíonn ''l’être-en-soi'' agus ''l’être-pour-soi'' óna chéile. I gcodarsanacht leis na nithe atá neamh-chomhfhiosach nó ''en-soi'', tá le ''néant'' (neamhnitheacht) idir an duine comhfhiosach agus an domhan ina maireann sé. In ''L’Être et le Néant'', deir Sartre gurb é an duine a ghineann an neamhnitheacht sa saol. Is neamhnitheacht nó folús sa duine féin í seo, agus is féidir leis an duine an neamhnitheacht seo a líonadh lena smaointe agus lena ghníomhartha samhlaithe. Mar sin, tá ar chumas an duine an todhchaí a shamhlú, agus is féidir leis a ghníomhartha féin a roghnú.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Agus mar a dúirt sé chomh maith, Dúirt Jean-Paul Sartre ar fad é, b’fhéidir go mbeidh amanna níos áille ann, ach is linne an ceann seo.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://universityobserver.ie/le-linn-r-na-dianghlasla-t-dchas-ann/|teideal=Le linn ré na dianghlasála - tá dóchas ann|údar=Shane MacDomhnaill {{!}} Feb 18 2021|language=en-ie|work=University Observer|dátarochtana=2021-04-15}}&lt;/ref&gt;

=== Tionchar in Éirinn ===
Rinneadh  anailís chomparáideach ar choincheap na beithe i saothar an [[Seán Ó Ríordáin|Ríordánaigh]] agus i saothar Sartre.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.echolive.ie/corklives/arid-40156076.html|teideal=Ó Ríordáin ‘duine de shmaointeoirí is tábhachtaí na linne seo’|dáta=2019-02-19|language=en|work=echo live|dátarochtana=2021-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Eiseachas]]
* [[Simone de Beauvoir]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Sartre, Jean-Paul}}
[[Catagóir:Básanna i 1980]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1905]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Francacha]]</text>
      <sha1>kojwwuiajfrnapjicc7mgt0o5h9yivg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lorenzo Ó Meachair</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18660</id>
    <revision>
      <id>1312510</id>
      <parentid>1277472</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T02:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7865" sha1="9kim2haoa6t211qfzhlocazpwsowyu1" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Duine spóirt [[Éire]]annach a bhí i '''Lorenzo &quot;Lory&quot; Ó Meachair''' ([[Béarla]]: ''Lorenzo Ignatius Meagher'') ([[1899]]–[[1973]]), nó '''Lory Meagher''' mar a bhí aithne níos fearr air. D'imir Meagher [[iomáint]] leis an gclub cáiliúil [[CLG Tulach Ruáin|Tulach Ruáin]] i g[[Contae Chill Chainnigh]] sna [[1920idí|fichidí]] agus sna [[1930idí|tríochaidí]], agus chaith sé na blianta idir [[1924]] agus [[1935]] ina bhall de fhoireann sinsir iomána [[CLG Coiste Contae Cill Chainnigh|Chill Chainnigh]]. Is minic a aicmítear Lory Ó Meachair mar [[Duine|dhuine]] de na laochra is mó i stair an chluiche. Cruthúnas amháin don mholadh seo ná gur roghnaíodh é i bh[[iomáint|Foireann Iomána na Mílaoise]] sa bhliain [[1999]].

== Tús a shaoil ==
Sa bhaile beag [[Tulach Ruáin]] i [[Contae Chill Chainnigh|gContae Chill Chainnigh]] a saolaíodh Lory Ó Meachair ag casadh an chéid, agus baisteadh é leis an ainm neamhghnách Lorenzo Iognáid. Bhí an t-ainm Lorenzo á úsáid sa chlann ar feadh na mblianta fada, agus bhí sean-uncail leis a bhí ina dhochtúir cabhlaigh. Tháinig Lory ar an saol i dteaghlach a bhí an-ghníomhach i bpolaitíocht náisiúnach agus sna [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]]. Creidtear go raibh a athair, Henry Joseph Meagher, ag an gcéad cruinniú a bhí ag an g[[Cumann Lúthchleas Gael]] riamh nuair a bunaíodh é i n[[Dúrlas Éile|Dúrlas]], [[Contae Thiobraid Árann]] sa bhliain [[1884]]. Ní ábhar ionaidh é gur ghríosaigh Henry a pháistí chun iomáint a imirt. 

Taobh amuigh den pháirc imeartha, ba fhear cútháil agus cuibheasach é Lory ina shaol pearsanta. Chaith sé a shaol ar fad ag obair ar an bhfeirm, agus níor phós sé riamh. Bhí sé lánsásta an cáil a sheachaint, agus é féin a choimeád as an spotsolas. Mar gheall ar an dearcadh seo, bhí sé amhrasach i gcónaí i leith hiriseoirí chomh maith.

== Gairmréim imeartha ==
=== Club ===
Leis a chlub áitiúil Tulach Ruáin i gContae Chill Chainnigh a d'imir Meagher a chuid iománaíochta, agus bhain sé sult mór as an rath a bhí aige leo. Bhuaigh sé a chéad craobh chontae sa bhliain [[1924]], éacht a rinne sé arís sna blianta [[1925]], [[1930]], [[1933]] agus [[1934]].

=== Idir-chontae ===
Thiar sa bhliain 1924 a fuair Meagher a chéad deis chun imirt leis an bhfoireann idirchontae, i gcluiche in aghaidh [[CLG Coiste Contae Áth Cliath|Bhaile Átha Cliath]]. Chaill na Cait an cluiche seo, áfach, ach bhí siad ar ais sa bhliain 1925 nuair a bhain siad [[Craobh Laighean]], agus bhí a chéad corn buaite ag an imreoir óg. Ní raibh ann ach díomá arís dóibh sa chluiche leathcheannais, nuair a fuair [[CLG, Coiste Contae Thiobraid Árainn|Tiobrad Árainn]] an lámh in uachtar orthu.

Bá bhliain iontach í 1926 do Mhuintir Uí Meachair, nuair a tháinig a dheartháireacha Henry agus Willie isteach i bhfoireann na gCat. Bhí tús maith acu chomh maith, le bua i gCraobh Laighean agus áit ina chéad chluiche ceannais na hÉireann. Thugadar aghaidh ar [[CLG Coiste Contae Chorcaí|Chorcaigh]] ar an lá seo, lá ina raibh [[Páirc an Chrócaigh]] clúdaithe faoi bhrat sneacht. Fuair na Ceannarcaigh an bua, le scórlíne deiridh 4-6 go 2-0. Buille tubaisteach a bhí ann do mhuintir iomána Chill Chainnigh, agus tháinig meath mór ar an bhfoireann idirchontae ar feadh tamaill gearr.

Bhí 1931 ann nuair a thosaigh cúrsaí ag éirí níos fearr do na Cait, agus tháinig siad ar ais le Ó Meachair ina chaptaen orthu. Bhain sé a tríú corn Laighin amach, agus cháiligh Cill Chainnigh don chluiche deiridh arís. Cé a bhí ann ag fanacht dóibh ach na Ceannarcaigh arís. Ócáid iontach a bhí ann, cluiche géar a chríochnaigh ar chomhscór 1-6. Bhí athimirt de dhíth mí níos déanaí, cluiche a bhí chomh géar is a bhí an chéad babhta. Bhí Ó Meachair ag imirt ag barr a mhaitheasa ag an am seo, rud a léirigh sé go soiléir le sár-chúilín a chuir sé thar an trasnán ó 90 slat amach. In ainneoin an sár-iarracht a chuir Ó Meachair isteach, ní raibh faic idir na foirne ag deireadh an lae, agus imríodh comhscór arís 2-5. Mar sin, lean an sága ar aghaidh go dtí an tríú cluiche, an dara athimirt, ach gortaíodh Ó Meachair sa dara cluiche (easna briste) agus níor ghlac sé aon pháirt. Mar gheall ar ghortú a gcaptaen, ba bheag nar ghéill na Cait agus sheol siad amach foireann óg a chaill le scór deiridh 5-8 go 3-4.

Cé go raibh sé ar thaobh na gcailliúnaithe in dhá chluiche ceannais, níor chaill Lory Ó Meachair muinín ar bith. Bhuaigh na Cait Craobh Laighean arís sa bhliain 1932, agus ghlac siad áit sa chluiche mór arís. Bhí Curaidh na Mumhan,[[CLG Coiste Chontae an Chláir|an Clár]], ós a gcomhair an bhliain seo. Chuir Ó Meachair sárthaispeántas isteach arís ar an lá, le cúl ó phoc sleasadh a bhain an corn dóibh, 3-3 in éadan 2-3. Sa deireadh, bhí a chéad bonn uile-Éireann aige.

An bhliain dár gcionn, bhuaigh Ó Meachair agus na Cait boinn sa t[[Sraithchomórtas Iomána Náisiúnta]], an chéad uair a bhaineadar an trófaí agus an ceann deireanach go dtí [[1962]]. Lean an rath ar aghaidh i gcraobh na hÉireann, le bua i gCraobh Laighean agus sa chluiche leathcheannais. [[CLG Coiste Luimneach|Luimneach]] a bhí ann ina n-éadan, ach ní raibh siad ábalta na Cait a chloígh agus thóg Ó Meachair a dara bonn uile-Éireann abhaile. Chaill Cill Chainnigh a gcoróin i gCraobh Laighean áfach sa bhliain 1934. Ní dhearna siad an botún céanna sa bhliain 1935, agus bhain siad an chraobh amach arís, an séú ceann do Ó Meachair. Bhuail siad le Luimneach arís sa chluiche mór - curaidh na hÉireann, curaidh an tSraith agus gan chailliúint i 31 cluiche. Mar gheall ar seo, creideadh go mbeadh bua éasca eile ag na Mumhanaigh. Tháinig 46,000 amach go Páirc an Chrócaigh ar lá an chluiche. Cé go raibh an bháisteach ag titim go trom, níor chuir sé isteach ar chaighdeán na hiomána, agus imríodh ceann de na claissaicí. Ní raibh a lán idir na foirne sa chéad leath, ach ag tús an dara leath sheol Ó Meachair, captaen na foirne, cúilín ollmhór thar an trasnán ó lár na páirce, agus d'oscail sé bearna nach ngéillfeadh na Cait arís. Bhí an lá ag na gCait, an tríú bhonn do Ó Meachair. Tar éis an bua stairiúil seo, d'fhógair Ó Meachair go mbeadh sé ag cur deireadh leis a ghairmréim idirchontae.
[[Íomhá:Cracked and splintered hurley.jpg|mion]]
[[Íomhá:Kilkenny colours.PNG|mion]]

== &quot;Bród Tullaroan&quot; ==
Tugtar &quot;[[Bród Tullaroan]]&quot; ar an teach ina chaith Lory Ó Meachair a shaol ina chónaí leis a dheirfiúracha, agus tá sé oscailte don phobal sa lá atá inniu ann. Teach feirme dhá stór le díon tuí atá ann ón [[17ú haois]], a athchóiriú ag tús na 1900idí. 

Tugann sé léirgeas maith dúinn i saol theaghlaigh feirmeoireachta réasúnta compordach ón ré sin. Tá ionad taispeántais agus músaem le fáil ann a thaispeánann an iliomad éachtaí a rinne Cill Chainnigh sna cluichí Gaelacha. I measc na rudaí atá bailithe ann, tá roinnt de na boinn agus duaiseanna spóirt a bhronnadh ar Ó Meachair le linn a shaoil gaisciúil.

== Tagairtí ==
{{reflist}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.kilkennycats.com/clubs/cgi-bin/cginews.pl?record=4 Eolas faoin imreoir ar kilkennycats.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928025201/http://www.kilkennycats.com/clubs/cgi-bin/cginews.pl?record=4 |date=2011-09-28 }}
* [http://www.kilkennytaxi.com/lory_meagher.htm Alt faoi Bhród Tullaroan]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Meachair, Lorenzo O}}

[[Catagóir:Iománaithe Chill Chainnigh]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Chill Chainnigh]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]]
[[Catagóir:Básanna i 1973]]</text>
      <sha1>9kim2haoa6t211qfzhlocazpwsowyu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jude Law</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20090</id>
    <revision>
      <id>1312477</id>
      <parentid>1071998</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T21:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="d6hj1c97izpkg1i9zmt4vy8s11fmo1e" xml:space="preserve">{{glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Duine}}

aisteoir [[Sasana]]ch é '''Jude Law''' a rugadh ar [[29 Nollaig]] [[1972]] in [[Lewisham]], [[Londain Theas]]. Tharraing sé aird idirnáisiúnta air féin lena ról in ''The Talented Mr. Ripley'', a stiúir Anthony Minghella sa bhliain (1999). Bronnadh Gradam BAFTA i gComhair an Aisteora Is Fearr i Ról Taca air as an obair sin agus ainmníodh é do ghradam an Acadaimh agus do ghradam Golden Globe freisin. Fuair sé gradaim ón Acadamh, Golden Globe agus British Academy as a ról in ''Cold Mountain'' (2003), scannán eipiciúil cogaidh de chuid Minghella. 

== Scannáin ==
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=&quot;center&quot;
! Bliain || Teideal || Ról || Nótaí eile
|-
| 1989 || ''The Tailor of Gloucester'' (TV)|| Sam, Mayor's Stableboy ||
|-
| 1990 || ''[[Families (mír teilifise)|Families]]'' (TV)|| Nathan Thompson ||
|-
| 1991|| ''[[The Adventures of Sherlock Holmes (teilifise)|The Casebook Of Sherlock Holmes]]'' (TV)|| Joe Barnes ||
|-
| 1993 || ''[[The Marshal]]'' (TV)|| Bruno ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1994 ||   ''[[The Crane]]'' || Fear óg ||
|-
| ''[[Shopping (scannán)|Shopping]]'' || Billy ||
|-
| 1996 ||  ''[[I Love You, I Love You Not]]''  || Ethan ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1997 ||  ''[[Bent (dráma)|Bent]]''  || Stormtrooper ||
|-
| ''[[Wilde (scannán)|Wilde]]''  || [[Lord Alfred Douglas|Lord Alfred &quot;Bosie&quot; Douglas]] || 
|-
| ''[[Gattaca]]''  || Jerome Eugene Morrow || 
|-
| ''[[Midnight in the Garden of Good and Evil]]''  || Billy Carl Hanson || 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1998 ||  ''[[Music From Another Room]]''  || Danny || 
|-
| ''[[Final Cut (scannán 1998)|Final Cut]]'' || Jude ||
|-
| ''[[The Wisdom of Crocodiles]]'' || Steven Grlscz ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1999 ||  ''[[eXistenZ]]''  || Ted Pikul || 
|-
| ''[[Presence of Mind]]'' || Secretary || Caimeo
|-
| ''[[The Talented Mr. Ripley (scannán)|The Talented Mr. Ripley]]'' || Dickie Greenleaf ||
|-
| ''[[Tube Tales]]'' (TV) || . ||
|-
| 2000 ||  ''[[Love, Honour and Obey]]''  || Jude ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2001 ||  ''[[Enemy at the Gates]]''  || [[Vasily Zaitsev]] || 
|-
| ''[[Artificial Intelligence: A.I.]]'' || Gigolo Joe ||
|-
| 2002 || ''[[Road to Perdition]]'' || Harlen Maguire ||
|-
| 2003 || ''[[Cold Mountain (scannán)|Cold Mountain]]'' || W. P. Inman ||
|-
| rowspan=&quot;6&quot;| 2004 ||  ''[[I ♥ Huckabees]]'' || Brad Stand||
|-
| ''[[Sky Captain and the World of Tomorrow]]'' || Sky Captain / Joseph Sullivan || Aisteoir agus stiúrthóir
|-
| ''[[Alfie (scannán 2004)|Alfie]]'' || Alfie ||
|-
| ''[[Closer (scannán)|Closer]]'' || Dan ||
|-
| ''[[The Aviator]]'' || [[Errol Flynn]] || 
|-
| ''[[Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events]]'' || [[Lemony Snicket]] || Tráchtaire
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 2006 ||  ''[[All the King's Men (scannán 2006)|All the King's Men]]'' || Jack Burden ||
|-
| ''[[Breaking and Entering (scannán)|Breaking &amp; Entering]'' || Will Francis ||
|-
| ''[[The Holiday]]'' || Graham ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2007 || ''[[My Blueberry Nights]]'' || Jeremy || 
|-
| ''[[Sleuth (scannán 2007)|Sleuth]]'' || Milo Tindle || Aisteoir agus stiúrthóir 
|-
|rowspan=4| '''2009''' || ''[[Repossession Mambo]]'' || Remy ||
|-
| ''[[Rage (scannán 2009)|Rage]]'' || Minx || 
|-
| ''[[The Imaginarium of Doctor Parnassus]]'' || Tony ||
|-
| ''[[Sherlock Holmes (scannán 2009)|Sherlock Holmes]]'' || [[Doctor Watson]] ||
|}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.imdb.com/name/nm482080/ Jude Law ar IMDB]

{{DEFAULTSORT:Law, Jude}}
[[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1972]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>d6hj1c97izpkg1i9zmt4vy8s11fmo1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312480</id>
      <parentid>1312477</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T21:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="7k1ux5dylm3izijfjxwfa4pdaqmkqyd" xml:space="preserve">{{glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Aisteoir [[Sasana]]ch é '''Jude Law''' a rugadh ar [[29 Nollaig]] [[1972]] in [[Lewisham]], [[Londain Theas]]. Tharraing sé aird idirnáisiúnta air féin lena ról in ''The Talented Mr. Ripley'', a stiúir Anthony Minghella sa bhliain (1999). Bronnadh Gradam BAFTA i gComhair an Aisteora Is Fearr i Ról Taca air as an obair sin agus ainmníodh é do ghradam an Acadaimh agus do ghradam Golden Globe freisin. Fuair sé gradaim ón Acadamh, Golden Globe agus British Academy as a ról in ''Cold Mountain'' (2003), scannán eipiciúil cogaidh de chuid Minghella. 

== Scannáin ==
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=&quot;center&quot;
! Bliain || Teideal || Ról || Nótaí eile
|-
| 1989 || ''The Tailor of Gloucester'' (TV)|| Sam, Mayor's Stableboy ||
|-
| 1990 || ''[[Families (mír teilifise)|Families]]'' (TV)|| Nathan Thompson ||
|-
| 1991|| ''[[The Adventures of Sherlock Holmes (teilifise)|The Casebook Of Sherlock Holmes]]'' (TV)|| Joe Barnes ||
|-
| 1993 || ''[[The Marshal]]'' (TV)|| Bruno ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1994 ||   ''[[The Crane]]'' || Fear óg ||
|-
| ''[[Shopping (scannán)|Shopping]]'' || Billy ||
|-
| 1996 ||  ''[[I Love You, I Love You Not]]''  || Ethan ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1997 ||  ''[[Bent (dráma)|Bent]]''  || Stormtrooper ||
|-
| ''[[Wilde (scannán)|Wilde]]''  || [[Lord Alfred Douglas|Lord Alfred &quot;Bosie&quot; Douglas]] || 
|-
| ''[[Gattaca]]''  || Jerome Eugene Morrow || 
|-
| ''[[Midnight in the Garden of Good and Evil]]''  || Billy Carl Hanson || 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1998 ||  ''[[Music From Another Room]]''  || Danny || 
|-
| ''[[Final Cut (scannán 1998)|Final Cut]]'' || Jude ||
|-
| ''[[The Wisdom of Crocodiles]]'' || Steven Grlscz ||
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1999 ||  ''[[eXistenZ]]''  || Ted Pikul || 
|-
| ''[[Presence of Mind]]'' || Secretary || Caimeo
|-
| ''[[The Talented Mr. Ripley (scannán)|The Talented Mr. Ripley]]'' || Dickie Greenleaf ||
|-
| ''[[Tube Tales]]'' (TV) || . ||
|-
| 2000 ||  ''[[Love, Honour and Obey]]''  || Jude ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2001 ||  ''[[Enemy at the Gates]]''  || [[Vasily Zaitsev]] || 
|-
| ''[[Artificial Intelligence: A.I.]]'' || Gigolo Joe ||
|-
| 2002 || ''[[Road to Perdition]]'' || Harlen Maguire ||
|-
| 2003 || ''[[Cold Mountain (scannán)|Cold Mountain]]'' || W. P. Inman ||
|-
| rowspan=&quot;6&quot;| 2004 ||  ''[[I ♥ Huckabees]]'' || Brad Stand||
|-
| ''[[Sky Captain and the World of Tomorrow]]'' || Sky Captain / Joseph Sullivan || Aisteoir agus stiúrthóir
|-
| ''[[Alfie (scannán 2004)|Alfie]]'' || Alfie ||
|-
| ''[[Closer (scannán)|Closer]]'' || Dan ||
|-
| ''[[The Aviator]]'' || [[Errol Flynn]] || 
|-
| ''[[Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events]]'' || [[Lemony Snicket]] || Tráchtaire
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 2006 ||  ''[[All the King's Men (scannán 2006)|All the King's Men]]'' || Jack Burden ||
|-
| ''[[Breaking and Entering (scannán)|Breaking &amp; Entering]'' || Will Francis ||
|-
| ''[[The Holiday]]'' || Graham ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 2007 || ''[[My Blueberry Nights]]'' || Jeremy || 
|-
| ''[[Sleuth (scannán 2007)|Sleuth]]'' || Milo Tindle || Aisteoir agus stiúrthóir 
|-
|rowspan=4| '''2009''' || ''[[Repossession Mambo]]'' || Remy ||
|-
| ''[[Rage (scannán 2009)|Rage]]'' || Minx || 
|-
| ''[[The Imaginarium of Doctor Parnassus]]'' || Tony ||
|-
| ''[[Sherlock Holmes (scannán 2009)|Sherlock Holmes]]'' || [[Doctor Watson]] ||
|}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.imdb.com/name/nm482080/ Jude Law ar IMDB]

{{DEFAULTSORT:Law, Jude}}
[[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1972]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>7k1ux5dylm3izijfjxwfa4pdaqmkqyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faye Dunaway</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21170</id>
    <revision>
      <id>1312490</id>
      <parentid>1312417</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="tkrd5dmyn44iveyrhxgr5fussvkqcig" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Aisteoir]] [[Stáit Aontaithe|Meiriceánach]] í '''Faye Dunaway''' (a rugadh ar an [[14 Eanáir]], [[1941]]), a bhí i scannáin mór le rá sna [[1960idí]] agus sna [[1970idí]], mar shampla ''Bonnie and Clyde'', ''Chinatown'' agus ''Network''.

== Scannáin ==
{{Príomhalt|Scannánliosta Faye Dunaway}}

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Catcómhaoin}}

{{síol-aisteoir}}
{{Rialú údaráis}}

{{DEFAULTSORT:Dunaway, Faye}}
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1941]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy]]
[[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]]</text>
      <sha1>tkrd5dmyn44iveyrhxgr5fussvkqcig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Caoimhin</title>
    <ns>2</ns>
    <id>21240</id>
    <revision>
      <id>1312474</id>
      <parentid>228201</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caoimhin</username>
        <id>600</id>
      </contributor>
      <origin>1312474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178" sha1="q0dmqs99cees5llwif16tw2o3xon9r9" xml:space="preserve">Ainm: '''Caoimhín Ó Donnaíle'''

Bhí mé ag teagasg ríomhaireachta ar feadh 30 bliain ag [[Sabhal Mòr Ostaig]].

Mo leathanach Idirlín: https://www.smo.uhi.ac.uk/caoimhin/</text>
      <sha1>q0dmqs99cees5llwif16tw2o3xon9r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cláir TG4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23463</id>
    <revision>
      <id>1312469</id>
      <parentid>1312234</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <origin>1312469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4000" sha1="9o1cnptj3bupq61a6ba6u99i9ektg2b" xml:space="preserve">Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]].

== As Gaeilge ==

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;
|- &lt;!-- Table only gets ONE ROW --&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;

* '''[[Nuacht]]'''
** ''[[Nuacht TG4]]''

* '''[[Spórt]]'''
** ''[[GAA Beo]]''
** ''[[Laochra Gael]]'' 
** ''[[Rugbaí Beo]]''
** ''[[Sacar Beo]]''
** ''[[Wimbledon Beo]]'' 
** ''[[Underdogs]]''
** ''[[Greyhound View]]'' 

* '''[[Clár faisnéise]]'''
** ''[[Anamnocht]]'' (2009-)
** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-)
** ''[[Domhan an Dúlra]]''
** ''[[Cogar]]''
** ''[[Éalú]]''
** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-)
** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-)
** ''[[Mí na Meala]]''
** ''[[Méirligh]]''
** ''[[Uachtaráin]]''
** ''[[Ceolchuairt]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; |&lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Dráma]]'''
** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-)
** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-)

* '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+
**[[Bouli]] (1996)
**[[Kuigear Kangaru]] (1996)
**[[Lulu]] (1997)
**[[SOS Crogalra]]
**[[Poochini]] (2001)
**[[SpongeBob SquarePants]] (2002)
**[[Lizzie McGuire]] (2003)
**[[Sean Tom]] (2003)
**[[Tec the Tractor]] (2003)
**[[Superman: The Animated Series]] (2004)
**[[Dastardly agus Muttley]] (2004)
**[[Dora]] (2004)
**[[Blinky Bill]] (2005)
**[[Loonatics Unleashed]] (2005)
**[[The Batman]] (2005)
**''[[Aifric]]'' (2006)
**''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]] (2006)''
**[[Doodlebops]] (2006)
**[[Rith Diego Rith]] (2006)
**[[Pet Alien]] (2006)
**[[Wonder Pets]] (2006)
**[[Coconut Fred]] (2007)
**[[Legend of the Dragon]] (2007)
**[[Horseland]] (2007)
**[[Skunk Fu]] (2007)
**[[Tar ag Spraoi Sesame]] (2007)
**''[[Bog Stop|Bog Stop]] (2008)''
**[[Loopdidoo]]  (2008)
**[[Back at the Barnyard]] (2009)
**[[Lola agus Virginia]] (2009)
**[[Franny's Feet]] (2009)
**''[[The Garfield Show‎|Garfield]] (2010)''
**[[Ben 10: Alien Force]] (2010)
**[[Dinosaur Train]] (2010)
**[[Tractor Tom]] (2011)
**''[[Fanboy and Chum Chum]] (2011)''
**[[Fraggle Rock]] (2011)
**[[Tickety Toc]] (2012)
**[[Redakai]] (2013)
**''[[Rekkit Rabbit]] (2014)''
**[[That's Joey]] (2021)

* '''[[Greann]]'''
** ''[[Luí na Gréine]]''
** ''[[Gleann Ceo]]''
** ''[[Fear an Phoist]]''
** ''[[FFC]]'' (2009-)
** ''[[Life with Derek]]''
** ''[[South Park]]'' (2009-)
** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-)
** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo)

* '''[[Stair]]'''
** ''[[Cartaí Poist]]''
** ''[[Éire Neodrach]]''
** ''[[Séideán Staire]]''
** ''[[Siar sna Seascaidí]]''
** ''[[Siar sna Seachtóidí]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Sraith]]'''
** ''[[Ó Tholg go tolg]]''
** ''[[Spillane an Fánaí]]''

* '''[[Seó cainte]]'''
** ''[[Ardán]]''
** ''[[Gleo]]''
** ''[[Róisín]]''
** ''[[7 Lá]]'' (2009-)

* '''[[Ceol]]'''
** ''[[Busker Abú]]''
** ''[[Is Maith liom Pop]]''
** ''[[Pop 4]]'' (2009-)
** ''[[Scór Encore]]''
** ''[[Glas Vegas]]''
** ''[[Glór Tíre]]''

* '''[[Grá]]'''
** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-)
** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-)
** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-)
|}

== Béarla ==
* ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) 
* ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]])
* ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma)
* ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]])
* ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]])
* ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]])

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie]

[[Catagóir:Liostaí]]
[[Catagóir:TG4]]
[[Catagóir:Cláir TG4| ]]
[[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]]</text>
      <sha1>9o1cnptj3bupq61a6ba6u99i9ektg2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312470</id>
      <parentid>1312469</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <origin>1312470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4007" sha1="6enoy6o14k8liybcwbxlu2zn49cf95v" xml:space="preserve">Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]].

== As Gaeilge ==

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;
|- &lt;!-- Table only gets ONE ROW --&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;

* '''[[Nuacht]]'''
** ''[[Nuacht TG4]]''

* '''[[Spórt]]'''
** ''[[GAA Beo]]''
** ''[[Laochra Gael]]'' 
** ''[[Rugbaí Beo]]''
** ''[[Sacar Beo]]''
** ''[[Wimbledon Beo]]'' 
** ''[[Underdogs]]''
** ''[[Greyhound View]]'' 

* '''[[Clár faisnéise]]'''
** ''[[Anamnocht]]'' (2009-)
** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-)
** ''[[Domhan an Dúlra]]''
** ''[[Cogar]]''
** ''[[Éalú]]''
** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-)
** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-)
** ''[[Mí na Meala]]''
** ''[[Méirligh]]''
** ''[[Uachtaráin]]''
** ''[[Ceolchuairt]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; |&lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Dráma]]'''
** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-)
** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-)

* '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+
**[[Bouli]] (1996)
**[[Kuigear Kangaru]] (1996)
**[[Lulu]] (1997)
**[[SOS Crogalra]] (1998)
**[[Poochini]] (2001)
**[[SpongeBob SquarePants]] (2002)
**[[Lizzie McGuire]] (2003)
**[[Sean Tom]] (2003)
**[[Tec the Tractor]] (2003)
**[[Superman: The Animated Series]] (2004)
**[[Dastardly agus Muttley]] (2004)
**[[Dora]] (2004)
**[[Blinky Bill]] (2005)
**[[Loonatics Unleashed]] (2005)
**[[The Batman]] (2005)
**''[[Aifric]]'' (2006)
**''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]] (2006)''
**[[Doodlebops]] (2006)
**[[Rith Diego Rith]] (2006)
**[[Pet Alien]] (2006)
**[[Wonder Pets]] (2006)
**[[Coconut Fred]] (2007)
**[[Legend of the Dragon]] (2007)
**[[Horseland]] (2007)
**[[Skunk Fu]] (2007)
**[[Tar ag Spraoi Sesame]] (2007)
**''[[Bog Stop|Bog Stop]] (2008)''
**[[Loopdidoo]]  (2008)
**[[Back at the Barnyard]] (2009)
**[[Lola agus Virginia]] (2009)
**[[Franny's Feet]] (2009)
**''[[The Garfield Show‎|Garfield]] (2010)''
**[[Ben 10: Alien Force]] (2010)
**[[Dinosaur Train]] (2010)
**[[Tractor Tom]] (2011)
**''[[Fanboy and Chum Chum]] (2011)''
**[[Fraggle Rock]] (2011)
**[[Tickety Toc]] (2012)
**[[Redakai]] (2013)
**''[[Rekkit Rabbit]] (2014)''
**[[That's Joey]] (2021)

* '''[[Greann]]'''
** ''[[Luí na Gréine]]''
** ''[[Gleann Ceo]]''
** ''[[Fear an Phoist]]''
** ''[[FFC]]'' (2009-)
** ''[[Life with Derek]]''
** ''[[South Park]]'' (2009-)
** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-)
** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo)

* '''[[Stair]]'''
** ''[[Cartaí Poist]]''
** ''[[Éire Neodrach]]''
** ''[[Séideán Staire]]''
** ''[[Siar sna Seascaidí]]''
** ''[[Siar sna Seachtóidí]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Sraith]]'''
** ''[[Ó Tholg go tolg]]''
** ''[[Spillane an Fánaí]]''

* '''[[Seó cainte]]'''
** ''[[Ardán]]''
** ''[[Gleo]]''
** ''[[Róisín]]''
** ''[[7 Lá]]'' (2009-)

* '''[[Ceol]]'''
** ''[[Busker Abú]]''
** ''[[Is Maith liom Pop]]''
** ''[[Pop 4]]'' (2009-)
** ''[[Scór Encore]]''
** ''[[Glas Vegas]]''
** ''[[Glór Tíre]]''

* '''[[Grá]]'''
** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-)
** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-)
** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-)
|}

== Béarla ==
* ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) 
* ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]])
* ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma)
* ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]])
* ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]])
* ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]])

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie]

[[Catagóir:Liostaí]]
[[Catagóir:TG4]]
[[Catagóir:Cláir TG4| ]]
[[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]]</text>
      <sha1>6enoy6o14k8liybcwbxlu2zn49cf95v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312581</id>
      <parentid>1312470</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <origin>1312581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4040" sha1="ni88teyihsvpvhiap5b9lemja3tth9q" xml:space="preserve">Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]].

== As Gaeilge ==

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;
|- &lt;!-- Table only gets ONE ROW --&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;

* '''[[Nuacht]]'''
** ''[[Nuacht TG4]]''

* '''[[Spórt]]'''
** ''[[GAA Beo]]''
** ''[[Laochra Gael]]'' 
** ''[[Rugbaí Beo]]''
** ''[[Sacar Beo]]''
** ''[[Wimbledon Beo]]'' 
** ''[[Underdogs]]''
** ''[[Greyhound View]]'' 

* '''[[Clár faisnéise]]'''
** ''[[Anamnocht]]'' (2009-)
** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-)
** ''[[Domhan an Dúlra]]''
** ''[[Cogar]]''
** ''[[Éalú]]''
** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-)
** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-)
** ''[[Mí na Meala]]''
** ''[[Méirligh]]''
** ''[[Uachtaráin]]''
** ''[[Ceolchuairt]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; |&lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Dráma]]'''
** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-)
** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-)

* '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+
**[[Bouli]] (1996)
**[[Kuigear Kangaru]] (1996)
**[[Lulu]] (1997)
**[[Power Rangers Turbo]] (1998)
**[[SOS Crogalra]] (1998)
**[[Poochini]] (2001)
**[[SpongeBob SquarePants]] (2002)
**[[Lizzie McGuire]] (2003)
**[[Sean Tom]] (2003)
**[[Tec the Tractor]] (2003)
**[[Superman: The Animated Series]] (2004)
**[[Dastardly agus Muttley]] (2004)
**[[Dora]] (2004)
**[[Blinky Bill]] (2005)
**[[Loonatics Unleashed]] (2005)
**[[The Batman]] (2005)
**''[[Aifric]]'' (2006)
**''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]] (2006)''
**[[Doodlebops]] (2006)
**[[Rith Diego Rith]] (2006)
**[[Pet Alien]] (2006)
**[[Wonder Pets]] (2006)
**[[Coconut Fred]] (2007)
**[[Legend of the Dragon]] (2007)
**[[Horseland]] (2007)
**[[Skunk Fu]] (2007)
**[[Tar ag Spraoi Sesame]] (2007)
**''[[Bog Stop|Bog Stop]] (2008)''
**[[Loopdidoo]]  (2008)
**[[Back at the Barnyard]] (2009)
**[[Lola agus Virginia]] (2009)
**[[Franny's Feet]] (2009)
**''[[The Garfield Show‎|Garfield]] (2010)''
**[[Ben 10: Alien Force]] (2010)
**[[Dinosaur Train]] (2010)
**[[Tractor Tom]] (2011)
**''[[Fanboy and Chum Chum]] (2011)''
**[[Fraggle Rock]] (2011)
**[[Tickety Toc]] (2012)
**[[Redakai]] (2013)
**''[[Rekkit Rabbit]] (2014)''
**[[That's Joey]] (2021)

* '''[[Greann]]'''
** ''[[Luí na Gréine]]''
** ''[[Gleann Ceo]]''
** ''[[Fear an Phoist]]''
** ''[[FFC]]'' (2009-)
** ''[[Life with Derek]]''
** ''[[South Park]]'' (2009-)
** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-)
** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo)

* '''[[Stair]]'''
** ''[[Cartaí Poist]]''
** ''[[Éire Neodrach]]''
** ''[[Séideán Staire]]''
** ''[[Siar sna Seascaidí]]''
** ''[[Siar sna Seachtóidí]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Sraith]]'''
** ''[[Ó Tholg go tolg]]''
** ''[[Spillane an Fánaí]]''

* '''[[Seó cainte]]'''
** ''[[Ardán]]''
** ''[[Gleo]]''
** ''[[Róisín]]''
** ''[[7 Lá]]'' (2009-)

* '''[[Ceol]]'''
** ''[[Busker Abú]]''
** ''[[Is Maith liom Pop]]''
** ''[[Pop 4]]'' (2009-)
** ''[[Scór Encore]]''
** ''[[Glas Vegas]]''
** ''[[Glór Tíre]]''

* '''[[Grá]]'''
** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-)
** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-)
** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-)
|}

== Béarla ==
* ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) 
* ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]])
* ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma)
* ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]])
* ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]])
* ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]])

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie]

[[Catagóir:Liostaí]]
[[Catagóir:TG4]]
[[Catagóir:Cláir TG4| ]]
[[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]]</text>
      <sha1>ni88teyihsvpvhiap5b9lemja3tth9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aisteoir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28552</id>
    <revision>
      <id>1312481</id>
      <parentid>1312415</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="8918tp01xno6xk902tneuieero67lsm" xml:space="preserve">Aisteoir a bhfuil a mar ghairm aige nó aici.

[[Catagóir:Aisteoireacht| ]]</text>
      <sha1>8918tp01xno6xk902tneuieero67lsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312493</id>
      <parentid>1312481</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="nflx1mj8o133ol501ngrt7wyoiqt4fj" xml:space="preserve">'''Aisteoir''' a bhfuil a mar ghairm aige.

[[Catagóir:Aisteoireacht| ]]</text>
      <sha1>nflx1mj8o133ol501ngrt7wyoiqt4fj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312560</id>
      <parentid>1312493</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="saine6tpsdnhi714plt3jfvojfq1ml5" xml:space="preserve">

[[Catagóir:Aisteoireacht| ]]</text>
      <sha1>saine6tpsdnhi714plt3jfvojfq1ml5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gé ghlas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29245</id>
    <revision>
      <id>1312449</id>
      <parentid>1293558</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="ovk4b00ry8jrug3jbme7nph1hnnewwp" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}
[[File:Anser anser MHNT.ZOO.2010.11.14.3.jpg|thumb| ''Anser anser'']]
Is speiceas é an '''ghé ghlas'''&lt;ref name=&quot;Tearma&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Anser%20anser/|title=“Anser anser” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}&lt;/ref&gt; d'éin uisce mhóra san fhine [[Anatidae]] agus an speiceasthíopa den ghéineas ''Anser''. Tá cluimhreach bhreac agus liath agus bhán-stríocach uirthi agus gob flannbhuí agus cosa bándearga. Is éan mór í, tomhaiseann sé idir 74 agus 91 ceintiméadar ar fhad, le meánmheáchan 3.3 cileagram. Tá a dháileadh forleathan, le héin ó thuaidh dá raon san Eoraip agus san [[An Áise|Áise]] ag dul ar imirce ó dheas chun an geimhreadh a chaitheamh in áiteanna níos teo. Tá sinsearach coiteann aici leis an ghé chlóis, tar éis dó a bheith ceansaithe ar a laghad chomh luath le 1360 RCh. Tagann an t-ainm [[Géineas|ghéineas]] ó 'anser' an fhocal Laidine le haghaidh &quot;gé&quot;.&lt;ref name= job90&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher = Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 |page = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n48 48]}}&lt;/ref&gt;
Taistealaíonn géanna glasa go dtí a dtailte pórúcháin ó thuaidh san earrach, ag neadú ar mhóinteach, i riasca, timpeall lochanna agus ar oileáin chósta. De ghnáth fanann na géanna ar feadh a saoil agus neadaíonn siad ar an talamh i measc fásra. Leagtar  baisc de thrí go cúig ubh; cothaíonn an an baineannach na huibheacha agus déanann an dá thuismitheoir a hál a chosaint agus a thógáil. Fanann na héin le chéile mar fhine, ag dul ar imirce ó dheas san fhómhar mar chuid de thréad, agus ag scaradh an bhliain dár gcionn. I rith an gheimhridh áitíonn siad gnáthóga leath-uisceacha, inbhir, riasca agus páirceanna faoi uisce, ag ithe féir agus ag ithe barr talmhaíoch go minic. Tá roinnt pobal, mar shampla na pobail i nDeisceart Shasana agus i gceantair uirbeacha ar fud raon na speiceas, ina gcónaí go príomha agus sa cheantar céanna ó cheann ceann na bliana.
==Tuilleadh léitheoireachta==
*{{cite book|last=Lorenz|first=Konrad Z.|authorlink=Konrad Lorenz|last2=Martys|first2=Michael|last3=Tipler|first3=Angelika|translator=Robert D. Martin|teideal=Here Am I—Where Are You? The Behavior of the Greylag Goose|publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]]|location=Orlando, Florida|year=1991|isbn=0-15-140056-3|url=https://archive.org/details/hereamiwherearey00lore}}
*{{cite journal|journal=Folia Biol.|location=Krakow|year=2007|volume=55|pages=35–40|url=http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/folia/pdf/55%281-2%29/05.pdf|format=[[Portable Document Format|PDF]]|issue=1–2|teideal=Description of the ''Anser anser'' Goose Karyotype|first=Ewa|last=Wójcik|first2=Elżbieta|last2=Smalec}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==Gailearaí ==
&lt;gallery&gt;
Image:Greylag goose (anser anser).JPG|Athraitheach le uchtbán.
Image:Anser anser EM1B5927 (36071281286).jpg|Ar eitilt
File:Birds of Sweden 2016 44.jpg|Ag snámh
Ánsar común (Anser anser) en el Palacio de Nymphenburg, Múnich, Alemania08.JPG|Mionsonra
Image:Greylag_Goose_Grauwe_Gans.JPG|Éan de phór measctha idir gé fhiáin agus gé chlóis (A. cygnoides domesticus), mar is léir óna mhuineál tiubh agus a cheann toirtiúil, a bhfuil patrún dílsithe cosúil le póir intíre áirithe acu.
File:Greylag Goose from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|Doiciméad aitheantais ilchodach
File:Grågås (Anser-anser)-Ystad-2015.jpg|Ealta ag éirí as uisce.
File:Anser anser MWNH 0955.JPG|Ubh, Bailiúchán ó [[Músaem Wiesbaden|Mhúsaem Wiesbaden]]
File:Anser anser EM1B9595 (33952161753).jpg|Baineann le sicíní.
File:Alerte grauwe ganzen-4961601.webm|
Ar an oileán [[Texel]] san Ísiltír.
File:Grågås (Anser anser) Ystad 2016.ogv|Ar [[Ystad]]
File:Greylag-goose-63088.jpg|Colainn iomlán
&lt;/gallery&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}


==Naisc sheachtracha==
{{Vicíghnéithe|Anser anser}}
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37016497 BBC Naidheachdan 2016-08-08: Spadadh nan gèadh] ''(aithris-bhideo 2:06 Leòdhas agus na Hearadh)''
*https://web.archive.org/web/20170712075411/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/63_GreylagGooseAanser.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta &amp; Gerd-Michael Heinze]
*http://www.rspb.org.uk/birds/guide/g/greylaggoose/index.asp Greylag Goose at RSPB A to Z of UK Birds]
*{{InternetBirdCollection|greylag-goose-anser-anser|Greylag Goose}}
*[http://www.nature-pictures.org/foto/58/ Greylag Goose pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905022255/http://www.nature-pictures.org/foto/58/ |date=2019-09-05 }} Wildlife Greylag Goose photos- adult with nestlings and voice at nature-pictures.org
*{{VIREO|graylag+goose|Gé ghlas}}
*{{IUCN_Map|22679889|''Anser anser''}}

[[Catagóir: Anser (éan) | gé ghlas]]
[[Catagóir: Géanna | gé ghlas]]
[[Catagóir: Éin na hEoráise]]
[[Catagóir: Éin a tuairiscíodh sa bhliain 1758 | gé ghlas]]
[[Catagóir: Ailt ina bhfuil gearrthóga físe]]
[[Catagóir: Tacsa ainmnithe ag Carl Linnaeus | gé ghlas]]
[[Catagóir:Éin]]</text>
      <sha1>ovk4b00ry8jrug3jbme7nph1hnnewwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brian Mulroney</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30632</id>
    <revision>
      <id>1312456</id>
      <parentid>1201627</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="6zbp8qs5zyt0hwxiidgvwi8tmfbisqt" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Bhí '''Martin Brian Mulroney''' ([[20 Márta]] [[1939]] – [[29 Feabhra]] [[2024]]) ina Phríomh-Aire ar [[Ceanada|Cheanada]] ó 1984 go dtí 1993. Bhí sé ina cheannaire ar an [[Páirtí Coimeádach Forásach (Ceanada)|bPáirtí Coimeádach Forásach]] ó 1983 go 1993. 

Tháinig sé chun saoil i mbaile iargúlta Baie-Comeau i gcúige [[Québec]]. Ba iad Mary Irene (née O'Shea) agus Benedict Martin Mulroney, fear agus bean de phór na h[[Éire]]ann, a thuismitheoirí.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-dlí}}

{{DEFAULTSORT:Mulroney, Brian}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1939]]
[[Catagóir:Básanna in 2024]]
[[Catagóir:Básanna tionóisceacha]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Dlíodóirí]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Lucht gnó]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]</text>
      <sha1>6zbp8qs5zyt0hwxiidgvwi8tmfbisqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paddy Coad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30775</id>
    <revision>
      <id>1312597</id>
      <parentid>1283638</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T11:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2437" sha1="jg8thm9ncygf1j14ljgud2mxesgc8i1" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Ba imreoir agus [[traenálaí]] [[sacar|peile]] [[Poblacht na hÉireann|Éireannach]] é '''Paddy Coad''' ([[Port Láirge]], [[4 Aibreán]] [[1920]] – [[Port Láirge]], [[8 Márta]] [[1992]]) a d'imir mar [[imreoir lár páirce]] le [[Waterford United Football Club|Waterford]] agus [[Shamrock Rovers Football Club|Shamrock Rovers]] i [[Sraith na hÉireann]]. Bhuaigh sé Sraith na hÉireann ar trí ócáidí mar imreoir-traenálaí na Shamrock Rovers. D'aimsigh sé 126 cúil i Sraith na hÉireann agus 41 i [[Corn FAI|gCorn Cumann Peile na hÉireann]] ar feadh a gairmréim. Ba é Paddy Coad ardaimsitheoir na sraithe i 1946-47. 

D'imir sé le foireann náisiúnta na hÉireann don chéad uair ar [[30 Meán Fómhair]] [[1946]] i gcailleadh 1-0 i gcoinne Sasana. D'aimsigh sé a chéad chúl don fhoireann ar [[2 Márta]] [[1947]] i bua 3-2 i gcoinne an Spáinn. D'imir sé leis an bhfoireann ar 11 ócáidí agus d'aimsigh trí cúil idir 1946 agus 1952.

== Liosta trófaí ==
=== Imreoir ===
* {{Bratach|Ireland}} '''[[League of Ireland|Sraith na hÉireann]]: 3'''
:1953-54, 1956-57, 1958-59

* '''[[Corn FAI|Corn Cumann Peile na hÉireann]]: 4'''
:1944, 1945, 1948, 1956

* '''[[League of Ireland Shield|Sciath Sraithe na hÉireann]]: 4'''
:1954-55, 1955-56, 1956-57, 1957-58

* '''Corn Sinsearach Laighean: 4'''
:1955, 1956, 1957, 1958

* '''Corn Idirchathracha: 4'''
:1943, 1946, 1947, 1949

* '''Corn Top Four: 2'''
:1956, 1958

=== Traenálaí ===
* {{Bratach|Ireland}} '''[[League of Ireland|Sraith na hÉireann]]: 4'''
:1953-54, 1956-57, 1958-59, 1965-66

== Tagairtí ==
;Ginearálta
* {{cite book|last=Paul Doolan|first=Robert Goggins|title=The Hoops|publisher=Gill &amp; Macmillan Ltd|year=1993|isbn=0717121216}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://waterfordireland.tripod.com/paddy_coad.htm Beathaisnéis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080507071310/http://waterfordireland.tripod.com/paddy_coad.htm |date=2008-05-07 }} {{en}}
* [http://www.soccerscene.ie/sssenior/player.php?id=333 Staitisticí idirnáisiúnta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716093909/http://www.soccerscene.ie/sssenior/player.php?id=333 |date=2011-07-16 }} {{en}}

{{DEFAULTSORT:Coad, P}}

[[Catagóir:Imreoirí League of Ireland]]
[[Catagóir:Traenálaithe League of Ireland]]
[[Catagóir:Imreoirí sacair na hÉireann]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1920]]
[[Catagóir:Básanna i 1992]]</text>
      <sha1>jg8thm9ncygf1j14ljgud2mxesgc8i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcel Proust</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30867</id>
    <revision>
      <id>1312577</id>
      <parentid>1308549</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6604" sha1="4bxfsd8thqdlzhkw22jccrace4vnqn3" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Scríbhneoir [[An Fhrainc|Francach]] a bhí i '''Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust''' ([[10 Iúil]] [[1871]] in [[Auteuil]] na Fraince – [[18 Samhain]] [[1922]]). Duine de scríbhneoirí móra a linne a bhí ann. 

=== Úrscéalaí ===
Ba é an [[úrscéal|t-úrscéal]] millteanach ''[[À la recherche du temps perdu]]'', ''Ar thóir an ama chaillte'' (&quot;''in search of lost time''&quot;) nó  ''I ndilchuimhne ar an am atá thart, ar na seanlaethanta'' (&quot;''Remembrance of things past''&quot;) ba mhó a thuill clú dó. Tá na mílte leathanach  sa mhórshaothar nua-aoiseach seo, idir 3,200 - 4,300,&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/226026/the-modern-library-in-search-of-lost-time-complete-and-unabridged-6-book-bundle-by-marcel-proust-translated-by-c-k-scott-moncrieff-terence-kilmartin-and-andreas-mayor-revised-by-d-j-enright/|teideal=The Modern Library: In Search of Lost Time, Complete and Unabridged 6-Book Bundle by Marcel Proust: 9780679645689 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books|údar=4,300 leathanach san aistriúchán seo|dáta=2002|language=en-US|work=PenguinRandomhouse.com|dátarochtana=2022-11-13}}&lt;/ref&gt; an chéad úrscéal a scríobhadh a bhfuil os cionn milliún focal ann (idir 1.3-1.9 milliún ann).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://proustonomics.com/distance-duree-de-la-recherche/|teideal=Distance et durée de la Recherche du temps perdu|údar=Nicolas Ragonneau, Nicolas Ragonneau|dáta=2019-06-12|language=fr-FR|work=Proustonomics|dátarochtana=2022-11-13}}&lt;/ref&gt;

Thosaigh Proust ag scríobh an t-úrscéál sa bhliain 1906 agus lean sé ar aghaidh leis an obair go lá a bháis. Scríobh Proust an leabhar agus é cuachta istigh ina sheomra ar feadh na mblianta sa Grand Hotel i [[Cabourg]] (seomra 414, ar an gceathrú hurlár).[[Íomhá:À la recherche du temps perdu (en russe).jpg|clé|mion|''[[À la recherche du temps perdu]]'' (i [[Rúisis]])]]
[[Íomhá:2021 Cabourg Grand Hotel.jpg|clé|mion|An Grand Hotel, [[Cabourg]]: idir 1907-1914, le linn an tsamhraidh, scríobh Proust a chef d'oeuvre anseo sa seomra 414 ]]

=== Saothar ===
Dúirt Marcel Proust gur sórt teanga iasachta is ea teanga na h[[Litríocht|ardlitríochta]].  Ach ag n am céanna, láimhsigh Proust [[Canúint|canúna]] agus réimeanna teanga eile ina mhórshaothar, À ''La Recherche du Temps Perdu'', agus go háirithe an chaoi ar fheidhmigh [[canúint]] áitiúil — canúint tuaithe (''patois'') an tsearbhónta Françoise — mar nasc diamhair le ré eile [[Teanga (cumarsáid)|theanga]] agus [[Cultúr|chultúir]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 
[[Íomhá:Marcel Proust statue au château de Breteuil.jpg|clé|mion|dealbh,  Château de Breteuil]]
Tá beocht agus barántúlacht ag baint le caint chanúnach Françoise san úrscéal.Is léiriú í ar shruthanna teanga agus ar mhodhanna seachadta cultúir a mhaireann neamhspleách ar fhórsaí caighdeánaithe na sochaí meánaicmí ar bhain Proust léi agus ar bhunaigh sé a úrscéal uirthi. Is san oíche is mó a thiontaítear ar an teanga seo a labhairt in áit na Fraincise caighdeánaí, agus is ansin is mó a aithnítear a gaol le teanga liteartha na [[meánaois]]e:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Languages of the Night: Minor Languages and the Literary Imagination in Twentieth-Century Ireland and Europe|url=https://comhartaighde.ie/eagrain/1/niceoin/|journal=COMHARTaighde|date=2015-11-24|issn=2009-8626|issue=1|doi=10.18669/ct.2015.06|language=ga|author=Máirín Nic Eoin}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Bás agus tionchar ===
Ní raibh an tsláinte go maith ag Proust ar feadh a shaoil.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.senioractu.com/Asthme-et-litterature-quand-la-maladie-s-invite-au-sein-d-une-oeuvre-Par-le-Pr-Jean-Pierre-Orlando_a17654.html|teideal=Asthme et littérature: quand la maladie s'invite au sein d'une oeuvre... Par le Pr. Jean-Pierre Orlando|údar=Senioractu.com|language=fr|work=Senioractu.com: le magazine des seniors|dátarochtana=2022-11-17}}&lt;/ref&gt; Bhí an plúchadh ag gabháil dó i gcónaí, ach d'fhan sé taobh istigh. Hipeacoindreach b'fhéidir, shlog sé siar [[Barbatúráití|barbatúráit]]í agus [[aidréanailín]].

Tháinig broincíteas air faoi dheireadh agus fuair sé anbhás, ar [[18 Samhain]] [[1922]], in aois 51 bliain dó.

Bhí an-tionchar ag Proust ar úrscéalaithe eile, mar shampla [[Samuel Beckett]] (scríobh sé leabhar faoi Proust&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Proust (essay)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Proust_(essay)&amp;oldid=1115438674|journal=Wikipedia|date=2022-10-11|language=en}}&lt;/ref&gt;).&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Philosophical influences on the work of Samuel Beckett|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/71995|date=1972|language=en|author=Joseph S. (1972) Buttigieg}}&lt;/ref&gt; Agus bhí tionchar cliathánach ag meath na mionteangacha ar Proust, chomh maith le [[James Joyce]], a raibh mórtheanga an náisiúin mar uirlis liteartha acu.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-docha-gurbh-e-run-mor-mo-homaighneasachais-a-spreag-mo-shuim-sa-ghaeilge-barry-mccrea/|teideal=‘Is dócha gurbh é rún mór mo homaighnéasachais a spreag mo shuim sa Ghaeilge’ – Barry McCrea|údar=Síobhra Aiken|dáta=6 Aibreán 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-11-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.openculture.com/2016/08/when-james-joyce-marcel-proust-met-in-1922-and-totally-bored-each-other.html|teideal=When James Joyce &amp; Marcel Proust Met in 1922, and Totally Bored Each Other {{!}} Open Culture|language=en-US|dátarochtana=2022-11-17}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Belle Époque]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Belle Époque|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Belle_%C3%89poque&amp;oldid=1120597333|journal=Wikipedia|date=2022-11-07|language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[Cabourg]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Cabourg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cabourg&amp;oldid=1100761636|journal=Wikipedia|date=2022-07-27|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Proust, Marcel}}

[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1871]]
[[Catagóir:Básanna i 1922]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Francacha]]
[[Catagóir:Daoine as Páras]]
[[Catagóir:Marcel Proust]]
[[Catagóir:Giúdaigh na Fraince]]
[[Catagóir:Úrscéalaithe Francacha]]
[[Catagóir:Giúdaigh aeracha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí aeracha as an bhFrainc]]
[[Catagóir:Giúdaigh]]
[[Catagóir:Fir aeracha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí aeracha]]
[[Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Père Lachaise]]</text>
      <sha1>4bxfsd8thqdlzhkw22jccrace4vnqn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elizabeth Taylor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31167</id>
    <revision>
      <id>1312489</id>
      <parentid>1312416</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1584" sha1="bxucekuuvs11jcvyorlwmwplr8tjao5" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Aisteoir]] [[Sasana]]ch í '''Elizabeth Taylor''' ([[27 Feabhra]] [[1932]] — [[23 Márta]] [[2011]]). 

==Saol==
Ar an [[15 Márta]] 1964, phós [[Richard Burton]] agus Elizabeth Taylor a chéile .. don chéad uair.

[[Íomhá:Elizabeth Taylor in Cleopatra 2.jpg|thumb|left|upright|Mar ''Cleopatra'' sa bhliain 1963]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{commons|Elizabeth Taylor}}

{{Síol-aisteoir}}
{{Síol-beath-en}}
{{Síol-beath-us}}
{{Síol-gnó}}
{{Síol-scríbhneoir}}

{{DEFAULTSORT:Taylor, Elizabeth}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1932]]
[[Catagóir:Básanna in 2011]]
[[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]]
[[Catagóir:Bailitheoirí ealaíne]]
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]]
[[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]]
[[Catagóir:Daoine as Londain]]
[[Catagóir:Daoine as Los Angeles, California]]
[[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]]
[[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]]
[[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Giúdaigh Shasanacha]]
[[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]]
[[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:Lucht gnó Shasana]]
[[Catagóir:Mná gnó]]
[[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:Ridirí]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Giúdacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Síónaigh]]</text>
      <sha1>bxucekuuvs11jcvyorlwmwplr8tjao5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Micheál Ó Síothcháin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35624</id>
    <revision>
      <id>1312582</id>
      <parentid>1252261</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15791" sha1="lr10e09hfaczljcsovolxrbrtxowmyu" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba údar [[Éireannach]] é '''Micheál Ó Síothcháin''' ([[17 Nollaig]] [[1870]]–[[1 Márta]] [[1945]]) (ar a dtugtaí an ''Dochtúir Ó Síothcháin'', [[Béarla]]: ''Rev. Michael Sheehan'' chomh maith; agus an litriú ''Micheul'' babhtaí leis), údar ''Sean-chaint na nDéise'' ([[1906]]). Rugadh Ó Síothcháin i b[[Port Láirge]]. Is i m[[Baile Átha Cliath]] a fuair sé bás. Bhí cáil ar an leabhar mór aige, ''Apologetics agus Catholic Doctrine'' ach, mar a scríobh Michael Tynan, 
''&quot;[u]nfortunately, Sheehan's work was not to influence the new catechism project in the slightest degree&quot;''.

== Saol agus saothar ==

Sa Bhaile Nua i gContae Phort Láirge a rugadh é agus é ar an séú duine den deichniúr clainne a rugadh do Cornelius Sheehan agus Anne Lawler. Rugadh Cornelius in Áth Trasna, Contae Chorcaigh, agus ba cheannaí é. Iníon le ministir de chuid [[Eaglais na hÉireann]] ba ea Anne.&lt;ref&gt;http://www.baroniuspress.com/book.php?wid=56&amp;bid=52#tab=tab-2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510061018/http://www.baroniuspress.com/book.php?wid=56&amp;bid=52#tab=tab-2 |date=2013-05-10 }} Cuntas ar an Dr Ó Síocháin mar údar ''Apologetics and Catholic Doctrine''&lt;/ref&gt;

Fuair sé oideachas sa bhaile ar dtús agus ansin chuaigh ar scoil ag na Bráithre Críostaí. D’aistrigh siad go dtí Dún Garbhán agus d’fhreastail sé ar scoil na nAgaistíneach ann ar feadh breis is ceithre bliana. Shocraigh sé ar dhul le sagartóireacht agus chaith aon mhí déag i gColáiste Eoin i bPort Láirge roimh dó dul go dtí Coláiste Mhaigh Nuad in aois a fhiche bliain. Rinne sé gaisce ansin agus chríochnaigh a chuid staidéir dhá bhliain roimh aois chanónach an oirdnithe. Chaith sé an dá bhliain sin ag múineadh i gColáiste Eoin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín |url=http://waterfordireland.tripod.com/archbishop_sheehan.htm |teideal=Archbishop Sheehan |dátarochtana=2012-11-19 |archivedate=2012-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121204145040/http://waterfordireland.tripod.com/archbishop_sheehan.htm }}&lt;/ref&gt;

Oirdníodh é i Mí an Mheithimh 1895 in Ardeaglais Eoin, Port Láirge.&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bshee.html Archbishop Sheehan] Catholic Hierarchy.&lt;/ref&gt; agus ghnóthaigh MA ag Ollscoil Ríoga na hÉireann an bhliain chéanna. Sa bhliain 1896 rinne sé staidéar ar an léann Clasaiceach ag Ollscoil Oxford, áit ar ghnóthaigh sé MA eile. D’fhreastail sé ansin ar Ollscoil Greifswald sa Ghearmáin, áit a ndearna sé staidéar ar [[Laidin]], ar [[Gréigis|Ghréigis]] agus ar [[Sanscrait|Shanscrait]], agus d'fhreastail ar Ollscoil Bonn ar feadh trí sheimeastar, mar ar ghnóthaigh sé Ph.D. le tráchtas Laidine ar Isocrates, oráidí Gréagach. 

D’fhill sé ar Éirinn agus ba é Ollamh na Gréigise i gColáiste Mhaigh Nuad é idir na blianta 1905 agus 1922. Ba é Leas-Uachtarán an Choláiste é idir na blianta 1919 agus 1922, agus ba é Coimisinéir an Mheánoideachais in Éirinn é idir na blianta 1906 agus 1922.&lt;ref&gt;http://www.baroniuspress.com/book.php?wid=56&amp;bid=52#tab=tab-2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510061018/http://www.baroniuspress.com/book.php?wid=56&amp;bid=52#tab=tab-2 |date=2013-05-10 }} Cuntas ar an Dr Ó Síocháin mar údar ''Apologetics and Catholic Doctrine''&lt;/ref&gt;

=== Saothar Gaeilge ===

Bhí an Síothchánach ina scoláire Gaeilge den scoth agus é ar a dhícheall riamh ag cur na teanga chun cinn. Bhí eolas na Gaeltachta aige agus bhain sé tairbhe as ina chuid foilseachán. Orthu sin bhí ''Cnó Coilleadh Craobhaighe: The Irish of the People'' (1907) agus ''Árthrach an Óir: with Notes and Vocabulary'' (1910).

Fiu san Astráil lean sé den obair. Sna fichidí d'fhoilsigh sé féin agus roinnt eile ''An Gael: An Dord Féinne'', iris dhátheangach a mhair seacht mbliana ar a laghad.&lt;ref&gt;Noone 2012, lgh 128-9&lt;/ref&gt;

=== An Astráil ===

Rinneadh Ardeaspag teidealach Germia de ar 22 Feabhra 1922 nuair a ceapadh é mar Ardeaspag Cúntach Sydney faoin Ardeaspag Kelly, agus coisriceadh é ar 28 Bealtaine. 

In Sydney bhí sé ina chónaí i dteach dhá urlár sa stíl Iodálach in Homebush. Sa bhliain 1924 rinne sé an tréimhseachán ''Australasian Catholic Record ''a athbhunú. Scríobhadh sé go rialta dó agus eisean is mó a chuireadh eagar air. Bhí ainm an léinn, na cráifeachta agus na macántachta air, agus bhí na heaspaig eile buartha nuair a d’éirigh sé as a phost sa bhliain 1937 tar éis don Toscaire Aspalda, an tArdeaspag Panico, a rá leis nach rachadh sé in áit an Ardeaspaig Kelly toisc gurbh Éireannach é. (B’fhearr leis an Eaglais Astrálach a cheapadh sa phost.) Is dócha go raibh baint ag cúrsaí sláinte leis an scéal freisin.
&lt;ref&gt;http://www.baroniuspress.com/book.php?wid=56&amp;bid=52#tab=tab-2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510061018/http://www.baroniuspress.com/book.php?wid=56&amp;bid=52#tab=tab-2 |date=2013-05-10 }} Cuntas ar an Dr Ó Síocháin mar údar ''Apologetics and Catholic Doctrine''&lt;/ref&gt;

D’fhill sé ar Éirinn i Mí na Bealtaine 1937 agus chónaigh le hAithreacha an Spioraid Naoimh ag an g[[An Charraig Dubh|Carraig Dhubh]] i gContae Bhaile Átha Cliath. Ba mhinic sa Rinn i gContae Phort Láirge é, áit a raibh teach aige.

Fuair sé bás ag an gCarraig Dhubh ar 1 Márta 1945 agus cuireadh é i reilig bheag sa Rinn os comhair Shéipéal Naomh Nioclás amach.

== Saothair leis ==
* 'Oxford University', in ''Irish Ecclesiastical Record'', 4th Series, 7, (1900) 
* 'Leaves from my Egyptian Diary', in ''IER'', 4th Series, 8, (1900)
* ''De fide artis rhetoricae Isocrati tributae'', Bonn (1901) (Tráchtas dochtúireachta.Tá tagairt don tráchtas so ag E.R.Curtius ina thaighde -Europäische Literatur und lateinisches Mittelalter- (1948/1978, lch.479))
* 'The Religious Mind of a German Student', in ''IER'', 4th Series, 11, (1902)
* 'Latin in our Ecclesiastical Colleges', in ''Proceedings of the Second Australian Catholic Congress (1904)'', Melbourne, (1905)
* ''Sean-chaint na nDéise'' ([[1906]])
* ''Cnó Coilleadh Craobhaighe: The Irish of the People'' (1907) [ina bhfuil: 'Mac Ríogh na hEaspáine' (Seán Paor, an file), 'An t-Amadán Gasda' (Nioclás Ó Tóibín), agus 'An t-Sean-Chailleach sa Chófra', 'Roibeárd na Luatha', 'Sgéal an Chuitín agus an Luichín', 'Craobh Ní Dhuibhne agus Gráinne Mhaol' (Nóra Ní Chinnéide) 'Maith uí Mharnáin' (Séamas Ó hAonghusa) (féach lch 89 'Sources') ]
* ''Cnuasacht Trágha: From the Foreshore; with Notes and Vocabulary'' (1908)[ 'Eachtra na Con Duibhe' Muiris Ó Mulraon ; 'Taidhbhreamh ar Airgead' agus 'Brian Boroimhe' Pádraig Ó hAodha ; 'Sceul an Peri' agus 'An Tráighteóoir' Pádraig Ó Doghair ; 'Brosna ' .i. sean-fhocail srl Máire Ní Ghealbháin, Uilliam Thaidhg agus Muintir Sean Cille ; 'An Baile Fá an bhFairrge' , 'Mac an Fheirmeóra' , 'Puisín Cúl an hIarta agus Rí na gCat' , 'An Fear do bhí ag Tráighteóireacht', 'Na Sclábhuidhthe', 'Seáan gan Eagla' Nóra Ní Chinnéide ]
* ''Árthrach an Óir: with Notes and Vocabulary'' (1910) [Tá trí scéal sa leabhar so: 'Árthrach an Óir' féin; 'Ceusadh Muintire Tighe agus a dTógbháil i nDeireadh'; agus 'Port an Fhir Bháidhte'. Pádraig Ó Doghair ón Rinn tug don Dr Ó Síothcháin iad.]
* ''Translation of -Árthrach an Óir-'' (1911?)
* 'Do scríobhadh na Gaeilge', in ''Irisleabhar Mhaighe Nuadhat'' (1911)
* ''A Call To Ireland: The Irish-Speaking Districts'' (1911; ath-fhoilsithe 1944, in eagar ag [[Peadar MacLoingsigh]])
* ''Gile na mBláth'' (1912)[ Scéal nuacheaptha ]
* 'From Vestal to Martyr', in ''IER'' , 1, (1913) [Léirmheas ar ''Faustula'' le John Ayscough, 1912)]
* '' Gabha na Coille'' (1913)[ scéal a cheap Ó Síothcháin, bunaithe ar bhéaloideas Ghéarmánach ]
* 'Seathrún Céitinn' [seanmóir 28.9.1913], ''An Claidheamh Soluis'', 11.10.1913, lch. 4.
* 'Ag Críost an Síol', [dán] (1916), [féach Mac Craith, Nioclás, 'Ag Críost an Síol', in ''An Linn Bhuí'', 13, 2009 ]
* 'Rev. Dr Sheehan's Tribute to the late Rev. Dr. Henebry', in ''An Claidheamh Soluis'', 29.4-29.5. (1916) , lch.10.
* ''Eachtra na mBróg: a Piece in Five Acts '' (1918) [ Dráma grinn ] [Cuireadh ainm Sheáin Uí Chadla leis an leabhar so chun dallamallóg a chur ar an Athair Peadar Ó Laoghaire: féach Ó Domhnaill, M.-Coláiste na Rinne - Gearr Stair-(gan dáta)]
* ''Apologetics and Catholic Doctrine'' (1918 agus go minic ina dhiaidh sin)
* ''Ladhar den Lus Mór'' (1919) [Céad eagrán 1918?]; eag. Seaán Ó Cadhla.
* 'Sceulta Purgadóireachta (Micheál Ó Síothcháin fuair ó mhuinntir na Rinne iad)', in ''Green and Gold: A Magazine of Fiction'', Vol.I, No.2, (1921)
* Aistí agus léirmheasanna in ''The Australasian Catholic Record'', agus é ina eagarthóir comhairleach 1922-1937.NB 'A Pagan Literary Movement', ''ACR'', III, April 1926 No. 2 lgh 120-124 [mar gheall 'Russell, Yeats, Stephens' agus ''The Hour Glass'' le Yeats agus ''The White-headed Boy'' le Robinson ach go háirithe]; 'The Originality of the Catholic Emancipation Movement', III January 1926 No 1 lch 80; léirmheas agus plé ar ''St Patrick: His Life and Mission'' (Concannon, 1931), IX January 1932 No 1, lgh 91-97 agus No 2, April 1932 lgh 171-173.
* 'Comments on the Foregoing Article. No. I - by the Most Rev. Dr Sheehan' , lgh 32-34, in 'Some Thoughts on an Irish Literary Language', by Gustav Lehmacher, S.J., lgh 26-44, ''Studies'', vol. XII, 1923.
* ''The Sacrifice of the Mass: from a series of lectures...delivered at St Patrick's Church, Sydney, Australia'', Dublin, (1926)
* ''The Sacrifice of the Mass: Catholic Evidence Lecture'', [Sydney?],[192-?]
* 'Supplement: The Teaching of Catechism : address by Archbishop Sheehan ', in '' The Catholic Bulletin '', Vol XVI, lgh 41-50; 1027-1032, Jan uary - October, 1926
* ''An Teagasc Críostaidhe'' (Micheul Ó Síothcháin, Árd-Easbog, do scríobh) (1927)
* 'The Coadjutor Archbishop's Address: The Unworldliness of Religious', in ''Teachers' Conference'', (Catholic Education Association) Sydney (1927)
* 'Address of the Coadjutor Archbishop', in ''Teachers' Conference'', (Catholic Education Association) Sydney (1928)
* 'The Teaching of Cathechism (illustrated with a photograph of the archbishop)', in ''The Catholic Bulletin'', vol. XVIII,lgh 496-504, (1928) 
* 'Worship of God through the Eucharistic Sacrifice, and Mary's Example in the Celebration of the Figure', in Leonard, W, (ed), ''Addresses delivered at the 29th International Eucharistic Congress'', lgh 67-72, Sydney (1929)
* 'The Sydney Eucharistic Congress', in ''Studies'', June, (1929)
* 'The Socialism of Vienna and Russia - Socialism and the Catholic Worker - The Labor Problem in Australia Today', agus 'Introduction', 'Archbishop's Address', 'Archbishop's Remarks', in ''The Catholic Church and the Industrial Problems'', [Sydney], Catholic Evidence Guild,(1930)
* ''Socialism and Labour'', Melbourne, A.C.T.S [1930?]
* 'Foreword', in Cleary, P.S., ''Australia's Debt to Irish nation-builders'', Sydney (1933).[Súil siar ar a thréimhse i measc mhic léinn an Ollaimh Eduard Norden ag Ollscoil Greifswald]
* ''A Child's Book of Religion'' (1934)
* 'My Sacrifice and Yours', in Murphy, J.M. and Moynihan, F. ''The National Eucharistic Congress, Melbourne, Australia, 2-9 December 1934'', Melbourne (1936)
* ''Primer of Religion: Introduction to A Simple Course of Religion and Religion by Letter'', Sydney (193-)
* ' Os comhair na Sácraiminte Diadha dhom ', in ''The Redemptorist Record'' , November-December,1943 , [ Paidreacha a cheap an tArdeaspog, bunaithe ar phaidreacha dúchais ; féach Ó Cadhla 1945 thíos ] 
* 'The Blessed Eucharist the Crown and Centre of the Sacramental System', in ''The Story of the Regional Missionary and Eucharistic Congress Newcastle NSW'', (1938)
* 'Trí shean-sgéal ón Rinn: Told by Seán Paor and Séamus Traoin. With note by S. Ó Duillearga', in ''Béaloideas'' XIX (1949)
* ''Cúrsa Simplidhe sa Chreideamh: Michéal Ó Síothcháin, Ardeaspog do scríobh; Michéal Ó Cionnfhaolaidh do chuir i nGaedhilg'', (1950)
* ''The Origin of Life: The Case for and against Evolution'', Most Rev. Michael Sheehan, ed. Michael J. Troy (1952)

== Lámhscríbhínní ==

* Tá ''Eachtra na mBróg'' agus leabhartha nótaí teangeolaíochta an Ardeasboig ar caomhnú i leabharlann Choláiste na Rinne. Féach Mac Craith thíos.

