Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2562 1319486 1315059 2026-07-04T07:20:26Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319486 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is é [[Dhá Aspal Déag na hÉireann|aspal]] náisiúnta na n[[Gael]] é '''Pádraig mac Calprainn''', ar a dtugtar '''Naomh Pádraig''' nó '''Pádraig Naofa''' ([[17 Márta]], [[461]], [[492]] nó [[493]] a cailleadh é). Thug sé an [[Críostaíocht|Chríostaíocht]] go h[[Éire|Éirinn]]. Is mar 'Cothraige' a bhí aithne ar Phádraig in Éirinn i dtús aimsire toisc nach raibh a leithéid d'fhuaim agus [p] ann sa [[Gaeilge Chianach]].<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Dónall P. Ó Baoill]]|date=17 Márta 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/03/17/faoisc-freagra-agus-beannachtai-na-feile/|title=Faoisc, freagra agus beannachtaí na féile|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 7}}</ref>[[Íomhá:Stpatrick hilloftara.jpg|206x206px|thumb|Dealbh Naomh Pádraig i g[[Contae na Mí]]|clé]]Ceiliúrtar [[Lá Fhéile Pádraig]] ar an [[17 Márta]], an lá a cailleadh é. == Saol == Saoránach [[An Róimh|Rómhánach]] de bhunadh [[An Bhreatain|Briotanach]] a bhí i bPádraig. [[Íomhá:Slemish mountain County Antrim.jpg|mion|221x221px| [[Sliabh Mis]] i g[[Contae Aontroma]] ]] De réir an scéil, nuair a bhí Pádraig ina bhuachaill óg, fuadaíodh é óna bhaile dúchais sa m[[An Bhreatain Bheag|Breatain Bheag]]. Tugadh anall go hÉirinn é. Cuireadh ag aoireacht ar [[Sliabh Mis|Shliabh Mis]] i g[[Contae Aontroma]] é, áit ar chaith sé na blianta ag [[sclábhaíocht]]. [[Oíche]] amháin bhí [[brionglóid]] aige faoi bhád ag fanacht dó, agus d'éalaigh sé agus d'fhill sé mar sin ar a mhuintir. Cúpla bliain níos déanaí, urnaíodh Pádraic ina [[Sagart|shagart]]. [[Oíche]] amháin, bhí [[brionglóid]] eile ag Pádraig faoi phobal na hÉireann. Chonaic sé [[muintir na hÉireann]] ag glaoch ar ais air. Ba cheart dó dul ina measc agus a [[Creideamh|chreideamh]] a chraobhscaoileadh. Bheartaigh sé mar sin an Chríostaíocht a thabhairt do mhuintir na hÉireann. D'fhill Pádraig sa bhliain [[432]]. Cé gur tháinig an Chríostaíocht go hÉirinn ar dtús nuair a chuir an [[Pápa Celestine I|Pápa Ceilistín]] [[Palladius]] go hÉirinn i [[430]], ba é Pádraig an té ar éirigh leis an [[creideamh]] a scaipeadh, is cosúil. [[File:Saint_Patrick's_grave_Downpatrick.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saint_Patrick's_grave_Downpatrick.jpg|clé|mion|[[Dún Pádraig]], [[Contae an Dúin|An Dún]]]] Insítear scéal faoin iarracht a bhí á déanamh ag Pádraig taoiseach a thabhairt chun na Críostaíochta. Sháigh Pádraig a chros de thimpiste i gcois an taoisigh, ach má rinne, níor labhair an taoiseach focal ná ní dhearna gearán. Ghlac sé féin agus a mhuintir leis an g[[creideamh]] nua ag ceapadh gur chuid den searmanas a bhí sa sá. [[File:Kilbennan_St._Benin's_Church_Window_St._Patrick_Detail_2010_09_16.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kilbennan_St._Benin's_Church_Window_St._Patrick_Detail_2010_09_16.jpg|mion|phioc Pádraig [[seamróg]] agus gur úsáid sé í leis an [[an Tríonóid|Tríonóid]] a mhíniú: séipéal i g[[Cill Bheanáin]], Co na Gaillimhe]] Deirtear gur phioc Pádraig [[seamróg]] agus gur úsáid sé í leis an [[an Tríonóid|Tríonóid]] a mhíniú dá éisteoirí. == Seanchas agus Béaloideas == Tá ról tábhachtach ag Pádraig i m[[béaloideas]] na h[[Éire]]ann agus na [[Gaeltacht]]a, agus is iomaí scéal seanchaite a d'insíodh faoin tseansaol. === Na nathracha === Chaith Pádraig 40 [[lá]] agus oíche ag troscadh agus ag tréanas ar [[Sliabh Mis|Chruach Phádraig]] thiar ón áit ina bhfuil [[Cathair na Mart]] i g[[Contae Mhaigh Eo]] inniu. Deirtear gur dhíbir Pádraig na [[Nathair nimhe|nathracha]] [[Nimh|nimhe]] as Éirinn ansin. Ach tá amhras faoi seo,<ref>National Geographic, 2008 - [https://news.nationalgeographic.com/news/2008/03/080313-snakes-ireland.html Snakeless in Ireland: Blame Ice Age, Not St. Patrick] </ref> nó ní heol dúinn go raibh nathracha nimhe riamh sa tír. Is dóichí gur mar shamhail a húsáideadh an scéal seo don dóigh ar ruaig sé seanchreideamh na nGael, agus go seasann na péisteanna agus na nathracha nimhe don diabhal agus dá chuid mioscaise, is é sin, don tseanchreideamh féin. [[File:Croagh_Patrick_-_geograph.org.uk_-_186660.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Croagh_Patrick_-_geograph.org.uk_-_186660.jpg|clé|mion|[[Sliabh Mis|Cruach Phádraig]] i g[[Contae Mhaigh Eo]]]] === Na Fianna === Chuala saol na Gaeilge iomrá ar an lá a casadh Pádraig agus [[Oisín Mac Fhinn|Oisín]], an fear deireanach de na [[Fiannaíocht|Fianna]], ar a chéile in Éirinn. Meafar iontach is ea an scéal seo don dóigh ar tháinig [[an Chríostaíocht]] go hÉirinn agus an Phágántacht ag cúlú roimpi. Nuair a bhí lá na Féinne thart, phós Oisín banphrionsa ó [[Tír na nÓg|Thír na nÓg]] agus chuaigh a chónaí thall ansin, ach i ndiaidh trí chéad bliain, tháinig cathuithe air i ndiaidh an tseanfhóid. Mar sin, d'fhill sé go hÉirinn ar mhuin chapaill draíochta, agus é curtha faoi gheasa gan baint d'aon rud ná titim anuas den chapall. Bhris sé na geasa, ar ndóigh, thréig an capall bán é, agus b'éigean dó fanacht in Éirinn agus bás a fháil ansin. [[Íomhá:Myths and legends; the Celtic race (1910) (14760479206).jpg|mion|Pádraig agus na Fianna, (Rolleston, T. W. 1910)]] Chuala Pádraig trácht air, áfach, go raibh fear de na Fianna clúiteacha fágtha sa tír, agus chuaigh sé i bhfianaise Oisín. Bhí sé dóchasach go n-éireodh leis Oisín a iompú i leith an chreidimh Chríostaí. Ní raibh aon mhaith ann, áfach, bheith ag caint le hOisín faoi Dhia, nó ní raibh ina bhéal siúd ach Goll. "Ní chreidfinnse i nDia", ar seisean, "go dtí go bhfeicfinn Eisean agus Goll ag coraíocht le chéile. Dá n-éireodh le Dia Goll a leagan ansin, chreidfinn gurb é Dia an fear is fearr acu." Ansin, thaispeáin Pádraig d'Oisín an dóigh a raibh na Fianna, nár chuala iomrá riamh ar Dhia ná ar Íosa, ag troid leis na diabhail in Ifreann. D'fhiafraigh sé d'Oisín, nárbh fhearr leis flaithis Dé a bhaint amach, in áit na troda síoraí sin, ach níorbh fhearr: bhí Oisín díreach mífhoighneach chun "iall a chur i súiste Ghoill", mar a dúirt sé. == Ainm == Is ainm pearsanta an-choitianta in Éirinn é Pádraig, ach níor baisteadh ar mórán leanaí é go dtí timpeall na 1880idí. Tá raidhse mór foirmeacha aige - Pádraig, Pádraic, Páraic (go háirithe san iarthar), Pa, Pat, Peaits nó Patch, Paddy, Patsie, Páid nó Paud, Patrice na Fraincise agus Patrizio na h[[Iodáilis]]e. == Paidir Pádraig Naofa nó Lúireach Phádraig == {{Vicífhoinse|Fáeth fiada}} :Críost liom :Críost romham :Críost i mo dhiaidh :Críost ionam :Críost fúm :Críost uasam :Críost ar mo lámh dheis :Críost ar mo lámh chlé :Críost i gcroí gach duine lena labhraim :Críost i mbéal gach duine a labhras liom :Críost i ngach súil a dhearcas orm :Críost i ngach cluas a chluineas mé :Amen<ref><nowiki>https://youtu.be/Fav5p2RKOak</nowiki> le Bernard Sexton agus cór; <nowiki>https://youtu.be/ApvpkWtDCJE</nowiki> Cór Mhuire na Doire Beaga, Gaoth Dobhair ; <nowiki>https://youtu.be/HvIbdiNyTHk</nowiki> Karen Tracey (le fotheidil); <nowiki>https://youtu.be/PbJui5JTr58</nowiki> Nóirín Ní Riain; <nowiki>https://youtu.be/L7nt1GsrHtI?t=42s</nowiki> Carn na Ros, scoil náisiúnta </ref> == Naisc Sheachtracha == [[Íomhá:Día de San Patricio Buenos Aires 2.jpg|thumb|Lá Fhéile Pádraig, [[Buenos Aires]] ([[An Airgintín]])]] * [http://www.youtube.com/watch?v=YeueYT0UvxM/ 'Paidir Pádraig Naofa ' ar Youtube] * [http://www.confessio.ie/etexts/confessio_irish# St Patrick's Confessio HyperStack] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120222085553/http://www.confessio.ie/etexts/confessio_irish |date=2012-02-22 }}: 'AN FHAOISTIN' agus 'AN LITIR CHUN COROTÍCUS' as Gaeilge (Athinsint ghairid é seo ar an scéal ''Mar a chuaigh Oisín go Tír na hÓige'' ón leabhar ''Seanchas Annie Bhán'' le Gordon W. MacLennan, Baile Átha Cliath 1997. ISBN 1-898473-84-6) == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Padraig Naomh}} [[Catagóir:Caitlicigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Easpaig]] [[Catagóir:Impireacht na Róimhe]] [[Catagóir:Misinéirí]] [[Catagóir:Naomh Pádraig]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] [[Catagóir:Sagairt Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Briotanacha]] cio8mycrk10krqkdmcl9vpmgtdsc3m3 0 3372 1319436 1303839 2026-07-03T22:24:53Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus beagán eile 1319436 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Suíomh Gréasáin|logo=[[Íomhá:Beo.gif|220px]]}} [[Irisleabhar|Iris]] [[Idirlíon|idirlín]] mhíosúil [[Gaeilge]] ba ea '''''Beo!''''' Chuir [[Liam Ó Cuinneagáin]] tús léi i mí na [[Bealtaine]] [[2001]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/2016/0509/787202-online-edition-of-beo/|teideal=Online Publishing In Irish|údar=an Cuinneagánach ar RTÉ, 2001|dáta=|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2020-07-16}}</ref> I ndiaidh 161 uimhir di a bheith foilsithe, tháinig deireadh le ''Beo!'' i nDeireadh Fómhair na bliana 2014. [[Oideas Gael]] a d'fhoilsigh an iris, le tacaíocht ó [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]]. Is féidir i gcónaí teacht ar gach alt a foilsíodh ariamh ag ''Beo!'' sa chartlann ag suíomh na hirise. == Tréithe == * I measc na rannóg san iris, bhí 'Ar na Saolta Seo' (cúrsaí reatha), 'Teanga agus Cultúr', 'Cúrsaí Spóirt', 'Rannóg na bhFoghlaimeoirí', 'Cúinne na nEalaíon' agus 'Cúrsaí Teicneolaíochta'. * Bhí clár plé san iris chomh maith a thug deis do dhaoine a gcuid tuairimí a nochtadh faoi ábhar na hirise nó faoi scéalta a bhí i mbéal an phobail. * Bhí gluais ag dul le gach alt, rud a chiallaíonn gur féidir leis an foghlaimeoir é a léamh gan an foclóir. * Bhí an iris idirghníomhach, chomh maith; tar éis duit alt a léamh, mar shampla, bhí na léitheoirí in ann scrúdú beag a dhéanamh chun a gcuid eolais ar stór focal an ailt a thástáil. == Naisc sheachtracha == * [http://www.beo.ie ''Beo!''] - suíomh oifigiúil == Féach freisin == * ''[[An Cúléisteoir]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-nuachtán}} {{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Míosacháin]] [[Catagóir:Cultúr na Gaeltachta]] [[Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill]] [[Catagóir:Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2001]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]] 7ytgpk0edzefz39427ervyi3uga1pcj 0 4639 1319453 1314536 2026-07-03T22:56:25Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319453 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Liam Tomás Mac Cosgair,''' nó '''W.T. Cosgrave''' ([[6 Meitheamh]] [[1880]] – [[16 Samhain]] [[1965]]) an chéad Uachtarán ar Ard-Chomhairle [[Saorstát Éireann|Shaorstát Éireann]] ó 1922 go 1932. Throid Mac Cosgair le linn [[Éirí Amach 1916]] agus bhí sé ina [[Aire Rialtais|aire rialtais]] sa Chéad agus sa Dara [[Dáil Éireann|Dáil]]. == 1922 == Goineadh an [[Mícheál Ó Coileáin|Coileánach]] go marfach an [[22 Lúnasa]] [[1922]] agus ceapadh Mac Cosgair ina Chathaoirleach ar an [[Rialtas]] Sealadach. An [[9 Meán Fómhair]] [[1922]], toghadh LT Mac Cosgair mar Uachtarán ar an Tríú [[Dáil Éireann|Dáil]], in éagmais na beirte príomhcheannairí ar pháirtí [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar thaobh an Chonartha ([[Art Ó Gríofa]] agus an [[Mícheál Ó Coileáin|Coileánach]]).<ref>{{Lua idirlín|url=http://centenaries.ucd.ie/wp-content/uploads/2015/04/83980-UCD-Decade-of-Centenaries_A5-IRISH_FA_download_v2.pdf|teideal=Decade-of-Centenaries|údar=centenaries.ucd.ie|dáta=2016|dátarochtana=2020}}</ref> An [[6 Nollaig]] [[1922]], bunaíodh [[Saorstát Éireann]] agus ghlac an Rialtas le forálacha an Chonartha Angla-Éireannaigh agus rinneadh tiarnas de chuid Impireacht na Breataine d’Éirinn go hoifigiúil. Ceapadh LT Mac Cosgair ina Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann. == 1923-1932 == [[27 Lúnasa]] [[1923]]: Bhuaigh [[Cumann na nGaedheal]], an páirtí a d’eascair as eite Shinn Féin a bhí ar thaobh an Chonartha, an chéad olltoghchán i Saorstát Éireann. Ghnóthaigh páirtí LT Mac Cosgair 63 shuíochán agus [[Éamon de Valera|Éamonn de Valéra]] 44. Staon ionadaithe Shinn Féin [[Éamon de Valera|de Valéra]] ó shuí sa Dáil go dtí 1927. An [[10 Meán Fómhair]] [[1923]], ghlac [[Saorstát Éireann]] ballraíocht i gConradh na Náisiún. Threoraigh LT Mac Cosgair toscaireacht Éireannach sa Ghinéiv, mar a nglacadh le ballraíocht an tSaorstáit i gConradh na Náisiún. Dhearbhaigh sé sin go raibh aitheantas idirnáisiúnta ar stádas an tSaorstáit. Rinneadh é a atoghadh ina Uachtarán ar an Ard-Chomhairle i 1927.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1927-10-11/3|teideal=NOMINATION OF PRESIDENT OF THE EXECUTIVE COUNCIL – Dáil Éireann (6th Dáil) – Tuesday, 11 Oct 1927 – Houses of the Oireachtas|údar=Houses of the Oireachtas|dáta=1927-10-11|language=en-ie|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2020-11-16}}{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == 1933 ar aghaidh == Bhí Mac Cosgair ina cheannaire ar [[Cumann na nGaedheal|Chumann na nGaedheal]] go dtí go ndeachaigh siad le chéile leis an [[Lár-Pháirtí Náisiúnta|Lár-Pháirtí]] agus gluaiseacht na [[Léinte Gorma]]. [[Íomhá:WTCosgrave2.jpg|clé|mion|sna 1930idí ?]] Ar an [[8 Meán Fómhair]] [[1933]], bunaíodh an "United Ireland Party" (Fine Gael níos déanaí). Bhí [[Eoin Ó Dubhthaigh]] i gceannas ar chomhghuaillíocht de pháirtithe ar dtús ([[Cumann na nGaedheal|Cumann na nGael]], [[Lár-Pháirtí Náisiúnta]] agus an Garda Náisiúnta nó na [[Léinte Gorma]]). D'éirigh Mac Cosgair as an uachtaránacht (ní raibh aon suim aige bheith ina uachtarán is cosúil). Bhí iontas agus díomá ar an bpobal ag an am. Bhí Mac Cosgair ina cheannaire ar [[Fine Gael|Fhine Gael]] tar éis dhíbirt Eoin Uí Dhubhthaigh. == Féach freisin == * [[:Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)]] {{Taoisigh na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 1ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Mac Cosgair, Liam Tomás}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1880]] [[Catagóir:Básanna i 1965]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Chumann na nGaedheal]] [[Catagóir:Baill den 1ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Ceannairí Fhine Gael]] [[Catagóir:Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Taoisigh na hÉireann]] lq8y56h0jabh8g7nhp8e5x5vf2wc08z 0 7616 1319375 1314455 2026-07-03T16:22:30Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319375 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaitíocht|Polaiteoir]] agus [[Sagart|eaglaiseach]] i d[[Tuaisceart Éireann]] ab ea an tOirmhinneach '''Ian Richard Kyle Paisley, Barún Thaobh na Banna''', CB ([[6 Aibreán]] [[1926]] - [[12 Meán Fómhair]] [[2014]]). [[Teachta Parlaiminte]] d'[[Aontroim Uachtarach]] a bhí ann ón mbliain [[1970]] go 2010, agus comhalta i Stormon (nó [[Tionól Thuaisceart Éireann]]) ó 1998 go 2011. Bhí sé de mhisneach ag Paisley beart a dhéanamh de réir a chuid tuairimí. Ach tharraing sé go leor conspóide as ucht a chuid argóintí ar an b[[poblachtánachas in Éirinn]] agus ar an [[Caitliceachas|Eaglais Chaitliceach Rómhánach]]. Nuair a fuair an Pápa Eoin bás i 1963 dúirt Paisley go raibh ‘an peacach Rómhánach in Ifreann’. I bParlaimint na hEorpa i 1988 bhéic Ian Paisley - feisire Eorpach ag an am - ar an bPápa Eoin Pól 11 gurb é an tAinchríost é. Caitheadh an Paisley amach ach níor cháin a lucht leanúna é agus ní raibh náire ar bith air. Ach in 2005, áfach, nuair a bhí sé ag druidim le roinnt na cumhachta in Stormont rinne sé comhbhrón, más go patuar é, leis an bpobal Caitliceach faoi bhás Eoin Pól 11.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/diol-suntais-chomh-dearfach-is-a-bhi-an-dup-faoi-threithe-an-phapa-proinsias/|teideal=Díol suntais chomh dearfach is a bhí an DUP faoi thréithe an Phápa Proinsias|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=23 Aibreán 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-23}}</ref> == Cúlra == Saolaíodh Ian Paisley ar [[6 Aibreán]] [[1926]] in [[Ard Mhacha]]. Ach d'fhás sé aníos i m[[An Baile Meánach|Baile Meánach]], áit a raibh a athair ina mhinistir do na Baistithe Neamhspleácha. B'é a mháthair, Isabella Paisley ó [[Albain]], a chuir i dtreo an tSoiscéalachais é nuair a bhí sé sé bliana d'aois. Nuair a chríochnaigh sé a chuid [[Scoil|scolaíochta]] i mBaile Meánach, chuaigh sé ag obair ar [[Feirmeoir|fheirm]] i gContae Thír Eoghain. == Preispitéireachas == Bhí Paisley ar duine acu a bhunaigh Eaglais Shaor-Phreispitéireach Uladh agus ina Mhodhnóir ar an eaglais chéanna. Nuair a bhí Paisley ina dhéagóir, agus an [[An Dara Cogadh Domhanda|dara cogadh domhanda]] ar siúl, mhothaigh Paisley gur chóir dó dul le reiligiún mar shlí bheatha, agus rinne sé staidéar ar an [[Dia|diagacht]] i gcoláiste bunúsaíoch sa [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]] agus i m[[Béal Feirste]], cé nár bhain sé amach céim i gceachtar den dá scoil. Oirníodh Paisley mar mhinistir Protastúnach i mBéal Feirste sa bhliain [[1946]]. Bhí ministrí ó cheithre eaglais éagsúla páirteach sa t-searmanas, ach bhí sé ina ábhar conspóide i gcónaí, an raibh údarás ceart eaglasta acu le páirt a ghlacadh nó le dintiúirí a bhronnadh ar Phaisley. Ina dhiaidh sin, bhí deacrachtaí ag Paisley cead seanmóireachta a fháil ón [[Preispitéireachas|Eaglais Phreispitéireach]], agus sa deireadh thiar thall, bhunaigh sé agus lucht a thacaíochta an Eaglais Shaor-Phreispitéireach ar an g[[An Chrois Ghearr|Crois Ghearr]] ar [[Lá Fhéile Pádraig]] sa bhliain [[1951]]. [[Íomhá:Ballynahinch Free Presbyterian Church, November 2010 (02).JPG|mion|Séipéal Saor-Phreispitéireach Bhaile na hInse, Samhain 2010|clé|220x220px]] An dochtúireacht a bhí ag Paisley, ba dochtúireacht oinigh é a fuair sé ó Ollscoil Bob Jones. Coláiste bunúsaíoch Críostaí is ea an ollscoil seo agus í lonnaithe i nGreenville i g[[Carolina Theas]] sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]]. Bhí Paisley mór le mac an fhir a bhunaigh an ollscoil, Bob Jones Jr., ceannaire bunúsaíoch Críostaí sna Stáit a fuair bás sa bhliain [[1997]]. Bhí dlúthchaidreamh ag Paisley le hOllscoil Bob Jones, agus é ag labhairt go poiblí ansin ó am go ham. Bhunaigh Paisley [[nuachtán]] dá chuid féin, an ''Protestant Telegraph'', lena theachtaireacht féin a reic. Níos déanaí, bhí suíomh [[Gréasán Domhanda|gréasáin]] aige, Institiúid Eorpach an Léinn Phrotastúnaigh[http://www.ianpaisley.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218112757/http://www.ianpaisley.org/ |date=2010-02-18 }}, a dhéanann an gnó céanna. Bhí an dúrud leabhar, bileog agus paimfléad scríofa aige ina bpléann sé cúrsaí an reiligiúin agus na polaitíochta, agus a chuid scríbhinní á ndíol go fairsing sna Stáit Aontaithe féin, rud a chinntíonn teacht isteach maith do Phaisley agus a mhuintir. == Polaitíocht == ==== [[1950idí]] ==== [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|Fish and Chip Shop, For Cod and Ulster, East Belfast|clé|220x220px]] Sa bhliain [[1956]], bhunaigh Paisley agus roinnt Phrotastúnach eile an eagraíocht úd UPA, nó Gníomhaíocht Phrotastúnach Uladh. Bhí cuid mhór de bhunaitheoirí na heagraíochta seo le ról tábhachtach a dhéanamh i saol na nAontachtóirí sna blianta a bhí le teacht. Go bunúsach, bhí an tUPA ceaptha le haghaidh téisclime roimh ionsaithe an IRA trí dhaoine saorthoilteanacha as measc an phobail a earcú le dul ar patról, trí bharacáidí a thógáil agus trí shúil a choinneáil ar dhaoine a d'fhéadfadh a bheith ag comhoibriú leis an IRA. Mar a thiontaigh na cúrsaí amach, áfach, ní raibh gá le gníomhaíocht shaorthoilteanach den chineál sin san am, ós rud é gurbh é Feachtas na Teorann an chloch ba mhó ar phaidrín an IRA san am. Mar sin féin, fágadh struchtúr an UPA gníomhach, agus bhain Paisley úsáid as lena theachtaireacht féin a reic ag cruinnithe. B'ansin a tharraing sé súil an tsaoil mhóir air féin an chéad uair, agus é ag tarraingt trioblóide agus corraíola lena chuid óráidí binbe. ==== [[1960idí]] ==== [[Íomhá:Scottish and Northern Ireland Ministers.jpg|mion|2008 - Signing of the Joint Agreement between Scotland and Northern Ireland (Ian Paisley agus [[Máirtín Mag Aonghusa]]).