== Féach freisin ==
* '[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=362 Mícheál Ó Síocháin]' in www.ainm.ie [ceadaithe 22.3.12]
* Breatnach, Risteard B., '' Sean-Chaint na nDéise II '' , 1961.
* Duncan, Bruce, '' Crusade or Conspiracy? Catholics and the Anti-Communist Struggle in Australia '', 2001, lch 142-43 , agus nóta 57.
* ''Dungarvan Leader'', 10 Márta 1945, lch. 1
* Maher, Brian, 'Thompson, John Christopher (1893-1958)', in ''Australian Dictionary of Biography'', imleabhar 16, lch.383
* Mac Amhlaigh, Dónall [?], 'An Cáirdinéal Pádraig Ó Móráin', ''Anois'', 22.5.1988 [ Tagraíonn cuid den aiste seo don Ardeasbog agus a shaothar ar son na Gaedhealainne in Éirinn agus san Astráil ]
* Mac Craith, Nioclás, ''Comóradh Céad Bliain Iolscoil na Mumhan .i. Coláiste na Rinne 1905-2005'', 2005, nb lgh. 42-52; 118; 122; 164; 182.
* [[Val Noone|Noone, Val]]. ''Hidden Ireland in Victoria''. Ballarat Heritage Services, 2012. ISBN 978-1-876478-83-4
* Ó Cadhla, Pádraig, 'An dochtúir sároiridneach Ó Síothcháin, Ard-easpog, agus an Ghaedhealg', in ''IER'', LXV, May, 1945.

* Ó Cadhla, Pádraig, 'Iolscoil na Mumhan i Rinn Ó gCuanach ', ''An Sguab'', October 1922-August 1923.

* O'Farrell, Patrick, ''The Catholic Church and Community: an Australian History'', 1992 , lgh 361-62 agus lch 383.
* Ó hAnnracháin, Peadar, 'An tAthair Mícheál Ó Síothcháin, Easbog ' in ''Fé Bhrat an Chonnartha'', 1944, lgh 708-10.
* O'Leary, Canon Peter, 'Dr Sheehan's Gabha na Coille', (Letter from Canon Peter O'Leary to the Editor of The Freeman's Journal...March 16th, 1915) in http://www.corkirish.com/wordpress/?s=sheehan{{Dead link|date=Nollaig 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (April 24, 2011) [ ceadaithe 8.3.12 ] agus 'Correspondence of An tAthair Peadar Ua Laoghaire...with An tSiúr Maighréad Mhuire...' 25. Undated. English Explaining his difference with Dr [Michael] Sheehan.' , Shan Ó Cuív Papers, Accession 5545, Compiled by Pádraig Ó Macháin 2000 , G1, 278 2.1.3, National Library of Ireland, féach www.nli.ie/pdfs/mss%20lists/057_OCuiv.pdf.(ceadaithe 18.8.13)
* O'Leary, Philip, ''The Prose Literature of the Gaelic Revival 1881-1921'', lch 158, nóta 229, [ mar gheall ar an aighneas idir An tAthair Peadar agus an Dr Ó Síothcháin c.1911.]
* de Paor, Neans, 'An t-Ardeaspog Mícheál Ó Síothcháin ' , ''Comhar'', Uimh.4, Aibreán, 1945, lch.5
* &quot;Ó Síothcháin, An tAthair Micheál&quot; in ''A Biographical Dictionary of Irish Writers'', lgh 369-70, The Lilliput Press, 1985.
* Tóibín, Nioclás, 'An Dochtúir Ó Síothcháin', ''Irisleabhar Muighe Nuadhad'' , 1924, athfhoilsithe in ''An Linn Bhuí'' (9) 2005.
* Tynan, Michael,''Catholic Instruction in Ireland 1720-1950 (the O'Reilly/Donleavy Catechetical Tradition)'', Four Courts, Dublin, 1985, lgh 99-104 nb lch 100

== Nótaí ==
{{reflist}}

== Naisc ==

[[Liosta stairiúil lucht Gaeilge san Astráil]] 

== Nasc seachtrach ==
* [http://www.sydneycatholic.org/about/history/Sheehan.shtml Beathaisnéis Mhicil Uí Shíothcháin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524025255/http://sydneycatholic.org/about/history/Sheehan.shtml |date=2010-05-24 }}

{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Siothchain, Micheal O}}
[[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1870]]
[[Catagóir:Básanna i 1945]]</text>
      <sha1>lr10e09hfaczljcsovolxrbrtxowmyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Litreoir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35852</id>
    <revision>
      <id>1312507</id>
      <parentid>1287482</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T01:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7084" sha1="jeb3btu860k1k5ktmltxso75j932cah" xml:space="preserve">[[Íomhá:Gaelspell litriú Kevin Scannell Irish spell checker Gaeiilge for Firefox.jpg|mion|300x300px|&quot;Gaelspell&quot; ar Firefox, an litreoir Gaeilge ó Kevin Scannell; Fógra feicthe ar Twitter]]
Tugann '''litreoir''' (nó ''seiceálaí litrithe'' uaireanta) cabhair do [[Duine|dhaoine]] fadhbanna [[Litriú na Gaeilge|litrithe]] a aimsiú agus a cheartú ar [[ríomhaire]], mar shampla, botúin sna claochluithe tosaigh, [[Focal|focail]] mhílitrithe, srl. Is [[bogearraí áirge]] é. 

Is féidir le roinnt ríomhchlár botúin ghramadaí a cheartú freisin. Tugtar '''[[gramadóir]]''' (nó ''seiceálaí gramadaí'') ar a leithéid sin.

Tá teangacha an [[duine]] i bhfad róchasta chun gur féidir le ríomhairí iad a thuiscint ina n-iomláine. Mar sin, níl aon 'litreoir' nó gramadóir foirfe, agus ba chóir an téacs a léamh go cúramach fiú tar éis dóibh dul trí litreoir/gramadóir.&lt;ref&gt;Chun litreoir a chur chun cinn, an gnáth-bhunstraitéis atá ann ná liosta ceannfhocal le heolas gramadúil a chruinniú i mbunachar sonraí. Seo é an modh a lean [https://cadhan.com/gaelspell/ Kevin P. Scannell]. Ansin scríobhann [[Innealtóireacht bogearraí|innealtóirí]] ríomhchlár a tháirgeann gach uile fhoirm infhillte de na hainmfhocal, de na briathra, agus de na haidiachtaí. Tuilleadh eolais ar [https://cadhan.com/gaelspell/ cadhan.com/gaelspell]&lt;/ref&gt;.

== Litreoirí as Gaeilge ==

=== GaelSpell, litreoir &quot;foinse oscailte&quot; do Firefox agus LibreOffice ===
[[Íomhá:Gaelspell litriú Kevin Scannell Irish spell checker Gaeilge for Firefox .jpg|clé|mion|239x239px|Gaelspell: litriú Kevin Scannell, ar [[Mozilla Firefox|Firefox]]]]
Tá GaelSpell ar fáil saor in aisce anseo&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://cadhan.com/gaelspell/sios.html|teideal=GaelSpell: Íoslódáil|work=cadhan.com|dátarochtana=2020-07-10}}&lt;/ref&gt; ar [https://cadhan.com/gaelspell/sios.html cadhan.com] agus ón mbliain [[2000]] ar suíomhanna eile&lt;ref&gt;Níorbh é Gaelspell an chéad litreoir Gaeilge. [https://cadhan.com/gaelspell/ Dar le Kevin P. Scannell], i rith 1997-1998, scríobh Alastair McKinstry ispell-ga, clár a bhí cosúil le ispell-gaeilge. &lt;/ref&gt;. 

Is ríomhchlár &quot;foinse oscailte&quot; é GaelSpell, ar fáil faoin cheadúnas GPLv2. Tá an bunchód go léir ar fáil ó shuíomh forbartha ag [[Google]] Code. Mar sin is féidir GaelSpell a úsáid ar gach cineál córais: [[Linux]], [[Mac OS]], is mar sin de. Oibríonn GaelSpell chomh maith laistigh de [[Mozilla Firefox]], [[OpenOffice]] srl. Agus dá bhrí sin, tá na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] in ann úsáid a bhaint as litreoir Gaeilge i bh[[Mozilla Firefox|Firefox]], agus é saor in aisce&lt;ref&gt;[http://www.beo.ie/alt-tairgi-de-chuid-microsoft-ar-fail-go-luath-i-ngaei.aspx Beo], Eagrán 39, Iúil 2004 &lt;/ref&gt;.

=== ''Anois'' (GaelSpell) do Microsoft Word ar PC ===

Tá breisiú de Gaelspell ar fáil do [[Microsoft Office Word|Microsoft Word]] 2010 agus [[Windows]] 7 srl, ''Anois'', le litreoir ''agus'' gramadóir san áireamh. Ach níl an leagan seo saor in aisce &lt;ref&gt;{{Lua idirlín |url=http://www.cruinneog.com/GaelSpell.html |teideal=cruinneog.com |dátarochtana=2012-02-03 |archivedate=2012-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120912012512/http://www.cruinneog.com/GaelSpell.html }}&lt;/ref&gt;.

=== MacLitriú ===

Litreoir Gaeilge do [[Mac OS]] X is ea MacLitriú&lt;ref&gt;{{Lua idirlín |url=https://www.snasta.ie/maclitriu/ |teideal=www.snasta.ie/maclitriu |dátarochtana=2014-01-28 |archivedate=2014-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140207125539/https://www.snasta.ie/maclitriu/ }}&lt;/ref&gt;. Tá na foclóirí in MacLitriú bunaithe ar GaelSpell, cosúil le ''Anois''. Oibríonn MacLitriú i ngach feidhmchlár a bhaineann úsáid as an tseirbhís litrithe i [[Mac OS]] X. Oibríonn sé le Safari, iWork, TextEdit, iChat, srl. Níl an leagan seo saor in aisce, ach níl sé costasach.

=== Gramadóir, leagan líonra ===

Is litreoir é freisin ach ‘sé “Gramadóir” an teideal. Tá [https://cadhan.com/gramadoir/foirm.html “An Gramadóir”], bunaithe ar GaelSpell, le fáil tríd chomhéadan idirlín.&lt;ref&gt;[https://cadhan.com/gramadoir/foirm.html Nasc chuig ˈˈGramadóirˈˈ]&lt;/ref&gt; Is saorbhogearra an ríomhchlár seo, agus tá sé nuashonraithe ar bhonn leanúnach.

=== Microsoft Word (2003) ===

Tá litreoir Gaeilge fós ar fáil do [[Microsoft Office Word]] 2003 agus Office [[Microsoft Windows|XP]] (Office 2002). Ó [[2002]] an nuashonrú is deireanaí áfach. Bhí an clár seo le fáil saor in aisce ó Microsoft.  Bhí an bogearraí fós le fáil ar CNET i 2020&lt;ref&gt;[http://download.cnet.com/Office-XP-Add-in-Irish-Proofing-Tools/3000-18483_4-10750592.html CNET]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cuardaigh “Irish Proofing Tools” for “Office XP” &lt;/ref&gt;. B’fhéidir nach oibríonn an leagan seo le Office 2007 agus níos déanaí&lt;ref&gt;[http://www.nuigalway.ie/cs/atoz/irishlanguageresourcesforcomputers/ NUI Gaillimh] - Acmhainní Gaeilge don ríomhaire&lt;/ref&gt;.
[[Íomhá:Kevin Scannell.jpg|mion|[[Kevin P. Scannell]]]]

== Stair ==

Is é [[Kevin P. Scannell]] ó [[Ollscoil]] Saint Louis a scríobh GaelSpell sa bhliain [[2000]]&lt;ref&gt;https://cadhan.com/&lt;/ref&gt;. Tá Gaelspell bunaithe ar [[Foclóirí Gaeilge|fhoclóir]] [[Niall Ó Dónaill|Uí Dhomhnaill]]. Bhí os cionn 330,000 iontráil i GaelSpell sa bhliain 2011. 

Bhunaigh Kevin P. Scannell an chéad leagan de GhaelSpell ar chorpas Gaeilge déanta as an Peintiteoch agus as [[Soiscéal|na ceithre Shoiscéal]] as [[Bíobla]] [[Maigh Nuad]] (a bhí le fáil ar dhlúthcheirnín). Bhain sé tairbhe freisin as téacsanna ó fhoilseacháin ar líne: An Teanga Bheo&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.siopa.ie/en/s-1-books/i-2013-an_teanga_bheo_-_corca_dhuibhne/i.aspx?ID=2013|teideal=Siopa.ie - An Teanga Bheo - Corca Dhuibhne|work=www.siopa.ie|dátarochtana=2020-07-10}}&lt;/ref&gt;, [[Lá]], agus [[Foinse]].

== Féach freisin ==
* [[Feidhmchláir aistriúcháin]]
* [[Gramadóir]]
* [[Focloir.ie|Foclóir.ie]]
* [[Téarma.ie]]
* [http://www.teanglann.ie www.teanglann.ie], [http://www.gaois.ie/ gaois.ie], [http://www.potafocal.com/ potafocal.com]

==Tagairtí==
{{reflist}}


== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.cruinneog.com/ Cruinneog.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=FNSkeGRJCSY Ceart (cruinneog) ar nuacht RTE]
* [http://www.nuigalway.ie/cs/a_to_z/irish_language_resources_irish.html Acmhainní Gaeilge don ríomhaire]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]]
* [https://download.cnet.com/Office-XP-Add-in-Irish-Proofing-Tools/3055-18483_4-10750592.html CNET agus Microsoft Office]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

‎‎‎

[[Catagóir:Bogearraí]]
[[Catagóir:Bogearraí saora]]
[[Catagóir:Microsoft]]
[[Catagóir:Innealtóireacht bogearraí]]
[[Catagóir:Aistriú]]
[[Catagóir:Aipeanna Gaeilge]]
[[Catagóir:Gramadach na Gaeilge]]
[[Catagóir:Gramadach]]
[[Catagóir:Gramadóir]]</text>
      <sha1>jeb3btu860k1k5ktmltxso75j932cah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Diefenbaker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37538</id>
    <revision>
      <id>1312454</id>
      <parentid>1126973</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="qii3jecf2n5a71wkrvsamk68stdnw8v" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Ba pholaiteoir é '''John George Diefenbaker''' ([[18 Meán Fómhair]] [[1895]] – [[16 Lúnasa]] [[1979]]). B'eisean an tríú Príomh-Aire dhéag ar [[Ceanada|Cheanada]], agus é in san oifig sin ón 21 Meitheamh, 1957 go dtí an 22 Aibreán 1963. Rugadh in iardheisceart [[Ontario]] é sa bhliain 1895. Ansin, nuair a bhí sé in aois a ocht mbliana thug a theaghlach aghaidh ar an iarthar, mar atá go dtí an chuid de [[Críocha an Iarthuaiscirt|Chríocha an Iarthuaiscirt]] a rinneadh cúige [[Saskatchewan]] de go gairid ina dhiaidh sin. Ba ansin a d’fhás sé aníos. Chuir sé suim sa pholaitíocht ó aois óg.

Rinneadh dlíodóir de i ndiaidh seirbhís míleata a dhéanamh sa [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]]. Chuaigh sé leis an bpolaitíocht freisin cé nach raibh ráth ar a chuid iarrachtaí gur bhain sé suíochán amach i dTeach na dTeachtaí in [[Ottawa]] sa bhliain 1940. Ball den [[Páirtí Coimeádach Forásach|Pháirtí Coimeádach Forásach]] (Progressive Conservative Party i mBéarla) a bhí ann.

D’éirigh leis dul i gceannas ar na Coimeádaigh Fhorásacha sa bhliain 1956 agus d’fhan sé sa phost sin ar feadh 11 bhliain. Sa bhliain 1957, fuair an páirtí an bua sa toghchán náisiúnta agus d'éirigh sé ina phríomh-aire ar an tír. D’fhan sé sa phost sin go dtí 1963.

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-dlí}}

{{DEFAULTSORT:Diefenbaker, John}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1895]]
[[Catagóir:Básanna i 1979]]
[[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]]
[[Catagóir:Baistigh]]
[[Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Dlíodoiri]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]
[[Catagóir:Saighdiúirí]]</text>
      <sha1>qii3jecf2n5a71wkrvsamk68stdnw8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312455</id>
      <parentid>1312454</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1312455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="sgkhbxc7z1wni2skr6vmze6xgoa8vhu" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Ba pholaiteoir é '''John George Diefenbaker''' ([[18 Meán Fómhair]] [[1895]] – [[16 Lúnasa]] [[1979]]). B'eisean an tríú Príomh-Aire dhéag ar [[Ceanada|Cheanada]], agus é in san oifig sin ón 21 Meitheamh, 1957 go dtí an 22 Aibreán 1963. Rugadh in iardheisceart [[Ontario]] é sa bhliain 1895. Ansin, nuair a bhí sé in aois a ocht mbliana thug a theaghlach aghaidh ar an iarthar, mar atá go dtí an chuid de [[Críocha an Iarthuaiscirt|Chríocha an Iarthuaiscirt]] a rinneadh cúige [[Saskatchewan]] de go gairid ina dhiaidh sin. Ba ansin a d’fhás sé aníos. Chuir sé suim sa pholaitíocht ó aois óg.

Rinneadh dlíodóir de i ndiaidh seirbhís míleata a dhéanamh sa [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]]. Chuaigh sé leis an bpolaitíocht freisin cé nach raibh ráth ar a chuid iarrachtaí gur bhain sé suíochán amach i dTeach na dTeachtaí in [[Ottawa]] sa bhliain 1940. Ball den [[Páirtí Coimeádach Forásach|Pháirtí Coimeádach Forásach]] (Progressive Conservative Party i mBéarla) a bhí ann.

D’éirigh leis dul i gceannas ar na Coimeádaigh Fhorásacha sa bhliain 1956 agus d’fhan sé sa phost sin ar feadh 11 bhliain. Sa bhliain 1957, fuair an páirtí an bua sa toghchán náisiúnta agus d'éirigh sé ina phríomh-aire ar an tír. D’fhan sé sa phost sin go dtí 1963.

{{Síol-beath}}
{{Síol-ceanada}}
{{Síol-dlí}}

{{DEFAULTSORT:Diefenbaker, John}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1895]]
[[Catagóir:Básanna i 1979]]
[[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]]
[[Catagóir:Baistigh]]
[[Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Dlíodóirí]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]
[[Catagóir:Saighdiúirí]]</text>
      <sha1>sgkhbxc7z1wni2skr6vmze6xgoa8vhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veiste</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52661</id>
    <revision>
      <id>1312559</id>
      <parentid>1278759</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1138" sha1="ov0xmzpgbr3v5svq9odhku1owix9oow" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Vesta symbol (bold).svg{{!}}⚶
}}

Is astaróideach é (4) '''Veiste'''&lt;ref&gt;[https://www.teanglann.ie/en/eid/Vesta]&lt;/ref&gt; nó '''Vesta'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín |url=http://acmhainn.ie/tearmai/realt.htm |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-04-28 |archivedate=2022-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220625053839/http://www.acmhainn.ie/tearmai/realt.htm }}&lt;/ref&gt; an 4ú astaróideach a d'fhionn Wilhelm Olbers ([[1758]]-[[1840]]) i [[1807]]. Trastomhas 580 m aige. An t-aon astaróideach atá le feiceáil ag [[an tsúil]], de bharr a ardfhrithchaiteachta. Tá a fhithis thart ar an ghrian sa [[Crios astaróideach|Chrios astaróideach]] mar atá níos sia ná sin de Mars agus níos lú na sin de Iúpatar.  D'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Veiste|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=697}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Fréamh an Eolais}}
{{síol-réalteolaíoch}}

{{DEFAULTSORT:Veiste}}</text>
      <sha1>ov0xmzpgbr3v5svq9odhku1owix9oow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312562</id>
      <parentid>1312559</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1206" sha1="2x815g60t685p5wl1sy461dx71yb8ic" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Vesta symbol (bold).svg{{!}}⚶
}}

Is astaróideach é (4) '''Veiste'''&lt;ref&gt;[https://www.teanglann.ie/en/eid/Vesta]&lt;/ref&gt; nó '''Vesta'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín |url=http://acmhainn.ie/tearmai/realt.htm |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-04-28 |archivedate=2022-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220625053839/http://www.acmhainn.ie/tearmai/realt.htm }}&lt;/ref&gt; an 4ú astaróideach a d'fhionn Wilhelm Olbers ([[1758]]-[[1840]]) i [[1807]]. Trastomhas 580 m aige. An t-aon astaróideach atá le feiceáil ag [[an tsúil]], de bharr a ardfhrithchaiteachta. Tá sé ina uimhir '''2''' sa [[Crios astaróideach|Chrios astaróideach]] in ord a méid.  Tá a fhithis thart ar an ghrian sa Chrios astaróideach mar atá níos sia ná sin de Mars agus níos lú na sin de Iúpatar.  D'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Veiste|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=697}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Fréamh an Eolais}}
{{síol-réalteolaíoch}}

{{DEFAULTSORT:Veiste}}</text>
      <sha1>2x815g60t685p5wl1sy461dx71yb8ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faye Brooks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65958</id>
    <revision>
      <id>1312491</id>
      <parentid>1243594</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="83d26lcqii7b70g67n14sy0oufrq4ky" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Aisteoir]] Sasanach í '''Faye Brooks'''. Glacann Brooks an pháirt mar [[Kate Connor]] sa sobalchlár ''Coronation Street''.


{{DEFAULTSORT:Brooks, Faye}}
[[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]]</text>
      <sha1>83d26lcqii7b70g67n14sy0oufrq4ky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312492</id>
      <parentid>1312491</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="gemzsomtn6dnfk5tidvxrp48xbhwvw3" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Aisteoir]] Sasanach í '''Faye Brooks'''. Glacann Brooks an pháirt mar Kate Connor sa sobalchlár ''Coronation Street''.


{{DEFAULTSORT:Brooks, Faye}}
[[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]]</text>
      <sha1>gemzsomtn6dnfk5tidvxrp48xbhwvw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orcus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66410</id>
    <revision>
      <id>1312566</id>
      <parentid>1278738</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="05mqbhbdw1eh2qkq5ueelmbxnk4krad" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Orcus symbol (bold).svg{{!}}🝿
}}

Is é '''Orcus''' uimhir 35{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|ghrianchórais]] in ord a méid. Is dócha go bhfuil [[abhacphláinéad]] ann.   

Tá trastomhas de 917±25 km aige.  

Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper|Chrios Kuiper]].  

Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad| abhacphláinéad]] é freisin.  
[[Íomhá:Orcus-motion.png|clé|mion|[[Fithis]]]]
Tá [[Satailít nádúrtha|gealach]] aige darbh ainm [[Vanth]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Abhacphláinéid]]</text>
      <sha1>05mqbhbdw1eh2qkq5ueelmbxnk4krad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vanth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66411</id>
    <revision>
      <id>1312554</id>
      <parentid>1297028</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="mjeid41yhc5g98szsc3kokbax1q64xq" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Vanth symbol (bold).svg
}}

Is é '''Vanth'''  uimhir '''100'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas de tuairim is 380 km aige.  Is gealach d’Orcus é.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>mjeid41yhc5g98szsc3kokbax1q64xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Varda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66416</id>
    <revision>
      <id>1312550</id>
      <parentid>1299026</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="783" sha1="m6akvt7vh1fuuhdo79njbezj7tkaljm" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Varda symbol (bold).svg
}}
Is é '''Varda'''  uimhir '''40'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Glaotar '''174567 Varda''' agus  '''2003 MW&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;'''  mar ainmneacha eile air freisin.  Tá '''trastomhas'''  de  '''705 +/- 78 km'''  aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá tréan-fhéidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.  Tá satailít amháin aige darbh’ ainm [[Ilmarë]] a bhfuil '''trastomhas''' de tuairim is '''320 – 360 km''' agus a bhfuil ina uimhir '''101''' de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid.</text>
      <sha1>m6akvt7vh1fuuhdo79njbezj7tkaljm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(202421) 2005 UQ513</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66417</id>
    <revision>
      <id>1312532</id>
      <parentid>1302359</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="648" sha1="b7me0iycsq3pmiia1xcpnbwr04r4zgo" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(202421) 2005 UQ&lt;sub&gt;513&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2005 UQ&lt;sub&gt;513&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(202421) 2005 UQ&lt;sub&gt;513&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''41'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  917 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper|Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2005|202421]]</text>
      <sha1>b7me0iycsq3pmiia1xcpnbwr04r4zgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>55637 Uni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66419</id>
    <revision>
      <id>1312575</id>
      <parentid>1281260</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bhog Kwamikagami an leathanach [[(55637) Uni]] go [[55637 Uni]]</comment>
      <origin>1281260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="552" sha1="8y43a6cefif3pxqlxol6kbiut4ihh3d" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Uni symbol (bold).svg
}}

Is pláinéadóideach mór inár [[Grianchóras|ngrianchóras]] é '''(55637) Uni'''. Tá trastomhas níos lú ná  917 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|55637]]</text>
      <sha1>8y43a6cefif3pxqlxol6kbiut4ihh3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2006 QH181</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66420</id>
    <revision>
      <id>1312544</id>
      <parentid>1299877</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="7t2ysjoadzdrilkt2sy3yak5p2loer9" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2006 QH&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2006 QH&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2006 QH&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''46'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[ Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2006]]</text>
      <sha1>7t2ysjoadzdrilkt2sy3yak5p2loer9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(278361) 2007 JJ43</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66421</id>
    <revision>
      <id>1312552</id>
      <parentid>1299022</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="7ga7l87fwq6so50660aqeheeq64818b" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(278361) 2007 JJ&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(278361) 2007 JJ&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(278361) 2007 JJ&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''47'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2007|278361]]</text>
      <sha1>7ga7l87fwq6so50660aqeheeq64818b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010 KZ39</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66424</id>
    <revision>
      <id>1312548</id>
      <parentid>1299865</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="620" sha1="0giywyvusm16ioq9r9c98ubqc77wwbt" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2010 KZ&lt;sub&gt;39&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2010 KZ&lt;sub&gt;39&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2010 KZ&lt;sub&gt;39&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''50'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper|Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010]]</text>
      <sha1>0giywyvusm16ioq9r9c98ubqc77wwbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(230965) 2004 XA192</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66425</id>
    <revision>
      <id>1312527</id>
      <parentid>1302141</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="658" sha1="a79x1n5a3tskjetq5m1wyf8kppoi1dr" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(230965) 2004 XA&lt;sub&gt;192&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(230965) 2004 XA&lt;sub&gt;192&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(230965) 2004 XA&lt;sub&gt;192&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''51'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|230965]]</text>
      <sha1>a79x1n5a3tskjetq5m1wyf8kppoi1dr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(589683) 2010 RF43</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66426</id>
    <revision>
      <id>1312549</id>
      <parentid>1299846</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="604" sha1="4022gl2fndw0jkmsu88r4dckjkt7ib7" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(589683) 2010 RF&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}}

Is é '''2010 RF&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''52'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010]]</text>
      <sha1>4022gl2fndw0jkmsu88r4dckjkt7ib7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(84522) 2002 TC302</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66427</id>
    <revision>
      <id>1312539</id>
      <parentid>1300967</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="8ihfpuub1y435y84c1dcuq25mn8berf" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(84522) 2002 TC&lt;sub&gt;302&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(84522) 2002 TC&lt;sub&gt;302&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(84522) 2002 TC&lt;sub&gt;302&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''53'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper|Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|84522]]</text>
      <sha1>8ihfpuub1y435y84c1dcuq25mn8berf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>145451 Rumina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66428</id>
    <revision>
      <id>1312573</id>
      <parentid>1278743</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bhog Kwamikagami an leathanach [[(145451) Rumina]] go [[145451 Rumina]]</comment>
      <origin>1278743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="thj2tmxdzex82zvix1f0zpdvflw80t8" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=rumina symbol (bold).svg
}}

Is pláinéadóideach mór inár [[Grianchóras|ngrianchóras]] é '''(145451) Rumina'''.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2005|145451]]</text>
      <sha1>thj2tmxdzex82zvix1f0zpdvflw80t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(612911) 2004 XR190</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66429</id>
    <revision>
      <id>1312538</id>
      <parentid>1301253</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="672" sha1="fj7mgmfgmrnlpe8vz6hrl50ydr9r1ik" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(612911) 2004 XR&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(612911) 2004 XR&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2004 XR&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;''' (ar a dtugtar an leasainm ''Buffy'') uimhir 55{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004]]</text>
      <sha1>fj7mgmfgmrnlpe8vz6hrl50ydr9r1ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(444030) 2004 NT33</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66430</id>
    <revision>
      <id>1312535</id>
      <parentid>1302349</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="17l5a0ux8fgsjg7hys4zkajawtq4l5c" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(444030) 2004 NT&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2004 NT&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(444030) 2004 NT&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;''' uimhir '''56'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|444030]]</text>
      <sha1>17l5a0ux8fgsjg7hys4zkajawtq4l5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(42301) 2001 UR163</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66431</id>
    <revision>
      <id>1312526</id>
      <parentid>1302145</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="sqkx3dm8m5jz9whht3nimd4dj0nf5jj" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(42301) 2001 UR&lt;sub&gt;163&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2001 UR&lt;sub&gt;163&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(42301) 2001 UR&lt;sub&gt;163&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''57'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]]  in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2001|42301]]</text>
      <sha1>sqkx3dm8m5jz9whht3nimd4dj0nf5jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(455502) 2003 UZ413</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66432</id>
    <revision>
      <id>1312537</id>
      <parentid>1301983</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="659" sha1="7ytdta1a7lkf22xcdtrc8yuo8b8ch71" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(455502) 2003 UZ&lt;sub&gt;413&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2003 UZ&lt;sub&gt;413&lt;/sub&gt;}}
Is é '''(455502) 2003 UZ&lt;sub&gt;413&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''58'''{{Fíoras}} de réadanna an[[Grianchóras| Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-réalteolaíocht}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2003|455502]]</text>
      <sha1>7ytdta1a7lkf22xcdtrc8yuo8b8ch71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(120348) 2004 TY364</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66433</id>
    <revision>
      <id>1312530</id>
      <parentid>1302503</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="r4e6sfvf98l36ul8u060kcacxsytwuv" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(120348) 2004 TY&lt;sub&gt;364&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2004 TY&lt;sub&gt;364&lt;/sub&gt;}}
Is é '''(120348) 2004 TY&lt;sub&gt;364&lt;/sub&gt;''' uimhir '''59'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-réalteolaíocht}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|120348]]</text>
      <sha1>r4e6sfvf98l36ul8u060kcacxsytwuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(523645) 2010 VK201</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66434</id>
    <revision>
      <id>1312543</id>
      <parentid>1299890</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="iy2zusz6p988m67xnaxtjx1wxsq8vwf" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(523645) 2010 VK&lt;sub&gt;201&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2010 VK&lt;sub&gt;201&lt;/sub&gt;}}
Is é '''2010 VK&lt;sub&gt;201&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''60'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-réalteolaíocht}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010]]</text>
      <sha1>iy2zusz6p988m67xnaxtjx1wxsq8vwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(528381) 2008 ST291</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66435</id>
    <revision>
      <id>1312546</id>
      <parentid>1299869</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="c0cpjusv0mmwilmqzlj4ky2hmll7yev" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(528381) 2008 ST&lt;sub&gt;291&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2008 ST&lt;sub&gt;291&lt;/sub&gt;}}
Is é '''2008 ST&lt;sub&gt;291&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''61'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-réalteolaíocht}}

{{DEFAULTSORT:528381}}
[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2008]]</text>
      <sha1>c0cpjusv0mmwilmqzlj4ky2hmll7yev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(523639) 2010 RE64</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66436</id>
    <revision>
      <id>1312547</id>
      <parentid>1299867</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="637" sha1="g4djleao2al7zebxugqhzc74q9ynxab" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(523639) 2010 RE&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2010 RE&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2010 RE&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''62'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010]]</text>
      <sha1>g4djleao2al7zebxugqhzc74q9ynxab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010 FX86</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66437</id>
    <revision>
      <id>1312545</id>
      <parentid>1299874</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="bf3qk979ogoak7mt8yiwx1i3qphfgss" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2010 FX&lt;sub&gt;86&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2010 FX&lt;sub&gt;86&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2010 FX&lt;sub&gt;86&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''63'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010]]</text>
      <sha1>bf3qk979ogoak7mt8yiwx1i3qphfgss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(612533) 2002 XV93</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66438</id>
    <revision>
      <id>1312511</id>
      <parentid>1300565</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="636" sha1="4sn1668nu796ah75vp4ax21ojyoglv2" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''64''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002]]</text>
      <sha1>4sn1668nu796ah75vp4ax21ojyoglv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312512</id>
      <parentid>1312511</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="kc7zscrm2cffi79yluh9jt6om5lvqtt" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''64''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.{{Fíoras}}  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002]]</text>
      <sha1>kc7zscrm2cffi79yluh9jt6om5lvqtt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312514</id>
      <parentid>1312512</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="16m4pfrzy2caq5vzu3kjlt82i5fnq1m" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(612533) 2002 XV&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''64'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  650 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002]]</text>
      <sha1>16m4pfrzy2caq5vzu3kjlt82i5fnq1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(392741) 2012 SQ31</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66439</id>
    <revision>
      <id>1312521</id>
      <parentid>1309241</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="656" sha1="g8hwamjc1bytjshfq70mlwdtxrazyfy" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(392741) 2012 SQ&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(392741) 2012 SQ&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(392741) 2012 SQ&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;''' uimhir '''66'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|392741]]</text>
      <sha1>g8hwamjc1bytjshfq70mlwdtxrazyfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(84922) 2003 VS2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66440</id>
    <revision>
      <id>1312529</id>
      <parentid>1302001</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="rlf1o4aa5t1la5s4fli0m876rrz45iu" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(84922) 2003 VS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(84922) 2003 VS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(84922) 2003 VS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''68'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2003|84922]]</text>
      <sha1>rlf1o4aa5t1la5s4fli0m876rrz45iu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2003 QX113</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66441</id>
    <revision>
      <id>1312516</id>
      <parentid>1309246</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="631" sha1="a7kvzj37cvsmg036pgosgxirz1xgjqa" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2003 QX&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2003 QX&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2003 QX&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''69'''{{Fíoras}} de réadanna an[[Grianchóras| Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é  agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2003]]</text>
      <sha1>a7kvzj37cvsmg036pgosgxirz1xgjqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(175113) 2004 PF115</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66442</id>
    <revision>
      <id>1312524</id>
      <parentid>1302305</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="5cst0b5e41ue0m8or77nwzupf81xdv3" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(175113) 2004 PF&lt;sub&gt;115&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2004 PF&lt;sub&gt;115&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(175113) 2004 PF&lt;sub&gt;115&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''72'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|175113]]</text>
      <sha1>5cst0b5e41ue0m8or77nwzupf81xdv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(523643) 2010 TY53</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66443</id>
    <revision>
      <id>1312518</id>
      <parentid>1309244</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="661" sha1="beur7y0v6i2292ax66tv8l9wvw1w2rz" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(523643) 2010 TY&lt;sub&gt;53&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(523643) 2010 TY&lt;sub&gt;53&lt;/sub&gt;}}

Is é (523643) '''2010 TY&lt;sub&gt;53&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''73'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010|523643]]</text>
      <sha1>beur7y0v6i2292ax66tv8l9wvw1w2rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(471288) 2011 GM27</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66444</id>
    <revision>
      <id>1312519</id>
      <parentid>1309243</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="661" sha1="hijmmojb0kur0dnubzxrluxlze7ne8y" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(471288) 2011 GM&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(471288) 2011 GM&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;}}

Is é (471288) '''2011 GM&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''74'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011|471288]]</text>
      <sha1>hijmmojb0kur0dnubzxrluxlze7ne8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2006 HH123</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66445</id>
    <revision>
      <id>1312515</id>
      <parentid>1309247</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="632" sha1="6bbi0b5j5p8ifskfi0n9mff9whmqle3" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2006 HH&lt;sub&gt;123&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2006 HH&lt;sub&gt;123&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2006 HH&lt;sub&gt;123&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''75'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann go h- [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2006]]</text>
      <sha1>6bbi0b5j5p8ifskfi0n9mff9whmqle3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010 TJ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66446</id>
    <revision>
      <id>1312578</id>
      <parentid>1198724</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="cw59x5ykplb7wegtahb6nhugzgqolkh" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}}

Is é '''2010 TJ'''  uimhir '''76'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010]]</text>
      <sha1>cw59x5ykplb7wegtahb6nhugzgqolkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(445473) 2010 VZ98</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66447</id>
    <revision>
      <id>1312520</id>
      <parentid>1309242</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="661" sha1="ekr4omjphgygxud4h8rfxbwdsb2bs4d" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(445473) 2010 VZ&lt;sub&gt;98&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(445473) 2010 VZ&lt;sub&gt;98&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(445473) 2010 VZ&lt;sub&gt;98&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''77'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010|445473]]</text>
      <sha1>ekr4omjphgygxud4h8rfxbwdsb2bs4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2011 FW62</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66448</id>
    <revision>
      <id>1312513</id>
      <parentid>1309248</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="20mqco2ui0uh1ccaocpn5v6tw5gqkoc" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2011 FW&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2011 FW&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;}}

Is é '''2011 FW&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''78'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011]]</text>
      <sha1>20mqco2ui0uh1ccaocpn5v6tw5gqkoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(145480) 2005 TB190</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66450</id>
    <revision>
      <id>1312531</id>
      <parentid>1302360</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="n3by7hfqettjxx74chvlh25ta0i2l48" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(145480) 2005 TB&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2005 TB&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(145480) 2005 TB&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''81'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2005|145480]]</text>
      <sha1>n3by7hfqettjxx74chvlh25ta0i2l48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(26375) 1999 DE9</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66451</id>
    <revision>
      <id>1312533</id>
      <parentid>1302356</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="q59gh8tn8spmwkiymmuvflfvadyn3bi" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(26375) 1999 DE&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(26375) 1999 DE&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(26375) 1999 DE&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;''' uimhir '''82'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 1999|26375]]</text>
      <sha1>q59gh8tn8spmwkiymmuvflfvadyn3bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(120132) 2003 FY128</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66452</id>
    <revision>
      <id>1312534</id>
      <parentid>1302351</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="bq8k49j8a2p5vfq3yg05yufvrxgo4c2" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(120132) 2003 FY&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2003 FY&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(120132) 2003 FY&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;''' uimhir '''83'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2003|120132]]</text>
      <sha1>bq8k49j8a2p5vfq3yg05yufvrxgo4c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(35671) 1998 SN165</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66453</id>
    <revision>
      <id>1312525</id>
      <parentid>1302160</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="6udkw6il8ukq3369c1dqvp5sxcrdlv3" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(35671) 1998 SN&lt;sub&gt;165&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=1998 SN&lt;sub&gt;165&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(35671) 1998 SN&lt;sub&gt;165&lt;/sub&gt;''' uimhir '''84'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos faide ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper|Chrios Kuiper]]. Chonaic A. Gleason é den chéad uair ar 23 Feabhra 1998 agus é ag obair do Réadlann Steward, cuid d'Ollscoil Arizona. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus b'fhéidear gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 1998|35671]]</text>
      <sha1>6udkw6il8ukq3369c1dqvp5sxcrdlv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(119951) 2002 KX14</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66454</id>
    <revision>
      <id>1312541</id>
      <parentid>1300937</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="661" sha1="n6ym4be0znbp03675ypdk150mj362hb" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(119951) 2002 KX&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(119951) 2002 KX&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(119951) 2002 KX&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''85'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|119951]]</text>
      <sha1>n6ym4be0znbp03675ypdk150mj362hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(82075) 2000 YW134</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66455</id>
    <revision>
      <id>1312522</id>
      <parentid>1309240</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="ekznrkfugdbsum0yuf7ekgl49f5lx6h" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(82075) 2000 YW&lt;sub&gt;134&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(82075) 2000 YW&lt;sub&gt;134&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(82075) 2000 YW&lt;sub&gt;134&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''86'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2000|82075]]</text>
      <sha1>ekznrkfugdbsum0yuf7ekgl49f5lx6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2012 VP113</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66456</id>
    <revision>
      <id>1312553</id>
      <parentid>1299019</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="di42cptvi25ijr8mbt6evj5n5ivqt4s" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:2012 VP&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|name=2012 VP&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;
|simbol=VP113 symbol (bold).svg
}}

Is é '''2012 VP&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;''' ('''Biden''') uimhir '''87'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>di42cptvi25ijr8mbt6evj5n5ivqt4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(84719) 2002 VR128</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66457</id>
    <revision>
      <id>1312542</id>
      <parentid>1300932</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="659" sha1="b6eu3wwaxv7i17rladlk8nhxdpoibay" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(84719) 2002 VR&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(84719) 2002 VR&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;}}
Is é '''(84719) 2002 VR&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''88'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|84719]]</text>
      <sha1>b6eu3wwaxv7i17rladlk8nhxdpoibay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(119979) 2002 WC19</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66458</id>
    <revision>
      <id>1312551</id>
      <parentid>1299025</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="659" sha1="cc9mha75f420xfxy05c1ih9v07f5mqz" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(119979) 2002 WC&lt;sub&gt;19&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(119979) 2002 WC&lt;sub&gt;19&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(119979) 2002 WC&lt;sub&gt;19&lt;/sub&gt;''' uimhir '''89'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|119979]]</text>
      <sha1>cc9mha75f420xfxy05c1ih9v07f5mqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Huya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66459</id>
    <revision>
      <id>1312556</id>
      <parentid>1278727</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1312556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="494" sha1="qpjtlzni7bfupfkhpjm69g5hm4mimig" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Huya symbol (bold).svg
}}

Is pláinéadóideach mór inár [[Grianchóras|ngrianchóras]] é '''Huya'''.  Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>qpjtlzni7bfupfkhpjm69g5hm4mimig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hygiea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66460</id>
    <revision>
      <id>1312557</id>
      <parentid>1278763</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="1ipblunk265y2zm6sly4dcbs7j2yphs" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Hygiea symbol (bold).svg{{!}}⯚
}}

Is astaróideach é '''Hygiea''' agus é ina uimhir '''4''' de réadanna sa [[crios astaróideach|chrios astaróideach]] in ord a méid.&lt;sup&gt;[theipeann ar an bhfíorú, agus is dócha go bhfuil na céadta réad atá níos mó i méid ná Hygiea.]&lt;/sup&gt;  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian sa Chrios Astaróideach mar atá níos sia ná sin de Mars agus níos lú na sin de Iúpatar.  Tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>1ipblunk265y2zm6sly4dcbs7j2yphs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(469306) 1999 CD158</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66461</id>
    <revision>
      <id>1312528</id>
      <parentid>1302016</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="f1jnghy18eu3y7i455pgw8jw3l03lpr" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(469306) 1999 CD&lt;sub&gt;158&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=1999 CD&lt;sub&gt;158&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(469306) 1999 CD&lt;sub&gt;158&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''92'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  512 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 1999|469306]]</text>
      <sha1>f1jnghy18eu3y7i455pgw8jw3l03lpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proteus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66462</id>
    <revision>
      <id>1312569</id>
      <parentid>1199039</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320" sha1="smcbl2z79vt2sts3jw7ua115nosbkki" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch| simbol = Proteus symbol (bold).svg}}
Is gealach de Neiptiún é '''Proteus''' agus é ina  uimhir '''93'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  420 km aige.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>smcbl2z79vt2sts3jw7ua115nosbkki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(303775) 2005 QU182</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66463</id>
    <revision>
      <id>1312540</id>
      <parentid>1300954</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="664" sha1="mv1ohhglu854dqk7prm5jg2en6qbbmd" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(303775) 2005 QU&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(303775) 2005 QU&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(303775) 2005 QU&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''94'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  420 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2005|303775]]</text>
      <sha1>mv1ohhglu854dqk7prm5jg2en6qbbmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(469372) 2001 QF298</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66464</id>
    <revision>
      <id>1312536</id>
      <parentid>1302321</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="7htokbwhln46rga5hwiva6f1krwi1fz" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(469372) 2001 QF&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2001 QF&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(469372) 2001 QF&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''95'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  420 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2001|469372]]</text>
      <sha1>7htokbwhln46rga5hwiva6f1krwi1fz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(31107) 1997 PS3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66465</id>
    <revision>
      <id>1312523</id>
      <parentid>1309239</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="o3qkk9bwaq0mc3b772f5abhca8bhr9p" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(31107) 1997 PS&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(31107) 1997 PS&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;}}

Is é '''(31107) 1997 PS&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; = 1996 GO&lt;sub&gt;21&lt;/sub&gt;'''  uimhir '''96'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  420 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 1996|31107]]</text>
      <sha1>o3qkk9bwaq0mc3b772f5abhca8bhr9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(524435) 2002 CY248</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66466</id>
    <revision>
      <id>1312517</id>
      <parentid>1309245</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="hb3evy5u6d0k2prjd0gugt84e3m7nfi" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:(524435) 2002 CY&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(524435) 2002 CY&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;}}

Is é (524435) '''2002 CY&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;''' uimhir '''99'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná  420 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus  tá sé ina bhall den [[Crios Kuiper |Chrios Chuiper]].  Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}

[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|524435]]</text>
      <sha1>hb3evy5u6d0k2prjd0gugt84e3m7nfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Na réada is mó sa Ghrianchóras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66475</id>
    <revision>
      <id>1312570</id>
      <parentid>1278648</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <comment>/* An liosta */</comment>
      <origin>1312570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2867" sha1="09scmtxmmtwllchi39vuf71mlxrdmhm" xml:space="preserve">Is iad [[An Ghrian]], [[pláinéad|na pláinéid]], [[astaróideach|na hastaróidigh]], [[abhacphláinéad|na habhacphláinéid]], [[Satailít nádúrtha|na gealacha]] agus [[abhac oighreata|abhaic oighreata]] na réada is mó sa Ghrianchóras. Is féidir fo-ghasraí a chumadh freisin amhail [[Réad tras-Neiptiúnach|Réada tras-Neiptiúnacha]], [[Centaurach|Centaurí]] agus [[Plútóideach|plútóidí]]. Is [[Réad tras-Neiptiúnach]] é réad a bhfuil fithis grianda níos mó ná sin de [[Neiptiún]] aige agus aithnítear [[abhacphláinéad|abhacphláinéid]] amhail [[Plútón]] nó [[Eris]] mar aon le [[abhac oighreata|abhaic oighreata]] nach bhfuil ina n-abhacphláinéid de bharr nach bhfil siad sféarúil. Faoi láthair is ionann le chéile iad réada thar Neiptiún agus réada atá i [[Crios Kuiper|gCrios Kuiper]]. 
Seo liosta de na réada is mó sa Ghrianchóras in ord a méid, a bhfuil aithne ag an IAU orthu.

==An liosta==
# [[An Ghrian]]
# [[Iúpatar (pláinéad)|Iúpatar]]
# [[Satarn]]
# [[Úránas (pláinéad)|Úránas]]
# [[Neiptiún]]
# [[An Domhain]]
# [[Véineas (pláinéad)|Véineas]]
# [[Mars (pláinéad)|Mars]]
# [[Ganymede]]
# [[Tíotán (gealach)|Tíotán]]
# [[Mearcair (pláinéad)|Mearcair]]
# [[Callisto]]
# [[Io]]
# [[An Ghealach]]
# [[Europa]]
# [[Triotán|Tríotán]]
# [[Plútón]]
# [[Eris]]
# [[Haumea (abhacphláinéad)|Haumea]]
# [[Titania (gealach)|Titania]]
# [[Rhea]]
# [[Oberon]]
# [[Iapetus]]
# [[Makemake (abhacphláinéad)|Makemake]]
# [[Gonggong]]
# [[Charon]]
# [[Umbriel]]
# [[Ariel]]
# [[Dione]]
# [[Quaoar]]
# [[Tethys]]
# [[Sedna]]
# [[Ceres|Ceiréas]]
# [[307261 Máni|Máni]]
# [[Orcus]]
# [[Salacia]]
# [[55565 Aya|Aya]]
# [[208996 Achlys|Achlys]]
# [[(90568) Goibniu|Goibniu]]
# [[Varda]]
# [[2005 UQ513]]
# [[Dysnomia]]
# [[145452 Ritona|Ritona]]
# [[(55637) Uni|Uni]]
# [[Ixion]]
# [[2006 QH181]]
# [[2007 JJ43]]
# [[19521 Chaos|Chaos]]
# [[Gǃkúnǁʼhòmdímà]]
# [[2010 KZ39]]
# [[2004 XA192]]
# [[2010 RF43]]
# [[2002 TC302]]
# [[(145451) Rumina|Rumina]]
# [[2004 XR190]]
# [[2004  NT33]]
# [[2001 UR163]]
# [[2003 UZ413]]
# [[2004 TY364]]
# [[2010 VK201]]
# [[2008 ST291]]
# [[2010 RE64]]
# [[2010 FX86]]
# [[2002 XV93]]
# [[Pallas|Palas]]
# [[2004 PR107]]
# [[Vesta|Veiste]]
# [[2003 VS2]]
# [[2003 QX113]]
# [[Enceladus]]
# [[Varuna]]
# [[2004 PF115]]
# [[2010 TY53]]
# [[2011 GM27]]
# [[2006 HH123]]
# [[2010 TJ]]
# [[2010 VZ98]]
# [[2011 FW62]]
# [[Miranda]]
# [[471143 Dziewanna|Dziewanna]]
# [[2005 TB190]]
# [[1999 DE9]]
# [[2003 FY128]]
# [[1998 SN165]]
# [[2002 KX14]]
# [[2000 YW134]]
# [[2012 VP113|Biden]]
# [[2002 VR128]]
# [[2002 WC19]]
# [[Huya]]
# [[Hygiea]]
# [[1999 CD158]]
# [[Proteus]]
# [[2005 QU182]]
# [[2001 QF298]]
# [[1996 GO21]]
# [[Mimas]]
# [[Hiʻiaka]]
# [[2002 CY248]]
# [[Vanth]]


{{DEFAULTSORT:réada is mó sa Ghrianchóras, Na}}
[[Catagóir:Grianchóras]]</text>
      <sha1>09scmtxmmtwllchi39vuf71mlxrdmhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312571</id>
      <parentid>1312570</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <comment>/* An liosta */</comment>
      <origin>1312571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="t2ednie2fotc5ldtygg07msmmt9u1dh" xml:space="preserve">Is iad [[An Ghrian]], [[pláinéad|na pláinéid]], [[astaróideach|na hastaróidigh]], [[abhacphláinéad|na habhacphláinéid]], [[Satailít nádúrtha|na gealacha]] agus [[abhac oighreata|abhaic oighreata]] na réada is mó sa Ghrianchóras. Is féidir fo-ghasraí a chumadh freisin amhail [[Réad tras-Neiptiúnach|Réada tras-Neiptiúnacha]], [[Centaurach|Centaurí]] agus [[Plútóideach|plútóidí]]. Is [[Réad tras-Neiptiúnach]] é réad a bhfuil fithis grianda níos mó ná sin de [[Neiptiún]] aige agus aithnítear [[abhacphláinéad|abhacphláinéid]] amhail [[Plútón]] nó [[Eris]] mar aon le [[abhac oighreata|abhaic oighreata]] nach bhfuil ina n-abhacphláinéid de bharr nach bhfil siad sféarúil. Faoi láthair is ionann le chéile iad réada thar Neiptiún agus réada atá i [[Crios Kuiper|gCrios Kuiper]]. 
Seo liosta de na réada is mó sa Ghrianchóras in ord a méid, a bhfuil aithne ag an IAU orthu.

==An liosta==
# [[An Ghrian]]
# [[Iúpatar (pláinéad)|Iúpatar]]
# [[Satarn]]
# [[Úránas (pláinéad)|Úránas]]
# [[Neiptiún]]
# [[An Domhain]]
# [[Véineas (pláinéad)|Véineas]]
# [[Mars (pláinéad)|Mars]]
# [[Ganymede]]
# [[Tíotán (gealach)|Tíotán]]
# [[Mearcair (pláinéad)|Mearcair]]
# [[Callisto]]
# [[Io]]
# [[An Ghealach]]
# [[Europa]]
# [[Triotán|Tríotán]]
# [[Plútón]]
# [[Eris]]
# [[Titania (gealach)|Titania]]
# [[Haumea (abhacphláinéad)|Haumea]]
# [[Rhea]]
# [[Oberon]]
# [[Iapetus]]
# [[Makemake (abhacphláinéad)|Makemake]]
# [[Gonggong]]
# [[Charon]]
# [[Umbriel]]
# [[Ariel]]
# [[Dione]]
# [[Quaoar]]
# [[Tethys]]
# [[Ceres|Ceiréas]]
# [[Orcus]]
# [[Sedna]]
# [[Salacia]]
# [[307261 Máni|Máni]]
# [[208996 Achlys|Achlys]]
# [[55565 Aya|Aya]]
# [[(574372) 2010 JO179|2010 JO&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]]
# [[532037 Chiminigagua|Chiminigagua]]
# [[Varda]]
# [[2017 OF201|2017 OF&lt;sub&gt;201&lt;/sub&gt;]]
# [[Ixion]]
# [[2021 DR15|2021 DR&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;]]
# [[90568 Goibniu|Goibniu]]
# [[145452 Ritona|Ritona]]

# [[2005 UQ513]]
# [[Dysnomia]]
# [[55637 Uni|Uni]]
# [[2006 QH181]]
# [[2007 JJ43]]
# [[19521 Chaos|Chaos]]
# [[Gǃkúnǁʼhòmdímà]]
# [[2010 KZ39]]
# [[2004 XA192]]
# [[2010 RF43]]
# [[2002 TC302]]
# [[(145451) Rumina|Rumina]]
# [[2004 XR190]]
# [[2004  NT33]]
# [[2001 UR163]]
# [[2003 UZ413]]
# [[2004 TY364]]
# [[2010 VK201]]
# [[2008 ST291]]
# [[2010 RE64]]
# [[2010 FX86]]
# [[2002 XV93]]
# [[Pallas|Palas]]
# [[2004 PR107]]
# [[Vesta|Veiste]]
# [[2003 VS2]]
# [[2003 QX113]]
# [[Enceladus]]
# [[Varuna]]
# [[2004 PF115]]
# [[2010 TY53]]
# [[2011 GM27]]
# [[2006 HH123]]
# [[2010 TJ]]
# [[2010 VZ98]]
# [[2011 FW62]]
# [[Miranda]]
# [[471143 Dziewanna|Dziewanna]]
# [[2005 TB190]]
# [[1999 DE9]]
# [[2003 FY128]]
# [[1998 SN165]]
# [[2002 KX14]]
# [[2000 YW134]]
# [[2012 VP113|Biden]]
# [[2002 VR128]]
# [[2002 WC19]]
# [[Huya]]
# [[Hygiea]]
# [[1999 CD158]]
# [[Proteus]]
# [[2005 QU182]]
# [[2001 QF298]]
# [[1996 GO21]]
# [[Mimas]]
# [[Hiʻiaka]]
# [[2002 CY248]]
# [[Vanth]]


{{DEFAULTSORT:réada is mó sa Ghrianchóras, Na}}
[[Catagóir:Grianchóras]]</text>
      <sha1>t2ednie2fotc5ldtygg07msmmt9u1dh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312572</id>
      <parentid>1312571</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <comment>/* An liosta */</comment>
      <origin>1312572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2320" sha1="pdf2416ggcy9gjzimtmq5iita7kus2p" xml:space="preserve">Is iad [[An Ghrian]], [[pláinéad|na pláinéid]], [[astaróideach|na hastaróidigh]], [[abhacphláinéad|na habhacphláinéid]], [[Satailít nádúrtha|na gealacha]] agus [[abhac oighreata|abhaic oighreata]] na réada is mó sa Ghrianchóras. Is féidir fo-ghasraí a chumadh freisin amhail [[Réad tras-Neiptiúnach|Réada tras-Neiptiúnacha]], [[Centaurach|Centaurí]] agus [[Plútóideach|plútóidí]]. Is [[Réad tras-Neiptiúnach]] é réad a bhfuil fithis grianda níos mó ná sin de [[Neiptiún]] aige agus aithnítear [[abhacphláinéad|abhacphláinéid]] amhail [[Plútón]] nó [[Eris]] mar aon le [[abhac oighreata|abhaic oighreata]] nach bhfuil ina n-abhacphláinéid de bharr nach bhfil siad sféarúil. Faoi láthair is ionann le chéile iad réada thar Neiptiún agus réada atá i [[Crios Kuiper|gCrios Kuiper]]. 
Seo liosta de na réada is mó sa Ghrianchóras in ord a méid, a bhfuil aithne ag an IAU orthu.

==An liosta==
# [[An Ghrian]]
# [[Iúpatar (pláinéad)|Iúpatar]]
# [[Satarn]]
# [[Úránas (pláinéad)|Úránas]]
# [[Neiptiún]]
# [[An Domhain]]
# [[Véineas (pláinéad)|Véineas]]
# [[Mars (pláinéad)|Mars]]
# [[Ganymede]]
# [[Tíotán (gealach)|Tíotán]]
# [[Mearcair (pláinéad)|Mearcair]]
# [[Callisto]]
# [[Io]]
# [[An Ghealach]]
# [[Europa]]
# [[Triotán|Tríotán]]
# [[Plútón]]
# [[Eris]]
# [[Titania (gealach)|Titania]]
# [[Haumea (abhacphláinéad)|Haumea]]
# [[Rhea]]
# [[Oberon]]
# [[Iapetus]]
# [[Makemake (abhacphláinéad)|Makemake]]
# [[Gonggong]]
# [[Charon]]
# [[Umbriel]]
# [[Ariel]]
# [[Dione]]
# [[Quaoar]]
# [[Tethys]]
# [[Ceres|Ceiréas]]
# [[Orcus]]
# [[Sedna]]
# [[Salacia]]
# [[307261 Máni|Máni]]
# [[208996 Achlys|Achlys]]
# [[55565 Aya|Aya]]
# [[(574372) 2010 JO179|2010 JO&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]]
# [[532037 Chiminigagua|Chiminigagua]]
# [[Varda]]
# [[2017 OF201|2017 OF&lt;sub&gt;201&lt;/sub&gt;]]
# [[Ixion]]
# [[2021 DR15|2021 DR&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;]]
# [[90568 Goibniu|Goibniu]]
# [[145452 Ritona|Ritona]]
# [[(523794) 2015 RR245|2015 RR&lt;sub&gt;245&lt;/sub&gt;]]
# [[55637 Uni|Uni]]
# [[Varuna]]
# [[(455502) 2003 UZ413|2003 UZ&lt;sub&gt;413&lt;/sub&gt;]]
# [[145451 Rumina|Rumina]]
# [[Gǃkúnǁʼhòmdímà]]
# [[2014 UZ224|2014 UZ&lt;sub&gt;224&lt;/sub&gt;]]
# [[(470599) 2008 OG19|2008 OG&lt;sub&gt;19&lt;/sub&gt;]]
# [[Dysnomia]]


{{DEFAULTSORT:réada is mó sa Ghrianchóras, Na}}
[[Catagóir:Grianchóras]]</text>
      <sha1>pdf2416ggcy9gjzimtmq5iita7kus2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iapetus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66476</id>
    <revision>
      <id>1312565</id>
      <parentid>1278752</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="58flrp5h14cd9p9j5nxsavmp8k9xhyh" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Iapetus symbol (bold).svg
}}

Is é  '''Iapetus''' uimhir '''23'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Is é an tríú satailít is mó de [[Satarn|Shatarn]] é.

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>58flrp5h14cd9p9j5nxsavmp8k9xhyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pallas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66477</id>
    <revision>
      <id>1312558</id>
      <parentid>1278758</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="4f9d6bo8aomay7g61sufpnhxzfo4hzb" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Pallas symbol (bold).svg{{!}}⚴
}}
Is astaróideach é '''Pallas''' agus é ina uimhir '''3''' de réadanna sa [[crios astaróideach|chrios astaróideach]] in ord a méid. An dara astaróideach a fionnadh, ag an [[réalteolaí]] is lia [[An Ghearmáin|Gearmánach]] Wilhelm Olbers ([[1758]]-[[1840]]) i [[1802]]. Ainmnithe as Palas Aitéine, bandia na heagnaíochta.  Tá trastomhas de 512 ± 6 km aige.  Tá a fhithis thart ar an ghrian sa [[Crios astaróideach|Chrios astaróideach]] mar atá níos sia ná sin de [[Mars (pláinéad)|Mars]] agus níos lú na sin de [[Iúpatar (pláinéad)|Iúpatar]].  Tá féidearthacht  ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin de bharr a chuma sféarach.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Palas|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=505}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Fréamh an Eolais}}
{{Síol-grianchóras}}
[[category:Síolta réalteolaíochta]]</text>
      <sha1>4f9d6bo8aomay7g61sufpnhxzfo4hzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oberon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66478</id>
    <revision>
      <id>1312564</id>
      <parentid>1278751</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="7ok9vtz3jj39n8jg18eattfp4rv75yp" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Oberon symbol (bold).svg
}}

Is é '''Oberon''' uimhir '''22'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná 1,960 km aige.  Is gealach de chuid [[Úránas (pláinéad)|Úránais]] é.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>7ok9vtz3jj39n8jg18eattfp4rv75yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dysnomia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66479</id>
    <revision>
      <id>1312567</id>
      <parentid>1278756</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="3l8f5l1sjqcm5immv5vmyg1d5g0n27y" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Dysnomia symbol (bold).svg
}}

Is é '''Dysnomia''' uimhir '''42'''{{Fíoras}} de [[Céad réadanna is mó sa Ghrianchóras| réadanna an Ghrianchórais]] in ord a méid.  Tá trastomhas níos lú ná 917 km aige. Is é an t-aon ghealach amháin ag an [[abhacphláinéad]] [[Eris]] é.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{síol-réalteolaíoch}}</text>
      <sha1>3l8f5l1sjqcm5immv5vmyg1d5g0n27y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiʻiaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66481</id>
    <revision>
      <id>1312579</id>
      <parentid>1278764</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="377" sha1="qdz2vlac8abgclncrfqm0ruh3jpflx5" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Hiiaka symbol (bold).svg
}}

''Hiʻiaka''' trastomhas de níos lú ná 420 km aige. S'é an ceann is mó dé'n dhá shatailít a bhfuil i bhfithis thart ar an [[abhacphláinéad]] [[Haumea (abhacphláinéad)|Haumea]]. S'é [[Namaka]] an t-ainm atá ar an ghealach níos lú eile.

== Tagairtí ==
{{Reflist|2}}

{{Grianchóras}}</text>
      <sha1>qdz2vlac8abgclncrfqm0ruh3jpflx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312580</id>
      <parentid>1312579</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1312580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="j0lyopz0mo2hp8bmxf84ufwk96tx171" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Hiiaka symbol (bold).svg
}}

'''Hiʻiaka''' trastomhas de níos lú ná 420 km aige. S'é an ceann is mó dé'n dhá shatailít a bhfuil i bhfithis thart ar an [[abhacphláinéad]] [[Haumea (abhacphláinéad)|Haumea]]. S'é [[Namaka]] an t-ainm atá ar an ghealach níos lú eile.

== Tagairtí ==
{{Reflist|2}}

{{Grianchóras}}</text>
      <sha1>j0lyopz0mo2hp8bmxf84ufwk96tx171</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilmarë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66524</id>
    <revision>
      <id>1312568</id>
      <parentid>1278755</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <origin>1312568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="382" sha1="iyc9xseellge0h9d8ba5e6qi2o12k41" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch
|simbol=Ilmare symbol (bold).svg
}}

Is é '''Ilmarë'''  uimhir '''101'''{{Fíoras}}  de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid.  S’é an t-aon satailít amháin atá ag an [[abhacphláinéad]] dóchúil  [[Varda]]. Tá '''trastomhas''' de '''320 - 360 km''' aige.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-grianchóras}}</text>
      <sha1>iyc9xseellge0h9d8ba5e6qi2o12k41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Justin Trudeau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68463</id>
    <revision>
      <id>1312460</id>
      <parentid>1264732</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="5n0cqukbteyb7tkagccogcef1eqhho2" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir [[Ceanada]]ch is ea '''Justin Pierre James Trudeau''' (a rugadh ar [[25 Nollaig]] [[1971]] in [[Ottawa]] [[Ceanada]]). 23ú príomh-aire Cheanada a bhí ann. Is é an mac is sine ag Pierre Trudeau, iar-phríomh-aire Cheanada.

==Gairm==
Rugadh Trudeau in Ottawa do Margaret Sinclair Trudeau agus Pierre Elliot Trudeau. Is de shliocht [[Albain|Albanach]] agus [[Ceanadaigh Fhrancacha|Francach-Cheanadach]] é. Garmhac den 6ú glúin de chuid William Farqahar, duine de lucht bhunaithe [[Singeapór|Shingeapór]] é agus tríd an líne sin tá sinsearacht [[An Mhalaeisia|Mhalaech]] agus [[Sumatra|Shumatrach]] aige. Eisean an chéad phríomh-aire ar Cheanada a bhfuil sinsearacht neamh-Eorpach aige. 

D'fhreastail Trudeau ar Collège Jean-de-Brébeuf i [[Montréal]]. Tá B.A. i litríocht an Bhéarla aige ó Ollscoil McGill (1994) agus BEd ó [[Ollscoil na Colóime Briotanaí]] (1998). D'oibrigh sé mar mhúinteoir in [[Vancouver]], [[an Cholóim Bhriotanach]] sular thug sé faoi staidéar na hinnealtóireachta ag École Polytechnique de Montréal agus na geograife timpeallachta ag McGill. D'éirigh sé as an gclár máistreachta ag McGill le dul leis an bpolaitíocht. Bhí príomhról aige i mionsraith teilifíse sa bhliain 2007, ''The Great War''.

Bhí taithí ag Trudeau ar an bpolaitíocht mar gheall ar a thuismitheoirí agus ní ba dhéanaí de bharr a chuid gníomhaíochta féin. Tharraing sé aird an phobail air féin nuair a thug sé an óráid ag sochraid a athar sa bhliain 2000. Toghadh é do Pharlaimint Cheanada sa bhliain mar ionadaí Papineau. 

=== Príomh-Aire ===
Bhí Justin Trudeau ina Phríomh-Aire le breis agus naoi mbliana, Samhain 2015-Eanáir 2024.

Ar an 6 Eanáir 2025, d'fhógair sé go raibh sé le héirí as oifig. Bhí baill dá pháirtí féin ag tathant ar Trudeau éirí as, agus an pobal an-mhíshásta le go leor dá pholasaithe ag an am, an costas ard maireachtála agus an ganntanas tithíochta i gCeanada go háirithe.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Príomh-Aire Cheanada Justin Trudeau le héirí as oifig|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0106/1489351-priomh-aire-cheanada-justin-trudeau-le-heiri-as-oifig/|date=2025-01-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin     ==

* [[Olltoghchán Cheanada 2025]]
* [[Mark Carney]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

==Naisc sheachtracha==
*[http://www.liberal.ca/ Eolas faoi Justin Trudeau ag suíomh Pháirtí Liobrálach Cheanada. Arna rochtain ar 5 D.F. 2016]

{{DEFAULTSORT:Trudeau, Justin}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1971]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÁise]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Feiminigh]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Liobrálachas]]
[[Catagóir:Olltoghchán Cheanada 2025]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]
[[Catagóir:Síónaigh]]</text>
      <sha1>5n0cqukbteyb7tkagccogcef1eqhho2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gabrielle Rose (aisteoir)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77654</id>
    <revision>
      <id>1312483</id>
      <parentid>1206286</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="2irsbsauluggmuomilcmtso7ti7dzww" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Aisteoir]] [[Ceanada|Ceanadach]] í '''Gabrielle Rose''', a rugadh i mbliain [[1954]]. 

== Scannánliosta ==
=== Scannáin ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Bliain !! Teideal !! Ról !! Nótaí
|-
|1985
|''{{sortname|The|Journey of Natty Gann}}''
|Exercise Matron
|
|-
|1987
|''[[The  Stepfather (scannán 1987)]]''
|Dorothy Rinehard
|
|-
|1988
|''[[Family Viewing]]''
|Sandra
|
|-
|1989
|''[[Speaking Parts]]''
|Clara
|
|-
|1991
|''Lighthouse''
|Connie
|
|-
|1991
|''{{sortname|The|Adjuster}}''
|Mimi
|
|-
|1992
|''{{sortname|The|Portrait|nolink=1}}''
|Lillian Severn
|
|-
|1993
|''Kanada''
|Bobbie
|
|-
|1994
|''Valentine's Day''
|Alex
|
|-
|1994
|''[[Timecop]]''
|Judge Marshall
|
|-
|1994
|''[[Sleeping with Strangers]]''
|Claire
|
|-
|1995
|''Off Key''
|
|Gearrscannán
|-
|1997
|''{{sortname|The|Sweet Hereafter|The Sweet Hereafter (scannán)}}''
|Dolores Driscoll
|
|-
|1998
|''{{sortname|The|Sleep Room|nolink=1}}''
|Nurse Stephens
|
|-
|1998
|''Altarpiece''
|Sister
|Gearrscannán
|-
|1998
|''Shrink''
|Dr. D'Ambrosia
|Gearrscannán
|-
|1999
|''{{sortname|The|Five Senses|dab=film}}''
|Ruth Seraph
|
|-
|1999
|''Double Jeopardy''
|Georgia
|
|-
|2000
|''{{sortname|A|Feeling Called Glory|nolink=1}}''
|Joyce
|Gearrscannán
|-
|2000
|''Lift''
|Covetousness
|Gearrscannán
|-
|2000
|''Legs Apart''
|Nurse
|Gearrscannán
|-
|2001
|''{{sortname|The|Waiting Room|nolink=1}}''
|Nice Sister
|Gearrscannán
|-
|2001
|''Speak''
|Mother
|Gearrscannán
|-
|2002
|''{{sortname|The|Rhino Brothers|nolink=1}}''
|Ellen Kanachowski
|
|-
|2002
|''Go-Go Boy (Prelude)''
|Mrs. Fitz
|Gearrscannán
|-
|2002
|''Beauty Shot''
|Beth Thompson
|Gearrscannán
|-
|2003
|''Casanova at Fifty''
|Candace
|Gearrscannán
|-
|2003
|''{{sortname|The|Delicate Art of Parking}}''
|Ida Thomas
|
|-
|2005
|''[[Where the Truth Lies]]''
|Publishing Executive
|
|-
|2005
|''[[Missing in America]]''
|Cyd
|
|-
|2005
|''[[Eighteen (scannán)|Eighteen]]''
|Wendy
|
|-
|2006
|''[[Sisters (2006 scannán)|Sisters]]''
|Dr. Mercedes Kent
|
|-
|2006
|''[[Catch and Release (scannán)|Catch and Release]]''
|Mrs. Wheeler
|
|-
|2007
|''[[In the Name of the King: A Dungeon Siege Tale]]''
|Delinda
|
|-
|2007
|''Joannie Learns to Cook''
|Helen
|Gearrscannán
|-
|2007
|''[[Beneath (2007 scannán)|Beneath]]''
|Mrs. Locke
|
|-
|2007
|''[[Normal (2007 scannán)|Normal]]''
|Connie
|
|-
|2008
|''[[On the Other Hand, Death]]''
|Edith
|
|-
|2008
|''[[Lost Boys: The Tribe]]''
|Aunt Jillian
|físeán
|-
|2008
|''Mothers&amp;Daughters''
|Brenda
|
|-
|2008
|''[[Christmas Cottage]]''
|Evelyn
|
|-
|2009
|''Courage''
|Hannah
|
|-
|2009
|''[[Grace (2009 scannán)|Grace]]''
|Vivian Matheson
|
|-
|2009
|''[[What Goes Up]]''
|Mrs. Bridigan
|
|-
|2009
|''[[Jennifer's Body]]''
|Colin's Mom
|
|-
|2009
|''Hungry Hills''
|Aunt Matilda
|
|-
|2009
|''[[Excited (scannán)|Excited]]''
|Claire
|
|-
|2010
|''Alyssa''
|Mom
|Gearrscannán
|-
|2010
|''Amazon Falls''
|Margaret
|
|-
|2010
|''[[Repeaters]]''
|Peg Halsted
|
|-
|2010
|''Father&amp;Sons''
|Mother
|
|-
|2010
|''Exposed''
|Woman
|Gearrscannán
|-
|2011
|''Everything and Everyone''
|Rose
|
|-
|2011
|''{{sortname|The|Provider|nolink=1}}''
|Mrs. Applebee
|Gearrscannán
|-
|2011
|''[[Sisters &amp; Brothers]]''
|Marion
|
|-
|2011
|''{{sortname|The|Big Year}}''
|Mary Swit
|
|-
|2012
|''Omg''
|Grandma
|Gearrscannán
|-
|2013
|''{{sortname|The|Ferret Squad|nolink=1}}''
|Olivia / Belva
|
|-
|2013
|''[[Cinemanovels]]''
|Sophie
|
|-
|2013
|''[[The Dick Knost Show]]''
|Kelly
|
|-
|2014
|''[[Hector and the Search for Happiness (scannán)|Hector and the Search for Happiness]]''
|French Proprietress
|
|-
|2014
|''[[Two 4 One]]''
|Franny
|
|-
|2014
|''[[If I Stay (scannán)|If I Stay]]''
|Gran
|
|-
|2017
|''[[A Dog's Purpose (scannán)|A Dog's Purpose]]''
|Fran 
|
|}


==Tagairtí==
{{reflist}}

==Naisc sheachtracha==
* [http://www.imdb.com/name/nm0741388/ Próifíl] ar [[IMDb]]
* [https://twitter.com/GabrielleRose79 Próifíl] ar [[Twitter]]

{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Rose, Gabrielle}}

[[Catagóir:Ban-aisteoirí Ceanadacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1954]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>2irsbsauluggmuomilcmtso7ti7dzww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leabhair Ghaeilge Saor ó Chóipcheart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78792</id>
    <revision>
      <id>1312488</id>
      <parentid>1310167</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="on92z4h1cot3fb8dp11oamayqkq6bnp" xml:space="preserve">Tháinig borradh faoi [[Litríocht na Gaeilge|litríocht na Gaeilge]] sna [[1900idí]]. Ach níl an oiread sin '''Leabhair Ghaeilge Saor ó Chóipcheart''' ar fáil fós.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/mashup-gaeilge-urscealta/|teideal=‘Mashup’ Gaeilge: Úrscéalta Cad iad bhur moltaí féin?|údar=[[Eoin P. Ó Murchú]]|language=ga|work=NÓS|dátarochtana=2019-04-23}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Tagann deireadh leis an gcóipcheart 70 bliain i ndiaidh bhás an údair. Mar sin, tá leithéidí ''[[Séadna]]'', [[An tOileánach|''An tOileánach'']], [[Muiris Ó Súilleabháin#Fiche Bliain ag Fás|''Fiche Bliain ag Fás'']], agus [[Deoraíocht (úrscéal)|''Deoraíocht'']] saor ó chóipcheart.

==Suíomhanna gréasáin==

* http://tionscnaimh.fng.ie/index.php{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

* https://archive.org/search.php?query=conaire

* [[Gaeilge na hAlban]] http://digital.nls.uk/early-gaelic-book-collections/archive/76750239

* Tá roinnt seanleabhar atá imithe as cóipcheart le fáil ar https://archive.org/details/sadnadaracurow00oleauoft

* Tá teacht ar chorpas Foclóir Nua http://corpas.focloir.ie

* Táthar ag súil go mbeidh corpas fhoclóir an RIA ann chomh maith

== Féach freisin ==

*[[Ábhar saor]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]]
[[Catagóir:Cóipcheart]]</text>
      <sha1>on92z4h1cot3fb8dp11oamayqkq6bnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oifig Taifead Poiblí Thuaisceart Éireann (OTPTÉ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81319</id>
    <revision>
      <id>1312596</id>
      <parentid>1209798</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T10:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4135" sha1="k28utf5lugb3jgy2chulosewhfen17n" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}

Is é '''Oifig Taifead Poiblí Thuaisceart Éireann''' nó '''OTPTÉ'''; ([[An Béarla|Béarla]]:'' Public Record Office of Northern Ireland'', (PRONI)), an cartlann oifigiúil do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]], agus os cionn trí mhilliúín taifead poiblí agus príobháideach i dtaisce acu. Cuireann OTPTÉ oidhreacht ar leith cartlainne ar fáil do Thuaisceart Éireann, do na gúine atá ann faoi láthair, agus atá le teacht.

Rudaí gur is féidir leat a dhéanamh ag OTOTÉ ná; 

* do chúlra teaghlaigh agus stair áitiúil a imscriúdú

* sult a bhaint as cainteanna agus léachta

* tabhairt faoi thaighde

* idirdhnomhú le taispeántais

Tá sé ina rannóg laistigh de na Pobail ar Chomhtháthú an Grúpa ar an Roinn Pobail (DfC).
[[Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge]]

Tá meascán uathúil de thaifid phríobháideacha agus oifigiúla ag OTPTÉ.  Nascann sé na feidhmeanna agus na freagrachtaí raon de hinstitiúidí: tá sé ag an am céanna ina Oifig Taifead Poiblí, ina rannóg lámhscríbhinní de leabharlann náisiúnta, ina oifig thaifead an Chontae do na sé chontae i dTuaisceart Éireann, agus ina shealbhóir de raon mór de thaiféid phríobháideacha. Cuimsíonn a raon de shainchúram, i measc rudaí ''eile, ''rialtas láir agus áitiúil, na heaglaisí agus an earnáil phríobháideach, rud ar leith do Thuaisceart Éireann.

== Stair ==
[[Íomhá:Public records office Northern Ireland - geograph.org.uk - 1261218.jpg|mion|Baile Mhoireil]]
Bunaíodh OTPTÉ faoi Acht um Thaifid Phoiblí  (Tuaisceart Éireann), 1923.&lt;ref&gt;[http://www.proni.gov.uk/public_records_act_1923.pdf The Public Records Act]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ([//en.wikipedia.org/wiki/Portable_Document_Format PDF])&lt;/ref&gt; Osclaíodh an  comhlacht nua don phobal ar an Luan 3 Márta 1924, ar an ceathrú urlár den iar stóras-línéadach i lár Bhéal Feirste (ag Sráid  Uí Mhuirí). Is é an dúshlán láithreach a bhí acu ná ionadaithe na dtaifead  a cailleadh i mBaile Átha Cliath le linn dhóiteáin na Ceithre Cúirteanna, Meitheamh 1922, a aithint agus a chaomhnú. D'éirigh leis an chéad Leas-Coimeádaí, an Dr David A. Cairt  athchóipeanna a fháil de go leor de na taifid seo tré cóipeanna eile a iarraidh ar aturnaetha, daoine gnó, polaiteoirí, séipéil agus lucht an uaslathais.

== Athlonnú go dtí Ceathrú  an Titanic ==
[[Íomhá:The Public Records Office for Northern Ireland, Belfast - geograph-2117115-by-Albert-Bridge.jpg|mion|OTPTÉ ag Búlbhard an Titanic]]
I mí an Mhárta 2011, d'oscailt OTPTÉ arís in áitribh úr nua tógtha ag 2 Búlbhard an Titanic, BT3 9HQ, sa Cheathrú Titanic,  Béal Feirste, thart ar aon mhíle ó lár na cathrach. 

== An Eagraíocht faoi láthair ==
Bíonn OTPTÉ ar oscailt ag 9:00-16:45 Dé Luain go Dé Céadaoin,  agus Dé haoine, agus 10:00-20:45 ar an Déardaoin. Iad siúd nach bhfuil in ann cuairt a thabhairt agus chlárú ar  láthair ag OTPTÉ, is féidir úsáid a bhaint as an chianchuardach ar líne agus an tseirbhís chóipeála, cé go bhfuil táille le haghaidh seo. 

=== Taifid ===
[[Íomhá:Papal_Bull_by_Honorius_III_dated_1219.JPG|deas|mion|Bulla de chuid an Phápa a d ' eisigh Honorius III sa bhliain 1219]]

=== Rochtain a fháil ar thaifid ===

=== Taifid ar líne ===

=== OTPTÉ ar na meáin shóisialta ===

== Féach freisin ==
* Liosta de ranna Rialtais agus le gníomhaireachtaí i dTuaisceart Éireann

== Tagairtí ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.proni.gov.uk Oifig Taifead Poiblí Thuaisceart Éireann]
* [http://www.nationalarchives.gov.uk/ An gCartlann Náisiúnta]
* [http://www.nationalarchives.ie/ Cartlann Náisiúnta na hÉireann]
* [http://www.nas.gov.uk/ Taifid Náisiúnta  na hAlban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000816044323/http://www.nas.gov.uk/ |date=2000-08-16 }}
* An [http://www.communities-ni.gov.uk/ Roinn Pobail]
[[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Gníomhaireachtaí rialtais Thuaisceart Éireann]]</text>
      <sha1>k28utf5lugb3jgy2chulosewhfen17n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leabhar Mór Leacáin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86419</id>
    <revision>
      <id>1312497</id>
      <parentid>1268699</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="67ab8c5cws8m2ffz14x4n6z0cllg3nq" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}}

Is lámhscríbhinn mheánaoiseach é '''''Leabhar (Mór) Leacáin''''' [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], MS 23 P 2, a scríobhadh idir 1397 agus 1418 i ''Castle Forbes'', Leacán, i dtuath [[Tír Fhíacrach Múaidhe|Thír Fhiachraigh]], in aice le h[[Inis Crabhann]], [[Contae Shligigh]]. Caomhnaítear é i n[[Acadamh Ríoga na hÉireann]].&lt;ref name=&quot;Jones' Celtic Encyclopedia&quot;&gt;[http://www.maryjones.us/jce/greatlecan.html Jones' Celtic Encyclopedia].&lt;/ref&gt;

Scríobh [[Ádhamh Ó Cuirnín]] ''Leabhar Mór Leacáin'' as [[Meán-Ghaeilge]] do [[Giolla Íosa Mór Mac Fhirbhisigh|Ghiolla Íosa Mór Mac Fhirbhisigh]]. Tógadh an t-hábhar ón [[Leabhar Laighneach]], cóipeanna déanacha de [[Leabhar Gabhála na hÉireann]], an [[dinnseanchas]], an [[banseanchas]] agus [[Leabhar na gCeart]].&lt;ref name=&quot;Jones' Celtic Encyclopedia&quot;/&gt;

Ag am áirithe, bhí an leabhar i lámha [[James Ussher]]. Ina dhiaidh sin, thug [[Séamas II Shasana]] é don [[An Coláiste Éireannach, Páras|Choláiste Éireannach i bPáras]]. In 1787 thug an Chevalier Ó Raghallaigh ar ais go hÉirinn leis  é. Tháinig an leabhar i seilbh [[Charles Vallancey]], agus thug seisean don Acadamh é.

Bhí tríocha leathanach ann i dtosach; is amhlaidh gur cailleadh naoi gcinn díobh in 1724. Bhí mír mhór iontu agus eolas inti ar stair agus ar ghinealaigh chlanna Lochlannacha agus Gael-Lochlannacha na hÉireann, eolas nach bhfuil le fáil in aon áit eile.&lt;ref&gt;[[Alexander Bugge]] (eag. &amp; aistr.), [[Duald Mac Firbis]], ''[[iarchive:onfomoriansnorse00macfuoft|On the Fomorians and the Norsemen]]''. Christiania: J. Chr. Gundersens Bogtrykkeri. 1905. Féach réamhrá Bugge.&lt;/ref&gt;

Tá na leathanaigh smeartha le bealadh éigin a fhágann trédhearcach agus doiléir iad.&lt;ref name=&quot;Jones' Celtic Encyclopedia&quot;/&gt;

==Naisc sheachtracha==
* Le fáil ar [http://www.isos.dias.ie/english/index.html ISoS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205220850/http://www.isos.dias.ie/english/index.html |date=2006-12-05 }}, [https://www.isos.dias.ie/libraries/RIA/RIA_MS_23_P_2/english/index.html MS 23 P 2] i bhfoirm macasamhla.

==Tagairtí==
{{Reflist}}


{{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}}

[[Catagóir:An Rúraíocht]]
[[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]]
[[Catagóir:15ú haois in Éirinn]]</text>
      <sha1>67ab8c5cws8m2ffz14x4n6z0cllg3nq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Toghcháin áitiúla na hÉireann</title>
    <ns>14</ns>
    <id>87234</id>
    <revision>
      <id>1312506</id>
      <parentid>1034995</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1312506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="5i1v0kalq2jkhdru57lx5ln0zjgpyjr" xml:space="preserve">[[Catagóir:Toghcháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Toghcháin áitiúla]]
[[Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn]]</text>
      <sha1>5i1v0kalq2jkhdru57lx5ln0zjgpyjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hazel Cosgrove, Lady Cosgrove</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96334</id>
    <revision>
      <id>1312502</id>
      <parentid>1290386</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saighneánach</username>
        <id>72809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Typo</comment>
      <origin>1312502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1281" sha1="n0d6979cfpatykr2sd9ysxre38n8ghb" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Íomhá:Parliament House, Edinburgh.JPG|clé|mion|uaschúirteanna na hAlban]]
Bhí '''Calltainn Bean MhicCosgraigh, an Bhantiarna MhicCoscraigh''',  nó Hazel Cosgrove, Lady Cosgrove (a rugadh ar 12 Eanáir 1946) an chéad bhean a ceapadh ina [[breitheamh]] buan d'uaschúirteanna na hAlban.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3989913984366229|teideal=Hazel Cosgrove, Lady Cosgrove|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=|language=ga|work=Facebook|dátarochtana=2021-01-13}}&lt;/ref&gt;

== Saol ==
Céimí de chuid Scoil Dlí Oilthigh Glaschú (LLB 1966) is ea Cosgrove. Sa bhliain 1968 ligeadh í isteach i nDàmh an Luchd-tagraidh. Sa bhliain 1991 a glaodh chun an bharra laistigh uirthi.

Bhí Cosgrove ina Siorraidh ó 1979 go 1996 agus ina [[breitheamh]] sealadach d'Àrd-Chùirt a 'Cheartais agus de Chùirt an t-Seisein ó 1992 go 1996. 

Sa bhliain 1996 ceapadh Cosgrove ina Seanaiche de Cholaiste a' Cheartais agus sa bhliain 2003 ar an Taigh a-staigh de Chùirt an t-Seisein. 

Chuaigh Cosgrove ar scor in 2006.

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{síol-beath}}

{{DEFAULTSORT:Cosgrove, Hazel}}
[[Catagóir:Breithiúna]]
[[Catagóir:Daoine Albanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1946]]
[[Catagóir:Dlíodóirí Albanacha]]</text>
      <sha1>n0d6979cfpatykr2sd9ysxre38n8ghb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Irisí agus Nuachtáin Gaeilge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96778</id>
    <revision>
      <id>1312466</id>
      <parentid>1310825</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T19:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148110" sha1="33odj55s0bmqhv7dkdj2k6sbdoa6vz4" xml:space="preserve">Is éard atá sa leathanach seo ná liostaí d''''Irisí''', '''Nuachtáin''' nó '''tréimhseacháin''' Ghaeilge a cuireadh i gcló nó atá fós á gcló go fisiciúil nó ar líne. Tá iarracht déanta bliain eisiúna agus tréimhse eisithe a aimsiú do gach ceann acu.

(Mura raibh an t-eolas thuas ar fáil go saoráideach breacadh síos bliain na cóipe ba luaithe agus ba dhéanaí a dtángthas orthu agus cuireadh lúibín uilleach le comhartha ceiste roimhe nó ina dhiaidh (?&lt; nó &gt;?) chun léiriú nach eol dúinn an raibh cinn roimhe nó ina ndiaidh. Luaitear ainm eagarthóirí nuair atá sé ar eolas ach le roinnt irisí bhí an oiread sin eagarthóirí go mbeadh gá iad sin a liostáil in alt a bheadh bunaithe ar an iris áirithe sin).  

== Dímhaoiniú na nIrisí Gaeilge ==
Sa bhliain 2014, ar chúis laghdaithe mhaoinithe ón státchiste, d'éirigh [[Foras na Gaeilge]] as maoiniú a chur ar fáil do 10 n-iris nó nuachtán Gaeilge. B'iad sin '''An Sagairt,''' '''[https://antultach.wordpress.com/2017/10/30/murdair-mham-trasna/ An tUltach],''' '''[http://www.beo.ie Beo.ie]''', '''[[Feasta]]''', '''[https://cadhan.com/gaelsceal/ Gaelscéal], [[Lá Nua]], [[Saol (Nuachtán)|Saol]],''' '''Timire''' agus dhá iris ghréasáin a bhí ar Gaelport.com (''suíomh Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge''): [https://www.bai.ie/blog/2013/01/30/rochtain-nios-fearr-anois-na-riamh-ar-chlair-raidio-ghaeilge-a-bhuiochas-do-na-meain-dhigiteacha/ '''Cogar'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211128115419/https://www.bai.ie/blog/2013/01/30/rochtain-nios-fearr-anois-na-riamh-ar-chlair-raidio-ghaeilge-a-bhuiochas-do-na-meain-dhigiteacha/ |date=2021-11-28 }} agus '''As na Nuachtáin''' (an cúram san glactha ag '''Peig'''.ie)'''.''' Bhí deireadh tagtha le '''Goitse''' an bhliain roimh ré ach ní bhfuair siad siúd maoiniú ó FnaG ná uaidh Údarás na Gaeltachta. Roimh dheireadh na bliana agus théis babhta iarratasa, chinn FnaG go maoineodh siad nuachtán agus iris ghréasáin úr '''[[Tuairisc.ie]]''' agus '''[[Nós|Nós.ie]]''' agus leanfaidís de bheith ag soláthair maoiniú don iris clóite '''[[Comhar]].'''   

Sléacht ar earnáil iriseoireachta na Gaeilge a bhí sa dímhaoiniú agus theip ar mhisneach mórán de na scríbhneoirí. Bhí ardán scríbhneoireachta á soláthair ag na hirisí seo agus lucht léithe fairsing acu uilig agus thar oíche múchadh na coinnle seo a bhí mar lonrú dóchas teanga. San áit a bhí clampar ní raibh ann ach ciúnas. Mhair trí iris gan mhaoiniú, b'iad sin '''[[Feasta]]''' ''([https://peig.ie/cartlann-feasta/ cartlann])'' a mhaoinigh CnaG go dtí 2023, agus an '''[[an Timire|Timire]]''' a clóitear sé huaire sa bhliain agus atá á maoiniú anois as síntiúis;  Ba mar fhreagra ar an dímhaoiniú bunaíodh an iris '''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]'''  chun iris Gaeilge a sholáthair dos na 43 ciorcal comhrá a bhí gníomhach roimh an bpaindéim ar fud Bhleá Cliath ach chuir an [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim Covid]] deireadh le sin.

Eisíodh céad eagrán '''Timire Chroidhe Naomhtha Íosa''' i 1911, agus mar gurb é an iris Ghaeilge ab fhaide sa tsiúil é, bheartaigh an t-eagarthóir nach dteipeadh air faoina stiúir. Mar sin chinn sé daoine a aimsiú a bheadh toilteanach síntiús a ghlacadh, agus de bharr a hiarrachtaí tá os cionn míle síntiús anois ag an iris, sin 600 níos mó ná an iris Comhar.   

Ar eagla go meastar go bhfuil deireadh le cúlú mhaoinithe na hiriseoireachta Gaeilge, b'fhiú léamh faoin a raibh le rá ag Cathal Goan, cathaoirleach iris Comhair, in alt i [https://tuairisc.ie/deireadh-le-comhar-a-bheadh-i-bplean-fhoras-na-gaeilge-cathal-goan/ Tuairisc] sa bhliain 2019.   

== Irisí agus Nuachtáin atá fós á gcló nó á n-eisiúint ar líne ==
In ainneoin na dímhaoinithe, lean roinnt irisí dá gcló agus tháinig cinn nua chun cinn. Faoi láthair (Lúnasa 2024) tá 25 iris / nuachtán Gaeilge á gcló ar pháipéir nó ar líne. In ord aibítir siúd  '''[https://munsterlit.ie/aneas/ Aneas]'''  '''[http://www.angaelmagazine.com An Gael]''' (Meiriceá), '''[https://gaeilge.org.au/ga/leamh/an-luibin An Lúibín]''' (Astráil), '''[https://issuu.com/uccstudentmedia/docs/_breac_magazine Breac] (OsC)''', '''[https://www.cartlann.ie/biseach Biseach]''', '''[https://developmenteducation.ie/?s=Domhan+N%C3%ADos+Fearr Domhan Níos Fearr]''' '','' '''Eipic, Iris Eoghanach, Iorras Aithneach, [http://www.irisleabhar.ie Irisleabhar Mhá Nuad],''' '''[https://www.misneachabu.ie/ar-n-iris-mionlach/ Mionlach]{{Dead link|date=Iúil 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''', '''Newsletter''' (Gaeilge) na nÍosánach, '''[https://open.spotify.com/show/3TmMHhtD0j4HxAHcpDb2Wp Nuacht Mhall], [https://www.glornangael.ie/wp-content/uploads/2023/07/Nuachtlitir-Teanga-Ti-7-Iuil-2023.pdf Teanga Tí], [https://peig.ie/nuacht2/ Nuacht-PEIG.ie],''' '''[http://www.gaelscoileanna.ie/news/media/nuachtan-nua-seachtain-do-mhic-leinn/ Seachtain], Scríbhneoirí Cois Teorainn, [https://www.timire.ie/ Timire] (an chroí ro-naofa),''' agus seans go bhfuil ceann nó dhó eile. Na cinn atá fós á mhaoiniú ag Foras na Gaeilge ná '''[https://comhar.ie/iris/ Comhar],''' '''[[COMHARTaighde|COMHAR-Taighde]]''', '''[https://comhar.ie/og/ Comhar Óg]. [https://nos.ie/ Nós]''' agus '''[https://tuairisc.ie/category/nuacht/ Tuairisc]'''. 

Mar nach raibh na Cíona Lín spleách riamh ar FnaG níor chuir an dímhaoiniú isteach orthu mar lean siúd a bhí sé de mhisneach dul i mbun scríobh, ag scríobh - leithéidí: [http://smaointefanacha.blogspot.com '''An Codú''']''',''' '''[https://imuscrai.wordpress.com/tag/imuscrai/ IMúscraí], [https://www.gaa.ie/api/pdfs/image/upload/ulms3dw0sprkazrzzlxd.pdf Cuaille]'''. 

Sa bhliain 2021 [https://tuairisc.ie/dualgas-dli-le-cur-ar-gach-seirbhiseach-poibli-seirbhis-i-ngaeilge-a-chur-ar-fail-sa-ghaeltacht/ actaíodh] gur gá do comhluchtaí stát 5% dá mbuiséad fógraíochta a chaitheamh ar fhógraí i nGaeilge agus 20% dá bhfógraí a dhéanamh leis na meáin Gaeilge. Dá bharr tháinig bláthú ar iriseoireacht i nGaeilge in athuair. Tá an nuachtán neamhspleách nua [[An Páipéar (nuachtán)|'''An Páipéar''']], á gcló go seachtainiúil ó bhí 2024 ann. Tháinig fás freisin leis na bhforlíonta Gaeilge sna nuachtáin náisiúnta. In 2025 cuireadh [[Scéal (nuachtán)|'''Scéal''']] ar bun, nuachtán clóite a bhfaightear gach Máirt leis an t-''[[The Irish Times|Irish Times]]'' agus an t-''[[Irish Examiner]]''.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2025/04/15/gearcheim-theangeolaiochta-bhrisfeadh-se-do-chroi/|teideal=Géarchéim theangeolaíochta: ‘Bhrisfeadh sé do chroí’|údar=[[Michelle Nic Pháidín]]|dáta=2025-04-15|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-06-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22505509/|teideal=Éanna Ó Caollaí, Irish Times.|údar=[[Adhmhaidin]]|dáta=2025-04-15|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601210820/https://podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2025/0415/20250415_rteraidion-adhmhaidin-annacaolla_c22505509_22505539_232_.mp3|archivedate=2025-06-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|teideal=Áine Ní Dhonnaile, iriseoir.|údar=[[Pé Scéal É]]|dáta=2025-04-25|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601194727/https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|archivedate=2025-06-01}}&lt;/ref&gt;. Tá [https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/ Túarascáil], leath leathanach Gaeilge an t-Irishtimes  chuile Luan agus ar líne fosta. [https://businessplus.ie/media-plus/extrag-gach-seachtain-irish-daily-mail/ '''Extra G'''] gach Aoine san Daily Irish Mail. Ar feadh breis agus deich mbliana roimhe sin b'é an t-aon nuachtán clóite i nGaeilge dá raibh ann ná '''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''', forlíonadh Gaeilge an ''[[Irish Independent]]''.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/nuachtan-nua-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Nuachtán nua le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Ciarán Dunbar]]|dáta=16 Deireadh Fómhair 2024|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=03 Samhain 2024}}&lt;/ref&gt;

== Foinsí Taighde ==
Tá go leor teideal le fáil ar shuíomhanna gréasáin '''Leabharlann Náisiúnta na hÉireann''', '''World Cat,''' '''ISSUU''', '''Ainm.ie,''' '''Taisceadán Cheoil Dúchais na hÉireann''' agus tríd an focal 'iris' nó nuachtán nó irisleabhar a scríobh i mboscaí cuardaigh éagsúla. 
[[Íomhá:Nos logo.jpg|mion]]
[[Íomhá:Lógó Tuairisc.ie.jpg|mion]]
Bhí go leor eolais maidir le hirisí na Sé Chontae i dtaispeántas a rinne '''Pobal'&lt;nowiki/&gt;'' i mBéal Feirste agus an leabhrán dar teideal ''&lt;nowiki/&gt;'Bolg an tSolair''' a d'eisigh siad sul má déanadh dímhaoiníodh orthu siúd. 

Bhí mórán teideal d'irisí éagsúla i leabhar Phillip O'Leary '''Gaelic Prose in the Irish Free State''' agus fuair údar an ailt seo neart eolais ó chuimhní [[Pádraig Ó Snodaigh|Phádraig Uí Snodaigh]] a bhí páirteach i mórán irisí a eisiúint é fhéin agus neart eolais ar theidil inmheánacha Shinn Féin ón Teachta Dála [[Aengus Ó Snodaigh]]. Táthar ag súil le lear mór irisí agus nuachtán a d'fhoilsigh [[Conradh na Gaeilge]] is a gcraobhacha thar na blianta a chur leis an liosta amach anseo.

== Cíona Lín / ''Blaganna'' ==
Focal eile ar '&lt;nowiki/&gt;'''dialann'''&lt;nowiki/&gt;' is ea '&lt;nowiki/&gt;'''cín lae'''&lt;nowiki/&gt;'.  Ciall ''''cín'''&lt;nowiki/&gt;' ná ''''leabhar''', dá réir luíonn sé le ciall gur ''''cín lae lín'''&lt;nowiki/&gt;' nó'n ngiorrúchán '''&lt;nowiki/&gt;'Cín Lín'''' a bheadh ar '''''Web log''''' nó '''''Blog'''''.  Faraor b'é an traslitriú  ''''Blag'''&lt;nowiki/&gt;' a roghnaigh formhór acu siúd a bhí ag cur a gcuid scríbhinn ar an ngréasáin, ach roghnaigh ''An Coimíneach''  ''''Cín lín Uí Choinmín'''&lt;nowiki/&gt;' a thabhairt ar a chuid iarrachtaí féin. Pléann Aonghus Ó hAlmhain (duine des na Cín línteoirí is fada sa tsúil) an sainfhocal 'Cín Lín' ina alt '[https://aonghus.blogspot.com/2013/01/cin-lin-no-blag-athuair.html Cín Lín nó Blag]'. Ag deireadh an ailt roghnaíonn sé feidhm a bhaint as ''''blag'''&lt;nowiki/&gt;' de dheasca ''blagadóir'' nó ''blagálaí'' a bheith níos éasca le rá.

Eachtrannaigh le Gaeilge a thosaigh na céad ''cíona lín'' Gaeilge, B'iad siúd ''Séamus (Poncán) Ó Neachtain'' i 2002, ''Panu'' ''Höglund'' i 2003 agus ''Hillary Sweeney'' i 2004. Lean ''Aonghus Ó hAlmhain'' iad i 2005 agus ''Eoin Ó Riain'' leis An Codú i 2006. Lean lear mór eile iad go raibh ré órga ann idir 2009 agus 2013 nuair a bhí os cionn 50 cín lín gníomhach. B'ait nár mhair an tromlach i ndiaidh dí-mhaoiniú na n-irisí Gaeilge - cá bhfios ach gur chaith an dímhaoiniú scáth dorcha ar an earnáil tré chéile agus gur bhailigh an slua isteach ón dtrá, nó an é go ndeachaigh daoine i muinín na [[Meáin chumarsáide na hÉireann|meán sóisialta]] atá i bhfad níos gasta chun freagraí a fháil ar thuairimí. 

Cibé fáth, níl ach dosaen cín línteoirí fós ag gabháilt den cheird agus tá an dream ba luaithe chuige ''Hilary Sweeney'', [[Panu Petteri Höglund|''Panu Petteri Höglund'']], ''Denis King, Aonghus Ó hAlmhain agus Eoin Ó Riain'' fós ina measc. Tá 150 sa liosta atá ar fáil faoi bhun liostaí na n-irisí agus nuachtáin.

== Liostaí na n-Irisí ⁊ Nuachtáin ==
Faoi 6 cholún lorgaíodh an t-eolas seo 1. '''Teideal'''  2. '''Cineál Foilseacháin'''  3'''. Blianta Eisithe'''  4. '''Buneolas'''  5. '''Eagarthóirí'''  6. '''Eolas Breise.''' Tá mórán bearnaí ann de thúisce easpa nó na foinsí eolais cuí. Féadfadh siúd le heolas cruinn é sin a líonadh isteach.

Maidir le líon na n-irisí - aimsíodh '''380''' i n&lt;u&gt;[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#I nGaeilge Amháin|Gaeilge Amháin]]&lt;/u&gt;,  '''118''' gcinn i n&lt;u&gt;[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Béarla|Gaeilge agus Béarla]]&lt;/u&gt;, '''9''' gcinn i n&lt;u&gt;[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla)|Gaeilge, Gaeidhlige agus Béarla]],&lt;/u&gt; '''10''' gcinn &lt;u&gt;[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Ilteangach|Ilteangach]]&lt;/u&gt;, '''10''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla|&lt;u&gt;sraith Ghaeilge i nuachtáin Béarla&lt;/u&gt;]] ''(is cinnte go bhfuil breis ann''),  '''87''' gcinn le [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Teideal Gaeilge, altanna Béarla|&lt;u&gt;teideal Gaeilge&lt;/u&gt; le h&lt;u&gt;altanna i mBéarla&lt;/u&gt;]] agus '''2''' cheann i m[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#An Ghaeilge á bplé i mBéarla|&lt;u&gt;Béarla&lt;/u&gt; &lt;u&gt;ag plé na Gaeilge&lt;/u&gt;]]. 

Tá '''147''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Cíona Lín / Blaganna|Cíona Lín / Blaganna]] sa liosta thíos. 

=== I nGaeilge Amháin ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ I nGaeilge Amháin
! scope=&quot;col&quot; | Teideal
! scope=&quot;col&quot; | Nuachtán / Iris
! scope=&quot;col&quot; | Blianta
! scope=&quot;col&quot; | Buneolas
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''Ach'''
|Iris
|?&lt;1962&gt;?
|Irish Chuallacht Cholm Cille i gColáiste Mhá Nuad
|
|
|-
|'''Acta Medica Gadelica'''
|Sraith
|1983-1985
|Iris Acadamh na Lianna
|''Liam Ó Sé''
|''is é bhunaigh é''
|-
|'''Agus'''
|Iris Míosúil
|1961-98
|Corcaigh
|''Diarmuid Ó Murchú ansin Diarmuid Ó Súileabháin''
''don tríú bhliain deiridh nuair a baineadh an deontas daofa.''
|
|-
|'''Aiséirigh / Aiséirí'''
|Bliainiris
|1942-50?-75
|Bliainiris Chraobh na hAiséirí CnaG. Clóite ag Nuachtáin teo.
|''Gearóid Ó Cuinneagáin''
|''Déanadh míosgán Béarla as nuair a scoilt an chraobh is nuair a bhunaigh Gearóid an páirtí polaitiúl Ailtirí na h-Aiséirigh.''
|-
|'''Amárach (guth na Gaeltachta)'''
|Nuachtán
|1953-83
|Muintir na Gaeltachta / Comharchumann Chois Fharraige.Indreabhan,
|
|
|-
|'''Aimsir Óg'''
|Iris
|1999-'00&gt;
|Scéalta Aistí Dánta, Cúrsaí reatha, Critic, Béaloideas, Teanga
|''Micheál Ó Cearúil''
|''trí h-eagrán (ceithre leabhar, eagrán a 3 in dhá chuid)''
|-
|'''Aisling'''
|Iris
|1973-75&gt;?
|Iris ócáidiúl Dhún Chaoin cló Dhún Chaoin 10p mí na Nollag tháinig an chéad eagrán de Aisling – Pobal 24 Beal. 1974
|''Mícheál Ó Dubhshláine/ Aogán Ó Muircheartaigh''
|''dírithe ar phobal Dhún Chaoin is mó a bheidh sé de réir cosúlachta. Fíor iris logánta í idir dréachtú, bhéarsaí agus nuacht an pharóiste fiachla ann fosta – Pobal 24 Bealtaine 1974''
|-
|'''An Aimsr Óg -'''
|sraith
|2002-'06
|Páipéar Ócáideach ag plé an teanga
|''Micheál Ó Cearúil''
|''7 n-eagrán''
|-
|'''An Aimsir Óg'''
|sraith
|2002-'04
|Paimfléid ar chás na Gaeilge i mórán rémsí
|''Micheál Ó Cearúil''
|''5 eagrán''
|-
|'''Anam Bheo'''
|Nuachtán
|2008 &gt;?
|Nuachtán mhíosúi de chuid na Bruiséile
|
|cruthaithe ag Pobal Gaeilge na Bruiséile
|-
|'''An Bárd'''
|Iris
|?&lt;1917&gt;?
|Arna chur amach do mhuintir na Láimhe Deirge Béal Feirsde
|
|Uimh. 176 = 1917
|-
|'''An Barr Buadh'''
|Iriseán
|1912 (3 mhí)
|Seactanán Polaitiúl a bunaigh Pádraic Mac Piarais –
|''Pádraic Mac Piarais''
|Lean ó Mhárta go Bealtaine 11 eagrán
|-
|'''An Bhearna Bhaoghail'''
|Nuachtán
|1912&gt;?
|idir láimhe ag Comhluadar Airt Uí Ghríofa 6 Sr. Fhearcair
CA Shinn Féin
|
|
|-
|'''An Birín Beo'''
|sraith
|1824- 1925
|Gaeltacht Músgraidhe Corcaigh
|
|
|-
|'''An Branar'''
|Iriseán
|1919 - 1925
|Ó 1919-1920 Eisíodh as plás Ely (seoladh Chraobh na
gCúig gCúigí CnG) Muintir an Bhranair, BÁC a d'eisigh é i 1925 as 122 faiche stiabhna (school of Irish Learning – Osbern Bergin)
|
|
|-
|'''An Bréagán'''
|Iriseán
|1912 – 1918
|Páipéir tosnuightheoirí Chraoibhe na gCúig Cúigí de CnG
|
|6 orlach x 4orlach – Do lucht foghlamtha ranganna G na craoibhe. Lámhscríofa sa chló Gaelach'
|-
|'''An Bhrídeog'''
|Iriseán
|1929 -32
|eipic
|''Louise Gavin-Duffy ??''
|Leanann mar 'Fé Bhrat Bríghde'
|-
|'''An Briathar Saor'''
|sraith
|1994-96
|Chuile cheathrú? Wales Comhluadar Chaerdydd
|''Patrick Egan''
|
|-
|'''An Camán'''
|sraith
|1898-38&gt;?
|Míosachána r aibh CnaG CLG páirteach ann. Cómh-Choiste na g-Cumann nGaedhealach BÁC
|''Donnchadh Ó Brian / Pádraig Ó Caoimh''
|
|-
|'''An Caomhnóir'''
|Iris
|1989-'13&gt;?
|Nuachtlitir Fondúireacht an Bhlascaoid
|
|
|-
|'''An Chearnóg'''
|Iris
|1923 -25
|Iris Chonnachtach a bhí ar thaobh na bPoblachtach
|''Athair Micheál Mac an Mhílidh an bhainisteoir''
|clóite ag Connaught Telegraph
|-
|'''An Chléir'''
|
|1937&gt;?
|Tuarascbháil Chumann na Sagart nGaedhealach
|
|
|-
|'''An Chóisir Cheoil'''
|leabhrán
|?&lt;1952-60&gt;?
|120 amhrán i 12 leabhrán amhráin
|''Seán Ó Tuama''
|
|-
|'''An Chraobh-Ruadh'''
|sraith
|1913 -?
|CnG Bhéal feriste / Árd-sgoil Ultach
|
|irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag
muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde
|-
|'''An Claisceadal'''
|sraith
|1930-40
|Leabhrán le amhráin i nGaeilge
|''Colm Ó Lochlainn''
|
|-
|'''An Codú'''
|Iris ar líne
|2006 -2021&gt;
|Smaointe Fánacha as Chonamara
|''Eoin Ó Riain''
|
|-
|'''An Coileach Grinn'''
|Greanán
|1952&gt;?
|Greannán Gaeilge micléinn UCD 
|Micheál Ó Cíosóig agus Micheál Ó Bréartúin
|''ainmnithe i ndiaidh proinnteach 'The Green Rooster'''
|-
|'''An Crann'''
|Sraith
|1908-24&gt;?
|Coiste Feis Thír Chonaill.
|
|Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge.
|-
|'''An Cúléisteoir'''
|Irislín
|2004 – 2009
|Irislín Chonamara
|''http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/0101.html''
|Foilsithe ag Foilsitheoirí Read-out i mbaile na hAbhann ag
|-
|'''An Déiseach'''
|Sraith bliantuil
|1963&gt;?
|CLG PhortLáirge
|
|
|-
|'''An Domhain'''
|Nuachtán
|1991
|Aon eagrán amháin (meastar)
|
|Amhail is gur nuachtán triallach a bhí ann mar go raibh litreacha ón bpoball sa chéad eagrán agus freagra crossfhocal an eagrán roimhe san eagrán sin freisin.
|-
|'''An Dréimire'''
|Sraith mhíosúil
|1987 -1996
|Do lucht Ardteiste. Leantar mar 'Dréimire' i 1997
|''Áine Ó Cuireáin''
|Clóite ag Anois Teo. Go '97 ansin ~Gael-Linn. 
''Ní fios ar clóadh idir 2001-08'' 
|-
|'''An Duibhneach'''
|Iris
|?&lt;1974&gt;?
|Iris Ráithiúl Coisde Cearta `Sibhialta'/náisiúnta Chroca Dhuibhne 5p
|''Breandán Mac Gearailt''
|Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo.
|-
|'''[[Aneas]]'''
|Iris
|2020 &gt;-'23&gt;
|Belles Lettres as Gaeilge. Filíocht, Gearrscéalta, Critic liteartha
|[[Simon Ó Faoláin]]
|(Southward Editions €10 Corcaigh (ionad Litríochta an deisceart), d’fhás seo as an forlíonad Gaeilge dar teideal
https://munsterlit.ie/aneas/
|-
|'''An Fiolar'''
|Iris
|1930&gt;?
|Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile)
|
|
|-
|'''An Fíor Éirionnach'''
|Iris
|1862&gt;?
|
|''Richard D'alton is a scríobh''
|A scarce Tipperary journal” -Journal of the Waterford and South-East of Ireland Archaeological Society, Vol. XIII, pp. 107-111, 1910
|-
|'''[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]'''
|Iris
|2009-'26&gt;
|Cumann Carad na Gaeilge a chuireann amach é.
|
|An cumann céanna a chuir An Gaodhal amach in 1881
[https://www.magcloud.com/browse/Magazine/13595 Ar líne]
|-
|[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 '''An Gael Óg''']
|Irish
|?&lt;1965-1972&gt;?
|
|[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 Aigistín Segius Ó Maoil Eoin] a scríobh mórán des na scéalta  Seán Slattery a mhaisigh.
|Ní heol ó na foinsí an fiontar úr a bhí ann seo  nó  leanúint den tsean iiris An Gadhael Óg a bhí ann seo.
|-
|'''An Gael Óg'''
|Nuachtlitir
|2011-13&gt;
|[[Na Gaeil Óga]] CLG a chuir amach
|
|
|-
|'''An Gael – An Dord Féinne'''
|
|?&lt;1929 &gt;?
|[ Iml 7 Uimh.5 1929 ]
|
|deirtear go raibh an tArdeaspag ina chathaoirleach ar choiste a bhí ag bailiú airgid chun foclóir Gaeilge, a rinne Michael O’Keeffe as Sráid na Cathrach, a fhoilsiú.
|-
|'''An Gaedheal'''
|iriseán
|1916&gt;?
|The Gael : a weekly journal of stories, sketches, news notes, songs, etc
|
|
|-
|'''An Gaedheal Óg'''
|Iris
|?&lt;1937-1945
|Iris do dhaltaí bunscoile. Bráiṫre Críostaṁla na h-Éireann a bhí istigh san iris 'Our Boys'
|
|Tháinig Tír na n-Óg sna sála air. De thúisce achannaí ó T. Deirg go Seán McEntee Aire. Airgeadais a foilsíodh an GÓ
|-
|'''An Gaeilgeoir'''
|nuachtlitir
|
|Bráithre Críostaí na hÉireann BÁC
|
|
|-
|'''[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]'''
|Iriseán
|2024
|Iris bhliantúil don bpobal [[AerachAiteachGaelach]]
|Stiofán Ó Briain
|'AerachAiteachGaelach – Irisín a hAon'. Chuir an dream chéanna, fé stiúr Conaill Ó Duibhir , a d'eisigh Aerach-Cueir[https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain aerachaiteachgaelach.net/foilseachain]
[https://www.siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon/ siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon]
|-
|'''An Geata /An Geatín'''
|Sraith / irislín
|1993 -2021&gt;
|Nuachtlitir Ghaelacht na Mí
|
|Tugadh An Geatín air nuair a foilsíodh ar an idirlín amháin é
|-
|'''An Ghaoth Aneas'''
|forlíonadh
|2011&gt;2016
|forlíonadh Gaeilge den iris Southword a d’eisigh Ionad Litríocht an deiscirt.
|''Ailbhe Ní Ghearbhuigh ‘11-’14 + Colm Breathnach ‘15-’16''
|12 eagrán a thosaigh le heagrán a 20 de Southword, Mhaoinigh Foras naGaeilge é. Tháinig Aneas ina dhiadh i 2020
|-
|'''An Giolla'''
|irisleabhar
|1951&gt;?
|Iris oifigiúil Giollaí na Saoirse
|
|
|-
|'''An Giorrfhiadh'''
|Iris
|1922&gt;?
|Iris Ghaeilge Phríosúin an Churraigh
|''Proinsias Ó Riain''
|
|-
|'''An Glaodh'''
|Iris
|?&lt;1945&gt;?
|An taon páipéar scoile sa tír scríofa i nGaeilge
|
|
|-
|'''An Glór'''
|Iris
|?&lt;1940-47&gt;?
|Iris CnG Áth Cliath, Gach ré Shatharn
|''Anraoi Ó Liatháin -''
|[ar fáil i leabharlann Gilbert Sr. An Phiarsaigh] Thánig 'Feasta' ina dhiadh.
|-
|'''An Grianán (CnG)'''
|Páipéar
|
|Páipéar Cinn Bhliadhna do Ghaedhealaibh Chorcaighe : ar n-a chur amach ag Craoibh Naoimh Fionn-Bharra.
|
|
|-
|'''[[An Guth]]'''
|Iris i bhfoirm leabhar
|2003 – 2012
|Duanaire Gaeilge- Gaidhlig - Iris filíochta is próis – bliantiúl-ish
|[[Rody Gorman|''Roddy Gorman'']]
|Foilsithe ag Coiscéim 7 gcinn ar fad.
''“leanbh caithiseach Rody Gorman, a chuir filí Éireann agus Alban ag cabaireacht'' le chéile.” - ''Alan Titley''
|-
|'''An Iodh Morainn'''
|sraith
|1940-46&gt;?
|Bliain Iris Cumann Gaelach Choláiste na hOllsgoile Áth Cliath
|''Dónall Ó Móráin ⁊ Roibeárd Mac Góráin''
|Cló G.
|-
|'''An Iris'''
|Iris
|1945-46
|An Gúm – iris faoi scáth 'The Bell'
|''Séamus Ó Néill''
|
|-
|'''An Lámh Dhearg'''
|Iris
|1971-74?
|Coiste Troda Gaedhealtacht Dhún na nGall
|''Seán Ua Cearnaigh (a bhí ina Chumannach)''
|Deich n-eagrán ar fad. 
''Tá an stailc scoile i gcoinne chléir'' Bhaile Na Finne..... Meabhraíonn An Lámh Dhearg, uimh a 5, dúinn conas mar atá. - Pobal 6 DF 1978
|-
|'''An Lasair'''
|Iris
|1919
|''níor foilsíodh riamh é (de thúisce gur líon An Branar an bhearna)''
|
|Thug Seán Tóibín (athair Tomás agus Néill corcaigh) iarracht ar iris nua An Lasair a bhunú i 1919 chun an bhearna a d’fhág bás Irisleabhar na Gaedhilge a líonadh
|-
|'''An Leabharlann'''
|Iris
|1932&gt;1938
|Journal for the Library association of Ireland
|
|
|-
|'''An Léitheoir'''
|sraith
|1955-1992&gt;?
|Bulletín na gciorcal Léitheoirí
|
|Nuacht Phortláirge a chuir i gcló
|-
|'''An Leughthóir Gaedhealach'''
|Iris
|1897&gt;?
|Iris Chraobh na Laoi. CnaG
|''Osborne Bergin''
|
|-
|'''[[An Linn Bhuí]]'''
|sraith
|1997-'18&gt;/
|Iris Ghaeltacht na nDéise (bliantúil)
|''Leabhair na Linne / Pádraig Ó Meacháinn (UCC?) Aoibhnn Nic Dhonnachadha''
|
|-
|'''An Litríocht'''
|Iris Míosúil
|1953&gt;?
|
|''Seán Ó Cuill''
|Cuireadh roinnt eagrán amach. 
Deartháir leis an eagarthóir é an manach Capaisíneach Pádraigh Ó Cuill.
|-
|'''An Lóchrann'''
|sraith
|1907-1931&gt;?
|Páipéar Gaedhilge in Aghaidh Gacha Míosa / Páipéar dátheangach míosamhail le h-aighaidh Gaedheal????
|''Pádraig Ó Siocfhradha 1907-13, Cormac Ó Cadhligh 1930-31''
|Pápeur le Gaedhilg in aghaidh an mhíosa (Ciarraí).
“''d’fhéach Pádraig Ó Siochfhradha  chuige gur Ghaeilge amháin a bheadh i gcló inti”''
|-
|'''An Lóchrann'''
|Iris/leabharán
|1969/1970
|Iris chomhairle Fhianna Fáil in Áth Cliath, Lár-Thuadh
|
|Uimh 2-3, Meitheamh 1969, June 18,1969
|-
|'''An Lúibín'''
|nuachtlitir
|2004-2021&gt;
|Nuachtlitir Chuman Gaeilge na hAstráile
|''Colin Ryan (aois 80)''
|Gach Coisís
|-
|'''An Muimhneach Óg'''
|Iris
|1903-05
|Irisleabhar Míosumhail chun Cabrughadh leis an Dream atá d'Iaraidh Éire Dhéanamh Gaedhealach
|
|páipéar míosúil a chuirfeadh an Cork Sun amach
|-
|'''An Músgraigheach'''
|Iris
|1943-45
|Bulletín ráithiúl do mhuintir Mhúscraí a d'fhoilsigh Cáirde Mhúsgraigheí
|
|
|-
|'''An Múscraíoch'''
|Iris
|1991&gt;?
|Corcaigh
|
|
|-
|'''An Nasc'''
|Irisleabhar
|1958&gt;?
|Journal of the Irish in German Society Vol.1 no.1
|
|
|-
|'''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'''
|Nuachtán
|2024&gt;
|Nuachtán neamhspleách 
|[[Caoimhín Ó Cadhla]]
|Nuachtán seachtainiúil neamhspleách á fhoilsiú in [[Ráth Chairn]] ag [[Gaelmheáin Teoranta]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
|'''An Phoblacht'''
|Nuachtán
|2012
|Eagrán speisialta do Ard Fheis Sinn Féin 2012 - iomlán i nGaeilge
|
|
|-
|'''An Réalt'''
|Iris
|?&lt;1920 -25&gt;?
|Iris an chumainn ghaeiligh Ollscoil ÁC
|
|
|-
|'''An Réiltín'''
|Iris
|1947&gt;1969&gt;?
|Feasachán oifigiúl Ógra Éireann (cumann gaelach daltaí i scoileanna Na Bráithre Críostaí)
|''T.N. &gt; Ó Briain, Liam Ó Caithnia''
|Débhliantiúl (ráithiúl amantaí) filíocht, altanna.
''Im 15 Eag 1 1969 (1961=imleabhair 14)???''
|-
|'''[[Léann Teanga: An Reiviú|An Reiviú]]'''
|Iris bhliantiúl
|2013-'14&gt;
|Iris léann teanga. [[Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge]]
|
|
|-
|'''An Reult'''
|sraith
|1920-25
|Irisleabhair na hOllscoile BÁC
|
|''Arna chuir amach do lucht an Chumainn Ghaedhealaigh i gColáiste ma h-Ollscoile i mBÁC''
|-
|'''An Ridire Duibhneach'''
|Nuachtán
|1982
|Foilsithe ag Cearta Sibhialta na Gaeltachta Corca Dhuibhne
|Fergus Ó Flahtarta, Breandán Mac Gearailt
|
|-
|'''An Ridireacht Liteartha (1)'''
|
|1917
|Bunaithe ag Pádraig Ó Conaire d'fhonn cabhrú le scríbhneoireacht Ghaeilge
|''Pádraig Ó Conaire''
|
|-
|'''An Róimh'''
|Iris bhliantiúl
|1923-25 ??1932&gt;?
|Irisleabhar Gaedheal ag cur síos ar imeachtaí na bliana sa Róimh.
|''Eric Mac Fhinn''
|
|-
|'''An Saol Gaelach'''
|sraith
|1950-1965
|Comhdháil na Gaeilge, 44 Sráid Chill Dara
|
|
|-
|'''An Sagart'''
|Iris
|1958--2015.
|Iris Cumann na Sagart – Coláiste Phádraig / foilsithe ag An Sagart. Ailt ar spioradáltacht, diagacht, liotúirge, éacuiméachas, ar Ghaeilge ⁊rl
|''An tAth. Colmán Ó hUalacháin ⁊ [[Tomás Ó Fiaich]] 1958 -1963''
''[[Pádraig Ó Fiannachta]] ó 1964 - 1973  / 1978 -1988 go 2015?''

An tAth. Cathal Ó hÁinle 1974-1977
|
|-
|'''An Scríobhnóir Óg'''
|Iris/leabhar?
|2013&gt;?
|Cnuasach gearrscéalta scríofa ag micléinn Coláiste na Tríonóide
|
|
|-
|'''Anseo is Ansiúd'''
|Nuachtlitir
|2016-2019&gt;?
|Pobal ar a'n iúil, Ceantar an Omaigh. 16 leathanach
|Pádraig Mac Congáil 
|Feasachán imeachtaí Ghaeilge an Ómaigh agus Fhearmanach https://issuu.com/pobalaraniul/docs/nuachtlitir_eagran_5_me_n_f_mhair_2019
|-
|'''An Sgéal Nua'''
|
|1920-&gt;?
|foilsicheán Náisiúnta Trá Lí - Uimh 1 1920
|
|
|-
|'''An Sguab'''
|Iris ráithiúl
|1922-32&gt;?
|cur síos ar chúrsaí na hÉireann, léirmheasanna, litreacha, comórtaisí ⁊rl
|''Eamonn Mac Giolla Iasachta Pádraig Ó Cadhla a bhunaigh''
|nasc leis An Lóchrann
|-
|'''An Síol'''
|Iris meánscoile
|1952?
|Iris Choláiste an Mhuireadaigh, Béal An Átha, Maigh Eo
|''Peadar Bairéad (94)''
|Aon iris amháin a clóadh, Meánscoil B a bhí i gceist
|-
|'''An Síol'''
|sraith
|?&lt;1942-69&gt;?
|Blian-Iris An Chuallacht Gaelaí, Ollscoil Chorcaí
|
|
|-
|'''An Síoladóir'''
|iriseán
|1920-22
|Irisleabhar Cumann na Sagart nGaedhealach
|
|Muintir Mhic an Giolla BÁC a d'Foilsigh
|-
|'''An Síoladóir Nua'''
|iris ar líne
|Earrach 2016
|Aistí stairiúla ar chúrsaí eaglasta Ghaeiligh. Stair An Sagairt leis.
|''an tAth. Martin Mcnamara.'' 
|Ní raibh ann ach an taon eagrán amháin, óir gur éag an eagarthóir.
|-
|'''An Sléibhteánach'''
|sraith
|1912-38&gt;?
|Irisleabhar Choláiste Chnuic Mhellerí
|''An tAb Mauris (Muiris Ó Faoláin) a bhunaigh''
|Iris na Mainistreach i gCeapach Choinn
|-
|'''An Staighre'''
|sraith
|1994-1997
|Míosagán. Foilsithe ag Anois, gaolta le Céim
|
|míosúil
|-
|'''[[An Stoc]]'''
|Irisleabhar
|1917-1932
|Míosagán. Colaiste na hOllscoile Gaillimh
|''Tomás Ó Máile''
|Bhunaigh Pádraig Ó Conaire Pádraig Ó Máille agus a dheartháir Tomás Ó Máille an iris. Clódh an chás cheann i Mí na Nollag 1917.
|-
|'''An Stoc'''
|
|1990 -??
|Arna Fhoilsiú ag Dáil Uí Chadhain
|
|
|-
|'''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]'''
|Iriseán
|2014-2019&gt;
|'Ar fud chathair Átha Cliath' Iris mhíosúil Árna fhoilsiú ag Triúrach na Cathrach (BÁC)
|''Pádraig Mac Éil''
|Á scríobh ag agus dos na 43 maidineacha Caifé a bhí á eagrú ag Seán Ó Coileáin ag eagru nó ag tacu leo roimh ré covid. 
Chathair Bhleá Cliath. Clóite in A4 den chéad uair d’eagrán Eanáir Feabhra 2019?,  A5 a bhí ann roimh ré. 

|-
|'''[[An Teachdaire Gaelach]]'''
|iriseán míosúil
|1829&gt;?
|Iris i nGaeilge na hAlban
|''An Doctúir Urramach Tomás Mac Leoid''
|
|-
|'''An Teachdaire Ghaelach'''
|foilseachán
|185?
|Nior foilsíodh riamh é – Béalfeiriste
|Roibeád Mac Adháimh
|Bhí sé beartaithe ag R Ma Adh. Ach is dócha go raibh in iomad oibre in ullmhú an fhoclóra le Aodh Mac Domhnaill.
|-
|'''An Teaghlach'''
|Iris
|1965 -1970
|Iris Cumann na dTeaghlaigh Ghaelacha, míosúil
|''Fionntán Mac Aodh Bhuí''
|Bunaithe i mBÁC ag an eagraitheoir, is a chlann ag
freastal ar Scoil Lorcáin. Leanadh dá gcló i gCorcaigh in Áras an gCraoibhín ar feadh 3 bhliain. Cuireadh roinnt eagráin i gcló i mBéal Feriste sa tsean-chló Níor lean ach ar feadh roinnt blianta, iarradh ar na coistí éagsúla na h-irisí ascríobh agus a chló iad féin. Rinneadh ceann i mBéal Feriste.
|-
|'''An t-Eaglaiseach Gaelach'''
|sraith
|1919-28 &amp; 90-92
|Iris Gaeilge Eaglais na hÉireann (The Gaelic Churchman)
|
|Cumann Gaelach na h-Eaglaise, Deilgnis BÁC
|-
|'''An t-Eagrán'''
|sraith
|?&lt;-2014&gt;
|Páipéir Gaeilge anChloáiste DIT san @edition. Scríobh do fhocail, inis do scéal 
|
|https://twitter.com/eagrandit 
|-
|'''An Teanga Mharthanach'''
|sraith
|1989-1994
|
|
|Clóite sna Stáit Aontaithe
|-
|'''An t-Éireannach'''
|Iris
|1910 -13&gt;?
|Iris an Chonartha in London
|''Pádraig Sáirseál Ó hÉigarrtaigh''
|
|-
|'''[[An tÉireannach (iris)|An t-Éireannach]]'''
|Nuachtán
|1934-37
|'Guth na nGaedheal' - Páipéar seachtaineamhail
|''Seán Beaumont''
|''Nuachtán Sóisialach Gaeltachta.''
Leabhar scríofa ag [https://www.jstor.org/stable/23197288?seq=1 Eamon Ó Cíosáin] ina dtaobh.

Seán Beaumont a mhaíomh i 1937: ‘… we have what no other

Irish paper ever had, a circulation in the Gaeltacht’.

http://ga.sciencegraph.net/wiki//An_tÉireannach_(iris)
|-
|'''An t-Éireannach'''
|Neamhrialtán
|1985-1989
|Foilsithe i bPáras
|
|
|-
|'''An tEolaí'''
|Nuachtlitir
|1991 -2004
|Iris Eolaíochta don meánscoileanna
|
|Clóite go ráithiúl ag An Gúm
|-
|'''An t-Iniúchóir'''
|Iris
|?&lt;1924
|Iris clóite i Meiriceá
|''Pádraig Feirtéar''
|
|-
|'''An t-irisleabhar'''
|sraith
|&lt;?1930-41&gt;?
|Ollsgoil na Gaillimh
|
|
|-
|'''*[[An Timire]] -'''
'''''[Timire an Chroí Naofa (Íosa) / Timthire Chroidhe Naomhtha Íosa]'''''
|Iris ráithiúl
|1911-2021&gt;
|Foilseacháin Ábhar Spioradálta na hÍosánaigh (Leabhrán An Chuallachta Chráibhthigh á ngoirthear an Apstalacht Urnaightheach)
|''An tAthair Frainc Mac Brádaigh''
|An iris leanúnach is sine sa Ghaeilge ⁊ in Éireann.
''Thosaigh mar Timthire an Chroidhe Naomhta Íosa''
|-
|'''An Tír'''
|Iris
|1928-34
|Míosachán Gaedhilge
|
|Cló Lucht Laighean
|-
|'''An Tobar'''
|Iris
|?&lt;2003&gt;?
|Iris choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh
|
|lean mar flúirse
|-
|'''An Tobar'''
|Iris
|&lt;?2006&gt;?
|Tréimhseachán de chuid Institiúid Oideachais Marino
|
|
|-
|'''An t-Óglach'''
|Tréimhsecháin
|1918 -1923
|Óglaigh na hÉieann Old Dublin Brigade,, The Irish Army Quarterly
|''Maorghinearál [[Piaras Béaslaí|Piaras Beaslaí]]''
|Clóite i 6 [[Sráid Fhearchair]] áit a raibh Oifigí Shin Féin sul má bhí oifigí Chonradh a Gaeilge ann.
|-
|'''An t-Oibrí'''
|Sraith
|
|Ardchumann Oibrithe agus IL tSaothar na h-Éireann
|
|
|-
|'''An tOireachtas (tír agus teanga)'''
|sraith
|???
|Foilsithe i mBÁC
|
|
|-
|'''An Treallán'''
|Iris
|1952
|Roinn Oideachas (aon eagrán amháin a bhí ann cháin An Cadhnach é i Comhar)
|
|Ní cuireadh amach ach an t-aon Eagrán Amháin
|-
|'''An Trodaí'''
|Iris (teanga?)
|1982&gt;?
|Iris (lámh scríofa) Gaoltachta chimí Phoblachtacha Phort Laoise
|''[[Dessie Ellis]], Eamonn Ó Nualláin''
|
|-
|'''[[An tUltach]]'''
|Iris mhíosúil
|1924-'17&gt;
|Comhaltas Uladh de chuid Conradh na Gaeilge
|
|
|-
|'''An Tuairisceán'''
|Nuachtlitir
|&lt;1970-1971-&gt;?
|Scaipiúchán Inmheánach Amháin (Meitheamh 1970 'Nuachtlitir atá ag an gConradh' – Pobal 8 Eanáir 1971
|
|
|-
|'''An Tuairisceoir'''
|Cín Lae Lín 
|2013-'21&gt; 
|Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht.
|''Ciarán Dúnbar''
|https://antuairisceoir.wordpress.com
|-
|'''Anam Beo'''
|Nuachtán
|2008&gt;?
|Nuachtán do Phobal Gaeilge na Bruiséile
|
|
|-
|'''[[Anois]]'''
|Nuachtán
|1984-96
|Curtha aamach ag Gael-Linn
|
|Tháinig seo in áit Inniu is cuireadh Foinse ina h-áit siúd
|-
|'''Ar Aghaidh'''
|Nuachtán/iris
|1931-70&gt;?
|'Míosacán' Páipéar le Gaedhealachas, Litridheacht, Éargna agus Géileagar
|''Eric Mac fhinn''
|Scríobhadh é sa sean chló i gcónaí
|-
|'''Ár nGuth Féin'''
|Iris
|?&lt;1975&gt;?
|Iriseáin cimí poblachtánach H-Block
|
|
|-
|'''Banba'''
|Irisleabhar
|1901 – 1906
|Clóite ag Muinntir Ḃrúin agus Nualláin
|
|
|-
|'''Banbha'''
|Irisín
|2025 – 
|Ellen Corbett a d'fhoilsigh, mar chuid den aonach bliantúil zín i m[[Béal Feirste]] ar an 8 Meitheamh 2025.
|
|
|-
|'''[[Beo!]]'''
|Irislín
|2001 - '14
|irislín de chuid Oideas Ghael - Gleann Cholm cille
|''Seosamh Mac Muirí''
|
|-
|'''Bheul'''
|Iris
|?&lt;2018&gt;
|[Iml 20 eag 2 Meith '18 Ionad na Gaeilge Labhartha UCC
|''Nuala de Búrca''
|
|-
|'''Biseach'''
|sraith
|1966 – 2023&gt;
|Cumann Forbartha Chois Fharraige
|''Seosamh Ó Braonáin ('18)''
|Cartlann [https://www.cartlann.ie/biseach Biseach] , Seoladh [https://www.coisfharraige.ie/cumann-forbartha/nuacht-chois-fharraige/cartlann-nuachta-1-samhain-2023/ Biseach 23]
|-
|'''Blaiseadh'''
|Bliainiris
|2004 - '06
|Bliainiris de chuid An Béal Binn Brí Chulainn [Trí h-eagrán]
|''Nuala Nic Con Iomaire''
|
|-
|'''Blas'''
|Iris Raidió
|?&lt;2015&gt;
|Irish Raidió mar Phodchraoladh ó BBC Uladh
|
|
|-
|'''Bliainiris'''
|Iris+ Irislín
|1999 – '16?
|Foilsithe ag Carbad, Ráth Cairn uimhi 11. Carabad a chló ansin Leabhar Breac.
|''Ruairí Ó hUigín agus Liam Mac Cóll''
|
|-
|'''Bliainiris na Scéime (trinity)'''
|Iris
|
|
|
|
|-
|'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]'''
|Iris
|1837
|Curtha amach ag The Home Mission
|
|Aithris ar ainm an chéad iris le Gaeilge a tháinig amach i 1795
|-
|'''[[Breac (iris)|Breac]]'''
|Iris
|2021-2023&gt;
|Iris Chuallacht Ollscoil Chorcaí
|''Caitríona Ní Chonaill'' (2022)
|[https://www.independent.ie/regionals/cork/news/gaeltacht-mhuscrai-student-caitriona-ni-chonaill-gets-onoir-na-gaeilge-in-ucc/41614199.html alt] ar eargarthóir san Indo.
|-
|'''Breacadh'''
|Iris
|2003 – '13&gt;?
|Príomhiris Náisiúnta Na Gaeilge, trí n-uaire sa bhliain i
Ngaeilge Nádúrtha na Gaeltachtaí
|''Bunaithe ag na Coistí Gairmoideachais''
|
|-
|'''Cad é an Scéal?'''
|Irisleabhar
|2020
|25 scéal faoi éirinn agus an Eorap
|Gerry Kiely - Ceann Ionadaíochta an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn
|Iris de chuid an Choimisiúin Eorpach
|-
|'''Cairde'''
|Míosachán
|1979 -1982 &gt;?
|(iml 4 uimh 11 1982) “Míosacán Cairde Gaelinn”
|
|
|-
|'''Ceiliúradh an Bhlaoscaoid (Iris na hOidhreachta)'''
|Sraith
|1989 – '14&gt;
|Ábhar léachtaí ar reimsi éagsúla de shaol an bhlascaoid
|''Micheál De Mórdha''
|15 cinn. 1 Is 2 Foilsithe ag An Sagairt, Coiscéim ó uimh a 3
|-
|'''Céim'''
|Iris oideachais
|1996-2014
|Don ard teist,gnáth leibhéal agus an idirbhliain freisin,
Leantar mar 'dréimire', 'idirchéim' ⁊ 'staighre'
|''clóite ag Anois Teo.''
|ní h-eol ar foilsíodh idir 2001-2011
|-
|'''Ceol ár Sinsear'''
|Iris
|1906? 1924-25&gt;
|Traditional Irish airs selected from Ceol ár Sinsear, Ár
gCeol Féinig, Sídh-cheol, songs of the Gael arranged By Annie W.Patterson
|''Ath. Padraig Breathnach a Chruinnigh''
|Clóite agMuintir Bhrúin agus Nualláin
|-
|'''CIC'''
|Iris
|?&lt;1985&gt;?
|Iris do Ghael Óga Bhéal Feriste
|Gearóid Ó Cairealláin
|
|-
|'''Cillín'''
Iris na Cheathrún Rua
|iris
|2013-2014
|Ábhar léitheoireachta a cgur ar fáil ón bpobal dn phobal ar a dhúchas féin
|''Máire Ní Chualáin, Máire Feirrtéar, Máire Ní Fhlaithartaigh, Breandán Feirrtéir''
|altanna ar stair áitiúil ar dhaoine áitiúla, ⁊rl
|-
|'''Cinnlínte.blogspot /@ceannlinte'''
|Iris ghréasán
|2014
|Ábhar nuachta ilghnéitheach
|
|An chéad Postáil in Eanáir 2014 is stadadh ag cur ábhar leis i 12 Márta 2014,
|-
|'''Claíomh Solais an Churraigh'''
|Iris Míosúil
|1996&gt;?
|Eisithe ag cór na n-oifigeach san choláiste oiliúna sa gCurrach
|''Micheál Mac Gréil An chéad eag:''
|
|-
|'''CLO'''
|
|
|An club Leabhar BÁC
|
|
|-
|'''Cló: nuacht 35,'''
|sraith
|
|Journal of the Irish print union
|
|Lean seo i ndiaidh “Míosachán na gClódóirí”
|-
|'''Cogar'''
|Iris
|2010 - '11&gt;?
|Iris stílbheatha agus comhrá comhaimseartha na hollscoile
|''Cathal mac Dháibhéid, Eoin Ó Murchadha''
|Iris Chumann Gaelach UCD
|-
|'''Cogar'''
|Iris idirlíon
|
|Iris mar sheirbhís do chraoltóirí raidió le Gaeilge,
|
|Gaelport.com CnnaG
|-
|'''Cois Deirge'''
|Iris
|1977 - 90
|
|
|Scríobh [[Seán Ó hÓgáin (sagart)|Seán Ó hÓgáin]] ann.
|-
|'''[[Comhar]]'''
|Iris
|1942 – 2021&gt;
|Iris Míosúil
|
|
|-
|'''Comhar Óg'''
|Iris
|2013 – 2020&gt;
|Iris liteartha agus ealaíne de shaothar déagóirí.
|
|
|-
|'''[[COMHARTaighde]]'''
|Iris
|2015 - 2020&gt;
|Ríomhiris acadúil phiarmheasta bhliantúil
|
|
|-
|'''Comhphairtíocht ar son  na Spriocanna'''
|Iris ar líne
|2021 - &gt;?
|Iris eile do dhaltaí scoile ó Chúnam Éireann 
|
|Clúdach céanna le  'Domhan Níos Fearr' ón roinn gnóthai Eachtracha https://www.ourworldirishaidawards.ie/wp-content/uploads/2020/10/Irish-Aid-2021-Pupils-supplement_IRISH_Online-version-2.pdf{{Dead link|date=Samhain 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|'''Comhscéala - nuachtlitir'''
|Iris mhíosúil
|1995&gt;?
|CnnaG
|
|
|-
|'''Cothrom (na) Féinne'''
|Iris
|?&lt;1940&gt;?
|Iris de chuid Choláiste na h-Ollscoile BÁC
|''Dónall Ó Móráin / Aogán Brioscú''
|
|-
|'''Craic'''
|Iris
|?&lt;2008 &gt;?
|Irisleabhair Nua Na Cuallachta, i nDoire
|
|
|-
|'''Craobh Rua'''
|Iris
|&gt;1913&lt;
|Craobh Rua CnaG 1 eagrán amháin (dar le Aodán Mac Póiín)
|''Cú Uladh? Alt leis ann''
|
|-
|'''Cuaille'''
|Iris lín
|2020 - 2021&gt;
|Iris nua Ghaeilge an CLG, feiliúnach do lucht meánscoile
|''Jamie Ó Tuama''
|Bunaithe ag oifigeach Gaeilge an CLG Jamie Ó Tuama le linn an chéad tréimhse dianghlasála 2020
|-
|'''Cuisle na nGael'''
|nuachtlitir
|
|Iris Choláiste Ollscoile BÁC
|
|
|-
|'''[[Cuisle (iris)|Cuisle]] -'''
'''''iris don nua aois'''''
|Iris
|1998 - 2000
|Foilseachán an Phobail, Casla. Bhí baint ag [[Pléaráca Chonamara|Pléarácha]] leis.
|''Uinsin Mac Dubhghaill''
|[[Donncha Ó hÉallaithe]] a bhunaigh
[http://homepage.tinet.ie/%7Ecuisle1/cuisle.htm Suíomh idirlín]
[https://cadhan.com/cuisle/ Cartlann ar líne]
|-
|'''Cumarsáid'''
|
|
|Iris bhliantúil scoil iriseoireachta i Ráth Maonis
|
|
|-
|'''Cumarsáid:''' 
'''''Ceol Cois Móire'''''
|Iris
|
|Bunaithe ag Padraig Ó Fiannúsa mar chuid de
Cumann seanchais Cois Móire.
|
|
|-
|'''Cumasc'''
|Iris idirlíon
|1998
|An chéad Iris Ghaeilge ar an idirlíon
|''Cynthia Ní Mhurchú''
|Comhfhiontar de chuid RnG, Foinse agus telecom Interneta
|-
|'''CultúrLán'''
|Iris
|?&lt;2015-2017&gt;?
|Foilseacháin idir nuacht agus fógrai imeachta dé-mhíosúil
Chultúrlann Mhic Adaim - Ó Fiach
|''Conchubhair Ó Lioatháin''
|
|-
|'''Dáil Na Mumhan'''
|nuachtlitir
|?&lt;2012 - 2014&gt;?
|Imeachtaí i gCúige Mumhan - nuahtlitir CnG i gcúige Mumhan
|
|www.dailnamumhan.ie
|-
|'''Dearcadh'''
|Nnuachtán
|?&lt;1954&gt;?
|“Cuirtear an Náisiún Gaedhealach i n-ath-réim”
|
|
|-
|'''Deile'''
|Iris
|1995&gt;?
|Iris mhuintir Chonamara i mBaile Átha Cliath
|
|
|-
|'''Deirdre'''
|Iris
|1954 – 86
|Iris na mBan
|''Gearóid Ó Cuinneagáin''
|
|-
|'''Dinnseanachas'''
|Iris
|1964 – 67&gt;?
|Iris Chumainn Logainmneacha
|
|
|-
|'''Dóchas'''
|Iris
|1966
|foilsithe and an Cumainn Gaelach Coláiste Phádraig
|
|
|-
|'''*Domhan Níos Fearr''' 
|Iris
|2019 - 2021&gt;
|Iris do bhunscoileanna chun spriocanna Cúnamh Éireann a mhúineadh. 
|
|Eisithe ag an Roinn Gnóthaí Eactracha https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525130746/https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf |date=2021-05-25 }}
|-
|'''*Dréimire'''
|Iris oideachais
|1997-2021&gt;
|cleachtaí d'ardleibhéal na hardteiste i bhfoirm iris a clóitear 6 nuair sa bhliain
|
|Gael-Linn féach idirchéim ⁊ staighre
https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dréimire/113-0/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602212340/https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dr%C3%A9imire/113-0/ |date=2021-06-02 }}
|-
|'''Dúchas'''
|Iris
|?&lt;1962 – 1966&gt;?
|Iris Chumainn Ghaelaigh Choáiste Phádraig, Droim Chonrach
|
|Cóip ar fáil ó ABE Books
|-
|'''Duilleog'''
|Nuachtlitir
|2008 - '19
|Nuachtlitir Chomhair Chumainn forbartha Ghaoth Dhobhair, An chrannóg, Doire Beag
|
|http://www.bealoideasbeo.ie/Duilleog
|-
|'''Éarna'''
|Irisleabhar
|1922-25
|Irisleabhar fe chúram an Scoil Cheilteach i gcoláiste na hOllscoile i gCorgcaigh
|
|''“Aims to encourage the use of &quot;Irish as a conversational medium for living interests and modern thoughts&quot;.--v. 1, no. 1, p. 42.''
'' Irisleabhar nua é seo, Déanfa sé a chion féin chin Oideachais na tíre a Ghaelú de chionn litridheacht is ealadhntacht do cheapadh san Ghaedhilg”'' - fógra san iris An Róimh.
|-
|'''Éigse na Tríonóide'''
|sraith
|
|Cumann Gaelach Coláiste na Trínóide
|
|
|-
|'''Éigse Nua-Ghaedhilge'''
|Sraith
|1933-34
|''Dhá thráctas ar fhillí na Gaeilge ó 16ú céad dtí lár 18ú céad''
|''Piaras Béaslaí''
|Eagrán a 1 16-17 céad Eagrán a 2 17-1850
|-
|'''Éire Glas go Buan'''
|Iris leabhar
|2020
|&quot;12 scéal faoin Aontas Eorpach agus comhshaoil na hÉireann&quot; 
|Gerry Kiely, Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn
|Irish Choinisiúin na hEorapa
|-
|'''Éire Óg 2 theangach'''
|Iris
|
|bunaithe agus eagarthóir Gearóid Ó Murchu
|
|
|-
|'''Éire, Bliainiris Gael'''
|Iris bliantúil
|1940-84
|Rogha Saothair Gaedheal mBeo
|''Roibéard Ó Faracháin''
|CnnaG
|-
|'''Éire Sean agus Nua'''
|sraith
|?&lt;1953/61&gt;?
|Na Bráithre Críostaí
|
|
|-
|'''Eipic!'''
|Iris
|MF 2017 - 2022 &gt;? 
|€2.50 Irisleabhar Nua Gaeilge le hAghaidh Dhaltaí na hÉireann
|''Stephen Keane (primary planet)''
|foirm ordaithe [https://www.cogg.ie/eipic%2521-tairiscint-speicialta/ Eipic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922150201/https://www.cogg.ie/eipic%21-tairiscint-speicialta/ |date=2023-09-22 }} 10 gcinn li rith na scoilbhliana. Scríofa i mBéarla ar dtús ansin ofráileadh do COGG é agus mhaoinigh siad é agus  Pádraig as COGG a cheartaíonn na haltanna. Aistriúchán a bhí i gceist ar dtus ach anois tá daoine ag scríobh altanna.
|-
|'''Eleathanach'''
|Irisín
|?&lt;2009?-2020&gt;
|Roinn Froebel don Bhun- agus Luath- Oideachas, Ollscoil
Mhá Nuad, OÉMN, i gcomhpháirt leis an Idirbhliain, Coláiste Alexandra, BÁC 6.
|''https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20363.pdf''
|Aon leathanach de ghearrtóga 3 nó ceithre uair le
linn míonnna na bliana léinn.
|-
|'''Eureka'''
|Iris
|2004 -2016
|Forlíonadh Eolaíochta do scoileanna, i bpáirt le hIonad oideachais Eolaíochta Coláiste Pádraig
|''John Walshe – aistrithe Baibre Ní Ógáin''
|Seachtainiúil le linn tréimhse na scoile leis an Irish Independent.
|-
|'''[[ExtraG Gach Seachtain|Extra G]]'''
|Nuachtán
|2025 -'26&gt;
|Forlíonadh sheachtainiúil san Irish Daily Mail. Ar líne leis.
|
|Bhí an suíomh Extra G ag baint feidhm as G´¨gail len a n-altán-na a aistriú ar feadh ar a laghad 5 bhliain ach ní go dtí 2025 ar bheartaigh an an DIM nuachtán a chló. Ní heol an bhfuil Gúgail fós á bhfostú acu.
[https://extrag.ie/ extrag.ie]
|-
|&quot;'''Fáinne an Lae&quot;''' Nua
|
|1925
|
|&quot;8 Leathanach, Feabhair Mór - Cuir Síntúisí chuig an Stiúrthóir s Ó  Súilleabháin  25 Cearnóg Pharnáil, Áth Cliath&quot;  fógra in iriseán.
|
|-
|'''Fanad'''
|Iris
|???
|????
|
|
|-
|'''Faoi Ghlas'''
|Iris
|?&lt;1938-45&gt;?
|Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin na Croimghlinne Béal Feriste
|''idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC''
|
|-
|'''Faoi Ghlas'''
|Iris
|?&lt;1981&gt;?
|Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin Phort Laoise
|
|
|-
|'''Fastaoim'''
|Iris
|1971&gt;1973/4
|Coisde cearta náisiúnta Chroca Dhuibhne
|''Breandán Mac Gearailt / Breandán Feirtéir''
|Tháinig seo i gcorbacht ar 'Misneach'. Is deireadh ré foilsithe á bplé san iriseán 'Pobal' dúireadh “Tá Fastaoim marbh ach níl Corca Dhuibhne gan irisí” - Pobal 24 Bealtaine 1974
|-
|'''Feabhas'''
|seachtanán
|?&lt;2014&gt;
|Treoirleabhar do Scrúdú na Gaeilge na hardteistiméireachta
|
|Forlíonadh de chuid 'Seachtain'
|-
|'''Fearsaid'''
|Iris
|1956 arís i 2006&gt;
|Iris iubhaile an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Banraíona Béal Feriste
|
|
|-
|'''[[Feasta]]'''
|Iris
|1948-2023&gt;
|Iris Liteartha, Bunaithe ag CnG ag cur nua scríobhnóireacht chun cinn
|''Pádraigh Ó Fearghusa / Conchubhair Ó hAodha 2020''
|alt ar dheireadh [https://tuairisc.ie/deireadh-a-chur-leis-an-iris-feasta-tar-eis-75-bliain-de-dheasca-easpa-tacaiochta-on-stat/ Feasta] théis 75 bliain
|-
|'''Fé Bhrat Bhridhge'''
|Iris bhliantiúl
|1933&gt;?
|Uimhir a 5 1933. Iris bhliantiúil Scoil Bríghd Earlsfort Terrace BÁC 1.
|''Gavin Louise duffy''
|foilsithe ag An Bhrídeog -&gt;teideal 1-4
|-
|'''Féile na nGaedhael'''
|Irisean
|1922
|Ráitheachán CnaG London, Féile bhríghde, Bealtaine, Lúnasa, Samhain
|
|
|-
|'''Féilire na Gaedhilge'''
|almanag
|1904-11
|Saghas Alamang, le féilte agus ainmneacha craobhacha, dialann ⁊rl
|''Earnán De Siúnta''
|eisithe ag CnG
|-
|'''Fianna'''
|Sraith
|1922&gt;?
|The voice of young Ireland - Vol. I., no. 1, Tone commemoration number.
|
|Dublin woodprint works
|-
|'''Fír'''
|Iris
|1941-58
|Irisleabhar Chumann Éigse agus Seanchuis, Coláiste na hiolsgoile, Gaillimh
|
|
|-
|'''Fios Feasa /Splanc/Futa Fata /Gan Dabht'''
|Nuachtlitir
|?&lt;2002 -03&gt;?
|Nuachtlitir Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh
|
|Flúirse agus Súil Eile á gcló leis
|-
|'''Fliuch'''
|Iris
|2015/6&gt;2019
|Táir Iris - “An Chéad Phornó i nGaeilge'. Iris ghréasáin
Déanta ag scoláirí meáin as Béal Feirste BÁC Gaillimh
|
|dhá h-eagrán 1 - 2015/6 - 2 - 2019 Is féidir 'teacht' air anseo
https://https {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}://archive.org/details/@fliuch_mag]
|-
|'''Flúirse'''
|Iris
|&lt;?2008 -2011
|Iris Bhliantiúl/ Dé bhliantiúl Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh
|
|Foilsíonn siad Splanc, Fios Feasa, Suil Eile freisin
|-
|'''Flós Fómhair'''
|
|1?&lt;973-'78&gt;?
|An t-Oireachtas
|''Donnchadh Ó Súilleabháin''
|
|-
|'''[[Foinse]]'''
|Nuachtán
|1996 &gt;'09 -'15
|Nuachtán Sheachtainiúl – nuacht idir/náisiúnta
|''Breandán de Lap /''
''S T Ó Gairbhí go 2009''
|Stad an nuachtán i 2009, ansin ghlac an
Independent an teideal is d’fhoilsigh mar fhirlíona é gan na h-iriseoirí ceanna, cuireadh ar an idirlíon é i 2013 agus cuireadh deireadh leis i 2015.