|clé|220x220px]] Sna [[1960idí|seascaidí]], bhí Paisley ar thús cadhnaíochta ag cur in aghaidh an dóigh a raibh [[Terence O'Neill]], [[Príomh-Aire|príomh-aire]] an Tuaiscirt, ag iarraidh comhréiteach a shocrú agus spiorad dea-chomharsanachta a chothú le [[Poblacht na hÉireann]]. B'ionann sin, dar le Paisley, agus tréas, go háirithe nuair a chuaigh an Niallach i dteagmháil phearsanta le [[Seán Lemass]], [[Taoiseach]] na Poblachta. Cé gur pragmatach agus praiticiúil ab ea Lemass, cosúil leis an Niallach féin, bhí Paisley an-mhímhuiníneach as, ó ghlac sé páirt in [[Éirí Amach na Cásca]] ina óige. Chuir Paisley in aghaidh iarrachtaí an Niallaigh [[Cearta daonna|cearta mionlaigh]] a bhronnadh ar na Caitlicigh agus stop a chur le cleachtais áirithe a bhí ag buanú drocháit na gCaitliceach sa tsochaí, ar nós chlaonroinnt na dtoghlach. ==== 1964 ==== Sa bhliain [[1964]], d'éiligh Paisley ar [[Constáblacht Ríoga Uladh|Chonstáblacht Ríoga Uladh]] go mbainfí [[Bratach na hÉireann|trídhathach]] na hÉireann d'oifigí [[Sinn Féin|Shinn Féin]] i m[[Béal Feirste]] agus comhlíonadh an t-éileamh seo. B'é an mana a bhí ag Paisley ná "ní ghéillfear!"<ref>nó "bás nó bua!" nó "deamhan géilleadh" (''no surrender'')</ref>, is é sin, níor chóir [[Cearta daonna|cearta sibhialta]] ar bith a ghéilleadh do na Caitlicigh, ós rud é gur dual dóibh bheith mídhílis don Choróin. Bhí Paisley go minic anuas ar chomharbaí Uí Néill, mar atá, [[Brian Faulkner]] agus [[James Chichester-Clark]], toisc nach raibh siad sách dian ar na Caitlicigh, dar le mo dhuine. [[Íomhá:RevDr.IanPaisley.jpg|clé|mion|2011|220x220px]] ==== 1969 ==== I Mí na Márta [[1969]], chaith Paisley seal sa phríosún in éineacht le Major Ronald Bunting. Bhí an bheirt sin i ndiaidh frithléirsiú neamhdhlíthiúil a chóiriú mar agóid in aghaidh an mhórshiúil a bhí ag Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann (NICRA) in [[Ard Mhacha]]. D'fhág Paisley an príosún nuair a fuair ciontóirí polaitiúla pardún ginearálta. Íorónta go leor, cé gur Protastúnach a bhí ann, chuaigh mac Ronald Bunting, Ronald Óg nó [[Ronnie Bunting]] le Poblachtánachas ina dhiaidh sin, agus é ar duine de bhunaitheoirí an [[INLA]]. [[Íomhá:W. Bush and Martin McGuinness.jpg|thumb|Ian Paisley (ar chlé) le [[George W. Bush]] agus [[Máirtín Mag Aonghusa]] (2007)|clé|220x220px]] ==== 1970idí ==== Ar an [[16 Aibreán]] [[1970]], bhuaigh Paisley suíochán i bParlaimint Thuaisceart Éireann. Ansin ar an 18 Meitheamh 1970, toghadh Paisley chun na parlaiminte i [[Westminster]]. Bhí air cúl a thabhairt lena shaol príobháideach nuair a thug sé aghaidh ar an bpolaitíocht. Bhí Paisley ansin ina cheannaire ar an b[[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] ón bhliain 1971 go 2008<ref>[http://www.rte.ie/news/2008/0531/northpolitics.html RTE.ie - 31 Bealtaine 2008 - ''Robinson replaces Paisley as DUP leader'']</ref> De réir cáipéisí de chuid Rialtas na Ríochta Aontaithe a tháinig chun solais sa bhliain [[2002]], d'fhéach Paisley le comhréiteach a bhaint amach leis an [[SDLP]] sa bhliain [[1971]], agus an Rúnaí Caibinéid Sior Burke Trend ina idirghabhálaí eatarthu. Thug Paisley le fios go bhféadfadh sé "socrú a chur ar bun leis na ceannairí Caitliceacha agus córas nua rialtais a thógáil ar an dúshraith seo". Dealraíonn sé, áfach, nach bhfuair Paisley ach an dubheiteach, nuair a tuigeadh don SDLP go mbeadh an comhréiteach seo féin ag fabhrú do na hAontachtóirí i gcónaí. Seo an méid a bhí le rá ag Paisley féin i dtaobh an chomhréitigh: :''Ní raibh an SDLP sásta téanachtaint linn an bealach ba mhian linn. Ní dhéarfainn go raibh comhchainteanna ann, ach d'éist muid le tuairimí is le dearcaíocha a chéile, ach níor tháinig aon fhorbairt air sin. Bhí muid ullamh triail a bhaint as dóigheanna nua le Tuaisceart Éireann a rialú, iontas go mbeadh lucht an dá chreideamh sásta leis an gcineál rialtais a bheadh ann, ach b'é an eochair é go gcaithfeadh an duine a raibh an chumhacht aige an chumhacht sin a fháil ó na daoine.'' [[Íomhá:Ian Paisley - (cropped).png|mion|14 Bealtaine 2007|clé|226x226px]] Bhí Paisley míshásta leis an dóigh ar chuir rialtas [[Edward Heath]] Parlaimint Thuaisceart Éireann ar fionraí sa bhliain [[1972]] leis an stáitín a rialú go díreach ó Londain. Chuir Paisley in aghaidh [[Comhaontú Sunningdale|Chomhaontú Sunningdale]], arbh iarracht uaillmhianach é le baint Phoblacht na hÉireann, Thuaisceart Éireann agus na Ríochta Aontaithe le chéile a athshainiú ó bhonn. Bhí an comhaontú seo ag gealladh comhrialtas an dá phobal (nó Coiste Feidhmiúcháin Cumhachtroinnte), chomh maith le Comhairle na hÉireann a nascfadh an dá stát ar oileán na hÉireann ar leibhéal dlíthiúil (cé nach n-athródh sí stádas bunreachtúil an stáitín). Bhí an-pháirt ag lucht leanúna Paisley sa stailc a chuir comhaontú Sunningdale ar neamhní. ==== An Eoraip ==== Bhí Paisley ina Fheisire Eorpach do Thuaisceart Éireann sna blianta [[1979]]-[[2004]]. == Ord Oráisteach == Bhí Paisley ina baill de na Printisigh, eagraíocht na nDílseoirí i n[[Doire]]. Bhí sé ina bhall den [[Ord Oráisteach]] freisin, tráth. Sa bhliain [[1962]], áfach, chuaigh ball sinsearach dá lóiste ag éisteacht Aifrinn Chaitlicigh. D'éirigh Paisley as an eagraíocht mar agóid, nuair nach bhfuair an "fealltóir" an pionós ba chuí dó, dar le Paisley. Bhí baint aige leis an Ord Oráisteach Neamhspleách, agus é ag óráidíocht ar a bhfeis siúd gach bliain, ar an dóú lá déag de Mhí Iúil. == Ar Scor == [[Íomhá:EileenPaisley.jpg|mion|Eileen Paisley|clé]]Tar éis do Paisley éirí as [[Teach na dTeachtaí]], uaislíodh é ar an [[18 Meitheamh]] [[2010]] nuair a rinneadh Barún Thaobh na Banna, as Aontroim Thuaidh i gContae Aontroma, de. Ba bhall Paisley de Chomhairle na Banríona. Fuair sé bás ar [[12 Meán Fómhair]] [[2014]].<ref>[https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-29177705] Fógra mairbh ón BBC, arna rochtain ar 12 M.F. 2014</ref> == Saol Pearsanta == Bhí sé pósta ar Eileen Paisley, agus bhí cúigear clainne acu. Chuaigh Rhonda agus Ian le polaitíocht, ar nós a n-athara. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.youtube.com/watch?v=-gdREMz_w9I Físeán d'Ian Paisley agus é ag damnú Phápa na linne sin, Eoin Pól II, sa Pharlaimint Eorpach i 1988] {{DEFAULTSORT:Paisley, Ian}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1926]] [[Catagóir:Básanna in 2014]] [[Catagóir:Comhaltaí den Chéad Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (1998-2003)]] [[Catagóir:Comhaltaí den Dara Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2003-2007)]] [[Catagóir:Comhaltaí den Tríú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2007-2011)]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa as Éirinn]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] [[Catagóir:Preispitéirigh Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den Fhóram Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ard Mhacha]] srqbkxb5vue2879en593d5ocpm02eei 0 10265 1319451 1258755 2026-07-03T22:46:08Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1319451 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is fealsúnacht pholaitiúil é an '''sóisialachas'''. Creideann sóisialaithe gur cheart don t[[sochaí]] go léir an [[eacnamaíocht]] a stiúradh go díreach trí na hoibrithe nó go hindíreach tríd an rialtas. Tá easaontas go minic idir sóisialaithe maidir le cineál an tsóisialachais atá le cur i bhfeidhm, mar shampla an [[daonlathas sóisialta]] agus [[Marxachas]]-[[Leiníneachas]]. Tá barúlacha difriúla ann maidir le cad é is ciall leis an sóisialachas. Creideann a lán sóisialaithe gur cheart do thionscail mhóra a bheith i lámha an rialtais. Creideann daoine eile gur cheart do chomhlachtaí a bheith i lámha na n-oibrithe. Dar le daoine eile ba cheart don phobal a bheith ionann faoi [[caipitleachas|chaipitleachas]] leasaithe. Síleann bunús na ndaoine a chuireann "sóisialaithe" orthu féin nach córas daonlathach atá sa chaipitleachas. Molann siad sórt "daonlathas an phobail" ina gcinneann na hoibrithe cad a tháirgtear agus conas é a dháileadh. Is minic go n-áitíonn criticeoirí an tsóisialachais gur deachtóireachtaí brúidiúla atá i roinnt tíortha atá 'sóisialach' agus gur maraítear a lán daoine iontu, agus gur cheart córas sóisialach a sheachaint dá bharr sin. Freagraíonn bunús na sóisialaithe nach raibh na deachtóireachtaí seo sóisialach go fíreannach nó gur chuir siad polasaithe sóisialacha i bhfeidhm ar dhrochbhealach. In [[Éire|Éirinn]] tá: Páirtí na nOibrithe Sóisialacha <ref>http://www.swp.ie</ref>, [[Páirtí Sóisialach (Éire)|An Páirtí Sóisialach]] <ref>{{Lua idirlín |url=http://www.socialistparty.net/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2008-01-30 |archivedate=2010-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614143105/http://www.socialistparty.net/ }}</ref>, Páirtí na nOibrithe, Páirtí Cumannach na hÉireann, agus [[Rabharta]]. Cuireann [[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Misneach]] an iris Gaeilge ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' i gcló.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/iris-nua-gaidhlig-seolta-ag-misneachd/|teideal=Iris nua Gàidhlig seolta ag Misneachd|dáta=24 DF 2018|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Eacnamaíocht|Sóisialachas]] [[Catagóir:Polaitíocht|Sóisialachas]] [[Catagóir:Sóisialachas| ]] 5z3d4f7rcitoq0vz7sd2e3euzsxxvax 0 10837 1319422 1302829 2026-07-03T21:58:35Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus beagán eile 1319422 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán}} B'é '''''[[An tÉireannach (iris)|An tÉireannach]]''''' an chéad [[nuachtán]] [[Seachtain|seachtainiúil]] i stair [[Iriseoireacht|iriseoireachta]] na [[Gaeilge]], agus é á fhoilsiú sna blianta [[1934]] go [[1937]]. Bhí blas áirithe den [[eite chlé]] ar pholasaí eagarthóireachta na Gaeilge, rud a d'fhág nach raibh sé ag taithneamh le cách i saol na Gaeilge. Thairis sin, bhí sé ag díriú ar mhuintir na [[Gaeltacht]]a thar aon dream eile, rud a chaill an páipéar sa deireadh thiar, ó nach raibh airgead ach ag an gcorrdhuine acu san am sin le nuachtán a cheannach. Mar sin, bhí an nuachtán i dtuilleamaí deontais oifigiúla, agus nuair a thráigh an tobar sin, b'éigean deireadh a chur leis. Bhí ''An tÉireannach'' ina ábhar conspóide ina dhiaidh sin féin ar chúiseanna polaitiúla agus seicteacha, ós rud é gur [[Protastúnach]] a bhí sa phríomheagarthóir, [[Seán Beaumont]]. Mar sin, b'í an fhírinne oifigiúil ar feadh i bhfad gurbh é ''[[Inniu]]'' an chéad seachtanán Gaeilge riamh. [[Íomhá:An teireannach.jpg|mion|D'fhoilsigh [[Éamon Ó Ciosáin (fear léinn)|Éamon Ó Ciosáin]] leabhar faoin nuachtán]] Níor tháinig scéal ''An Éireannaigh'' ar ais i mbéal lucht na Gaeilge roimh an mbliain 1993, nuair a d'fhoilsigh [[Éamon Ó Ciosáin (fear léinn)|Éamon Ó Ciosáin]] leabhar faoi. Níor choinnigh ach muintir na Gaeltachta cuimhne air, nó bhí an-ráchairt ar an bpáipéar ina measc a fhad is a mhair sé. Foilseachán a "sheas amach" ab ea an páipéar [[Sóisialachas|sóisialach]] Gaeltachta seo dar le [[Cathal Goan]] sa mhéid is gur soláithreoir nuachta agus eolais a bhí ann go príomha seachas áis chun an teanga a thabhairt slán, agus go raibh sé dírithe ar mhuintir na Gaeltachta agus lucht labhartha na Gaeilge taobh amuigh amuigh di, rud nárbh ionann agus foilseacháin Ghaeilge eile an lae úd.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Cathal Goan]]|date=10 Márta 2016|title=Na Meáin Ghaeilge ó 1916 anuas|journal=[[The Irish Times]]|pages=lgh 16–17|url=https://www.forasnagaeilge.ie/wp-content/uploads/2016/06/Forl%C3%ADonadh_10_M%C3%A1rta_Irish_Times-1.pdf}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Goitse]]'' (ar scor) * [[Mionlach (iris)|''Mionlach'']] * [[An Páipéar (nuachtán)|''An Páipéar'']] == Tagairtí == {{reflist}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{síol-nuachtán}} {{DEFAULTSORT:Eireannach, An t}} [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Seachtanáin]] [[Catagóir:Cultúr na Gaeltachta]] [[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]] [[Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn]] [[Catagóir:Sóisialachas]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1934]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1930í]] [[Catagóir:Nuachtáin]] [[Catagóir:Nuacht]] joqbqlq92kb6r0mixu5lhlbyv9kkhvn 0 11482 1319495 1295579 2026-07-04T09:47:20Z Solsti Solsti 27141 Chuir mé ainm na cathrach ina leagan ceart i nGaeilge, ón Iodáilis a bhí ann. 1319495 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}Is í '''Napóile''' príomhchathair réigiún [[Campania]] san [[An Iodáil|Iodáil]]. [[Íomhá:ViewofNaplesBay.jpg|300px|thumb|Bá Napóile]] {{Cathracha na hIodáile}} {{Síol-tír-it}} [[Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir]] [[Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe]] [[Catagóir:Cathracha na hIodáile]] [[Catagóir:Cathracha san Eoraip a bhfuil calafoirt]] [[Catagóir:Láithreáin Oidhreachta Domhanda]] jh4f48trk7o0h29klrzgpv7n546popj 0 12513 1319381 1243005 2026-07-03T16:51:19Z TGcoa 21229 1319381 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], [[The Doors]]. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. [[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh - Jim Morrison - Pere Lachaise, [[Páras]].|clé]] {{catcómhaoin}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] 4t27h6d015r889fte9r1ulkf0r2y0hi 1319382 1319381 2026-07-03T16:58:50Z TGcoa 21229 1319382 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], [[The Doors]]. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Albaim == * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol The Doors) == Féach freisin == * [[The Doors]] == Tagairtí == {{reflist}}[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh - Jim Morrison - Pere Lachaise, [[Páras]].|clé]] {{catcómhaoin}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] 8d48uxjxo3t87gityyslt89epgdz2th 1319383 1319382 2026-07-03T17:03:04Z TGcoa 21229 1319383 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], [[The Doors]]. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le The Doors le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí. == Albaim == * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol The Doors) [[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh - Jim Morrison - Pere Lachaise, [[Páras]].|clé]] == Féach freisin == * [[The Doors]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] e553v1iw7lm6lhmnia9c0zylcgwgtk5 1319385 1319383 2026-07-03T17:04:33Z TGcoa 21229 /* Saol */ 1319385 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], [[The Doors]]. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht. == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le The Doors le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí. == Oidhreacht == Ní hionann an duine seo agus an réalt a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar The Doors mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. == Albaim == * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol The Doors) [[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh - Jim Morrison - Pere Lachaise, [[Páras]].|clé]] == Féach freisin == * [[The Doors]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] h3mu77f2u872tp0xg74bow8tw29twt4 1319390 1319385 2026-07-03T17:31:44Z TGcoa 21229 /* Oidhreacht */ 1319390 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], [[The Doors]]. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás. == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le The Doors le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí. Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme.[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh - Jim Morrison - Pere Lachaise, [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol The Doors) Na hamhráin is cáiliúla * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman == Féach freisin == * [[The Doors]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] cdoty5pa94a9tjhlwjs0qg6zol2xo0p 1319393 1319390 2026-07-03T17:44:53Z TGcoa 21229 /* Oidhreacht */ 1319393 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], [[The Doors]]. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás. === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i Reilig Père Lachaise le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir The Doors a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le The Doors le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí. Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme.[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol The Doors) Na hamhráin is cáiliúla * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman == Féach freisin == * [[The Doors]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] 4o5i1dtf9seb1b2fir5wzxkeyjb87h7 1319395 1319393 2026-07-03T17:53:36Z TGcoa 21229 /* Bás anabaí */ 1319395 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] g0c6aga77tohnxyv7gka96ricanqqeu 1319397 1319395 2026-07-03T17:58:39Z TGcoa 21229 1319397 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|The Ithaca Journal, 21 MF 1970.]