tháinig Gaelscéal ina dhiadh.
|-
|'''Fuaim na Mara'''
|Irisleabhar
|1925&gt;?
|Irisleabhar Choláiste Mhic Phiarais, Gaillimh
|
|
|-
|'''Gaedhal Feriste'''
|
|197?&gt;?
|
|
|Luaite ag Eoghan Ó Néil in aggalamh Nuacht 24 “sna seachtóidí bhí Gaedhal Feriste”
|-
|'''Gaelachas (II)'''
|Iris
|
|Iris Nua aoise :Online magazine of Irish culture written entirely inthe Irish language.
|
|Níl an suíomh beo a thuilleadh
|-
|'''Gadelica'''
|Irisleabhar
|1912 -'13
|A journal of modern-Irish studies
|''Tomás Ó Rathaile''
|Iris chun cabhrú le fás na teanga sa tsaol nua
|-
|'''[[Gaelscéal]]'''
|Nuachtán
|2009 -'13
|Nuachtan Seachtainiúl
|''Ciarán Dúnbarra''
|Thánaig amach théis maoiniú Foinse a aistriú chucu
|-
|'''Gaelscoileanna'''
|Iris
|?&lt;2013&gt;
|Iris -an fheachtas
|
|
|-
|'''Gaelport.com'''
|Iris idirlín
|1995-'14&gt;
|Príomhshuíomh eolas na Gaeilge CnnaG
|
|
|-
|'''Gaeltacht'''
|nuahctán
|1973
|'Páipéar Nuaíochta' áitiúil as iarthuaisceart Dhún na nGall faoi chúrsaí reatha a foilsíodh ar bhonn coicíse sa bhliain 1973.  
|
|10 gcóip idir Feabhra agus Iúil 1973 http://www.bealoideasbeo.ie/gaeltacht
|-
|'''Gaeltacht 21'''
|iris idirlín
|2009- 2021&gt;
|Tháinig i ndiaidh an Cúl-éisteoir
|''Eoin Ó Riain''
|Is cosúil nár bhfuair Eoin Ó Riain coladh oíche
feadh na blianta i bhfiannaise stair na bpostálacha - aon am ó 3.30am go 6.45am agus é ag scríobh An Codú chomh maith.
|-
|'''Gáir an Chláir'''
|sraith
|2003&gt;?
|Nuachtlitir An Clár as Gaeilge
|
|
|-
|'''Gáire'''
|Iris
|1973&gt;?
|Iris Oideachais do rang a 1- 2
|''Seosamh Ó Muircheartaigh''
|(Folens)
|-
|'''Galvia'''
|Iris
|1954-74
|Irisleabhar Chumann Seandálaíochta is staire na Gaillimhe
|
|
|-
|'''Geamhar'''
|Iris
|&lt;?&lt;1956-&gt;?
|Iris chuallacht Mhuire gan Smál, Sráid Gardiner BÁC
|''Breandán Mac Giolla Choille''
|
|-
|'''Gealán'''
|Iris
|1976
|Irisleabhar teagaisc do dhaltaí
|''Seosamh Ó Muircheartaigh''
|(Folens)
|-
|'''Gealán na n-Óg'''
|Iris
|1990-91
|Irisleabhar teagaisc do dhaltaí óga
|''Seosamh Ó Muircheartaigh''
|(Folens)
|-
|'''Geasa'''
|Iris
|?&lt;90aidí&gt;?
|Iris an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Ríona BF
|''Gearóid Ó Cearbhalláin''
|
|-
|'''Gearrbhaile'''
|Iris bhliantiúl
|1927&gt;?
|Ar n-a chur amach i gColáiste Seósaimh Naomhtha -Béal Átha na Sluagh
|''Eric Mac Fhinn''
|Bunaithe ag Eric Mac Fhinn
|-
|'''Giota'''
|Iris
|&lt;200?&gt;
|foilsithe ar shuíomh craiceáilte.com
|''Rónán Mac Aodha bhuí?''
|
|-
|'''Gliondar'''
|Iris
|
|Irisleabhar teagaisc do dhaltaí 7-9
|''Seosamh Ó Muircheartaigh''
|(Folens)
|-
|'''Glór'''
|Irish/Nuachtlitir
|2019&gt;
|Nuachtlitir Oifig Phleanáil Teanga Ghaoth Dobhair “Buanú agus neartú anghaeilge san Iarthuaisceart”
|
|
|-
|'''Glór ar Phár'''
|Iris
|1884-85
|Iris de chuid Glór na nGael
|
|
|-
|'''Glór Inse Bhán'''
|Iris
|?&lt;1972&gt;?
|Iris Theampall an Ghleanntáin, Co. Luimnigh - Coiste Ghlór an nGael na háite
|
|Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis
|-
|'''Glór na Carcach'''
|Iris
|1918
|Iris lámhscríofa na bpriosúnaigh
|''Earnán De Blaghd''
|
|-
|'''Glór na Féile'''
|Bliainiris
|?&lt;1979&gt;?
|
|
|
|-
|'''Glór Na Ly'''
|sraith
|1911-12&gt;?
|Páipéar nochda a n-ay an ví
|''Shan Ó Cuív''
|
|-
|'''Glór Uladh'''
|Nuachtán
|?&lt;1950 – 1957&gt;?
|The Voice of the Republican North, Foilsithe ag Sinn Féin Bhéal Feirste
|''Jimmy steele''
|
|-
|'''Gluais'''
|Iris Míosúill
|
|
|
|
|-
|'''Gob An Chlub'''
|Nuachlitir
|2001 &gt;?
|Nuachtlitir Úr do bhaill an Chlub a bheidh réibhléiseach, reibiliúnach,ragairneach, Raibileiseach, Radacach agus fiú ráiméiseach.
|
|
|-
|'''Goitse'''
|Nuachtán
|2010 – 2014
|Nuacht míosúil as Iarthar Dhún na nGall
|''Danny Brown''
|
|-
|'''Greann'''
|Iris
|
|Clóite i nDroichead Átha (Drogheda atá scríofa i gCatalóg LNÉ)
|
|
|-
|'''Greann'''
|Iris
|
|Irislebhar teagaisc do dhaltaí 10-12
|
|
|-
|'''Greann'''
|
|
|Irish fun infact and fiction (Ní heol an ionann seo agus thuas)
|
|
|-
|'''Greannán'''
|
|?&lt; 1992 &gt;?
|luaite i ‘Laochra Léinn’ in éindi le Lá agus Mahogany Gaspipe
|
|
|-
|'''Greann na Gaeilge'''
|
|1901-1907
|Leabhairín Gaeilge le hAghaidh an tSluaigh
|''Éinrí Ua Muirgheasa''
|
|-
|'''Guth'''
|Nuachtlitir
|1965 – 67&gt;?
|Nuachtlitir Choiste Chathair Átha Cliath de Chonradh na Gaeilge 3d.
|
|Iml. 1, Uimh. 1, Samhain 1965.
|-
|'''Guth ⁊ Tuairim'''
|sraith
|1979 -1984
| colspan=&quot;2&quot; |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools.
|[http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm Cartlann ar líne]
|-
|'''Guth An Ghárda'''
|Irisleabhar?
|?&lt;1924&gt;?
|
|
|Clóite ag Alex Thom, BÁC
Vol 1 Umh.10 -1924
|-
|'''Guth Ghoill'''
|Iris
|?&lt;2008-2020&gt;?
|Céim Aniar Teo. Áras Ros Goill, Na Dúnaibh, Tír Chonaill
|
|
|-
|'''Guth na Scannán'''
|sraith
|1956
|Journal of the Cork branch (Irish Film Society)
|
|
|-
|'''Húrascáil'''
|Iris
|1978?
|Scig-iris oifigiúil Sheachtain na Gaeilge
|''Gabriel Rosenstock?''
|Seans go mbeadh fhios ag Ciarán Ó Feinneadha
|-
|'''idirchéim'''
|Iris
|?&lt;2011-2021&gt;
|cleachtaí don idirbhiain i bhfoirm iris a clóitear 3 n-uaire sa bhliain
|
|Gael-Linn
|-
|'''Imleachán'''
|Iris
|?&lt;2008 &gt;?
|foilsithe ar shuíomh craiceáilte .com
|''Rónán Mac Aodha bhuí?''
|
|-
|'''IMRAM'''
|Iris
|2015&gt;
|Iris litríochta na Gaeilge
|''Liam Carson 7 Cathal Póirtéir''
|
|-
|'''iMúscraí'''
|Iris/Nuachtlitir – Cín Lín 
|2011-2012 
2012 &gt;
|Nuachtlitir chomharchumann forbartha Mhúscraí. 8 eagrán mar iris go 2012 is ó 2012 mar chín lín 
|''Conchubhair Ó Liatháin''
|http://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230304104124/https://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua |date=2023-03-04 }}
|-
|'''In Ard An Tráthnóna Siar'''
|nuachlitir lín
|2012-'18&gt;
|r-Nuachtlitir Chorca Baiscinn, Bliantiúil gach Nollag
|''Seosamh Mac Ionrachtaigh''
|Iris nua na Gaeilge ó Choiste forbartha Gaeltachta Chontae an Chláir. http://www.gaelscoileanna.ie/news/school-stories/seoladh-na-hirisleabhar-nua-in-ard-an-thrathnona-siar-r-nuachtlitir-chorca-baiscinn/
|-
|'''Inis Fáil'''
|Irislebhar
|1923 -29
|Na Macaibh léighin i mBelmont, tig Lorcáin
|
|Lean mar Irisleabhar Lorcán Naomhtha'
|-
|'''Indiu / [[Inniu]]'''
|Nuachtán
|1943/84
|Glún na mBuaidhe – craobh na h-aiséirigh CnaG
|''Ciarán Ó Nualláin go 1979,''
''Tarlach Ó hUíd 1972-84''
|Míosagán go 1945, Seachtanán ina dhiadh sin
Tháinig Inniu agus Amárach le chéile chun 

Anois a bhunú i 1984
|-
|'''[[Innti]]'''
|Iris
|?&lt;1984&gt;?
|Irisleabhar filiíochta
|
|“Filíocht ba mhó ba chúram d’Innti - Al T.
|-
| '''Iorras Aithneach'''
|Irisleabhar
|1990 - 2026&gt;
|Sean-phictiúir, nua-phictiúir, scéalta, cur sios ar imeachtai agus eachtrai a tharla
|''Máirtín Ó Catháin'' (2021)
|Agallamh ar [https://www.rte.ie/radio/podcasts/22040206-leabhar-iorras-aithneach-2021/ RnaG] le Mháirtín Ó C 2021
Anois ar an idirlíon ó 2023?

Alt ar [https://peig.ie/en/2023/07/irisleabhair-a-bhfuil-sceal-pobal-gaeltachta-le-30-bliain-iontu-le-fail-ar-line/ PEIG] ins dtaca
|-
|'''Iris Chumann Seandálaíochta is Staire Chiarraí'''
|Iris
|
|Páipéar reachtmhaine dá theanga chum Gaedhilge do chur ar ahaidh.
|
|
|-
|'''Iris an Fháinne'''
|Iriseán
|1919-31&gt;?
|Gasra an Fháinne,
|''Piaras Béaslaí''
|
|-
|'''Iris an Phuist'''
|Iris
|1927
|
|
|
|-
|'''Iris Eoghanach'''
|
|2020 - 2021
|Iris Mhíosúil do ghaeil thír Eoghan, le fáil san Ulster  Herald,, Dungannon Herald, Strabane Chronicle 
|''Seán Mór''
|Ceithre scríobhnóir agus é ar fad déanta go deonach 
|-
|'''Iris Eoin'''
|Iris
|?&lt;1984-2021&gt;
|Iris bhliantiúl na ndaltaí as Coláiste Eoin agus Íosagáin BÁC
|Eagarthoirí éagsula chuile bhliain
|Bhíodh ainmneacha éagsúla orthu chuile bhliain 'An Cinsire',' Gliogar'
|-
|'''Iris Éigse'''
|
|1963-73
|Comhairle Náisiúnta Drámaíochta,
|
|Curtha i gcló ag Ó Siadhail
|-
|'''Iris Fhianna Fáil'''
|Iris
|1977-1993
|Fianna Fáil
|
|
|-
|'''Iris na hÉagsúlachta'''
|Iris
|2022
|leagan Gaeilge den Iris
Diversity Journal
|Barbara Nolan -  Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn
|Eisithe ar line ag an Aontas Eorpach
Scéalta faoin Aontas Eorpach, mar aon le scéalta faoin gcomhionannas agus faoin gcuimsiú in Éirinn
|-
|'''Iris na hOidhreachta'''
|Iris
|1989 -2002&gt;
|Teidil éagsúla chuile bhlian ag braith ar an téama
|''Pádraig Ó Fianachta''
|An Sagart a d'fhoilsigh
|-
|'''Iris na Tulaí'''
|Iris
|1993
|Gaillimh
|''Seán Breathnach''
|Bhí baint ag An tAthar Fiontán Ó Monacháin atá ina Easpag ar Chill Dá Lua ó 2016 anois.
|-
|'''Iris IarChonnacht'''
|Iris
|?&lt;1970&gt;?
|
|
|'''Deir Deasún Fennel (Pobal Bealtaine) go raibh Iris Iarchonnacht le teacht amach an lá a dtáinig sé amach''' Pobal 7 Samhail 1970'
|-
|'''Iris Oifigiúl an Aontas Eorpaigh'''
|leabhar? (LNÉ)
|
|
|
|
|-
|'''Iris Oifigiúil na gCineálacha Plandaí'''
|Irisleabhar
|1981
|Controller of Plant Breeders' Rights
|
|
|-
|'''Irisleabhar'''
|Irishleabhar
|???
|Irishleabhar Roinn Chosanta -Cosaint Shibhialta (civil defence bulletin)
|
|
|-
|'''Irisleabhar Chnuc Mhuire'''
|Irisleabhar
|
|Knock Shrine Annual
|
|
|-
|'''Irisleabhar Chorcaighe'''
|Irisleabhar
|
|
|
|
|-
|'''Irisleabhar Chumann na gCéimithe i gCorcaigh?'''
|Irisleabhar
| -1923???
|
|
|
|-
|'''Irisleabhar Comhaltas Cána'''
|Irisleabhar
|?&lt;1938&gt;?
|
|
|
|-
|'''Irisleabhar Lorcáin Naomhta'''
|sraith
|1922-25
|Mic Léighinn i mBelmont, Tig Lorcán BÁC
|
|'Inis Fáil' a bhí roimhe
|-
|'''Irisleabhar Muighe Nuadhad/Mhá Nuad'''
|Irisleabhar
|1897/9 -2021&gt;?
|Ollscoil Náisiúnta na hÉireann Má Nuad
|''Pádraig Ó Fianachta.'' 
''Eag. 2020 Tracey Ní Mhaonaigh''
|Meastar gur thosaigh sé i nGaeilge ach dátheangach le déanaí. Eag. 2020 i nGaeilge amháin
Baineann traidisiún fada le h''Irisleabhar Mhá Nuad'', traidisiún ar cuireadh tús leis in eagrán na bliana 1898–99 den ''Record of The League of St. Columba''. Cuallacht Cholm Cille, cumann na mac léinn, a bunaíodh sa bhliain 1898, a chuir an ''Record'' amach agus é de chuspóir acu oidhreacht liteartha, eaglasta, staire agus teanga na tíre a chur chun cinn. Sa bhliain 1907, foilsíodh faoi ainm nua é — ''[http://www.irisleabhar.ie/ Irisleabhar Muighe Nuadhat]'' — ainm atá beo i gcónaí.
|-
|'''Keltic Journal and Educator'''
|Irisleabhar
|1869 -1871
|Irisleabhar Gaedhilge do foillsigheadh i Manchuin
|''F/C Séamus Ó Rónáin''
|Canónach Ulick de Búca agus Tomás Ó Flannghaile (baile an Róba) ag scriobh ann.
|-
|'''Lá &gt; [[Lá Nua]]'''
|Nuachtán
|1984&gt;2007-2008
|An Cultúrlann Béal Feirste
|''Conchubhair Ó Liatháin / Eoin Ó Néill / Domhall Mac Giolla Chóill/ áine Mhic Gearailt / Caomhán Ó Scollaí - dearthóir/''
|Ghlac anderstown News seilbh air i 2007
Ach baineadh a mhaoiniú dóibh i 2008.
|-
|'''Lasair'''
|Iris bhliantiúl
|1980-83
|Taighde agus Macnamh [3 h-eagrán ar fad], Coiscéim
|''Pádraig Ó Snodaigh, Tomás Mac Síomóin''
|
|-
|'''Léachtaí An Fhóram Díospóireachta'''
|Tréimhseachán
|2011-'13&gt;
|Plé ar fhiúntas ath-shealbhú na Gaeilge mar leasa don
Stát is don tír
|''Breandán Mac Cormac, Peadar Kirby, Alan titley''
|
|-
|'''Léachtaí Cholm Cille'''
|Sraith
|1970 -'15&gt;?
|á chló ag 'An Sagart' i Maigh Nuad
|''Pádraig Ó Fiannachta''
|
|-
|'''Leadrán.com'''
|Iris idirlín
|2014&gt;
|“Tá neart suimiúl sa saol”, Nuacht, Spóirt, Teichneolaíocht, Ceol, Físeán
|
|Aidhmeanna: 3.Na rudaí ar siúl as Gaeilge
timpeall an ghreásán a chur chun cinn 5. Gach riail ghramadach a briseadh
|-
|'''Léann'''
|Iris
|2007
|Cumann Léann na Litríochta Béal Feriste
|
|
|-
|'''Léann Taighde'''
|Irislín
|2015&gt;
|Iris Léann i nGaeilge le measúnú léannta déanta ar chuile alt. Choláiste Phádraig
|
|Saor in aisce
|-
|'''Leas'''
|Iris
|1972-5&gt;?
|Idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin
Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC
|''Dónal Ó Lubhlaigh, Diarmuid Ó Súileabháin, Lorcán Ó Treasaigh''
|
|-
|'''Leoithní Aniar'''
|Irisleabhar
|
|Irisleabhar Sgoil Mhuire Clochar na Trócaire, Béal Átha, An Fheardha
|
|Míosúil.
|-
|'''[[Éigse (iriseán)|Lia Fáil]]'''
|Iris
|1924-32
|Irisleabhar Gaedhilge Ollsgoile na hÉireann.
|''Dubhghlas De hÍde''
|Comhluċt Oideaċais na hÉireann
|-
|'''Liarlóg -Lucsamburg'''
|Irislín
|2014
|Irisleabhar idirlíon Mhíosúil faoin saol i Lucsamburg.
|''Seanán Ó Coistín as Cill Dara''
|
|-
|'''Lic an Teallaigh'''
|Iris
|1931
|An tAthair Eric Mac Fhinn
|''Eric Mac Fhinn''
|
|-
|'''Loch Léinn'''
|Irisleabhar
|1903-05
|Irisleabhar Míosúil as Cill Áirne
|
|
|-
|'''Lug'''
|Iris
|1972-?
|Iris nua liteartha le Tarlac de Blácam – Pobal 17 Iúil 1972
|Tarlac de Blácam + BrianMac Curtáin
|
|-
|'''Luimne'''
|Iris
|1999-2000?
|Colaiste Mhuire gan smál Luimneach (Mary I. College)
|''Cathaoir Ó Braonáin''
|
|-
|'''Macalla'''
|Irisleabhar
|1976-83&gt;?
|Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976.
|
|
|-
|'''[[Mahogany Gaspipe]]'''
|Iris
|1980&gt;? 1998-'00
|Dírithe ar Dhaltaí Meánscoile
|''Séamus Ó Maitiú''
|Eisithe ag Bord na Gaeilge ansin Gael-linn
|-
|'''Malairt'''
|Iris
|1977&gt;78 (uimh2)&gt;?
|Iris An Chumann Ghaelach Ollscoil na Banríona
|''Tomás Mac Sheoin''
|
|-
|'''Meitheal'''
|Iris
|1970-&gt;?
|Iris Nua ó Chléirscoil Mhá Nuad
|
|(iris Champaí Cholmcille) agus smaointí
doimhne ann faoi fhadhbanna na nGaeltachtaí Éagsúla.' Pobal 4 Meitheamh 1970
|-
|'''[[Meon Eile]]'''
|Iris Idirlíon
|2014&gt;2021&gt;
|
|
|
|-
|'''Mionlach'''
|Iris
|2015&gt;2017&gt;
|Cúrsaí reatha,polaitíocht, nuacht idirnáisiúnta, amhráin,
Fillíocht 7 tuilleadh
|''foilsithe ag Misneach na Gaillimhe in Ollscoil na Gaillimhe''
|Grúpa clé-eiteach a dhéananns an nasc idir an ghéarchéim teanga agus an ghéarchéim eacnamaíochta
|-
|'''Míosachán na gClódóirí'''
|Sraith
|
|Dublin, I.G.S.
|
|
|-
|'''Misneach'''
|Iris
|1919-22
|Irish Chonradh na Gaeilge
|
|Teideal úr ar 'Fáinne an Lae'
|-
|'''Misneach'''
|Nuachtán
|1971-75&gt;?
|Iris Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta
(Corca Dhuibhne)
|''Breandán Mac Gearailt''
|Lean Fastaoim agus Nuacht Dhuibhneach ina dhiaidh ach dar le Breandán Mac Gearilt tháinig Misneach thar nais ar feadh seal.
|-
|'''Molua'''
|sraith/serial
|?&lt;1934-59
|Irisleabhar Cuallachta Griogóir, N. Organ of the Association of St. Gregory
|
|
|-
|'''Muintir Acla'''
|Iris
|1995-1998&gt;?
|Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976.
|
|
|-
|'''Ná Bac Leis'''
|Nuachtán
|1915
|In aghaidh an Rialtas agus an Chogadh Mhór (18 ar fad)
|''Seán Mac Giollarnáth''
|
|-
|'''Nasc'''
|iriseán
|1996
|Nuachtlitir an tionscnaimh bainistíochta straitéisí.
|
|Roinn an Taoisigh
|-
|'''Nasc'''
|Iriseán
|1991&gt;
|Iris Oifigiúl 'Ógras'
|
|
|-
|'''Nasc'''
|Iris
|1966-79&gt;?
|Irish chonradh na nÓg
|
|
|-
|Newsletter
|Iris
|2024&gt;
|Irish jesuits international
Leagan Gaeilge  Dé-bhliantúil
|John Guiney
|Foilsíodh an chéad cheann mar  Imleabhair 40 Earrach 2024
|-
|'''[[Nós (iris)|Nós]]'''
|Iris
|2008-2021&gt;
|Iris do dhéagóiri agus ógfhasta
|''Tomaí Ó Conghille / Máiréad Ní Thuthaigh, Maitiú Ó Coimín''
|thosaigh mar iriseáin ghréasáin ansin maoiníodh le cur i gcló
|-
| '''[https://www.ucd.ie/icsf/en/studenthub/nua-aois/ Nua Aois]'''
|Iris
|1971-2015&gt;?
|Cumann Liteartha UCD
Iris Ollscoil Bhaile Átha Cliath, Litríocht acadúlach agus tuaraimí
|''Emma Ní Nualláin (2010-12)''
|
|-
|'''Nuacht'''
|Nuachtán
|?&lt;2011&gt;?
|Eagrán speisialta do Sheachtain na Gaeilge
Coiste An Chumainn Ghaelaigh UCD
|''Cormac Breathnach,Lisa Nic an Bhreitheamh,Eoin Ó Cróinín''
|
|-
|'''Nuacht Átha Cliath'''
|Iris
|2013-&gt;'15
|Arna eisiúint ag Connolly Books. Eagrán 1 Fomhair 2013
Saor in aisce
|''Cris Ní Choistealbha,''
''Cormac Breathnach,'' ''Eoin Ó Cróinín,'' ''Eoghan Ó Murchadha''
|
|-
|'''Nuacht Baile na nGall'''
|Leathanach FB
|2014&gt;
|
|''Duine le Raidió na Gaeltachta''
|Fós le haon Nuacht a chuir in airde agus mí-litrithe
gan 'H' tar éis an B.
|-
|'''Nuacht Chorca Dhuibhne'''
|sraith/serial
|1972 -81
|Comharchumann Forbartha Chorca Dhuibhne – clóite i Luimneach
|
|An-leagan amach, an-slachtmhar...
Clóite i Luimneach cén fáth' -Pobal 20 Márta 1973
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/04/nuacht-feirste-sf-1986-6.pdf Nuacht Feirste]'''
|Nuachtán
|?&lt;1986 - 1987 &gt;?
|Seachtanán
|
|&quot;Uimh a 6, 1ú Márta 1986,  10p&quot; &quot;Uimh a 7,81ú Márta 1986,  10p&quot; -  Ui[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/nuacht-feirste-16-january-1987.pdf mh 49 16 Eanáir 10p.] 
|-
|'''Nuacht Ghaeltarra'''
|Iris
|?&lt;1971&gt;?
|Na Forbacha Gaeltarra Éireann
|
|
|-
|'''Nuacht Mhall'''
|clos iris
|2020 -2021&gt;
|Príomhscéalta na seachtaine léite go mall d’fhoghlaimeoirí
CnaG Lúndain atá á ndéanamh.
|
|https://anchor.fm/cnag-ldn
|-
|'''Nuacht UCG'''
|Sraith
|
|
|
|
|-
|'''[[Nuacht24.com|Nuacht 24.com]]'''
|Suíomh Nuachta
|2014
|G ní F: “ Cad é an gaol idir Nuacht 24 agus Nuacht24.com
EÓN: “comhfhiontar é idir Nuacht 24, an comhlacht Rua Media agus Fusion Broadcast Teo.
|
|
|-
|'''[[Nuacht24|Nuacht 24]] / An Druma Mór.com'''
|Nuachtán
|2009 – 2010 9/5/2010
|Iomaí foinse nuachta Gaeilge ar an idirlíon,
Cínlae-lín ina measc
|''Eoghan Ó Néill''
|Bhíodh ghréasáin (An Droma Mhór.blogspot.com)
Agus eagráin á gcló go 2010, ansin leanadh faoin ainm Nuacht24.com
|-
|'''Nuacht1.com'''
|Ilnuachtaire / Lithreán
Nuachta Gaeilge
|?&lt;2012-'15&gt;
|Coiste BÁC de CnG
Nascanna go Gach alt as Beo, Foinse, gaelport, Gaelscéal, Meon eiel,Nuacht 24, Nuacht RTÉ Treibh (IT), Tuairisc, Podchraoltaí, blaganna. Athnuaithe gach lá. RnG, RnaL, RF, RrR, TG4, Pod Chrl.
|
|
|-
|'''Nuaidheacht'''
|Nuachtlitir
|1982-2000
|Nuachtlitir Conradh na Gaeilge, Washington
|
|
|-
|'''NUACHTLITREACHA + Tuarascálacha bhliantiúla'''
|
|
|''Eisíonn beagnach chuile ranna agus fo-ranna rialtas tuarascáil bhliantiúl i nGaeilge freisin eisíonn na heagraisí Gaeilge agus na Gaelscoileanna nuachtlitreacha seachtainiúla nó míosúla ar an t-idirlíon agus ar phár. Freisin bíonn leabhráin ann dos na drámaí agus na sacraimintí eaglasta. Seo thíos roinnt des an naucht litreacha a bhíodh is a bhítear dá n-eisiúint.''
|
|
|-
|'''Nuachtlitir'''
|Iris
|?&lt; 1991&gt;?
|An Chomhchoiste Réamhscoilíochta Teo.
|
|maoinithe ag Údarás na Gaeilge agus an Chrannchur Náisiúnta
|-
|'''Nuachtlitir an Leitriúich'''
|
|?&lt;1974&gt;?
|
|
|Eisithe ón nuaGhaeltacht (ó thaobh aitheantas de)
An Chlocháin' – pobal 24 Beal 1974
|-
|'''Nuachtlitir Chonradh na Gaeilge'''
|Iris mhíosúil
|1965&gt;'17&gt;
|Eolas ó na cúigí agus thar lear
|''Julian de Spáinn (ó 2011)''
|
|-
|'''Nuachtlitir Comhlathchas Náisiúnta Drrámaíochta'''
|Iris bhliantúil
|?&lt;2011-&gt;?
|Nuachtlitir ar fhéile náisiúnta drámaíochta Gaeilge
|
|eisithe ag an comhlachas Náisiúnta Drámaíochta, Camas, conemara
|-
|'''Nuachtlitir Chumainn Chultúrtha Mhic Reachtain'''
|
|198?-9? &gt;?
|
|
|
|-
|'''Nuachtlitir Drámaíochta'''
|ráitheachán
|?&lt;2009-'14
|Comhalachas Náisiúnta Drámaíochta na hÉireann
|
|
|-
|'''Nuachtlitir Ghael Bhéal Feirste'''
|Nuachtlitir
|1969-9? &gt;?
|
|
|
|-
|'''Nuachtlitir Ghaelchultúir'''
|Nuachtlitir
|2010-2021&gt;
|Nuachtlitir chun daoine a chuir ar an eolas faoina seirbhísí a bhionn á gcur ar fáil acu.
|
|
|-
|'''Nuacht Litir'''
|sraith
|1997
|An Spidéal, Ros a Mhíl, Na Mionna
|
|
|-
|'''Nuacht Litir Páirtíocht Ghaeltacht Thír Chonaill MFG-teo'''
|Iris
|1997-98
|&quot;Cur síos ar thograí sna Gaeltachtaí a fuair tacaíocht
LEADER ó Mheitheal Forbartha na Gaeltachta”
|
|
|-
|'''Nuachtlitir Ealaíon Na Gaeltachta'''
|Iris Gréasáin
|
|Ealaíon.ie
|
|Údarás na Gael
|-
|'''Nuachtlitir na Gaeilge'''
|Iriseán
|2000
|Cambridge Irish Language Group
|
|
|-
|'''Nuachtlitir Óige Ghaoth Dobhair'''
|Iris shechtainiúil
|?&lt;1985 – 1987&gt;?
|foilsithe is dáilte ag a gClub Óige i nGaoth Dobhair
|
|
|-
|'''Nuachtlitir Teaghlaigh'''
|Iris mhíosuil
|2015-2021&gt;
|altanna, áiseanna do thuistí agus páistí, greanáin, faigh na focail agus mar sin de á n-éisiúnt ag Glór na nGael
|Marcas Mac Ruairí
|
|-
|'''[[Oghma (iris)|Oghma]]'''
|Iriseán
|1989-98
|irisleabhar litríochta
|''Antain Mag Samhráin, Micheál Ó Cearúil, Seosamh Ó Murchú:''
|''tháinig Aimsear Óg ina dhiadh''
|-
|'''Oideas'''
|Iris
|?&lt;-1968-'14
|Iris na roinne oideachais
|
|
|-
|'''Óige'''
|Iris
|1923
|Irisleabhar do leanbhaibh scoile
|
|Foisitheoir :Guy
|-
|'''Ollscoil'''
|Iris
|1992-93&gt;?
|Ráitheacháin bunaithe ag Coiste Comórtha an Athar Mícheál Ó hIcí – 6 mhí a leann
|''Tomás Ó Monacháiin /Pádraigh Mac Giolla Rí (Fionbarra Ó Brollacháin) feallbhuile na húdarás ar Údarás sa Ghaeltacht''
|
|-
|'''Ó Thuaidh'''
|sraith
|1993 -94
|An Daingean, Co. Chiarraí
|
|
|-
|'''P agus T'''
|Iris
|
|Iris Oifige an Phoist
|
|Roinn Post &amp; Telegrafa BÁC
|-
|'''[[PEIG.ie|PEIG]]'''
|Iris Ghréasáin
|2015 – 2021&gt;
|Pobal, Eolas, Ilmheáin, Gaeilge. CnG BÁC
|
|tógáil ar an méid a rinne Gaelport, 'As na Nuachtán'
|-
|'''[[Iris an Phléaráca|Pléarácha]]'''
|Iris bhliantúil
|1991 &gt; 2014&gt;?
|Iris ina féile ina raibh clár na féile, cur síos ar na míreanna
agus altanna ar ghnéithe éagsúla.
|''coiste eagarthóireachta, Phléarácha Chonamara''
|http://www.cartlann.ie/exhibits/show/cartlann-an-phlearaca
|-
|'''Pobal'''
|Iris
|1970&gt;?
|Curtha in eagar ag Mícheál Ó Bréartúin, Pádraig Ó Snodaigh
|''Mícheál Ó Breatúin Pádraig Ó Snodaigh''
|Pobal Teo. An Charraig Dubh
|-
|'''Pobal'''
|Iris
|
|Seanchas agus scéilíní do Ghaedhil óga na hÉireann.
|
|Comhlacht Oideachais na hÉirean
|-
|'''Pop Nuacht'''
|Iris Idirlíon
|2011-12
|Seirbhís nuachta Gaeilge ar dhomhan Phopceoil an Bhéarla
|
|Raidió Rí Rá
|-
|'''Pléarácha'''
|Nuachtán
|1981&gt;?
|Nuachtán neamhspleách Gaeilge.
|
|Clóite i mBéal Feirste, neamhspleách ar dtús, ach mar fhorlíonadh leis an Andersonstown News ar ball.
|-
|'''Preas an Phobail'''
|Nuachtán
|?&lt;1981&gt;?
|Nuachtán neamhspleách Gaeilge.
|
|Clóite i mBéal Feirste
|-
|'''Raithneach'''
|Iris
|1980
|Iris Chuman Gaelach Ollscoil Nua Uladh
|
|
|-
|'''Rí Rá'''
|Greanán
|2013&gt;?
|Iris de mear-dhearáin ildaite
|
|Foilsithe ag Coimicí Gael
|-
|'''Rosc'''
|Irisleabhar
|1951-1985&gt;?
|Irisleabhar CnG Dáil na Mumhan
|
|Coicíseachán - Iris dhátheangach CNG darb ainm Rosc ní h-eol an ionann an dá cheann
|-
|'''Rosc Dubh'''
|Comic/meardhearán &lt;197? &gt;
|
|Meardhearán chun cuidiú le airgead a thiomsú do malairt
|''Liam de Frinse''
|
|-
|'''Rosc Ros Muc'''
|sraith
|
|
|
|Foilsithe ag Leon Ó Mórcháin
|-
|'''Sa Ghaeltacht'''
|nuahctán
|1979 - 1980&gt;?
|'Iris Oifigiúil Údarás na Gaeltachta' - míosúil
le nuacht ó na ceantreacha Gaeltachta.
|
|3 chóip le breathnú orthu ar an suíomh seo
http://www.bealoideasbeo.ie/index.php/Sa%20Ghaeltacht
|-
|'''Samhlaíocht Aniar'''
|Irisleabhar
|1995-97
|Foilsithe i dTrá Lí
|''Pádraig Mac Fhearghusa''
|
|-
|'''Saoirse'''
|Iris
|1970&gt;1990
|ó Ghluaiseacht na Poblachta Plás Gardnar
|Pádraig Ó Cnochúir
|' Ní Fhacamar Fastaoim, An Lámh Dhearg ná Saoirse le fada an lá an beo marbh iad mar irisí? - Pobal 17 Iúli 1972.
[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-february-1990.pdf Uimhir 9 Feabhra 1990 Luach 70p]
|-
|'''Saoirse'''
|Iriseán
|1998
|Foilsithe ag Roinn Chultúr Sinn Féin Béal Feriste
(The local newsletter by the jackie Griffith Cumann Provisional Sinn Féin)
|
|
|-
|'''[[Saol (Nuachtán)|Saol]] &gt; Saol.ie'''
|Nuachtlitir
|1974-'11-'14&gt;?
|Nuachtlitir mhíosúil do phobal na Gaeilge FnaG
|''Colm Ó Tórna''
|Cuireadh dtín idirlíon ansin baineadh a mhaoiniú
|-
|'''Scathán (An?)'''
|Iris
|1950 -2006&gt;?
|Iris an Chumainn Ghaeligh (Ollscoil na Banríona BF) cultúr, oideachais, litríocht, na coláistí samhraidh.....
|
|
|-
|'''Scathán'''
|Iris bliantiúl
|?&lt;2017
|Iris Roinn Na Gaeilge Coláiste Phádraig Drom Condrach
|
|
|-
|'''Scáthlán'''
|Iris
|1980 - 2016&gt;?
|Iris Chumann Staire agus Seanchais Ghaoth Dobhair
|''Seán Ó Gallchóir agus Seán Mac Niallais ([http://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2018-12/Scáthlán1_1980_OCR_0.pdf Scáthlán a h1])''
|Comhar Chumann Forbartha Ghaoth Dobhairhttp://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2019-01/Scáthlán%203%20-%201986%20-%20OCR2019.pdf
|-
|'''[[Scéal (nuachtán)|*Scéal]]'''
|Nuachtán
|2025-26
|Nuachtán seachtainiúil Gaeilge
|[[Éanna Ó Caollaí]]
|Céad eagrán 15/04/2025. 16 lch an eagrán. Leagan clóite amháin. Ar fáil in éineacht le ''[[The Irish Times]]'' agus an ''[[Irish Examiner]]''.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|'''Scéala Aduaidh'''
|nuachtlitir
|1988-89?
|i gcló i mBéal Feriste
|
|
|-
|'''Scéal Úr'''
|Nuachtán
|1966
|Tablóid Ghaeltacht Bhéal Feriste
|
|Thosaigh is chríochnaigh sa bhliain chéanna.
|-
|'''Sciath con gCulainn'''
|Iris lámhscríofa
|1899
|Iris tiolcatha chun leas Ghluaiseacht na Gaeilge, Béal Feirste
|
|
|-
|'''Scoth Smaointe'''
|sraith
|1977-86 -2016&gt;?
|Cumann Gaelach Coláiste Mhuire gan Smál Luimneach
|
|
|-
|'''Scríobh'''
|Irisleabhar
|1974-84&gt;?
|An Clóchur
|
|“Díolaim shubstaintiúil éagsúil ar chuma Bliainiris ba ea Scríobh” -Al. T
|-
|'''Scríbhneoirí Cois Teorann 1&gt;5'''
|sraith
|2015 &gt;'19&gt;
|Coiscéim
|''Prin Ó Duigneáin/Seosamh Mac Muirí''
|Meascra saothar pinn ó Liatroim
|-
|'''Sgéal Nua Na Gaillinhe'''
|
|1922-25
|National Publications
|
|
|-
|'''7 na Seachtaine'''
|Iris
|&lt;?2014
|Iris Sheachtainiúl a bhí ar fáil ar Gaelport.com
|
|Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge
|-
|'''*[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]'''
|Nuachtán
|2013- 2021
|Seachtanán nó forlíne sheachtainiúil de chuid an ''[[Irish Independent]]''
|
|Lean seo i ndiaidh a leagan siúd de Foinse
|-
|'''*Seachtain Óg'''
|Nuachtán
|?&lt;2014- 2021&gt;?
|Forlíonadh seachtainiúil (de chuid 'Seachtain') Gaeilge do dhaltaí bunscoile
|
|''féach''
|-
|'''Seanchas (ó) Chairbre'''
|sraith
|1982-93
|Foilsithe i Sciobairín, Corcaigh
|
|
|-
|'''*[https://www.tii.ie/ga/technical-services/archaeology/seanda-ezine/ Seanda]'''
|Irisleabhar
|2006- 2013
2014 -'26&gt;
|Iris seandálaíochta an  ÚBN (NRA). Ar líne ó 2014 
|Michael Stanley 
|Bonneagar Iompair Éireann ainm an údaráis ó bhí 2015 ann.
Aistriúchán are you an iris den ainm céanna atá san iris seo.
|-
|'''Seraphica'''
|Irisleabhar
|?&lt;1946-48&gt;?
|Bliainiris dá Fhoilsiú ag na Frainsiasaí Óga.
|
|Coláiste San Antoine i Lobháin; Coláiste San Isidhóir sa Róimh ; Coláiste San Antoine i nGaillimh. Franciscan students' annual.
|-
|'''Sonas'''
|Greannán
|
|Iris oideachais do rang a h1 agus a 2
|
|Folens
|-
|'''SOS'''
|Nuactán Scoile
|1987-1988
|Nuachtán sheachtainiúil Choláiste Eoin ⁊ Íosagáin
|
|
|-
|'''*Splanc'''
|Iris
|2015 – 2021&gt;
|Iris ranga don idirlbhliain
|''Gaelinn le cabhair ó COGG''
|Tá suíomh ghréasáin le leagan digiteach agus obair bhreise.
Féach freisin Dréinre, ⁊ Staighre

[https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/splanc/113-2/ suíomh]
|-
|'''Splunc'''
|Iris
|2008 -'14&gt;
|Iris/ Meardhearán (comic) dé-bhliantiúl Comhluadar
|''aistriúchán ar isir Boer Da an Bhreatain Bhig''
|eisithe ag comhluadar
|-
|'''Spreac'''
|Nuachtlitir
|&lt;?2008&gt;?
|Nuachtlitir Chomhlucht forbartha An Spidéil Teoranta
|
|
|-
|'''*Staighre'''
|Iris
|1994-2021&gt;
|Cleachtaí d'ardleibhéal an teastas sóisear i bhfoirm iris a clóitear 6 n-uaire sa bhliain
|
|[[Gael Linn]]
[https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/staighre/113-1/ suíomh]
|-
|'''Stáitse'''
|Iris
|1991 -2005
|Iris na Drámaíochta Gaeilge An Comhlahas Náisiúnta Drámaíochta
|
|
|-
|'''Studia Hibernica'''
|Iris
|1961&gt;
|Iris Stair na Gaeilge ⁊rl
|
|Coláiste Oilliúna Naomh Pádraig
|-
|'''Súil Eile'''
|Iris
|?2001&lt;2016
|Iris Scoil Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh
|
|leanann seo Flúirse
|-
|'''Sult'''
|Iris
|?&lt;2007-2015&gt;
|Iris bhliantiúl d'imeachtaí SnG ar fud na tíre
|
|Bhí ar fáil sa Daily Star go dtí 2013 - Daily Irish Mail i 2014
|-
|'''Sult'''
|Iris
|&lt;?1969?&gt;
|Doire
|
|
|-
|'''Tairseach'''
|Iris
|2003&gt;2014
|Iris Bhliantiúil cúrsa iriseoireachta ITÁC
|
|[Eagrán a 2 - 2008]
|-
|'''Taighde agus Teagasc'''
|Iris
|2001 – 2008&gt;?
|Iris Bhliantiúil Ollscoil na banraíonna Beal Fesiete
|
|https://bill.celt.dias.ie/vol4/displayObject.php?TreeID=7612
|-
|'''Teagasc na Gaeilge'''
|Iris
|1981-2010
|Iris Comhair na Múinteoirí Gaeilge (chríochnaigh le uimhir a 9 2010)
|
|
|-
|'''Teagmháil'''
|Iris Ghréasáin
|???
|Ceann des na céad Iris ghréasáin. Pléadh ealaíon
na cumarsáide agus eolaíocht na ríomhaireachta, Sholáthair foclóir ríomhaireachta
|
|I nGaeilge den chuid is mó
|-
|'''Teangadóir'''
|Iris
|?&lt;1953-60&gt;?
|Béal Feirste
|
|D'fhoilsigh Breandán Mac Aodha a chuid dánta ann
|-
|'''Tír na n-Óg'''
|Greanán
|1946-1979
|''Na Bráithre Críostaí''
|
|Bhíodh sé ar fáil in eindí le 'Our Boys' tháinig sé sna sála ar an Gadhael Óg
|-
|'''Tradrai'''
|Iris
|
|Iris Club na nÓg Cora Chaitlín, CLG Newmarket-on-Fergus,
|
|
|-
|'''Tuairisc'''
|Nuachtlitir
|?&lt;1970-'76
|Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Indreabhán, 5p
|
|'Bhí marna ag an gcruinniú inar toghadh coiste eagarthóireachta Thuairisc...' -Pobal 7 Samhain 1970. 'Ach tháinig cúpla irisí nua ar an saol le tamall agus chonaiceamar uimhir amháin de Tuairisc ina chrot nua – go maire sé – Pobal 17 iúil 1972
|-
|'''Tuairisceoir'''
|Nuachtán
|2013-'15&gt;
|Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht.
|
|
|-
|'''*[[Tuairisc.ie]]'''
|Nuachtán
|2014 - 2021
|Nuachtán Ghaeilge úr ar an idirlíon a maoiniú ag Foras na Gaeilge
|
|
|-
|'''Tuarascáil an Uachtaráin'''
|Irisleabhar
|
|“ 4 ag tógáil Ollscoil Dlúth-thaighde den chéad scoth”
Foilseachán taighde UCD
|
|
|-
|'''Tuarascáil Bhliantúil DKIT'''
|Irisleabhar
|2008
|Institúid teineolaíochta Dhún Dealagan
|
|https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171129005712/https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf |date=2017-11-29 }}
|-
|'''Tuarascáil Bhliantúil Teagasc'''
|Irisleabhar
|2007
|
|
|
|-
|'''Tuathal'''
|Iris
|2010-2013
|Iris Ghaeilge le Coláiste na Tríonóide- eagrán Nollag
I 2011, seans gur iris séasúrach é
|
|http://issuu.com/tuathal/docs/tuathal2.2012
|-
|'''Tús a’ Phota'''
|Iris
|1930
|Aguisín do Gearrbhaile' de thorradh na Laethannta Saoire)
|''Eric Mac Fhinn''
|Chló sé lena airgead féin é.
|-
|'''Ulaidh ag Aiseirighe'''
|Irisleabhar
|????
|Foilsithe ag Resurgent Ulster, Béal Feirste
|
|
|}

=== Gaeilge ⁊ Béarla ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ Gaeilge ⁊ Béarla
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''Ainm'''
|Iris
|1989-2018
|Iris ar logainmneacha -Bulletin of Ulster Placenames Soc.
|''Leon Ó Móracháin a bhunaigh''
|
|-
|'''An Aisling'''
|Iris
|1985 -1991?&gt;
|A journal of tradional studies.
|''Micheál Ó hAllmhuráin''
|Comhaltas CÉ Chiarraí Baile Thadhg
|-
|'''An Crann'''
|Iris
|1908-24&gt;?
|
|''Séamus de Craig''
|Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge.
|-
|'''An Choinneal'''
|Iris dé bhliaintiúil
|1959-2021&gt;
|Parish publication, Louisburgh. Longest parish bulletinin Ireland
|''Leon Ó Mórcháin a bhunaigh''
|Iris pharóiste Chluain Cearbán, Maigh Eo -'provide an insight into life in Kilgeever parish'.
|-
|'''An Chraobh-Ruadh'''
|sraith
|1895-1913&gt;?
|Seachtanán CnG
|
|irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde
|-
|'''[[An Claidheamh Soluis]]'''
|Nuachtán
|1899&gt;1917 / 1930-32
|CnG Bhéal Feriste / Árd-sgoil Ultach
|''Eoin Mac Néill -&gt;01 Pádraig Mac Piaras 03- 09''
|''Athraíodh an ainm go Fáinne an Lae ar feadh tréimhse agus ansin go Misneach arais go Fáinne an Lae agus thar nais dtín chéad ainm.''
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/an-claoimh-solais-september-1983.pdf An Claoímh Solais]'''
|nuachtán
|1983&gt;?
|Nuachtán Chumann BÁC 6 &amp; 8
|Cathal Hughes &amp; Martin Forsythe
|
|-
|'''An Connachtach / The Connachtman'''
|Iris
|1907-1908
|a bilingual journal devoted to the national revival. Áth Luain
|''Seán Mac Giollarnáith''
|''Níor mhair ach tamall gairid''
|-
|'''An Doras'''
|Nuachtán/mórbhilleog
|1996-1998
|Iris Mheirceánach faoin gCultur Gaelach 
|
|Níl rian de ann ach i liosta ar www.3.smo.uhi.ac.uk
|-
|'''An Droichead – ''the bridge'''''
|
|1985-89
|An Irish magazine from New York / A bilingual journal from Ireland
|
|Is cosúil go raibh dhá iris nó an ceann céanna faoin teideal céanna á dháiledh in oirthear Mheirceá
|-
|'''An Duibhneach'''
|
|?&lt;1971&gt;?
|Cumann Cearta sibhialta na Gaeltachta
|Breandán Mac Gearailt
|Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo.
|-
|'''An Féinics'''
|
|?&lt;1968-73&gt;?
|Comhairle na gCumann Gaeilge, Cumann na Gaeilge Nua Eabhrach
|Seán MacPotait  
Eag. Cúnta: Deasún Breathnach
|
|-
|'''An Fhearsaid'''
|nuachtlitir
|?&lt;1995&gt;?
|
|
|
|-
|'''An Fhuinneog Ghaelach'''
|Irirsán Ráithiúl
|2002-2021&gt;
|Nuachtlitir Cumann Gaeilge na hAstráile Teo.
|
|
|-
|'''An Focal'''
|
|
|Nuachtán Ollscoil Luimnigh. Roinnt colúin Ghaeilge ann
|
|
|-
|'''[[An Gaodhal]]'''
|Iriseán
|1881-1904&gt;
|Leabhar-aithris Míosamhal (Brooklyn, New York :
Nolan Bros. Steam Print, December, 1881.)
|''Micheál Ó Lócháin''
|tabhartha chum an teanga ghaedhilge a chosnadh agus a shaorthughadh agus chum féin-riaghla Chinidh na hÉireann
|-
|'''An Glór Poblachtach'''
|Irisleabhar
|2010
|Iris úr Shinn Féin  (le bheith ráithiúl)
|
|(bhí 500 síntús á lorg acu le go leanfadh siad leis)
|-
|'''An Leabharlann'''
|sraith
|1905-1909
|Irisleabhar cumann na Leabharlann
|
|
|-
|'''An Long / War Sheet'''
|Irisleabhar
|1922
|Warsheet No 1, foilsithe ag (IRA, BÁC)
|
|
|-
|'''An Múinteoir Náisiúnta'''
|
|?&lt;1960-64&gt;?
|Tír Teanga Ceol
|
|
|-
|'''An Náisiún / The Nation'''
|Páipéar
|1952
|
|
|
|-
|'''An Nuaidheacht'''
|sraith
|1980-'02&gt;?
|Newsletter of Conradh na Gaedhilge Washington
|
|
|-
|'''An Óige'''
|sraith
|1930&gt;?
|A bright bi-lingual monthly
|''Pádraig Ó Bróithe''
|Bunaithe ag an Eagarthóir
|-
|'''An Phoblacht/ Republican News'''
|Nuachtán
|
|Nuacht le dearcadh poblactánach
|
|
|-
|'''An Píobaire'''
|Iriseáinín
|1969-78 -'14
|Na Píobairí Uileann i mBÁC a d'eisigh
|
|Ó 1999&gt;14 i mBéarla
|-
|'''An Ráitheacháin'''
|
|1936&gt;?
|The Gaelic Quarterly Review,: Iris de chuifd an cumann lúthchleas Gael
|
|http://www.limerickcity.ie/media/1937%2003%20No%204.pdf{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|'''An Ridire'''
|
|?&lt;1974&gt;?
|Ceoltóirí an Daingean
|
|
|-
|'''An Saol Gaelach'''
|Iris
|?&lt;1919&gt;?
|Alt ar Thomas Mac Partland ann ar an 25 Eanáir 1919
|
|
|-
|'''An Sgiath – The Shield'''
|Sraith
|1907
|
|
|
|-
|'''An Smaointeóir / The thinker'''
|Irisleabhar
|1919 -1920_&gt;?
|Irisleabhar Oifigeamhail Connradh Na Gaeilge de'n Státa Nuaig Eabhraic
|
|Irisleabhar Ráithiúil
|-
|'''An t-Eagrán'''
|
|
|Nuachtán mhicléinn DIT i mBéarla ach Colúin Ghaeilge ann
|
|
|-
|'''An Teanga Bhinn'''
|nuachtlitir
|?&lt;1996&gt;?
|Eisithe ag An Cumann Gaelach 7 Glór na nGael, Port a Dúinín
|
|
|-
|'''An tOibrí Imdhála: The Distributive Worker'''
|
|1957&gt;?
|incorporated ‘The Drapers Assistant’ and An Saothraí Riartha
|
|
|-
|'''Ard na hÉireann'''
|Iris
|1904
|''An Irish Ireland Magazine -''
|''issued by an Craobh Colm-cille, Connradh na Gaedhilge Tulach-mór. Nodlaig, 1904.''
|
|-
|'''As na Nuachtán'''
|Iris Idirlíon
|?&lt;2014
|Ath-fhoilsiú ar altanna as na Nuachtáin a bhíonn
Ag plé an Ghaeilge
|''Gaelport.com C.NnaG''
|Ath bhunaithe fé scáth PEIG de chuid CnG
|-
|'''Banba'''
|Iris
|1901-06
|foilsithe ag Muintir Bhrúin agus Nualláin
|
|
|-
|'''Banba'''
|irisleabhar
|1921-22
|Gael Pub. &amp; Trading Society
|
|
|-
|'''Béaloideas,'''
|Irisleabhar
|1927-'01&gt;?
|The Journal of Folklore society of Ireland / Cumann Béaloideasa Éireann
|''Séamus Ó Duilearga''
|i nGaeilge den chuid is mó tríd go dtí na 70dí is ansin i mBéarla den chuid is mó ina dhiadh
|-
|'''Bean na hÉireann'''
|Iris
|1908-1911
|Iris Inghinidhe na hÉireann, ‘freedom for Our Nation and the
Complete removal of all disabilities to our sex
|''Maude Gone a bhunaigh''
|An chéad iris do Mhná in Éirinn.   Scríobh Caitlín Nic Gamhann alt ann.
|-
|'''[https://www.ucc.ie/en/anthropology/research/researchprojects/beascna/ Béascna]'''
|Irisleabhar
|2002-2017&gt;?
|Iris Bhéloideasa agus Eithneolaíochta Dept of folklore UCC
|
|''‘Béascna’ is one of only two scholarly journals in the Republic of Ireland publishing articles and reviews relating to Irish and European Folklore and Ethnology in general.''
|-
|'''Bliainiris'''
|sraith
|1982
|Cuman staire agus seandálaíochta Thuaisceart Mhaigh Eo
|
|
|-
|'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]'''
|Iris
|1795
|'Or The Gaelic Magazine' - Aistí, Amhráin is Gramadach.
|
|Clóite fé chúram na h-[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]]. Aon eagrán amháin a eisíodh. Aistriúcháín le [https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1047 Charlotte Brooke] ann
|-
|'''Cairde na Cruite'''
|Nuachtlitir
|1990-'10
|
|
|
|-
|'''Céim'''
|sraith
|1970&gt;?
|Coimisiún le rinicí Gaeilge
|
|
|-
|'''Ceol'''
|Sraith
|1963-86
|a journal of Irish music
|''Breandán Breathnach''
|
|-
|'''Ceol Tíre'''
|Billeog eolais
|1973&gt;?
|Cumann Cheol Tíre Éireann = Folk Music Society of Ireland
|
|BÁC
|-
|'''Channel'''
|iris liteartha
|2019&gt;
|Iris liteartha dírithe ar an “dúlra, imní an chomhshaoil, agus smaoineamh éiceolaíochta”.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/abhar-i-ngaeilge-a-lorg-ag-iris-liteartha-i-mbaile-atha-cliath/|teideal=Ábhar i nGaeilge á lorg ag iris liteartha i mBaile Átha Cliath|dáta=2023-06-01|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-05-29}}&lt;/ref&gt;
|[[Cassia Gaden Gilmartin]];
Eagarthóir Gaeilge: [[Simon Ó Faoláin]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://channelmag.org/about-channel/|teideal=About - Channel, Ireland's Environmentalist Literary Magazine|language=en|work=[[Channel]]|dátarochtana=2025-05-29}}&lt;/ref&gt;
|I mBéarla go príomha; beagán i nGaeilge ó 2020 i leith, taobh le haistriúcháin go Béarla. Lonnaithe i mBaile Átha Cliath.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|'''CNAG'''
|iris/nuachtlitir?
|1991- 1995
|Conradh Na Gaeilge 6 Sraid fhearcar BÁC 2 01757401-2 50p
|
|Eagrán 07 ‘93 táille 50p comóradh 100 bliain d e CnaG
|-
|'''Cogar'''
|Iris
|1964-69&gt;?
|The newsletter of Comhlachas Daonscoil
|
|
|-
|'''Comhaltas'''
|Bliain-iris
|
|Bliain-iris comhaltas Ceoltoirí Éireann
|''T.P. Ó Díomsaigh''
|
|-
|'''Comhaltas Ceoltóirí Éireann'''
|
|1976&gt;?
|'Comhdháil'
|
|
|-
|'''Corca Dhuibhne Beo / Mid and West Kerry Live'''
|Iriseán - agus ar líne
|2009-2026&gt;
|Corca Dhuibhne, Ciarraí
|''Lorcán Slataire agus Mossy''
|Ag freastal ar Phobal Iarthar agus Lár-Chiaraí. Cinntítear go bhfuil an oiread Gaeilge is atá Béarla san iris. Diúltaíonn  Foras na G. agus Údarás na G maoniú dóibh.
[https://www.westkerrylive.ie/ West kerry Live]
|-
|'''Craic'''
|Nuachtlitir
|1993&gt;?
|Nuachtlitir Comhaltas an Chreagáin (The very occassional newsleter of CC)
|
|Uimhir 2 Eanáir 1993
|-
|'''Cuisle na nGael'''
|Iris
|?&lt;1985 -94&gt;?
|Iris Bhliaintiúl Chraobh an Iúir / The Journal of the Newry Branch Gaelic League
|
|
|-
|'''Dál gCais'''
|Iris
|1972-93
|The Journal of Clare
|''Séamus Mac Dhaibhéid''
|
|-
|'''Duillí Éireann (Irish Pages)'''
|Iriseán Dé bhliantiúl
|
|Iris scríbhneoireachta comhaimseartha – “ An teagrán Gaeilge dha theangach.
|
|foilsithe i mBéal Feriste?
|-
|'''Dála Gaedhal'''
|billeog 
|1957 &gt;?
|Clann na Gaedhealtachta a d’fhoilsigh
|
|Clólann Juverna Teo., 4 thrácht (quote) as rosc agus eile agus torthaí chrannchur Taisge Éireann Sráid Árann Thoir BÁC, guthán sealadach 46956, An árd sgoil, sráid Duibhis, Béal Feirst,  guthán 22210
|-
|'''Eagar'''
|Ráitheachán
|1950?
|Ráitheachán dhátheangach CnG
|''Anraoi Ó Liatháin''
|'Rosc' an teideal nuair a tiontaíodh ina coicíseán é
|-
|'''[[Éigse (iriseán)|Éigse]]'''
|iriseán
|1939&gt;?2006&gt;?
|a journal of Irish studies, Index to volumes 1-30 –
Leabharlann na hÉireann
|''Colm Ó Lochlainn''
|''/ Published (with the aid of the Adam Boyd Simpson Bequest) for the National University of Ireland''
|-
|'''Éigse Cheol Tíre'''
|
|
|
|
|Brún agus Ó Nualláin Teo.
|-
|'''Éire ag na Náisiúin Aontaithe'''
'''Ireland at the United Nations,'''
|Sraith leabhair
|?&lt;1957-1962&gt;?
|
|
|
|-
|'''Éire-The (Irish) Nation'''
|Nuachtán
|1923-24
|Den chuid is mó i mBéarla le roinnt i nGaeilge
|
|
|-
|'''Éire go Brágh'''
|iriseán
|
|A Monthly Bilingual Magazine for the Preservation and
Promotion of the Language, Industries, Music, Art and Literature
|
|
|-
|'''Éiriu'''
|sraith
|1904-07
|School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann
|
|Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann.
|-
|'''[[Fáinne an Lae 1898-1900|Fáinne an Lae]]'''
|Nuachtán
|1898-00 &amp;1918-20
|Páipéar reachtmhaine dá theangach chum Gaedhilge
do chur ar aghaidh. CnaG BÁC,
|''https://www.coislife.ie/product/fainne-an-lae-agus-an-athbheochan-1898-1900/?attribute_pa_cludach=bog''
|''Súadh é isteach sa Chlaidheamh Soluis nuair a theip ar chúrsaí airgeadais an iris seo''
|-
|'''Féile Zozimus'''
|sraith
|1992-94
|Curtha i gcló ag Gaelinn
|
|
|-
|'''Fianna'''
|Nuachtán
|1915-1916&gt;?
|Míosúil – roinnt gaeilge ann
|
|Fianna publishing Co.
|-
|'''Forbairt'''
|Iris nuachta
|?&lt;2007&gt;?
|Comhairle Chontae Dhún na nGall, Rannóg pobail, fiontar
Agus seirbhísí cultúrtha
|
|
|-
|'''Gaedelica'''
|Iris
|1912-13
|Tomás Ó Rathile
|
|
|-
|'''Glór Don Phobail'''
|Iris
|?&lt;2007&gt;?
|Pobal le Chéile Teo. Ag obair ar son forbairt Pobail Chloich
Cheann Fhaola, gort a choirce
|
|
|-
|'''Glór Inse Bán'''
|sraith
|?&lt;1971 – 1979&gt;?
|Coiste Ghlór na nGael – Templeglantine (Teampall an Ghleanntáin?)
|
|Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis
|-
|'''Glór Lurgain'''
|Nuachtlitir
|?&lt;1945&gt;?
|Eisithe sa Lurgain
|
|www.pobailcl.com
|-
|'''*Gníomhaithe Spriocanna Domhanda/Global Goal Getters'''
|Irish lín agus Clóite
|2021&gt;
|Iris  lán le dánta, ealaion agus físeán daltaí bunscoile ar théama spriocanna na Náisiúin Aontaithe. Iontrálacha sa chomórtas atá sna  míreanna. 4 chinn in aghaidh na bliana.Clóitear an ceathrú ceann i Mí Aibreáin le míreanna na mbuaiteoirí.
|
|An Roinn Gnóthaí Eachtracha
Mura gcuirtear aon ní chucu i nGaeilge ní bhíonn aon Ghaeilge san iris.Aaistrítear an Ghaeilge ar mhaithe leis na Neamh-Ghaeilgeoirí..
|-
|'''Guth agus Tuairim'''
|sraith
|?&lt;1980&gt;?
|[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of
Community and Comprehensive Schools.
|
|
|-
|'''Guth na nGaedhael'''
|Iris
|1904-1938&gt;?
|Míosagán dhátheangach CnG Londan
|
|''being an half-yearly bi-lingual magazine published by the Gaelic League of London, and containing the programme of the Irish Musical Festival at the Queen's Hall on St. Patrick's Day.''
|-
|'''Guth Ó Thuaidh'''
|Iris
|2008 -'14&gt;?
|Nuachtlitir Chumann Chultúrtha Mhic Reachtain,
Béal Feirste Ag sprageadh na Gaeilge i mBéal Feriste
|
|
|-
|'''Inis Fáil'''
|
|1904&gt;10?
|&quot;A magazine for the Irish in London.&quot; Published to maintain
A sympathetic contact between Irishmen living abroad”
|
|London Branch of the Gaelic League], 1904-1910&gt;
|-
|'''Inis Magazine'''
|Iriseán
|&lt;2003-'17&gt;
|Iris Children's books Ireland a phléann is a dhéanann
léirmheastoireachta ar leabhair leanaí na hÉireann i mBéarla is i nGaeilge
|
|
|-
|'''[https://republicanarchive.com/2024/09/15/iris-magazine/ Iris]'''
|iriseán
|1981 - 2015
|'The republican Magazine
|
|IRIS was an English and Irish language magazine which focuses on Irish republicanism, Irish politics, current affairs, history and foreign affairs. 
|-
|'''Iris Iar Chonnacht'''
|Iris
|1970
|Iris chun gael na cathrach a mhealladh siar chun lonnú in iarthar Chonnacht.
|''Seosamh Ó Cuaig, Des Fennel''
|
|-
|'''Iris Na Gaeilge'''
|Iris
|2001- '11
|Iris Dé-bhliaintiúl Coláiste na nGael (Britan's Irish Language Network)
|
|http://www.colaiste-na-ngael.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214124044/http://www.colaiste-na-ngael.com/ |date=2022-02-14 }}
|-
|'''Irish Pages – Duillí Éireann'''
|sraith
|2002-'14&gt;
|
|
|
|-
|'''Iris na Mara'''
|Iris
|2002-'06 2014&gt;
|Maritime Institute of Ireland, Dún Laoghaoire
|
|
|-
|'''Iris na Nodlag'''
|Bliainiris
|1945&gt;?
|Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; The Irish Junior Red Cross.
|''Leslie De Barra a bhunaigh''
|Bean céile Tom Barry an Poblachtánach
|-
|'''Iris Teoin/ Wolfe Tone annual'''
|Bliainiris
|1932-'54
|
|''Brian Ó hUigín''
|
|-
|'''Irisleabhar na bhFiann'''
|Irisleabhar?
|1964
|Fianna Éireann
|
|
|-
|'''Irisleabhar Ceilteach'''
|Irisleabhar
|1952-54
|Irish Society Cambridge, Toronto Tír, Teang Ceol
|''Iain Mac Aoidh, Pádraig Ó Broin''
|
|-
|'''Irisleabhar Mhuineacháin,'''
|Irisleabhar
|1976 -83&gt;?
|An Cumann Gaelach, Iris chraobh Mhuighneachán de CnG
|
|
|-
|'''[[Irisleabhar na Gaedhilge]] / The Gaelic journal'''
|Irisleabhar
|1882 -1909
|Exclusively devoted to the preservation and cultivation
Of the Irish language
|''Osborne Bergin''
''Eoghan Ó Gramhnaigh''
|Ghlac CnG seilbh ar an Irisleabhar i 1894 tar
éis do bhaill as Aontacht Na Gaeilge agus CnaG é a bhunú in 1893. Scríobh Páraic Mac Piarais, Eoin Mac Néill agus Peadar Ó Laoghaire