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] 5asyrwcoi0sbyegaplo5j6nxemc06f5 1319398 1319397 2026-07-03T18:03:19Z TGcoa 21229 1319398 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] rbto9qrjun267zn1t38kfj9m9o8ijzs 1319399 1319398 2026-07-03T18:14:32Z TGcoa 21229 1319399 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. [[Íomhá:Admiral George Stephen Morrison.jpg|clé|mion|294x294px|Aimiréal George Stephen Morrison]] [[Íomhá:JimMorrisonMugShot1963.jpg|clé|mion|220x220px|san fhaopach, 1963]] [[Íomhá:Doors electra publicity photo.JPG|clé|mion|220x220px|''The Doors'', 1966]] [[Íomhá:Jim Morrison performing 1967.jpg|clé|mion|371x371px|KRLA Radio, Los Angeles, 1967]] [[Íomhá:Jim Morrison 1967, from a promotion picture with The Doors.jpg|clé|mion|338x338px|1967, le Joel Brodsky]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] 09ti7cg5ilmmldnqtigkoyc2xaptaab 1319400 1319399 2026-07-03T18:24:17Z TGcoa 21229 1319400 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] ina phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mór as a chuid tacaithe agus an saol mhór ag an am, agus rinneadh dia beag de. Tugadh "bás mistéireach" ar an eachtra níos déanaí. [[Íomhá:Admiral George Stephen Morrison.jpg|clé|mion|294x294px|Chuir Morrison in aghaidh rialacha dochta a athar, George Stephen Morrison, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. ]] [[Íomhá:JimMorrisonMugShot1963.jpg|clé|mion|220x220px|san fhaopach, 1963]] [[Íomhá:Doors electra publicity photo.JPG|clé|mion|220x220px|''The Doors'', 1966]] [[Íomhá:Jim Morrison performing 1967.jpg|clé|mion|371x371px|KRLA Radio, Los Angeles, 1967]] [[Íomhá:Jim Morrison 1967, from a promotion picture with The Doors.jpg|clé|mion|338x338px|1967, le Joel Brodsky]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|1969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] if8bs84r9z6nxrtebdi5pkjkn0fg29x 1319402 1319400 2026-07-03T19:09:05Z TGcoa 21229 1319402 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] mar phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mhór as a lucht leanúna ag an am, agus rinneadh dia beag de, de réir a chéile. [[Íomhá:Admiral George Stephen Morrison.jpg|clé|mion|294x294px|Chuir Morrison in aghaidh rialacha dochta a athar, George Stephen Morrison, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. ]] [[Íomhá:JimMorrisonMugShot1963.jpg|clé|mion|220x220px|san fhaopach, 1963]] [[Íomhá:Doors electra publicity photo.JPG|clé|mion|220x220px|''The Doors'', 1966]] [[Íomhá:Jim Morrison performing 1967.jpg|clé|mion|371x371px|KRLA Radio, Los Angeles, 1967]] [[Íomhá:Jim Morrison 1967, from a promotion picture with The Doors.jpg|clé|mion|338x338px|1967, le Joel Brodsky]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|1969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] k7z8e2b2p6nc70ua167fxgci0yr8xz5 1319403 1319402 2026-07-03T19:10:45Z TGcoa 21229 1319403 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] mar phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mhór as a lucht leanúna ag an am, agus rinneadh dia beag de, de réir a chéile. [[Íomhá:Admiral George Stephen Morrison.jpg|clé|mion|294x294px|Chuir Morrison in aghaidh rialacha dochta a athar, George Stephen Morrison, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. ]] [[Íomhá:JimMorrisonMugShot1963.jpg|clé|mion|220x220px|san fhaopach, 1963]] [[Íomhá:Doors electra publicity photo.JPG|clé|mion|220x220px|''The Doors'', 1966]] [[Íomhá:Jim Morrison performing 1967.jpg|clé|mion|371x371px|KRLA Radio, Los Angeles, 1967]] [[Íomhá:Jim Morrison 1967, from a promotion picture with The Doors.jpg|clé|mion|338x338px|1967, le Joel Brodsky]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|1969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí ar léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáirire … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrision bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrisoni, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], , [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Filí Meiriceánacha]] 7gjtpuiwflildco214454ww4qhcuphl 1319404 1319403 2026-07-03T19:21:59Z TGcoa 21229 1319404 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] mar phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Cliseadh croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mhór as a lucht leanúna ag an am, agus rinneadh dia beag de, de réir a chéile. [[Íomhá:Admiral George Stephen Morrison.jpg|clé|mion|294x294px|Chuir Morrison in aghaidh rialacha dochta a athar, George Stephen Morrison, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. ]] [[Íomhá:JimMorrisonMugShot1963.jpg|clé|mion|220x220px|san fhaopach, 1963]] [[Íomhá:Doors electra publicity photo.JPG|clé|mion|220x220px|''The Doors'', 1966]] [[Íomhá:Jim Morrison performing 1967.jpg|clé|mion|371x371px|KRLA Radio, Los Angeles, 1967]] [[Íomhá:Jim Morrison 1967, from a promotion picture with The Doors.jpg|clé|mion|338x338px|1967, le Joel Brodsky]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|1969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí an méid a léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáiríre … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrison bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrison, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Filí Meiriceánacha]] fhg7l2n83qf4gvgd3zss1fi1ew30cbd 1319405 1319404 2026-07-03T19:23:53Z TGcoa 21229 1319405 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file [[SAM|Meiriceánach]] é '''James (Jim) Douglas Morrison''' ([[8 Nollaig]], [[1943]] - [[3 Iúil]], [[1971]]). Bhain sé cáil amach sna [[1960í]] mar phríomhamhránaí agus liriceoir sa bhanna [[rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Los Angeles]], ''[[The Doors]]''. Nuair a cailleadh Morrison i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] sa bhliain 1971, ní raibh ach seacht mbliana is fiche bainte amach aige. Bhí Morrison an-tugtha don ól faraor, gan féinsmacht. Taom croí ba shiocair bháis dó i bPáras na Fraince, cothrom an lae seo sa bhliain 1971. Baineadh geit mhór as a lucht leanúna ag an am, agus rinneadh dia beag de, de réir a chéile. [[Íomhá:Admiral George Stephen Morrison.jpg|clé|mion|294x294px|Chuir Morrison in aghaidh rialacha dochta a athar, George Stephen Morrison, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. ]] [[Íomhá:JimMorrisonMugShot1963.jpg|clé|mion|220x220px|san fhaopach, 1963]] [[Íomhá:Doors electra publicity photo.JPG|clé|mion|220x220px|''The Doors'', 1966]] [[Íomhá:Jim Morrison performing 1967.jpg|clé|mion|371x371px|KRLA Radio, Los Angeles, 1967]] [[Íomhá:Jim Morrison 1967, from a promotion picture with The Doors.jpg|clé|mion|338x338px|1967, le Joel Brodsky]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (2).jpg|clé|mion|300x300px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Jim Morrison - Young Lion (1967) (1).jpg|clé|mion|286x286px|le Joel Brodsky, 1967, fótaisheisiún ''"''Young Lion" .]] [[Íomhá:Hendrix, Joplin and Morrison - The Atlanta Constitution (1977).jpg|clé|mion|291x291px|[[Jimi Hendrix]], Morrison & [[Janis Joplin]] - The Atlanta Constitution (1977)]] [[Íomhá:Jim Morrison, Eric Burdon & Blues Image - Whisky a Go Go (1969).png|clé|mion|220x220px|1969]] [[Íomhá:Jim Morrison 1970.jpg|clé|mion|235x235px|san fhaopach, 1970, ''Dade County Public Safety Department'' (Miami, FL)]][[Íomhá:Jim Morrison - The Ithaca Journal (1970).jpg|clé|mion|352x352px|san fhaopach, ''The Ithaca Journal'', 21 MF 1970.]] == Saol == Duine neamhghnách a bhí i Morrison i gcónaí. Bhí na tréithe a luaitear fós leis le feiceáil agus é óg. Chuir sé in aghaidh rialacha dochta a athar, aimiréal de chuid [[Cabhlach na Stát Aontaithe|Chabhlach na Stát Aontaithe]]. Bhí sé ar an bpáiste ba ghlóraí, ba mhó a raibh aird air sa seomra ranga, ach freisin ar an bpáiste ba chliste. Tugann a chuid oideachais leid dúinn faoina phearsantacht agus faoin meon a bhí laistigh den duine. Bhí an méid seo le rá ag iarmhúinteoir bunscoile dá chuid fiche bliain tar éis dó an scoil a fhágáil: <blockquote>“Bhí an méid a léigh sé chomh neamhghnách go raibh orm múinteoir eile a chur chuig Leabharlann na Comhdhála chun a fháil amach an raibh na leabhair ar scríobh sé fúthu ann i ndáiríre … mar bhíodar faoi dheamhaneolaíocht na séú agus na seachtú haoise déag.”</blockquote>Nuair a bhí sé ar an ollscoil, rinne sé staidéar ar chúrsaí ar nós fhealsúnacht na hagóide agus shíceolaíocht na sluaite. Tá a chuid foinsí inspioráide le feiceáil go soiléir ina cheol: an fhealsúnacht, an litríocht, an béaloideas agus an mhiotaseolaíocht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-tine-nar-muchadh-fos.aspx|teideal=An tine nár múchadh fós|údar=Ken Buckmaster|dáta=IÚIL 2001|language=ga-IE|work=Beo! EAGRÁN 3 ·|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> D'éirigh iompar Morrison guagach sna 1960idí. I dtús mhí an Mhárta 1969, is éard a dúirt Ray Manzarek faoi cheolchoirm a bhí ag an ngrúpa sa Dinner Key Auditorium i Miami: “I’d say Miami Florida was the wildest night of all the performances … Wild is what we want.” Gabhadh Morrison gan mhoill ina dhiaidh sin as iompar gáirsiúil. Cuireadh ina leith go raibh sé ag eascainí, gur nocht sé é féin go poiblí agus go raibh sé ar meisce. Fuarthas ciontach é agus ghearr an Breitheamh Murray Goodman téarma príosúnachta sé mhí le daorobair agus fíneáil $500 air. Chuir a dhlíodóir achomharc faoi bhráid na cúirte ar an toirt agus ligeadh Morrison amach ar bannaí $50,000. Sula bhfuarthas seans na deacrachtaí seo leis an dlí a réiteach, áfach, fuair Morrison bás.<ref name=":0" /> === Bás anabaí === De réir foinsí áirithe, d’éag Jim Morrison i dtobán folctha i bPáras ar an 3 Iúil 1971. Bhí sé seacht mbliana is fiche d’aois. Ach tá neamhchinnteacht ag baint lena bhás ó shin. Tá tuairim ann go bhfuair Morrison bás de bharr an iomarca [[Hearóin|hearóine]] a bheith tógtha aige. De réir Patricia Kennealy-Morrison, bean a phós Morrison i ndeasghnáth Wicca nach raibh seasamh dlí aige, ba í Pamela an duine a mharaigh é go hindíreach nuair a thug sí hearóin dó. Is fusa é seo a chreidiúint ná cuid de na nithe eile a deirtear. Ba mhinic a chaith sé oícheanta sa Rock ‘n’ Roll Circus i bPáras, áit a bhí cáiliúil mar gheall ar an méid drugaí a tógadh ansin. Agus, freisin, is é an tobán folctha an chéad áit a gcuirtear duine chun é a spreagadh le teacht chuige féin tar éis dó an iomarca drugaí a thógáil. Tá go leor den bharúil gur chomhcheilg ba ea a bhás. Níor fógraíodh an nuacht go ceann sé lá tar éis a bháis. Faoin am sin, bhí sé curtha i [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]] le dhá lá, áit ar thug sé cuairt uirthi cúpla seachtain roimhe sin chun uaigheanna [[Édith Piaf|Edith Piaf]], [[Oscar Wilde]], [[Chopin]], [[Honoré de Balzac]] agus [[Georges Bizet]] a fheiceáil. D’fhógair Bill Siddons, bainisteoir ''The Doors'' a bhás ach ní raibh an corp feicthe aige. Fuair sé an scéala ó Pamela, cailín Morrison. Nuair a bhain Siddons Páras amach ar an 6ú lá, bhí séala ar an gcónra agus bhí an teastas báis sínithe. Scríobhadh ar an teastas gur éag Morrison de bharr taoma chroí. Ní bhfuair Ambasáid Mheiriceá fios an scéil go dtí an lá dar gcionn. Níor cuireadh scrúdú iarbháis ar an gcorp, cé nach raibh Morrison ach sna fichidí, rud a bhí neamhghnách. Níl ar eolas againn ach a ndúirt Pamela. Níor chuimhin léi cé a shínigh an teastas báis. Agus, mar a dúirt na beathaisnéisithe Hopkins agus Sugerman, is féidir síniú a cheannach nó a fhalsú. Tá an dream úd ann freisin a cheapann gur mharaigh an FBI Morrison de bharr gur ainrialaí ab ea é agus go raibh siad buartha faoin tionchar a bhí aige ar dhaoine óga. Agus, dar ndóigh, ní mór gan dearmad a dhéanamh ar na daoine atá lánchinnte go bhfuil sé in a chónaí san Afraic nó taobh leis an Amasóin, ag scríobh leis filíochta ar a shuaimhneas, fós !<ref name=":0" /> == Fealsúnacht == “There’s the known. And there’s the unknown. And what separates the two is the door and that’s what I want to be,” a dúirt Jim Morrison sa bhliain 1966 agus gaois [[William Blake]] á míniú aige do Ray Manzarek, duine den triúr ar bhunaigh sé an grúpa ceoil ''The Doors'' leo. Is é an téama céanna a bheadh le fáil i gcuid de na hamhráin a scríobhfadh sé, “Break on through” agus “End of the night”, cuir i gcás. Ach is mar gheall ar an sprioc seo an taobh eile den doras a bhaint amach ar bhain a chuid ama le ''The Doors'' le halcól, drugaí agus conspóid. Cheap Blake gurbh é an bealach ab fhearr chun an taobh eile a bhaint amach ná an intinn a athrú. Bhí tionchar nach beag ag an méid seo ar bhás mistéireach Morrison i bPáras na Fraince ag tús na seachtóidí.<ref name=":0" /> == Oidhreacht == Ní hionann an duine a fuair bás anabaí agus an réalta a gcuimhníonn daoine air. Murab ionann agus an duine féin, níor tháinig deireadh le fás cháil Morrison i 1971. Is gné amháin den duine atá freagrach as formhór a chlú ach, ar an drochuair, ní hé an ghné sin a chuid filíochta ná a chuid amhrán. Bhí cáil nach beag ar ''The Doors'' mar gheall ar an nós a bhí acu a bheith spontáineach; níorbh fhéidir a thuar riamh cad go díreach a dhéanfadh an grúpa, agus Morrison go háirithe, le linn ceolchoirme. Más beo nó marbh go fisiciúil é, níl amhras ar bith go bhfuil Morrison an-bheo i measc lucht ceoil an lae inniu, idir cheoltóirí agus éisteoirí. Níl fuaim ''The Doors'' ceangailte le tréimhse ar bith agus tá téamaí na n-amhrán chomh hábhartha i saol an lae inniu is a bhí sna 1960idí agus sna 1970idí. Na blianta tar éis bhás Morrison, tá glúin nua ina lucht tacaíochta aige agus ní dócha go dtiocfaidh laghdú ar an méid suime a chuirtear ann go ceann i bhfad.<ref name=":0" />[[Íomhá:PereLachaise20072.jpg|220x220px|thumb|Uaigh Jim Morrison, [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise]], [[Páras]].|clé]] == Albaim agus amhráin == Bhain Morrison úsáid as [[miotaseolaíocht na Gréige]] agus [[Bundúchasaigh Mheiriceá|bhundúchasaigh Mheiriceá]] ina shaothar agus cumadh go leor miotaseolaíochta faoi féin agus an dúil a bhí aige san alcól. '''Na halbaim''' * Eanáir 1967: The Doors * Deireadh Fómhair 1967: Strange Days * Iúil 1968: Waiting For The Sun * Iúil 1969: The Soft Parade * Feabhra 1970: Morrison Hotel * Iúil 1970: Absolutely Live * Aibreán 1971: LA Woman * Samhain 1978: An American Prayer (Filíocht Morrison á haithris le ceol ''The Doors'') '''<br />Na hamhráin is cáiliúla''' * Break on through * Riders on the storm * Light my fire * The end * People are strange * Love me two times * Hello, I love you * Touch me * Roadhouse blues * Love her madly * LA woman '''Cnuasaigh Fhilíochta Morrison''' Earrach 1969: The Lords Earrach 1969: The New Creatures Bealtaine 1970: The Lords & The New Creatures Samhradh 1970: An American Prayer == Féach freisin == * ''[[The Doors]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, Jim}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Morrison, Jim]] [[Catagóir:Alcólaigh]] [[Catagóir:Andúiligh drugaí]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Filí Meiriceánacha]] 4etbxcyfmaqi2xkr7d8dm8kn1csmuzp 0 14727 1319389 1159885 2026-07-03T17:29:21Z Aerchasúr 45379 1319389 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} '''Beanntraí''' (i mBéarla, ''Bantry'') baile margaidh agus calafoirt í in iarthar [[Contae Chorcaí]], in oirdheisceart na hÉireann <ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/8397|title=Beanntraí/Bantry {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> . Tá an baile lonnaithe ag ceann [[Cuan Bheanntraí]], cuan mór domhainuisce a shíneann siar isteach san [[Aigéan Atlantach|Atlantach]] ar feadh timpeall 30 ciliméadar. Tá [[Béarra|Leithinis Bhéarra]] suite ó thuaidh den bhaile agus Leithinis Mhuintir Bháire (i mBéarla, ''Sheep's Head'') suite ó dheas air. Go riaracháin, luíonn Beanntraí sa pharóiste shibhialta Chill Mocomóg agus i mbarúntacht Bheanntraí, agus tá sé ina chuid de dháilcheantar [[Corcaigh Thiar Theas (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Theas]] i nDáil Éireann.<ref name="wiki_en">{{cite web |title=Bantry |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bantry |website=Wikipedia |access-date=2026}}</ref><ref name="viciga">{{cite web |title=Beanntraí |url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Beanntra%C3%AD |website=Vicipéid |language=ga}}</ref> Deimhníonn Bunachar Logainmneacha na hÉireann (Logainm.ie), an bunachar oifigiúil arna bhunú ag an gCoimisiún Logainmneacha, gurb í ''Beanntraí'' (tuiseal ginideach, ''Bheanntraí'') an fhoirm oifigiúil Ghaeilge ar an mbaile, agus gurb í an bharúntacht chéanna, Beanntraí, atá comhainmnithe leis an mbaile féin.<ref name="logainm">{{cite web |title=Beanntraí/Bantry |url=https://www.logainm.ie/en/267 |website=Logainm.ie, Bunachar Logainmneacha na hÉireann |language=ga}}</ref> == Clár Ábhair == * [[#Bunús_an_Ainm|Bunús an Ainm]] * [[#Stair|Stair]] ** [[#Na_Luathbhlianta|Na Luathbhlianta]] ** [[#Ionradh_na_bhFrancach_1796|Ionradh na bhFrancach, 1796]] ** [[#An_19ú_agus_an_20ú_hAois|An 19ú agus an 20ú hAois]] * [[#Daonra|Daonra]] * [[#Eacnamaíocht_agus_Cultúr|Eacnamaíocht agus Cultúr]] * [[#Spórt|Spórt]] * [[#Tagairtí|Tagairtí]] * [[#Naisc_Sheachtracha|Naisc Sheachtracha]] == Bunús an Ainm == Deirtear gur díorthaíodh ainm an bhaile ó Bheann, ar dhuine é, de réir an traidisiúin, de shliocht [[Conchúr Mac Neasa|Chonchúir Mhic Neasa]], rí Uladh sa chéad haois. De réir na tuisceana is coitianta, ciallaíonn ''Beanntraí'' "áit mhuintir Bheanna."<ref name="explorewc">{{cite web |title=Bantry: A historic market town on the Wild Atlantic Way |url=https://explorewestcork.ie/towns/bantry |website=Explore West Cork}}</ref> Luaitear i seanchas na háite freisin gur ag Dún na mBairc (i mBéarla, ''Donemark''), aon mhíle ó thuaidh den bhaile, a tháinig an chéad ghabháltas de réir ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann |Leabhar Gabhála Éireann]]'', cé gur cuid den bhéaloideas seachas fíricí staire deimhnithe atá sa scéal seo.<ref name="explorewc" /> == Stair == === Na Luathbhlianta === Roimh thús an 17ú haois, ní raibh i mBeanntraí ach sráidbhaile beag iascairí agus feirmeoirí faoi urlámhas Ghaelach na Sulibhéineach Bheare, a raibh caisleáin acu ar nós [[Caisleán Dhún Baoi|Dún Baoi]] sa cheantar agus a bhain leas as ranntaí a ghearradh siad ar iascaireacht na bpilséar sa chuan.<ref name="grok">{{cite web |title=Bantry |url=https://grokipedia.com/page/Bantry |website=Grokipedia}}</ref> Tar éis chliseadh na nGael ag léigear Dhún Baoi (1601 go 1602) agus tar éis [[Plandáil na Mumhan]], thosaigh plandálaithe Sasanacha ag socrú sa cheantar, ag bunú tionscail iascaireachta cois cuain. D'fhás an baile go tapa dá bharr, agus faoi 1725 bhí líon suntasach "Pálásaí Éisc" bunaithe ar bhruach an chuain.<ref name="bantryie">{{cite web |title=History of Bantry, West Cork on the Wild Atlantic Way |url=https://www.bantry.ie/about/history/ |website=Visit Bantry}}</ref> Ag deireadh an 17ú haois, bronnadh eastáit fhairsinge, ina measc thart ar 96,000 acra ar Iarla Anglesey, rud a neartaigh riail riaracháin Shasanach sa cheantar.<ref name="grok" /> === Ionradh na bhFrancach, 1796 === Sa bhliain 1796, tháinig Beanntraí chun cinn i stair na hÉireann nuair a sheol cabhlach Poblachtach Francach (timpeall 43 long agus idir 14,000 agus 15,000 saighdiúir faoi cheannas an Ghinearáil [[Lazare Hoche]]) go Cuan Bheanntraí chun cabhrú le [[Theobald Wolfe Tone]] agus leis na hÉireannaigh Aontaithe éirí amach in aghaidh riail na Breataine.<ref name="grok" /> Mar gheall ar dhrochaimsir, ar earráidí loingseoireachta agus ar bhreoiteacht ceannasaithe áirithe, theip ar an gcabhlach tuirlingt a dhéanamh, agus d'imigh na longa gan fórsaí a chur i dtír.<ref name="wiki_en" /> As a chuid iarrachtaí cosaint áitiúil a ullmhú in aghaidh na bhFrancach, rinneadh Richard White, tiarna talún áitiúil, ina Bharún Bheanntraí sa bhliain 1797. Ardaíodh é ina Bhíocunta sa bhliain 1800, agus sa bhliain 1816 rinneadh Iarla Bheanntraí de.<ref name="wiki_en" /> Is é [[Teach Bheanntraí]], atá suite siar ón mbaile agus ina bhfuil áitreabh theaghlach White ó 1739 i leith, príomhshuíomh an teaghlaigh sin go dtí an lá inniu; tá bailiúchán ealaíne agus stairiúil ann chomh maith le gairdíní foirmiúla clúiteacha.<ref name="wiki_en" /> Leag Tiarna Bheanntraí amach na gairdíní seo idir 1791 agus 1795, agus lean a mhac ba shine, Risteard (Bíocunta Berehaven), leis an obair idir 1844 agus 1868.<ref name="gairdini">{{cite web |title=Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí |url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Gaird%C3%ADn%C3%AD_Stairi%C3%BAla_Chontae_Chorca%C3%AD |website=Vicipéid |language=ga}}</ref> Ina theannta sin, is fiú a lua gur bádh ''La Surveillante'', long chogaidh de chuid an chabhlaigh Fhrancaigh a bhí páirteach san ionradh, i gCuan Bheanntraí sa bhliain 1796; tá a raic anois ar cheann de na suíomhanna is tábhachtaí i seandálaíocht faoi uisce na hÉireann, agus déanann an tAonad Seandálaíochta Faoi Uisce staidéar uirthi.<ref name="seandalaiocht">{{cite web |title=Seandálaíocht faoi uisce in Éirinn |url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Seand%C3%A1la%C3%ADocht_faoi_uisce_in_%C3%89irinn |website=Vicipéid |language=ga}}</ref> === An 19ú agus an 20ú hAois === I rith agus tar éis [[Cogadh na Saoirse|Chogadh na Saoirse]], bhí an 3ú agus an 5ú Briogáid de Chorcaí de chuid [[Óglaigh na hÉireann]] gníomhach i mBeanntraí, agus lean roinnt díobh de bheith gníomhach le linn [[Cogadh Cathartha na hÉireann|an Chogaidh Chathartha]] ina dhiaidh sin.<ref name="wiki_en" /> Bhí [[Stáisiún Iarnróid Bhaile Bheanntraí]] ina chríochfort thiar ar líne Iarnród Chorcaí, Bhanndan agus an Chósta Theas. Osclaíodh é an 22 Deireadh Fómhair 1892 agus dúnadh go buan é an 1 Aibreán 1961; leagadh an foirgneamh ina dhiaidh sin.<ref name="wiki_en" /> Sna 1960idí, roghnaigh comhlacht Gulf Oil [[Oileán Baoi]] (i mBéarla, ''Whiddy Island'') i gCuan Bheanntraí mar shuíomh do théarmanach ola mór, mar gheall ar dhoimhneacht foscúil an chuain, agus tháinig ollárthaí ola ann go rialta ina dhiaidh sin.<ref name="explorewc" /> Sa bhliain 1985, bhain tábhacht mhór le Beanntraí i ndiaidh phléascadh [[Aer India Eitilt 182]] amach ó chósta iarthar Chorcaí, inar cailleadh gach duine den 329 paisinéir a bhí ar bord. Tháinig an baile chun bheith ina lárionad tacaíochta do ghaolta na n-íobartach a thaistil chuig an gceantar sna laethanta agus sna seachtainí ina dhiaidh sin, agus tugadh aitheantas idirnáisiúnta don chineáltas a léirigh muintir na háite. I mblianta ina dhiaidh sin, bhronn Rialtas Cheanada plaic chuimhneacháin ar phobal Bheanntraí mar aitheantas ar an dea-chaidreamh sin.<ref name="wiki_en" /> == Daonra == De réir dhaonáireamh 2022, bhí daonra cónaithe de 2,858 duine i mBeanntraí. Den daonra sin, d'aithin 70.4% mar Bhán Éireannach, 1.1% mar Lucht Siúil Bán Éireannach, agus d'aithin 15.0% mar chiníocha bána eile. D'aithin 0.6% eile mar Dhubh nó Dubh Éireannach, 4.0% mar Áiseach nó Áiseach Éireannach, agus 2.2% mar chiníocha eile; níor luaigh 6.7% den phobal a gciníocht.<ref name="wiki_en" /> {| class="wikitable" |+ Daonra Bheanntraí thar am ! Bliain !! Daonra !! Foinse |- | 1821 || thart ar 4,000 || <ref name="bantryie" /> |- | 1831 || 4,275 || <ref name="bantryie" /> |- | 1841 || 4,082 || <ref name="bantryie" /> |- | 2022 || 2,858 || <ref name="wiki_en" /> |} == Eacnamaíocht agus Cultúr == Is í an chearnóg mhór atá i lár an bhaile, arna cruthú go páirteach trí líonadh isteach an chuain istigh éadomhain, croílár Bheanntraí. Ba shuíomh í d'aontaí eallaigh go traidisiúnta, agus ina dhiaidh sin, nuair a nuachóiríodh í ina plaza uirbeach, tá margadh seachtainiúil agus ócáidí poiblí eile ann anois. Cosnaíonn dhá chéibh an cuan.<ref name="wiki_en" /> Sa lá atá inniu ann, tá an baile ina lárionad tráchtála réigiúnach, agus tacaíonn an [[turasóireacht]], an [[iascaireacht]], an chultarraíocht mhara agus gníomhaíochtaí muirí (lena n-áirítear cuairteanna ó longa cúrsála) lena gheilleagar.<ref name="grok" /> Tá Beanntraí ar cheann de na ceantair is mó tionsclaíocht diúilicíní in Éirinn.<ref name="bantryie" /> Tugann muintir na háite ómós fós do [[Naomh Breandán]] Loingseoir, naomh de chuid an séú haois, mar atá coitianta feadh chósta iardheisceartach na hÉireann; de réir an bhéaloidis dúchasaigh, ba é Bréanainn an chéad duine a d'aimsigh [[Meiriceá]].<ref name="wiki_en" /> == Spórt == Is iad na '''Gormaigh Bheanntraí''' (i mBéarla, ''Bantry Blues'') club áitiúil [[Cumann Lúthchleas Gael]]. I measc na n-imreoirí a d'imir don chlub tá [[Graham Canty]] (rugadh 1980), a bhí ina chaptaen ar fhoireann shinsearach Chorcaí chomh maith le himirt do na Gormaigh.<ref name="wiki_en" /> Tá club gailf (''Bantry Bay Golf Club''), club seoltóireachta (''Bantry Bay Sailing Club''), club peile (''Bantry Bay Rovers A.F.C.''), agus clubanna rugbaí agus rámhaíochta sa bhaile freisin.<ref name="wiki_en" /> == Daoine Cáiliúla == * Rugadh [[William Máirtín Ó Murchadha]] i mBeanntraí sa bhliain 1844.<ref name="viciga" /> * [[Graham Canty]] (rugadh 1980), imreoir peile Gaelaí a d'imir do na Gormaigh Bheanntraí agus a bhí ina chaptaen ar fhoireann shinsearach Chorcaí.<ref name="wiki_en" /> == Féach Freisin == * [[Contae Chorcaí]] * [[Bá Bheanntraí]] * [[Teach Bheanntraí]] * [[Béarra]] == Tagairtí == <references> <ref name="wiki_en">{{cite web |title=Bantry |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bantry |website=Wikipedia |access-date=2026}}</ref> <ref name="viciga">{{cite web |title=Beanntraí |url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Beanntra%C3%AD |website=Vicipéid |language=ga}}</ref> <ref name="logainm">{{cite web |title=Beanntraí/Bantry |url=https://www.logainm.ie/en/267 |website=Logainm.ie, Bunachar Logainmneacha na hÉireann |language=ga}}</ref> <ref name="gairdini">{{cite web |title=Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí |url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Gaird%C3%ADn%C3%AD_Stairi%C3%BAla_Chontae_Chorca%C3%AD |website=Vicipéid |language=ga}}</ref> <ref name="seandalaiocht">{{cite web |title=Seandálaíocht faoi uisce in Éirinn |url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Seand%C3%A1la%C3%ADocht_faoi_uisce_in_%C3%89irinn |website=Vicipéid |language=ga}}</ref> <ref name="grok">{{cite web |title=Bantry |url=https://grokipedia.com/page/Bantry |website=Grokipedia}}</ref> <ref name="bantryie">{{cite web |title=History of Bantry, West Cork on the Wild Atlantic Way |url=https://www.bantry.ie/about/history/ |website=Visit Bantry}}</ref> <ref name="explorewc">{{cite web |title=Bantry: A historic market town on the Wild Atlantic Way |url=https://explorewestcork.ie/towns/bantry |website=Explore West Cork}}</ref> </references> == Naisc Sheachtracha == * [https://ga.wikipedia.org/wiki/Beanntra%C3%AD Alt Gaeilge ar Bheanntraí ar Vicipéid] * [https://www.logainm.ie/en/267 Beanntraí ar Logainm.ie, Bunachar Logainmneacha na hÉireann] * [https://ga.wikipedia.org/wiki/Contae_Chorca%C3%AD Contae Chorcaí ar Vicipéid] * [https://www.bantry.ie Suíomh Oifigiúil Bhaile Bheanntraí] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Bantry Alt Béarla ar Bheanntraí ar Vicipéid] * [https://explorewestcork.ie/towns/bantry Beanntraí ar Explore West Cork] [[Catagóir:Bailte i gContae Chorcaí]] [[Catagóir:Iarthar Chorcaí]] [[Catagóir:Beanntraí]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Bailte i gContae Chorcaí|Beanntraí]] 9w0pb5wyztmtxxsltl2nt9su250ypy2 0 18981 1319501 1285397 2026-07-04T11:56:23Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319501 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Éireannach de [[Fine Gael|Pháirtí Fhine Gael]] ab ea '''Pádraig Sáirséal Ó Donnagáin''' (nó i m[[Béarla]], ''Patrick Sarsfield (Paddy) Donegan'') ([[29 Deireadh Fómhair]] [[1923]] - [[26 Samhain]] [[2000]]). Toghadh Ó Donnagáin don chéad uair san olltoghchán sa bhliain [[1954]] mar [[Teachta Dála|Theachta Dála]] do dháilcheantar [[Contae Lú|Chontae Lú]]. Chaill sé a shuíochán ag an gcéad olltoghchán eile ach d'éirigh leis arís sa bhliain [[1961]] agus toghadh é i ngach olltoghchán ó shin go dtí 1977. D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain [[1981]]. Ceapadh mar Aire Cosanta i g[[comhrialtas]] [[1973]] é (idir [[Fine Gael|Fhine Gael]] agus [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Pháirtí an Lucht Oibre]]). == Conspóid == [[Íomhá:CoD.jpg|clé|mion|Cearbhall Ó Dálaigh]] Bhí an Dálach an-choinsiasach agus é ag comhlíonadh a dhualgas mar Uachtarán, rud a chuir lena aighneas leis an Rialtas ([[Fine Gael]] / [[Lucht oibre|Lucht Oibre]]) agus lena éirí as sa bhliain 1976.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/4179987438692215|teideal=Cearbhall Ó Dálaigh (1911-78)|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref> I Meán Fómhair 1976, cuireadh Bille Cumhachtaí Práinne<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/an%20tAcht%20Cumhachta%C3%AD%20Pr%C3%A1inne,%201976/ga/|teideal="an tAcht Cumhachtaí Práinne, 1976"|work=téarma.ie|dátarochtana=2021-08-02}}</ref> ina láthair le síniú. Ach shocraigh sé an tAcht Cumhachtaí Práinne a chur faoi bhráid na Cúirte Uachtaraí lena chuid bunreachtúlachta a thastáil, agus é ag iarraidh cearta an tsaoránaigh a chosaint. Ba é breithiúnas na Cúirte ná nach raibh an tAcht ar neamhréir leis an mBunreacht agus ar an [[18 Deireadh Fómhair]] [[1976]], shínigh Ó Dálaigh é. Trí lá níos déanaí, ag ócáid airm i n[[Dún Columb]], [[An Muileann gCearr|Muileann gCearr]], thug Aire Cosanta an Chomhrialtais, [[Paddy Donegan]] ([[Fine Gael]]) masla dó. Chuir sé ina leith "Thundering disgrace" (nó i bhfad níos graosta).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/irish-news/my-part-in-downfall-of-a-president-over-the-thundering-disgrace-debacle-26278871.html|teideal=My part in downfall of a President over the 'thundering disgrace' debacle|language=en|work=independent|dátarochtana=2021-03-22}}</ref> An rud is tábhachtaí agus is measa, bhí an tAire ag labhairt os comhair oifigeach [[Arm na hÉireann|Airm na hÉireann]] i [[An Muileann gCearr|Muileann gCearr]]. Sáraíodh rún Dála ag an bhfreasúr ag iarraidh go n-éireodh an tAire (a ghabh a leithscéal idir an dá linn) as a phost, ar an 21 Deireadh Fómhair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1976-10-28/3|teideal=Confidence in Government: Motion. – Dáil Éireann (20th Dáil) – Thursday, 28 Oct 1976 – Houses of the Oireachtas|údar=Houses of the Oireachtas|dáta=1976-10-28|language=en-ie|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2021-08-02|archivedate=2021-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210913150750/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1976-10-28/3/}}</ref> An [[22 Deireadh Fómhair]] [[1976]], d'éirigh Ó Dálaigh as oifig mar [[uachtarán]] nuair nár ghlac an [[Taoiseach]], [[Liam Mac Cosgair]], le héirí as oifig Donegan. Dúirt an Dálach gurbh é "an t-aon bhealach le mo chuid ionracais agus neamhspleáchais pearsanta féin mar Uachtarán na hÉireann a dhearbhú agus le dínit agus neamhspleáchas na huachtaránachta mar institiúid a chosaint".<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://www.supremecourt.ie/supremecourt/sclibrary3.nsf/pagecurrent/5C8039D9844DB5D68025741900516DCB?opendocument&l=ga|teideal=Iar-Phríomh-Bhreithiúna|údar=Cúirt Uachtarach na hÉireann|work=www.supremecourt.ie|dátarochtana=2021-08-02}}{{Dead link|date=Samhain 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ceapadh Pádraig Ó Donnagáin mar Aire na Talún ag deireadh na bliana [[1976]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 20ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 21ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Donnagain, Padraig O}} [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 20ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 21ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine as Contae Lú]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1923]] [[Catagóir:Básanna in 2000]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Scannail]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Lú]] fvi1qlad83n7tzim68g5u6x5rfvdlx3 0 20997 1319369 1104659 2026-07-03T15:49:16Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319369 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir [[an Bheilg|Beilgeach]] [[Flóndras|Pléimeannach]] é '''Herman Van Rompuy''' ({{Audio|Pronunciation-Herman Van Rompuy.ogg|[ˈɦɛɾmɑn vɑn ˈɾɔmpœy̆]}}). Rugadh Van Rompuy in Etterbeek, i ngar don [[an Bhruiséil|Bhruiséil]]. Is ball den Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V) é. Tháinig sé i gcomharbas ar Yves Leterme mar phríomh-aire na Beilge i Mí na Nollag 2008.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.rtbf.be/info/belgique/politique/formation-du-gouvernement-la-ligne-darrivee-est-proche-67621 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2008-12-31 |archivedate=2008-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081231142554/http://www.rtbf.be/info/belgique/politique/formation-du-gouvernement-la-ligne-darrivee-est-proche-67621 }}</ref> Roghnaigh na ceannairí Eorpacha Van Rompuy mar chéad [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí|Uachtarán buan Comhairle na hEorpa]] sa bhliain 2009. == Gairm agus oideachas == B'eacnamaí ag Banc Náisiúnta na Beilge é, chuir sé tús lena ghairmréim pholaitiúil in 1973 mar Leas-Uachtarán náisiúnta ar chomhairle ógra a pháirtí. Tá céim ag Herman Van Rompuy san fhealsúnacht agus máistreacht aige san eacnamaíocht fheidhmeach ó '''Ollscoil [[Leuven]] (KU Leuven).''' == Gníomhréim pholaitiúil == === Priomh-aire === D'iarr an rí air rialtas a chur le chéile ar an 28 Mí na Nollag cé go raibh drogall ar Van Rompuy bheith ina phríomh-aire. Ghlac sé mionn oifige dhá lá ina dhiaidh sin, ar an 30 Mí na Nollag. === Uachtarán Comhairle na hEorpa === Ag cruinniú neamhfhoirmiúil a bhí acu sa Bhruiséil an 19 Samhain 2009, chomhaontaigh Ceannairí Stáit nó Rialtais an Aontais Eorpaigh d'aon toil Herman Van Rompuy a cheapadh ina chéad Uachtarán buan ar an gComhairle Eorpach. == Bibleagrafaíocht == * ''De kentering der tijden'', Lannoo, 1979 * ''Hopen na 1984'', Davidsfonds, 1984 * ''Het christendom. Een moderne gedachte'', Davidsfonds, 1990 * ''Vernieuwing in hoofd en hart. Een tegendraadse visie'', Davidsfonds, 1998 * ''De binnenkant op een kier. Avonden zonder politiek'', Lannoo, 2000 * ''Dagboek van een vijftiger'', [[Davidsfonds]], 2004 * ''Op zoek naar wijsheid'', [[Davidsfonds]], 2007 == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://hermanvanrompuy.typepad.com/gouden_woorden/ Suíomh oifigiúil (in Ollainnis)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311020826/http://hermanvanrompuy.typepad.com/gouden_woorden/ |date=2012-03-11 }} {{DEFAULTSORT:Van Rompuy, Herman}} [[Catagóir:Polaiteoirí|Van Rompuy, Herman]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947|Van Rompuy, Herman]] [[Catagóir:Daoine beo]] 2esni5h0xh75n1nnyuqzmtd5lktvwjd 0 23362 1319413 1225864 2026-07-03T20:58:45Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319413 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta‎}} Is comhlacht éadaigh [[An Iodáil|Iodálach]] é '''Kappa'''. Bunaíodh an comhlacht i [[Torino]] sa bhliain 1916.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.basic.net/Pages/RobeDiKappa/robeDiKappaHistory.aspx|teideal=Robe di Kappa|work=www.basic.net|dátarochtana=2024-07-09}}</ref> == Sacar == Déanann an comhlacht geansaithe peile ar son [[Associazione Sportiva Roma|Roma]], [[Torino Football Club|Torino]] agus a lán clubanna eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://vacuactivus.com/|teideal=About|language=en|work=Kappa Australia|dátarochtana=2024-07-09}}</ref> == Naisc Sheachtracha == * [http://www.kappastore.com/it/home.asp Suíomh gréasáin Kappa]{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Síol}} [[Catagóir:Comhlachtaí Spóirt]] [[Catagóir:Brandaí bróg]] [[Catagóir:Déantóirí bróg]] 03mbt47x5re6yu1u5q5napxjw29en0p 0 24685 1319391 1293840 2026-07-03T17:32:00Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Typo 1319391 wikitext text/x-wiki :''Gan a bheith measc leis na [[Comhphobail Eorpacha]] {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Méadú an AE.gif|mion|Méadú an AE]] Eagraíocht réigiúnach ba ea '''Comhphobal Eacnamaíochta Eorpach na hEorpa''' ('''CEE''') a cruthaíodh sa bhliain 1957 le [[Conradh na Róimhe]] chun [[lánpháirtíocht eacnamaíochta]] a chothú i measc a mballstát. Tugadh an t-ainm '''Comhphobal Eorpach''' ('''CE''') di, faoi {{h|Conradh Maastricht}} sa bhliain 1993. == Stair == [[Íomhá:Flag of the European Coal and Steel Community 9 Star Version.svg | mion | [[an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]]] D'fhás an tAontas Eorpach as trí chomhphobal a bunaíodh i ndiaidh [[An Dara Cogadh Domhanda]]. Bhí aidhmeanna acu [[síocháin]] agus rathúnas a chur chun cinn san [[Eoraip]]. * 1951: an [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]] * 1957: an [[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]] (Euratom). * 1957: '''Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa''' (CEE).<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.citizensinformation.ie/ga/government_in_ireland/european_government/european_union.html |teideal=citizensinformation.ie |dátarochtana=2017-01-01 |archivedate=2017-07-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170711041042/http://www.citizensinformation.ie/ga/government_in_ireland/european_government/european_union.html }}</ref> Cruthaíodh CEE agus Euratom le [[Conradh na Róimhe]] a síníodh sa [[An Róimh|Róimh]] ar an [[25 Márta]] [[1957]] agus tháinig sé i bhfeidhm ar an [[1 Eanáir]] [[1958]]. Ba iad na chéad tíortha a tháinig isteach sa CEE [[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Ghearmáin]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]] agus [[an Ísiltír]]. Sa bhliain 1972, shínigh le chéile [[an Danmhairg]], [[Éire]] agus an [[Ríocht Aontaithe]] conradh [[Conradh Aontachais 1972|aontachais]] chun dul isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa.<ref>{{lua idirlín | url=https://www.finfacts-blog.com/2021/07/the-irish-as-young-europeans-hire-them.html | teideal=The Irish as Young Europeans: "Hire them before they hire you" | údar=Michael Hennigan | language=en | dátarochtana=2023-01-01}}</ref><ref>{{lua idirlín | url=http://eu2013.ie/ie/%C3%A9ire-agus-an-uachtar%C3%A1nacht/idtaobhanae/acmhainniteagaisc/stair/ |teideal=eu2013.ie | dátarochtana=2017-01-01 | archivedate=2017-11-01 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171101100852/http://eu2013.ie/ie/%C3%A9ire-agus-an-uachtar%C3%A1nacht/idtaobhanae/acmhainniteagaisc/stair/}}</ref> Sa bhliain 1993, tugtar do CEE an t-ainm '''Comhphobal Eorpach''' ('''CE'''; ''uatha'') le [[Conradh Maastricht]]. Faoi théarmaí an conarthaí, cuireadh na trí chomhphobal le chéile mar na [[Comhphobail Eorpacha]] (''iolra''), agus [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh|chéad cholún]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpach]] á cruthú aige, === Teangacha === Fraincis a bhí i réim sa Choimisiún sular tháinig na Béarlóirí isteach. Ach mar thoradh ar chinseal an Bhéarla, is sa teanga sin atá na cainteanna atá ar siúl faoi láthair leis na tíortha gur mian leo teacht in aontachas leis an AE.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bearla-agus-brexit-is-feidir-linn-ceart-crosta-a-usaid-agus-bac-a-chur-le-dibirt-an-bhearla/|teideal=Béarla agus Brexit: Is féidir linn ceart crosta a úsáid agus bac a chur le díbirt an Bhéarla|údar=Pádraig B Ó Laighin|dáta=26 Deireadh Fómhair 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-01-01}}</ref> Sa bhliain 1972, cuireadh i bhfeidhm an cinneadh a bhí déanta ag na ballstáit a bhí ann go gcuirfí an Béarla isteach mar theanga oifigiúil. Níor luadh gur bhain an Béarla leis an mBreatain ná le haon bhallstát eile. Dá bhrí sin, is mar thoradh ar an idirbheartaíocht idir na tíortha ar fad gur tháinig ann don Bhéarla mar theanga oifigiúil. Tá fianaise ann gur dhiúltaigh Éire don bhrú a cuireadh orthu glacadh le Gaeilge mar theanga oifigiúil.<ref name=":0" /> ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:An tAontas Eorpach| ]] g5d172cfsi6pj4ko83ojbab7ppy913l 1319392 1319391 2026-07-03T17:36:10Z Marcas.oduinn 33120 Cealaíodh athrú [[Special:Diff/1319391|1319391]] le [[Special:Contributions/Marcas.oduinn|Marcas.oduinn]] ([[User talk:Marcas.oduinn|plé]]) 1319392 wikitext text/x-wiki :''Gan a bheith measc leis na [[Comhphobail Eorpacha]] {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Méadú an AE.gif|mion|Méadú an AE]] Eagraíocht réigiúnach ba ea '''Comhphobal Eacnamaíochta Eorpach na hEorpa''' ('''CEE''') a cruthaíodh sa bhliain 1957 le [[Conradh na Róimhe]] chun [[lánpháirtíocht eacnamaíochta]] a chothú i measc a mballstát. Tugadh an t-ainm '''Comhphobal Eorpach''' ('''CE''') dó, faoi {{h|Conradh Maastricht}} sa bhliain 1993. == Stair == [[Íomhá:Flag of the European Coal and Steel Community 9 Star Version.svg | mion | [[an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]]] D'fhás an tAontas Eorpach as trí chomhphobal a bunaíodh i ndiaidh [[An Dara Cogadh Domhanda]]. Bhí aidhmeanna acu [[síocháin]] agus rathúnas a chur chun cinn san [[Eoraip]]. * 1951: an [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]] * 1957: an [[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]] (Euratom). * 1957: '''Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa''' (CEE).