[http://irisleabharnagaedhilge.fng.ie/index.php?irisleabhair_function=1&amp;irisleabhair_file=IG01-3 téacsanna ar líne]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|'''Iris na Nodlag'''
|
|1944&gt;?
|Ógraidh Croise Deirge na hÉireann;
|''Máire Ní Mhurchuadha''
|
|-
|'''Iris Drong Átha Cliath'''
|
|1939-.
|National Association of the Old I.R.A. 1886-1963
|''Oscar Traynor''
|
|-
|'''Laochra Léinn'''
|Iris
|1992 &gt;?
|Bróisiúr Mheánscoil Feirste – anscoilbhliain 1991-1992
|
|bunaíodh an choláise i 1991
|-
|'''Leaves – Billeoga'''
|
|1938&gt;?
|“Politics, Literary, Irish, Ireland, Monthly . [1 Eanáir - 2 Feabhra]
|Louis N. le Roux
|foilsithe Michaelmas i mBÁC
I mBéarla dar le Marsh's Library ach altanna ar an nGaeilge agus i nGaeilge in imleabhar a h1 uimhir a h1. Im. 1 uimh 2 ar díol ag https://www.abebooks.com/Leaves-Billeoga-Political-Literary-Irish-Ireland-Monthly/30547596652/bd 
|-
|'''Ná Bac Leis'''
|Páipéar
|1921
|Clóite 'Internment Camp, Ballykinlar'. 3 h-eagrán,
Alt amháin i nGaeilge i ngach eagrán
|
|
|-
|'''Newsletter of the School of Celtic Studies'''
|
|1987-96
|'Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh'
|
|
|-
|'''Nuachtlitir An Droichead'''
|nuachtlitir
|?&lt;1998&gt;?
|Béal Feirste
|
|
|-
|'''Nuacht Leabharlann Náisiúnta NA hÉireann'''
|
|1999-&gt;?
|BÁC leantar mar NLI NEWS
|
|
|-
|'''Nuacht SMI'''
|
|
|
|
|
|-
|'''Oideas'''
|Iris
|1968&gt;?
|Ráiteachán Roinn Oideachais
|
|
|-
|'''Ríocht na Midhe'''
|Sraith
|1955&gt;?
|records of Meath Archaeological and Historical Society.
|
|
|-
|'''Rosc (Dhá theangach)'''
|Iris
|1951 – 1982&gt;?
|Iris Dhá theangach Chonradh Na Gaeilge CnaG 20p
|''Pádraig Ó Fearaíl''
|Lean seo i ndiaidh 'Eagar' IMLeabhar 30 Uimh.5 Nollaig 1981 / Eanáir 1982
|-
|'''Samhain'''
|Iriseán
|1901-17&gt;?
|Iris WBYeats
|''W.B. Yeats''
|[Cúirtéis clódóir] Foilsithe in éindí leis an Irish Week?????????
|-
|'''Scéal (irisleabhar)'''
|Irisleabhar
|2011-'15&gt;
|Journal of Coláiste na nGael, Britan.
|''Scéal acts as our campaign briefing document''
| ''lean seo 'Iris Na Gaelige''' 
''A5, 12 leathanach, 4 uair sa bhliain, 90% as Béarla''
|-
|'''Scéala'''
|sraith
|197?&gt;
|Comhaltas Ceoltóirí Éireann – craobh Ardscoil Rís
|
|'''Gló G' dar le Tais.CDÉ.'' 
''Scríobh Úna Uí Dhíosca ann''
|-
|'''Scéalta (Dromahair)'''
|Nuachtán
|2015&gt;
|Ráiteachán i mBéarlaach colún Ghaeilge ann.
|
|
|-
|'''Scéal chatha Luimnighe'''
|Irisleabhar
|1922/3?
|Limerick War News
|
|
|-
|'''Scéala Éigse Éireann'''
|Iris
|?&lt;2008&gt;?
|Iris Poetry Ireland formhór i mBéarla
|
|
|-
|'''Scéilíní'''
|Iris
|?&lt;2009&gt;?
|Nuachtlitir Dhátheangach choláiste Oriall
|
|
|-
|'''Sean Óglach'''
|Irisleabhar
|
|Official organ of the National association of Old Irish republican Army
|
|
|-
|'''Sinsear'''
|irisleabhar
|1979 -2019
|''The Folklore Journal', Roinn Bhéaloidas Éireann, An Coláiste Ollscoile''
|
|An 10ú hEagrán 2019 – 9= 2005. níor foilsíodh aon cheann idir 1984-89
|-
|'''Spaoi'''
|Greannán
|
|Education magazine for 1st and 2nd class
|
|Folens
|-
|'''[[Splonk]]'''
|Ríomhiris	
|2019&gt;
|Iris dátheangach [[Splancfhicsean|splancfhicsin]]
|Príomheagarthóir: [[Nuala Ní Chonchúir]]
|[https://www.splonk.ie Splonk.ie]
Ar sos ó 2024 i leith
|-
|'''Sult'''
|Irisleabhar
|1961
|Coláiste Oiliúna Naomh Pádraig ??????? Folens??????????
|
|
|-
|'''[[TEANGA]]'''
|irisleabhar
|1979—
|[[Cumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn]] IRAAL
|
|
|-
|'''Teangeolas'''
|Iris
|1974-'01
|Iris débhliantiúil Institiúd Teangeolaíochta Éireann
|
|''Bhí an chéad eagrán i nGaeilge agus dhá- theangach as sin amach ?????????''
|-
|'''Teoiric'''
|Iris
|1971 - 1980&gt;?
|Theoretical Journal of the Republican Movement. ''&quot;without theory there is no movement&quot;''
|
|15p https://www.leftarchive.ie/document/2109/#comments
|-
|'''The Gaelic Voice'''
|Iris
|1990
|Béal Feirste
|
|
|-
|'''The Irish People / An Choismhuintir'''
|Irisleabhar
|1973
|Republican movement Ireland a chur i gcló
|
|
|-
|'''The Standard – An t-Iolar'''
|Irisleabhar
|&lt;?1950?&gt;
|Catholic Journal
|''Peadar? Kirby''
|Bhí Paddy Kavanagh ag scríobh ann. 
''Ghlaodhtí 'The Caholic Standard' mar leasainm air''
|-
|'''The Star / An Reult'''
|Nuachtán
|1929 &gt;?
|&quot;A national weekly devoted to politics, economics &amp; social
Affairs.&quot;review.&quot; - míosagain ó 1930 ar aghaidh
|
|Baint ag cumann na nGaedhael leis
|-
|'''The United Irishman'''
|Nuachtán
|1899-1906
|National weekly review
|
|
|-
|'''The United Irishman'''
|Nuachtán
|1932-1933
|Foilsicheán de chuid Cumann na nGaedheal – Foilsithe ag 'The Star'
|
|
|-
|'''Tomhas na Teanga'''
|Sraith alt
|2002 – 2010
|Tomhas na Teanga is a series of articles appearing in
The National Hibernian Digest,
|Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton
|http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm
|-
|'''Treoir'''
|Iris
|1968&gt;'14
|Iris Chomhaltas Ceoltóiri Éireann
|
|
|-
|'''Uladh'''
|Iris
|1904-1905
|a literary &amp; critical magazine.
|
|
|-
|'''United Irishman'''
|Nuachtán
|1933 – 1936
|Ainm nua 'the united Irishman' de chuid Cumann na nGaedheal
|
|http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/index.htm
|}

== Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla)
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''[https://anpáipéar.ie/2025/10/aiteachcueir-irisin-nua-de-chuid-aerachaiteachgaelach/ Aiteach / Cuèir]'''
|Iriseán
|2025
|Irisí a dó Aerach Aireach Gaelach.  don phobal Aiteach-Cuèir ar dhá thaobh de Shruth na Maoille.
|Stiofán Ó Briain
|Conall Ó Duibhir an dearthóir.  Maoinithe ag Colm Cille.
d'eisigh an dream céanna 'An Gairdín'  an bhliain roimhe.
|-
|'''Am Foran'''
|nuachtlitir
|?&lt;2013&gt;?
|The Gaelic council of Nova Scotia newsletter
|
|Gaidhlig den chuid is mó
|-
|'''An Deo-Ghréine'''
|
|
|
|
|
|-
|'''An Gaidheal'''
|
|1923-49&gt;?33
|The official magazine of An Comunn Gaidhealach
|
|
|-
|'''Cothrom'''
|
|
|
|
|
|-
|'''Duillí ''(Journal of contemporary writing)'''''
|
|&lt;?2013?&gt;
|
|
|
|-
|'''Fear na Ceilidh'''
|
|
|
|
|
|-
|'''Gailig'''
|Iriseán
|1928-30
|Galaic na hAlban Cape Breton
|
|
|-
|'''Guth na Bliadhna / ''the voice of the year'''''
|Irisean
|1904-1925
|The monthly magazine of An Chonradh Gaidhealach
|
|
|-
|'''[[Mac-Talla (iris)|Mac-Talla]]'''
|Iris
|?&lt;1892-&gt;?
|Galaic na halban?? Sidni??
|''Alaisdair Mac Labhrainn''
|Eneas MacKay Alaisdair Mac Labhrainn
|}

== Ilteangach ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ Ilteangach
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''An tEurópach'''
|irisleabhar
|1899-1900
|Irisleabhar ilteangach na heorapa – Éigse Ghaeilge
Choláiste na tríonóide a bhí ina mbun
|''Conall Cearnach, Patrick O Brien''
|'Ní bheidh slighe againn do Shacs-bheurla ann... Is beag is fiú cláirseach aon sreangan agus is beag is fiú sgoláire aon-teangain’  - Cuir i láthair na h-irise dar leis an alt 
in Comhar Iml. 39 Uimh. 4 le hAisling Ní Dhonnchadha
|-
|'''An Macaomh'''
|Iris
|1909-1913
|Iris trí theangach scoil éanna Gaeilge Béarla Fraincis, drámaí filíocht 7rl
|Pádraig Mac Piarais
|4 h-eagrán
|-
|'''An Sgolaire'''
|Nuachtán sheachtainiúil
|?&lt;1913&gt;?
|Nuachtán trí theangach (G,B, F)de chuid daltaí Scoil Naomh
Éanna. Clóadh 50 cinn agus dioladh ar 1p an ceann iad.
|
|
|-
|[[Carn (iris)|Carn]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228181545/https://www.celticleague.net/carn/ |date=2021-02-28 }}
|Iris
|1973-2014&gt;
|Iris ráithiúl an Chonradh Cheilteach /Celtic League i 7 dteanga
|
|''A Link between the Celtic Nations'''
https://www.celticleague.net/carn/
|-
|'''Fianna'''
|Iris
|1911- 1913&gt;?
|Iris i mBéarla agus Spáinis do Ghael na hArgaintíne
|
|
|-
|'''Glór don Phobal'''
|Iris
|2002 -2007&gt;?
|Ag obair ar son Forbairt Pobail [[Cloch Cheann Fhaola|Chloch Cheann Fhaola]] -
Iriseán Pobail le Chéile, Leitir Cheanann. An é seo Glór don Pobail?
|
|
|-
|'''Hunmanitas'''
|Iris
|1930-1931
|i nGaeilge, Béarla, Fraincís scata Gaeilgeoir i mBÁC (muintir Humanitas) a bhunaigh é.
|''Tomás Ó Cléirigh''
|
|-
|'''Irisleabhar Hibernia'''
|
|1938&gt;56&gt;?
|I nGaeilge, Béarla agus i bhFraincís na hEilvéise
|
|Déanta i bhFribourg
|-
|'''Na Feadánaigh'''
|sraith
|1963
|The whistle Players' (i mBreatanais atá seo)
|''Breandán Breathnach''
|
|-
|'''Scéala Scoile'''
|Iris
|?2000-2017&gt;
|Iris séasúrach Shruth na Gaeilge, Cláiste Chaitríona Ard Mhaca
|
|Eagrán 30 Nollag 2016
|}

== Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''An Teanga Bheo'''
|
|
|Colún san Irish Times
|
|
|-
|'''Billeog'''
|
|
|Leathanch Altanna Gaeilge an Irish Times
|''Pól Ó Muirí''
|
|-
|'''[[The Echo]]'''?
|nuachtán
|?
|?
|?
|
|-
|'''Liatroim Ag Labhairt'''
|Leathanach míosúil
|2015-2016&gt;
|Leathanach de cheithre ghné alt Cainteoir na míosa,
Colún na staire, seanfhocail,
|''Proin Ó Duigneáin''
|
|-
|'''The Soverign Independent /An Saorfhlaitheas'''
|Nuachtán
|?2012 &gt;2015?
|Teoiricí Comhcheilge is a dtionchar ar Éirinn.
An t-eagrán deireanach ag scríobh an teideal in nGaeilge freisin, leathanach cúil i nGaeilge
|''á chruthú i dTuaisceart Liatroma''
|
|-
|'''Tomhas na Teanga'''
|Sraith alt
|2002 – 2010
|Tomhas na Teanga is a series of articles appearing
In the National Hibernian Digest,
|''Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton''
|http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm
|-
|'''Treibh'''
|
|
|Altanna Gaeilge ón Irish Times
|''Pól Ó Muirí''
|www.irishtimes.com/culture/treibh
|-
|'''[[Wings]]'''
|Iris
|? – 2026&gt;
|Colún rialta le [[Fearghas Mac Lochlainn]] faoin teideal &quot;Ainmneacha Éanlaith Éireann&quot;
|
|[https://birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/ birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/]
|-
|'''Derry people, Peoples press, Connacht press, Connacht sentinel'''
|
|
|Bhí siad seo ag gacadh leis an deontas de €28 sa
Tseachtain chun ábhar Gaeilge áitiúl a chuir ar fáil
|
|
|}

== Teideal Gaeilge, altanna Béarla ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ Teideal Gaeilge, altanna Béarla
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''Ag Déanamh Ceoil'''
|Irisleabhar
|
|52 fonn ceoil le húsáid i mbun múine.
|''Comhaltas Ceoltóirí na hÉireann''
|
|-
|'''Ainriail'''
|
|1975 - 1987
|A Belfast Anarchist Monthly
|
|7 n-eagrán ar fad https://irishanarchisthistory.wordpress.com/2012/12/15/ainriail-belfast-no-1-1985/
|-
|'''Ainriail'''
|
|1995-1996
|An Irish Anarchist Monthly
|
|Eagrán a 6 1996 50p   https://www.leftarchive.ie/publication/27/
|-
|'''AISÉIRÍ'''
|nuachtán
|?&lt;1967&gt;? Uimh. 5 1ml 24
|Saor Gaelach Críostúil! 6D
|
|Nuachtán an páirtí polaitiúl [[Ailtirí na hAiséirí]], - corporatism / fascism
|-
|'''An Bárr Buadh'''
|Irisleabhar
|1943&gt;
|Míosagáin, a monthly journal devoted to the activities
and general welfare of the members of First Division the Southern Command and the L.D.F. ...
|
|
|-
|'''An Camchéachta / The Starry Plough'''
|
|1975-2009&gt;?
|The theoretical Magazine of the Republican Struggle - 8p
|
|Iris an IRSP a scoilt ó Shinn Féin
|-
|'''An Cosantóir'''
|Iris
|?&lt;1947&gt;?
|The Defence Forces Magazine
|
|
|-
|'''An Eochair'''
|Iris
|1973 -1977
|A Bulletin of the Irish Republican Movement, Long Kesh
|
|https://www.leftarchive.ie/publication/2841/
|-
|'''An Fianach'''
'''''The Fenian'''''
|nuachtán
|1952&gt; 
|Ireland's aspiration is for Unbounded Nationality
|
|
|-
|'''An Fiolar'''
|Iris
|1930&gt;158&gt;?
|Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile)
|
|
|-
|'''An Focal'''
|Iris
|?&lt;2012&gt;?
|Irish Mhiic Léinn Ollscoil Luimnifgh
|
|
|-
|'''An Gael'''
|sraith
|1985
|Irish Arts Centre New York
|
|
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-ghuth-18-november-1978.pdf An Ghuth]'''
|iris
|1978-1979
|The voice of Sinn Féin. (dún na nGall)
|
|
|-
|'''An Glór'''
|sraith
|?&lt;1943-55&gt;?
|The voice of the Guild of Irish Journalists
|''Riobard A. Bramham.''
|
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/an-glor-1-jan-2007.pdf An Glor]'''
|iris
|2007
|Newsheet of Belfast Republican Socialist Youth Movement 
|
|
|-
|'''An Glór Gafa'''
|ráiteachán
|1989-92
|'the captive voice” iris cimí poblachtach i H-block 26 cinn ar fad
|''Brian Campbell / Mícheál Mac Giolla Gunna''
|Clóite agus dáilte ag Sinn Féin i mBéal Feriste
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-guth-august-1972.pdf An Guth]
|iris
|1972-1973
|Arna eisiúna ag cumann Brian Ó Diollúin, Sinn Féin Corcaigh
|
|
|-
|'''An Réabhlóid'''
|
|1984-1992
|Journal of People's Democracy
|
|foilsithe ag an ngluaiseacht People's Demcracy
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/06/an-pobal-eirithe-spring-1991-1.pdf An Pobal Éirithe] - The rRsen People
|Iris
|?&lt;1989 -1991&gt;?
|The Magazine of The Irish in Britain representation Group
|
|alt amháin i nGaeilge ag Pádraig Ó Conchúir in Uimh. a 5
|-
|'''[[An Phoblacht]] / Republican News'''
|Nuachtán
|19??-2015&gt;
|Nuachtán e chuid Shinn Féin
|
|
|-
|'''An Phoblacht'''
|Iriseán
|2019-2020&gt;
|Iriseán treasbhliantúil Shinn Féin £5 £4
|
|
|-
|'''An Saorstát / The Free state'''
|Nuachtán
|
|Seachtanán i mBéarla ar
|
|
|-
|'''An Saoghal Gaedhealach'''
|Iris/Nuachtán
|?&lt;1918-1919&gt;?
|
|''Ua hÉigeartaigh''
|
|-
|'''An Saoghal Gaedhealach'''
|Irisleabhar
|1950&gt;?
|The Vocational Education Bulletin Supplement
|''foilsithe i Loch Garman''
|
|-
|'''An Scéal'''
|Nuachtlitir
|2006-'10
|the newsletter of the Irish community in Scotland
|''riomhlitir ar fáil i gcóip crua ó leabharlanna i nGlaschú''
|
|-
|'''An Seanachaidhe /The Milesian'''
|
|1893-18?
|lámhscríofa ag Árt Ó Gríofa – idir láimhe ag an Celtic Literary Society
|''Liam Ó Maolruanaidh - William Rooney''
|
|-
|'''An Solas'''
|Iris
|?&lt;1965&gt;?
|The Monthly Magazine of The Irish Comunist Group - Oct 19065
The Monthly Magazine for Irish Workers - Nov 1965
|
|
|-
|'''An Solas'''
|Iris
|2004- 2006
|
|
|https://www.leftarchive.ie/document/318/
|-
|'''An Spréach'''
|Iris
|2018 - &gt;2020
|Indpendent non-profit Socialist Rpubicanmagazine.  £2.50 €3.00. [leantar leis ar FB.]
|
|https://www.lasairdhearg.com/anspreach/  Seacht n-Iris ar fad
|-
|'''An Taisce'''
|Iris
|1975 - &gt;?
|Ireland's Consevation Journal
|
|
|-
|'''The Standard / An tIolar'''
|seachtanán
|
|
|''Peadar Kirby''
|
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/21349-an-to-no1.pdf An tÓglach]'''
|Quarterly Journal
|1918-22 
1967 - 1970
|“The official organ of the Irish Volunteers” .
|''(cinn eile ann leis Pierce Beaslaí)''
|''D'fhostaigh an t-airm Seán Ó Conchubhair chun cuidiú leo i gcúrsaí poiblíochta agus chun an iris a thabhairt amach''
|-
|'''An tÉireannach'''
|Iris
|1985?&gt;88?
|Iris an 'Irish Association' i bParás - 
Iris cultúrtha a plé litriocht, ealaín 7rl, 
Dhá nó trí chinn sa bhliain. Corr-alt i nGaeilge
Agallamh déanta le Becket.
|''Dave Conachtan''
|Scríbhneoir eile a b'í Sylvua Hotinger
Imircigh oillte as Éire a bhí san IA. Níor chláraigh siad a gcumann sa bhFrainc de reéir an dlí ach d'oscail siad Beár Éireannach i bParás agus bhíodh ranganna Gaeilge, Ceol Gaelach 7rl á n-eagrú acu.
|-
|'''An t-Éireannach Aontuighthe'''
|Iriseán
|1948
|The United Irishman: the voice of Irish republincanism
|
|
|-
|'''Ár n-Éire / Old'''
|
|1919-1923
|New Ireland publishing – weekly review
|
|
|-
|'''Beltaine'''
|Iris
|&lt;1901&gt;?
|I mBéarla den chuid is mó
|''W.B.Yeats''
|''Thug pé brabús do CnG''
|-
|'''Biatas'''
|Iris
|1966-&gt;?
|The Tillage Farmer
|
|
|-
|'''Bullán'''
|Irisleabhar
|1994&gt;?
|An Irish studies journal
|
|''Willow Press, Oxford''
|-
|'''Cara'''
|Iris
|?&lt;2014&gt;
|Iris do phaisinéirí eitleáin Air Lingus
|
|
|-
|'''Cáirdeas'''
|Iris
|?&lt;1941&gt;?
|Journal of the Gaelic Christian Fellowship.
|
|
|-
|'''Cath Maige Mucrama'''
|
|?&lt;1975&gt;?
|Imleabhar 50 d'imleabhar an chumain sin
|
|
|-
|'''Céim'''
|Iris
|1972 -'15&gt;?
|Iris Oifigiúl An choimisiún le Rincí Gaelacha (dé-bhliantúil)
|
|
|-
|'''Cogar'''
|Iris
|1974
|Iris Chomhaltas Ceoltóirí Éireann
|
|http://homepage.tinet.ie/~cuisle1/cuisle.htm
|-
|'''Cuisle'''
|Iris
|2011
|The voice of the Members (Fianna Fáil)
|
|
|-
|'''Dúchas'''
|nuachtlitir
|1972-79
|Scríobh Mac durcá?? agus Ó Murchú ann
|
|Irish American Cultural Institute. St. Paul Minnesota
|-
|'''Dúiche Néill'''
|tréimhsechán
|1986-96&gt;?
|“Tréimhseacháin léannta” áitiúl
|
|Scríobh Proinsias Ó Conluain ann go minic
|-
|'''Eile'''
|Iris
|2013 &gt; 2021
|Iris don Aerach,
|Scot de Buitléir
|
|-
|'''Éire 19'''
|Irisleabhar
|1977
|University of Florida],
|
|
|-
|'''Éire'''
|Nuachtán
|1923 Ean- Bealtaine
|Seachtainiúl
|Countess Markievicz
|Clóadh i nGas Chú na hAlban chun theacht i dtír ar chinnsearacht Stát le linn an chogadh Catharga. Tháinig seo i ndiaidh 'Poblacht na hÉireann'. 
|-
|[https://republicanarchive.com/category/1940s/ '''Éireannach Aontuighthe''']
|Iriseán
|1948- 1964&gt;?
|The United Irishman - &quot;The Voice of Irish Republicanism&quot;
|
|[https://catalogue.nli.ie/Search/Results?lookfor=Éireannach+Aontuighthe&amp;type=AllFields Vol. 2 No. 3 1949] 
Leantar leis an dteideal seo go dtí 1951 agus i 1952 cuirtear an teideal béarla chun tosaigh leis an ceann Gaeilge i ribín agus an nath 'Is í an Phoblacht ár gcuspóir&quot;  thíos fé.
|-
|'''Éire  Ireland'''
|Irisleabhar
|1949 – 1973
|Iris sheachtainiúl Na Roinne gnóthaí Eachtaracha = Ireland: Weekly etc
|
|Leantar é le Ireland Today
|-
|'''Éire-Ireland'''
|Irisleabhar
|1914-16&gt;1918-22
|&lt;nowiki&gt;http://www.corkpastandpresent.ie/localstudies/newspaperlist/a-g/&lt;/nowiki&gt;
|
|
|-
|'''Éire-Ireland'''
|Irisleabhar
|1966&gt; 1995-?
|a journal of Irish studies
|
|The Irish American Cultural Institute, St Paul, Minesota
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/12/eire-nua-1971.pdf Éire Nua]'''
|Iris
|1971, 1972.
'74, '80. '90 &amp; 2000
|the social and economic programme of Sinn Féin. 
|
|Feabhra 1980 - “Irislitir makes it’s reappearance with this issue. Two copies will be sent to each cumann and they should be passed around for members to read and study.”
[https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000852528 LNÉ]
|-
|'''[https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ Eolas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250925125902/https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ |date=2025-09-25 }}'''
|Iris
|1973 - 1975
|International Newsletter of the Irish republican Movement
|Seán Ó Cionnaith?
|Eolas was the International Newsletter of Official Sinn Fein in the 1970s.
|-
|'''Fianna'''
|
|1910/15?
|Clóite san Airgintín 
|''Pádraig Mac Mághnais''
|
|-
|'''Fianna Fáil'''
|Irisleabhar
|1914
|THE IRISH ARMY
A Journal for Millitant Ireland
|Terrence McSwiney
|
|-
|'''Focalín'''
|Iris
|1978
|(“A wee word” for the odd reader of CLR who does not understand the First Language) 
|
|
|-
|'''Forgnán'''
|iris
|?&lt;1962 &gt;?
|Journal of the Building Centre Dublin
|
|vol 1 No. 5 May 1962
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/fuascailt-july_august-1996.pdf Fuascailt]'''
|iris
|1996-2006&gt;?
|Irish Political Prisoners campaign
|
|
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/glor-uladh-may-1955.pdf '''Glor Uladh''']
|iris
|1955
|&quot; The Voice of the Republican North&quot;
|
|6 heagrán atá sa gcód ag The digital Republican archive.
|-
|'''[[Guth agus Tuairim|Guth ⁊ Tuaraim]]'''
|nuacht iris
|1979 - 1984
|Iris mhíosúil áitiúil ó thús na 1980idí a bhaineann le hiarthuaisceart Dhún na nGall. Gaeilge sa chéad eagrán ach ní ina dhiadh sin.
|
|http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm?page=0
|-
|'''Inbhear'''
|sraith
|?&lt;2010&gt;?
|Journal of Irish music and dance
|''Niall Keegan''
|
|-
|'''Inis Fáil'''
|Iris
|1925&gt;?
|Bulletin de la Ligue pour l'Indépendance de l'Irlande.
|
|
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/iris-no-12-1988.pdf Iris]'''
|iris
|?&lt;1988 -91&gt;?
|The Republican Magazine
|
|November 1988 - Number 12
May 1991 -  Number 16
|-
|'''IRIS'''
|Iris
|1981–1993, 2005–2019
|Gnóthaí Eachtracha, Bureau d’Affaires Etrangéres
|
|Imeartas focal a bhí sa teideal a dtánaig ó ‘Irish Republican Information Service” - dé-bhliatúil.
|-
|'''Iris An Airm'''
|Nuachtán
|1922&gt;?
|Foilsithe I mBÁC go Laethúil seachas an Satharn
|
|
|-
|'''Iris An Gharda,'''
|
|1969/1970
|
|
|&lt;nowiki&gt;http://www.policehistory.utvinternet.com/irisang.html&lt;/nowiki&gt;
|-
|'''Iris Bheag'''
|Nuachlitir
|1987-1994?
|the intention of this litle magazine is to provide a means of
exchanging ideas and developing sinn Féin’s policies and strategies by disscussion. Rules 4. Material can be in Irish Or English7. IB is issued Free. Ib will be issued Monthly
|
|The Education department 44, Parnell Square,
Dublin 1 Irish inbhéanach Shinn Féin – Aengus Ó Snod.
|-
|'''Iris Fhianna Fáil,'''
|
|
|
|
|Teideal Nua: FF Newsletter
|-
|'''Iris Oifigiúl'''
|Iris
|?&lt;2011&gt;?
|Irish Oifigiúl de chuid an rialtas
|
|[Uimh. 48 – 2011]
|-
|'''[[:en:Lia_Fáil_(political_party)|Lia Fáil]]'''
|Iris
|1957
|Fr. Fahy 10 -neagrán – he single handedly wrote the 10 highly inflamatory newspapers resulting in demotion in 1959
|Father John Fahy
|Organ of the Land and Industrial Army of Ireland.
|-
|'''[https://muse.jhu.edu/journal/141 New Hibernia review / Iris Éireannach nua]'''
|Iris ráithiúl
|1997&gt;2021
|St. Paul (Minnesota) Center for Irish Studies at the University of St. Thomas 1997
|Thomas Dillon Redshaw
|
|-
|'''Nua'''
|Iris
|1997&gt;2000?
|studies in contemporary Irish writing.
|Eugen O'Brien
|Jefferson City, TN: Carson-Newman College
|-
|'''Nuacht CIÉ'''
|Iris
|
|Baile Átha Cliath, An Roinn Faisnéise, Stáisiún Droichead an Rí.
|''Lorcán Ó Treasaigh''
|
|-
|'''Nuacht Náisiúnta'''
|
|1923-25
|
|
|
|-
|'''Nuacht Náisiúnta'''
|Iris
|1969 -1976
|Iris inmheánach de chuid Sinn Féin, foilsithe i Gardiner Place
|
|&lt;nowiki&gt;http://www.iol.ie/~rjtechne/century130703///////1960s/nuacht69.htm&lt;/nowiki&gt;
|-
|'''Obair'''
|Iris
|?&lt;2014-'14&gt;?
|Bulletin of the office of public works
|
|
|-
|'''Our Girls/ Ár gCailíní'''
|
|1930-1933
|The Magazine for the Girls in Ireland
|
|
|-
|'''[[Poblacht na hÉireann (nuachtán)|Poblacht na hÉireann]]'''
|Nuachtán
|1922-23
|Bhí eagrán Albanach, Deisceartach agus ceann leis
an dteideal bhreis War News ann
|
|Tháinig ‘Éire’ ina dhiadh tar éis bhás Childers a bhí i gceannas ar bolscaireacht poblachtánach.
|-
|'''Poblacht na nOibrithe'''
|Iris
|2012 - 2014
|
|
|iris de chuid éirigí a bunaíodh i 2006 https://www.leftarchive.ie/document/636/
|-
|'''[https://pogmogoal.bigcartel.com Póg Mo Goal]'''
|Iris
|2015-2020
|i bhfoirm nuachtán eisithe ag Pogmogoal.com
|
|Póg Mo Goal is a beautifully produced football magazine, from right here in Dublin.
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/roisin-dubh-1975.pdf Roisín Dubh]
|Iris
|1975&gt;?
|The Voice of Kerry Republicanism
|
|
|-
|Rosc Catha
|Iris
|1972-&gt;1973?
|Published by Clanna Eireann
|
|&quot; Clann na hÉireann is a political movement representing the official Republican movement in England, Scotland and Wales&quot;  - Vol 1 No. 1 October 24 1972. 5p
|-
|'''[https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ Saoirse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114104418/https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ |date=2025-01-14 }}'''
|Iris
|1980-2011
|Iris Pháirtí Shóisialta Phoblactánach na hÉireann (an IRSP)
|
|IRSP Paper (50p 70p abroad). dhá leathanach atá in [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-irsp-belfast-august-2011.pdf Eagrán 2011]
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/saoirse-the-tallaght-republican-september-1983.pdf Saoirse]''' , 
'''The Tallagh Republican'''
|Iris
|?&lt;1983&gt;?
|&quot;Eagran 1 Mean Fhómhair 1983&quot;
|
|' In each issue we'll have a small rang Gaeilge'.
Tugadh [[Tallaght Republican]] air I 1986 ach gan an rang beag Gaeilge. 
|-
|'''Saoirse Éireann Wolftone Weekly'''
|Nuachtán
|1937/8&gt;?
|Seachtainiúl ‘twopence’
|
|Vol 1. No 36 Saturday May 7 1938
|-
|'''Saoirse Nua'''
|Iris
|?&lt;2010-2014&gt;?
|The voice of the Republican Movement
(Republican Sinn Féin)  
|
|Issue 15 Spring 2014
|-
|'''[http://www.irishlabourhistorysociety.com/index.php?page=saothar30&amp;title=Saothar%2030 Saothar]'''
|Iris
|1975-2020&gt;
|Iris an chumainn le stair Lucht Saothair na hÉireann
|''Pádraig Ó Snodaigh an chéad eagarthóir''
|Saothar 45 2020
|-
|'''Scéal Eile'''
|Nuachtlitir
|?&lt;2009&gt;?
|The Newsletter of the CooleyKeegan branch of CCÉ
|
|
|-
|'''[[Scéala Éireann]] / The Irish Press'''
|Nuachtán
|1931 -1995
|Bhíodh altanna Gaeilge thríd.
|
|
|-
|'''Sciath'''
|Iris
|
|Journal of the National Industrial Safety Organisation  
(deir NLI gur i nGaeilge atá sé)
|
|lean 'Health and Saftey é mar theideal
|-
|'''Sgéal Chatha Luimnigh'''
|Nuachtán
|?&lt;1922&gt;?
|Limerick War News, nuachtán an rialtas sa choga cathardha
|
|
|-
|'''Seanchas Ard Mhaca'''
|Iris
|1957-1993
|Iris Stairáitiúl
|
|
|-
|'''Seanchas Dúthalla'''
|
|?&lt;1971-91&gt;?
|
|
|
|-
|'''Sinn Féin'''
|Iris
|1923 – 1925
|
|''Patrick J Little''
|18,000 cóip á ndíol. Tháinig seo i ndiaidh Éire
|-
|'''Sinn Féin (Daily)'''
|Iris/nuachtán
|1909-&gt; 1910?
|
|
|
|-
|'''Sinn Féin (Weekly)'''
|Iris
|1906&gt; 1914?
|
|
|
|-
|'''Sinsear'''
|
|?&lt;1981- 1995&gt;?
|Roinn Béaloideasa Éireann Coláiste na hOllscoile
|
|
|-
|'''Spéis'''
|sraith
|2010 -'13
|Bulletin of the International Council for Traditional Music Ireland
|''Liz Doherty, Thomas Johnston (2012)''
|
|-
|'''Táin'''
|Iris démhíosúil
|?&lt;2003-2007&gt;?
|the Australian Irish Network
|''Val Noone foilsitheoir''
|
|-
|'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/teach-na-failte-janmar-2003.pdf Teach na Fáilte]'''
|
|2003
|republican and socialist ex-prisoner &amp; family support
|
|
|-
|'''Teanglitir'''
|Nuachtlitir
|1985-1996
|&quot;Patriotism&quot; Irish Association of applied Lnguistics -IRAAL
|''Dónall P. Ó Baoill (1-19) Jeff Kallen (20-25), Patrick Farren (25-&gt;)''
|''bhfuil éagsúlacht idir Iris na Gaeilge/ teanglitir/teangeolas/teanga''
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/10785-teoric.pdf Teoraic]
|iris
|1975 -1976&gt;?
|Theoretical Journal of the Republican Movement
&quot;We hope to publish this magazine at least every quarter.&quot;
|
|&quot;Without a revolutionary theory there can be no revolutionary  movement - Lenin&quot;
|-
|tiocfaidh Ár Lá
|iris
|?&lt;1987&gt;?
|imlitir den gcoifte stailc ocrais cuimhneach áin Éireann
|
|
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/10/49987099-tal-22.pdf Tiocfaidh Ár Lá]
|iriseán
|?&gt;2003&gt;?
|Celtic And Ireland - iris do thacathóir®i foireann Sacar Celtic.
|
|Bulletin of the Irish hunger Strike Commemoration committe (Birmingham. uimh. 5  2003
|-
|[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/tirgra-june-1964.pdf '''Tír Ghrá''']
|Iris
|1963-1964&gt;?
|&quot; The Voice of the Republican North
|
|Vol. 2 No. 5  April 1964 Luac 4d.
|-
|'''Treoir'''
|Iris
|?&lt;1970-2020 &gt; Vol.2 Uimhir.2 Márta -Aibrean
|Iris oifigiúl Cómhaltas Ceóltóirí Eireann luach 1s.
|
|
|-
|'''An Sgrúdaightheoir The Examiner'''
|Nuachtán
|1930 -1960
|(Dundalk) Thosaigh mar an Newry Examiner
|
|
|-
|'''The Fanad Magazine'''
|
|
|
|
|
|-
|'''The Gael'''
|Iris
|
|The official journal of the Gaelic Athletic Association.
|
|
|-
|'''the Northern Patriot'''
|Iris
|1895
|
|
|
|-
|'''The Shan Van Vocht'''
|Iris
|1896 &gt;?
|(An tSean Bhean Bhocht) A National Monthly Magazine
|''Alice Milligan, Eithne Carberry''
|
|-
|'''Young Ireland/Éire Óg'''
|Irisleabhar
|1919-1923
|Young Ireland i mBÁC
|
|
|-
|'''Uladh'''
|irisleabhar
|1904-05
|a literary &amp; critical magazine.
|
|
|-
|'''Ulaidh Ag Aiséirghe'''
|nuachtán
|1952 - 1954
|Míosúil Resurgent Ulster - 'Ní Síothchán gan Saoirse' 
|
|Resurgent Ulster a bhí ar an nuachtán ar dtús i 1952.  Cuireadh an teideal Gaeilge air i Mí Aibreán 1954 go deireadh na bliana san.
|}

== An Ghaeilge á bplé i mBéarla ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ An Ghaeilge á bplé i mBéarla
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''Ancient Ireland'''
|Iris sheactainiúl
|1835
|Foilsithe i mBÁC John S. Folds
|''Philip F. Brown / Pilib de Brúin''
|Established for the purpose of reviving the cultivation of the Irish language, and originating an earnest investigation into the ancient history of Ireland …
|-
|'''Celtica'''
|irisleabhar
|1946 - 2020
|peer-reviewed journal on Celtic Studies, including linguistics,
literature, manuscript studies, textual criticism, history, law, 
Dialect studies and onomastics.
|''Uimhi 31Barry J. Lewis, Ruairí Ó hUiginn'' 
|bliantúil ó bhí 2016 ann
|-
|'''Éiriu'''
|sraith
|1904-2013&gt;
|School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann
|
|Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann.
|}

== Cíona Lín / Blaganna ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot;
|+ Cíona Lín / Blaganna
! scope=col | Teideal
! scope=col | Nuachtán / Iris
! scope=col | Blianta
! scope=col | Buneolas
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Eagarthóir
! scope=col style=&quot;max-width:80em;&quot; | Breis eolas / Nasc
|-
|'''Abair as Gaeilge é'''
|2006
|mar ba mhaith liom mo chuid Ghaeilge a bhisiú.
|''Julia - Meiriceánach''
|http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309193406/http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com/ |date=2021-03-09 }}
|-
|'''Aduaidh'''
|2005 – 2007
|Focail fé thuairim i nGaoluinn.   
|''Cionaodh''
|http://aduaidh.blogspot.com
|-
|'''Ag Seasamh an Fhóid'''
|2016 – 2019
|togra ealaíne le comóradh a dhéanamh ar an tionchar a bhí ag 
muintir Ros Muc ar an bPiarsach sna blianta roimh an Éirí Amach 
|''Nuala Ní Fhlathúin agus'' 
''Eoin Mac Lochlainn,'' 
|https://rosmuc2016.wordpress.com
|-
|'''Aisling'''
|2006 – 2016
|“Is blag beag é seo ina ligim saor mo chuid smaoint...”
|''Tim''
|
|-
|'''Amhráin Arann'''
|2012 – 2014
|“..amhráin a cumadh in Árainn a eisiúint i bhfoirm leabhair le dlúthdhioscaí..”
|''Deirdre Ní Chonghaile''
|
|-
|'''An Blag Ard'''
|2010
|
|''as an tSraith bháin dó''
|http://anblagard.blogspot.com
|-
|'''An Bhlaglann'''
|
|''Blag spéisiúil ar chúrsaí oideachais is teichneolaíocht Gaeilge -!G''
|
|níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge
|-
|'''An Bothán Tréigthe'''
|2007 – 2009
|
|
|http://anbothantreigthe.blogspot.com
|-
|'''An Cailín Deas'''
|
|''Blag an chailín deas Gaeltachta atá anois ina cónaí sa Chathair- IG''
|
|níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge
|-
|'''An Cainteoir Dóchais'''
|?&lt;2009 &gt;?
|
|''Michal as Poblacht na Seice''
|
|-
|'''An Caomhach'''
|2005 - 2020
|Tuairimí agus fíricí nach mbíonn le fáil aon áit eile as Gaeilge.
|''Séamus Poncán Ó Neachtain''
|http://caomhach.blogspot.com go mór ar son Iosrael – dar le Igaeilge
|-
|'''An Cheathrú Rua'''
|2011 – 2012
|chun eolas a chur ar fáil don phobal.
|
|http://ancheathrurua.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606123949/http://ancheathrurua.blogspot.com/ |date=2020-06-06 }}
|-
|'''An Cnagaire'''
|2008 - 2020
|
|''Póló''
|https://ancnagaire.blogspot.com
|-
|'''*An Codú'''
|2006 -’ 21&gt;
|Smaointe Fánacha as Chonamara
|''Eoin Ó Riain''
|''http://smaointefanacha.blogspot.com''
|-
|'''An Coimíneach'''
|2013-1015
|Cín Lín Uí Choimín
|
|
|-
|'''An Croí Ait'''
|2011 – 2021&gt;
|Altanna agus ceachtanna mhúinteoira Gaeilge dá ranga agus
d’fhoghlaimeoirí. Morán nasc chuig áiseanna éagsula
|Caitríona Weafer Múinteoir, 
Éireannach I gCathair na nAingeal, 
|https://ancroiait.wordpress.com
|-
|'''An Doras Oscailte'''
|2005 – 2012
|Blog ina dhéanfaidh mé cleachtadh ar mo chuid Gaeilge
|mark bodah
|http://dorasoscailte.blogspot.com
|-
|'''An Druma Mór'''
|2008-?
|''Blag chúrsai Reatha an sár iriseoir Eoghan Ó Néil -IG''
|''Eoghan Ó Néill''
|níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge
|-
|'''An Ghuí Aniar'''
|2009 – 2011
|
|''Ros Cománach i nGaillimh''
|http://anghuianiar.blogspot.com
|-
|'''An Mheabhair Foghlaimeora'''
|2010 – 2011
|
|''Bleáth cliathach a bhí 28''
|
|-
|'''An Litríocht seo Againne'''
|2009 – 2011
|Is éard tá sa bhlag seo mo chuidse smaointe faoin litríocht seo againn
|''Cailliomachas – leabharlannaí''
|http://litrocht.blogspot.com/2009/05/
|-
|'''An Ruball Rua'''
|2017 – 2020
|''Fáilte isteach ag an bhlag seo – teangacha a bheas le feiceáil:Gaeilge, français, English''
|
|https://ruballrua.wordpress.com/tag/photography/
|-
|'''*An Scríobhaí Siúlach'''
|2021
|Cín Lín chun Connalach a lonnaigh san Oirua agus atá ag iarraidh an teasnamh scríobh i nGaeilge faoin tir a chuir ina cheart
|''Kayla Reed''
|https://scriobhaisiulach.wordpress.com
|-
|'''An Solas'''
|1965
|The Monthly  Magazine of The Irish Communist Group. OCT '65
|
|&quot;The Monthly  Magazine for Irish Workers&quot;-. Nov. '65
|-
|'''Anseo is Ansiúd'''
|2010
|Blog as Gaeilge faoi gnáth rudaí an tsaoil agus mo chuid eachtraí éigsiúla.
|''Gearóid Ó Madáin''
|http://anseoisansiud.blogspot.com
|-
|'''An t-Oileánach Tréighthe'''
|2009 – 2012
|
|''Proinsias Mac a’ Bhaird''
|
|-
|'''*An Tuairisceoir'''
|2013 – 2021&gt; 
|Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht.
|''Ciarán Dúnbar agus roinnt eile''
|https://antuairisceoir.wordpress.com
|-
|'''An t-Ultach'''
|2010 – 18?
|Suíomh Chín lae don Iris gan ach 5 alt air
|''Seán Rua Ó Murchú''
|https://antultach.wordpress.com
|-
|'''Anuas den tSeilf'''
|2009 – 2011
|Nótaí agus smaointe iad seo de réir mar a thagann siad chugam
|''Cailliomachas – leabharlannaí''
|http://cailliomachas.blogspot.com
|-
|'''Aodhán''' 
|2013
|Ag Smaoineamh os Ard
|''Aodhán Ó Dea''
|http://aodhanodea.ie/blog/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|'''Ar Son na Drúise'''
|
|suíomh, príobháideach é an suíomh seo
|
|https://arsonnadruise.wordpress.com
|-
|'''As an Nua'''
|2016&gt;?
|formhór de i mBéarla de réir freagrai ar alt ar i dTuairaisc
|Siún Ní Dhuinn
|nasc ag rá gur suíomh ag déanamh aithris atá i gceist
|-
|'''As Ord Oráiste'''
|2005 – 2006
|Dhá alt ón iriseoir seo as Béal Feriste
|Liam O Raiste
|http://asordoraiste.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506083934/http://asordoraiste.blogspot.com/ |date=2021-05-06 }}
|-
|'''Athfhás'''
|2011 – 2016
|Seo nuacht agus eile ón iar-Ghaeltacht, áit atá ag teacht thar 
n-ais ina Ghaeltacht iomlán sar i bhfad!
|
|http://athfhas.blogspot.com
|-
|'''Bealach mo Shaoil'''
|2005-2009
|chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - 
|''mac léinn sa tSúlainn''
|http://siuloir.blogspot.com
|-
|'''Baoismhacnamh'''
|2005-2009
|chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - 
|''mac léinn sa tSúlainn''
|http://siuloir.blogspot.com
|-
|'''Betty Furlong'''
|2018 -2020
|
|
|
|-
|'''Blag Cois Life'''
|2010 – 2015
|Blog of Cois Life, Irish Language Publishers
|
|http://blagcoislife.blogspot.com
|-
|'''Blag Forbairt Naíonraí Teo.'''
|2009 - 2013
|Blag é seo atá dírithe othur seo siúd a bhíonn ag obair i
Naíonraí/naíscoileanna 
|
|https://naionrai.wordpress.com
|-
|'''Blag Ghael Gan Náire'''
|2007&gt;?
|
|
|http://gaelgannaire.blogspot.com/,
|-
|'''Blag Ghearóid'''
|2006 – 2009
|
|
|http://gearoid.blogspot.com
|-
|'''Blag Mháirtín Uí Mhuilleoir'''
|
|Iar-pholaiteoir le Sinn Féin ar é Máirtín Ó Muilleoir
|
|caifear cuireadh a bheith ag duine chun é a léamh
|-
|'''*Blag Nua Gaeilge'''
|2019 – 2021
|
|''Panu Petteri Höglund'' 
''Nó tá urscéal leis clóite ann''
|https://blagnuagaeilge.blogspot.com/2019/06/
|-
|'''Blag Shomhairle'''
|2005 -2006
|Níl fágtha ach nasc ar an suíomh blaganna 
|
|
|-
|'''Baoismhacnamh'''
|2018 -2020
|
|
|
|-
|'''Breacleabhar An imill'''
|2004 – 2005
|'Sé is príomhchuspóir na mblaganna seo ná mo chuid 
Gaeulinne a chleachtadh agus a fheabhsú’
|''Conn -'' 
''lonnaithe in Inis, Co. an Chláir''
|http://breacleabhar.blogspot.com
|-
|'''Brian Darby'''
|2014 – 2015
|suíomh le altanna faoi na gcluichí Gaelacha
|''Brian Darby''
|https://briandarby1.wordpress.com/category/gaeilge/
|-
|'''Bród Éireannach'''
|2005 -2006
|Seo mo bhlog. Beidh sé i nGaeilge agus i mBéarla
|''Aingeal – foghlaimeoir Gaeilge Pennsylvania''
|http://aingealpuirseil.blogspot.com
|-
|'''Bruth Seanfharraige'''
|2009
|'Ní beag beagán de drochbhrocán”
|''An Deabhal Álainn''
|http://seanfharraige.blogspot.com
|-
|'''Cainteoir Doofus'''
|2011-2012
|tuaraimíagus iad aisrithe sa cholún ar dheis
|
|http://www.cainteoirdoofus.com
|-
|'''Ceiliúradh'''
|2011- 2013
|
|
|https://ceiliuradh.wordpress.com
|-
|'''Ceist Mór an lae'''
|2006 – 2008
|Polaitíocht
|''iriseoirí éagsula''
|http://ceistmhor.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728084521/http://ceistmhor.blogspot.com/ |date=2019-07-28 }}
|-
|'''Cha chanann? Canathaobh?!'''
|2020 – 2021
|Tógáil ar Scoil Ghaeilge Ghearóid Tóibín agus na hamhrain a múineadh
|''Séamus Poncán Ó Neachtain''
|https://amhrainghaeilge.blogspot.com
|-
|'''Chetwynde Downs'''
|2006 – 2012
|Fear meánaosta beoir-bholgach frustráilte. Ag lorg 
síbearchaidreamh intleachtúil platónach le bean shéimh chneasta
A thabharfadh cluas bhaúil do m'fhaidhbeanna pearsanta.
|
|http://chetwyndedowns.blogspot.com
|-
|'''Cín Lae Sclábhaí Pá'''
|2008 - 2011
|
|''Dubhaltach (Uí Reachtair?)''
|https://tadenc.blogspot.com/search?q=2011
|-
|'''Cistin Chliste'''
|2011
|Oidis agus altanna ar bhia i nGaeilge agus Sasanais
|
|https://cistinchliste.wordpress.com
|-
|'''CLG go Deo'''
|2014 – 2015
|altann ar an Chumann lúthchleas Gael
|
|https://clggodeo.wordpress.com
|-
|'''Club Leabhar'''
|2005 &gt; 2006
|leabhair agus 
|''Aonghus Ó hAlmhain 7 Coleen Dollard''
|http://club-leabhair.blogspot.com
|-
|'''Coicís in Éireann'''
|2007 – 2009
|
|''mark bodah''
|http://coicisineirinn.blogspot.com
|-
|'''Crá Croí Cois Cuain'''
|2006 -2018
|Sóisialachas agus an Ghaeilge
|
|https://cracroi.wordpress.com
|-
|'''Crosbhealaí'''
|2008 – 2012
|Blag i nGaeilge ar chúrsaí an tsaoil.
|''Aonghus Dwane''
|http://crosbhealai.blogspot.com
|-
|'''Cuisle'''
|2005
|Mommy blogging as Gaeilge
|''Nicole as Worchester''
|http://cuisle.blogspot.com
|-
|'''Cumann Carad na Gaeilge'''
|2005 -2010 ‘15 -‘17
|Agallaimh agus caint as Gaeilge.
|''Séamus Poncán''
|http://philo-celtic.blogspot.com
|-
|'''Cumann Scribhneirí Úra na Gaeilge'''
|2007 – 2015
|23 scríobhnóir úra ag cur a saothar pinn in airde ar an idirlín 
|
|http://scribhneoirioga.blogspot.com
|-
|'''*Cursaí Staire'''
|2012 -2021
|Aistí ócáideacha ar an stair, ar staraithe, agus ar scríobh na staire.
|''Vincent Morley''
|http://cstair.blogspot.com
|-
|'''Daoine Beaga'''
|2011
|Corr alt ghairid 
|''Réaltán Ní Leannáin''
|http://daoinebeagadotcom.blogspot.com
|-
|'''Dialann Scott de Buitléir'''
|??
|oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin
|''Scott de Buitléir''
|http://dialannscott.blogspot.com/
|-
|'''Dónal Na Gealaí'''
|2009
|6 nó seacht alt ar an réimsí éagsula den Ghaeilge
|''Feilm Borland''
|http://donalnagealai.blogspot.com
|-
|'''Éan Bealtaine'''
|2006 – 2011
|A nest for a May Bird's thoughts - Gaeilge I 2006 sasanais I 2011
|''Wren''
|http://eanbealtaine.blogspot.com/2011/
|-
|'''Fada fada'''
|2008
|comharthaí bóithre ceartaithe le péint
|''Ceithearnach Comharthaí''
|http://fadafada.blogspot.com/?view=mosaic
|-
|'''Faoi Cheilt'''
|2010 – 2014
|
|''John''
|http://faoicheilt.blogspot.com
|-
|'''Feachtas'''
|2012
|–Óg Ghluaiseacht na Gaeilge – Eolas agus imeachtaí an eagrais
|
|http://feachtas.blogspot.com/p/dean-teagmhail-linn.html
|-
|'''Fear Beag'''
|2012
|5 alt fada
|
|http://fearbeag.blogspot.com
|-
|'''Feicim'''
|2011 – 2017
|Gaeilge le Spraoi ar Inis Oírr. Fun Easy Irish Courses
– Immersion Method! 
|''Bríd Ní Chualáin''
|https://feicim.wordpress.com
|-
|'''Fiche focal'''
|2007 – 2011
|
|''Connalach a d’fhreastail ar O na G''
|http://fichefocal.blogspot.com
|-
|'''Fiontar agus Scoil na Gaeilge'''
|2015 – 2018
|suíomh le mórán eolas maidir le Fiontar
|''blaganna ó Mhic léinn''
|https://fiontardcu.wordpress.com/about/
|-
|'''Fis'''
|2006 – 2013
|An chéad fhíschraoladh ó Chumann Carad na Gaeilge, 
D’fhág an leathanach is chuir in airde ar You tube
|''Seéamus Poncánach''
|http://philo-celtic-feesh.blogspot.com  
https://www.youtube.com/playlist?list=PL395B1BAD058326A1
|-
|'''Foinsí'''
|2009 – 2011 
|liostaí foinsí ar na haistí sa dá chín lín eile ag an údar 
|''Cailliomachas – leabharlannaí''
|http://xn--foins-3sa.blogspot.com
|-
|'''Gaeilgeandedtec'''
|2006
|cín lín Macléinn le deis ceartúcháin a dhéanamh, 4 nó 5 alt
|''Mairead G''
|http://gaeilgeandedtec.blogspot.com{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|'''Gaeilge Faoi Thalamh'''
|2004 &gt;?
|Arm Rúnda na Gaeilge
|
|''http://gaeilgefaoithalamh.blogs.ie'' 
|-
|'''Gaeilge in Kirkby'''
|2013 – 2016
|Is blag í chun suim sa Gaelige a spreagadh i measc mo phobail féin.…
|
|http://gaeligeinkirkby.blogspot.com
|-
|'''Gaeilge i gColáiste Ailigh'''
|2011 - 2019 
|Ar an suíomh seo gheobhaidh scoláirí cuidiú leis an Ghaeilge
|''Proinsias Mac a’ Bhaird''
|http://gaeilgeigcolaisteailigh.blogspot.com
|-
|'''Gaeilge le Glam'''
|2015 – 2016
|Ceathrar múinteoirí Gaeilge le suim i bhfaisean, i dtáirgí áilleachta,
|
|http://gaeilgeleglam.blogspot.com
|-
|'''Gaeilgeoir na Fionnlainne'''
|2003 – 2006
|tuaraimí Phanu ar an saol. Filleann sé ar i 2013 théis cliseadh
blogs.ie chun rá go mbeadh seo á n-úsáid aige feasta,.
|''Panu Höglund''
|http://gaelpanu.blogspot.com
|-
|'''*Gaeltacht 21'''
|2009 – 2021
|
|''Eoin Ó Riain''
|http://gaeltacht21.blogspot.com
|-
|'''Gael trip'''
|2016 – 2021
|Is í an sprioc atá againn i nGael Trip ná taisteal timpeall an 
Domhain agus an Ghaeilge a úsáid
|''Oisín Mac CinnéideEmma Ní Nualláin''
|https://gaeltrip.com
|-
|'''Gan Ainm'''
|2007 – 2011
|alt ar líon an dteaghlach a labhraionn Gaeilge
|''solas dubh''
|http://ganainm.blogspot.com
|-
|'''Garraí Johnny Mhorgan'''
|2009- 2010
|Cúrsaí cruthaitheachta, cúrsaí na n-ealaíon, dialann - i nGaeilge na hÉireann.
|''Tadhg Mac Dhonngáin''
|http://garraijohnnymhorgan.blogspot.com
|-
|'''Gasúir le Gaeilge'''
|2011-2017
|Plé ar ghasúir a thógáil le Gaeilge (I Pennsylvania)
|''Lawrence Morris''
|https://gasuirlegaeilge.wordpress.com/page/25/
|-
|'''Gnóthach'''
|???
|nasc ar shuíomh coiscéim, imithe ón idirlíon anois
|
|http://gnothach.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525015655/http://gnothach.blogspot.com/ |date=2015-05-25 }}
|-
|'''Go Maith'''
|Feabhra go Márta bliain éigin
|Comic strip 
|''Brian fitzmaurice 7 SC Durkin''
|http://gomaithcomic.blogspot.com/2007_02_06_archive.html
|-
|'''Grá fé Ghruaim'''
|
|oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin
|
|http://nuaaois.blogspot.com/
|-
|'''*Hillary NY'''
|2004 – 2021
|Meascra i nGaeilge ó Nua Eabhrac - nó pé áit ina bhfuilim!
|''Hilary Sweeney''
|http://hilaryny.blogspot.com
|-
|'''*Igaeilge'''
|2009 – 2021
|Tuaraimí neamhspleácha Chonchubhair gan aon deontas
|''Conchubhair Ó Liatháin''
|http://gaeltacht21.blogspot.com
|-
|'''Imeall'''
|2004 -2009
|Blag fuaime ón imeall
|''Conn Ó Muíneacháin''
|https://imeall.blogspot.com
|-
|'''iMúscraí'''
|2008 – 2013
|Tionscnamh de chuid Comharchumann Forbartha Mhúscraí ar mhaithe
le cur chun cinn na teanga agus ghnéithe eile de chultúr an cheantair. 
|''Conchubhair Ó Liatháin''
|https://imuscrai.wordpress.com
|-
|'''Íomhá an Lae'''
|2007 - 2019
|Griangraif éagsúla a dhéanan mé o lá go lá agus mo chuid 
Smaointe faoi as Gaeilge
|
|http://iomhannablag.blogspot.com
|-
|'''*Irish Language blog'''
|2019 – 2021
|930 mion cheacht ón shuiomh Transparent Language
|
|https://blogs.transparent.com/irish/la-fheile-padraig-3/
|-
|'''Iris Eoghanaigh'''
|2009 – 2011
|Tuaraimí, Nuacht, eolas
|''Seán Mór – seo tús na hirise''
|http://eoghanach.blogspot.com
|-
|'''Is as An Baile Mé'''
|2006 - 2007
|tuaraimí foghlaimeora
|''Richard Achibld''
|https://foghlaimeoir.wordpress.com
|-
|'''Leadrán'''
|
|Níl rian de ar fáil ach mar nasc ar IGaeilge
|
|http://leadran.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926144537/http://www.leadran.com/ |date=2020-09-26 }}
|-
|'''Léigh Mé ar Mo T-Léine é'''
|2006 – 2007
|Cin lae lín ar thaisteal ar fud an Bhraisil
|''Alex Hijimans''
|https://naceithrehairde.travellerspoint.com
|-
|'''Líonra'''
|2014 – 2021
|Blag d’fhoghlaimeoirí fásta Aonad na Gaeilge Ollscoil Luimnigh
|''Deirdre Ní Loinsigh''
|https://lionra.wordpress.com/about/
|-
|'''Litríocht na n-Óg'''
|2010 – 2013
|An Tríú Comhdháil ar Litríocht agus ar Chultúr na nÓg
|
|http://litriochtnanog.blogspot.com
|-
|'''Máire ag Faire'''
|2012 – 2013
|10 n-alt ar fad
|''Máire burns – iarmhúinteoir Gaeilge''
|http://maireagfaire.blogspot.com
|-
|'''Máthair Gaelachais'''
|2007 - 2016
|
|''Jennifer''
|http://misemamai.blogspot.com
|-
|'''Mícheál John O Meachair'''
|2012 – 2013
|Nasanna á gheallúint ach Níos mó air faoi féin ná aon rud eile
|''Mícheál John O Meachair''
|'''Mícheál John O Meachair'''
|-
|'''Milseog Mhilis'''
|
|Gaeilge agus Sínis (Tá sé mar aidhm agam cultúr na nGael agus a
dteanga a roint le muintir na hÁise
|
|https://milseogmhilis.wordpress.com
|-
|'''Mise Áine'''
|2007 – 2011
|
|''Áine''
|http://miseaine.blogspot.com - leanann mar Rámhaille
|-
|'''Mise Ciara'''
|2013 – 2021
|Scríobh Eat Sleep
|''Ciara Ní Éanacháin''
|http://miseciara.wordpress.com
|-
|'''Misneach Na Gaillimhe'''
|2013 – 2017
|Sóisialaigh Na Gaeilge i nGaillimh
|
|http://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2017/04/seilbh-glactha-ag-baill-misneach-ar.html
|-
|'''Mo Bhlog'''
|2006 – 2009
|Ruminations &amp; practice ‘ as Gaeilge’ 
|''Dalta i Minesota''
|http://mo-bhlog.blogspot.com
|-
|'''Muirann Ní Chonnaláin'''
|2009 – 2010
|Céad iarracht scríobh as Gaeilge
|''Muirann Ní Chonnaláin''
|http://poetryasgaeilge.blogspot.com
|-
|'''Múinteoir Sabine'''
|2012
|Múinteoir bunscoilea rugadh sa Ghearmáin alt ar RnaG
|''Sabine Nic Cionnaith''
|https://muinteoirsabine.wordpress.com
|-
|'''Myles an Nissan Micra'''
|2010 – 2012
|a man of letters, public servant, polymath, tribune of the people, 
and pedant. He formerly wrote for a web magazine under the 
pseudonym 'Myles an Ford Fiesta' but has since changed his 
Mode of conveyance.
|
|http://mylesanm.blogspot.com
|-
|'''*Nótaí Imill'''
|2009 – 2021
|
|''Denis King – Seattle''
|http://nimill.blogspot.com
|-
|'''Nuacht1.com'''
|
|Gach Ailt – os na meáin Gaeilge / nascann chuig na stáisiúin Gaeilge
Nuacht TG4 7 RTÉ Agus Podchraoltaí
|
|https://nuacht1.com/blaganna/
|-
|'''Puc Saor'''
|2014 – 2015
|Blag chun an CLG a phlé as Gaeilge.
|
|http://pucsaor.blogspot.com
|-
|'''*Rámhaille'''
|2011 – 2021
|Mise Áine ag Rámhaille
|''Áine''
|https://ramhaille.blogspot.com
|-
|'''Rán na nGág'''
|2009 – 2019
|Is geal leis an bhfiach dubh a ghearrcach féin.
|''Fergus Ó Néill''
|http://ormondo-fon.blogspot.com
|-
|'''*Rogha Gabriel'''
|2012 – 2021
|Sleachta as saothar Ghabriel Rosenstock
|''Gabriel Rosenstock''
|https://roghaghabriel.blogspot.com
|-
|'''Rud ar Bith'''
|2008 – 2010
|
|''student of the universe a fhreastalaíonn ar ghaeltachtMinesota''
|http://rudarbith.blogspot.com
|-
|'''Santa Cruz na Gréine'''
|2009 - 2012
|Dialann ag cur síos ar an saol i Santa Cruz, California 
|
|
|-
|'''Scáthán'''
|2017 – 2019
|
|
|https://www.scathan.ie/2019
|-
|'''Scéala Na Wombait'''
|2004 – 2012
|altanna ar ainmhithie éagsula
|
|http://mhwombat.blogspot.com
|-
|'''*Scéalta Ealaíne'''
|2019 - 2021
|Irish Art Blog 99% sa tSasanais
|''Eoin Mac Lochlainn''
|https://emacl.wordpress.com
|-
|'''*Scott de Buitléir'''
|2017-2021
|
|Scott de buitléir
|https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043012/https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ |date=2021-06-16 }}
|-
|'''Scríbhneoirí Úra na Gaeilge'''
|2007 – 2015
|Cín lín a bhí ag iarraidh saothar mórán scríbhneoir a thabhairt le chéile 
|''20 scríobhnóir éagsúla''
|http://scribhneoirioga.blogspot.com
|-
|'''Seo focan Iontach'''
|
|mar nasc ar mhórán cín lín ach é imithe ón tidirlíon
|
|ní oibríonn na nascanna
|-
|'''Seo Panu ag Labhairt'''
|
|Níl rian de ar an nasc atá ar lch cumann Carad na Gaeilge
|''Panu Höglund''
|http://gaeilgepanu.blogs.ie {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229115403/http://gaeilgepanu.blogs.ie/ |date=2008-12-29 }} ff Gaeilgeoir na Fionnlainne
|-
|'''Sin É'''
|2014
|'Blog' nua-aimseartha Gaeilge don na deagoirí agus daoine óga
In Éireann agus na foghlaimeoir Gaeilge timpeall an domhain!
|''Sinéad''
|http://istreiseanpeannnaanclaiomh.blogspot.com
|-
|'''Smaointe as Gaeilge'''
|2020
|Occasional thoughts written in Irish -. Ní dhéanaim tada ach an
Corrsmaoineamh a scríobh, anois 's aríst, 
|
|https://smaointe-as-gaeilge.blogspot.com
|-
|'''*Smaointe Fánacha Aonghusa'''
|2005 – 2021
|Mar a deir sé ar an gcanna!
|''Aonghus Ó hAlmhain''
|https://aonghus.blogspot.com
|-
|'''Smaointe ón Champas'''
|2013
|Smaointe a ritheann liom agus mé in ainm's a bheith ag staidéar! 
|''Colm Mac Fhionnghaile''
|http://smaointeonchampas.blogspot.com/2013/02/
|-
|'''Stair i gColáiste Ailigh'''
|2010 – 2011
|nascanna físe i mBéarla curtha i láthair ag an máistear i nGaeilge
|''Proinsias Mac a’ Bhaird''
|http://staircolailigh.blogspot.com
|-
|'''Stádas na litríochta gaeilge'''
|2010
|Aon alt amháin 
|''Ríona''
|http://stadasnalitriochta.blogspot.com
|-
|'''Tadhg An Mhargaidh'''
|2006
|Blog Gaeilge faoi mo shaol sin an méid. Macléinn aerach as Vancouver.
|''Tadhg'' 
|http://tadhganmhargaidh.blogspot.com
|-
|'''Taifead Taibhreamh'''
|2006
|A bhrionglóidí scríofa ag an údar
|''mark bodah''
|http://taibhreamh.blogspot.com
|-
|'''Te Bruite'''
|2012 – 2013
|Nuacht faoi eisiún DC Rís
|
|http://tebruite.blogspot.com/2012/11/
|-
|'''Thall is Abhus'''
|
|bainte den idirlíon an t-aon rian mar nasc ar Lch Anuas Den tSeilf
|
|http://seano-thallisabhus.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180820021118/http://seano-thallisabhus.blogspot.com/ |date=2018-08-20 }}
|-
|'''Tomhas na Teanga'''
|2014 – 2021
|tosaithe i 2014 ach altanna ann ó 2002
|''Séamas Ó Neachtain,/ Jim Norton''
|http://tomhasnateanga.blogspot.com/?view=classic
|-
|'''Tomhais'''
|2009 – 2010
|tomhasanna dhá líne – cad a bheadh ann?
|''Aa Deabhal Álainn''
|http://tomhais.blogspot.com
|-
|'''Tuairimí Éagsúla'''
|2011 – 2014
|éiríonn as is bunaíonn smaointe ón gcampas
|''Colm Mac Fhionnghaile''
|http://anscolairescartha.blogspot.com
|-
|'''Turas Aisle'''
|2017 – 2020
|Turas Amháin
|''Réaltan Ní Leanáin''
|http://turasailse.blogspot.com
|-
|'''Uathachas in Éirinn'''
|2008 – 2020
|Tuiste fhir óig le huathachas
|''COC'' 
|http://blag.uathachas.ie
|-
|'''vernacularisms Gaeilge'''
|2013
|Nótaí Ó Bhéal Feirste
|''Jason Ó Ruairc''
|https://vernacularismsgaeilege.wordpress.com
|-
|'''Vítneam agus An Chambóid'''
|2015
|Altann ar stair an Chambóid agus Vítneam
|''Oanro''
|http://vitneamanchamboid.blogspot.com
|}

== Féach freisin ==
* [[Stair iriseoireacht na Gaeilge]]

== Naisc sheachtracha ==
* [https://libguides.ucc.ie/newspapers/anghaeilge Nuachtáin agus Irisí as Gaeilge (Coláiste na hOllscoile Corcaigh)]

==Foinsí==
* [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''&quot;Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga&quot;.'']