<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.citizensinformation.ie/ga/government_in_ireland/european_government/european_union.html |teideal=citizensinformation.ie |dátarochtana=2017-01-01 |archivedate=2017-07-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170711041042/http://www.citizensinformation.ie/ga/government_in_ireland/european_government/european_union.html }}</ref> Cruthaíodh CEE agus Euratom le [[Conradh na Róimhe]] a síníodh sa [[An Róimh|Róimh]] ar an [[25 Márta]] [[1957]] agus tháinig sé i bhfeidhm ar an [[1 Eanáir]] [[1958]]. Ba iad na chéad tíortha a tháinig isteach sa CEE [[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Ghearmáin]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]] agus [[an Ísiltír]]. Sa bhliain 1972, shínigh le chéile [[an Danmhairg]], [[Éire]] agus an [[Ríocht Aontaithe]] conradh [[Conradh Aontachais 1972|aontachais]] chun dul isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa.<ref>{{lua idirlín | url=https://www.finfacts-blog.com/2021/07/the-irish-as-young-europeans-hire-them.html | teideal=The Irish as Young Europeans: "Hire them before they hire you" | údar=Michael Hennigan | language=en | dátarochtana=2023-01-01}}</ref><ref>{{lua idirlín | url=http://eu2013.ie/ie/%C3%A9ire-agus-an-uachtar%C3%A1nacht/idtaobhanae/acmhainniteagaisc/stair/ |teideal=eu2013.ie | dátarochtana=2017-01-01 | archivedate=2017-11-01 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171101100852/http://eu2013.ie/ie/%C3%A9ire-agus-an-uachtar%C3%A1nacht/idtaobhanae/acmhainniteagaisc/stair/}}</ref> Sa bhliain 1993, tugtar do CEE an t-ainm '''Comhphobal Eorpach''' ('''CE'''; ''uatha'') le [[Conradh Maastricht]]. Faoi théarmaí an conarthaí, cuireadh na trí chomhphobal le chéile mar na [[Comhphobail Eorpacha]] (''iolra''), agus [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh|chéad cholún]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpach]] á cruthú aige, === Teangacha === Fraincis a bhí i réim sa Choimisiún sular tháinig na Béarlóirí isteach. Ach mar thoradh ar chinseal an Bhéarla, is sa teanga sin atá na cainteanna atá ar siúl faoi láthair leis na tíortha gur mian leo teacht in aontachas leis an AE.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bearla-agus-brexit-is-feidir-linn-ceart-crosta-a-usaid-agus-bac-a-chur-le-dibirt-an-bhearla/|teideal=Béarla agus Brexit: Is féidir linn ceart crosta a úsáid agus bac a chur le díbirt an Bhéarla|údar=Pádraig B Ó Laighin|dáta=26 Deireadh Fómhair 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-01-01}}</ref> Sa bhliain 1972, cuireadh i bhfeidhm an cinneadh a bhí déanta ag na ballstáit a bhí ann go gcuirfí an Béarla isteach mar theanga oifigiúil. Níor luadh gur bhain an Béarla leis an mBreatain ná le haon bhallstát eile. Dá bhrí sin, is mar thoradh ar an idirbheartaíocht idir na tíortha ar fad gur tháinig ann don Bhéarla mar theanga oifigiúil. Tá fianaise ann gur dhiúltaigh Éire don bhrú a cuireadh orthu glacadh le Gaeilge mar theanga oifigiúil.<ref name=":0" /> ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:An tAontas Eorpach| ]] gbl987aqf9zb0n3fm50sp5yhmn0wxjr 0 26004 1319458 1212935 2026-07-03T23:15:54Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis agus beagán eile 1319458 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Tá '''Leòdhas''' nó '''Eilean Leòdhais''' ina pháirt [[Inse Ghall|d'Inse Ghall]], [[Comhairle nan Eilean Siar]]. Is é Leòdhas an t-oileán is mó sna [[Na h-Eileanan Siar|h-Eileanan Siar]]. Is é [[Steòrnabhagh]] an t-aon baile ar an oileán, le níos mó ná 5,000 duine air. Tá Leòdhas ina pháirt den oileán céanna is atá [[na Hearadh]]. ''Eilean an Fhraoich'' a thugtar ar Leòdhas i gcomhthéacsanna cultúrtha áirithe. == Bailte agus sraidbhailte == * [[An t-Acha Mór]], [[Adabroc]], [[Aiginis]], [[Áird an Rubha]], [[Airidh a' Bhruaich]], [[Ath Transa]], [[Àrnol]] * [[Am Bac]], [[Baile an Truiseil]], [[Barabhas]], [[Bràgar]], [[Bráigh na h-Aoidhe]], [[Bréascleit]], [[Brocair]], [[Brú]], [[Bruach Máiri]], [[Bail' Úr Tholastaidh]], [[Baile an Truiseil]], [[Borghastan]], [[Borgh]], [[Breacleit]], [[Bréibhig]], [[Bréinis]] * [[Calanais]], [[Càrlabhagh]], [[Cníp]], [[An Cnoc]], [[Col]], [[Crosabost]], [[Na Cóig Peighinnean]], [[Ceann nam Buailtean]], [[Cabharstaigh]], [[Calabost]], [[An Cnoc Árd]] * [[Dail bho Thuath]], [[Dail-bho-Dheas]] * [[Eórapaidh]], [[Eadar Dhá Fhadhail]] * [[Na Fleisirean]] * [[Gearraidh na h-aibhne]], [[An Gleann Úr]], [[Grabhar]], [[Griais]], [[Na Gearrannan]], [[Garrabost]] * [[Lacasdal]], [[Líonal]], [[Liúrbost]] * [[Mealasta]], [[Mealabost]] * [[Nis]] * [[A' Pháirc]], [[Port nan Giúran]], [[Port Mholair]], [[Pabail]] * [[Rèinigeadal]] * [[Sanndabhaig]], [[Siabost]], [[Siadar an Rubha]], [[Sgiogarstaigh]], [[Steinnis]] * [[Tábost]], [[Tolm]], [[Tolastadh bho Thuath]], [[Tunga]], [[An Taobh Siar, Leòdhas|An Taobh Siar]], [[Tuimisgearraidh]] * [[Úig, Leòdhas|Úig]] == Cultúr == [[Íomhá:UigLoch.jpg|clé|200px|thumb|Leòdhas]] * [[Comhairle nan Eilean Siar]], [[Cnoc Ceann á Gharaidh]], [[Cnoc Filibhir Bheag]], [[Ceann Hulavig]], [[Crann-nan-gad]], [[Caisteal Leòdhais]], [[Colaisde a' Chaisteil]], [[Clach an Truiseil]] * [[Na Dromannan]], [[Dún Chárlabhaigh]], [[Dùn Èistean]] * [[Fir Fichille Leòdhasach|Fir Fichille Leódhasach]] * [[Rudha Tiompan]] * [[Seonaidh]], [[Stac Dhómhnaill Chaim]], [[Sgoth Niseach]], [[Stein-a-Cleit]] * [[Tursachan Chalanais]], [[Tursachan]], [[Teampull Mholuaidh]], [[Tí dubh]] * [[An Taigh Cèilidh]], caifé dírithe ar phobal Ghaeilge na hAlban i Steórnabhagh<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/naidheachdan/58241365|teideal=Taigh-Cèilidh san amharc an Steòrnabhagh|dáta=2021-08-17|language=as Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|journal=[[Buaidh]]|language=Gaeilge na hAlban|title=Fìor Thaigh Cèilidh|author=Fañch Bihan-Gallic|date=Earrach 2024|issue=5|pages=lch 37}}</ref> == Tíreolaíocht == * [[Camas Úig]], [[An Cuan Sgíth]] * [[Éireasort]] * [[Gleann Bhaltois]] * [[Loch Shiphoirt]], [[Langabhat]], [[Na Lochan a Tuath]], [[Loch Róg]] * [[Port Stoth]] * [[An Rubha]], [[Rubha Robhanais]] * [[Steall Abhainn na Cloich]] == Oileáin == * [[Bearnaraigh Mòr|Beárnaraigh Mór]], [[Beárnaraigh Beag]], [[Bearasaigh]], [[Bhacsaidh]] * [[Campaigh]], [[Ceabhaigh]], [[Cealasaigh]] * [[Eilean Chaluim Chille]], [[Eilean Liubhaird]], [[Eilean Stocainis]], [[Na h-Eileanan Seunta]], [[Eilean Phabail]], [[Eilean Chearstaidh]], [[Eilean Mhealasta]] * [[Fuaigh Beag]], [[Fuaigh Mór]], [[Flodaigh, Leòdhas|Flodaigh]], [[Flodaigh, Loch Róg]] * [[Pabaigh Mór]] * [[Rainis Eilean Mór]] * [[Seanna Chnoc]] ==Daoine aitheanta == * Sìne NicFhionnlaigh (Jean Finlayson), a chum an t-amhrán "Fear a' bhàta" . * [[Màiri Anna NicLeòid]], 1912–2000 (Mary Anne MacLeod), máthair an fhír ghnó agus [[Uachtarán na Stát Aontaithe]] [[Donald Trump]] * [[Alasdair White]], an fidléir == Naisc Sheachtracha == * [http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_07_Na_Lochan_Ed_II.pdf Leòdhas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204162702/http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_07_Na_Lochan_Ed_II.pdf |date=2012-02-04 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-tír-gd}} {{DEFAULTSORT:Leodhas}} [[Catagóir:Leòdhas| ]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Inse Ghall]] hobhz866b7syxa19b51ovlsm25652xa 0 26193 1319371 1165540 2026-07-03T16:12:35Z Ériugena 188 1319371 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[mamach]] é '''giorria''', a bhaineann leis an [[Géineas|ngéineas]] '''''Lepus'''''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Lepus/|title=“Lepus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is [[Luibhiteoir|luibhiteoirí]] iad agus maireann siad go haonarach nó i mbeirteanna. Neadaíonn siad i loig sa talamh ar a dtugtar ''gnáthóga'', agus tá a n-óg seanórthúil (.i. ''in ann aire a thabhairt dóibh féin go gairid i ndiaidh breithe''). Áirítear ar an ghéineas na Lagomorpha (giorriaigh) is mó. Is féidir leis an gcuid is mó rith go gasta ar a gcosa deiridh fada cumhachtacha, agus tá cluasa móra acu a scaipeann teas an choirp. Tá speicis ghiorria dúchasach don Afraic, don Eoráise agus do Mheiriceá Thuaidh. Tugtar ''patachán'' nó ''glasmhíol'' ar ghiorria atá níos lú ná bliain d'aois. [[Ainmhí]] beag is ea an '''giorria'''. [[Mamach]] atá ann agus is ball d'fhine na Leporidae é<ref>''Eolaí póca : Mamaigh'', Ruth Lindsay agus Eleanor Lawrence, An Gúm (1996), ISBN 978-1-85791-161-9 </ref>. == Speiceas == * Géineas ''Lepus'' ** Foghéineas ''Macrotolagus'' *** ''Lepus alleni'' ** Foghéineas ''Poecilolagus'' *** ''Lepus americanus'' — [[giorria Meiriceánach]] ** Foghéineas ''Lepus'' *** ''Lepus arcticus'' — [[giorria an Artaigh]] *** ''Lepus othus'' *** ''Lepus timidus'' — [[giorria sléibhe]] ** Foghéineas ''Proeulagus'' *** ''Lepus insularis'' *** ''Lepus tibetanus'' *** ''Lepus tolai'' ** Foghéineas ''Eulagos'' *** ''Lepus castroviejoi'' *** ''Lepus comus'' *** ''Lepus coreanus'' *** ''Lepus europaeus'' — [[giorria gallda]] *** ''Lepus mandshuricus'' *** ''Lepus starcki'' ** Foghéineas ''Sabanalagus'' *** ''Lepus fagani'' *** ''Lepus victoriae'' ** Foghéineas ''Indolagus'' *** ''Lepus hainanus'' *** ''Lepus nigricollis'' *** ''Lepus peguensis'' ** Foghéineas ''Sinolagus'' *** ''Lepus sinensis'' ** Foghéineas ''Tarimolagus'' *** ''Lepus yarkandensis'' *** ''Lepus altamirae'' *** ''Lepus brachyurus'' *** ''Lepus californicus'' *** ''Lepus callotis'' *** ''Lepus capensis'' — [[giorria na Rinne]] *** ''Lepus corsicanus'' *** ''Lepus flavigularis'' *** ''Lepus granatensis'' *** ''Lepus habessinicus'' *** ''Lepus oiostolus'' *** ''Lepus saxatilis'' *** ''Lepus townsendii'' == Féach freisin == * [[Giorria guaireach]] (''Caprolagus hispidus'') * [[Giorria mara]] (''Aplysia punctata'') == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Mamaigh]] mystea0z86v71ouwcdonoimmj335zd8 1319377 1319371 2026-07-03T16:42:24Z Ériugena 188 1319377 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[mamach]] é '''giorria''', a bhaineann leis an [[Géineas|ngéineas]] '''''Lepus'''''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Lepus/|title=“Lepus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is [[Luibhiteoir|luibhiteoirí]] iad agus maireann siad go haonarach nó i mbeirteanna. Neadaíonn siad i loig sa talamh ar a dtugtar ''gnáthóga'', agus tá a n-óg seanórthúil (.i. ''in ann aire a thabhairt dóibh féin go gairid i ndiaidh breithe''). Áirítear leis an ghéineas na lagomorfaigh (Lagomorpha) is mó. Is féidir leis an gcuid is mó rith go gasta ar a gcosa deiridh fada cumhachtacha, agus tá cluasa móra acu a scaipeann teas an choirp.<ref name="britannica">{{cite web |last1=Smith |first1=Andrew |title=Hare |url=https://www.britannica.com/animal/hare-mammal |website=Britannica |access-date=6 February 2022}}</ref> Tá speicis ghiorria dúchasach don Afraic, don Eoráise agus do Mheiriceá Thuaidh. Tugtar ''patachán'' nó ''glasmhíol'' ar ghiorria atá níos lú ná bliain d'aois. [[Ainmhí]] beag is ea an '''giorria'''. [[Mamach]] atá ann agus is ball d'fhine na Leporidae é<ref>''Eolaí póca : Mamaigh'', Ruth Lindsay agus Eleanor Lawrence, An Gúm (1996), ISBN 978-1-85791-161-9 </ref>. Meastar gur fíorghiorriacha iad baill den ghéineas ''Lepus'', rud a dhéanann idirdhealú idir iad agus na [[Coinín|coiníní]], a chuimsíonn an chuid eile den fhine Leporidae. Tá cúig speiceas ann a bhfuil ainmneacha coitianta orthu a chuimsíonn an focal "giorria" nach meastar gur fíorghiorriacha iad: giorria guaireach (''Caprolagus hispidus''), agus ceithre speiceas a bhaineann leis an ngéineas ''Pronolagus''. Os a choinne sin, tugtar " mórghiorriacha" ar roinnt speiceas Lepus, ach aicmítear iad mar ghiorriacha seachas coiníní. Is coinín Eorpach ceansaithe é an peata ar a dtugtar an giorria Beilgeach atá póraithe go roghnach chun cuma ghiorria a bheith air.<ref>{{Cite web|url=http://www.petplanet.co.uk/small_breed_profile.asp?sbid=12/|title=Rabbit - Belgian Hare Small Breed Profile &#124; PetPlanet.co.uk|website=PetPlanet}}</ref> == Speiceas == * Géineas ''Lepus'' ** Foghéineas ''Macrotolagus'' *** ''Lepus alleni'' ** Foghéineas ''Poecilolagus'' *** ''Lepus americanus'' — [[giorria Meiriceánach]] ** Foghéineas ''Lepus'' *** ''Lepus arcticus'' — [[giorria an Artaigh]] *** ''Lepus othus'' *** ''Lepus timidus'' — [[giorria sléibhe]] ** Foghéineas ''Proeulagus'' *** ''Lepus insularis'' *** ''Lepus tibetanus'' *** ''Lepus tolai'' ** Foghéineas ''Eulagos'' *** ''Lepus castroviejoi'' *** ''Lepus comus'' *** ''Lepus coreanus'' *** ''Lepus europaeus'' — [[giorria gallda]] *** ''Lepus mandshuricus'' *** ''Lepus starcki'' ** Foghéineas ''Sabanalagus'' *** ''Lepus fagani'' *** ''Lepus victoriae'' ** Foghéineas ''Indolagus'' *** ''Lepus hainanus'' *** ''Lepus nigricollis'' *** ''Lepus peguensis'' ** Foghéineas ''Sinolagus'' *** ''Lepus sinensis'' ** Foghéineas ''Tarimolagus'' *** ''Lepus yarkandensis'' *** ''Lepus altamirae'' *** ''Lepus brachyurus'' *** ''Lepus californicus'' *** ''Lepus callotis'' *** ''Lepus capensis'' — [[giorria na Rinne]] *** ''Lepus corsicanus'' *** ''Lepus flavigularis'' *** ''Lepus granatensis'' *** ''Lepus habessinicus'' *** ''Lepus oiostolus'' *** ''Lepus saxatilis'' *** ''Lepus townsendii'' == Féach freisin == * [[Giorria guaireach]] (''Caprolagus hispidus'') * [[Giorria mara]] (''Aplysia punctata'') == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Mamaigh]] 4un91e0u1j97c1sfrnuty5iwnd9qq3t 1319378 1319377 2026-07-03T16:43:30Z Ériugena 188 1319378 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[mamach]] é '''giorria''', a bhaineann leis an [[Géineas|ngéineas]] '''''Lepus'''''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Lepus/|title=“Lepus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is [[Luibhiteoir|luibhiteoirí]] iad agus maireann siad go haonarach nó i mbeirteanna. Neadaíonn siad i loig sa talamh ar a dtugtar ''gnáthóga'', agus tá a n-óg seanórthúil (.i. ''in ann aire a thabhairt dóibh féin go gairid i ndiaidh breithe''). Áirítear leis an ghéineas na lagomorfaigh (Lagomorpha) is mó. Is féidir leis an gcuid is mó rith go gasta ar a gcosa deiridh fada cumhachtacha, agus tá cluasa móra acu a scaipeann teas an choirp.<ref name="britannica">{{cite web |last1=Smith |first1=Andrew |title=Hare |url=https://www.britannica.com/animal/hare-mammal |website=Britannica |access-date=6 February 2022}}</ref> Tá speicis ghiorria dúchasach don Afraic, don Eoráise agus do Mheiriceá Thuaidh. Tugtar ''patachán'' nó ''glasmhíol'' ar ghiorria atá níos lú ná bliain d'aois. [[Ainmhí]] beag is ea an '''giorria'''. [[Mamach]] atá ann agus is ball d'fhine na Leporidae é<ref>''Eolaí póca : Mamaigh'', Ruth Lindsay agus Eleanor Lawrence, An Gúm (1996), ISBN 978-1-85791-161-9 </ref>. Meastar gur fíorghiorriacha iad baill den ghéineas ''Lepus'', rud a dhéanann idirdhealú idir iad agus na [[Coinín|coiníní]], a chuimsíonn an chuid eile den fhine Leporidae. Tá cúig speiceas ann a bhfuil ainmneacha coitianta orthu a chuimsíonn an focal "giorria" nach meastar gur fíorghiorriacha iad: giorria guaireach (''Caprolagus hispidus''), agus ceithre speiceas a bhaineann leis an ngéineas ''Pronolagus''. Os a choinne sin, tugtar " mórghiorriacha" ar roinnt speiceas ''Lepus'', ach aicmítear iad mar ghiorriacha seachas coiníní. Is coinín Eorpach ceansaithe é an peata ar a dtugtar an giorria Beilgeach atá póraithe go roghnach chun cuma ghiorria a bheith air.<ref>{{Cite web|url=http://www.petplanet.co.uk/small_breed_profile.asp?sbid=12/|title=Rabbit - Belgian Hare Small Breed Profile &#124; PetPlanet.co.uk|website=PetPlanet}}</ref> == Speiceas == * Géineas ''Lepus'' ** Foghéineas ''Macrotolagus'' *** ''Lepus alleni'' ** Foghéineas ''Poecilolagus'' *** ''Lepus americanus'' — [[giorria Meiriceánach]] ** Foghéineas ''Lepus'' *** ''Lepus arcticus'' — [[giorria an Artaigh]] *** ''Lepus othus'' *** ''Lepus timidus'' — [[giorria sléibhe]] ** Foghéineas ''Proeulagus'' *** ''Lepus insularis'' *** ''Lepus tibetanus'' *** ''Lepus tolai'' ** Foghéineas ''Eulagos'' *** ''Lepus castroviejoi'' *** ''Lepus comus'' *** ''Lepus coreanus'' *** ''Lepus europaeus'' — [[giorria gallda]] *** ''Lepus mandshuricus'' *** ''Lepus starcki'' ** Foghéineas ''Sabanalagus'' *** ''Lepus fagani'' *** ''Lepus victoriae'' ** Foghéineas ''Indolagus'' *** ''Lepus hainanus'' *** ''Lepus nigricollis'' *** ''Lepus peguensis'' ** Foghéineas ''Sinolagus'' *** ''Lepus sinensis'' ** Foghéineas ''Tarimolagus'' *** ''Lepus yarkandensis'' *** ''Lepus altamirae'' *** ''Lepus brachyurus'' *** ''Lepus californicus'' *** ''Lepus callotis'' *** ''Lepus capensis'' — [[giorria na Rinne]] *** ''Lepus corsicanus'' *** ''Lepus flavigularis'' *** ''Lepus granatensis'' *** ''Lepus habessinicus'' *** ''Lepus oiostolus'' *** ''Lepus saxatilis'' *** ''Lepus townsendii'' == Féach freisin == * [[Giorria guaireach]] (''Caprolagus hispidus'') * [[Giorria mara]] (''Aplysia punctata'') == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Mamaigh]] tay2253cqyvhj6990fsw19uhxprv13s 0 26288 1319408 1215282 2026-07-03T20:27:42Z Ériugena 188 1319408 wikitext text/x-wiki Pór Briotanach de chaoirigh chnoic bán-aghaidheacha is ea '''an chaora Cheviot''' ('''''A' Caora mhaol''''' a thugtar ar an bpór seo i n[[Gaeilge na hAlban]]). Tháinig sí ó na [[Monaidhean Tìbhiot]], raon ardtailte a théann trasna na teorann Angla-Albanaigh idir [[Northumberland]] agus Chrìochan na h-Alba. Tá sí fós coitianta sa cheantar seo den Ríocht Aontaithe, ach freisin in iarthuaisceart na hAlban, sa Bhreatain Bheag, in Éirinn, agus iardheisceart Shasana (go háirithe Dartmoor agus Exmoor), ach níos annamh san Astráil, sa Nua-Shéalainn, san Iorua (2%), agus sna Stáit Aontaithe.[[File:Cheviot ewe and lamb.jpg|thumb|Caora agus uan Cheviot]] {{síol ainmhí}} ==Tagairtí== [[Catagóir:Mamaigh]] [[Catagóir:Pórtha caorach ó Albain]] [[Catagóir:Teorainneacha na hAlban]] [[Catagóir:Pórtha caorach]] [[Catagóir:Pórtha caorach ó Shasana]] [[Catagóir:CnoicCheviot]] dqzflat2nqpamamn0afleyv93fi3y8b 1319409 1319408 2026-07-03T20:31:51Z Ériugena 188 1319409 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}ˌ Pór Briotanach de chaoirigh chnoic bán-aghaidheacha is ea '''an chaora Cheviot''' ('''''A' Caora mhaol''''' a thugtar ar an bpór seo i n[[Gaeilge na hAlban]]). Tháinig sí ó na [[Monaidhean Tìbhiot]], raon ardtailte a théann trasna na teorann Angla-Albanaigh idir [[Northumberland]] agus Chrìochan na h-Alba.{{r|cabi|p=781|rbst|dad2|css}} Tá sí fós coitianta sa cheantar seo den Ríocht Aontaithe, ach freisin in iarthuaisceart na hAlban, sa Bhreatain Bheag, in Éirinn, agus iardheisceart Shasana (go háirithe Dartmoor agus Exmoor), ach níos annamh san Astráil, sa Nua-Shéalainn, san Iorua (2%), agus sna Stáit Aontaithe. {{síol ainmhí}} ==Tagairtí== <references> <ref name=barb>Barbara Rischkowsky, Dafydd Pilling (editors) (2007). [https://web.archive.org/web/20200623201209/http://www.fao.org/3/a1250e/annexes/List%20of%20breeds%20documented%20in%20the%20Global%20Databank%20for%20Animal%20Genetic%20Resources/List_breeds.pdf List of breeds documented in the Global Databank for Animal Genetic Resources], annex to: [https://web.archive.org/web/20170110125634/http://www.fao.org/3/a-a1250e.pdf ''The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture'']. Rome: Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture, Food and Agriculture Organization of the United Nations. {{isbn|9789251057629}}. Archived 23 June 2020.</ref> <ref name=cabi>Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall, D. Phillip Sponenberg (2016). [https://books.google.it/books?id=2UEJDAAAQBAJ&hl=en ''Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding''] (sixth edition). Wallingford: CABI. {{isbn|9781780647944}}.</ref> <ref name=dad>[https://dadis-breed-datasheet-ws.firebaseapp.com/?country=GBR&specie=Sheep&breed=Cheviot Breed data sheet: Cheviot / United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (Sheep)]. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed January 2026.</ref> <ref name=dad2>[https://dadis-transboundary-breed-ws.web.app/?species=Sheep&transboundary=Cheviot&external=1&lang=en Transboundary breed: Cheviot]. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed January 2026.</ref> [[Catagóir:Mamaigh]] [[Catagóir:Pórtha caorach ó Albain]] [[Catagóir:Teorainneacha na hAlban]] [[Catagóir:Pórtha caorach]] [[Catagóir:Pórtha caorach ó Shasana]] [[Catagóir:CnoicCheviot]] 9ldb2tmyjtoc3630qg4l457xa7y5jin 0 26728 1319361 1183295 2026-07-03T15:15:58Z Ériugena 188 1319361 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:IceBlockNearJoekullsarlon.jpg|200px|thumb|Oighear]] Is é is '''oighear''' ann ná [[Uisce|uisce]] atá reoite i staid [[Solad|sholadach]], a bhíonn de ghnáth ag teochtaí 0 °[[Celsius|C]], 32 °[[Fahrenheit|F]], or 273.15 [[Kelvin|K]] nó faoina bhun. Tarlaíonn sé go nádúrtha ar an [[Domhan]], ar phláinéid eile, i réada [[Scamall Oort]], agus mar oighear idir-réaltach. Mar sholad neamhorgánach criostalach a tharlaíonn go nádúrtha le struchtúr ordúil, meastar gur [[Mianra|mianra]] é oighear. Ag brath ar láithreacht na n-eisíontais ar nós cáithníní [[Ithir|ithreacha]] nó boilgeoga aeir, féadfaidh sé a bheith trédhearcach nó le dath bán-gorm níos mó nó níos lú teimhneach a bheith air. Tá [[Criostalstruchtúr|chriostalstruchtúr]] heicseagánach ar beagnach gach oighear ar Domhan, ar a dtugtar oighear ''1''_''h''. Ag brath ar theocht agus ar bhrú, is féidir naoi bpas déag ar a laghad (geoiméadrachtaí pacála) a bheith ann. Tarlaíonn an pas-trasdul is coitianta go oighear ''1''_''h'' nuair a fhuaraítear uisce leachtach faoi bhun 0 °[[Celsius|C]] ag brú an atmaisféir chaighdeánaigh. Nuair a fhuaraítear uisce go tapa (múchadh), is féidir le suas le trí chineál oighir dímhorfach a fhoirmiú. Is oighear dímhorfach ísealdlúis thar a bheith coitianta é oighear idir-réaltach (LDA), rud a fhágann gurb é oighear LDA an cineál is flúirseach sa chruinne. Nuair a fhuaraítear go mall é, tarlaíonn tollánú prótóin chomhghaolmhar faoi bhun −253.15 °C (20 K, −423.67 °F) rud a fhágann go mbíonn feiniméin chandamacha macrascópacha ann. == Féach freisin == * [[Oighear mara]] * [[Uisce]] * Oighear [[amóinia]] == Tagairtí == 1. ^ "Ammonia Ice Clouds on Jupiter". CICLOPS (Cassini Imaging Central Laboratory for OPerationS). http://ciclops.org/view/3963/Ammonia_Ice_Clouds_on_Jupiter {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026040412/http://ciclops.org/view/3963/Ammonia_Ice_Clouds_on_Jupiter |date=2009-10-26 }}. Faighte 2009-04-28. {{síol}} [[Catagóir:Meitéareolaíocht]] [[Catagóir:Oigheareolaíocht]] [[Catagóir:Uisce]] h6opxl85svhwvgckswres6g75vkjtvg 1319362 1319361 2026-07-03T15:17:37Z Ériugena 188 1319362 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Dúil Cheimiceach}} Is é is '''oighear''' ann ná [[Uisce|uisce]] atá reoite i staid [[Solad|sholadach]], a bhíonn de ghnáth ag teochtaí 0 °[[Celsius|C]], 32 °[[Fahrenheit|F]], or 273.15 [[Kelvin|K]] nó faoina bhun. Tarlaíonn sé go nádúrtha ar an [[Domhan]], ar phláinéid eile, i réada [[Scamall Oort]], agus mar oighear idir-réaltach. Mar sholad neamhorgánach criostalach a tharlaíonn go nádúrtha le struchtúr ordúil, meastar gur [[Mianra|mianra]] é oighear. Ag brath ar láithreacht na n-eisíontais ar nós cáithníní [[Ithir|ithreacha]] nó boilgeoga aeir, féadfaidh sé a bheith trédhearcach nó le dath bán-gorm níos mó nó níos lú teimhneach a bheith air. Tá [[Criostalstruchtúr|chriostalstruchtúr]] heicseagánach ar beagnach gach oighear ar Domhan, ar a dtugtar oighear ''1''_''h''. Ag brath ar theocht agus ar bhrú, is féidir naoi bpas déag ar a laghad (geoiméadrachtaí pacála) a bheith ann. Tarlaíonn an pas-trasdul is coitianta go oighear ''1''_''h'' nuair a fhuaraítear uisce leachtach faoi bhun 0 °[[Celsius|C]] ag brú an atmaisféir chaighdeánaigh. Nuair a fhuaraítear uisce go tapa (múchadh), is féidir le suas le trí chineál oighir dímhorfach a fhoirmiú. Is oighear dímhorfach ísealdlúis thar a bheith coitianta é oighear idir-réaltach (LDA), rud a fhágann gurb é oighear LDA an cineál is flúirseach sa chruinne. Nuair a fhuaraítear go mall é, tarlaíonn tollánú prótóin chomhghaolmhar faoi bhun −253.15 °C (20 K, −423.67 °F) rud a fhágann go mbíonn feiniméin chandamacha macrascópacha ann. == Féach freisin == * [[Oighear mara]] * [[Uisce]] * Oighear [[amóinia]] == Tagairtí == 1. ^ "Ammonia Ice Clouds on Jupiter". CICLOPS (Cassini Imaging Central Laboratory for OPerationS). http://ciclops.org/view/3963/Ammonia_Ice_Clouds_on_Jupiter {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026040412/http://ciclops.org/view/3963/Ammonia_Ice_Clouds_on_Jupiter |date=2009-10-26 }}. Faighte 2009-04-28. {{síol}} [[Catagóir:Meitéareolaíocht]] [[Catagóir:Oigheareolaíocht]] [[Catagóir:Uisce]] a1mpl77yuskpsfsoz475qcievflb8ss 0 27819 1319439 1212334 2026-07-03T22:27:37Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319439 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Lech Aleksander Kaczyński''' uachtarán na [[An Pholainn|Polainne]] ó 2005 go 2010. Rugadh an [[Cúpla (daoine)|cúpla]] comhionann Lech agus [[Jarosław Kaczyński]] ar an 18ú lá de mhí an [[An Meitheamh|Mheithimh]] 1949 i [[Vársá]]. Throid a athair i gcoinne na [[Naitsíochas|Naitsithe]] in Éirí Amach Vársá.<ref>{{Lua idirlín|url=http://caomhach.blogspot.com/2010/04/i-ndilchuimne-ar-lech-kaczynski.html|teideal=An Caomhach: I nDilchuimne ar Lech Kaczyński|údar=Séamas Poncán|dáta=2010-04-13|work=An Caomhach|dátarochtana=2020-04-10}}</ref> Coimeádach cruthanta a bhí ann, agus d'éirigh sé antoisceach de chuid na heite deise de réir a chéile. [[Íomhá:Andrzej Kolodziej Kaczynski.jpg|clé|mion|177x177px|Lech Wałęsa, Andrzej Kołodziej & Lech Kaczyński i1980]] [[Íomhá:Lech Kaczyński cropped.png|clé|mion|229x229px|2007]] [[Íomhá:Gayparade.jpg|clé|mion|177x177px|géarleanúint ar an lucht aerach]] [[Íomhá:Benedict_XVI_Poland_6.jpg|alt=|clé|mion|177x177px|[[Pápa Beinidict XV|Benedict XVI]] le Jaroslaw agus [[Lech Kaczyński]]]] [[Íomhá:Katastrofa w Smoleńsku.jpg|clé|mion|177x177px|tuairt eitleáin i Smolensk, An Rúis]] [[Íomhá:Prezydent RP Profesor Lech Kaczyński (cropped).jpg|clé|mion|212x212px]] [[Íomhá:002 President of Poland Lech Kaczyński roses.jpg|clé|mion|177x177px]] == Dlí == Céimí sa [[dlí]] agus riarachán de chuid [[Ollscoil]] Vársá, fuair Kaczyński PhD ó Ollscoil Gdańsk sa bhliain 1980.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/1993375507353430|teideal=UCD School of Law|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-04-10}}</ref> Ansin chríochnaigh sé ard-dhochtúireacht (maidir le dlí saothair agus [[fostaíocht]]<nowiki/>a) i 1990. Bhí sé ina ánra [[taighde]] in Ollscoil Gdańsk ó 1971 go 1997 agus ina [[ollamh]] comhlach ansin (1996-99). Bliain níos déanaí, fuair sé post mar ollamh in Ollscoil an Chairdinéil Stefan Wyszynski i Vársá (ó 1999 go dtí go bhfuair sé bás),<ref>fuair sé cead neamhláithreachta tar éis dó a bheith tofa mar Uachtarán na Polainne</ref> == Gníomhaíochas == Thosaigh Kaczyński ag obair in éineacht le grúpaí a bhí i gcoinne an réimis [[Cumannachas|chumannaigh]] i lár na [[1970idí]], ag tabhairt oiliúint sa dlí [[Saothair dhaonna|saothair]] d'oibrithe a ghlacadh páirt i ngluaiseacht na g[[ceardchumann]] neamhspleách. Bhí sé ina chomhairleoir do na [[stailc]]<nowiki/>eoirí i Longchlós Gdańsk sa bhliain 1980 agus bhí sé go mór chun cinn sa cheardchumann neamhspleách [[Solidarność]] ina dhiaidh sin. Mar gheall air sin, rinneadh é a imtheorannú tar éis don dlí míleata a bheith fógartha, ó Nollaig 1981 go Deireadh Fómhair 1982. Nuair a scaoileadh saor é, thosaigh sé ag obair le gluaiseacht faoi cheilt na gceardchumann neamhspleách arís agus faoi dheireadh na [[1980idí]] bhí sé ina chomhairleoir ríthábhachtach do [[Lech Wałęsa|Lech Walesa]] agus ghlac sé páirt sna comhráite comhstádais a tháinig roimh athrú na Polainne ina tír [[Daonlathas|dhaonlathach]]. == Polaitíocht == Mar sheanadóir (in ainm a bheith) neamhpháirtí sna [[1990idí]] agus [[2000idí]], bhí postanna éagsúla ag Kaczyński , ceannaire na hOifige Iniúchóireachta Uachtaraí (1992-95) agus an tAire Dlí agus Cirt (2000-2001) san áireamh. Bhain sé cáil amach mar dhuine a bhí go láidir i gcoinne na [[caimiléireacht]]<nowiki/>a. Sa bhliain 2002, chuir Kaczyński agus a [[Cúpla (daoine)|leathchúpla]] comhionann [[Jaroslaw Kaczyński|Jaroslaw]], "Prawo i Sprawiedliwość" nó Páirtí an Dlí agus Cirt, ar bun. Ba é méara Vársá é ó 2002 go 2005. An bhliain dár gcionn toghadh Kaczyński ina mhéara ar Vársá. Sa phost sin, dhiúltaigh sé cead do mórshiúlta ar son Bhród na n[[Aerach]] i Vársá faoi dhó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/leabhair/seal-sa-pholainn/|teideal=Seal sa Pholainn|údar=47 Sráid Harrington Baile Átha Cliath 8 Éire Teil: +3531 675 1922|language=ga|work=LeabhairCOMHAR|dátarochtana=2020-04-10}}</ref> Shocraigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|Chúirt Eorpach um Chearta an Duine]] gur sáraíodh ar an gcaoi sin Airteagal 11 den [[Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine|Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine]]. Toghadh Kaczyński ina [[Uachtarán]] ar an bPolainn sa bhliain 2005, tar éis dó gealltanais a thabhairt * go rachfaí i ngleic leis an g[[caimiléireacht]], * go méadófaí dlúthpháirtíocht [[Sóisialachas|shóisialta]], * go ndíreofaí aird ar choireanna an réimis chumannaigh agus * go gcuirfí an dlí ar na daoine a bhí freagrach astu, agus * go seasfaí an fód in aghaidh gach aon éileamh ar chúiteamh ó dhuine ar baineadh a chuid maoine de agus a ruaigeadh as an bPolainn i ndiaidh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]]. Nuair a bhí sé ag seasamh don pháirtí "Prawo i Sprawiedliwość", chosain sé i Mí Aibreáin sa bhliain 2006 an stáisiún [[Radio Maryja]] go tréan ar an gcáineadh, agus é den bharúil go bhfuil cead cainte ag cách, ag Radio Maryja fiú, i dtír shaor. Bhí a dheartháir [[Jarosław Kaczyński|Jarosław]] ina [[Príomh-Aire|Phríomh-Aire]] ar an bPolainn ó 2006 go 2007. === Bás conspóideach === Fuair Kaczyński - agus pearsana eile poiblí agus míleata - bás i dtubaiste aeir sa [[an Rúis|Rúis]] ar an [[10 Aibreán|10 Aibreáin]] [[2010]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/2010-04-20/15|teideal=Death of Polish President: Expressions of Sympathy. – Dáil Éireann (30th Dáil) – Tuesday, 20 Apr 2010 – Houses of the Oireachtas|údar=Houses of the Oireachtas|dáta=2010-04-20|language=en-ie|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2020-04-10|archivedate=2020-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410202058/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/2010-04-20/15/}}</ref> ag taisteal chun cuimhneacháin in [[Katyn]] in aice le [[Smolensk]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2010_ga|teideal=Stair an Aontais Eorpaigh - 2010|údar=Anonymous|dáta=2016-06-16|language=en|work=an tAontas Eorpach|dátarochtana=2020-04-10|archivedate=2020-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410202055/https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2010_ga}}</ref> Thuairteáil Tu-154 de chuid Aerfhórsa na Polainne. D'éag 95 eile sa tuairt.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Lech Kaczyński|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lech_Kaczy%C5%84ski&oldid=947737218|journal=Wikipedia|date=2020-03-28|language=en}}</ref> Deirtear gurb í an aimsir ba chúis leis an timpiste, a tharla faoi chúinsí amhrasacha de réir lucht Kaczyński. Tharla an tragóid in aice le [[Katyn]], inar dúnmharaíodh fiche mhíle oifigigh de chuid arm na Polainne, ar ordú [[Aontas Sóivéadach|Rialtais an Aontais Sóivéadach]] ar 5 Márta 1940.<ref>{{Lua idirlín|url=http://smaointefanacha.blogspot.com/2010/04/nuair-chuala-me-sceal-smaoiningh-me.html|teideal=Tubaist na Pólainne|údar=Eoin Ó Riain|dáta=2010-04-15|work=An Codú|dátarochtana=2020-04-10}}</ref> == Féach freisin == * [[Jarosław Kaczyński]] * [[Katyn]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Kaczynski, Lech}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949]] [[Catagóir:Básanna in 2010]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Polainne]] [[Catagóir:Teagmhais eitlíochta]] ne7x2hzrhu3rayo6x6ter7bmosips28 0 27986 1319456 1211738 2026-07-03T23:05:48Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis roinnt athruithe 1319456 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] i [[Leòdhas]] é '''Steòrnabhagh'''. Tá sé i limistéar [[Comhairle nan Eilean Siar|Chomhairle nan Eilean Siar]].<ref name='AAA'>{{Cite web-en|url=https://www.ainmean-aite.scot/?id=39555|title=Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland|access-date=2024-04-17|language=en|work=Ainmean-Àite na h-Alba}}</ref> De réir daonáireamh 2011 na h[[Albain|Alban]] bhí cónaí ar 5,714 duine i mbaile Steòrnabhagh, méadú 112 ó 5,602 duine sa bhliain 2001. Is é an baile is mó in [[Na hInnse Gall|Innse Gall]] agus is calafort tábhachtach é. ==Teangacha== Sa bhliain 2011 dúirt 39.5% do dhaonra Steòrnabhagh go raibh [[Gaeilge na hAlban]] acu, laghdú ó 4.7% ó 44.2% don daonra sa bhliain 2001. Bhí [[An Albainis|Béarla na hAlban]] ag 7.7% den daonra sa bhliain 2011.{{Fíoras}} Sa bhliain 2011 dúirt 24.8% de dhaonra Steòrnabhagh gur labhair siad teanga eile seachas an [[Béarla]] sa bhaile. == Naisc sheachtracha == * [http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf Steòrnabhagh]<ref group="nóta">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204162141/http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf |date=2012-02-04 }}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{síol-tír-gd}} {{DEFAULTSORT:Steornabhagh}} [[Catagóir:Steòrnabhagh| ]] [[Catagóir:Inse Ghall]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] 84cxnufl75mv1aflla582a4byvj39y1 1319457 1319456 2026-07-03T23:14:25Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1319457 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] i [[Leòdhas]] é '''Steòrnabhagh'''. Tá sé i limistéar [[Comhairle nan Eilean Siar|Chomhairle nan Eilean Siar]].<ref name='AAA'>{{Cite web-en|url=https://www.ainmean-aite.scot/?id=39555|title=Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland|access-date=2024-04-17|language=en|work=Ainmean-Àite na h-Alba}}</ref> De réir daonáireamh 2011 na h[[Albain|Alban]] bhí cónaí ar 5,714 duine i mbaile Steòrnabhagh, méadú 112 ó 5,602 duine sa bhliain 2001. Is é an baile is mó in [[Na hInnse Gall|Innse Gall]] agus is calafort tábhachtach é. ==Teangacha== Sa bhliain 2011 dúirt 39.5% do dhaonra Steòrnabhagh go raibh [[Gaeilge na hAlban]] acu, laghdú ó 4.7% ó 44.2% don daonra sa bhliain 2001. Bhí [[An Albainis|Béarla na hAlban]] ag 7.7% den daonra sa bhliain 2011.{{Fíoras}} Sa bhliain 2011 dúirt 24.8% de dhaonra Steòrnabhagh gur labhair siad teanga eile seachas an [[Béarla]] sa bhaile. Osclaíodh [[An Taigh Cèilidh]], caifé dírithe ar phobal Ghaeilge na hAlban, sa bhaile go luath sa bhliain 2023 tar éis thar faoi dhá bhliain d'fheachtasaíocht ón bpobal céanna.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/naidheachdan/58241365|teideal=Taigh-Cèilidh san amharc an Steòrnabhagh|dáta=2021-08-17|language=as Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|journal=[[Buaidh]]|language=Gaeilge na hAlban|title=Fìor Thaigh Cèilidh|author=Fañch Bihan-Gallic|date=Earrach 2024|issue=5|pages=lch 37}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf Steòrnabhagh]<ref group="nóta">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204162141/http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf |date=2012-02-04 }}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{síol-tír-gd}} {{DEFAULTSORT:Steornabhagh}} [[Catagóir:Steòrnabhagh| ]] [[Catagóir:Inse Ghall]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] 49w9u5vx3ssfm08zes5dfgyp4k25j0x 1319460 1319457 2026-07-03T23:17:03Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1319460 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] i [[Leòdhas]] é '''Steòrnabhagh'''. Tá sé i limistéar [[Comhairle nan Eilean Siar|Chomhairle nan Eilean Siar]].<ref name='AAA'>{{Cite web-en|url=https://www.ainmean-aite.scot/?id=39555|title=Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland|access-date=2024-04-17|language=en|work=Ainmean-Àite na h-Alba}}</ref> De réir daonáireamh 2011 na h[[Albain|Alban]] bhí cónaí ar 5,714 duine i mbaile Steòrnabhagh, méadú 112 ó 5,602 duine sa bhliain 2001. Is é an baile is mó in [[Na hInnse Gall|Innse Gall]] agus is calafort tábhachtach é. ==Teangacha== Sa bhliain 2011 dúirt 39.5% do dhaonra Steòrnabhagh go raibh [[Gaeilge na hAlban]] acu, laghdú ó 4.7% ó 44.2% don daonra sa bhliain 2001. Bhí [[An Albainis|Béarla na hAlban]] ag 7.7% den daonra sa bhliain 2011.{{Fíoras}} Sa bhliain 2011 dúirt 24.8% de dhaonra Steòrnabhagh gur labhair siad teanga eile seachas an [[Béarla]] sa bhaile. Osclaíodh [[An Taigh Cèilidh]], caifé dírithe ar phobal Ghaeilge na hAlban, sa bhaile go luath sa bhliain 2023 tar éis thar faoi dhá bhliain d'fheachtasaíocht ón bpobal céanna.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/naidheachdan/58241365|teideal=Taigh-Cèilidh san amharc an Steòrnabhagh|dáta=2021-08-17|language=as Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|journal=[[Buaidh]]|language=Gaeilge na hAlban|title=Fìor Thaigh Cèilidh|author=Fañch Bihan-Gallic|date=Earrach 2024|issue=5|pages=lch 37}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf Steòrnabhagh]<ref group="nóta">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204162141/http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf |date=2012-02-04 }}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{síol-tír-gd}} {{DEFAULTSORT:Steornabhagh}} [[Catagóir:Steòrnabhagh| ]] [[Catagóir:Leòdhas]] [[Catagóir:Inse Ghall]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] o2x1con4dj5xs0ayan4inovos1rtgxd 0 28329 1319442 1275803 2026-07-03T22:31:48Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis agus beagán eile 1319442 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Baile]] in [[Éire|Éirinn]] is ea '''Gleann Cholm Cille'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1411548|title=Gleann Cholm Cille/Glencolumbkille {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref><ref>i mBéarla, Glencolmcille, Glencolumkill nó Glencolumbkille </ref> Tá sé suite sa [[An Ghaeltacht|Ghaeltacht]] in iardheisceart [[Contae Dhún na nGall|Chontae Dhún na nGall]]. [[Íomhá:Glencolumbkill, County Donegal (13406382773).jpg|mion|Gleann Cholm Cille i 1914|clé]]Sa bhliain 2016, bhí 217 daoine ina gcónaí ann (238 in 2006; 2011 in 2011). Taispeántar sonraí fá dtaobh d'athruithe ar an daonra sa tábla seo thíos:<ref>{{Luaigh foilseachán|author=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2011|url=https://cso.ie/en/media/csoie/census/documents/census2011vol1andprofile1/Census_2011_-_Population_Classified_by_Area.pdf|title=Census 2011 - Population Classified by Area|language=Béarla|journal=|volume=|issue=}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cso.ie/px/pxeirestat/Statire/SelectVarVal/Define.asp?Maintable=E2016&Planguage=1|teideal=Fíor Athrú agus Athrú Céatadáin sa Daonraó 2011 go 2016 de réir Liosta Bailte in Ord Aibítre, BliainDaonáirimh agus Staitistic - StatBank - sonraí agus staitisticí|work=www.cso.ie|dátarochtana=2019-01-31}}</ref> == Ionaid agus áiseanna == Tá ceanncheathrú [[Oideas Gael]] suite sa bhaile<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.oideasgael.ie/ga/gleann-cholm-cille/|teideal=Gleann Cholm Cille|language=ga|work=Gleann Cholm Cille|dátarochtana=2019-01-30}}</ref>, chomh maith leis ''An Clachán'', díol turasóireachta a thaispeánas an saol mar a bhí sna 18ú, 19ú agus 20ú céadta in Iarthar Dhún na nGall, chomh maith le siopa ceardaíochta agus caifé a bheith ann.