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Nuachtáin in Éirinn}}

{{DEFAULTSORT:Irisi agus Nuachtain Gaeilge}}
[[Catagóir:Liostaí]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge| ]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Irisí Gaeilge| ]]
[[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge| ]]
[[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Nuachtáin|*]]
[[Catagóir:Nuacht|*]]</text>
      <sha1>33odj55s0bmqhv7dkdj2k6sbdoa6vz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B</title>
    <ns>2</ns>
    <id>99001</id>
    <revision>
      <id>1312591</id>
      <parentid>1312106</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* ISO */</comment>
      <origin>1312591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28815" sha1="tr2yn2qn1at4ln9a7ykg2tdccgtj0we" xml:space="preserve">== Scéal-liostaí A agus B ==
* [https://codecs.vanhamel.nl/Medieval_Irish_tale_lists Scéal-liostaí A agus B] ar CODECS
* ''Ces Ulad ''vs.'' Noínden Ulad
* ''Tromdámh Guaire
* ''It é saigte gona súain


# [[Aided Con Culaind]]
# [[Serglige Con Culainn]]
# [[Tromdam Echach Aireman]]
# [[Scél Uath hEcailsi]]
# [[Gabail in tSidhe]]
# [[Aislingi in Maic Oig]]
# [[Tain Bo Cuailnge]]
# [[Cupar in da Mucadha]]
# [[Longus nUlad]]
# [[Congala Conaild Cernaigh]]
# [[Cathbuadha Con Roi]]
# [[Caladhgleo Cethirn]]
# [[Mellgleo Iliach]]
# [[Fiacalgleo Finntain]]
# [[Airecar nArad]]
# [[Brislech Moighi Murtheimne]]
# [[Imsligi Glendamnach]]
# [[In Cath for Gairich ? Irgairich]]
# [[Ús in Duiu Chuailngne dia Thir]]
# [[Damghal ina Tarbh a Tarbda]]
# [[Tochustal nUlad]]
# [[Fercuitred Medhba]]
# [[Mesca Ulad]]
# [[Boithreim Ulad]]
# [[Forbuis bFer bFalgae]]
# [[Toicheim ina Buidhen]]
# [[Airne Finghin]]
# [[Scéla Alaxandair maic Pilip ac gabail righi 7 imperichta in domain]]
# [[Trechuairt/Treochair Tigi Lir]]
# [[Tunide Tige Burig/Buired]]
# [[Smutgal Tige Duma]]
# [[Deochair Tige Cathbadh]]
# [[Togail Tige Nechtain]]
# [[Togail Tige hEchada]]
# [[Togail Bruidne Uí/Da Derga]]
# [[Togail Bruidne Broin [Briain] meic Briuin]]
# [[Togail Bruidne hUí Duile]]
# [[Togail Bruidne Da Choca/Choga]]
# [[Togail Trai]]
# [[Togail Dio]]
# [[Togail in Tuir]]
# [[Togail Larisa]]
# [[Togail Elcluaidi]]
# [[Togail Duine Óenguso]]
# [[Togail Bruidne Bélcon Breifne]]
# [[Togail Dá Thi]]
# [[Táin Bó Cuailnge]]
# [[Táin teora n-erc Echdach]]
# [[Táin Bó Rois/Ruis]]
# [[Táin Bó Regamain]]
# [[Táin Bó Regamna]]
# [[Táin Bó Flidais(i)]]
# [[Táin Bó Fraích]]
# [[Táin Bó Fithir]]
# [[Táin Bó Faílín]]
# [[Táin Bó Gé/Gae]]
# [[Táin Bó Dartada]]
# [[Táin Bó Darti/Darta (?)]]
# [[Táin Bó Crebain]]
# [[Táin Bó Aidne]]
# [[Tochmarc Meidbe]]
# [[Tochmarc nEmire/Eimiri &lt;la Coin Culaind&gt;]]
# [[Tochmarc Ailbe &lt;ingine Cormaic le Find (úa Báiscne)&gt;]]
# [[Tochmarc Étaíne]]
# [[Tochmarc Feafe/Fea]]
# [[Tochmarc Feirbe]]
# [[Tochmarc Finnine/Fininde]]
# [[Tochmarc Greine Finne/Finde]]
# [[Tochmarc Greine Duinne/Duinde]]
# [[Tochmarc Saidbe Sescind/Seiscind]]
# [[Tochmarc Fithirne 7 Darine da ingen Tuathail]]
# [[Tochmarc mna Cruinn/Cruind (maic Agnomain)]]
# [[Tochmarc Eithne Uathaige ingine Crimthaind]]
# [[Cath Maige Tuired]]
# [[Cath Talten/Taillten]]
# [[Cath Maige Mucrama]]
# [[Cath Dromma Dólach dara díta Cruthnig / Daloch dar dithaig Cruithnig]]
# [[Cath Maige Rath]]
# [[Cath Coraind]]
# [[Cath Cláire]]
# [[Cath Tóiden / Cath Boinde]]
# [[Cath Temrach]]
# [[Cath Cind Fabrat / Abrat]]
# [[Cath Maige hIthe]]
# [[Cath Cilli Osnaide/Osnada]]
# [[Cath Aichli]]
# [[Cath Dubchomair]]
# [[Cath Frémand]]
# [[Cath Nemed la Fomorchaib]]
# [[Cath tanaisde Tuath De Danann]]
# [[Uath Angeda]]
# [[Uath Ecalsa Imchummair / Egailsi in Comair]]
# [[Uath Belaig Con Glais]]
# [[Uath Licce Blada/Blatha]]
# [[Uath Maige Uatha]]
# [[Uath Maige Imbolg / Bolg]]
# [[Uath Beinne Etair]]
# [[Uath Locha Lurgan]]
# [[Uath Dercce Ferna]]
# [[Uath Úama Crúachan]]
# [[Imram (curaig) Maele Duin]]
# [[Imram hua Corra]]
# [[Imram Luinge Murchertaig maic Erca]]
# [[Longes Breg Léith]]
# [[Longes Brecain/Bracain]]
# [[Longes Eithne Uathaige]]
# [[Longes Labrada]]
# [[Longes Fhothaid]]
# [[Aided Con Ruí]]
# [[Aided Con Culaind]]
# [[Aided Fir Dead/Diag]]
# [[Aided Conaill]]
# [[Aided Celtchair]]
# [[Aided Blaí Briugaid]]
# [[Aided Loegaire]]
# [[Aided Fergusa]]
# [[Aided Chonchobair]]
# [[Aided Fhiamain/Fiadmain]]
# [[Aided Mael Fhathartaig maic Ronain]]
# [[Aided Taidc maic Cein]]
# [[Aided maic Fhamain]]
# [[Aided Find]]
# [[Feis Tige Fir Blaí]]
# [[Feis Tige Bichair]]
# [[Feis Tige Tulchinne / Tulcainde]]
# [[Feis Tige Trichim / Treithim]]
# [[Feis Tige Li]]
# [[Feis Tige Linne]]
# [[Feis Tige Guit/Guid]]
# [[Feis Tige Gnaar/Gnair]]
# [[Feis Tige trí mac Demonchatha]]
# [[Feis Tige Auscle / Uichtcle]]
# [[Feis Tige Mell Dolaig]]
# [[Feis (Tige) Cruachan]]
# [[Feis (Tige) Emna / Amna]]
# [[Feis (Tige) Alend]]
# [[Feis (Tige) Temra]]
# [[Feis (Tige) Dúin Bolg]]
# [[Feis Dúin Buchet]]
# [[Feis Tige Bricrend]]
# [[Feis Tige Monduirnd]]
# [[Feis Tige (h)Ichtair]]
# [[Feis Tige Caire]]
# [[Feis Tige Gnen (?)]]
# [[Feis Tige Gnoain]]
# [[Feis Tige Nuclin]]
# [[Feis Tige Melladain]]
# [[Forbais Fer Fálga]]
# [[Forbais Etair]]
# [[Forbais Aichli / Oichli]]
# [[Forbais Dúin Bárc]]
# [[Forbais Dúin Binne]]
# [[Forbais Fer Fidga]]
# [[Forbais Life]]
# [[Forbais Ladrann / Ladrand]]
# [[Forbais Dromma Damgaire]]
# [[Echtra Brain maic Febail]]
# [[Echtra Fergusa maic Léiti]]
# [[Echtra Nera &lt;maic Niadain (maic Tacaim)&gt;]]
# [[Echtra Fiamain]]
# [[Echtra Con Ruí]]
# [[Echtra Óenguso maic Fergusa Find]]
# [[Echtra Con Culaind]]
# [[Echtra Conaill]]
# [[Echtra Conchobair]]
# [[Echra Crimthaind Nia Náir]]
# [[Echra Macha ingine Aeda Ruaid]]
# [[Echtra Nechtain maic Alfroinn]]
# [[Echtra Ailchind maic Amalgaid / Eilcind maic Amalgada]]
# [[Echtra Fhind i nDerc Ferna]]
# [[Echtra Aedain maic Gabráin]]
# [[Echtra Mael Uma maic Baitain/Baedain]]
# [[Echtra Mongain maic Fiachna]]
# [[Echtra Chuinn Cétchathaig]]
# [[Echtra Airt maic Cuind]]
# [[Echtra Muirchertach maic Erca]]
# [[Echtra Cormaic uí Chuinn / maic Airt]]
# [[Coimpert Conchobair]]
# [[Coimpert Con Culainn]]
# [[Coimpert Conaill Chernaig]]
# [[Coimpert Cheltchair maic Uithechair]]
# [[Coimpert Chormaic hui Cuind]]
# [[Aitheda]]
# [[Aithed Mugaine re Fiamain / Mugaine re Fiadaine]]
# [[Aithed Deirdrinne re macaib Uisnech]]
# [[Aithed Aefe ingine Eogain re Mes Dead / Deagad]]
# [[Aithed Naise ingine Fergusa re Nertach mac ui Léith / mac Cuilein]]
# [[Aithed mna Gaieir maic Deirg re Glass mac Cimbaetha]]
# [[Aithed Bláthnaite ingine Puill/Paill maic Fhidaig re Coin Culaind]]
# [[Aithed Grainne &lt;ingine Cormaic&gt; re Diarmait &lt;ua nDuibne&gt;]]
# [[Aithed Muire re Dub Ruis]]
# [[Aithed Ruithcherni re Cuanu mac Cailchin]]
# [[Aithed Eirce ingine Loorin/Logairnn re Muiredach mac Eogain]]
# [[Aithed Díge / Creide re Laidcnén]]
# [[Aithed mná Ailella maic Eógain re Fothud Canann]]
# [[Orgain Maige Cé Gala mac Febail / A. Muigi Ce Dala]]
# [[Orgain Átha hÍ]]
# [[Orgain Dune Dubglaisse]]
# [[Orgain Dinn Ríg / Dindaraig]]
# [[Orgain Atha Cliath]]
# [[Orgain Duine Delga &lt;or Delgon&gt;]]
# [[Orgain Tuir Chonaind]]
# [[Orgain Ailig for Néitt mac Indui / A. Neid maic Indaig a nAileach]]
# [[Orgain Belcon Breifne]]
# [[Orgain Cairpri Cind Caitt for saerchlannaib hErend]]
# [[Orgain Echach for a maccaib]]
# [[Orgain Chaille Chonaill]]
# [[Orgain Donnán Ego]]
# [[Orgain Maic Da Thó]]
# [[Orgain mac Mágach]]
# [[Orgain Side Nenta]]
# [[Orgain Sratha Cluada &lt;or: Slúaga&gt;]]
# [[Orgain Sleibe Soilgech]]
# [[Orgain Ratha Rigbaird]]
# [[Orgain Ratha Ruis Guill]]
# [[Orgain Ratha Túaige]]
# [[Orgain Ratha Tuaisle]]
# [[Orgain Ratha Tobachta]]
# [[Orgain Ratha Timchill]]
# [[Orgain Ratha Cuinge]]
# [[Orgain Ratha Cuillend]]
# [[Orgain Cróchan / A. Ratha Cruachan]]
# [[Orgain Cathrach Boirche]]
# [[Orgain Ratha Blai]]
# [[Orgain Ratha Gaila / Guanlai &lt;or: Guale&gt;]]
# [[Orgain Ratha Uillne]]
# [[Orgain Ratha Náis]]
# [[Orgain Benne/Beinde Cé]]
# [[Orgain Ratha Grainaird]]
# [[Orgain Ratha Búirig / Buirich]]
# [[Braflang Scóine]]
# [[Aigidecht Artúir / Aigse Airduus]]
# [[Secht Orcain Lindais:]]
# [[Orgain Duin Sobairce]]
# [[Orgain Duin Cermna]]
# [[Orgain Duin Bolg]]
# [[Orgain Duin Bice]]
# [[Orgain Duin Binne/Binde]]
# [[Orgain Duin Catrach Con Roi]]
# [[Orgain Duin Catrach Mail Milscothaig]]
# [[Tomaidm Locha Echach]]
# [[Tomaidm Locha Éirne]]
# [[Tomaidm Brí]]
# [[Fís mná Nemid]]
# [[Fís Conchobair]]
# [[Fís Cuind &lt;Cétchathaig&gt; .i. Báile in Scáil]]
# [[Fís Fursa]]
# [[Baile in Scáil]]
# [[Baile Bricíne]]
# [[Baile Bic maic Dé]]
# [[Baile Cimba(o)ith ?átha]]
# [[Baile Mochuda/Mochuta]]
# [[Serc Caillige Berre do ?othud Chanand / Caille Berra do Fothad Canand]]
# [[Serc Crede do Canann mac Gartnáin]]
# [[Serc Duib Lacha do Mongan]]
# [[Serc Gormlaithe do Niall]]
# [[Sluagad Augaire/Ugaine Móir co hÉtail]]
# [[Sluagad Da Thí co Sliab nElpa]]
# [[Sluagad Neill maic Echach co Muir nIcht]]
# [[Sluagad Fiachna maic Baítáin co Dún nGuaire i Saxanaib 7 prímsluagid hÉrend archena]]
# [[Tochomlod Partholoin dochum nErend]]
# [[Tochomlod Nemid co hErind]]
# [[Tochomlod Fer mBolg]]
# [[Tochomlod Tuaithe De Danand]]
# [[Tochomlod Míl maic Bile co Espáin]]
# [[Tochomlod mac Miled a hEspain in hErind]]
# [[Tochomlod Cruithnech a Tracia (co Breatnaib) co hErind]]
# [[&lt;Ath&gt;tochomlod (ó) hErind co Albain]]
# [[Tochomlod Longsi/Loingse Fergusa a hUltaib]]
# [[Tochomlod Muscraigi de Maig Bregoin/Breg]]
# [[Tochomlod na nDési ó Themraig]]
# [[Tochomlod Clainne Echach Mugmedoin a Mide]]
# [[Tochomlod Céin a Caisil]]
# [[Tochomlod Dáil Riatai i nAlbain]]

== Mythen und Sagen aus Irland ==
{| width=&quot;100%&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
! Titel !! Inhalt
|- valign=top
| [[Acallam na Senórach]]=[[Agallamh na Seanórach]] || Begegnung zwischen mythischen Helden und dem heiligen [[Naomh Pádraig]]
|- valign=top
| [[Aided Cheit maic Mágach]] || Kampf [[Conall Cernach]]s mit [[Cet mac Mágach]] und Bélchús Verrat und Tod
|- valign=top
| [[Aided Cheltchair maic Uthechair]] || [[Celtchar]] mac Uthechairs Sühnetaten für die Tötung Blaís
|- valign=top
| [[Aided Chlainne Tuirenn]] || Rache Lugs an den Söhnen [[Tuirenn]]s für die Ermordung seines Vaters [[Cian]]
|- valign=top
| [[Aided Chonchobuir]] || Tod [[Conchúr mac Neasa]]s durch die Hand [[Cet mac Mágach]]s
|- valign=top
| [[Aided Chon Culainn]] || Ermordung [[Cú Chulainn]]s und [[Conall Cernach]]s Rache an den Tätern
|- valign=top
| [[Aided Loegairi Buadaig]] || [[Lóegaire Búadach]]s Tod beim Versuch, Aed mac Ainninne zu retten
|- valign=top
| [[Aided Muirchertaig meic Erca]] || [[Muircheartach mac Muireadhaigh|Muirchertach mac Erca]]s Strafe für seinen Ehebruch mit Sín
|- valign=top
| [[Aided Óenfir Aífe]] || Zweikampf [[Cú Chulainn]]s mit seinem Sohn [[Connla]] und dessen Tod
|- valign=top
| [[Airne Fingein]] || eine Fee prophezeit Fingein mac Luchta
|- valign=top
| [[Aislinge Meic Con Glinne|Aislinge Meic Chon Glinne]] || Parodie auf das Klosterleben und die Jenseitsvisionen
|- valign=top
| [[Aislinge Oenguso]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Óengus]]’ Suche nach seiner geträumten Frau
|- valign=top
| [[Amra Choluim Chille]] || Gedicht auf den Klostergründer [[Colm Cille]]
|- valign=top
| [[Baile Binnbérlach mac Buain]] || unerfüllte Liebe zwischen Baile und Ailinn
|- valign=top
| [[Baile in Scáil]] || Blick [[Conn Cétchathach]]s in die Zukunft seines Geschlechtes
|- valign=top
| [[Bóramha]] || Kampf um den Tribut der Provinz [[Laighin]] an die [[Uí Néill]]
|- valign=top
| [[Buile Shuibhne]] || [[Suibhne]]s Wahnsinn in der Schlacht und sein Tod im Kloster
|- valign=top
| [[Caithréim Cellaig]] || Cellachs Weg vom Mönch über den Thron von [[Connacht]] zum Bischof
|- valign=top
| [[Cath Étair]] || Belagerung von Etar, Tod [[Mes Gegra]]s durch [[Conall Cernach]]
|- valign=top
| [[Cath Finntrágha]] || Verteidigung Irlands durch [[Fionn mac Cumhaill]] und seine [[Fianna]] gegen den „König der Welt“
|- valign=top
| [[Cath Maige Mucrama]] || [[Lugaid mac Con]]s Kampf um den Thron von Irland und seine Ermordung durch [[Ailill Aulom]]
|- valign=top
| [[Cath Maige Rátha]] || Krieg Congal Claens gegen den Hochkönig Domnall mac Aeda
|- valign=top
| [[Cath Maighe Tuireadh|Cath Maige Tuired]] || Kriege der [[Túatha Dé Danann]] gegen [[Fir Bholg]] und [[Fomhóraigh]]
|- valign=top
| [[Compert Conchobuir]] || [[Cathbad]]s Kampf um Asa (Ni-Asa) und die Zeugung [[Conchobar mac Nessa]]s
|- valign=top
| [[Compert Con Culainn]] || Schwangerschaft von [[Conchobar mac Nessa]]s Tochter und Geburt von [[Setanta|Setanta/Cú Chulainn]]
|- valign=top
| [[Compert Mongáin|Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]] || Zeugung Mongáns, [[Manannán mac Lir]]s Sohn und seine Ehe mit Dub Lacha
|- valign=top
| [[De chophur in da muccida]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Verwandlung der beiden Hirten in die Stiere [[Donn Cuailnge]] und [[Fionnbheannach]]
|- valign=top
| [[Duanaire Finn]] || Gedichte und Balladen aus dem [[an Fhiannaíocht|Finn-Zyklus]]
|- valign=top
| [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]] || Verfolgung eines bösen Ritters durch Balbhuaidh ([[Gawain]])
|- valign=top
| [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]] || Suche des Adlerknaben nach seiner Herkunft
|- valign=top
| [[Cormac mac Airt#Mythologie|Echtra Cormaic i Tír Tairngire]] || [[Cormac mac Airt]]s Reise zu den Feen
|- valign=top
| [[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] || Der Wortbruch von [[Tadhg mac Céin]]s Sohn
|- valign=top
| [[Echtra Fergusa maic Léti]] || [[Fearghas mac Léite]]s Kampf mit einem Meeresungeheuer
|- valign=top
| [[Echtra Condla]] || [[Conn Cétchathach]]s Sohn [[Connla (Conn Cétchathach)|Connla]] und seine Liebe zu einer Fee
|- valign=top
| [[Echtrae Nerai]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Nera]]s Warnung an die Bewohner von [[Ráth Cruachan|Cruachan]]
|- valign=top
| [[Esnada Tige Buchet]] || Das Schicksal des gastfreundlichen Buchet von [[Laigin]]
|- valign=top
| [[Fingal Rónáin]] || Rónáns irrtümlicher Mord an seinem Sohn
|- valign=top
| [[Fled Bricrenn]] || Streit um den Ehrenplatz beim Fest zwischen [[Ulaid]] Helden
|- valign=top
| [[Fled Dúin na nGéd]] || Streit zwischen Domnall mac Aeda und Congal Claen
|- valign=top
| [[Fotha Catha Cnucha]] || Tod [[Cumall]] mac Basnas und Zeugung [[Fionn mac Cumhaill]]s
|- valign=top
| [[Cormac mac Airt#Mythologie|Geneamuin Cormaic Ua Chuind]] || [[Cormac mac Airt]]s gesamtes Leben bis zum Tod
|- valign=top
| [[Immacallam in dá Thuarad]] || Disput von Néde und [[Ferchertne]] um den Titel des obersten Dichters Irlands
|- valign=top
| [[Immram Brain]] || [[Bran mac Febail]] mythische Reise zur Insel der Frauen
|- valign=top
| [[Immram Curaig Maíle Dúin]] || [[Maol Dúin]]s Reise zu einigen mythischen Inseln
|- valign=top
| [[Lebor Gabála Érenn]] || mythische Einwanderungswellen und Machtkämpfe um Irland
|- valign=top
| [[Longes Mac nUislenn]], [[Longes mac nUislenn]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Geschichte [[Deirdre]]s
|- valign=top
| [[Macgnímartha Finn]] || Erzählungen über [[Fionn mac Cumhaill]]s Jugend, s.&amp;nbsp;a. [[Aillen]]
|- valign=top
| [[Macgnímrada Con Culainn]] || Erzählung über [[Cú Chulainn]]s Jugend im [[Táin Bó Cuailnge]]
|- valign=top
| [[Mesca Ulad]] || [[Cú Roí]] Hinterlist gegen [[Conchobar mac Nessa]]
|- valign=top
| [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis|Navigatio Sancti Brendani]] || [[Naomh Breandán|Brendans]] Fahrt zu den mythischen Inseln
|- valign=top
| [[Noínden Ulad]], auch Ces Ulad || Verfehlung der Ulter gegen [[Macha]] und Gründung [[Emain Macha]]s
|- valign=top
| [[Oidheadh Chlainne Lir]] || [[Lir]]s Kinder werden in Schwäne verwandelt
|- valign=top
| [[Orgain Denna Ríg]] || [[Labraid Loingsech|Labraid Moen]]s Kampf um den Thron seines Vaters
|- valign=top
| [[Scéla Cano meic Gartnáin]] || Cano mac Gartnáins Abenteuer und unglückliche Liebe in Irland
|- valign=top
| [[Cormac mac Airt#Mythologie|Scéla Eogain agus Cormaic]] || Kindheit und Jugend [[Cormac mac Airt]]s bis zum Antritt seiner Herrschaft
|- valign=top
| [[Scéal Muc Mhic Dhathó]] || Streit der Helden [[Uladh|Ulsters]] und [[Connachta]]s den [[curadhmhír|Heldenbissen]]
|- valign=top
| [[Scél Túain meic Cairill]] &amp;rarr; [[Tuan mac Cairill]] || Verwandlungen [[Tuan mac Cairill]]s in der Zeit des [[Lebor Gabála Érenn]]
|- valign=top
| [[Serglige Con Culainn]] || [[Cú Chulainn]] Liebeskrankheit und der Ehebruch mit [[Fand]]
|- valign=top
| [[Táin Bó Cuailnge]] ||  Heldentaten [[Cú Chulainn]] beim Krieg um den Stier [[Donn Cuailnge]]
|- valign=top
| [[Táin Bó Flidais]] || [[Fergus mac Róich]] Kampf um [[Flidais]] und ihre Wunderkuh
|- valign=top
| [[Táin Bó Fraích]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Erlebnisse [[Froech]]
|- valign=top
| [[Tochmarc Becfola]] || Werbung König Diarmait mac Aeda Slaines um die Fee Becfola
|- valign=top
| [[Tochmarc Emire]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Cú Chulainn]]s Werbung um [[Emer]]
|- valign=top
| [[Tochmarc Étaíne]] || [[Fuamnach]] Rache an ihrer Nebenbuhlerin [[Étaín]]
|- valign=top
| [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]] || [[Conchobar mac Nessa]] Werbung um Luaine und [[Athirne]] Ermordung
|- valign=top
| [[Togail Bruidne Dá Derga]] || Königsherrschaft und Untergang [[Conaire Mór]]
|- valign=top
| [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] || [[Fionn mac Cumhaill]]s Verfolgungsjagd [[Diarmaid]] und [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]]
|-
|}

== Sprüche-Sammlungen und Glossare ==
{| width=&quot;100%&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
! Titel !! Aois !! Nóta
|-
| [[Bretha Crólige]] || - || Bußtaxen bei Verwundungen, 3.&amp;nbsp;Teil des [[Senchas Már]]
|-
| [[Bretha Nemed Déidenach]] || 7ú || Texte der Rechtsschule von Nemed
|-
| [[Cáin Adomnáin]] || 7ú || Gesetzestext zum Schutz von Frauen, Kindern und Klerikern
|-
| [[De duodecim abusivis saeculi]] || 7ú || Abhandlung über die Moral und das Recht (auch altirische Rechtsgrundsätze inkludiert)
|-
| [[Senchas Már]] || 8ú || Sammlung altirischer Rechtstexte
|-
| [[Críth Gablach]] || 8ú || Sammlung altirischer Rechtstexte
|-
| [[Audacht Morainn]] || 8ú. || Sammlung von Lehrsprüchen des Richters [[Morann]]
|-
| [[Tecosca Cormaic]] || 8ú. || Sammlung von Lehrsprüchen [[Cormac mac Airt]]
|-
| [[Gúbretha Caratniad]] || 9ú || vom üblichen irischen Recht abweichende Urteile
|-
| [[Sanas Cormaic]] || 10ú ||Glossar von Rechts- und Dichterausdrücken, Orts- und Personennamen
|-
| [[Leabhar na gCeart]] || 11ú || Aufzählung der Rechte und Pflichten des Königs von [[Caiseal]]
|-
| [[Bansenchas]] || 12ú || Verzeichnis berühmter Frauen der Geschichte bis zum [[Lebor Gabála Érenn]], [[An Rúraíocht]] und anderen irischen Annalen
|-
| [[Dindsenchas]] || 12ú || Etymologie von Ortsnamen
|-
| [[Cóir Anmann]] || 14ú || Personen- und Stammesnamen
|-
| [[Auraicept na n-Éces]] || 14ú || Geschichte der irischen Sprache und Schrift
|-
|}

== Sammelwerke aus Irland ==

{| width=&quot;100%&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
! Titel !! Zeit !! Inhalt
|-
| [[Cín Dromma Snechtai]]  || 8ú ||
|-
| [[Lebor na hUidre]] || 12ú || [[Táin Bó Cuailnge]]
|-
| [[Lebor Laignech]] || 12ú || [[Lebor Gabála Érenn]], [[An Fhiannaíocht]]
|-
| [[Annála Tiarnaigh]] || 12ú || 807 RC - AD 1178
|-
| [[Leabhar Buí Leacáin]] || 14ú ||
|-
| [[Leabhar Mór Leacáin]] || 14ú ||
|-
| [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] || 14ú ||
|-
| [[Annála Uladh]] || 15ú || 431 - 1541
|-
| [[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]] || 15ú ||
|-
| [[Foras Feasa ar Éirinn]] || 17ú. ||
|-
| [[Annála Ríoghdhachta Éireann]]=[[Annála na gCeithre Máistrí]] || 17ú ||
|-
|}

== ISO ==
[ [https://iso.ucc.ie/Irish-sagas-list.html ISO] ]

# ''The Abbot of Drimnagh''
#* [[Acallamh na Senórach]]=[[Agallamh na Seanórach]], [[Aided Óenfir Aífe]], [[Aided Bresail]], [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]], [[Aided Conrói maic Dáiri]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]], [[Aided Fergusa maic Róich]], [[Aided Lóegairi Búadaig]], [[Aided Maelodráin]], ([[Aislinge Meic Con Glinne]]), [[Aislinge Óenguso]]=[[Aisling Aonghasa]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bórama]]=[[Bóramha]], [[Buile Shuibhne]], [[Caithréim Cellaig]], [[Cath Almaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cath Maige Mucrama]], [[Cert Claidib Cormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]], [[Compert Mongáin]] ocus Serc Duibe-Lacha do Mongán, [[Echtra Condla]]=[[Eachtra Chondla]], [[Echtra Cormaic]] i Tír Tairngirí, [[Echtra Fergusa maic Léti]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]], [[Esnada Tige Buchet]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Fingal Rónáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]], [[Geneamuin Chormaic]]=[[Genemuin Chormaic]], [[Immram Brain]], [[Longes mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]], [[Mesca Ulad]], [[Noínden Ulad ocus Emuin Macha]]=[[Noínden Ulad]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'' , [[Oidhe Chloinne Lir]]=[[Oidheadh Chlainne Lir]], [[Orgain Denna Ríg]], [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Scéla Cano meic Gartnáin]]
# [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]
# [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]]
# [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]]
# [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]
#* [[Scéla Mucce Meic Da Thó]]=[[Scéla Mucce Meic Dathó]], [[Táin Bó Cúalnge]], [[Tochmharc Eimhire]]=[[Tochmarc Emire]], [[Tochmarc Étaíne]], [[Togail Bruidne Dá Derga]], [[Tóruigheacht Dhiarmada agus Ghráinne]]=[[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]]


* [[Diarmaid mac Cearbhaill]]+,

== MsOmit 2017 ==
[https://celt.ucc.ie//MsOmit2017/index.html MsOmit 2017], 138 in iomlán

# [[Aided Ailella ocus Chonaill Chernaig]]
#* [[Aided Bresail meic Diarmata]]=[[Aided Bresail]], [[Aided Cheit meic Mágach]]=[[Aided Cheit maic Mágach]] (Orgain Bélchon Bréifne), [[Aided Cheltchair meic Uthechair]]=[[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chon Roí]]=[[Aided Conrói maic Dáiri]], [[Aided Chonchobair]]=[[Aided Chonchobuir]], [[Aided Chrimthainn meic Fidaig]]=[[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]]
# [[Aided Chúanach meic Ailchini]]
# [[Aided Chuind Chétchathaig]]
# [[Aided Derbforgaill]]
#* [[Aided Diarmata meic Cerrbaill]]=[[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]
# [[Aided Echach meic Maíreda]]
#* [[Aided Fergusa meic Roich]]=[[Aided Fergusa maic Róich]]
# [[Aided Guill 7 Gairb]]
#* [[Aided Loegaire Búadaig]]=[[Aided Loegairi Buadaig]]
#* [[Aided Maelodráin]]
# [[Aided Meic Con]]
# [[Aided Meidbe]]
#* [[Aided Muirchertaig meic Erca]]
# [[Aided Nath Í ocus a Adnacol]] (Suidigud Tellaig na Crúachna)
#* [[Aided Oenfir Aífe]]=[[Aided Óenfhir Aífe]]
# [[Aigidecht Aithirni]]
# [[Airec Menman Uraird meic Coisse]]
# [[Airem Muintire Finn]]
#* [[Airne Fíngein]]
#* [[Aislinge Meic Con Glinne]]
#* [[Aislinge Oenguso]]
# [[Baile Binnbérlach mac Búain]]
#* [[Baile Chuind Chétchathaig]]=[[Baile Chuinn Chétchathaig]]
#* [[Baile in Scáil]]
#* [[Bórama]]=[[Bóramha]]
#* [[Brislech Mór Maige Muirthemni]] =[[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]]
# [[Bruiden Átha]]
# [[Bruiden Da Choca]]
# [[Bruiden Meic Da Réo]] (Orgain Chairpri Chind Chait)
#* [[Caithréim Cellaig]]
# [[Cath Airtig]]
#* [[Cath Almaine]]
# [[Cath Belaig Dúin Bolg]]
#* [[Cath Cairn Chonaill]]=[[Cath Chairn Chonaill]]
# [[Cath Cinn Abrad]]
# [[Cath Crinna]]
# [[Cath Cula Dremne]]
#* [[Cath Maige Mucrama]]
#* [[Cath Maige Rath]]=[[Cath Maige Rátha]]
#* [[Cath Maige Tuired]]=[[Cath Maighe Tuireadh]] - ''first
# Cath Maige Tuired - ''second
# [[Cath Ruis na Ríg]]
#* [[Compert Chon Culainn]]=[[Compert Con Culainn]]=[[Coimpeart Chú Chulainn]] (Feis Tige Becfoltaig)
#* [[Compert Chonchobair]]=[[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]]
# [[Comrac Con Culainn re Senbecc ua nEbricc]] (Bruiden Senbicc uí Ebricc)
#* [[Comrac Liadaine 7 Cuirithir]]=[[Comrac Liadaineocus Cuirithir]]
# [[Comthóth Lóegairi co Cretim 7 a Aided]]
# ''[[Conall Corc and the Corco Luigde]]
#* [[Sanas Cormaic]] (Gaire, Lethech, Mug Éme, Nesscoit, Orc tréith, Prull)
# [[Cuislinn Brigde 7 Aided Meic Díchoime]]
#* [[De Chophur in Dá Muccida]]&amp;larr;[[De chophur in dá muccida]]
# [[De Gabáil in tSída]]
# [[De Maccaib Conairi]]
# [[De Síl Chonairi Móir]]
# [[Do Faillsigud Tána Bó Cúailnge]]
#* [[Echtra Chondla]]=[[Echtra Condla]]
# [[Echtra Chormaic i Tír Tairngiri]]
#* [[Echtra Fergusa meic Léti]]=[[Echtra Fergusa maic Léti]]
# [[Echtra Finn]] (''Finn and the Phantoms'')
# [[Echtra Laegairi meic Crimthainn]]
#* [[Echtra Mac nEchdach Muigmedóin]]=[[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]
#* [[Echtra Nera]]=[[Echtra Nerai]]=[[Eachtra Neara]] (Táin Bé Aingen)
# [[Erchoitmed ingine Gulidi]]
#* [[Esnada Tige Buchet]]
#* [[Fingal Rónáin]]
#* [[Finn agus Gráinne]]=[[Fionn agus Gráinne]]
# ''[[Finn and the Man in the Tree]]
#* [[Fled Bricrenn]]
# [[Fled Bricrenn 7 Loinges mac nDuil Dermait]]
# [[Fochonn Loingse Fergusa meic Roig]]
# [[Forfess Fer Falgae]]
#* [[Fotha Catha Cnucha]]
#* [[Annála Easpacha na hÉireann]] (scéalta leabaithe)
# [[Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin]]
# [[Genemain Aeda Sláine]]
#* [[Genemain Chormaic]]=[[Genemuin Chormaic]]
# [[Immacallam Choluim Chille 7 ind Óclaig]]
#* [[Immacallam in Dá Thuar]](ad)=[[Immacallam in dá Thuarad]] (Acallam in Dá Suad, Túar)
# [[Immathchor nAilella 7 Airt]]
#* [[Immram Brain]]
#* [[Immram Curraig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Ua Corra]]
# [[Immram Snedgusa 7 Meic Ríagla]] (Echtra, Merugud Clérech Coluim Chille)
# [[Imthechta Tuaithe Luchra ocus Aided Fergusa]]
# [[Imthechta Tuirill 7 a Mac]]
# [[Longes Chonaill Chuirc]]
#* [[Longes mac nUislenn]] (Uisnig)
#* [[Macgnímartha Finn]]
#* [[Mesca Ulad]]
#* ''Mongán Stories''
#* [[Compert Mongáin]]
# Scél asa mberar etc. [Aided Fothaid Airgdig]
# Scél Mongáin
# Tucait Baile Mongáin
#* [[Noínden Ulad]] (Ces Noínden Ulad)
# [[Orgain Néill Noígíallaig]] (Aided)
#* [[Orgain Denna Ríg]] (Bruiden Túamma Tenbad)
# [[Orgain Trí mac Diarmata meic Cerbaill]]
# ''[[Quarrel between Finn and Oisín]]
# [[Reicne Fothaid Canainne]]
# [[Scél na Fír Flatha]], [[Echtra Chormaic i Tír Tairngire]]=[[Echtra Cormaic]] 7 [[Cert Claidib Chormaic]]=[[Cert Claidib Cormaic]]
# [[Scél Túain meic Cairill]] (Immacallam Túain fri Finnia)
# [[Scéla Alaxandair]]
#* [[Scéla Cano meic Gartnáin]]
# [[Scéla Conchobuir meic Nessa]] (''Conchobar's Household'')
# [[Scéla Eogain 7 Cormaic]] (Scéla Geine Cormaic)
# [[Scéla Mosauluim]]
#* [[Scéla Mucce Meic Da Thó]]
# [[Senchas Airgiall]]
#* [[Senchas Fagbála Caisil]]
#* [[Serglige Con Culainn]]
# [[Siaburcharpat Con Culainn]]
# [[Suidigud Tellaig Themra]]
#* [[Táin Bó Cúailnge]]
# [[Táin Bó Dartada]]
#* [[Táin Bó Flidais]]
#* [[Táin Bó Fraích]]
#* [[Táin Bó Regamain]]=[[Táin Bó Regamon]]
# [[Táin Bó Regamna]]
# [[Talland Étair]]
# [[Tesmolta Cormaic 7 Aided Finn]]
# [[Tochmarc Ailbe]]
#* [[Tochmarc Becfhola]]=[[Tochmarc Becfola]]
#* [[Tochmarc Emire]]=[[Tochmharc Eimhire]]
#* [[Tochmarc Étaine]]=[[Tochmarc Étaíne]]=[[Tochmharc Éadaoine]] I, II, III
# [[Tochmarc Ferbe]]
#* [[Tochmarc Lúaine ocus Aided Aithirne]]=[[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]]
# [[Tochmarc Momera]]
#* [[Togail Bruidne Da Derga]]=[[Toghail Brú Dá Dearga]], Orgain Bruidne Uí Derga
# [[Togail Troí]]
# [[Tucait Fagbála in Fessa do Finn 7 Marbad Cuil Duib]]
#* [[Tucait Indarba na nDéssi]] ([[Tairired na nDéisi]]=[[Tairired na nDéssi]])
# [[Úath Beinne Étair]]
# [[Verba Scáthaige]]

== Celtic Language Collective ==
[http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Celtic Language Collective] (maryjones)

=== '' Manuscripts '' ===
# [[Lebar na Núachongbála]]=[[Leabhar Laighneach]]
# [[Lebor na nUidre]]=[[Leabhar na hUidhre]]
# [[Leabhar Bhaile an Mhóta]]
# [[Leabhar Mór Mhic Fhir Bhisigh]]=[[Leabhar Mór Leacáin]]
# [[Leabhar Buidhe Lecáin]]=[[Leabhar Buí Leacáin]]
# [[Leabhar Feirmoithe]]=[[Leabhar Fhear Maí]]
# [[Leabhar Méig Shamhradháin]]=[[Dúnaire Mag Shamhradhain]]=[[]]
# [[Leabhar Í Eadhra]]=[[Leabhar Uí Eadhra]]
# [[Leabar Chaillín]]=[[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhianacha]]

=== '' The Mythological Cycle '' ===
# [[Lebor Gabála Érenn]]=[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]
# [[Do Flathiusaib Hérend]]=[[]] (LL)
# [[Lebor Bretnach]]=[[]]
# [[Cath Maige Tuired]]=[[Cath Maighe Tuireadh]]
# [[Tuath De Danand na set soim]]=[[Ceithre Sheod]]
# [[Oidheadh Chloinne Tuireann]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]]
# [[Tochomlod mac Miledh a hEspain i nErind]]=[[]]
# [[De Gabáil in t-Sída]]=[[]]
# [[Tochmarc Étaíne]]=[[]] (LU, Egerton 1782)
# [[Togail Bruidne Dá Derga]]=[[]]
# [[Aislinge Óenguso]]=[[]]
# [[Oidheadh Chloinne Lir]]=[[Oidheadh Chlainne Lir]]
# [[Altram Tige Dá Medar]]=[[]]
# [[Scél Túain maic Cairill]]=[[Tuan mac Cairill]]
# [[Eachtra Léithín]]=[[]]
# [[Suidigud Tellaich Temra]]=[[]]
# [[Moí coire coir goiriath]]=[[]]
# [[Cía cétliaigh robúi ind-Érinn]]=[[]]
# [[Cóir Anmann]]=[[]]
# [[Bodleian Dinnshenchas (Rawl B 506)]]=[[Dinnseanchas]]
# [[Edinburgh Dindsenchas (MS Kilbride XVI)]]=[[]]
# [[Rennes Dindsenchas I (Rennes MS)]]=[[]]
# [[Metrical Dindsenchas]]=[[]]
# [[Banshenchus]]=[[Banseanchas]]
# [[The Battle of Partholon's Sons]]=[[]] ([[Seanchas Mór]])

=== '' The Ulster Cycle '' ===
# [[]]=[[]]</text>
      <sha1>tr2yn2qn1at4ln9a7ykg2tdccgtj0we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bouli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104935</id>
    <revision>
      <id>1312442</id>
      <parentid>1312370</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T15:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <origin>1312442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1246" sha1="al48xn4c5947uen6a3l29no9o0yyeji" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}}
Is sraith bheochana í '''''Bouli''''' a craoladh ar dtús sa Fhrainc idir [[1989]] go dtí [[1991]]. Craoladh leagan dubáilte Gaeilge ar [[RTÉ Two]] ón 2 Meán Fómhair [[1991]], agus ar TnaG ([[TG4]] anois) ina dhiaidh sin go déanach sna 1990dí.

==Amhrán aitheantais==

:Geimhreadh beagnach caite
:Tá an fear sneachta ina sheasamh ins an ghrian 
:Céard a dhéanfaidh sé anois 
:Nuair a aireoidh sé an teas mór ar a dhroim? 
:Tá an ghealach thuas sa spéir 
:Bíonn sí i gcónaí ag spraoi 
:Le réalta beaga geala ar feadh na hoích'  
:Ach ansin feiceann sí nach bhfuil an fear sneachta 
:Leath sách fuar - ansin 
:Is le beagán draíocht' a abraíonn sí Bouli 
:Fear sneachta bán - hata ar a cheann 
:Sin é Bouli ag imeacht leis síos 
:Éistigí anois agus féachaigí  
:Seo scéal faoi Bouli 'gus a chairde  
:Bouli - Bouli  
:Bouli - Bouli  
:Bouli - Bouli  
:Bouli - Bouli


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Bouli agus an peingeanóg óg
# Bouli, bleachtaire príobháideach
# Bouli agus an Tuar Ceatha

== Féach freisin ==

* ''[[Bluey]]''

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[catagóir:Beochan Gaeilge]]</text>
      <sha1>al48xn4c5947uen6a3l29no9o0yyeji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Florence Pugh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109875</id>
    <revision>
      <id>1312476</id>
      <parentid>1185394</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T21:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1994" sha1="3b86p9wcqdmt17knj3t7h7b9ciio69a" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

aisteoir Sasanach í '''Florence Pugh''' (a rugadh 3 Eanáir 1996). Rinne sí a céad aisteoireacht in 2014 sa scannán drámaíochta ''The Falling''. Fuair Pugh aitheantas in 2016 as a ról ceannaireachta mar bhrídeog óg sa dráma neamhspleách ''Lady Macbeth'', a bhuaigh Gradam Scannán Neamhspleách na Breataine, agus tharraing moladh as a bheith ina réalta sa mhionsraith ''The Little Drummer Girl'' (2018).

== Saol go Luath ==
Rugadh í ar an 3ú Eanair 1996.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/biography/Florence-Pugh|teideal=Florence Pugh {{!}} Biography, Movies, TV Shows, &amp; Facts {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Aitheantas cinniúnach agus criticiúil (2019 – inniu) ==
Fuair Pugh moladh mór as a ról mar Amy March san oiriúnú scannán de “Little Women” in 2019.

Ghnóthaigh a feidhmíocht ainmniúchán Gradam Acadaimh di don Aisteoir Tacaíochta is Fearr, rud a dhaingnigh a stádas mar cheann de na réaltaí atá ag ardú sa tionscal.Bhí Florence Pugh ina réalta taobh le [[Scarlett Johansson]] sa scannán Marvel “Black Widow” in 2021. Bhí moladh tuillte ag an léiriú a rinne sí ar [[Yelena Belova]] as a feidhmíocht dhinimiciúil agus a ceimic leis an bpríomhcharachtar.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://facts.net/celebrity/30-facts-about-florence-pugh/|teideal=30 Facts about Florence Pugh|dáta=2023-08-22|language=en-US|work=Facts.net|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt; Tá aithne uirthi as ''Midsommar'' (2019), ''Little Women'' (2019), a tús ''MCU Black Widow'' (2021), agus ''Fighting with My Family'' (2019).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/name/nm6073955/bio/|teideal=Florence Pugh - Biography|language=en-US|work=IMDb|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Tagirtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-aisteoir}}

{{DEFAULTSORT:Pugh, Florence}}
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1996]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>3b86p9wcqdmt17knj3t7h7b9ciio69a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312479</id>
      <parentid>1312476</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T21:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1994" sha1="ik1l4ndetteloz1h37zewonkddufa8j" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Aisteoir Sasanach í '''Florence Pugh''' (a rugadh 3 Eanáir 1996). Rinne sí a céad aisteoireacht in 2014 sa scannán drámaíochta ''The Falling''. Fuair Pugh aitheantas in 2016 as a ról ceannaireachta mar bhrídeog óg sa dráma neamhspleách ''Lady Macbeth'', a bhuaigh Gradam Scannán Neamhspleách na Breataine, agus tharraing moladh as a bheith ina réalta sa mhionsraith ''The Little Drummer Girl'' (2018).

== Saol go Luath ==
Rugadh í ar an 3ú Eanair 1996.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/biography/Florence-Pugh|teideal=Florence Pugh {{!}} Biography, Movies, TV Shows, &amp; Facts {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Aitheantas cinniúnach agus criticiúil (2019 – inniu) ==
Fuair Pugh moladh mór as a ról mar Amy March san oiriúnú scannán de “Little Women” in 2019.

Ghnóthaigh a feidhmíocht ainmniúchán Gradam Acadaimh di don Aisteoir Tacaíochta is Fearr, rud a dhaingnigh a stádas mar cheann de na réaltaí atá ag ardú sa tionscal.Bhí Florence Pugh ina réalta taobh le [[Scarlett Johansson]] sa scannán Marvel “Black Widow” in 2021. Bhí moladh tuillte ag an léiriú a rinne sí ar [[Yelena Belova]] as a feidhmíocht dhinimiciúil agus a ceimic leis an bpríomhcharachtar.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://facts.net/celebrity/30-facts-about-florence-pugh/|teideal=30 Facts about Florence Pugh|dáta=2023-08-22|language=en-US|work=Facts.net|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt; Tá aithne uirthi as ''Midsommar'' (2019), ''Little Women'' (2019), a tús ''MCU Black Widow'' (2021), agus ''Fighting with My Family'' (2019).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/name/nm6073955/bio/|teideal=Florence Pugh - Biography|language=en-US|work=IMDb|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Tagirtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-aisteoir}}

{{DEFAULTSORT:Pugh, Florence}}
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1996]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>ik1l4ndetteloz1h37zewonkddufa8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greta Gerwig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109876</id>
    <revision>
      <id>1312478</id>
      <parentid>1278114</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T21:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="ib895yzhik6jnrtknm4nkyromxl443r" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Aisteoir, scríbhneoir scáileáin agus stiúrthóir Meiriceánach í '''Greta Celeste Gerwig'''. Rugadh ar an 4 Lúnasa 1983 í. Ar dtús bhí aithne uirthi as a bheith ag obair ar scannáin mumblecore, tá sí tar éis leathnú ó bheith ag gníomhú i scannáin neamhspleácha agus ag comhscríbhneoireacht go dtí príomhscannáin stiúideo a stiúradh. Tá sí ainmnithe mar an thodhchaí de Hollywood.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://movieweb.com/greta-gerwig-future-of-blockbuster-cinema/|teideal=Is Greta Gerwig the Future of Blockbuster Cinema?|údar=Gabe Lapalombella|dáta=2023-07-26|language=en|work=MovieWeb|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt; Ainmníodh Gerwig ar liosta bliantúil Time 100 de na daoine is mó tionchair ar domhan in 2018.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://time.com/collection/most-influential-people-2018/5217536/greta-gerwig-2/|teideal=Greta Gerwig: The World’s 100 Most Influential People|language=en-us|work=Time|dátarochtana=2023-09-26|archivedate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804125705/https://time.com/collection/most-influential-people-2018/5217536/greta-gerwig-2/}}&lt;/ref&gt;


Mar scannánóir aonair, scríobh agus stiúraigh Gerwig na scannáin [[Lady Bird (2017)]]  agus [[Little Women (2019)]], agus an bheirt acu ainmnithe do Ghradam an Acadaimh don Pictiúr is Fearr. Don chéad uair, fuair sí ainmniúcháin Gradam Acadaimh don Stiúrthóir is Fearr agus don Script Scannáin Úrnua is Fearr, agus don dara ceann, ainmníodh í don Script Scannáin Athchóirithe is Fearr. Bhí an chéad scannán eile aici, an greann fantaisíochta [[Barbie (2023)]], a comh-scríobh sí le Baumbach, an gcéad scannán ó stiúrthóir mná aonair le níos mó ná $1 billiún a fháil ar fud an domhain.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cbsnews.com/news/barbie-1-billion-box-office-historic-first-women-directors-greta-gerwig-hollywood/|teideal=&quot;Barbie&quot; global ticket sales reach $1 billion in historic first for women directors - CBS News|dáta=2023-08-06|language=en-US|work=www.cbsnews.com|dátarochtana=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-aisteoir}}

{{DEFAULTSORT:Gerwig, Greta}}
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí scannáin Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1983]]
[[Catagóir:Daoine beo]]</text>
      <sha1>ib895yzhik6jnrtknm4nkyromxl443r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kate O'Connor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114929</id>
    <revision>
      <id>1312482</id>
      <parentid>1283420</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3586" sha1="ns2zv5ycsecnesashtvxkiacjiojme6" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is [[Lúthchleasaíocht|lúthchleasaí]] agus [[Cluichí Oilimpeacha|Oilimpeach]]  ó Chontae Lú í '''Katherine (Kate) O'Connor'''. Rugadh í ar an [[12 Nollaig]] [[2000]] in [[Iúr Cinn Trá]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://olympics.ie/athlete/kate-oconnor/|teideal=Kate O'Connor|language=en-GB|work=Team Ireland|dátarochtana=2024-08-09}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Glacann sí páirt sa heaptatlan.

== Beatha ==
Cé gur tógadh i nDún Dealgan í, rugadh i Newry í, rud a fhágann go ndéanann sí ionadaíocht ar son Thuaisceart Éireann i g[[Cluichí an Chomhlathais]].

Chríochnaigh sí céim spórt in [[Ollscoil Sheffield Hallam]] in 2022.

Bhronn Ollscoil Uladh Máistreacht i gCumarsáid agus Caidrimh Phoiblí uirthi in 2025.

Is ball í de Chlub Lúthchleasaíochta Naomh Gearóid i nDún Dealgan. Déanann a hathair, Michael, cóitseáil uirthi.

Tá sí i gcaidreamh leis an bpeileadóir Éireannach Georgie Kelly.

=== Gairm ===
Bhain Kate O'Connor curiarracht náisiúnta na hÉireann amach sa [[heaptatlan]] (seacht gcluiche) agus sa [[Peantatlan|pheantatlan]] (cúig cluiche faoi dhíon).  D'éirigh le Kate O'Connor aitheantas a thabhairt don heaptatlan in Éirinn, rud nár raibh an-cháil air roimhe seo. 

Bhuaigh sí bonn airgid i gCraobhchomórtais Eorpacha Faoi-20 in 2019 sa heaptatlan, bonn airgid i gCluichí Comhlathais 2022 sa heaptatlan. agus bonn óir i gCluichí Ollscoile an Domhain in 2025.

Bhí sí ar an gcéad lúthchleasaí sa heaptatlan ó Éirinn riamh a ghlac páirt sna Cluichí Oilimpeacha 2024 i bPáras, áit ar chríochnaigh sí sa 14ú háit. Fuair sí 6167 pointe&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|date=09-08-2024|url=https://olympics.com/OG2024/pdf/OG2024/ATH/OG2024_ATH_C73L_ATHWHEPTATH-----------------------.pdf|title=Women's Heptathlon - Results}}&lt;/ref&gt;.

In 2025 Bhuaigh sí bonn cré-umha ag an Chraobhchomórtas Eorpach faoi dhíon san [[An Ísiltír|Ísiltír]] &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Bonn Óir ag Éirinn ag an gcraobh faoi dhíon|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0309/1501093-bonn-cre-umha-ag-eirinn-ag-an-gcraobh-faoi-dhion/|date=2025-03-09|language=ga}}&lt;/ref&gt;. Sa [[Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2025|Chraobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain]] i d[[Tokyo]], bhuaigh sí bonn airgead.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7190593/AT-800-W-u--0--.RS2.pdf|teideal=HEPTATHLON FINAL RESULTS|work=Comhaontas Idirnáisiúnta Lúthchleas Amaitéarach (World Athletics)|format=PDF|dátarochtana=2025-09-22|dáta=2025-09-20|archivedate=2025-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250920170555/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7190593/AT-800-W-u--0--.RS2.pdf}}&lt;/ref&gt;  Bhuaigh sí bonn airgid sa “Hepthatlon”,&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Kate O’Connor wins historic silver medal in heptathlon|url=https://www.youtube.com/watch?v=Gk5iQYDMMoo|date=2025-09-20|author=RTÉ News}}&lt;/ref&gt; an chéad Éireannach a bhuaigh bonn sa chomórtas ó bhuaigh Rob Heffernan ceann sa bhliain 2013.. Ghlac sí páirt i seacht n-imeacht ar fad cosúil leis an rás 800m.&lt;ref&gt;ELeathanach 503, 29 Meán Fómhair 2025, Ollscoil Mhá Nuad&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:O'Connor, Kate}}
[[Catagóir:Daoine as Contae an Dúin]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh in 2000]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Uladh]]
[[Catagóir:Mná Éireannacha]]
[[Catagóir:Lúthchleasaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine as Dún Dealgan]]</text>
      <sha1>ns2zv5ycsecnesashtvxkiacjiojme6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>GaelVóta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116690</id>
    <revision>
      <id>1312439</id>
      <parentid>1287476</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T14:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15379" sha1="0vycxj7w8vg38u11ddpu3bedpzv65kw" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht|v_name=&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;GaelVóta}}

Is feachtas é '''[[GaelVóta|#GaelVóta]]''' chun cur ina luí ar an aos [[Polaiteoir|polaitiúil]] cearta phobal na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] agus na [[An Ghaeltacht|Gaeltachta]] a chur chun cinn.

== Cúlra ==
Bíonn formhór mór na b[[Páirtí polaitíochta|páirtithe polaitiúla]] ag rá go bhfuil siad báúil don Ghaeilge, ach rialtas i ndiaidh rialtais ní dhéanann siad beart de réir a mbriathair.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/tuarascail/2024/06/17/pobal-na-gaeilge-tinn-tuirseach-de-bheith-lasmuigh-den-dail/|teideal=Pobal na Gaeilge ‘tinn tuirseach’ de bheith lasmuigh den Dáil|údar=[[Éanna Ó Caollaí]]|dáta=17 Meitheamh 2024|language=|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seasann-polaiteoiri-go-diongbhailte-ar-son-na-gaeilge-go-dti-go-mbionn-seasamh-diongbhailte-le-togail/|teideal=Seasann polaiteoirí go díongbháilte ar son na Gaeilge go dtí go mbíonn seasamh díongbháilte le tógáil|údar=[[Marcus Ó Conaire]]|dáta=2019-12-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

Rinneadh ciorruithe millteanacha ar an tacaíocht ón Stát in aimsir na déine tar éis [[Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008|géarchéime na mbanc]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|date=1 Nollaig 2021|url=https://comhartaighde.ie/eagrain/7/oceallaigh/|title=Breithiúnas an Bhoird Snip Nua agus Toil an Troika: Polasaí Gaeilge i bPoblacht na hÉireann, 2008–2018|journal=[[COMHARTaighde]]|issue=7|doi=https://doi.org/10.18669/ct.2021.05|first=Ben|last=Ó Ceallaigh|issn=2009-8626|year=}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; agus cé go bhfuil borradh faoin n[[Geilleagar na hÉireann|geilleagar]] anois, tá &quot;bonn íseal stairiúil&quot; faoin tacaíocht don Ghaeilge go fóill ó shin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/gaelv%C3%B3ta2024.html|teideal=#GaelVóta 2024 - Conradh na Gaeilge {{!}} Ar son phobal na Gaeilge|údar=[[Conradh na Gaeilge]]|work=cnag.ie|dátarochtana=2024-11-22|archivedate=2024-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241121151719/https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/gaelv%C3%B3ta2024.html}}&lt;/ref&gt;

== Cur chuige ==
Le blianta beaga anuas bíonn [[Conradh na Gaeilge]] ag foilsiú éilimh chun an scéal sin a réiteach, agus á gcur faoi bhráid na bpolaiteoirí a bhíonn ag seasamh i dtoghcháin in [[Éire|Éireann]]. Molann an Conradh do phobal na Gaeilge gealltanas seasmhach a lorg ó na iarrthóirí ina dtaobh.

[[Íomhá:Canvassing.svg|mion|Polaiteoir ag lorg vótaí]]

&lt;blockquote&gt;&quot;Nuair a chnagann [[polaiteoir]] ar do dhoras, cuir ceist orthu: cad é a dhéanfaidh tusa don Ghaeilge agus don Ghaeltacht?&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;Ansin nuair atá an comhrá sin tosnaithe, go gcuirfear ceist 'an bhfuil tusa sásta tacú leis an bPlean Fáis, an Plean Infheistíochta don Ghaeilge agus don Ghaeltacht, agus an gcuirfidh tú chun cinn é le do pháirtí?&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;

&quot;Tá ról againn ar fad le dul i bhfeidhm ar na polaiteoirí&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Conchúr Ó Faoláin]]|date=20-11-2024|url=https://www.pressreader.com/ireland/irish-independent-seachtain/20241120/page/1/textview|title=Tá tábhacht leis an 'Gaelvóta' sa toghchán: Conradh na Gaeilge|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]] / [[Irish Independent|The Irish Independent]]}}&lt;/ref&gt; a deir Julian de Spáinn, toisc go mbíonn polaiteoirí &quot;ag bailiú aiseolais, agus cuireann siad ar ais sa chóras é atá ag gach páirtí polaitiúil, agus nuair a fheiceann siad na rudaí atá ag teacht chun cinn ag na doirse, tugann siad aird air sin.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Olltoghchán 2024 ó dheas ==

=== Éilimh ===
Tá ceithre &quot;mhóréileamh&quot; ag CnaG do pholaiteoirí in [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|Olltoghchán 2024]], agus mionsonraí faoi gach ceannteideal:

# Plean Fáis 2024-2029, atá réitithe ag CnaG a chur i bhfeidhm (plean a cuireadh le chéile &quot;thar ceann breis agus 130 eagras Teanga agus Gaeltachta ar fud na tíre&quot;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|date=27-11-2024|title=Cén páirtí atá in ann an Gaelvóta a mhealladh... déan suas d'intinn anois|journal=[[Seachtain]]|url=https://m.independent.ie/seachtain/olltoghchan-lacann-gach-pairti-leis-an-mholadh-don-oideachas-lan-ghaeilge/a1048180932.html|pages=lch 4}}&lt;/ref&gt;)
# Dul i ngleic leis an éigeandáil sa chóras oideachais ó thaobh na Gaeilge de
# Dul i ngleic leis an éigeandáil tithíochta sa Ghaeltacht (.i. éilimh [[TINTEÁN (feachtas)#Éilimh|THINTEÁN]])
# [[Aire rialtais|Aire]] sinsearach le bheith freagrach go díreach as cúrsaí Gaeilge agus Gaeltachta&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/gaelv%C3%B3ta2024.html|teideal=#GaelVóta 2024 - Conradh na Gaeilge {{!}} Ar son phobal na Gaeilge|work=cnag.ie|dátarochtana=2024-11-22|archivedate=2024-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241121151719/https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/gaelv%C3%B3ta2024.html}}&lt;/ref&gt;

=== Gealltanais ===

==== Plean Fáis 2024-2029 ====
Is iad [[Fianna Fáil]] agus [[Fine Gael]] an t-aon dá pháirtí nár léirigh tacaíocht do na héilimh sa Phlean Fáis, m.sh. &quot;méadú faoi thrí go beagnach €198m, nó 0.4% den chaiteachas náisiúnta, faoi 2030 ar an Ghaeilge.&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Mhol [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]] go ndéanfaí é a mhaoiniú &quot;de réir mar atá leagtha amach&quot; ag CnaG.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Gheall Sinn Féin go sroichfí an sprioc earcaíochta de dhaoine le Gaeilge sa státseirbhís faoi 2030 agus luaigh bearta áirithe chun an Ghaeilge a normalú i measc an phobail.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|date=29-11-2024|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/?p=832|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=5|title=Ceist na Gaeilge i bhforógraí na bpáirtithe polaitiúla|author=Kerron Ó Luain}}&lt;/ref&gt; 

==== Oideachas ====
Chuir &quot;na páirtithe uile atá san iomaíocht san [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|Olltoghchán]]&quot; in iúl go dtacaíonn siad le coiste saineolaithe a bhunú laistigh den gcéad trí mhí den rialtas nua &quot;chun polasaí oideachais [[Tumoideachas|lán-Ghaeilge]] ón [[Réamhscoil|réamhscolaíocht]] go dtí an [[Oideachas#Ardoideachas|tríú leibhéal]] a fhorbairt.&quot; Ba é an t-aon pháirtí nár ghlac leis an moladh gan choinníoll ná FG, a dúirt go rabhadar &quot;oscailte chuige seo&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|date=27-11-2024|title=Glacann gach páirtí leis an mholadh don oideachas lán-Ghaeilge|journal=[[Seachtain]]|url=https://m.independent.ie/seachtain/olltoghchan-lacann-gach-pairti-leis-an-mholadh-don-oideachas-lan-ghaeilge/a1048180932.html|pages=lch 1}}&lt;/ref&gt;

Maidir le measúnú a dhéanamh ar chaighdeán an oideachais seo de réir an [[An Fráma Tagartha Chomónta Eorpach|Fhráma Tagartha Chomónta Eorpach]], níor thug FG freagra ar bith, ach dúirt FF go rabhadar oscailte don mholadh, agus bhí gach páirtí eile ar a shon.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

[[Íomhá:Gaeloideachas logo.jpg|mion|[[Gaeloideachas Teo.]]]]

Agus é ag trácht ar ghealltanais na bhforógra, rinne an staraí Kerron Ó Luain iontas de ghealltanas de chuid FF go ndéanfaidís an curaclam dara leibhéil a &quot;leasú&quot; le tuilleadh béime a chur ar an teanga labhartha, nó ba faoi aire de chuid FF, [[Norma Foley]], a baineadh leathuair an chloig in aghaidh na seachtaine d'am múinte na Gaeilge. Gheall siad freisin tuilleadh deiseanna freastail ar [[Gaelscoil|Ghaelscoileanna]] agus [[Gaelcholáiste|Gaelcholáistí]] agus b'amhlaidh an scéal le FG.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Chuir an [[Comhaontas Glas]] béim ar an nGaeilge sa chóras oideachais ina bhforógra siúd, ag méadú líon na ndaltaí atá ag fáil a gcuid oideachais trí Ghaeilge &quot;faoi dhó&quot;.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dubailt-ar-lion-na-ndaltai-i-scoileanna-lan-ghaeilge-agus-cursai-triu-leibheal-sa-teanga-geallta-ag-an-gcomhaontas-glas/|teideal=Dúbailt ar líon na ndaltaí i scoileanna lán-Ghaeilge agus cúrsaí tríú leibhéal sa teanga geallta ag an gComhaontas Glas|dáta=2024-11-13|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-28}}&lt;/ref&gt; Bhí an sprioc sin i gclár rialtais na dtrí páirtithe freisin an uair cheana, ach is amhlaidh gur i laghad a chuaigh an líon céanna,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; an chéad uair gur tharla a leithéid le leathchéad bliain anuas.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Deir Páirtí an Lucht Oibre go méadóidís líon na gcainteoirí laethúla Gaeilge go dtí 100,000 roimh 2032. Deir siad áfach nach mbeadh siad sásta cúrsaí 3&lt;sup&gt;ú&lt;/sup&gt; leibhéil a mhaoiniú.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Molann siad bliain den tumoideachas i mbunscoileanna lán-Bhéarla agus go múinfí ábhair eile seachas an Ghaeilge trí mheán na Gaeilge i scoileanna Béarla. Sin rud atá [[Pobal seachas Brabús]] ag éileamh freisin.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; I measc na moltaí eile atá ag PsB tá &quot;tuarastal cóir&quot; do na h[[Acht na Gaeltachta 2012|oifigigh pleanála teanga]] agus ranganna do dhaoine fásta, m.sh. sna breac-Ghaeltachtaí agus d'iarrthóirí tearmainn atá ag cur fúthu sa Ghaeltacht.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cursai-saor-in-aisce-sna-colaisti-samhraidh-agus-e26-milliun-breise-do-tg4-a-moladh-ag-pobal-seachas-brabus/|teideal=Cúrsaí saor in aisce sna coláistí samhraidh agus €26 milliún breise do TG4 á mholadh ag Pobal seachas Brabús|dáta=2024-11-15|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-28}}&lt;/ref&gt; Dúirt na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] go dtabharfaidís &quot;aird ar leith&quot; don Ghaeltacht, ag gealladh &quot;cláir éifeachtacha spreagtha geilleagair&quot; dó.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-daonlathaithe-soisialta-chun-aird-ar-leith-a-thabhairt-ar-cheantair-agus-ar-phobal-na-gaeltachta/|teideal=Na Daonlathaithe Sóisialta chun ‘aird ar leith’ a thabhairt ar cheantair agus ar phobal na Gaeltachta|dáta=2024-11-20|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-28}}&lt;/ref&gt;

==== Tithíocht sa Ghaeltacht ====
[[Íomhá:Bord Pleanála HQ.jpg|mion|An Bord Pleanála]]Tá gach páirtí ar son dhá cheann d'éilimh [[TINTEÁN (feachtas)#Éilimh|THINTEÁN]].&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|date=29-11-2024|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/?p=835|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=5|title=Gealltanais na bpáirtithe nochtaithe ag “Gaelvóta”}}&lt;/ref&gt; Ceann acu sin is ea treoirlínte pleanála Gaeltachta, a bhíothas ag súil leo ar feadh dhá bhliain um an dtaca sin, a fhoilsiú &quot;gan mhoill&quot;, rud a bheifí ag súil leis go laghdódh sé an siar is aniar idir an Roinn Tithíochta agus Roinn na Gaeltachta a bhain leo le fada,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; agus go gcuirfí i bhfeidhm iad.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Is é an gealltanas eile atá gach páirtí ar a shon ná go gcuirfear Straitéis Daonra agus Tithíochta i bhfeidhm i ngach [[Acht na Gaeltachta 2012|limistéar pleanála teanga]] sa Ghaeltacht.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Bhí gach páirtí seachas FG agus FF i bhfabhar Scéim na nDeontas Tithíochta Gaeltachta a chur i bhfeidhm arís, agus tá FF sásta &quot;athbhreithniú&quot; a dhéanamh air.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; 

Bhí gach páirtí seachas FG, FF, agus an Comhaontas Glas sásta na cumhachtaí le rannóg tithíochta a thabhairt d'Údarás na Gaeltachta.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;  

Deir FF go bhfuil an Ghaeilge mar theanga bheo phobail agus cearta na gcainteoirí ina gcuspóir bunaidh dá gcuid.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-dearmad-an-ghaeilge-agus-tu-sa-bhothan-votala-achaini-lucht-feachtais/|teideal=‘Ná dearmad an Ghaeilge agus tú sa bhothán vótála’ – achainí lucht feachtais|dáta=2024-11-28|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-28}}&lt;/ref&gt; Níor luaigh a bhforógra '[[pleanáil teanga]]', &quot;rud atá aisteach nuair a chuimhnítear ar a thábhachtaí is atá sin i saol na Gaeltachta faoi láthair.&quot;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; D'admhaigh FG go bhfuil &quot;riachtanais ar leith ag na pobail Ghaeltachta&quot;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-gcuid-gealltanas-don-ghaeilge-deanta-ag-fine-gael/|teideal=A gcuid gealltanas don Ghaeilge tugtha ag Fine Gael|dáta=2024-11-18|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-28}}&lt;/ref&gt; agus gheall siad, i measc rudaí eile, &quot;go n-oibreoidh an páirtí agus iad i rialtas le h[[Údarás na Gaeltachta]] chun soláthar suntasach tithe nua a fháil agus todhchaí fhadtéarmach na bpobal Gaeltachta a chinntiú.&quot; Ní bhfuair an tÚdarás iomlán na maoine a gheall Fine Gael roimh an téarma deireanach sa rialtas.

Mhol an Comhaontas Glas an cheist seo a chíor mar chuid de &quot;straitéis chomhtháite Ghaeltachta&quot; a chuireadh san áireamh anailís ó fhorais stáit agus ranna rialtais éagsúla.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; (Tá easpa comhordaithe idir na ranna rialtais ina ábhar frustrachais do ghníomhaithe agus saineolaithe teanga le fada.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;) Gheall siad freisin go gcuirfidís toghcháin don Údarás i bhfeidhm arís (rud a gheall FF freisin&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;) agus go raibh fúthu &quot;córas nua tacaíochta do lucht Gaeilge sa Ghaeltacht a chruthú&quot;, [[Tuismitheoirí na Gaeltachta (eagraíocht)|Tuismitheoirí na Gaeltachta]] san áireamh.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Luaigh Páirtí an Lucht Oibre cead a thabhairt don Údarás &quot;diúltú ar thithe príobháideacha a cuireadh ar díol sna Gaeltachtaí ionas go leanfaidh siad de bheith ar fáil don phobal teanga.&quot;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== Aire Sinsearach ====
Ní cheapfadh Fine Gael Aire Sinsearach ach dúirt Fianna Fáil go gceapfaí Aire Gnóthaí Tuaithe agus Gaeltachta. Tá gach páirtí eile tacúil maidir leis agus dúirt Páirtí an Lucht Oibre go mbeidís ag éileamh &quot;Aire Stáit le freagracht as an Ghaeilge agus as an Oideachas.&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Féach freisin==
* [[Olltoghchán na hÉireann, 2024]]
* [[TINTEÁN (feachtas)|TINTEÁN]] (feachtas pobalbhunaithe tithíochta don Ghaeltacht)
* [[Conradh na Gaeilge]]

==Naisc sheachtracha==
* [https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/gaelv%C3%B3ta2024.html Seasamh na bpáirtithe maidir le GaelVóta (olltoghchán 2024 ó dheas)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241121151719/https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/gaelv%C3%B3ta2024.html |date=2024-11-21 }}
* [https://cnag.ie/images/11SA2024_Toghch%C3%A1n2024_%C3%89ilimh_1_compressed_1.pdf 4 mhóréileamh ChnaG don olltoghchán]
* [https://cnag.ie/ga/feachtas/feachtaisreatha/plean-f%C3%A1is.html Plean Fáis ChnaG]
* Alt de chuid [[Tuairisc.ie]] faoi [https://tuairisc.ie/na-dearmad-an-ghaeilge-agus-tu-sa-bhothan-votala-achaini-lucht-feachtais/ ghealltanais toghcháin]

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:GaelVota}}
[[Catagóir:Conradh na Gaeilge]]
[[Catagóir:Agóidíocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Cearta Gaeilge]]
[[Catagóir:Olltoghcháin in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Olltoghchán na hÉireann, 2024]]
[[Catagóir:Polaitíocht na hÉireann|*]]
[[Catagóir:Polaitíocht Phoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Parlaimint na hEorpa]]
[[Catagóir:Cearta Teanga]]
[[Catagóir:Cearta Gaeilge]]
[[Catagóir:Gaeltacht]]
[[Catagóir:Oideachas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Haischlibeanna]]
[[Catagóir:Toghcháin Uachtaránachta na hÉireann]]
[[Catagóir:An Ghaeilge]]</text>
      <sha1>0vycxj7w8vg38u11ddpu3bedpzv65kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geamaireacht na Taibhdheirce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116816</id>
    <revision>
      <id>1312440</id>
      <parentid>1290822</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T14:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8796" sha1="en9qxgtnhsmdvlj6km0k0aq4mcragec" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Ealaíona Taibhiúcháin
|image=Amharclann Náisiúnta na Gaeilge - exterior.jpg
}}

Cuirtear [[Geamaireacht (dráma Nollag)|geamaireacht]] ar siúl gach bliain i [[Mí na Nollag]] sa [[Taibhdhearc na Gaillimhe|Taibhdhearc]], amharclann náisiúnta na Gaeilge.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/domsa-is-ionann-an-gheamaireacht-agus-an-nollaig-diarmuid-de-faoite/|teideal=‘Domsa, is ionann an Gheamaireacht agus an Nollaig’ – Diarmuid de Faoite|dáta=2019-12-17|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-12-01}}&lt;/ref&gt;

Is ócáid &quot;don teaghlach ar fad&quot; í a tharraingíonn &quot;pobal na Gaeilge le chéile&quot; gach bliain. Níor leasc leis an aisteoir aitheanta [[Diarmuid de Faoite]] a rá, tráth a bhí sé ina aisteoir ann, gurb &quot;ionann an Gheamaireacht agus an Nollaig. Seo í mo [[An Nollaig|Nollaig]]-se&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.galwaydaily.com/gaeilge/taibhdhearc-90-sceal-agus-stair-na-taibhdheirce/|teideal=Taibhdhearc @90 - Scéal agus Stair na Taibhdheirce|údar=[[Sheila Ní Bheaglaoich]]|dáta=2018-10-26|language=|work=[[Galway Daily]]|dátarochtana=2024-12-01}}&lt;/ref&gt;

I measc na n-aisteoirí aitheanta eile atá tar éis páirt a ghlacadh i ngeamaireacht na Taibhdheirce tá [[Aindrias de Staic]], [[Mairéad Ní Chonghaile]] agus [[Hilary Bowen-Walsh|Hilary Bowen Walsh]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Léiriúcháin ==

=== 2025 ===
''An Fathach Leithleasach'' – bunaithe ar scéal de chuid [[Oscar Wilde]], cothrom 125 bliain ó fuair an drámadóir mór bás, arna aistriú go Gaeilge ag [[Brídín Ní Dhonnchadha]] agus á stiúradh ag [[Muireann Kelly]], Stiúrthóir Ealaíne na Taibhdheirce. Bhí [[Eoin Ó Dubhghaill]], [[Orlaithe Ní Chearra]] agus [[Séamus Hughes]] i measc an chléir. Bhí roinnt léirithe comhtháite [[Teanga Chomharthaíochta na hÉireann|comharthaíochta]] ar fáil maille le fotheidil i nGaeilge agus i mBéarla tríd na haipe [[Sibrwd]]. Bhí sé ar siúl ón 2&lt;sup&gt;ú&lt;/sup&gt;–19&lt;sup&gt;ú&lt;/sup&gt; Nollaig.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mairtin-o-cadhain-agus-an-bhriotainis-feile-liteartha-chorca-dhuibhne-scoil-cheoil-an-earraigh-ar-tg4/|teideal=Máirtín Ó Cadhain agus an Bhriotáinis, Féile Liteartha Chorca Dhuibhne, Scoil Cheoil an Earraigh ar TG4|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2025-11-14|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/ga/an-fathach-leithleasach|teideal=An Fathach Leithleach|work=[[Taibhdhearc]]|dátarochtana=2025-11-16}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Kate Demolder]]|date=10 Nollaig 2025|title=Teachtaireachtaí don lá inniu i scéal Wilde faoin fhathach|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 13|url=https://www.independent.ie/seachtain/teachtaireachtai-don-la-inniu-i-sceal-wilde-faoin-fhathach/a1299363222.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clinic-leabhar-do-phaisti-i-gcaife-pota-an-fathach-leithleasach-sa-taibhdhearc-sceideal-na-nollag-fogartha-ag-tg4-agus-cula4/|teideal=Clinic leabhar do pháistí i gcaifé POTA, An Fathach Leithleasach sa Taibhdhearc, Sceideal na Nollag fógartha ag TG4 agus Cúla4|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2025-12-12|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-13}}&lt;/ref&gt; Bhí an t[[Uachtarán na hÉireann|Uachtarán]] [[Catherine Connolly]] i láthair lena fheiceáil.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/diary/details/president-connolly-attends-the-opening-night-of-an-fathach-leithleasach|teideal=An tUachtarán Ó Conghaile i láthair ag oíche oscailte ‘An Fathach Leithleasach’|údar=Oifig Uachtarán na hÉireann|work=[[president.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|date=19 Nollaig 2025|url=https://anpáipéar.ie/2025/12/uachtaran-na-heireann-catherine-connolly-i-lathair-ag-leiriu-na-nollag-den-drama-an-fathach-leithleasach-sa-taibhdhearc/|title=Uachtarán na hÉireann, Catherine Connolly, i láthair ag léiriú na Nollag den dráma An Fathach Leithleasach sa Taibhdhearc|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 60}}&lt;/ref&gt;

=== 2024 ===
''Fionn sa Spás'' – &quot;tugann an leagan is deireanaí seo den scéal ón m[[Béaloideas na hÉireann|béaloideas]] scéal [[Fionn mac Cumhaill|Fhionn Mac Cumhaill]] ó ‘na cianta ó shin’ go dtí an [[cianspás]].&quot; Bhí an gheamaireacht [[Ficsean eolaíochta|fhicsean eolaíochta]] seo ar siúl ó 5&lt;sup&gt;ú&lt;/sup&gt; go 21&lt;sup&gt;ú&lt;/sup&gt; Nollaig.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cultur-cogar-sa-daingean-podchraolta-is-closleabhair-nua-amhrain-do-leanai-geamaireacht-sa-taibhdhearc/|teideal=CULTÚR: Cogar sa Daingean, Podchraolta is Closleabhair nua, Amhráin do leanaí, Geamaireacht sa Taibhdhearc|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2024-11-22|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://coisfharraige.ie/pleanail-teanga/nuacht/sceal-sceal-sceal/eagran-222/|teideal=Scéal, Scéal, Scéal… 222 – Fóram Chois Fharraige um Pleanáil Teanga CTR|dáta=28-11-2024|language=|dátarochtana=2024-12-01|archivedate=2024-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241203091236/https://coisfharraige.ie/pleanail-teanga/nuacht/sceal-sceal-sceal/eagran-222/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/events/fionnsaspas|teideal=Fionn sa Spás|dáta=2024-12-05|language=|work=[[An Taibhdhearc]]|dátarochtana=2024-12-01}}{{Dead link|date=Márta 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== 2023 ===
''Fionn agus [[Clochán an Aifir]]''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://sin.ie/2023/12/03/am-nollaig-i-ngaillimh/|teideal=Am Nollaig i nGaillimh|údar=[[Sadhbh Clancy]]|dáta=2023-12-03|language=|work=[[Student Independent News]]|dátarochtana=2024-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/events/fionn-clochan-an-aifir|teideal=Fionn agus Clochán an Aifir|dáta=2023-12-07|language=|work=[[Taibhdhearc]]|dátarochtana=2024-12-01|archivedate=2024-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241207003509/https://www.antaibhdhearc.com/events/fionn-clochan-an-aifir}}&lt;/ref&gt;

=== 2022 ===
''Fionn agus an [[Bradán feasa|Bradán Feasa]]''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/events/mucri-h78g9|teideal=Fionn agus an Bradán Feasa|dáta=2022-12-07|language=|work=[[Taibhdhearc]]|dátarochtana=2024-12-01}}{{Dead link|date=Márta 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== 2021 ===
''Jeaicí agus an Fathach Mór Dána''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/events/jeacai-agus-an-fathach|teideal=Jeaicí agus an Fathach Mór Dána|dáta=2021-12-09|language=|work=[[Taibhdhearc]]|dátarochtana=2024-12-01|archivedate=2024-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241202054206/https://www.antaibhdhearc.com/events/jeacai-agus-an-fathach}}&lt;/ref&gt;

=== 2019 ===
''An Dara Réalt'' – Leagan de scéal iomráiteach [[Peter Pan]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ... ===

== Stair ==
Idir na 1950idí agus 1970idí, scríobhadh [[Máire Stafford]] geamaireachtaí don Taibhdhearc a bhíodh cáil mhór orthu, agus a léiríodh [[Seán Stafford]], i meas &quot;na scórtha&quot; léiriúchán eile. Lánúin mór i saol na n-ealaíon i nGaillimh a thug tacaíocht agus spreagadh do &quot;na céadta aisteoirí, scríbhneoirí agus léiritheoirí&quot; eile.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/laoch-mor-i-gcultur-na-gaeilge-agus-na-tire-ar-lar-an-fear-amharclainne-sean-stafford-ar-shli-na-firinne/|teideal=‘Laoch mór i gcultúr na Gaeilge agus na tíre ar lár’ – an fear amharclainne Seán Stafford ar shlí na fírinne|dáta=2020-08-26|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/reabhloidi-cultuir-chathair-na-gaillimhe-ar-shli-na-firinne/|teideal=‘Réabhlóidí cultúir chathair na Gaillimhe’ ar shlí na fírinne|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2020-08-26|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2024-12-01}}&lt;/ref&gt;

== Naisc sheachtracha ==
* [https://www.antaibhdhearc.com/ga/an-fathach-leithleasach Ticéid 2025]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Féach freisin ==
* [[Taibhdhearc na Gaillimhe|An Taibhdhearc]]
* [[Geamaireacht Aisteoirí Ghaoth Dobhair]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Geamaireacht|*]]
[[Catagóir:Geamaireacht i nGaeilge|*]]
[[Catagóir:An Taibhdhearc]]
[[Catagóir:An Nollaig]]
[[Catagóir:Drámaíocht ghrinn]]
[[Catagóir:Drámaíocht ghrinn i nGaeilge]]
[[Catagóir:Ceoldrámaí grinn i nGaeilge]]
[[Catagóir:Greann na Gaeilge]]
[[Catagóir:Drámaí Gaeilge]]
[[Catagóir:Drámaíocht]]
[[Catagóir:Leanaí]]

{{Siol-drámaíocht}}</text>
      <sha1>en9qxgtnhsmdvlj6km0k0aq4mcragec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mark Carney</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118105</id>
    <revision>
      <id>1312461</id>
      <parentid>1265978</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T17:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1312461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18887" sha1="ed0zaorr8jca5u1glq30a49i7hten06" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Eacnamaí agus polaiteoir [[Ceanada|Ceanadach]] is ea '''Mark Joseph Carney''' (16 Márta, 1965 a rugadh é) atá ina phríomh-aire ainmnithe ar Cheanada agus ina cheannaire ar an bPáirtí Liobrálach ó 9 Márta, 2025. Mar cheannaire an pháirtí rialaithe, tiocfaidh Carney i gcomharbacht ar [[Justin Trudeau]] mar an chéad phríomh-aire eile de chuid Cheanada. Roimhe sin bhí sé ina ochtú gobharnóir ar Bhanc Cheanada ó 2008 go 2013 agus mar an 120ú gobharnóir ar Bhanc Shasana ó 2013 go 2020.

Rugadh Carney i Fort Smith, [[Críocha an Iarthuaiscirt]], agus tógadh é in [[Edmonton]], [[Alberta]] . Bhain sé céim bhaitsiléara san eacnamaíocht amach ó [[Ollscoil Harvard]] sa bhliain 1988, agus lean sé air ag staidéar in [[Ollscoil Oxford]], áit ar ghnóthaigh sé céim mháistreachta i 1993 agus dochtúireacht i 1995 . Bhí róil éagsúla aige ag Goldman Sachs sula ndeachaigh sé isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir sa bhliain 2003. Sa bhliain 2004, ainmníodh é mar leas-aire comhlach sinsearach don Roinn Airgeadais i gCeanada . Sa bhliain 2007, ceapadhr Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada, áit a raibh sé freagrach as beartas airgeadaíochta Cheanada le linn na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda]] . Bhí sé i gceannas ar bhanc ceannais Cheanada go dtí 2013, nuair a ceapadh é ina Ghobharnóir ar Bhanc Shasana, áit a raibh sé i gceannas ar fhreagairt bhanc ceannais na Breataine ar an mBreatimeacht agus ar luathchéim phaindéim COVID ar threoraigh sé freagra banc ceannais na Breataine ar Bhreatimeacht agus ar chéad chéim na paindéime [[Paindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe|COVID-19]].

Tar éis dó éirí as an bhaincéireacht cheannais, d’fheidhmigh Carney mar chathaoirleach agus mar cheannasaí ar infheistíocht tionchair ag Brookfield Asset Management agus mar chathaoirleach ar bhord stiúrthóirí Bloomberg LP&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.ft.com/content/4e298ff7-8d34-4498-8908-dc945e2bc93e|work=[[Financial Times]]}}&lt;/ref&gt; Ceapadh é freisin mar Thoscaire Speisialta na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] um ghníomhú aeráide agus airgeadas.&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/|title=Mark Carney|date=June 8, 2021|language=en-US|work=Glasgow Financial Alliance for Net Zero|access-date=2024-02-09}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://x.com/glen_mcgregor/status/1880007764447228195|title=x.com|work=X (formerly Twitter)}}&lt;/ref&gt; D’oibrigh Carney freisin mar chomhairleoir do Phríomh-Aire Cheanada Justin Trudeau le linn na paindéime COVID-19 agus ceapadh é ina chathaoirleach ar thascfhórsa fáis eacnamaíochta an Pháirtí Liobrálach. Go luath sa bhliain 2025, d’fhógair sé go raibh sé ar intinn aige ceannaireacht a lorg do Pháirtí Liobrálach Cheanada, agus fuair sé ollbhua sa toghchán  i mí an Mhárta 2025.

== Luathshaol agus oideachas ==
Rugadh Carney ar 16 Márta, 1965, i Fort Smith, Críocha an Iarthuaiscirt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/carney-mark|work=[[CBC News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Scoffield, Heather|date=January 25, 2008|title=Mark Carney takes up his mission [March 30, 2009 update]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article18442482/?page=all|format=print, online news report|journal=[[The Globe and Mail]]|pages=B1, B4–5|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; is mac é le Verlie Margaret (née Kemper), máthair a fhan sa bhaile, agus Robert James Martin Carney, príomhoide ardscoile. &lt;ref name=&quot;RD01&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney|title=One-on-One with Mark Carney|author=Belluz|first=Julia|date=April 21, 2011|work=[[Reader's Digest]]|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;FathersObit&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Globe and Mail Staff|date=December 14, 2009|title=Carney, Robert James, Ph.D., Professor Emeritus, University of Alberta|format=Obituary|journal=[[The Globe and Mail]]|url=http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Staff|date=1957|title=Marriages: Carney-Kemper|url=http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf|format=bulletin entry|language=en|journal=UBC Alumni Chronicle, Autumn|location=Vancouver|publisher=University of British Columbia|accessdate=June 24, 2016|quote=Carney-Kemper. Robert James Martin Carney, B.A.'57, to Verlie Margaret Kemper}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&amp;pid=143690793|title=Robert Carney's Obituary on Edmonton Journal|work=Edmonton Journal|access-date=July 20, 2016}}&lt;/ref&gt; Éireannach ab ea a sheantuismitheoirí athartha, as [[Contae Mhaigh Eo]]. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.newstalk.com/news/irishman-considering-running-to-replace-trudeau-as-canadian-prime-minister-2123096|title=Irishman 'considering' running to replace Trudeau as Canadian Prime Minister|author=Wilson|first=James|date=January 7, 2025|work=News Talk}}&lt;/ref&gt; Nuair a bhí Carney sé bliana d'aois, bhog a theaghlach go [[Edmonton]], Alberta . &lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt; Ba é a athair an t-iarrthóir Liobrálach do Edmonton South  i dtoghchán feidearálach Cheanada 1980, agus é sa dara háit. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/|title=Carney expected to launch Liberal leadership bid in Edmonton Thursday: sources|author=Rana|first=Abbas|date=January 13, 2025|work=The Hill Times}}&lt;/ref&gt; D’fhill a mháthair ar an ollscoil chun gairm a bhaint amach san oideachas nuair a bhí Carney deich mbliana d’aois.&lt;ref name=&quot;RD01&quot; /&gt;

Tá triúr deirfiúracha ag Carney — deartháir agus deirfiúr níos sine, Seán agus Brenda, agus deartháir níos óige Brian.&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; D'fhreastail Carney ar Ardscoil Naomh Proinsias Xavier, &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://edmontonjournal.com/business/mark-carney-from-edmonton-journal-paperboy-to-bank-of-england?__lsa=4ff2-c5e9|work=[[Edmonton Journal]]}}&lt;/ref&gt; sula ndearna sé staidéar in [[Ollscoil Harvard]] ar pháirtscoláireacht agus cúnamh airgeadais.&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RD01&quot; /&gt;

Bhain Carney céim bhaitsiléara amach ó Harvard sa bhliain 1988, le céim bhaitsiléara le hard onóracha san eacnamaíocht;&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt; rinne sé staidéar iarchéime in [[Ollscoil Oxford]] i gColáiste Peadair agus Nuffield, áit ar bhain sé céimeanna [[Céim máistreachta|máistreachta]] agus dochtúireachta amach sa réimse céanna i 1993 agus 1995, faoi seach.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofengland.co.uk/about/Pages/people/biographies/carney.aspx|title=Mark Carney – Governor, Bank of England|work=bankofengland.co.uk|access-date=July 20, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=CBC News Staff|date=October 4, 2007|title=Mark Carney named next Bank of Canada governor|url=https://www.cbc.ca/news/business/mark-carney-named-next-bank-of-canada-governor-1.638514|format=news brief|language=en|journal=[[CBC News]]|location=Ottawa|publisher=The Crown|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; Le linn a bhlianta in Harvard, bhí sé ina chúl báire don fhoireann haca oighir &lt;ref name=&quot;Harvardhockey&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775|title=1986-87 Harvard Men's Ice Hockey Profile (historical tab)|publisher=[[Harvard University]]|access-date=January 31, 2025}}&lt;/ref&gt; agus bhí sé ina chomrádaí seomra de bhainisteoir ginearálta National Hockey League sa todhchaí Peter Chiarelli agus iar-imreoir haca oighir Mark Benning . &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/the-governor-gets-his-hands-dirty/article1264733/page2/|work=theglobeandmail.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/athletic/633532/2018/11/06/is-peter-chiarelli-prepared-for-the-challenges-of-building-a-contender-around-connor-mcdavid/|language=en-US|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; Bhí Carney ina chomhchaptaen freisin ar Chlub Haca Oighir Ollscoil Oxford in éineacht le David Lametti.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944/|work=The Globe and Mail|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403125608/http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944//|archivedate=April 3, 2017}}&lt;/ref&gt;

== Gairm airgeadais ==
Chaith Carney 13 bliana ag Goldman Sachs &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0|work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; agus d'oibrigh sé ina n-oifigí i [[Bostún, Massachusetts|mBostún]], [[Londain]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], [[Tóiceo]] agus [[Toronto]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html|work=[[Evening Standard]]}}&lt;/ref&gt; I measc na bpost níos sinsearaí a bhí aige bhí comh-cheannasóir ar riosca flaithiúnais, stiúrthóir feidhmiúcháin do mhargaí caipitil fiachais atá ag teacht chun cinn, agus stiúrthóir bainistíochta do bhaincéireacht infheistíochta. D'oibrigh sé ar fhiontar iar-apartheid na hAfraice Theas isteach i margaí bannaí idirnáisiúnta, agus bhí baint aige le hobair Goldman le géarchéim airgeadais na Rúise 1998.&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt;

Sa bhliain 2003, d'fhág Carney Goldman Sachs chun dul isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/|title=Bank of Canada announces Deputy Governor appointments|language=en-US|work=www.bankofcanada.ca|access-date=2023-05-29}}&lt;/ref&gt; Bliain ina dhiaidh sin, earcaíodh é chun dul isteach sa Roinn Airgeadais i gCeanada mar leas-aire comhlach sinsearach, ag tosú ar an ról sin ar 15 Samhain, 2004. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance|title=Deputy Governor Mark Carney appointed Senior Associate Deputy Minister of Finance|author=Staff|date=October 21, 2004|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt;

Ó mhí na Samhna 2004 go dtí mí Dheireadh Fómhair 2007, ba é Carney a leas - aire comhlach sinsearach agus fear ionaid G7 i Roinn Airgeadais i gCeanada . D’fheidhmigh sé faoi bheirt aire airgeadais : Ralph Goodale, Liobrálach ; agus Jim Flaherty, Coimeádach . Le linn na tréimhse seo, bhí Carney i bhfeighil ar phlean conspóideach Rialtas Cheanada chun cáin a ghearradh ar  iontaobhais ioncaim ag an bhfoinse. &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Willis|first=Andrew|date=October 4, 2007|title=Playing a new game, in a new arena|format=business news report|journal=[[The Globe and Mail]]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/playing-a-new-game-in-a-new-arena/article1083525|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; Bhí Carney chun tosaigh  ar dhíolachán brabúsach an rialtais feidearálach dá sciar 19 faoin gcéad i Petro-Cheanada.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.reuters.com/article/canada-bank-carney-idUSN0430674220071004|title=Key facts on Mark Carney, next Bank of Canada chief|author=Staff|date=October 4, 2007|publisher=Reuters|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Gobharnóir Bhanc Cheanada (2008–2013) ===
I mí Dheireadh Fómhair 2007, ceapadh Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada.&lt;ref name=&quot;07-27&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2007/10/press-releases/mark-carney-appointed-governor-bank-canada|title=Mark Carney Appointed Governor of the Bank of Canada|author=Bank of Canada|date=October 4, 2007|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; Láithreach bon, d'fhág sé a phost sa Roinn Airgeadais le bheith ina chomhairleoir don ghobharnóir a bhí ag éirí as, David Dodge, sular ghlac sé go foirmiúil le post Dodge ar 1 Feabhra, 2008. &lt;ref name=&quot;07-27&quot; /&gt; Roghnaíodh Carney thar Paul Jenkins, an leas-ghobharnóir sinsearach, a measadh mar rogha na coitiantachta chun teacht i gcomharbacht ar Dodge. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/paul-jenkins-leaving-bank-of-canada/article1344099|work=The Globe and Mail}}&lt;/ref&gt;

Ghlac Carney leis an ról seo ag tús na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda 2007]]. Tráth a cheaptha, ba é Carney an [[gobharnóir]] [[banc ceannais]] ab óige i measc an [[G8]] agus [[G-20|an G20]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&amp;k=8869|work=[[National Post]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520082801/http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&amp;k=8869|archivedate=May 20, 2011}}&lt;/ref&gt;

==== Géarchéim airgeadais ====
Deirtear go raibh ról mór ag gníomhartha Carney mar Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada chun cuidiú le Ceanada na tionchair is measa a bhí ag an ngéarchéim airgeadais a sheachaint. &lt;ref name=&quot;bbg1&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid%3Dnewsarchive%26sid%3DaQcJ7bw4QH.Y|title=Carney Shows How Canada Controls Risk So Central Banks Can Too|author=Quinn|first=Greg|date=November 30, 2009|work=Bloomberg News|access-date=February 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629011213/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aQcJ7bw4QH.Y|archive-date=June 29, 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cbc1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news/canada/mark-carney-interesting-times-1.990186|work=cbc.ca}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:G7_Finance_ministers.jpg|mion| Seasann Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, sa tsraith chúl le gobharnóirí bainc cheannais eile le linn cruinniú mullaigh aireachta airgeadais de chuid an G7 ]]
Is gné réabhlóideach dá thréimhse mar Ghobharnóir fós an cinneadh an ráta thar oíche a laghdú 50 bhonnphointe i mí an Mhárta 2008, gan ach mí amháin tar éis a cheapacháin. Cé gur tháinig méadú ar ráta ó   [[Banc Ceannais Eorpach|ó Bhanc Ceannais na hEorpa]] i mí Iúil 2008,  bhí Carney ag tuar go spreagfadh géarchéim na n-iasachtaí léasa le giaráil ionfhabhtú domhanda . Nuair a shroich rátaí beartais i gCeanada an íoschuimse éifeachtach níos ísle, chuaigh an banc ceannais i ngleic leis an ngéarchéim leis an uirlis airgeadaíochta neamhchaighdeánach &quot;tiomantas coinníollach&quot; i mí Aibreáin 2009 chun an ráta beartais a choinneáil ar feadh bliana ar a laghad,  chun dlús a chur le dálaí creidmheasa baile agus muinín an mhargaidh. Thosaigh an t-aschur agus an fhostaíocht ag téarnamh ó lár na bliana 2009, i bpáirt a bhuíochas le preagadh airgeadaíochta. &lt;ref name=&quot;VermaEuromoney12&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Verma, Sid|year=2012|title=Mark Carney: Finance's new statesman|journal=[[Euromoney]]|issue=October|url=https://www.euromoney.com/article/b12kjh4fnwcdss/mark-carney-finances-new-statesman|accessdate=March 16, 2021}}&lt;/ref&gt; D’éirigh níos fearr le geilleagar Cheanada ná geilleagar a chomhghleacaithe sa G7 le linn na géarchéime, agus ba é Ceanada an chéad náisiún G7 a ghnóthaigh a Olltáirgeacht Intíre (OTI) agus fostaíocht go leibhéil réamh-ghéarché.

Tá cosúlachtaí ann gur chuidigh, cinneadh Bhanc Cheanada leachtacht bhreise shubstaintiúil a chur ar fáil do chóras airgeadais Cheanada, &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Zorn, Lorie|date=2009|title=Bank of Canada Liquidity Actions in Response to the Financial Market Turmoil|journal=Bank of Canada Review|issue=Autumn|location=Ottawa|publisher=Bank of Canada|url=http://www.bankofcanada.ca/wp-content/uploads/2010/06/zorn.pdf|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; chomh maith leis an gcéim neamhghnách nuair a fógraíodh tiomantas rátaí úis a choinneáil ag an leibhéal is ísle ar feadh bliana,. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2009/04/fad-press-release-2009-04-21|title=Bank of Canada lowers overnight rate target by 1/4 percentage point to 1/4 per cent and, conditional on the inflation outlook, commits to hold current policy rate until the end of the second quarter of 2010|author=Staff|date=April 21, 2009|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; go mór le Cheanada an ghéarchéim a réiteach &lt;ref name=&quot;bis_staff&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2010/cr10377.pdf|title=Canada: 2010 Article IV Consultation—Staff Supplement, Staff Report, and Public Information Notice on the Executive Board Discussion (IMF Country Report 10/377)|author=Staff|date=December 10, 2010|access-date=November 26, 2012}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Mark_Carney_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2012.jpg|mion| Labhraíonn Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, ag painéal &quot;Beyond Basel: Financial Institute Regulation&quot; de chuid [[Fóram Eacnamaíoch Domhanda|Fhóram Eacnamaíoch an Domhain]] 2012.]]

== Príomh-aire ==
Bhuaigh páirtí liobrálach Mark Carney [[Olltoghchán Cheanada 2025|Olltoghchán 2025 i gCeanada]] ag deireadh mhí Aibreáin. Gheall Carney roimh an toghchán go n-éireodh leis socrú nua eacnamaíochta agus slándála a aontú leis na Stáit Aontaithe.
{{Main|Olltoghchán Cheanada 2025}}
Thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil.  &quot;Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann&quot;, a dúirt Trump le [[Mark Carney]] ar an 6 Bealtaine 2025. Dúirt Carney leis nach bhfuil Ceanada ar díol, agus nach raibh aon spéis ag muintir na tíre sin a bheith mar chuid de na Stáit Aontaithe.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=&quot;Níl Ceanada ar díol agus ní bheidh choíche&quot;|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0506/1511411-nil-ceanada-ar-diol-agus-ni-bheidh-choiche/|date=2025-05-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Carney, Mark}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]]
[[Catagóir:Baincéirí ceannais]]
[[Catagóir:Banc Shasana]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Eacnamaithe]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Haca oighir]]
[[Catagóir:Liobrálachas]]
[[Catagóir:Lucht gnó]]
[[Catagóir:Lucht spoirt]]
[[Catagóir:Olltoghchán Cheanada 2025]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]</text>
      <sha1>ed0zaorr8jca5u1glq30a49i7hten06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312462</id>
      <parentid>1312461</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T17:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1312462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18888" sha1="4oajy24z8m5g0c461v9y1h31tg5olpx" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Eacnamaí agus polaiteoir [[Ceanada|Ceanadach]] is ea '''Mark Joseph Carney''' (16 Márta, 1965 a rugadh é) atá ina phríomh-aire ainmnithe ar Cheanada agus ina cheannaire ar an bPáirtí Liobrálach ó 9 Márta, 2025. Mar cheannaire an pháirtí rialaithe, tiocfaidh Carney i gcomharbacht ar [[Justin Trudeau]] mar an chéad phríomh-aire eile de chuid Cheanada. Roimhe sin bhí sé ina ochtú gobharnóir ar Bhanc Cheanada ó 2008 go 2013 agus mar an 120ú gobharnóir ar Bhanc Shasana ó 2013 go 2020.

Rugadh Carney i Fort Smith, [[Críocha an Iarthuaiscirt]], agus tógadh é in [[Edmonton]], [[Alberta]] . Bhain sé céim bhaitsiléara san eacnamaíocht amach ó [[Ollscoil Harvard]] sa bhliain 1988, agus lean sé air ag staidéar in [[Ollscoil Oxford]], áit ar ghnóthaigh sé céim mháistreachta i 1993 agus dochtúireacht i 1995 . Bhí róil éagsúla aige ag Goldman Sachs sula ndeachaigh sé isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir sa bhliain 2003. Sa bhliain 2004, ainmníodh é mar leas-aire comhlach sinsearach don Roinn Airgeadais i gCeanada . Sa bhliain 2007, ceapadhr Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada, áit a raibh sé freagrach as beartas airgeadaíochta Cheanada le linn na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda]] . Bhí sé i gceannas ar bhanc ceannais Cheanada go dtí 2013, nuair a ceapadh é ina Ghobharnóir ar Bhanc Shasana, áit a raibh sé i gceannas ar fhreagairt bhanc ceannais na Breataine ar an mBreatimeacht agus ar luathchéim phaindéim COVID ar threoraigh sé freagra banc ceannais na Breataine ar Bhreatimeacht agus ar chéad chéim na paindéime [[Paindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe|COVID-19]].

Tar éis dó éirí as an bhaincéireacht cheannais, d’fheidhmigh Carney mar chathaoirleach agus mar cheannasaí ar infheistíocht tionchair ag Brookfield Asset Management agus mar chathaoirleach ar bhord stiúrthóirí Bloomberg LP&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.ft.com/content/4e298ff7-8d34-4498-8908-dc945e2bc93e|work=[[Financial Times]]}}&lt;/ref&gt; Ceapadh é freisin mar Thoscaire Speisialta na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] um ghníomhú aeráide agus airgeadas.&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/|title=Mark Carney|date=June 8, 2021|language=en-US|work=Glasgow Financial Alliance for Net Zero|access-date=2024-02-09}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://x.com/glen_mcgregor/status/1880007764447228195|title=x.com|work=X (formerly Twitter)}}&lt;/ref&gt; D’oibrigh Carney freisin mar chomhairleoir do Phríomh-Aire Cheanada Justin Trudeau le linn na paindéime COVID-19 agus ceapadh é ina chathaoirleach ar thascfhórsa fáis eacnamaíochta an Pháirtí Liobrálach. Go luath sa bhliain 2025, d’fhógair sé go raibh sé ar intinn aige ceannaireacht a lorg do Pháirtí Liobrálach Cheanada, agus fuair sé ollbhua sa toghchán  i mí an Mhárta 2025.

== Luathshaol agus oideachas ==
Rugadh Carney ar 16 Márta, 1965, i Fort Smith, Críocha an Iarthuaiscirt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/carney-mark|work=[[CBC News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Scoffield, Heather|date=January 25, 2008|title=Mark Carney takes up his mission [March 30, 2009 update]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article18442482/?page=all|format=print, online news report|journal=[[The Globe and Mail]]|pages=B1, B4–5|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; is mac é le Verlie Margaret (née Kemper), máthair a fhan sa bhaile, agus Robert James Martin Carney, príomhoide ardscoile. &lt;ref name=&quot;RD01&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney|title=One-on-One with Mark Carney|author=Belluz|first=Julia|date=April 21, 2011|work=[[Reader's Digest]]|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;FathersObit&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Globe and Mail Staff|date=December 14, 2009|title=Carney, Robert James, Ph.D., Professor Emeritus, University of Alberta|format=Obituary|journal=[[The Globe and Mail]]|url=http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Staff|date=1957|title=Marriages: Carney-Kemper|url=http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf|format=bulletin entry|language=en|journal=UBC Alumni Chronicle, Autumn|location=Vancouver|publisher=University of British Columbia|accessdate=June 24, 2016|quote=Carney-Kemper. Robert James Martin Carney, B.A.'57, to Verlie Margaret Kemper}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&amp;pid=143690793|title=Robert Carney's Obituary on Edmonton Journal|work=Edmonton Journal|access-date=July 20, 2016}}&lt;/ref&gt; Éireannach ab ea a sheantuismitheoirí athartha, as [[Contae Mhaigh Eo]]. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.newstalk.com/news/irishman-considering-running-to-replace-trudeau-as-canadian-prime-minister-2123096|title=Irishman 'considering' running to replace Trudeau as Canadian Prime Minister|author=Wilson|first=James|date=January 7, 2025|work=News Talk}}&lt;/ref&gt; Nuair a bhí Carney sé bliana d'aois, bhog a theaghlach go [[Edmonton]], Alberta . &lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt; Ba é a athair an t-iarrthóir Liobrálach do Edmonton South  i dtoghchán feidearálach Cheanada 1980, agus é sa dara háit. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/|title=Carney expected to launch Liberal leadership bid in Edmonton Thursday: sources|author=Rana|first=Abbas|date=January 13, 2025|work=The Hill Times}}&lt;/ref&gt; D’fhill a mháthair ar an ollscoil chun gairm a bhaint amach san oideachas nuair a bhí Carney deich mbliana d’aois.&lt;ref name=&quot;RD01&quot; /&gt;

Tá triúr deirfiúracha ag Carney — deartháir agus deirfiúr níos sine, Seán agus Brenda, agus deartháir níos óige Brian.&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; D'fhreastail Carney ar Ardscoil Naomh Proinsias Xavier, &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://edmontonjournal.com/business/mark-carney-from-edmonton-journal-paperboy-to-bank-of-england?__lsa=4ff2-c5e9|work=[[Edmonton Journal]]}}&lt;/ref&gt; sula ndearna sé staidéar in [[Ollscoil Harvard]] ar pháirtscoláireacht agus cúnamh airgeadais.&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RD01&quot; /&gt;

Bhain Carney céim bhaitsiléara amach ó Harvard sa bhliain 1988, le céim bhaitsiléara le hard onóracha san eacnamaíocht;&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt; rinne sé staidéar iarchéime in [[Ollscoil Oxford]] i gColáiste Peadair agus Nuffield, áit ar bhain sé céimeanna [[Céim máistreachta|máistreachta]] agus dochtúireachta amach sa réimse céanna i 1993 agus 1995, faoi seach.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofengland.co.uk/about/Pages/people/biographies/carney.aspx|title=Mark Carney – Governor, Bank of England|work=bankofengland.co.uk|access-date=July 20, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=CBC News Staff|date=October 4, 2007|title=Mark Carney named next Bank of Canada governor|url=https://www.cbc.ca/news/business/mark-carney-named-next-bank-of-canada-governor-1.638514|format=news brief|language=en|journal=[[CBC News]]|location=Ottawa|publisher=The Crown|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; Le linn a bhlianta in Harvard, bhí sé ina chúl báire don fhoireann haca oighir &lt;ref name=&quot;Harvardhockey&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775|title=1986-87 Harvard Men's Ice Hockey Profile (historical tab)|publisher=[[Harvard University]]|access-date=January 31, 2025}}&lt;/ref&gt; agus bhí sé ina chomrádaí seomra de bhainisteoir ginearálta National Hockey League sa todhchaí Peter Chiarelli agus iar-imreoir haca oighir Mark Benning . &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/the-governor-gets-his-hands-dirty/article1264733/page2/|work=theglobeandmail.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/athletic/633532/2018/11/06/is-peter-chiarelli-prepared-for-the-challenges-of-building-a-contender-around-connor-mcdavid/|language=en-US|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; Bhí Carney ina chomhchaptaen freisin ar Chlub Haca Oighir Ollscoil Oxford in éineacht le David Lametti.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944/|work=The Globe and Mail|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403125608/http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944//|archivedate=April 3, 2017}}&lt;/ref&gt;

== Gairm airgeadais ==
Chaith Carney 13 bliana ag Goldman Sachs &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0|work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; agus d'oibrigh sé ina n-oifigí i [[Bostún, Massachusetts|mBostún]], [[Londain]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], [[Tóiceo]] agus [[Toronto]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html|work=[[Evening Standard]]}}&lt;/ref&gt; I measc na bpost níos sinsearaí a bhí aige bhí comh-cheannasóir ar riosca flaithiúnais, stiúrthóir feidhmiúcháin do mhargaí caipitil fiachais atá ag teacht chun cinn, agus stiúrthóir bainistíochta do bhaincéireacht infheistíochta. D'oibrigh sé ar fhiontar iar-apartheid na hAfraice Theas isteach i margaí bannaí idirnáisiúnta, agus bhí baint aige le hobair Goldman le géarchéim airgeadais na Rúise 1998.&lt;ref name=&quot;Scoffield&quot; /&gt;

Sa bhliain 2003, d'fhág Carney Goldman Sachs chun dul isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/|title=Bank of Canada announces Deputy Governor appointments|language=en-US|work=www.bankofcanada.ca|access-date=2023-05-29}}&lt;/ref&gt; Bliain ina dhiaidh sin, earcaíodh é chun dul isteach sa Roinn Airgeadais i gCeanada mar leas-aire comhlach sinsearach, ag tosú ar an ról sin ar 15 Samhain, 2004. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance|title=Deputy Governor Mark Carney appointed Senior Associate Deputy Minister of Finance|author=Staff|date=October 21, 2004|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt;

Ó mhí na Samhna 2004 go dtí mí Dheireadh Fómhair 2007, ba é Carney a leas - aire comhlach sinsearach agus fear ionaid G7 i Roinn Airgeadais i gCeanada . D’fheidhmigh sé faoi bheirt aire airgeadais : Ralph Goodale, Liobrálach ; agus Jim Flaherty, Coimeádach . Le linn na tréimhse seo, bhí Carney i bhfeighil ar phlean conspóideach Rialtas Cheanada chun cáin a ghearradh ar  iontaobhais ioncaim ag an bhfoinse. &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Willis|first=Andrew|date=October 4, 2007|title=Playing a new game, in a new arena|format=business news report|journal=[[The Globe and Mail]]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/playing-a-new-game-in-a-new-arena/article1083525|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; Bhí Carney chun tosaigh  ar dhíolachán brabúsach an rialtais feidearálach dá sciar 19 faoin gcéad i Petro-Cheanada.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.reuters.com/article/canada-bank-carney-idUSN0430674220071004|title=Key facts on Mark Carney, next Bank of Canada chief|author=Staff|date=October 4, 2007|publisher=Reuters|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Gobharnóir Bhanc Cheanada (2008–2013) ===
I mí Dheireadh Fómhair 2007, ceapadh Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada.&lt;ref name=&quot;07-27&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2007/10/press-releases/mark-carney-appointed-governor-bank-canada|title=Mark Carney Appointed Governor of the Bank of Canada|author=Bank of Canada|date=October 4, 2007|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; Láithreach bon, d'fhág sé a phost sa Roinn Airgeadais le bheith ina chomhairleoir don ghobharnóir a bhí ag éirí as, David Dodge, sular ghlac sé go foirmiúil le post Dodge ar 1 Feabhra, 2008. &lt;ref name=&quot;07-27&quot; /&gt; Roghnaíodh Carney thar Paul Jenkins, an leas-ghobharnóir sinsearach, a measadh mar rogha na coitiantachta chun teacht i gcomharbacht ar Dodge. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/paul-jenkins-leaving-bank-of-canada/article1344099|work=The Globe and Mail}}&lt;/ref&gt;

Ghlac Carney leis an ról seo ag tús na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda 2007]]. Tráth a cheaptha, ba é Carney an [[gobharnóir]] [[banc ceannais]] ab óige i measc an [[G8]] agus [[G-20|an G20]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&amp;k=8869|work=[[National Post]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520082801/http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&amp;k=8869|archivedate=May 20, 2011}}&lt;/ref&gt;

==== Géarchéim airgeadais ====
Deirtear go raibh ról mór ag gníomhartha Carney mar Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada chun cuidiú le Ceanada na tionchair is measa a bhí ag an ngéarchéim airgeadais a sheachaint. &lt;ref name=&quot;bbg1&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid%3Dnewsarchive%26sid%3DaQcJ7bw4QH.Y|title=Carney Shows How Canada Controls Risk So Central Banks Can Too|author=Quinn|first=Greg|date=November 30, 2009|work=Bloomberg News|access-date=February 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629011213/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aQcJ7bw4QH.Y|archive-date=June 29, 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cbc1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news/canada/mark-carney-interesting-times-1.990186|work=cbc.ca}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:G7_Finance_ministers.jpg|mion| Seasann Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, sa tsraith chúl le gobharnóirí bainc cheannais eile le linn cruinniú mullaigh aireachta airgeadais de chuid an G7 ]]
Is gné réabhlóideach dá thréimhse mar Ghobharnóir fós an cinneadh an ráta thar oíche a laghdú 50 bhonnphointe i mí an Mhárta 2008, gan ach mí amháin tar éis a cheapacháin. Cé gur tháinig méadú ar ráta ó   [[Banc Ceannais Eorpach|ó Bhanc Ceannais na hEorpa]] i mí Iúil 2008,  bhí Carney ag tuar go spreagfadh géarchéim na n-iasachtaí léasa le giaráil ionfhabhtú domhanda . Nuair a shroich rátaí beartais i gCeanada an íoschuimse éifeachtach níos ísle, chuaigh an banc ceannais i ngleic leis an ngéarchéim leis an uirlis airgeadaíochta neamhchaighdeánach &quot;tiomantas coinníollach&quot; i mí Aibreáin 2009 chun an ráta beartais a choinneáil ar feadh bliana ar a laghad,  chun dlús a chur le dálaí creidmheasa baile agus muinín an mhargaidh. Thosaigh an t-aschur agus an fhostaíocht ag téarnamh ó lár na bliana 2009, i bpáirt a bhuíochas le preagadh airgeadaíochta. &lt;ref name=&quot;VermaEuromoney12&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Verma, Sid|year=2012|title=Mark Carney: Finance's new statesman|journal=[[Euromoney]]|issue=October|url=https://www.euromoney.com/article/b12kjh4fnwcdss/mark-carney-finances-new-statesman|accessdate=March 16, 2021}}&lt;/ref&gt; D’éirigh níos fearr le geilleagar Cheanada ná geilleagar a chomhghleacaithe sa G7 le linn na géarchéime, agus ba é Ceanada an chéad náisiún G7 a ghnóthaigh a Olltáirgeacht Intíre (OTI) agus fostaíocht go leibhéil réamh-ghéarché.

Tá cosúlachtaí ann gur chuidigh, cinneadh Bhanc Cheanada leachtacht bhreise shubstaintiúil a chur ar fáil do chóras airgeadais Cheanada, &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Zorn, Lorie|date=2009|title=Bank of Canada Liquidity Actions in Response to the Financial Market Turmoil|journal=Bank of Canada Review|issue=Autumn|location=Ottawa|publisher=Bank of Canada|url=http://www.bankofcanada.ca/wp-content/uploads/2010/06/zorn.pdf|accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; chomh maith leis an gcéim neamhghnách nuair a fógraíodh tiomantas rátaí úis a choinneáil ag an leibhéal is ísle ar feadh bliana,. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2009/04/fad-press-release-2009-04-21|title=Bank of Canada lowers overnight rate target by 1/4 percentage point to 1/4 per cent and, conditional on the inflation outlook, commits to hold current policy rate until the end of the second quarter of 2010|author=Staff|date=April 21, 2009|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt; go mór le Cheanada an ghéarchéim a réiteach &lt;ref name=&quot;bis_staff&quot;&gt;{{Cite web-en|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2010/cr10377.pdf|title=Canada: 2010 Article IV Consultation—Staff Supplement, Staff Report, and Public Information Notice on the Executive Board Discussion (IMF Country Report 10/377)|author=Staff|date=December 10, 2010|access-date=November 26, 2012}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Mark_Carney_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2012.jpg|mion| Labhraíonn Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, ag painéal &quot;Beyond Basel: Financial Institute Regulation&quot; de chuid [[Fóram Eacnamaíoch Domhanda|Fhóram Eacnamaíoch an Domhain]] 2012.]]

== Príomh-aire ==
Bhuaigh páirtí liobrálach Mark Carney [[Olltoghchán Cheanada 2025|Olltoghchán 2025 i gCeanada]] ag deireadh mhí Aibreáin. Gheall Carney roimh an toghchán go n-éireodh leis socrú nua eacnamaíochta agus slándála a aontú leis na Stáit Aontaithe.
{{Main|Olltoghchán Cheanada 2025}}
Thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil.  &quot;Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann&quot;, a dúirt Trump le [[Mark Carney]] ar an 6 Bealtaine 2025. Dúirt Carney leis nach bhfuil Ceanada ar díol, agus nach raibh aon spéis ag muintir na tíre sin a bheith mar chuid de na Stáit Aontaithe.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=&quot;Níl Ceanada ar díol agus ní bheidh choíche&quot;|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0506/1511411-nil-ceanada-ar-diol-agus-ni-bheidh-choiche/|date=2025-05-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Carney, Mark}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]]
[[Catagóir:Baincéirí ceannais]]
[[Catagóir:Banc Shasana]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Eacnamaithe]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Haca oighir]]
[[Catagóir:Liobrálachas]]
[[Catagóir:Lucht gnó]]
[[Catagóir:Lucht spóirt]]
[[Catagóir:Olltoghchán Cheanada 2025]]
[[Catagóir:Ontario]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]]
[[Catagóir:Príomh-airí]]</text>
      <sha1>4oajy24z8m5g0c461v9y1h31tg5olpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Cantúin na hEilvéise</title>
    <ns>2</ns>
    <id>120606</id>
    <revision>
      <id>1312598</id>
      <parentid>1311426</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T11:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25319</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1312598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7495" sha1="4bichthnka27fr41wik13ww8py3xvbs" xml:space="preserve">* [[Cantúin na hEilvéise]]


{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q23058.

  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],ga,de,fr,it,rm&quot;. }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Cantún, P395:Cód, P36: Príomhchathair, P571:Bunaithe, P1082:Daonra, P2046:Achar&lt;br&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, P37:Teanga
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Cantún
! Cód
! Príomhchathair
! Bunaithe
! Daonra
! Achar&lt;br&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! Teanga
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Wappen Unterwalden alt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q214069|Unterwalden]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1315&quot; | 1315
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Wappen Aargau matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11972|cantún Aargau]]''
| AG
| [[Aarau]]
| data-sort-value=&quot;1803&quot; | 1803
| 726894
| 1403.77 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12079|cantún Appenzell Ausserrhoden]]''
| AR
| [[Herisau]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q68189|Trogen]]''
| data-sort-value=&quot;1513&quot; | 1513
| 56495
| 242.84 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Wappen Appenzell Innerrhoden matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12094|cantún Appenzell Innerrhoden]]''
| AI
| ''[[:d:Q209270|Appenzell]]''
| data-sort-value=&quot;1513&quot; | 1513
| 16585
| 172.48 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Coat of arms of Kanton Basel-Landschaft.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12146|cantún Basel-Landschaft]]''
| BL
| [[Liestal]]
| data-sort-value=&quot;1833&quot; | 1833
| 298837
| 517.67 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:Wappen Basel-Stadt matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12172|cantún Basel-Stadt]]''
| BS
| [[Basel]]
| data-sort-value=&quot;1833&quot; | 1833
| 200031
| 36.95 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:CHE Bern COA.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11911|cantún Bern]]''
| BE
| [[Beirn]]
| data-sort-value=&quot;1353&quot; | 1353
| 1063533
| 5959 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1480152|Swiss French]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Wappen Freiburg matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12640|cantún Fribourg]]''
| FR
| [[Fribourg]]
| data-sort-value=&quot;1481&quot; | 1481
| 341537
| 1671.36 ciliméadar cearnach
| [[an Fhraincis]]&lt;br/&gt;[[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Wappen Glarus matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11922|cantún Glarus]]''
| GL
| [[Glarus]]
| data-sort-value=&quot;1352&quot; | 1352
| 42056
| 685.3 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:CHE Graubünden COA.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11925|cantún Graubünden]]''
| GR
| [[Chur]]
| data-sort-value=&quot;1496&quot; | 1496
| 204888
| 7105.39 ciliméadar cearnach
| [[an Rómainis]]&lt;br/&gt;[[an Iodáilis]]&lt;br/&gt;[[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Wappen Jura matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12755|cantún Jura]]''
| JU
| [[Delémont]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-01-01
| 74548
| 838.51 ciliméadar cearnach
| [[an Fhraincis]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:CHE Luzern COA.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12121|cantún Lucerne]]''
| LU
| [[Luzern]]
| data-sort-value=&quot;1332&quot; | 1332
| 432744
| 1493.51 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Wappen Neuenburg matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12738|cantún Neuchâtel]]''
| NE
| [[Neuchâtel (cathair)|Neuchâtel]]
| data-sort-value=&quot;1034&quot; | 1034
| 178291
| 802.24 ciliméadar cearnach
| [[an Fhraincis]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Wappen Nidwalden matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12592|cantún Nidwalden]]''
| NW
| ''[[:d:Q63931|Stans]]''
| data-sort-value=&quot;1291&quot; | 1291
| 45016
| 275.85 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Wappen Obwalden matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12573|cantún Obwalden]]''
| OW
| ''[[:d:Q63964|Sarnen]]''
| data-sort-value=&quot;1291&quot; | 1291
| 39272
| 490.58 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:Wappen Schaffhausen matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12697|cantún Schaffhausen]]''
| SH
| [[Schaffhausen]]
| data-sort-value=&quot;1501&quot; | 1501
| 87111
| 298.42 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Wappen Schwyz matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12433|cantún Schwyz]]''
| SZ
| [[Schwyz]]
| data-sort-value=&quot;1240&quot; | 1240
| 167403
| 907.88 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Íomhá:Wappen Solothurn matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11929|cantún Solothurn]]''
| SO
| [[Solothurn]]
| data-sort-value=&quot;1481&quot; | 1481
| 286844
| 790.45 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Íomhá:Coat of arms of canton of St. Gallen.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12746|cantún St. Gallen]]''
| SG
| [[Sankt Gallen]]
| data-sort-value=&quot;1803&quot; | 1803
| 535114
| 2030.75 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Íomhá:Wappen Thurgau matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12713|cantún Thurgau]]''
| TG
| [[Frauenfeld]]
| data-sort-value=&quot;1803&quot; | 1803
| 295220
| 991.77 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Íomhá:CHE Ticino COA.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12724|cantún Ticino]]''
| TI
| [[Bellinzona]]
| data-sort-value=&quot;1803&quot; | 1803
| 358903
| 2812.15 ciliméadar cearnach
| [[an Iodáilis]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Íomhá:Wappen Uri matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12404|cantún Uri]]''
| UR
| ''[[:d:Q68150|Altdorf]]''
| data-sort-value=&quot;1291&quot; | 1291
| 37931
| 1076.57 ciliméadar cearnach
| ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''&lt;br/&gt;[[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Íomhá:Wappen Wallis matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q834|cantún Valais]]''
| VS
| [[Sion]]
| data-sort-value=&quot;1815&quot; | 1815
| 365844
| 5224.5 ciliméadar cearnach
| [[an Fhraincis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''&lt;br/&gt;[[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Íomhá:Wappen Waadt matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12771|cantún Vaud]]''
| VD
| [[Lausanne]]
| data-sort-value=&quot;1803&quot; | 1803
| 845870
| 3211.94 ciliméadar cearnach
| [[an Fhraincis]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Íomhá:Wappen Zug matt.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11933|cantún Zug]]''
| ZG
| [[Zug (cathair)|Zug]]
| data-sort-value=&quot;1352&quot; | 1352
| 132556
| 238.73 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Íomhá:CHE Zürich COA.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11943|cantún Zürich]]''
| ZH
| [[Zürich]]
| data-sort-value=&quot;1351&quot; | 1351
| 1620020
| 1729 ciliméadar cearnach
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Íomhá:CHE Canton de Genève écu seul COA.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11917|cantún na Ginéive]]''
| GE
| [[an Ghinéiv]]
| data-sort-value=&quot;1815&quot; | 1815
| 524410
| 282.49 ciliméadar cearnach
| [[an Fhraincis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1480152|Swiss French]]''
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>4bichthnka27fr41wik13ww8py3xvbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sci-Fi Ireland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122927</id>
    <revision>
      <id>1312484</id>
      <parentid>1303862</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Tugtha suas chun dáta agus beagán curtha leis</comment>
      <origin>1312484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5119" sha1="88bum271lemxil5077qw6z8aa91ylzu" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Nuachtán
|tipus=Iris liteartha
|llengua=Béarla ⁊ Gaeilge
|adreça=Oifigí ''Sci-Fi Ireland'',&lt;br/&gt;[[Taj Mahal]],&lt;br/&gt;[[Tíotán (gealach)|Tíotán]], 6ú ghealach&lt;br/&gt;de chuid [[Satarn (pláinéad)|Satairn]]
|periodicitat=Leathbhliantán
|genere=[[Ficsean eolaíochta]]
|tema=Gearrscéalta, léirmheasanna, tuairimíocht
|editor=Mark Mullan ⁊&lt;br/&gt;Alex Johnston
|publicat_a=[[Éire]]
|edicions=1+
|distribucio=I gcló agus ar líne
}}

Is iris liteartha é '''''[[Sci-Fi Ireland]]''''' a dhíríonn ar an bh[[ficsean eolaíochta]] [[Éire|Éireannach]]. Is é Mark Mullan Príomheagarthóir na hirise agus is é Alex Johnston an Céad-Eagarthóir. Deir siad go bhfuil suim faoi leith acu i scéalta a dhéanann féidearthachtaí daonna a thaighdeadh agus a cheistíonn nádúr an duine a bheith ag scaradh ón gcomhshaol. Tá claonadh i bhfabhar an ghrinn iontu agus is ansa leo coincheapanna ná cruinneas eolaíochta. Mar aon leis an bhficsean bíonn léirmheasanna agus píosaí tuairimíochta ón bhfoireann san iris. Tháinig an chéad eagrán amach i Mí Bealtaine 2026.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://octocon.com/2026/05/hangout-with-sci-fi-ireland-sun-17th-may/|teideal=Hangout with Sci-Fi Ireland - Sun 17th May|údar=[[Catherine Sharp]]|dáta=2026-05-08|language=as Béarla|work=[[Octocon]]|dátarochtana=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.sci-fi-ireland.com/about|teideal=About|language=as Béarla|work=Sci-Fi Ireland|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.sci-fi-ireland.com/issues|teideal=Issues|language=as Béarla|work=Sci-Fi Ireland|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.sci-fi-ireland.com/the-team|teideal=The team|language=as Béarla|work=Sci-Fi Ireland|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;

Cuireann lucht a eagraithe rompu:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.writing.ie/resources/sci-fi-ireland/|teideal=Submissions Call: Sci-Fi Ireland|dáta=2025-12-09|language=as Béarla|work=[[Writing.ie]]|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;

* an ficsean eolaíochta nua is fearr dá bhfuil in Éireann a aimsiú agus a fhoilsiú;
* aird a dhíriú ar an bhficsean eolaíochta in am a bhfuil fealsúnacht, smaointeoireacht, agus díospóireacht faoin eolaíocht agus faoin teicneolaíocht níos tábhachtaí ná mar a bhíodar riamh;
* spás liteartha a chur ar fáil ina mbeidh pobal ficsean eolaíochta na hÉireann in ann nascadh lena chéile agus píosa spraoi a bheith acu

Glacann ''Sci-Fi Ireland'' le píosaí ó dhaoine a bhfuil ina gcónaí in [[Éire|Éirinn]] nó a rugadh ann. Cuirtear fáilte roimh scéalta i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]], ach foilseofar iad taobh le haistriúchán go [[An Béarla|Béarla]]. Iarrtar ar na húdair a gcuid scéalta a chur isteach mar aon le haistriúchán agus beidh sé den riachtanas obair as lámha a chéile leis na heagarthóirí aistriúchán.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Tá sé i gceist acu eagrán a fhoilsiú gach Bealtaine agus gach Samhain agus díolfar as na scéalta íocaíocht nach mbeidh ag brath ar líon na bhfocal.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Cuireadh amach gairm ar iarratais le haghaidh an chéad eagráin i Mí Nollag 2025, le spriocdháta roimh na [[Lá Fhéile Bríde|Féile Bríde]] 2026.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://irishwriterscentre.ie/opportunities-for-writers-december-2025/|teideal=Opportunities for Writers: December 2025|údar=|dáta=2025-12-22|language=as Béarla|work=[[Áras Scríbhneoirí na hÉireann]]|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt; Seoladh an iris ag an bhféile [[:Catagóir:Ficsean tuairimeach|fhicsean thuairimigh]] i m[[Béal Feirste]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Sa chéad eagrán (Bealtaine 2026) tá scéalta ó na scríbhneoirí [[Sam Thompson]], {{Interlanguage link|RB Kelly|en|RB Kelly}}, an Dr [[Tracey Fahey]], [[Damien Kelly]], [[D.C. Forde]], [[Sarah Murray]], [[Hugo Kelly]], [[S.G. Murphy]], [[Paul van Sickle]] and [[Cathy de Buitléir]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://damienkellyauthor.com/2026/05/07/norncon-and-all-the-things/|teideal=Norncon and all the things!|údar=[[Damien Kelly]]|dáta=2026-05-07|language=as Béarla|work=Damien Kelly|dátarochtana=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;

== Naisc sheachtracha ==
* Suíomh oifigiúil: [https://www.sci-fi-ireland.com/ sci-fi-ireland.com]

== Féach freisin ==
* [[:Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
* ''[[Albedo One]]''
* ''[[Hyphen]]''
* ''[[Slant]]''

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Rialú údaráis}}

{{DEFAULTSORT:SciFi Ireland}}
[[Catagóir:Irisí ficsean eolaíochta]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha]]
[[Catagóir:Irisí Gaeilge]]
[[Catagóir:Irisí liteartha]]
[[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]]
[[Catagóir:Irisí]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Leathbhliantáin]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2026]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]

{{síol-nuachtán}}</text>
      <sha1>88bum271lemxil5077qw6z8aa91ylzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312485</id>
      <parentid>1312484</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1312485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5131" sha1="rvdx7j8zhlmjeb8666sb6dpuno3tyyk" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Nuachtán
|tipus=Iris liteartha
|llengua=Béarla ⁊ Gaeilge
|adreça=Oifigí ''Sci-Fi Ireland'',&lt;br/&gt;[[Taj Mahal]],&lt;br/&gt;[[Tíotán (gealach)|Tíotán]], 6ú ghealach&lt;br/&gt;de chuid [[Satarn (pláinéad)|Satairn]]
|periodicitat=Leathbhliantán
|genere=[[Ficsean eolaíochta]]
|tema=Gearrscéalta, léirmheasanna, tuairimíocht
|editor=Mark Mullan ⁊&lt;br/&gt;Alex Johnston
|publicat_a=[[Éire]]
|edicions=1+
|distribucio=I gcló agus ar líne
}}

Is iris liteartha é '''''[[Sci-Fi Ireland]]''''' a dhíríonn ar an bh[[ficsean eolaíochta]] [[Éire|Éireannach]]. Is é Mark Mullan Príomheagarthóir na hirise agus is é Alex Johnston an Céad-Eagarthóir. Deir siad go bhfuil suim faoi leith acu i scéalta a dhéanann féidearthachtaí daonna a thaighdeadh agus a cheistíonn nádúr an duine a bheith ag scaradh ón gcomhshaol. Tá claonadh i bhfabhar an ghrinn iontu agus is ansa leo coincheapanna ná cruinneas eolaíochta. Mar aon leis an bhficsean bíonn léirmheasanna agus píosaí tuairimíochta ón bhfoireann san iris. Tháinig an chéad eagrán amach i Mí Bealtaine 2026.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://octocon.com/2026/05/hangout-with-sci-fi-ireland-sun-17th-may/|teideal=Hangout with Sci-Fi Ireland - Sun 17th May|údar=[[Catherine Sharp]]|dáta=2026-05-08|language=as Béarla|work=[[Octocon]]|dátarochtana=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.sci-fi-ireland.com/about|teideal=About|language=as Béarla|work=Sci-Fi Ireland|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.sci-fi-ireland.com/issues|teideal=Issues|language=as Béarla|work=Sci-Fi Ireland|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.sci-fi-ireland.com/the-team|teideal=The team|language=as Béarla|work=Sci-Fi Ireland|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;

Cuireann lucht a eagraithe rompu:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.writing.ie/resources/sci-fi-ireland/|teideal=Submissions Call: Sci-Fi Ireland|dáta=2025-12-09|language=as Béarla|work=[[Writing.ie]]|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;

* an ficsean eolaíochta nua is fearr dá bhfuil in Éireann a aimsiú agus a fhoilsiú;
* aird a dhíriú ar an bhficsean eolaíochta in am a bhfuil fealsúnacht, smaointeoireacht, agus díospóireacht faoin eolaíocht agus faoin teicneolaíocht níos tábhachtaí ná mar a bhíodar riamh;
* spás liteartha a chur ar fáil ina mbeidh pobal ficsean eolaíochta na hÉireann in ann nascadh lena chéile agus píosa spraoi a bheith acu

Glacann ''Sci-Fi Ireland'' le píosaí ó dhaoine a bhfuil ina gcónaí in [[Éire|Éirinn]] nó a rugadh ann. Cuirtear fáilte roimh scéalta i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]], ach foilseofar iad taobh le haistriúchán go [[An Béarla|Béarla]]. Iarrtar ar na húdair a gcuid scéalta a chur isteach mar aon le haistriúchán agus beidh sé den riachtanas obair as lámha a chéile leis na heagarthóirí aistriúchán.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Tá sé i gceist acu eagrán a fhoilsiú gach Bealtaine agus gach Samhain agus díolfar as na scéalta íocaíocht nach mbeidh ag brath ar líon na bhfocal.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Cuireadh amach gairm ar iarratais le haghaidh an chéad eagráin i Mí Nollag 2025, le spriocdháta roimh na [[Lá Fhéile Bríde|Féile Bríde]] 2026.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://irishwriterscentre.ie/opportunities-for-writers-december-2025/|teideal=Opportunities for Writers: December 2025|údar=|dáta=2025-12-22|language=as Béarla|work=[[Áras Scríbhneoirí na hÉireann]]|dátarochtana=2026-02-04}}&lt;/ref&gt; Seoladh an iris ag an bhféile [[:Catagóir:Ficsean tuairimeach|fhicsean thuairimigh]] [[Norncon]] i m[[Béal Feirste]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Sa chéad eagrán (Bealtaine 2026) tá scéalta ó na scríbhneoirí [[Sam Thompson]], {{Interlanguage link|RB Kelly|en|RB Kelly}}, an Dr [[Tracey Fahey]], [[Damien Kelly]], [[D.C. Forde]], [[Sarah Murray]], [[Hugo Kelly]], [[S.G. Murphy]], [[Paul van Sickle]] and [[Cathy de Buitléir]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://damienkellyauthor.com/2026/05/07/norncon-and-all-the-things/|teideal=Norncon and all the things!|údar=[[Damien Kelly]]|dáta=2026-05-07|language=as Béarla|work=Damien Kelly|dátarochtana=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;

== Naisc sheachtracha ==
* Suíomh oifigiúil: [https://www.sci-fi-ireland.com/ sci-fi-ireland.com]

== Féach freisin ==
* [[:Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
* ''[[Albedo One]]''
* ''[[Hyphen]]''
* ''[[Slant]]''

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Rialú údaráis}}

{{DEFAULTSORT:SciFi Ireland}}
[[Catagóir:Irisí ficsean eolaíochta]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha]]
[[Catagóir:Irisí Gaeilge]]
[[Catagóir:Irisí liteartha]]
[[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]]
[[Catagóir:Irisí]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Leathbhliantáin]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2026]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]

{{síol-nuachtán}}</text>
      <sha1>rvdx7j8zhlmjeb8666sb6dpuno3tyyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta</title>
    <ns>2</ns>
    <id>124967</id>
    <revision>
      <id>1312436</id>
      <parentid>1312425</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <origin>1312436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="0t9729lmvv3qehho93eu8q34cpwprz0" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
# [[Vernam Hull]]

== Vernam Hull ==
Scoláire Gaeilge ba ea '''Vernam Hull''' (1895-1976).&lt;ref name=ainm /&gt;

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=627 | teideal = HULL, Vernam Edward Nunnemacher | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;}}

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>0t9729lmvv3qehho93eu8q34cpwprz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312441</id>
      <parentid>1312436</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T15:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vernam Hull */</comment>
      <origin>1312441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3156" sha1="g4r0fxhga16s7gqcmxqffipwuck89n3" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
# [[Vernam Hull]]

== Vernam Hull ==
Scoláire Gaeilge ba ea '''Vernam Hull''' (1895-1976).&lt;ref name=ainm /&gt;

Ba Mheiriceánaigh iad a thuistí. Tar éis bás a athar agus é óg, chuaigh sé agus a mháthair ar thaisteal ar fud an domhain.  Bhí sé ina shaighdiúir ar an bhfód le linn an [[Céad Chogadh Domhanda|Cogadh Mhóir]].

Bhain sé céim dhochtúireachta amach sa bhliain 1926, agus ansin rinne sé staidéar ar an Sean-Ghaeilge faoi [[Rudolf Thurneysen]].


== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=627 | teideal = HULL, Vernam Edward Nunnemacher | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;}}

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>g4r0fxhga16s7gqcmxqffipwuck89n3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312445</id>
      <parentid>1312441</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vernam Hull */</comment>
      <origin>1312445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="hmo3c1kk88btqmq79txp98q1ik426u5" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
# [[Vernam Hull]]

== Vernam Hull ==
Scoláire Gaeilge ba ea '''Vernam Hull''' (1895-1976).&lt;ref name=ainm /&gt;

Ba Mheiriceánaigh iad a thuistí. Tar éis bás a athar agus é óg, chuaigh sé agus a mháthair ar thaisteal ar fud an domhain.  Bhí sé ina shaighdiúir ar an bhfód le linn an [[Céad Chogadh Domhanda|Cogadh Mhóir]].

Bhain sé céim dhochtúireachta amach sa bhliain 1926, agus ansin rinne sé staidéar ar an Sean-Ghaeilge faoi [[Rudolf Thurneysen]].  Bhí postanna aige in [[Ollscoil Michigan]] agus [[Ollscoil Nua-Eabhrac]], ina ollamh le Béarls, Sean-Ghaeilge agus teangacha eile.  Ceapadh ina Ollamh le Teangacha Ceiltise in Harvard é sa bhliain 1950.

Phós sé Else Klara Brede sa bhliain 1939 ach ní raibh clann acu.  Bhí cónaí orthu in Cambridge, Massachusetts.  D'éag siar sa bhliain 1964 agus seisean sa bhliain 1976.

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=627 | teideal = HULL, Vernam Edward Nunnemacher | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;}}

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>hmo3c1kk88btqmq79txp98q1ik426u5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312446</id>
      <parentid>1312445</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <origin>1312446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2495" sha1="ewxve3piwhuazej6zpmfaiodn2iewde" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
# [[Vernam Hull]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>ewxve3piwhuazej6zpmfaiodn2iewde</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312448</id>
      <parentid>1312446</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* ISO */</comment>
      <origin>1312448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="amaccq07k4a8misvk6ax8ish8uhs82v" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>amaccq07k4a8misvk6ax8ish8uhs82v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312450</id>
      <parentid>1312448</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* ISO */</comment>
      <origin>1312450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7583" sha1="m5e44fzlfifoaxa01alnk9v1hndjouu" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==
| birth_date         = {{birth date|1926|07|6}}
| birth_place        = [[Belfast]], [[Northern Ireland]]
| death_date         = {{death date and age|2004|05|21|1926|07|6}}
| death_place        = Dublin, Ireland
| discipline         = Celtic studies 
| workplaces         = [[University College Dublin]]&lt;br&gt;[[Dublin Institute for Advanced Studies]]

'''Proinsias Mac Cana''' (6 July 1926 – 21 May 2004) was an academic and Celtic scholar. He held professorships at the [[Dublin Institute for Advanced Studies]] and [[University College Dublin]].

== Career 
Proinsias Mac Cana was born in [[Belfast]] on 6 July 1926 to George McCann and his wife Mary Catherine, ''née'' Mallon; his [[Catholic Church|Catholic]] parents were supporters of [[Irish nationalism]]. He attended [[Queen's University Belfast]], graduating with a degree in [[Celtic languages]] in 1948. After a year at the [[Sorbonne University|Sorbonne]], he completed a [[Master of Arts]] degree at Queen's, where he was appointed an assistant lecturer in 1951. Two years later, the university awarded him a [[doctorate]] (PhD). In 1955, he moved to the [[University College of Wales, Aberystwyth]], as an assistant lecturer in [[Old Irish|Early Irish]]. In 1957, he was promoted to a [[lectureship]]. While there, he taught [[Old Welsh|Old]] and [[Middle Welsh]]. In 1961, he was appointed Professor of Celtic Studies at the [[Dublin Institute for Advanced Studies]] and two years later became Professor of Welsh at [[University College Dublin]] where he became Professor of Early Irish in 1971. In 1985, he returned to the Dublin Institute to take up a senior professorship, and retired in 1996 afterwards being appointed to [[emeritus]] professorship. He had been President of the [[Royal Irish Academy]] between 1979 and 1982.&lt;ref name=&quot;it&quot;&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

According to ''[[The Irish Times]]'', Mac Cana's &quot;main field of research was early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[Celts|Celtic peoples]] of Ireland and Britain. And through his scholarship and teaching he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.&quot;&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt; Mac Cana published widely and in retirement worked to restore the [[Irish College in Paris|Collège des Irlandais]] in [[Paris]]. He died on 21 May 2004.&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;/&gt;

== Honours and awards 
Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt; He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; and was presented with a [[Festschrift]]: ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref&gt;John Carey, John T. Koch and Pierre-Yves Lambert (eds.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;

== Selected publications 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn (publishers)|Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[Department of Foreign Affairs and Trade (Ireland)|Department of Foreign Affairs]], 1980).
* (Co-edited with [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (Co-edited with [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 2011).

== Further reading 
* Séamus Mac Mathúna, [https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml &quot;Obituary of Proinsias Mac Cana&quot;], ''[[Zeitschrift für celtische Philologie]]'', vol. 55, no. 1 (2007). 

== Tagairtí 
{{reflist | refs =
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Celtic studies scholars]]
[[Category:Members of the Royal Irish Academy]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>m5e44fzlfifoaxa01alnk9v1hndjouu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312463</id>
      <parentid>1312450</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T17:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <origin>1312463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7604" sha1="6urg2k8y6i7ubdzhqn1md8yzmh7p6wr" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==
| birth_date         = {{birth date|1926|07|6}}
| birth_place        = [[Belfast]], [[Northern Ireland]]
| death_date         = {{death date and age|2004|05|21|1926|07|6}}
| death_place        = Dublin, Ireland
| discipline         = Celtic studies 
| workplaces         = [[University College Dublin]]&lt;br&gt;[[Dublin Institute for Advanced Studies]]

fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 July 1926 – 21 May 2004).  '' He held professorships at the [[Dublin Institute for Advanced Studies]] and [[University College Dublin]].

== Career 
'' Proinsias Mac Cana was born in [[Belfast]] on 6 July 1926 to George McCann and his wife Mary Catherine, ''née'' Mallon; his [[Catholic Church|Catholic]] parents were supporters of [[Irish nationalism]]. He attended [[Queen's University Belfast]], graduating with a degree in [[Celtic languages]] in 1948. After a year at the [[Sorbonne University|Sorbonne]], he completed a [[Master of Arts]] degree at Queen's, where he was appointed an assistant lecturer in 1951. Two years later, the university awarded him a [[doctorate]] (PhD). In 1955, he moved to the [[University College of Wales, Aberystwyth]], as an assistant lecturer in [[Old Irish|Early Irish]]. In 1957, he was promoted to a [[lectureship]]. While there, he taught [[Old Welsh|Old]] and [[Middle Welsh]]. In 1961, he was appointed Professor of Celtic Studies at the [[Dublin Institute for Advanced Studies]] and two years later became Professor of Welsh at [[University College Dublin]] where he became Professor of Early Irish in 1971. In 1985, he returned to the Dublin Institute to take up a senior professorship, and retired in 1996 afterwards being appointed to [[emeritus]] professorship. He had been President of the [[Royal Irish Academy]] between 1979 and 1982.&lt;ref name=&quot;it&quot;&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

'' According to ''[[The Irish Times]]'', Mac Cana's &quot;main field of research was early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[Celts|Celtic peoples]] of Ireland and Britain. And through his scholarship and teaching he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.&quot;&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt; Mac Cana published widely and in retirement worked to restore the [[Irish College in Paris|Collège des Irlandais]] in [[Paris]]. He died on 21 May 2004.&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;/&gt;

== Honours and awards 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt; He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; and was presented with a [[Festschrift]]: ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref&gt;John Carey, John T. Koch and Pierre-Yves Lambert (eds.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;

== Selected publications 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn (publishers)|Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[Department of Foreign Affairs and Trade (Ireland)|Department of Foreign Affairs]], 1980).
* (Co-edited with [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (Co-edited with [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 2011).

== Further reading 
* Séamus Mac Mathúna, [https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml &quot;Obituary of Proinsias Mac Cana&quot;], ''[[Zeitschrift für celtische Philologie]]'', vol. 55, no. 1 (2007). 

== Tagairtí 
{{reflist | refs =
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Celtic studies scholars]]
[[Category:Members of the Royal Irish Academy]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>6urg2k8y6i7ubdzhqn1md8yzmh7p6wr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312487</id>
      <parentid>1312463</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proinsias Mac Cana */</comment>
      <origin>1312487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7743" sha1="5i716x6xg9r0b6vbibnobu7cyjgx4aj" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==


| birth_date         = {{birth date|1926|07|6}}
| birth_place        = [[Belfast]], [[Northern Ireland]]
| death_date         = {{death date and age|2004|05|21|1926|07|6}}
| death_place        = Dublin, Ireland
| discipline         = Celtic studies 
| workplaces         = [[University College Dublin]]&lt;br&gt;[[Dublin Institute for Advanced Studies]]

fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 July 1926 – 21 May 2004).  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Career 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]]. '' He attended [[Queen's University Belfast]], graduating with a degree in [[Celtic languages]] sa bhliain 1948. After a year at the [[Sorbonne University|Sorbonne]], he completed a [[Master of Arts]] degree at Queen's, where he was appointed an assistant lecturer in 1951. Two years later, the university awarded him a [[doctorate]] (PhD). In 1955, he moved to the [[University College of Wales, Aberystwyth]], as an assistant lecturer in [[Old Irish|Early Irish]]. In 1957, he was promoted to a [[lectureship]]. While there, he taught [[Old Welsh|Old]] and [[Middle Welsh]]. In 1961, he was appointed Professor of Celtic Studies at the [[Dublin Institute for Advanced Studies]] and two years later became Professor of Welsh at [[University College Dublin]] where he became Professor of Early Irish in 1971. In 1985, he returned to the Dublin Institute to take up a senior professorship, and retired in 1996 afterwards being appointed to [[emeritus]] professorship. He had been President of the [[Royal Irish Academy]] between 1979 and 1982.&lt;ref name=&quot;it&quot;&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

'' According to ''[[The Irish Times]]'', Mac Cana's &quot;main field of research was early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[Celts|Celtic peoples]] of Ireland and Britain. And through his scholarship and teaching he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.&quot;&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt; Mac Cana published widely and in retirement worked to restore the [[Irish College in Paris|Collège des Irlandais]] in [[Paris]]. He died on 21 May 2004.&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;/&gt;

== Honours and awards 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt; He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; and was presented with a [[Festschrift]]: ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref&gt;John Carey, John T. Koch and Pierre-Yves Lambert (eds.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;

== Selected publications 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn (publishers)|Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[Department of Foreign Affairs and Trade (Ireland)|Department of Foreign Affairs]], 1980).
* (Co-edited with [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (Co-edited with [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' ([[Dublin Institute for Advanced Studies]], 2011).

== Further reading 
* Séamus Mac Mathúna, [https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml &quot;Obituary of Proinsias Mac Cana&quot;], ''[[Zeitschrift für celtische Philologie]]'', vol. 55, no. 1 (2007). 

== Tagairtí 
{{reflist | refs =
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Celtic studies scholars]]
[[Category:Members of the Royal Irish Academy]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>5i716x6xg9r0b6vbibnobu7cyjgx4aj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312499</id>
      <parentid>1312487</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proinsias Mac Cana */</comment>
      <origin>1312499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7529" sha1="qg3x8d8frhu95gon82du163vs4m9o5y" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==


| death_date         = {{death date and age|2004|05|21|1926|07|6}}
| death_place        = Dublin, Ireland

fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Career 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]]. '' He attended [[Queen's University Belfast]], graduating with a degree in [[Celtic languages]] sa bhliain 1948. After a year at the [[Sorbonne University|Sorbonne]], he completed a [[Master of Arts]] degree at Queen's, where he was appointed an assistant lecturer in 1951. Two years later, the university awarded him a [[doctorate]] (PhD). In 1955, he moved to the [[University College of Wales, Aberystwyth]], as an assistant lecturer in [[Old Irish|Early Irish]]. In 1957, he was promoted to a [[lectureship]]. While there, he taught [[Old Welsh|Old]] and [[Middle Welsh]]. In 1961, he was appointed Professor of Celtic Studies at the [[Dublin Institute for Advanced Studies]] and two years later became Professor of Welsh at [[University College Dublin]] where he became Professor of Early Irish in 1971. In 1985, he returned to the Dublin Institute to take up a senior professorship, and retired in 1996 afterwards being appointed to [[emeritus]] professorship. He had been President of the [[Royal Irish Academy]] between 1979 and 1982.&lt;ref name=&quot;it&quot;&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

'' According to ''[[The Irish Times]]'', Mac Cana's &quot;main field of research was early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[Celts|Celtic peoples]] of Ireland and Britain. And through his scholarship and teaching he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.&quot;&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt; Mac Cana published widely and in retirement worked to restore the [[Irish College in Paris|Collège des Irlandais]] in [[Paris]]. He died on 21 May 2004.&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot;/&gt;

== Honours and awards 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt; He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; and was presented with a [[Festschrift]]: ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref&gt;John Carey, John T. Koch and Pierre-Yves Lambert (eds.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;

== Foilsiúcháin 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí 
{{reflist | refs =
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>qg3x8d8frhu95gon82du163vs4m9o5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312583</id>
      <parentid>1312499</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <origin>1312583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7511" sha1="eezuswmaqn0x4roz5gualhpw186hifj" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==


Fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Gairm bheatha 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]]. '' D'fhreastail sé ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], áit a bhain sé céim amach sna [[Teangacha Ceilteacha]] sa bhliain 1948.  Tar éis bliain amháin sa [[Sorbonne University|Sorbonne]], bhain sé céim [[Master of Arts]] as Ollscoil na Banríona.  Ceapadh ina leas-léachtóir ann sa bhliain 1951.  Dhá bhliain dár gcionn, bronnadh [[dochtúireacht]] air.  Sa bhliain 1955, bhog sé go dtí [[University College of Wales, Aberystwyth]] mar leas-léachtóir le [[Sean-Ghaeilge]]: sa bhliain 1957, rinneadh [[léachtóir]] de.  Bhí Sean- agus Meán-{{h|Breatnais}} á mhúineadh aige ann fosta.  Sa bhliain 1961, ceapadh ina Ollamh le Léann Ceilteach ag an [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] (IALBÁC).  Dhá bhliain níos déanaí, ceapadh ina Ollamh le Breatnais ag [An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]].  D'éirigh sé ina Ollamh le Sean-Ghaeilge sa bhliain 1971.  Sa bhliain 1985, bhog sé ar ais fiú dtí an IALBÁC mar phríomhoide.  Chuaigh 1996 le hollúnacht.  Bhí sé ina uachtarán [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] idir 1979 agus 1982.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

'' According to ''[[The Irish Times]]'', Mac Cana's &quot;main field of research was early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[na Ceiltigh]] of Ireland and Britain.  And through his scholarship and teaching, he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.&quot;&lt;ref name=&quot; it /&gt; Mac Cana published widely and in retirement worked to restore the [[Coláiste na nÉireannach i bPáras|Collège des Irlandais]] i b[[Páras]].  He died on 21 May 2004.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

== Honours and awards 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt; He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; and was presented with a [[Festschrift]]: ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref&gt;John Carey, John T. Koch and Pierre-Yves Lambert (eds.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;

== Foilsiúcháin 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=it&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ind&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>eezuswmaqn0x4roz5gualhpw186hifj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312584</id>
      <parentid>1312583</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proinsias Mac Cana */</comment>
      <origin>1312584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7639" sha1="99x42tw0fdh01xajjkx3wqokaobddeg" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==


Fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Luathshaol 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]].  

== Gairm bheatha 
D'fhreastail Mac Cana ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], áit a bhain sé céim amach sna [[Teangacha Ceilteacha]] sa bhliain 1948.  Tar éis bliain amháin sa [[Sorbonne University|Sorbonne]], bhain sé céim [[Master of Arts]] as Ollscoil na Banríona.  Ceapadh ina leas-léachtóir ann sa bhliain 1951.  Dhá bhliain dár gcionn, bronnadh [[dochtúireacht]] air.  Sa bhliain 1955, bhog sé go dtí [[University College of Wales, Aberystwyth]] mar leas-léachtóir le [[Sean-Ghaeilge]]: sa bhliain 1957, rinneadh [[léachtóir]] de.  Bhí Sean- agus Meán-{{h|Breatnais}} á mhúineadh aige ann fosta.  Sa bhliain 1961, ceapadh ina Ollamh le Léann Ceilteach ag an [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] (IALBÁC).  Dhá bhliain níos déanaí, ceapadh ina Ollamh le Breatnais ag [An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]].  D'éirigh sé ina Ollamh le Sean-Ghaeilge sa bhliain 1971.  Sa bhliain 1985, bhog sé ar ais fiú dtí an IALBÁC mar phríomhoide.  Chuaigh 1996 le hollúnacht.  Bhí sé ina uachtarán [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] idir 1979 agus 1982.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

'' According to ''[[The Irish Times]]'', Mac Cana's &quot;main field of research was early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[na Ceiltigh]] of Ireland and Britain.  And through his scholarship and teaching, he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.&quot;&lt;ref name=&quot; it /&gt; Mac Cana published widely and in retirement worked to restore the [[Coláiste na nÉireannach i bPáras|Collège des Irlandais]] i b[[Páras]].  

== Bás 
D'éag Mac Cana ar an 21 Bealtaine 2004.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

== Onóracha agus gradaim 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref name=ba /&gt;  He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=ind /&gt; and was presented with a [[Festschrift]], ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref name=festschrift /&gt;

== Foilsiúcháin 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=it&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ind&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ba&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=festschrift&gt;[[John Carey]], [[John T. Koch]] agus Pierre-Yves Lambert (eag.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>99x42tw0fdh01xajjkx3wqokaobddeg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312585</id>
      <parentid>1312584</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:49:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <origin>1312585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7678" sha1="jp6jzd6nes6hfwxrf7c8hi5gvcky36t" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==


Fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Luathshaol 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]].  

== Gairm bheatha 
D'fhreastail Mac Cana ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], áit a bhain sé céim amach sna [[Teangacha Ceilteacha]] sa bhliain 1948.  Tar éis bliain amháin sa [[Sorbonne University|Sorbonne]], d'éirigh sé ina [[Máistir Ealaíon]] le hOllscoil na Banríona.  Ceapadh ina leas-léachtóir ann sa bhliain 1951.  Dhá bhliain dár gcionn, bronnadh [[dochtúireacht]] air.  Sa bhliain 1955, bhog sé go dtí [[University College of Wales, Aberystwyth]] mar leas-léachtóir le [[Sean-Ghaeilge]]: sa bhliain 1957, rinneadh [[léachtóir]] de.  Bhí Sean- agus Meán-{{h|Breatnais}} á mhúineadh aige ann fosta.  Sa bhliain 1961, ceapadh ina Ollamh le Léann Ceilteach ag an [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] (IALBÁC).  Dhá bhliain níos déanaí, ceapadh ina Ollamh le Breatnais ag [An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]].  D'éirigh sé ina Ollamh le Sean-Ghaeilge sa bhliain 1971.  Sa bhliain 1985, bhog sé ar ais fiú dtí an IALBÁC mar phríomhoide.  Chuaigh 1996 le hollúnacht.  Bhí sé ina uachtarán [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] idir 1979 agus 1982.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

Dar leis an ''[[The Irish Times|Irish Times]]'', ba é príomhréimse Mhic Cána &quot;''early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[na Ceiltigh|Celts]] of Ireland and Britain.  And through his scholarship and teaching, he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.''&quot;&lt;ref name=it /&gt;  D'fhoilsigh Mac Cana go forleathan.  Agus é ar scor, d'oibrigh sé chun [[Coláiste na nÉireannach i bPáras|Collège des Irlandais]] i b[[Páras]] a athchóiriú.  

== Bás 
D'éag Mac Cana ar an 21 Bealtaine 2004.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

== Onóracha agus gradaim 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref name=ba /&gt;  He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=ind /&gt; and was presented with a [[Festschrift]], ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref name=festschrift /&gt;

== Foilsiúcháin 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=it&gt;[https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 &quot;A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions&quot;], ''The Irish Times'', 29 May 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ind&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ba&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=festschrift&gt;[[John Carey]], [[John T. Koch]] agus Pierre-Yves Lambert (eag.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>jp6jzd6nes6hfwxrf7c8hi5gvcky36t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312586</id>
      <parentid>1312585</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proinsias Mac Cana */</comment>
      <origin>1312586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7911" sha1="d1u6n9ndl1ta3vr1g6moojzy8qxmrzw" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==


Fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).&lt;ref name=ainm /&gt;  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Luathshaol 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]].  

== Gairm bheatha 
D'fhreastail Mac Cana ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], áit a bhain sé céim amach sna [[Teangacha Ceilteacha]] sa bhliain 1948.  Tar éis bliain amháin sa [[Sorbonne University|Sorbonne]], d'éirigh sé ina [[Máistir Ealaíon]] le hOllscoil na Banríona.  Ceapadh ina leas-léachtóir ann sa bhliain 1951.  Dhá bhliain dár gcionn, bronnadh [[dochtúireacht]] air.  Sa bhliain 1955, bhog sé go dtí [[University College of Wales, Aberystwyth]] mar leas-léachtóir le [[Sean-Ghaeilge]]: sa bhliain 1957, rinneadh [[léachtóir]] de.  Bhí Sean- agus Meán-{{h|Breatnais}} á mhúineadh aige ann fosta.  Sa bhliain 1961, ceapadh ina Ollamh le Léann Ceilteach ag an [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] (IALBÁC).  Dhá bhliain níos déanaí, ceapadh ina Ollamh le Breatnais ag [An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]].  D'éirigh sé ina Ollamh le Sean-Ghaeilge sa bhliain 1971.  Sa bhliain 1985, bhog sé ar ais fiú dtí an IALBÁC mar phríomhoide.  Chuaigh 1996 le hollúnacht.  Bhí sé ina uachtarán [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] idir 1979 agus 1982.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

Dar leis an ''[[The Irish Times|Irish Times]]'', ba é príomhréimse Mhic Cána &quot;''early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[na Ceiltigh|Celts]] of Ireland and Britain.  And through his scholarship and teaching, he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.''&quot;&lt;ref name=it /&gt;  D'fhoilsigh Mac Cana go forleathan.  Agus é ar scor, d'oibrigh sé chun [[Coláiste na nÉireannach i bPáras|Collège des Irlandais]] i b[[Páras]] a athchóiriú.  

== Bás 
D'éag Mac Cana ar an 21 Bealtaine 2004.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

== Onóracha agus gradaim 
'' Mac Cana was a member of [[Academia Europaea]] and an honorary member of the American Academy of Arts and Sciences and the Gustavus Adolphus Academy.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt; In 1997, the [[British Academy]] awarded him its [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref name=ba /&gt;  He was also awarded [[honorary doctorates]] by several universities,&lt;ref name=ind /&gt; and was presented with a [[Festschrift]], ''Ildánach Ildírech'' in 1999.&lt;ref name=festschrift /&gt;

== Foilsiúcháin 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=2184 | teideal = MAC CANA, Proinsias | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=it&gt;{{cite news | url = https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 | teideal = A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions | foilsitheoir = The Irish Times | dáta = 29 May 2004 | dátarochtana = 17 Nollaig 2018}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ind&gt;W. J. McCormack,[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html &quot;Professor Proinsias Mac Cana&quot;], ''The Independent'', 2 June 2004. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ba&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=festschrift&gt;[[John Carey]], [[John T. Koch]] agus Pierre-Yves Lambert (eag.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>d1u6n9ndl1ta3vr1g6moojzy8qxmrzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312587</id>
      <parentid>1312586</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proinsias Mac Cana */ Cruthaithe</comment>
      <origin>1312587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7962" sha1="fa09yu96rzlskin78p1ely8vza1bd25" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Proinsias Mac Cana ==
Fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).&lt;ref name=ainm /&gt;  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Luathshaol 
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]].  

== Gairm bheatha 
D'fhreastail Mac Cana ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], áit a bhain sé céim amach sna [[Teangacha Ceilteacha]] sa bhliain 1948.  Tar éis bliain amháin sa [[Sorbonne University|Sorbonne]], d'éirigh sé ina [[Máistir Ealaíon]] le hOllscoil na Banríona.  Ceapadh ina leas-léachtóir ann sa bhliain 1951.  Dhá bhliain dár gcionn, bronnadh [[dochtúireacht]] air.  Sa bhliain 1955, bhog sé go dtí [[University College of Wales, Aberystwyth]] mar leas-léachtóir le [[Sean-Ghaeilge]]: sa bhliain 1957, rinneadh [[léachtóir]] de.  Bhí Sean- agus Meán-{{h|Breatnais}} á mhúineadh aige ann fosta.  Sa bhliain 1961, ceapadh ina Ollamh le Léann Ceilteach ag an [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] (IALBÁC).  Dhá bhliain níos déanaí, ceapadh ina Ollamh le Breatnais ag [An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]].  D'éirigh sé ina Ollamh le Sean-Ghaeilge sa bhliain 1971.  Sa bhliain 1985, bhog sé ar ais fiú dtí an IALBÁC mar phríomhoide.  Chuaigh 1996 le hollúnacht.  Bhí sé ina uachtarán [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] idir 1979 agus 1982.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

Dar leis an ''[[The Irish Times|Irish Times]]'', ba é príomhréimse Mhic Cána &quot;''early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[na Ceiltigh|Celts]] of Ireland and Britain.  And through his scholarship and teaching, he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.''&quot;&lt;ref name=it /&gt;  D'fhoilsigh Mac Cana go forleathan.  Agus é ar scor, d'oibrigh sé chun [[Coláiste na nÉireannach i bPáras|Collège des Irlandais]] i b[[Páras]] a athchóiriú.  

== Bás 
D'éag Mac Cana ar an 21 Bealtaine 2004.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

== Onóracha agus gradaim 
Bhí Mac Cana ina bhall den [[Academia Europaea]], agus ina bhall oinigh den ''American Academy of Arts and Sciences'', agus den Acadamh Gustavus Adolphus.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt;  Sa bhliain bhliain 1997, bheinn an [[British Academy]] a dhuais [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref name=ba /&gt;  Bronnadh céimeanna oinigh air ag roinnt ollscoile ar fud an domhain.&lt;ref name=ind /&gt;  Tugadh [[féilscríbhinn]] dó, ''Ildánach Ildírech'', sa bhliain 1999.&lt;ref name=festschrift /&gt;

== Foilsiúcháin 
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=2184 | teideal = MAC CANA, Proinsias | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=it&gt;{{cite news | url = https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 | teideal = A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions | foilsitheoir = [[The Irish Times]] | dáta = 29 May 2004 | dátarochtana = 17 Nollaig 2018}}&lt;/ref&gt;


&lt;ref name=ind&gt;{{cite news | ainm = W. J. | sloinne = McCormack | url = https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html | teideal = Professor Proinsias Mac Cana | foilsitheoir = The Independent | dáta = 2 Meitheamh 2004 | dátarochtana = 17 Nollaig 2018}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ba&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=festschrift&gt;[[John Carey]], [[John T. Koch]] agus Pierre-Yves Lambert (eag.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>fa09yu96rzlskin78p1ely8vza1bd25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312588</id>
      <parentid>1312587</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <origin>1312588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="amaccq07k4a8misvk6ax8ish8uhs82v" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]]
# [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>amaccq07k4a8misvk6ax8ish8uhs82v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312590</id>
      <parentid>1312588</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* ISO */</comment>
      <origin>1312590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2495" sha1="n45ortsbn10sh6u3cjkpn3jrg7zjs21" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>n45ortsbn10sh6u3cjkpn3jrg7zjs21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312592</id>
      <parentid>1312590</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T07:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* ISO */</comment>
      <origin>1312592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="jx5xl5khouyhy684m1ra9ypejuttjqn" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]
# [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]
# [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]]
# [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]]
# [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>jx5xl5khouyhy684m1ra9ypejuttjqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312599</id>
      <parentid>1312592</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T11:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* ISO */</comment>
      <origin>1312599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3122" sha1="ejgjg6r1hf12ju0j8llsr300ao8lxeo" xml:space="preserve">[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&amp;B#ISO|Scéalta A&amp;B#ISO]] ]

== Ceanntásc ==

== ISO ==
* [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]],  [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]]
# [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]
# [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]]
# [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]]
# [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]


* [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]]
# [[Tomás Ó Floinn]]
# [[Donn Bó]]
# [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]]
# [[Nad Crantail]]
# [[Daniél ua Líahaiti]]
#* [[Vernam Hull]]

== Tomás Ó Floinn ==
Scoláire agus múinteoir Gaeilge ba ea  '''Tomás Ó Floinn''' (1910-1997).&lt;ref name=ainm /&gt;

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1695# | teideal = Ó FLOINN, Tomás | work = ainm.ie | foilsitheoir = [[Cló Iar-Chonnacht]] (bunsonrai) [[gaois.ie|Gaois]] (cóiriú leictreonach) | dátarochtana = 11-05-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

== Teimpléad ==
&lt;ref name=iso /&gt;

== Achoimre 
== Foinsí 
=== Lámhscríbhinní 
Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:&lt;ref name=isoSources /&gt;&lt;ref name=msomit17 /&gt;

=== Eagráin 
=== Aistriúcháin 
== Naisc sheachtracha 
* [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO)
* [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS

== Tagairtí 
{{reflist | refs =

&lt;ref name=iso&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=isoSources&gt;{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal =  - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=msomit17&gt;{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:]]

== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__</text>
      <sha1>ejgjg6r1hf12ju0j8llsr300ao8lxeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lulu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126074</id>
    <revision>
      <id>1312443</id>
      <parentid>1312237</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T15:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <origin>1312443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="442" sha1="lh8mzt0cdpbotssu7tv03r0n4e2hqaj" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Lulu a craoladh ar TG4.


== Guthanna agus Criú ==
* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Cailín Gnó/An Lacha Peataí/Seirbhís Scáthanna Fola Lulu (25 Nollaig 1997)
# Cairde agus Naimhde/An Comórtas Áilleachta/Buachaill Beag Saibhir Bocht (26 Nollaig 1997)
# Cás na wige atá ar Iarraidh/Cosa na bhFroig/Bogadh Mícheart (12 Feabhra 1998)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>lh8mzt0cdpbotssu7tv03r0n4e2hqaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jung Kook</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126075</id>
    <revision>
      <id>1312475</id>
      <parentid>1312259</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T21:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1312475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3509" sha1="sjnbp7s9hf5rna1lj4zfx9oevsbho4h" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

''San [[:en:Korean_name|ainm Cóiréach]] seo, is é [[:en:Jeon_(surname)|Jeon]] an sloinne.''

Is amhránaí agus cumadóir amhrán ón g[[An Chóiré Theas|Cóiré Theas]] é '''Jeon Jungkook''' (Cóiréis: 전정국; rugadh 1 Meán Fómhair, 1997), ar a dtugtar '''Jung Kook''' go gairmiúil. Is é an ball agus amhránaí is óige den bhanna buachaillí Cóiré Theas [[BTS]] é.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://kprofiles.com/jungkook-facts-profile/|teideal=Jungkook (BTS) Profile and Facts (Updated!)|údar=KProfiles|dáta=2016-08-31|language=en-US|work=Kpop Profiles|dátarochtana=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

== Saol luath agus oideachas ==
Rugadh Jeon Jung-kook ar an 1 Meán Fómhair 1997, i [[Busan]], sa Chóiré Theas.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://kprofiles.com/jungkook-facts-profile/|teideal=Jungkook (BTS) Profile and Facts (Updated!)|údar=KProfiles|dáta=2016-08-31|language=en-US|work=Kpop Profiles|dátarochtana=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Tá deartháir amháin níos sine aige. D’fhreastail sé ar Bhunscoil agus Meánscoil Baekyang i Busan. Nuair a bhí sé ina thraenálaí idol, aistrigh sé go Meánscoil Singu i [[Súl]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://thestar.chosun.com/m/view.html?query=INEEDU&amp;contid=2015043001593|teideal=[더스타프로필] 방탄소년단 정국 &quot;빅뱅 GD 선배님 본 이후로 가수를 꿈꿨어요&quot;|work=thestar.chosun.com|dátarochtana=2026-05-08|archivedate=2018-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181018003106/http://thestar.chosun.com/m/view.html?query=INEEDU&amp;contid=2015043001593}}&lt;/ref&gt;

Sa bhliain 2011, rinne Jung Kook éisteacht don seó tallainne Cóiré Theas Superstar K le linn a éisteachtaí i Daegu. Cé nár roghnaíodh é, fuair sé tairiscintí réitigh ó sheacht gcuideachta siamsaíochta. Sa deireadh roghnaigh sé Big Hit Entertainment mar gheall ar RM, atá anois ina cheannaire ar BTS.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=BTS (방탄소년단) Reply To Fans Online|url=https://www.youtube.com/watch?v=PKoaxkX4wGw|date=2026-03-06|author=GQ}}&lt;/ref&gt;

=== Ballraíochtaí ===
I mí Eanáir 2024, tugadh ardú céime do Jung Kook ina bhall iomlán de [[:en:Korea_Music_Copyright_Association|Korea Music Copyright Association]]. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.starnewskorea.com/music/2024/02/01/2024020108255952101|teideal=BTS 정국·(여자)아이들 소연·세븐틴 버논..한음저협 정회원 승격|údar=문완식|dáta=2024-01-31|language=ko|work=스타뉴스|dátarochtana=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

=== Tionchair ===
Luaigh Jung Kook Justin Bieber, Justin Timberlake, agus Usher mar chuid dá inspioráidí ceoil.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.dailymotion.com/video/x7m2cb2|teideal=Dailymotion|language=en-US|work=www.dailymotion.com|dátarochtana=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

=== Seirbhís mhíleata ===
Ar an 22 Samhain, 2023, d’fhógair Big Hit trí Weverse gur thosaigh Jung Kook, agus a chomhghleacaithe banna RM, Jimin, agus V, an bpróiseas liostála chun a sheirbhís mhíleata éigeantach a dhéanamh. Thosaigh sé a sheirbhís mhíleata ar an 12 Nollaig, 2023 leis an gcomhghleacaí Jimin ag baint úsáide as an gcóras cairdeas. Scaoileadh saor iad beirt ar an 11 Meitheamh, 2025.

== Dioscliosta ==
Príomhalt: [[:en:Jung_Kook_discography|Dioscliosta Jung Kook]]

Le haghaidh saothar Jung Kook le BTS, féach [[:en:BTS_singles_discography|dioscliosta singlí BTS]] agus [[:en:BTS_albums_discography|dioscliosta albam BTS]].

* [[:en:Golden_(Jung_Kook_album)|Golden]] (2023)

== Tagairtí ==</text>
      <sha1>sjnbp7s9hf5rna1lj4zfx9oevsbho4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tomás Holland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126105</id>
    <revision>
      <id>1312433</id>
      <parentid>1312418</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <origin>1312433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="8r2ucasej4ma5dcly45325c5yc1ioff" xml:space="preserve">aisteoir Sasanach é '''Thomas Stanley Holland''' (rugadh 1 Meitheamh 1996). Tá go leor gradam bronnta air, lena n-áirítear Gradam BAFTA agus trí Ghradam Saturn . Tá os cionn $9.9 tuillte ag scannáin Holland mar phríomhaisteoir.&amp;nbsp;billiún ar fud an domhain, rud a fhágann gurb é ceann de na haisteoirí scannán is mó ioncam riamh é . Bhí sé ar liosta ''Forbes'' 30 Faoi 30 san Eoraip in 2019.

Thosaigh gairm bheatha Holland ag naoi mbliana d'aois nuair a chláraigh sé i rang damhsa. Thug cóiréagrafaí faoi deara é agus shocraigh sé go ndéanfadh sé triail as do ról i ''Billy Elliot the Musical'' in Amharclann Victoria Palace i Londain. Tar éis dhá bhliain oiliúna, fuair sé ról tacaíochta in 2008. Níos déanaí sa bhliain sin, tugadh an príomhról dó, a d'imir sé go dtí 2010. Rinne Holland a chéad scannán sa dráma tubaiste ''The Impossible'' (2012) mar thurasóir déagóir gafa i tsunami ; fuair sé moladh mór ó na léirmheastóirí agus ainmniúchán do Ghradam Goya don Aisteoir Nua is Fearr . Ansin shocraigh Holland leanúint leis an aisteoireacht mar shlí bheatha lánaimseartha, ag déanamh páirte i ''How I Live Now'' (2013) agus ag déanamh páirte ar phearsana stairiúla sa scannán ''In the Heart of the Sea'' (2015) agus sa mhionshraith teilifíse ''Wolf Hall'' (2015).

Bhain Holland aitheantas idirnáisiúnta amach as ról Peter Parker/Spider-Man i sé scannán sárlaoch de chuid Marvel Cinematic Universe (MCU), ag tosú le ''Captain America: Civil War'' (2016). An bhliain dár gcionn, fuair Holland Gradam Rising Star BAFTA agus ba é an t-aisteoir ab óige a ghlac ról teidil i scannán MCU i ''Spider-Man: Homecoming'' . {{Spaces}}</text>
      <sha1>8r2ucasej4ma5dcly45325c5yc1ioff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312561</id>
      <parentid>1312433</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T03:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <comment>Replaced content with &quot;Aisteoir&quot;</comment>
      <origin>1312561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="32w9rq4h4kh5puzpl3i7dhb820w4od2" xml:space="preserve">Aisteoir</text>
      <sha1>32w9rq4h4kh5puzpl3i7dhb820w4od2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312563</id>
      <parentid>1312561</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T04:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Themeramisin</username>
        <id>74015</id>
      </contributor>
      <comment>Blanked the page</comment>
      <origin>1312563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Howohhoh/Clár Dubh/Aistreacht</title>
    <ns>2</ns>
    <id>126112</id>
    <revision>
      <id>1312434</id>
      <timestamp>2026-05-10T12:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Howohhoh</username>
        <id>63441</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le 'Is í an aistreacht sa teangeolaíocht coincheap a dhéanann cur síos ar abairtí a ghlacann le hainmní agus le cuspóir díreach.'</comment>
      <origin>1312434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="10ix8n5visfpbbifbj2l0lhg1z4wydw" xml:space="preserve">Is í an aistreacht sa teangeolaíocht coincheap a dhéanann cur síos ar abairtí a ghlacann le hainmní agus le cuspóir díreach.</text>
      <sha1>10ix8n5visfpbbifbj2l0lhg1z4wydw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312435</id>
      <parentid>1312434</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Howohhoh</username>
        <id>63441</id>
      </contributor>
      <origin>1312435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="03uvqh8uvlj8ctj9eru9czxtxk5pxe9" xml:space="preserve">Is í an '''aistreacht''' sa teangeolaíocht coincheap a dhéanann cur síos ar abairtí a ghlacann le hainmní agus le cuspóir díreach. Ó thaobh na séimeantaice, is féidir a rá go mbaineann siad le gníomhaire (an ceann a chuireann an ghníomh i bhfeidhm, beag beann ar a ról moirfeolaíochta san abairt), agus le hothar (an ceann a ndéantar an gníomh leis). &lt;ref&gt;Kittilä, S. (2002). ''Transitivity: Towards a comprehensive typology''. Turku: University of Turku.&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>03uvqh8uvlj8ctj9eru9czxtxk5pxe9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Comhaid UAP na Stát Aontaithe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126113</id>
    <revision>
      <id>1312437</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Realcosmixyt</username>
        <id>73710</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1353461123|United States UAP files]]&quot;</comment>
      <origin>1312437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10021" sha1="1nq6pgpqe7sn3kvwi3jwga6gwn67d9j" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[Íomhá:FLIR1_Official_UAP_Footage_from_the_USG_for_Public_Release.webm|mion| Físeán líomhnaithe de [[Úfó|UFO]] eisithe ag Cabhlach na Stát Aontaithe]]
[[File:UFO_file_8MAR2026.jpg|mion|Comhad sa chéad bhaisc ina bhfuil ríomhphost]]
[[Íomhá:1952_UFO_Flap_-_Air_Force_frequency_graph_of_UFO_reports.png|mion|Graf minicíochta an Aerfhórsa de thuairiscí UFOanna]]
[[Íomhá:UFO_Sightings_by_Shape.svg|mion|Radharcanna [[Úfó]] de réir crutha]]
[[Íomhá:UFO_Sightings_Chart.jpg|mion|Cairt radharcanna UFOanna]]
Is bailiúchán de thaifid rialtais dí-aicmithe ar fheiniméin neamhghnácha neamhaitheanta (UAPanna iad comhaid UAP na Stát Aontaithe, ar a dtugtar freisin &quot;na comhaid UFO&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/video/new-ufo-files-released-by-us-government/|language=en-US|title=New UFO files released by U.S. government - CBS News|access-date=2026-05-08|website=www.cbsnews.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2026/05/08/politics/ufo-files-pentagon-release-aliens|language=en|date=2026-05-08|title=Pentagon releases ‘never-before-seen’ files detailing UFOs {{!}} CNN Politics|access-date=2026-05-08|website=CNN}}&lt;/ref&gt;, a d’eisigh riarachán [[Donald Trump]] an 8 Bealtaine 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.gbnews.com/news/donald-trump-ufo-files-extraterrestrial-life|title=Donald Trump releases highly-anticipated UFO files detailing 'extraterrestrial life'|language=en|work=www.gbnews.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.military.com/trump-opens-ufo-files-in-historic-government-release|title=Trump Opens UFO Files in Historic Government Release|author=Radzius|first=Darius|date=2026-05-08|language=en|work=Military.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/us/american-politics/article/ufo-files-released-pentagon-aliens-trump-szvbcnx8w|title=Trump declassifies UFO files: ‘Have fun and enjoy!’|author=Washington|first=George Grylls|date=2026-05-08|language=en-GB|work=www.thetimes.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Scaoileadh na doiciméid ar shuíomh gréasáin nua rialtais ar a dtugtar an Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters, a d’fhoilsigh thart ar 160 doiciméad agus íomhá. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.cbsnews.com/news/pentagon-begins-release-ufo-files/|title=Pentagon begins releasing new UFO files, unveiling dozens of photos, videos and documents - CBS News|date=2026-05-08|language=en-US|work=www.cbsnews.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Cuireadh an scaoileadh i láthair mar chuid de thionscnamh trédhearcachta níos leithne ina bhfuil Roinn Cosanta na Stát Aontaithe, Oifig an Stiúrthóra Faisnéise Náisiúnta, [[NASA]], an [[FBI]] agus gníomhaireachtaí feidearálacha eile páirteach. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/nation/pentagon-begins-releasing-new-files-on-ufos-and-says-people-can-make-up-their-own-minds|title=Pentagon begins releasing new files on UFOs and says people can 'make up their own minds'|author=Kim|first=-Seung Min|date=2026-05-08|language=en-us|work=PBS News|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2026/05/08/us/politics/pentagon-ufo-files.html|language=en-US|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://vault.fbi.gov/UFO|title=UFO|language=en-us|work=FBI|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nsa.gov/Helpful-Links/NSA-FOIA/Frequently-Requested-Information/Unidentified-Flying-Objects-UFOs/|title=Unidentified Flying Objects (UFOs) and Paranormal Events/|work=National Security Agency/Central Security Service}}&lt;/ref&gt;

== Ábhar an chéad bhaisc ==
Áiríodh sa chéad bhaisc&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.stripes.com/theaters/us/2026-05-08/pentagon-ufo-files-release-21612115.html|language=en|date=May 8, 2026|title=Pentagon publishes first batch of declassified UFO files under new program|access-date=2026-05-08|website=Stars and Stripes}}&lt;/ref&gt; de dhoiciméid níos mó ná 160 comhad ina raibh tuarascálacha míleata, agallaimh le finnéithe, cuntais phíolótaí, meamraim rialtais, grianghraif agus físeáin a bhain le radharcanna UAP a théann siar na blianta fada. Dhírigh cuid mhór de na taifid ar rudaí aeir gan mhíniú a breathnaíodh ag pearsanra míleata, spásairí agus oibreoirí drón.

== Rannpháirtíocht mhisean Apollo ==
I measc na ndoiciméad a eisíodh bhí trascríbhinní ó mhisin Apollo. Rinne Buzz Aldrin, spásaire Meiriceánach a bhí ar bord spásárthaí Apollo 11, cur síos ar radharcanna ar shoilse agus ar rudaí neamhghnácha a chonacthas le linn misin spáis, agus tuairiscíodh go raibh cuid acu, de réir tuairiscí, ar an nGealach sna 1960idí agus sna 1970idí.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wired.com/story/pentagon-drops-new-ufo-files/|language=en-US|work=Wired|last=Ferreira|first=Becky|title=‘Orbs,’ ‘Saucers,’ and ‘Flashes’ on the Moon: Pentagon Drops New UFO Files|access-date=2026-05-08|issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/trump-ufo-files-revelations-1236590123/|language=en-US|last=Hibberd|first=James|date=2026-05-08|title=Pentagon Releases UFO Files: Moon Landing Sighting, “Orbs Launching Orbs” Among Claims|access-date=2026-05-08|website=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/ufo-files-release-trump-live-updates-b2973063.html|language=en|work=The Independent|last=Hawkinson|first=Katie|date=2026-05-08|title=UFO files live: Buzz Aldrin describes ‘unusual’ things he saw on Apollo 11 mission in newly released documents|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Ar eitilt Apollo 17, léirigh grianghraf «trí phointe i bhfoirmiú triantánach i gceathrú íochtarach ar dheis de spéir na gealaí&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.cbsnews.com/news/ufo-files-apollo-17-crew-mysterious-objects-1972-mission/|title=UFO files reveal Apollo 17 crew saw mysterious objects, lights during 1972 mission: &quot;Looks like the Fourth of July&quot; - CBS News|date=2026-05-08|language=en-US|work=www.cbsnews.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

I ndoiciméid eile sna comhaid UAP, rinneadh cur síos freisin ar radharcanna ar rudaí lonracha nó miotalacha in aice le criosanna oiliúna míleata agus aerspás srianta. I measc na dtuarascálacha níos déanaí bhí cuntais ó phíolótaí dróin agus ó bhaill seirbhíse a rinne cur síos ar rudaí ag bogadh ar bhealaí nach raibh siad in ann a mhíniú.

== PURSUE ==
Foilsíodh na comhaid trí shuíomh gréasáin rialtais nuasheolta ar a dtugtar an Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.war.gov/UFO/|date=May 8, 2026|title=Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE)|website=[[U.S. Department of War]]}}&lt;/ref&gt; Dúirt an riarachán go leanfaí de chomhaid bhreise a scaoileadh le himeacht ama.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/trump-releases-previously-classified-ufo-files-2026-05-08/|last=Hay|first=Andrew|date=May 8, 2026|title=Trump releases government UFO files, more expected}}&lt;/ref&gt; Dúirt an Rúnaí Cosanta Pete Hegseth gurbh é an sprioc ná «trédhearcacht uasta» a sholáthar maidir le heolas an rialtais ar fheiniméin aeir gan mhíniú.

== Fáiltiú poiblí ==
In ainneoin sceitimíní an phobail faoin scaoileadh, dúirt oifigigh nach soláthraíonn na doiciméid fianaise dheimhnithe ar shaol eachtardhomhanda. Tá go leor de na cásanna fós gan réiteach mar gheall ar shonraí teoranta nó íomhánna doiléire, agus thug an Pentagon faoi deara nach raibh roinnt grianghraf agus físeán anailísithe go hiomlán fós. Dúirt oifigigh rialtais freisin go ndéanann daoine eile &quot;a gcuid conclúidí féin&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2026/05/08/pentagon-begins-releasing-ufo-files-following-trump-directive/|title=Pentagon Begins Releasing UFO Files—Says Public Can Draw Own Conclusions|author=Murray|first=Conor|language=en|work=Forbes|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/05/08/trump-ufo-files-release/|language=en-US|work=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==
 

* 1952 Washington, D.C. UFO incident – U.S. Capital flying saucer incidents on consecutive weekends
* 2022 United States Congress hearings on UFOs – 2022 United States congressional hearings on unexplained aerial phenomena
* Advanced Aerospace Threat Identification Program – U.S. program to study UFOs (2007–2012)
* All-domain Anomaly Resolution Office – Task force of the US Department of Defense
* Investigation of UFO reports by the United States government
* List of investigations of UFOs by governments – List of known UFO investigations performed by governments around the globe
* List of reported UFO sightings in the United States – List of alleged UFO sightings
* NASA Unidentified Anomalous Phenomena Independent Study Team – Panel to study unidentified anomalous phenomena
* Pentagon UFO videos – US fighter jet display videos
* UFO Report (U.S. Intelligence) – 2021 report from the Office of the Director of National Intelligence
* Unidentified Anomalous Phenomena Disclosure Act – United States federal lawPages displaying short descriptions of redirect targets

== Tagairtí ==
Cuimsíonn an t-alt seo ábhar atá i mbéal an phobail ó shuíomhanna gréasáin nó ó dhoiciméid de chuid rialtas na Stát Aontaithe.
&lt;references /&gt;

== Naisc sheachtracha ==

* [https://www.war.gov/ufo/ Suíomh Gréasáin oifigiúil Roinn Cosanta na Stát Aontaithe (an rannóg UFOanna)]
{{UFOs}}{{United States Department of Defense}}{{United States intelligence agencies}}{{Second presidency of Donald Trump}}
[[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]]</text>
      <sha1>1nq6pgpqe7sn3kvwi3jwga6gwn67d9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312438</id>
      <parentid>1312437</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Realcosmixyt</username>
        <id>73710</id>
      </contributor>
      <comment>Íomhá bainte</comment>
      <origin>1312438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9814" sha1="rx54m8eysweqkqsq983tfxcabld5g2b" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[Íomhá:FLIR1_Official_UAP_Footage_from_the_USG_for_Public_Release.webm|mion| Físeán líomhnaithe de [[Úfó|UFO]] eisithe ag Cabhlach na Stát Aontaithe]]
[[Íomhá:1952_UFO_Flap_-_Air_Force_frequency_graph_of_UFO_reports.png|mion|Graf minicíochta an Aerfhórsa de thuairiscí UFOanna]]
[[Íomhá:UFO_Sightings_by_Shape.svg|mion|Radharcanna [[Úfó]] de réir crutha]]
[[Íomhá:UFO_Sightings_Chart.jpg|mion|Cairt radharcanna UFOanna]]
Is bailiúchán de thaifid rialtais dí-aicmithe ar fheiniméin neamhghnácha neamhaitheanta (UAPanna iad comhaid UAP na Stát Aontaithe, ar a dtugtar freisin &quot;na comhaid UFO&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/video/new-ufo-files-released-by-us-government/|language=en-US|title=New UFO files released by U.S. government - CBS News|access-date=2026-05-08|website=www.cbsnews.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2026/05/08/politics/ufo-files-pentagon-release-aliens|language=en|date=2026-05-08|title=Pentagon releases ‘never-before-seen’ files detailing UFOs {{!}} CNN Politics|access-date=2026-05-08|website=CNN}}&lt;/ref&gt;, a d’eisigh riarachán [[Donald Trump]] an 8 Bealtaine 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.gbnews.com/news/donald-trump-ufo-files-extraterrestrial-life|title=Donald Trump releases highly-anticipated UFO files detailing 'extraterrestrial life'|language=en|work=www.gbnews.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.military.com/trump-opens-ufo-files-in-historic-government-release|title=Trump Opens UFO Files in Historic Government Release|author=Radzius|first=Darius|date=2026-05-08|language=en|work=Military.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/us/american-politics/article/ufo-files-released-pentagon-aliens-trump-szvbcnx8w|title=Trump declassifies UFO files: ‘Have fun and enjoy!’|author=Washington|first=George Grylls|date=2026-05-08|language=en-GB|work=www.thetimes.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Scaoileadh na doiciméid ar shuíomh gréasáin nua rialtais ar a dtugtar an Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters, a d’fhoilsigh thart ar 160 doiciméad agus íomhá. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.cbsnews.com/news/pentagon-begins-release-ufo-files/|title=Pentagon begins releasing new UFO files, unveiling dozens of photos, videos and documents - CBS News|date=2026-05-08|language=en-US|work=www.cbsnews.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Cuireadh an scaoileadh i láthair mar chuid de thionscnamh trédhearcachta níos leithne ina bhfuil Roinn Cosanta na Stát Aontaithe, Oifig an Stiúrthóra Faisnéise Náisiúnta, [[NASA]], an [[FBI]] agus gníomhaireachtaí feidearálacha eile páirteach. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/nation/pentagon-begins-releasing-new-files-on-ufos-and-says-people-can-make-up-their-own-minds|title=Pentagon begins releasing new files on UFOs and says people can 'make up their own minds'|author=Kim|first=-Seung Min|date=2026-05-08|language=en-us|work=PBS News|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2026/05/08/us/politics/pentagon-ufo-files.html|language=en-US|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://vault.fbi.gov/UFO|title=UFO|language=en-us|work=FBI|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nsa.gov/Helpful-Links/NSA-FOIA/Frequently-Requested-Information/Unidentified-Flying-Objects-UFOs/|title=Unidentified Flying Objects (UFOs) and Paranormal Events/|work=National Security Agency/Central Security Service}}&lt;/ref&gt;

== Ábhar an chéad bhaisc ==
Áiríodh sa chéad bhaisc&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.stripes.com/theaters/us/2026-05-08/pentagon-ufo-files-release-21612115.html|language=en|date=May 8, 2026|title=Pentagon publishes first batch of declassified UFO files under new program|access-date=2026-05-08|website=Stars and Stripes}}&lt;/ref&gt; de dhoiciméid níos mó ná 160 comhad ina raibh tuarascálacha míleata, agallaimh le finnéithe, cuntais phíolótaí, meamraim rialtais, grianghraif agus físeáin a bhain le radharcanna UAP a théann siar na blianta fada. Dhírigh cuid mhór de na taifid ar rudaí aeir gan mhíniú a breathnaíodh ag pearsanra míleata, spásairí agus oibreoirí drón.

== Rannpháirtíocht mhisean Apollo ==
I measc na ndoiciméad a eisíodh bhí trascríbhinní ó mhisin Apollo. Rinne Buzz Aldrin, spásaire Meiriceánach a bhí ar bord spásárthaí Apollo 11, cur síos ar radharcanna ar shoilse agus ar rudaí neamhghnácha a chonacthas le linn misin spáis, agus tuairiscíodh go raibh cuid acu, de réir tuairiscí, ar an nGealach sna 1960idí agus sna 1970idí.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wired.com/story/pentagon-drops-new-ufo-files/|language=en-US|work=Wired|last=Ferreira|first=Becky|title=‘Orbs,’ ‘Saucers,’ and ‘Flashes’ on the Moon: Pentagon Drops New UFO Files|access-date=2026-05-08|issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/trump-ufo-files-revelations-1236590123/|language=en-US|last=Hibberd|first=James|date=2026-05-08|title=Pentagon Releases UFO Files: Moon Landing Sighting, “Orbs Launching Orbs” Among Claims|access-date=2026-05-08|website=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/ufo-files-release-trump-live-updates-b2973063.html|language=en|work=The Independent|last=Hawkinson|first=Katie|date=2026-05-08|title=UFO files live: Buzz Aldrin describes ‘unusual’ things he saw on Apollo 11 mission in newly released documents|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

Ar eitilt Apollo 17, léirigh grianghraf «trí phointe i bhfoirmiú triantánach i gceathrú íochtarach ar dheis de spéir na gealaí&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.cbsnews.com/news/ufo-files-apollo-17-crew-mysterious-objects-1972-mission/|title=UFO files reveal Apollo 17 crew saw mysterious objects, lights during 1972 mission: &quot;Looks like the Fourth of July&quot; - CBS News|date=2026-05-08|language=en-US|work=www.cbsnews.com|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;

I ndoiciméid eile sna comhaid UAP, rinneadh cur síos freisin ar radharcanna ar rudaí lonracha nó miotalacha in aice le criosanna oiliúna míleata agus aerspás srianta. I measc na dtuarascálacha níos déanaí bhí cuntais ó phíolótaí dróin agus ó bhaill seirbhíse a rinne cur síos ar rudaí ag bogadh ar bhealaí nach raibh siad in ann a mhíniú.

== PURSUE ==
Foilsíodh na comhaid trí shuíomh gréasáin rialtais nuasheolta ar a dtugtar an Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.war.gov/UFO/|date=May 8, 2026|title=Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE)|website=[[U.S. Department of War]]}}&lt;/ref&gt; Dúirt an riarachán go leanfaí de chomhaid bhreise a scaoileadh le himeacht ama.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/trump-releases-previously-classified-ufo-files-2026-05-08/|last=Hay|first=Andrew|date=May 8, 2026|title=Trump releases government UFO files, more expected}}&lt;/ref&gt; Dúirt an Rúnaí Cosanta Pete Hegseth gurbh é an sprioc ná «trédhearcacht uasta» a sholáthar maidir le heolas an rialtais ar fheiniméin aeir gan mhíniú.

== Fáiltiú poiblí ==
In ainneoin sceitimíní an phobail faoin scaoileadh, dúirt oifigigh nach soláthraíonn na doiciméid fianaise dheimhnithe ar shaol eachtardhomhanda. Tá go leor de na cásanna fós gan réiteach mar gheall ar shonraí teoranta nó íomhánna doiléire, agus thug an Pentagon faoi deara nach raibh roinnt grianghraf agus físeán anailísithe go hiomlán fós. Dúirt oifigigh rialtais freisin go ndéanann daoine eile &quot;a gcuid conclúidí féin&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2026/05/08/pentagon-begins-releasing-ufo-files-following-trump-directive/|title=Pentagon Begins Releasing UFO Files—Says Public Can Draw Own Conclusions|author=Murray|first=Conor|language=en|work=Forbes|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/05/08/trump-ufo-files-release/|language=en-US|work=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==
 

* 1952 Washington, D.C. UFO incident – U.S. Capital flying saucer incidents on consecutive weekends
* 2022 United States Congress hearings on UFOs – 2022 United States congressional hearings on unexplained aerial phenomena
* Advanced Aerospace Threat Identification Program – U.S. program to study UFOs (2007–2012)
* All-domain Anomaly Resolution Office – Task force of the US Department of Defense
* Investigation of UFO reports by the United States government
* List of investigations of UFOs by governments – List of known UFO investigations performed by governments around the globe
* List of reported UFO sightings in the United States – List of alleged UFO sightings
* NASA Unidentified Anomalous Phenomena Independent Study Team – Panel to study unidentified anomalous phenomena
* Pentagon UFO videos – US fighter jet display videos
* UFO Report (U.S. Intelligence) – 2021 report from the Office of the Director of National Intelligence
* Unidentified Anomalous Phenomena Disclosure Act – United States federal lawPages displaying short descriptions of redirect targets

== Tagairtí ==
Cuimsíonn an t-alt seo ábhar atá i mbéal an phobail ó shuíomhanna gréasáin nó ó dhoiciméid de chuid rialtas na Stát Aontaithe.
&lt;references /&gt;

== Naisc sheachtracha ==

* [https://www.war.gov/ufo/ Suíomh Gréasáin oifigiúil Roinn Cosanta na Stát Aontaithe (an rannóg UFOanna)]
[[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]]</text>
      <sha1>rx54m8eysweqkqsq983tfxcabld5g2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vernam Hull</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126114</id>
    <revision>
      <id>1312447</id>
      <timestamp>2026-05-10T16:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>Cruthaithe</comment>
      <origin>1312447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1025" sha1="pjrsmeuaia4d0sq8c6o37b0itl60t03" xml:space="preserve">Scoláire Gaeilge ba ea '''Vernam Hull''' (1895-1976).&lt;ref name=ainm /&gt;

Ba Mheiriceánaigh iad a thuistí. Tar éis bás a athar agus é óg, chuaigh sé agus a mháthair ar thaisteal ar fud an domhain.  Bhí sé ina shaighdiúir ar an bhfód le linn an [[Céad Chogadh Domhanda|Cogadh Mhóir]].

Bhain sé céim dhochtúireachta amach sa bhliain 1926, agus ansin rinne sé staidéar ar an Sean-Ghaeilge faoi [[Rudolf Thurneysen]].  Bhí postanna aige in [[Ollscoil Michigan]] agus [[Ollscoil Nua-Eabhrac]], ina ollamh le Béarls, Sean-Ghaeilge agus teangacha eile.  Ceapadh ina Ollamh le Teangacha Ceiltise in Harvard é sa bhliain 1950.

Phós sé Else Klara Brede sa bhliain 1939 ach ní raibh clann acu.  Bhí cónaí orthu in Cambridge, Massachusetts.  D'éag siar sa bhliain 1964 agus seisean sa bhliain 1976.

== Tagairtí ==
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=627 | teideal = HULL, Vernam Edward Nunnemacher | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;}}</text>
      <sha1>pjrsmeuaia4d0sq8c6o37b0itl60t03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SOS Crogalra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126115</id>
    <revision>
      <id>1312471</id>
      <timestamp>2026-05-10T20:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le 'Is Clár teilifíse é SOS Crogalra a craoladh ar TG4.      == Guthanna agus Criú ==  * Stiúideo dubáil: [[Telegael]]      == Eipeasóidí ==  # An dragain dóiteáin (2 Deireadh Fómhair 1998)      [[Catagóir:Cartuin]]'</comment>
      <origin>1312471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="iam47ts7ggyxrheqd7bn7numiaaiq92" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é SOS Crogalra a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí ==

# An dragain dóiteáin (2 Deireadh Fómhair 1998)


[[Catagóir:Cartuin]]</text>
      <sha1>iam47ts7ggyxrheqd7bn7numiaaiq92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312473</id>
      <parentid>1312471</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <origin>1312473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="kt2s107py7asd09voe2unm1cav1w559" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é SOS Crogalra a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí ==

# An dragain dóiteáin (2 Deireadh Fómhair 1998)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>kt2s107py7asd09voe2unm1cav1w559</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Comórtas Peile na nOileán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126116</id>
    <revision>
      <id>1312486</id>
      <timestamp>2026-05-10T22:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}}  Bíonn '''[[Comórtas Peile na nOileán]]''' ar siúl gach bliain idir chlubanna [[Peil Ghaelach|peile]] ó [[:Catagóir:Oileáin na hÉireann|oileáin]] na h[[Éire|Éireann]]. Cuirtear béim ar an gcairdeas, ar an gcultúr, agus ar an bhféiniúlacht [[Oileán|oileánda]] le hais na hiomaíochta ar an bpáirc.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Cóilín Duffy]]|date=24 Aibreán 2026|url=https://xn--anpipar-jwa8e....'</comment>
      <origin>1312486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="cloumb1ve4n1d856zowkfsef5kv7pax" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}}

Bíonn '''[[Comórtas Peile na nOileán]]''' ar siúl gach bliain idir chlubanna [[Peil Ghaelach|peile]] ó [[:Catagóir:Oileáin na hÉireann|oileáin]] na h[[Éire|Éireann]]. Cuirtear béim ar an gcairdeas, ar an gcultúr, agus ar an bhféiniúlacht [[Oileán|oileánda]] le hais na hiomaíochta ar an bpáirc.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Cóilín Duffy]]|date=24 Aibreán 2026|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/04/comortas-peile-na-noilean-le-bheith-ar-siul-in-inis-mor-an-deireadh-seachtaine-seo/|title=Comórtas Peile na nOileán le bheith ar siúl in Inis Mór an deireadh seachtaine seo|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=77}}&lt;/ref&gt;

Bíonn suas le fiche foirne, idir mhná agus fir,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/nuacht-gaeltachta/2024/0524/1451023-nuacht-an-tuaiscirt-24-bealtaine-2024/|teideal=Nuacht an Tuaiscirt: 24 Bealtaine 2024|dáta=24 Bealtaine 2024|work=[[Raidió na Gaeltachta]]}}&lt;/ref&gt; san iomaíocht ann ó [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór Árann]], [[Inis Meáin]], [[Inis Oírr]], [[Árainn Mhór]], [[Inis Bó Finne]], [[Oileán Béarra|Oileán Mór Bhéarra]], [[Oileán Faoide|Faoide]], [[Oileán Chliara|Cliara]] agus [[Inis Toirc]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Cóilín Duffy]]|date=1 Bealtaine 2026|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/comortas-peile-na-noilean-2026-tugtha-chun-criche-go-rathuil-ar-inis-mor/|title=Comórtas Peile na nOileán 2026 tugtha chun críche go rathúil ar Inis Mór|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=78}}&lt;/ref&gt; Ócáid &quot;thábhachtach&quot; atá ann dar leis ''[[An Páipéar (nuachtán)|An bPáipéar]]''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Reáchtáiltear an Comórtas faoi chóras grúpaí mar a imríonn na foirne cluichí gearra, agus na foirne is fearr ag dul ar aghaidh chuig na céimeanna cnagchomórtais.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Is in [[Árainn Mhór]] a bhí an Comórtas sna bhlianta 2014 agus 2024.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Is in Inis Mór Árainn a cuireadh an Comórtas ar siúl sa bhliain 2026.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Bhain foireann Inis Mhóir Corn na bhFear i 2026 ar Pháirc [[Cill Éinne|Chill Éinne]] i gcluiche ceannais na bhfear i gcoinne Oileán Mór Bhéarra.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Féach freisin ==
* [[Comórtas Peile na Gaeltachta]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

== Nascanna amach ==
* Agallamh ar ''[[Iris Aniar]]'' ([[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]): [https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22398983/]

{{DEFAULTSORT:Comortas Peile na nOilean}}
[[Catagóir:Craobhacha peile Gaelaí|*]]
[[Catagóir:Coirn CLG]]
[[Catagóir:Oileáin na hÉireann|*]]
[[Catagóir:Oileáin Ghaeltachta|*]]
[[Catagóir:Comórtais Gaeltachta]]
[[Catagóir:Comórtais Spóirt in Éirinn]]
[[Catagóir:Craobhchomórtais spóirt]]
[[Catagóir:Comórtais spóirt]]
&lt;!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]]
[[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]--&gt;</text>
      <sha1>cloumb1ve4n1d856zowkfsef5kv7pax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toghcháin áitiúla na Breataine, 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126117</id>
    <revision>
      <id>1312503</id>
      <timestamp>2026-05-10T23:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}  Reáchtáladh '''Toghcháin áitiúla na''' '''Breataine, 2026''' ar an 8 Bealtaine 2026. Fuair [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Páirtí an Lucht Oibre]] bualadh tubaisteach i dtoghchán na gcomhairlí áitiúla timpeall na tíre. Chaill 1,068 comhairleoir Labour (as 2,196) a gcuid suíochán i Sasana, in Albain agus sa Bhreatain Bheag i ndiaidh don phobal vótála a míshástacht a léiriú ag na bothanna vótála. F...'</comment>
      <origin>1312503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3192" sha1="61ij3nrkhrz5m51kek4idjn7ywbm1bf" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Reáchtáladh '''Toghcháin áitiúla na''' '''Breataine, 2026''' ar an 8 Bealtaine 2026. Fuair [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Páirtí an Lucht Oibre]] bualadh tubaisteach i dtoghchán na gcomhairlí áitiúla timpeall na tíre. Chaill 1,068 comhairleoir Labour (as 2,196) a gcuid suíochán i Sasana, in Albain agus sa Bhreatain Bheag i ndiaidh don phobal vótála a míshástacht a léiriú ag na bothanna vótála. Fágadh príomh-pháirtí an fhreasúra, an Páirtí Caomhach ar an bhfaraor géar cuid mhaith freisin sa Bhreatain tré chéile.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Reform UK chun cinn sa Bhreatain,An Lucht Oibre ag fulaingt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0508/1572351-reform-uk-chun-cinn-sa-bhreatain-an-lucht-oibre-ag-fulaingt/|date=2026-05-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

Is é páirtí [[Nigel Farage]], [[Reform UK]], is mó a bhfuair buntáiste ar an titim sa vóta ag an dá pháirtí sin a raibh ceannas polaitiúil acu sa Bhreatain le leathchéad bliain anuas.

=== Torthaí an toghcháin ===
Fuair Reform UK thart ar 30% de na vótaí céadroghaga.  Ghlac an páirtí seilbh ar a chéad chomhairle riamh i gceantar Londain, comhairle Havering. Bhí Reform UK i gceannas freisin ar Chomhairle Essex, áit chónaithe cheannaire na gCaomhach, [[Kemi Badenoch]]. Bhí Nigel Farage ag caint cheana fhéin ar an athrú ó bhonn i ndán don chéad olltoghchán eile.

Maidir le páirtithe eile bhí ardú de bheagán ar vóta na Lib Dems, d'éirigh go maith leis Na Glasaigh freisin, threisigh siadsan go háitiúil agus bhuaigh siad Méaracht [[London Borough of Hackney|Hackney]] i Londain.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== An Rialtas ===
Buaileadh Labour go trom i dtuaisceart Shasana, áit a mbíodh an páirtí tréan treallúsach tráth.

'Fanfaidh mé i gceannas' a deir ceannaire an Lucht Oibre sa Bhreatain,Keir Starmer.  Dúirt Príomh-Aire na Breataine agus ceannaire An Lucht Oibre,Keir Starmer nach raibh aon chuimhne aige éirí as oifig agus go seasfaidh sé a théarma iomlán sa Rialtas.  D'admhaigh sé áfach freagracht as droch-thoradh an pháirtí sna toghcháin áitiúla. Bhí líon beag comhaltaí parlaiminte ag rá go gcaithfidh Starmer imeacht ach ní raibh tada ráite ag a bhformhór.

=== An Bhreatain Bheag ===
Theip ar [[Eluned Morgan (polaiteoir)|Eluned Morgan]], Céad Aire na Breataine Bige, a suíochán sa [[Senedd Cymru|Senedd]] a choinneáil, an chéad uair riamh do cheannaire reatha i bPáirtí an Lucht Oibre sa Bhreatain Bheag a shuíochán a chailleadh i dtoghchán tionóil.  Le breis is 100 bliain is é páirtí an Lucht Oibre is láidre a bhí sa Bhreatain Bheag; sé sin go dtí 2026.

Thit vóta an pháirtí as a chéile, [[Plaid Cymru]] agus Reform UK is fearr atá cruthaithe sa tír sin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Albain ===
Bhí An Lucht Oibre freisin i bhfad taobh thiar den pháirtí náisiúnach in Albain. Sin ráite, ní bhfuair an SNP, móraimh glan sa tír.   Bhí orthu dul i gcomhrialtas leis na Glasaigh.

== Féach freisin ==

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Toghcháin áitiúla]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Stair na Breataine]]</text>
      <sha1>61ij3nrkhrz5m51kek4idjn7ywbm1bf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1312504</id>
      <parentid>1312503</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T23:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1312504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="2psmans0zj6u1qucj3bpdg6xinzkbgk" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Reáchtáladh '''Toghcháin áitiúla na''' '''Breataine, 2026''' ar an 8 Bealtaine 2026. Fuair [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Páirtí an Lucht Oibre]] bualadh tubaisteach i dtoghchán na gcomhairlí áitiúla timpeall na tíre. Chaill 1,068 comhairleoir Labour (as 2,196) a gcuid suíochán i Sasana, in Albain agus sa Bhreatain Bheag i ndiaidh don phobal vótála a míshástacht a léiriú ag na bothanna vótála. Fágadh príomh-pháirtí an fhreasúra, an Páirtí Caomhach ar an bhfaraor géar cuid mhaith freisin sa Bhreatain tré chéile.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Reform UK chun cinn sa Bhreatain,An Lucht Oibre ag fulaingt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0508/1572351-reform-uk-chun-cinn-sa-bhreatain-an-lucht-oibre-ag-fulaingt/|date=2026-05-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

Is é páirtí [[Nigel Farage]], [[Reform UK]], is mó a bhfuair buntáiste ar an titim sa vóta ag an dá pháirtí sin a raibh ceannas polaitiúil acu sa Bhreatain le leathchéad bliain anuas.

[[Íomhá:Post 2026 United Kingdom local elections council control Upper Tier.svg|clé|mion|303x303px|Dearg = Labour; Gorm = Conservatives; Oráiste = Lib Dem;  Turcaid = Reform;  Glas = Na Glasaigh;  Liath = Gan tromlach iomlán]]

=== Torthaí an toghcháin ===
Fuair Reform UK thart ar 30% de na vótaí céadroghaga.  Ghlac an páirtí seilbh ar a chéad chomhairle riamh i gceantar Londain, comhairle Havering. Bhí Reform UK i gceannas freisin ar Chomhairle Essex, áit chónaithe cheannaire na gCaomhach, [[Kemi Badenoch]]. Bhí Nigel Farage ag caint cheana fhéin ar an athrú ó bhonn i ndán don chéad olltoghchán eile.

Maidir le páirtithe eile bhí ardú de bheagán ar vóta na Lib Dems, d'éirigh go maith leis Na Glasaigh freisin, threisigh siadsan go háitiúil agus bhuaigh siad Méaracht [[London Borough of Hackney|Hackney]] i Londain.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== An Rialtas ===
Buaileadh Labour go trom i dtuaisceart Shasana, áit a mbíodh an páirtí tréan treallúsach tráth.

'Fanfaidh mé i gceannas' a deir ceannaire an Lucht Oibre sa Bhreatain,Keir Starmer.  Dúirt Príomh-Aire na Breataine agus ceannaire An Lucht Oibre,Keir Starmer nach raibh aon chuimhne aige éirí as oifig agus go seasfaidh sé a théarma iomlán sa Rialtas.  D'admhaigh sé áfach freagracht as droch-thoradh an pháirtí sna toghcháin áitiúla. Bhí líon beag comhaltaí parlaiminte ag rá go gcaithfidh Starmer imeacht ach ní raibh tada ráite ag a bhformhór.

=== An Bhreatain Bheag ===
Theip ar [[Eluned Morgan (polaiteoir)|Eluned Morgan]], Céad Aire na Breataine Bige, a suíochán sa [[Senedd Cymru|Senedd]] a choinneáil, an chéad uair riamh do cheannaire reatha i bPáirtí an Lucht Oibre sa Bhreatain Bheag a shuíochán a chailleadh i dtoghchán tionóil.  Le breis is 100 bliain is é páirtí an Lucht Oibre is láidre a bhí sa Bhreatain Bheag; sé sin go dtí 2026.

Thit vóta an pháirtí as a chéile, [[Plaid Cymru]] agus Reform UK is fearr atá cruthaithe sa tír sin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Albain ===
Bhí An Lucht Oibre freisin i bhfad taobh thiar den pháirtí náisiúnach in Albain. Sin ráite, ní bhfuair an SNP, móraimh glan sa tír.   Bhí orthu dul i gcomhrialtas leis na Glasaigh.

== Féach freisin ==

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Toghcháin áitiúla]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Stair na Breataine]]</text>
      <sha1>2psmans0zj6u1qucj3bpdg6xinzkbgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Toghcháin áitiúla</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126118</id>
    <revision>
      <id>1312505</id>
      <timestamp>2026-05-10T23:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Toghcháin]] [[Catagóir:Rialtas áitiúil]]'</comment>
      <origin>1312505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="fsdvdd9243doc968ahrrsws46e1jsxd" xml:space="preserve">[[Catagóir:Toghcháin]]
[[Catagóir:Rialtas áitiúil]]</text>
      <sha1>fsdvdd9243doc968ahrrsws46e1jsxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(145451) Rumina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126119</id>
    <redirect title="145451 Rumina" />
    <revision>
      <id>1312574</id>
      <timestamp>2026-05-11T04:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <comment>Bhog Kwamikagami an leathanach [[(145451) Rumina]] go [[145451 Rumina]]</comment>
      <origin>1312574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="5j8atjudsxrhi5fll204kdyf9zuq5l5" xml:space="preserve">#athsheoladh [[145451 Rumina]]</text>
      <sha1>5j8atjudsxrhi5fll204kdyf9zuq5l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(55637) Uni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126120</id>
    <redirect title="55637 Uni" />
    <revision>
      <id>1312576</id>
      <timestamp>2026-05-11T04:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>1308</id>
      </contributor>
      <comment>Bhog Kwamikagami an leathanach [[(55637) Uni]] go [[55637 Uni]]</comment>
      <origin>1312576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="qzn3qfjqvcmujsicj4ifig59mcfjelq" xml:space="preserve">#athsheoladh [[55637 Uni]]</text>
      <sha1>qzn3qfjqvcmujsicj4ifig59mcfjelq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proinsias Mac Cana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126121</id>
    <revision>
      <id>1312589</id>
      <timestamp>2026-05-11T07:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>Cruthaithe ó enwiki</comment>
      <origin>1312589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5454" sha1="nzgyxp78g3q9e4mcnw2lnw9b6qho2jv" xml:space="preserve">Fear léinn agus scoláire Ceilteach ba ea '''Proinsias Mac Cana''' (6 Iúil 1926 – 21 Bealtaine 2004).&lt;ref name=ainm /&gt;  Bhí sé ina ollamh in [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] agus [[an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] dís.

== Luathshaol ==
Rugadh Mac Cana i m[[Béal Feirste]] ar an 6 Iúil 1926, George McCann a athair agus Mary Catherine ''née'' Mallon a mháthair.  Ba [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|chaitlicigh]] iad a bhí ar son [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachas na hÉireann]].  

== Gairm bheatha ==
D'fhreastail Mac Cana ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], áit a bhain sé céim amach sna [[Teangacha Ceilteacha]] sa bhliain 1948.  Tar éis bliain amháin sa [[Sorbonne University|Sorbonne]], d'éirigh sé ina [[Máistir Ealaíon]] le hOllscoil na Banríona.  Ceapadh ina leas-léachtóir ann sa bhliain 1951.  Dhá bhliain dár gcionn, bronnadh [[dochtúireacht]] air.  Sa bhliain 1955, bhog sé go dtí [[University College of Wales, Aberystwyth]] mar leas-léachtóir le [[Sean-Ghaeilge]]: sa bhliain 1957, rinneadh [[léachtóir]] de.  Bhí Sean- agus Meán-{{h|Breatnais}} á mhúineadh aige ann fosta.  Sa bhliain 1961, ceapadh ina Ollamh le Léann Ceilteach ag an [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] (IALBÁC).  Dhá bhliain níos déanaí, ceapadh ina Ollamh le Breatnais ag [An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]].  D'éirigh sé ina Ollamh le Sean-Ghaeilge sa bhliain 1971.  Sa bhliain 1985, bhog sé ar ais fiú dtí an IALBÁC mar phríomhoide.  Chuaigh 1996 le hollúnacht.  Bhí sé ina uachtarán [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] idir 1979 agus 1982.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

Dar leis an ''[[The Irish Times|Irish Times]]'', ba é príomhréimse Mhic Cána &quot;''early Irish tales, and the mythology informing them, and in this field he was pre-eminent. ... He broadened and deepened the understanding of the links between the languages, cultures and traditions of the [[na Ceiltigh|Celts]] of Ireland and Britain.  And through his scholarship and teaching, he was an interpreter of the Irish to the Welsh and of the Welsh to the Irish.''&quot;&lt;ref name=it /&gt;  D'fhoilsigh Mac Cana go forleathan.  Agus é ar scor, d'oibrigh sé chun [[Coláiste na nÉireannach i bPáras|Collège des Irlandais]] i b[[Páras]] a athchóiriú.  

== Bás ==
D'éag Mac Cana ar an 21 Bealtaine 2004.&lt;ref name=it /&gt;&lt;ref name=ind /&gt;

== Onóracha agus gradaim ==
Bhí Mac Cana ina bhall den [[Academia Europaea]], agus ina bhall oinigh den ''American Academy of Arts and Sciences'', agus den Acadamh Gustavus Adolphus.&lt;ref name=&quot;it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ind&quot; /&gt;  Sa bhliain bhliain 1997, bheinn an [[British Academy]] a dhuais [[Derek Allen Prize|Derek Allen Prize for Celtic Studies]].&lt;ref name=ba /&gt;  Bronnadh céimeanna oinigh air ag roinnt ollscoile ar fud an domhain.&lt;ref name=ind /&gt;  Tugadh [[féilscríbhinn]] dó, ''Ildánach Ildírech'', sa bhliain 1999.&lt;ref name=festschrift /&gt;

== Foilsiúcháin ==
* ''Celtic Mythology'' ([[Hamlyn]], 1970).
* ''The Learned Tales of Medieval Ireland'' ([[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1980).
* ''Literature in Irish'', Aspects of Ireland series, no. 8 ([[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]], 1980).
* (In éineacht le [[Michel Meslin]]) ''Rencontres de Religions: Actes du Colloque du Collège des Irlandais tenu sous les Auspices de l'Académie Royale Irlandaise'' (Les Belles Lettres, 1986).
* (In éineacht le [[Jeanne-Marie Boivin]]) ''Mélusines Continentales et Insulaires: Actes du Colloque International tenu les 27 et 28 Mars 1997 à l'Université Paris XII et au Collège des Irlandais'' ([[Honoré Champion]], 1999).
* ''Collège des Irlandais Paris and Irish Studies'' (IALBÁC, 2001).
* ''The Cult of the Sacred Centre: Essays on Celtic Ideology'' (IALBÁC, 2011).

== Tuilleadh le léamh ==
* {{cite journal | first = Séamus | last = Mac Mathúna | authorlink = Séamus Mac Mathúna | url = https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2007.55.issue-1/zcph.2007.202/zcph.2007.202.xml | title = Obituary of Proinsias Mac Cana | location =  | publisher = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2007 | volume = 55, uimh. 1 | pages = }}

== Tagairtí ==
{{reflist | refs =

&lt;ref name=ainm&gt;{{lua idirlín | url = https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=2184 | teideal = MAC CANA, Proinsias | work = ainm.ie | dátarochtana = 11-05-26}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=it&gt;{{cite news | url = https://www.irishtimes.com/news/a-respected-scholar-of-the-celtic-languages-culture-and-traditions-1.1142632 | teideal = A respected scholar of the Celtic languages, culture and traditions | foilsitheoir = [[The Irish Times]] | dáta = 29 May 2004 | dátarochtana = 17 Nollaig 2018}}&lt;/ref&gt;


&lt;ref name=ind&gt;{{cite news | ainm = W. J. | sloinne = McCormack | url = https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-proinsias-mac-cana-730508.html | teideal = Professor Proinsias Mac Cana | foilsitheoir = The Independent | dáta = 2 Meitheamh 2004 | dátarochtana = 17 Nollaig 2018}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ba&gt;[https://www.thebritishacademy.ac.uk/derek-allen-prize &quot;Derek Allen Prize&quot;], ''British Academy''. Retrieved 17 December 2018.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=festschrift&gt;[[John Carey]], [[John T. Koch]] agus Pierre-Yves Lambert (eag.), ''Ildánach Ildírech'' (Celtic Studies Publications, 1999).&lt;/ref&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Mac Cana, Proinsias}}

[[Category:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Category:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]]</text>
      <sha1>nzgyxp78g3q9e4mcnw2lnw9b6qho2jv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>