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.glenfolkvillage.com/index.html|teideal=Glencolmcille Folk Village is also known as Fr McDyers Folk Village Museum, Glencolmcille, County Donegal|work=www.glenfolkvillage.com|dátarochtana=2019-01-30|archivedate=2018-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180829111455/http://www.glenfolkvillage.com/index.html}}</ref> Ritheann an cosán siúlóide ''[[Conair Cholm Cille]]'' tríd an bhaile fosta. == Leabhair == * [[Seosamh Watson|Watson, Seosamh]], eag. (1989). ''Oidhreacht Ghleann Cholm Cille''. [[An Clóchomhar|An Clóchomhar Tta.]] == Féach freisin == * [[Oideas Gael]] * ''[[Beo!]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bailte i gContae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill]] rg9fn367o03y4r1df5g1t25uluqd6rc 0 30466 1319379 1293201 2026-07-03T16:46:58Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Míol mór socach na Mara Thuaidh]] go [[Míol mór socach Sowerby]]: https://www.tearma.ie/q/Mesoplodon%20bidens/ 1293201 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Ainmhí]] mór is ea '''míol mór socach na Mara Thuaidh'''. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} [[Catagóir:Míolta móra]] 1lyzljbrzj1m53tgnkbvgkv26cgt1fw 1319401 1319379 2026-07-03T18:24:18Z Ériugena 188 1319401 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas de mhíol mór socach an é '''Míol mór socach Sowerby''' ('''''Mesoplodon bidens'''''). Is speiceas é de mhíol mór fiaclach. Ba é an chéad mhíol mór fiaclach a ndearnadh cur síos air. Rinne James Sowerby, nádúraí agus ealaíontóir Sasanach, cur síos den chéad uair ar an speiceas sa bhliain 1804 ó chloigeann a fuarthas ó fhear a bhí sáinnithe sa [[Linne Mhoireibh]], [[Albain]], sa bhliain 1800. Bhaist sé ''bidens'' air, a dhíorthaíonn as an dá fhiacail i láthair sa ghiall, ar eolas anois ina ghné an-choitianta i measc an ghéineas.<ref>''Sharks and Whales'' (Carwardine et al. 2002), p. 358.</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} [[Catagóir:Míolta móra]] hx12woej28scovayo72zt8gmeyknwu4 0 30516 1319411 1163158 2026-07-03T20:34:41Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Eite-chosach]] go [[Pinniped]]: https://super.tearma.ie/q/Pinniped/ 1163158 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Ainmhí]] is ea an '''eite-chosach'''. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} [[Catagóir:Mamaigh]] [[Catagóir:Eite-chosaigh]] gb0dygmaasa2eehxi32erjz0tmp6yki 1319414 1319411 2026-07-03T21:12:34Z Ériugena 188 1319414 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[Clád|clád]] fairsing agus éagsúil de mhamaigh fheoiliteacha, eite-chosacha, leath-uisceacha, den chuid is mó mamach muirí é an '''Pinniped''' (ga;'''eite-chosach'''), ar a dtugtar '''rónta''' go coitianta. Cuimsíonn siad na finte atá ar marthain Odobenidae (arb é an [[Rosualt|rosualt]] an t-aon bhall beo acu), Otariidae (na rónta otairídeacah: na leoin mhara agus na rónta fionnaidh), agus Phocidae (na rónta gan chluas, nó na fíorrónta), le 34 speiceas atá ar marthain agus níos mó ná 50 speiceas díofa a thuairiscítear ó iontaisí. Cé gur síleadh go stairiúil gur shíolraigh rónta ó dhá líne shinsearacha, tacaíonn fianaise mhóilíneach leo mar ghrúpa monaifiliteach (a shíolraigh ó shinsear amháin). Baineann pinniped le fo-ord Caniformia den ord Carnivora; is Musteloidea ( easóga, racúin, scúinc agus pandaí deargs) iad na gaolta beo is gaire dóibh, tar éis dóibh scaradh thart ar 50 milliún bliain ó shin. [[Ainmhí]] is ea an '''eite-chosach'''. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} [[Catagóir:Mamaigh]] [[Catagóir:Eite-chosaigh]] 4eykijnbxvaeja1gjy51nw9tjj6rc6m 0 30554 1319452 1294410 2026-07-03T22:50:25Z Taghdtaighde 60452 Féach freisin 1319452 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Anarchy-symbol.svg|thumb|[[Siombail ainrialachais is eol don saol mór.]]]] Fealsúnacht shochúil pholaitiúil é an t-'''ainrialachas''' atá bunaithe ar an bhfrithúdarásúlacht agus ar fhéineagrú spontáineach na ndaoine seachas ar struchtúir údarásúla cosúil leis an stát. Deir lucht leanúna an ainrialachais nach gá le [[stát]] a bheith ann agus gur mó a dhochar ná a shochar. Ba bhreá leis na hainrialaithe ról an údaráis sa chaidreamh idir na daoine a laghdú, nó fiú deireadh a chur leis..<ref>{{cite web|url=http://www.panarchy.org/ward/organization.1966.html|last=Ward|first=Colin|year=1966|teideal=Anarchism as a Theory of Organization|accessdate=1 March 2010}}</ref> B'fhearr leo sochaí gan stáit ar bith. Tá an focal ''ain-riaghailteachd'' in úsáid i n[[Gaeilge na hAlban]], agus is ionann an focal seo agus ''anarchism'' an Bhéarla, a thagann ón nGréigis, ''anarchos'': ''an''- = neamh-, frith-, agus ''archos'', cumhacht. ==Stair== Glactar leis nach raibh údarás ná rialtas ar bith ann sa tsochaí réamhstairiúil, mar a thuigimidne coincheap an údaráis pholaitiúil inniu. Nuair a thosaigh na catharstáit agus na stáit ag teacht ar an bhfód cuireadh bun leis an rialtas údarásúil mar rud, ach má cuireadh, ní raibh gach uile dhuine sásta leis sin. Mar sin thosaigh siad ag forbairt agus ag cur in iúl smaointí den chineál a chuirfeadh ainrialachas na nuaré i gcuimhne, cé nach raibh an focal féin ann go fóill. Smaointeoirí sean-Ghréagacha a raibh luiteamas áirithe leis an ainrialachas ab ea Aristippus agus Zeno, agus sa tSín bhreac an fealsamh [[Laozi]] síos smaointí a raibh cuma an ainrialachais orthu sa leabhar [[Daodejing]], a scríobh sé timpeall na bliana 400 RC.<ref>http://dwardmac.pitzer.edu/Anarchist_Archives/kropotkin/britanniaanarchy.html</ref> Chuir go leor gluaiseachtaí [[ainrialachas Criostaí|Criostaí]] ainrialachas in iúl. Mar shampla, bhunaigh na [[Diggers]] i Sasana a bhfealsúnacht ar [[Gníomhartha na nAspal|Ghníomhartha na nAspal]] 4:32: "Bhí buíon na gcreidmheach ar aon aigne agus ar aon intinn le chéile. Ní deireadh aon duine acu liom ná leat faoina chuid maoine mar bhí gach ní i bpáirt acu."<ref>An Bíobla Naofa</ref> Ba é [[William Godwin]] (1756-1836) an chéad ainrialaí nua-aimseartha, ach ba é [[Pierre-Joseph Proudhon]] an chéad ainrialaí féinfhógartha. D'úsáid sé an focal ''ainrialaí'' ina shaothar "Cad é an rud é an réadmhaoin?" (Fraincis: ''Qu'est-ce que la propriété?''), a chuaigh i gcló i 1840. Sa saothar sin, dúirt Proudhon, "Níl sa mhaoin ach gadaíocht." Bhí tionchar ag frithchaipitlíochas Proudhon ar an ngluaiseacht ainrialach ó shin i leith. I 1844, d'fhoilsigh [[Max Stirner]] an leabhar ''An Duine Aonair agus a Mhaoin'' (Géarmainis: ''Der Einzige und sein Eigentum''). Bhí tionchar ag Stirner ar an [[ainrialachas indibhidiúlach]]. In 1864, bunaíodh [[an Chéad Idirnáisiúntán]] mar eagraíocht don lucht oibre radacach san Eoraip. Bhí [[Karl Marx]] ina dhuine de cheannairí na radacach san am. D'easaontaigh na ainrialaithe le Marx faoin stát áfach, nó bhí Marx ag moladh go gcuirfí [[deachtóireacht na prólatáireachta]] ar bun i ndiaidh don stát caipitlíoch imeacht de dhroim an domhain. Ba é [[Mikhail Bakunin]] ceannaire na n-ainrialach sa Chéad Idirnáisiúntán. Ghlac ainrialaithe páirt i g[[Común Pháras]] i 1871. == Féach freisin == * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' (iris) == Tagairtí == {{reflist}} == Leabharliosta == * ''[[Anarchism: A Documentary History of Libertarian Ideas]].'' Robert Graham, editor. ** ''Volume One: From Anarchy to Anarchism (300CE to 1939)'' Black Rose Books, Montréal and London 2005. ISBN 1551642506. ** ''Volume Two: The Anarchist Current (1939–2006)'' Black Rose Books, Montréal 2007. ISBN 9781551643113. * ''Anarchism'', [[George Woodcock]] (Penguin Books, 1962). * ''Anarchy: A Graphic Guide'', [[Clifford Harper]] (Camden Press, 1987): An overview, updating Woodcock's classic, and illustrated throughout by Harper's woodcut-style artwork. * ''The Anarchist Reader'', George Woodcock (ed.) (Fontana/Collins 1977; ISBN 0006340113): An anthology of writings from anarchist thinkers and activists including [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]], [[Peter Kropotkin|Kropotkin]], [[Mikhail Bakunin|Bakunin]], [[Errico Malatesta|Malatesta]], [[Murray Bookchin|Bookchin]], [[Emma Goldman|Goldman]], and many others. * ''Anarchism: From Theory to Practice'' by [[Daniel Guerin]]. Monthly Review Press. 1970. ISBN 0853451753 * ''Anarchy through the times'' by [[Max Nettlau]]. Gordon Press. 1979. ISBN 0849013976 * ''Demanding the Impossible: A History of Anarchism'' by [[Peter Marshall (author)|Peter Marshall]]. PM Press. 2010. ISBN-10: 1604860642 * [[Claude Harmel]], ''Histoire de l'anarchie'', des origines à 1880, illustrations, éditions [[Champ Libre]], 1984. * [[Arthur Lehning]], ''De Buonarroti à Bakounine'', éditions [[Champ Libre]], 1977. * [[Alain Sergent]], ''Les anarchistes'', Amiot-Dumont, coll. "Visages", 1951. * [[Alexandre Skirda]], ''Autonomie individuelle et force collective, Les anarchistes et l'organisation de Proudhon à nos jours'', Alexandre Skirda, 1987 {{ISBN|2950213006}} * [[Claude Faber]], ''L'anarchie, une histoire de révoltes '', Milan, coll. « Les essentiels Milan », 2002 {{ISBN|2745905805}} * ''Collectif'', ''Et pourtant ils existent ! : 1954-2004, Le Monde libertaire a 50 ans'', Le cherche midi, coll. « Documents », 2004 {{ISBN|2749102952}} * [[Daniel Colson]], ''Petit lexique anarchiste de Proudhon à Deleuze'', Le Livre de Poche, coll. « Le Livre de Poche », 2001 {{ISBN|2253943150}} * [[Daniel Guérin]], ''Ni Dieu, Ni Maître - Anthologie de l'anarchisme'', ([[Éditions Maspero]], puis [[La Découverte]]), {{ISBN|270710390X}} ou {{ISBN|2707131369}} * [[Jean Maitron]], ''Le mouvement anarchiste en France'', Gallimard, coll. « Tel », 1992 {{ISBN|2070724980}} * [[Jean Maitron]], ''Le Mouvement anarchiste en France, tome 2 : de 1914 à nos jours'', Gallimard, coll. « Tel », 1992 {{ISBN|2070724999}} * [[Jean Maitron]], ''Ravachol et les anarchistes'', Gallimard, coll. « Folio-Histoire », 1992 {{ISBN|2070326756}} * [[Gaetano Manfredonia]] (Dir.), "Les anarchistes et la révolution française", Paris, éd. du ML, 1990, 314 p. * [[Gaetano Manfredonia]], "La Chanson anarchiste en France des origines à 1914 : dansons la Ravachole !", Paris ; Montréal, L'Harmattan, 1997, 445 p. * [[Gaetano Manfredonia]], "L'anarchisme en Europe", Paris, PUF, 2001 (Que sais-je 3613), 127 p. * [[Gaetano Manfredonia]], "Anarchisme et changement social : insurectionnalisme, syndicalisme, éducationnisme-réalisateur", Lyon, Atelier de création libertaire, 2007, 347 p. * [[Jean Préposiet]], ''Histoire de l'anarchisme'', Tallandier, coll. « APPROCHES », 2005 {{ISBN|2847341900}} * [[Jean-Victor Verlinde]], ''L'Ordre mon cul ! La liberté m'habite.'', L'esprit frappeur ( 89), 2000 {{ISBN|2844052096}} * [[Martin Breaugh]], ''L'expérience plébéienne. Une histoire discontinue de la liberté politique'', Paris, Éditions Payot-Rivages, 2007. * [[Michel Ragon]], ''[[La Mémoire des vaincus]]'', Albin Michel, 1989 {{ISBN|2226039147}} * [[Normand Baillargeon]], ''L'ordre moins le pouvoir : histoire et actualité de l'anarchisme'', Agone, coll. « Memoires Sociales », 2004 {{ISBN|2910846296}} * [[Pierre Miquel]], ''Les @narchistes'', Albin Michel, 2003 {{ISBN|2226136193}} * [[René Schérer]], ''Nourritures anarchistes. L'anarchisme explosé'', Hermann, 2009 * [[Victor Basch]], ''L'Individualisme anarchiste'', reed. Archives Kareline, 2008 * [[Vivien Bouhey]],''Les Anarchistes contre la République 1880-1914'', Presses Universitaires de Rennes, 2009, 491 p. * [[Sylvain Boulouque]],''Les anarchistes français face aux guerres coloniales (1945 - 1962)'', 2003, 120 p. {{ISBN|2905691824}} * Autorenkollektiv: ''Was ist eigentlich Anarchie. Einführung in die Theorie und Geschichte des Anarchismus.'' 2. überarbeitete Auflage. Kramer, Berlin 1997, ISBN 3-87956-700-X * Achim von Borries & Ingeborg Brandies (Hrsg.): ''Anarchismus. Theorie, Kritik, Utopie. Texte und Kommentare.'' Verlag Graswurzelrevolution, Nettersheim 2007, ISBN 978-3-939045-00-7 * Jan Cattepoel: ''Der Anarchismus. Gestalten, Geschichte, Probleme.'' 3. überarbeitete und erweiterte Auflage. Beck, München 1979, ISBN 3-406-06786-7 * Hans J. Degen & Jochen Knoblauch: ''Anarchismus. Eine Einführung.'' Schmetterling Verlag, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-89657-590-6 * Monika Grosche: ''Anarchismus und Revolution. Zum Verständnis gesellschaftlicher Umgestaltung bei den anarchistischen Klassikern Proudhon, Bakunin, Kropotkin.'' Syndikat A, Moers 2004, ISBN 3-00-011749-0 * Erwin Oberländer (Hrsg.): ''Der Anarchismus.'' Walter, Olten/Freiburg 1972, ISBN 3-530-16784-3 * Roland Raasch & Hans Jürgen Degen (Hrsg.): ''Die richtige Idee für eine falsche Welt? Perspektiven der Anarchie.'' Oppo-Verlag, Berlin 2002, ISBN 3-926880-12-0 * [[Kurt Zube|K. H. Z. Solneman]]: ''Das Manifest der Freiheit und des Friedens. Der Gegenpol zum kommunistischen Manifest.'' Mackay-Gesellschaft, Freiburg 1977, ISBN 3-921388-12-0 * [[Horst Stowasser]]: ''Anarchie! Idee, Geschichte, Perspektiven.'' Edition Nautilus, Hamburg 2007, ISBN 978-3-89401-537-4. * ders.: ''Freiheit pur. Die Idee der Anarchie, Geschichte und Zukunft.'' Eichborn, Frankfurt 1995, ISBN 3-8218-0448-3 ([http://www.mama-anarchija.net/media/downloads/FreiheitPurPlus4-2007.pdf PDF; 3,01 MB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828133425/http://www.mama-anarchija.net/media/downloads/FreiheitPurPlus4-2007.pdf |date=2008-08-28 }}) * [[Uwe Timm (libertärer Autor)|Uwe Timm]]: ''Anarchie, eine konsequente Entscheidung für Freiheit und Wohlstand.'' Mackay-Gesellschaft, Freiburg 1976, ISBN 3-921388-10-4 == Naisc == * [http://gaeilgepanu.blogs.ie/2010/03/14/an-taire-stait-agus-an-tainrialai-leagan-fairsingithe-ach-nil-se-criochnaithe-go-foill/ An tAire Stáit agus an tAinrialaí - dráma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100506022823/http://gaeilgepanu.blogs.ie/2010/03/14/an-taire-stait-agus-an-tainrialai-leagan-fairsingithe-ach-nil-se-criochnaithe-go-foill/ |date=2010-05-06 }} [[Catagóir:Ainrialachas]] sm252opdoiieeuw44b2r97x2zfj5ukn 0 32752 1319485 1319185 2026-07-04T06:49:41Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319485 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse |image=Lógó Na Cloigne.gif }} Is scéinscéal osnádúrtha é '''''[[Na Cloigne]]''''', a craoladh ar [[TG4]]. Is léiriúchán Gaeilge de chuid [[ROSG]] é. Tá trí chlár sa tsraith, le gach clár timpeall 50 nóiméad ar fhad. Léiríodh leagan speisialta mar scannán freisin. Rinneadh '''''Na Cloigne''''' a chraoladh don chéad uair ar an tríú lá déag d'[[Eanáir]] [[2010]]. == Cláir sa tSraith: == [[Íomhá:Na Cloigne Taibhse.jpg|thumb]] ==== 1: An Bradán: ==== An chéad chlár sa tsraith, agus tús foréigneach atá ann. Go luath is léir nach bhfuil caidreamh Seán agus Nuala chomh sona sin. Imíonn Nuala i lár na hoíche san charr tar éis argóint le Seán. An maidin dár gcionn tá reathaí ag rith tríd an coill, feiceann sí corp leis an ceann bainte de. Níl fios ag na Gardaí cé hí an corp... agus níl trácht ar Nuala. ==== 2: Corp Gan Cheann: ==== Tá na Gardaí ag fiosrú eolas, fós níl fios acu cé hí an corp. Tagann an Garda Colm Ó Cadhain ar gluaisteáin Nuala bun ós cionn. Chuaigh sí as an bóthair, agus tá sí thámhach don clár. ==== 3: An Taobh Eile: ==== An clár deireanach san srath. == Daoine ar ''Na Cloigne'': == * Stiúrthóir: [[Robert Quinn]]<ref name="IFB_1">http://www.filmboard.ie/news/Sraith_nua_Gaeilge_Na_Cloigne_d_thaifeadadh_faoi_lthair_i_nGaillimh/937</ref> * Léiritheoir: [[Ciarán Ó Cofaigh]]<ref name="IFB_1"/> * Scríbhneoirí: [[Lauren MacKenzie]] agus [[Darach Ó Scolaí]]<ref name="IFB_1"/> ==== Carachtair:<ref>http://www.rosg.ie/ie/productions/Na_Cloigne_11/characters</ref> ==== * Seán Ó Dónaill ([[Dara Devaney]]) * Ceannfort Ó Sé ([[Barry McGovern]]) * Nuala Ní Dhireáin ([[Siobhán O'Kelly|Siobhán O’Kelly]]) * Bleachtaire Ó Giollagáin ([[Mike P Ó Conaola]]) * Garda Colm Ó Cadhain ([[Seán T. Ó Meallaigh]]) * Áine Seoige ([[Áine Ní Dhroighneáin]]) * Diarmaid Ó Máille ([[Joe Steve Ó Neachtain]]) * Jacko Ó Murchú ([[Micheál Ó Dubhghaill]]) == Naisc Sheachtracha: == * [http://tg4.ie/clar/cloigne/index.asp Leathanach TG4 faoin gclár] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100123010100/http://www.tg4.ie/clar/cloigne/index.asp |date=2010-01-23 }}<ref group="nóta">{{Lua idirlín |url=http://www.tg4.ie/clar/cloigne/index.asp |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2025-07-05 |archivedate=2010-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100123010100/http://www.tg4.ie/clar/cloigne/index.asp }}</ref> * [http://www.rosg.ie/ie/productions/Na_Cloigne_11| Leathanach ROSG faoin gclár] == Tagairtí: == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{DEFAULTSORT:Cloigne, Na}} [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cláir ficsean uafáis]] [[Catagóir:Cláir dráma]] [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Cláir theilifíse]] [[Catagóir:Scannáin uafáis]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin TG4]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis]] [[Catagóir:An t-osnádúr]] [[Catagóir:Scéinséirí]] c592es9lf51cg8plxo0zdi7gr9zy7ht 0 33659 1319488 1285663 2026-07-04T07:52:16Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319488 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir Éireannach é '''Niall Ó Donnghaile''', a rugadh agus a tógadh ar an [[Trá Ghearr]], in oirthear [[Béal Feirste|Bhéal Feirste]]. Toghadh é ina Ard-Mhéara ar Bhéal Feirste ar an [[26 Bealtaine]] [[2011]], in aois 25 dó, rud a chiallaíonn gurb é an tArd-Mhéara is óige dá raibh ag an chathair riamh.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.belfastcity.gov.uk/lordmayor/index.asp |teideal=Suíomh idirlín Chomhairle Chathrach Bhéal Feirste |dátarochtana=2011-06-10 |archivedate=2011-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110529052840/http://www.belfastcity.gov.uk/lordmayor/index.asp }}</ref> Tháinig Gavin Robinson mar chomharba air sa bhliain 2012. Toghadh chun [[Seanad Éireann]] é i mí Aibreáin 2016. [[Íomhá:O Donnghaile Titanic Memorial.jpg|clé|mion|2012]][[Íomhá:Niall Ó Donnghaile (32921730793).jpg|clé|mion|2017]] [[Íomhá:Niall O Donnghaile (51174473168).jpg|clé|mion|2021]] == Beathaisnéis == Rugadh Ó Donnghaile in oirthear Bhéal Feirste, agus fuair sé a chuid bunoideachais agus meanoideachais go léir trí mheán na Gaeilge. Rinne sé céim sa pholaitíocht ar Ollscoil. Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ó bhí sé 16 bliain d'aois agus toghadh chun Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste i mí na Bealtaine [[2011]]. <ref>{{Lua idirlín |url=http://www.sebelfastsinnfein.com/representatives/2838 |teideal=Suíomh idirlín ''South Belfast Sinn Féin'' |dátarochtana=2011-06-10 |archivedate=2012-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120327191822/http://www.sebelfastsinnfein.com/representatives/2838 }}</ref> Ba ghníomhaithe poblachtacha iad tuismitheoirí Uí Dhonnghaile freisin, agus cuireadh sa phríosún iad le linn na d[[Trioblóidí]].<ref>[http://alaninbelfast.blogspot.com/2010/03/talking-in-east-part-4-niall-o.html Niall Ó Donnghaile faoi agallamh ag "Alan in Belfast"/Slugger O'Toole]</ref> ===Seanad Éireann=== Toghadh chun [[Seanad Éireann]] é i mí Aibreáin 2016 agus atofa in 2020. <ref>http://www.anphoblacht.com/contents/26109</ref> I mí na Nollag 2023, d'fhógair sé go n-éireodh sé as an Seanad ar chúiseanna sláinte, <ref>{{Cite news |last=McQuinn |first=Cormac |date=21 December 2023 |title=Belfast-based Senator Niall Ó Donnghaile resigns from Seanad for health reasons |url=https://www.irishtimes.com/politics/2023/12/21/belfast-based-senator-niall-o-donnghaile-resigns-from-seanad-for-health-reasons/ |access-date=21 December 2023 |work=The Irish Times |language=en}}</ref> agus rinne sé amhlaidh ar an 22 Eanáir 2024 <ref>{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Resignation of Member |url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/seanad/2024-01-22/10/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122160127/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/seanad/2024-01-22/10/ |archive-date=22 January 2024 |access-date=23 January 2024 |website=Oireachtas |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=4 Samhain 2025 |archivedate=22 Eanáir 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240122160127/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/seanad/2024-01-22/10/ }}</ref> I mí Dheireadh Fómhair 2024, thug sé le fios gurbh eisean an ball de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] a cuireadh ar fionraí as teachtaireachtaí míchuí a sheoladh chuig beirt fhireannach sna déaga, idir 16 agus 18 mbliana d'aois. Rinneadh teagmháil le Seirbhís Phóilíneachta Thuaisceart Éireann; ní bhfuarthas aon ghearán foirmiúil ó dhuine ar bith, áfach. Ina ráiteas, d'admhaigh Ó Donnghaile gur éiligh a ghníomhartha go n-éireodh sé as an Seanad agus as an bpáirtí. I ráiteas a d'fhoilsigh ''The Irish News'', dúirt sé: "''This would also give me the space to focus on improving my health and wellbeing, issues that I have been dealing with my doctor on since mid-2021''. Ar an lá céanna, dúirt ceannaire Shinn Féin [[Mary Lou McDonald]] leis an [[Dáil Éireann|Dáil]] gur éirigh Ó Donnghaile as, tar éis líomhaintí faoi theachtaireachtaí míchuí a sheoladh chuig fear 17 mbliana d'aois. I litir a d'fhoilsigh an ''Sunday Independent'' 20 Deireadh Fómhair, dúirt an déagóir go raibh sé 16 bliana d'aois ag an am,<ref>{{cite web|url=https://www.independent.ie/opinion/analysis/fionnan-sheahan-sinn-feins-botched-cover-up-rumbles-on-as-fact-that-niall-o-donnghaile-sent-images-to-a-child-still-not-corrected-on-dail-record/a830284622.html|title=Sinn Féin’s botched cover-up rumbles on as fact that Niall Ó Donnghaile sent images to a child still not corrected on Dáil record|work=[[Irish Independent]]|date=19 October 2024|access-date=19 October 2024}}</ref> agus d'iarr sé leithscéal ó Mhary Lou as “''láimhseáil thubaisteach''” (''"disastrous handling"')'' an pháirtí ar a chás, ag rá go raibh a hómós do Ó Donnghaile nuair a d'éirigh sé as ''"cosúil le sá meabhrach".(" like a mental stab") <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr5g214nl0o|title=McDonald's tribute to senator 'like mental stab'|work=BBC News|date=20 October 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.ie/irish-news/teenager-who-received-sinn-fein-senators-messages-speaks-out-mary-lou-mcdonalds-glowing-tribute-to-niall-felt-like-a-mental-stab/a1431450697.html|title=Teenager who received Sinn Féin senator's messages speaks out: 'Mary Lou McDonald’s glowing tribute to Niall felt like a mental stab'|work=Irish Independent|date=20 October 2024|url-access=subscription}}</ref>'' Ar an 15 Deireadh Fómhair 2024, d'éirigh Ó Donnghaile as mar bhall de Shinn Féin mar gheall ar a chuid iompair. D'éirigh Ó Donnghaile as CLG Laochra Loch Lao chomh maith, mar uachtarán oinigh ar an gcumann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iarsheanadoir-agus-cainteoir-liofa-gaeilge-niall-o-donnghaile-an-ball-de-shinn-fein-a-sheol-teacsanna-michui/|teideal=An t-iarsheanadóir agus cainteoir líofa Gaeilge Niall Ó Donnghaile an ball de Shinn Féin a sheol téacsanna ‘míchuí’|dáta=2024-10-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-10-15}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Baill den 25ú Seanad}} {{Baill den 26ú Seanad}} {{DEFAULTSORT:Donnghaile, Niall O}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1985]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Ard-Mhéaraí Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Scannail Pholaitiúla in Éirinn]] glu797bzxrzpztub9s6jwnzrapm879h 0 37200 1319431 1287808 2026-07-03T22:20:03Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1319431 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Grúpa stocaireachta [[Gaeilge]] in [[Éirinn]] is ea '''Misneach'''. Ba é [[Máirtín Ó Cadhain]] a bhunaigh é sa bhliain 1963 agus bhí sé dírithe go diongbháilte ar athbheochan na Gaeilge. Ar na baill sna 1960idí bhí; [[Máirtín Ó Cadhain]], [[Deasún Breatnach]], [[Cian Ó hÉigeartaigh]], Séamus Ó Tuathail, Proinsiasa Nic Uait, Séamus Ruiséal, [[Eoin Ó Murchú]], Micheál Mac Aonghusa, Seán Ó Beacháin, srl. [[Íomhá:Dealbh lánmhéide cré-umha de Mháirtín Ó Cadhain.jpeg|mion|293x293px|Ba é [[Máirtín Ó Cadhain]] a bhunaigh Misneach sa bhliain 1963]] Sa bhliain [[2012]] fógraíodh go raibh grúpa nua le bunú faoin teideal céanna agus go raibh cead faighte ag an ngrúpa seo ó bhaill seanMhisneach an t-ainm a thabhairt orthu féin. == ''Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae'' == D'fhoilsigh an grúpa paimfléad faoi pholaitíocht theanga na Gaeilge, [[Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae (paimfléad)|''Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae'']] a bhí bunaithe ar chaint a thug [[Máirtín Ó Cadhain]] uaidh i [[Lúnasa]] na bliana [[1969]]. San óráid dúirt sé le Gaeilgeoirí páirt a ghlacadh in 'Athghabháil na hÉireann'. Is ón bpaimfléad seo a thagann ráiteas cáiliúil an Chadhanaigh: ' ''Arm cathartha Gaeilgeoirí ar son na Gaeilge agus ar son na hÉireann a theastaíos anois.'' ' == Stailc Ocrais == D'eagraigh an grúpa stailc ocrais seachtaine le linn chomóradh 50 bliain de [[Éirí Amach na Cásca]], toisc go raibh faillí déanta ag an stát i gcúrsaí Gaeilge agus [[Gaeltacht]]a, dar leo. Ghlac [[Deasún Breatnach]], [[Cian Ó hÉigeartaigh]], [[Séamus Ó Tuathail]], Proinsiasa Nic Uait, Séamus Ruiséal, Seán Ó Beacháin, Micheál Mac Aonghusa, [[Eoin Ó Murchú]], [[Seán Ó Laighin]], agus Fiachra Ó Dubhthaigh páirt ann. Ghlac seisear i m[[Béal Feirste]], a chuaigh ar stailc i g[[Cumann Chluain Ard]], páirt san fheachtas céanna. Ba iad sin Séamus Mac Seáin, Tomás Ó Monacháin, Brian Ó Maoileoin, Caoimhín Ó Loingsigh, Tomas Ó Duibhir agus Donnchadh Ua Bruadair. == Cruinniú an LFM == == Athnuachan in 2012 == Sa bhliain [[2012]] fógraíodh go raibh grúpa nua le bunú faoin teideal céanna agus go raibh cead faighte ag an ngrúpa seo ó bhaill seanMhisneach an t-ainm a thabhairt orthu féin chomh maith. Tógann an grúpa seasamh 'radacach’ ó thaobh na Gaeilge de.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.gaelsceal.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=1810:misneach-grupa-radacach-bunaithe&catid=2:nuacht-naisiunta&Itemid=290 |teideal=Misneach : Grúpa 'radacach' bunaithe |dátarochtana=2012-11-27 |archivedate=2012-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117155741/http://www.gaelsceal.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=1810:misneach-grupa-radacach-bunaithe&catid=2:nuacht-naisiunta&Itemid=290 |údar=[[Colm Ó Broin]]|dáta=14 Samhain 2012|work=[[Gaelscéal]]|pages=lgh 1 ⁊ 2}}</ref> "Is den [[eite chlé]] muid" a deir siad "agus creideann muid go daingean go gcaithfear an córas [[Caipitleachas|caipitleach]] agus an t-[[Impiriúlachas Nua|impiriúlachas]] a chur de dhroim an tsaoil ar mhaithe leis an Ghaeilge".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.misneachabu.ie/misneach-ce-muid/|teideal=Cé Muid? - Misneach|dáta=2017-10-28|dátarochtana=2025-11-23|work=misneachabu.ie}}</ref> Foilsíonn siad an iris ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]''.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22000171/ <!--podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2021/0901/20210901_rteraidion-tusaite-tsitemrnam_c22000171_22000178_232_.mp3-->|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Rónán Ó Muirthile]]|dáta=1 Meán Fómhair 2021|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2026-07-03}} ~5:00-7:00</ref> == Féach freisin == * An t-iriseoir [[Eoin Ó Murchú]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Máirtín Ó Cadhain]] [[Catagóir:Gluaiseacht Athbheochana na Gaeilge]] [[Catagóir:Athbheochan na Gaeilge]] [[Catagóir:Grúpai stocaireachta in Éirinn]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Grúpaí teanga in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí Gaeilge]] [[Catagóir:Stailceanna ocrais]] [[Catagóir:Grúpaí ar an eite chlé]] [[Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí polaitiúla Éireannacha]] m1bz16w0ru169vgph85hl6nqh6hg263 1319432 1319431 2026-07-03T22:20:48Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1319432 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Grúpa stocaireachta [[Gaeilge]] in [[Éirinn]] is ea '''Misneach'''. Ba é [[Máirtín Ó Cadhain]] a bhunaigh é sa bhliain 1963 agus bhí sé dírithe go diongbháilte ar athbheochan na Gaeilge. Ar na baill sna 1960idí bhí; [[Máirtín Ó Cadhain]], [[Deasún Breatnach]], [[Cian Ó hÉigeartaigh]], Séamus Ó Tuathail, Proinsiasa Nic Uait, Séamus Ruiséal, [[Eoin Ó Murchú]], Micheál Mac Aonghusa, Seán Ó Beacháin, srl. [[Íomhá:Dealbh lánmhéide cré-umha de Mháirtín Ó Cadhain.jpeg|mion|293x293px|Ba é [[Máirtín Ó Cadhain]] a bhunaigh Misneach sa bhliain 1963]] Sa bhliain [[2012]] fógraíodh go raibh grúpa nua le bunú faoin teideal céanna agus go raibh cead faighte ag an ngrúpa seo ó bhaill seanMhisneach an t-ainm a thabhairt orthu féin. == ''Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae'' == D'fhoilsigh an grúpa paimfléad faoi pholaitíocht theanga na Gaeilge, [[Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae (paimfléad)|''Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae'']] a bhí bunaithe ar chaint a thug [[Máirtín Ó Cadhain]] uaidh i [[Lúnasa]] na bliana [[1969]]. San óráid dúirt sé le Gaeilgeoirí páirt a ghlacadh in 'Athghabháil na hÉireann'. Is ón bpaimfléad seo a thagann ráiteas cáiliúil an Chadhanaigh: ' ''Arm cathartha Gaeilgeoirí ar son na Gaeilge agus ar son na hÉireann a theastaíos anois.'' ' == Stailc Ocrais == D'eagraigh an grúpa stailc ocrais seachtaine le linn chomóradh 50 bliain de [[Éirí Amach na Cásca]], toisc go raibh faillí déanta ag an stát i gcúrsaí Gaeilge agus [[Gaeltacht]]a, dar leo. Ghlac [[Deasún Breatnach]], [[Cian Ó hÉigeartaigh]], [[Séamus Ó Tuathail]], Proinsiasa Nic Uait, Séamus Ruiséal, Seán Ó Beacháin, Micheál Mac Aonghusa, [[Eoin Ó Murchú]], [[Seán Ó Laighin]], agus Fiachra Ó Dubhthaigh páirt ann. Ghlac seisear i m[[Béal Feirste]], a chuaigh ar stailc i g[[Cumann Chluain Ard]], páirt san fheachtas céanna. Ba iad sin Séamus Mac Seáin, Tomás Ó Monacháin, Brian Ó Maoileoin, Caoimhín Ó Loingsigh, Tomas Ó Duibhir agus Donnchadh Ua Bruadair. == Cruinniú an LFM == == Athnuachan in 2012 == Sa bhliain [[2012]] fógraíodh go raibh grúpa nua le bunú faoin teideal céanna agus go raibh cead faighte ag an ngrúpa seo ó bhaill seanMhisneach an t-ainm a thabhairt orthu féin chomh maith. Tógann an grúpa seasamh 'radacach’ ó thaobh na Gaeilge de.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.gaelsceal.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=1810:misneach-grupa-radacach-bunaithe&catid=2:nuacht-naisiunta&Itemid=290 |teideal=Misneach : Grúpa 'radacach' bunaithe |dátarochtana=2012-11-27 |archivedate=2012-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117155741/http://www.gaelsceal.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=1810:misneach-grupa-radacach-bunaithe&catid=2:nuacht-naisiunta&Itemid=290 |údar=[[Colm Ó Broin]]|dáta=14 Samhain 2012|work=[[Gaelscéal]]|pages=lgh 1 ⁊ 2}}</ref> "Is den [[eite chlé]] muid" a deir siad "agus creideann muid go daingean go gcaithfear an córas [[Caipitleachas|caipitleach]] agus an t-[[Impiriúlachas Nua|impiriúlachas]] a chur de dhroim an tsaoil ar mhaithe leis an Ghaeilge".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.misneachabu.ie/misneach-ce-muid/|teideal=Cé Muid? - Misneach|dáta=2017-10-28|dátarochtana=2025-11-23|work=misneachabu.ie}}</ref> Foilsíonn siad an iris ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]''.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22000171/ <!--podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2021/0901/20210901_rteraidion-tusaite-tsitemrnam_c22000171_22000178_232_.mp3-->|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Rónán Ó Muirthile]]|dáta=1 Meán Fómhair 2021|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2026-07-03}} ~5:00-7:00</ref> == Féach freisin == * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * An t-iriseoir [[Eoin Ó Murchú]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Máirtín Ó Cadhain]] [[Catagóir:Gluaiseacht Athbheochana na Gaeilge]] [[Catagóir:Athbheochan na Gaeilge]] [[Catagóir:Grúpai stocaireachta in Éirinn]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Grúpaí teanga in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí Gaeilge]] [[Catagóir:Stailceanna ocrais]] [[Catagóir:Grúpaí ar an eite chlé]] [[Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí polaitiúla Éireannacha]] em2fvt6onquyy24q8d9wiz4vx64z180 0 41657 1319497 1267832 2026-07-04T10:05:44Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319497 wikitext text/x-wiki Tá timpeall 2,500 '''paróiste sibhialta''' in [[Éire|Éirinn]].<ref>2,508 de réir http://www.eneclann.ie/20x20/brian-mitchell-irish-placenames {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128230505/http://www.eneclann.ie/20x20/brian-mitchell-irish-placenames/ |date=2012-11-28 }} agus 2,445 de réir http://www.dochara.com/the-irish/roots/land-divisions/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124211537/http://www.dochara.com/the-irish/roots/land-divisions/ |date=2013-01-24 }}</ref> Baineadh úsáid as an bparóiste sibhialta mar limistéar riaracháin ag an Rialtas go dtí gur cruthaíodh an [[toghroinn ceantair]] sa bhliain [[1838]], ach amháin gur baineadh úsáid astu sna daonáirimh go dtí 1891. Ó 1901 ar aghaidh, baineadh úsáid as na toghranna ceantair sna daonáirimh. Tá bunús an pharóiste sibhialta in Éirinn le fáil sa [[paróiste|pharóiste]] eaglasta réamh-reifeirméisean. Bhain an Rialtas feidhm as na paróistí eaglasta réamh-reifeirméisean éagsúla agus suirbhéanna á riaradh ón 17ú aoise ar aghaidh. Leagadh amach teorannacha na bparóistí sibhialta ar léarscáileanna agus suirbhéireacht ordanáis na hÉireann ar siúl idir 1824 agus 1846. Cé nach bhfuil aon stádas oifigiúil ag na paróistí sibhialta a thuilleadh i b[[Poblacht na hÉireann]] nó i d[[Tuaisceart Éireann]], níor cuireadh ar neamhní iad ach oiread. == Féach freisin == * [[Éire]] * [[Cúigí na hÉireann|Cúigí]] * [[Contaetha na hÉireann|Contaetha]] * [[Barúntacht (Éire)|Barúntachtaí]] * [[Paróistí Sibhialta in Éirinn|Paróistí Siabhaílta/Dlí]] * [[Baile fearainn|Bailte fearainn]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.logainm.ie/ga/ Bunachar Logainmneacha na hÉireann], logainm.ie * [https://placenamesni.org The Northern Ireland Place-Name Project], placenamesni.org * [https://www.townlands.ie/ga/ Irish Townlands], townlands.ie * [http://cso.ie/en/baile/ An Phríomh-Oifig Staidrimh], cso.ie * [http://www.nisra.gov.uk/ Gníomhaireacht Thuaisceart Éireann um Staidreamh agus um Thaighde], nisra.gov.uk == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann]] kz1fxekebewa7usx9foyn1eyday5jsi 0 42771 1319419 1286732 2026-07-03T21:56:08Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis agus mionathruithe 1319419 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|iris [[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Mhisneach]]|Mionlach (iris)}} {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Menlo_castle_galway_ireland.jpg|mion|clé|[[Mionloch|Mionlach]] in aice le [[Gaillimh]]]] Is [[baile]] suite i g[[Contae na Gaillimhe]] ar imeall na cathrach é '''Mionloch''' nó '''Mionlach'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/18662|title=Mionlach/Menlough {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> Tá sé suite sa [[Ghaeltacht]] agus is ann a bhíodh cónaí ar [[Tomás Laighléis|Thomás Laighléis]]. Is [http://www.scoilbhride1862.ie Scoil Bhríde]<ref group="nóta">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161006172140/http://scoilbhride1862.ie/ |date=2016-10-06 }}</ref> an scoil náisiúnta atá lonnaithe i Mionloch, scoil a thosaigh go hoifigiúil i 1862.<ref>{{Lua idirlín |url=http://scoilbhride1862.ie/stair/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2016-10-05 |archivedate=2016-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104172710/http://scoilbhride1862.ie/stair/ }}</ref> ==Féach freisin== * [[Uaitéar Ó Maicín]] * [[Tomás Laighléis]] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{Contae na Gaillimhe}} {{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Mionloch}} [[Catagóir:Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe]] b935iyoo51oe2qdia3j4shng75fifud 1319484 1319419 2026-07-04T05:11:07Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319484 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|iris [[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Mhisneach]]|Mionlach (iris)}} {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Menlo_castle_galway_ireland.jpg|mion|clé|[[Mionloch|Mionlach]] in aice le [[Gaillimh]]]] Is [[baile]] suite i g[[Contae na Gaillimhe]] ar imeall na cathrach é '''Mionloch''' nó '''Mionlach'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/18662|title=Mionlach/Menlough {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> Tá sé suite sa [[Ghaeltacht]] agus is ann a bhíodh cónaí ar [[Tomás Laighléis|Thomás Laighléis]]. Is [http://www.scoilbhride1862.ie Scoil Bhríde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161006172140/http://scoilbhride1862.ie/ |date=2016-10-06 }}<ref group="nóta">{{Lua idirlín |url=http://scoilbhride1862.ie/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2016-10-05 |archivedate=2016-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161006172140/http://scoilbhride1862.ie/ }}</ref> an scoil náisiúnta atá lonnaithe i Mionloch, scoil a thosaigh go hoifigiúil i 1862.<ref>{{Lua idirlín |url=http://scoilbhride1862.ie/stair/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2016-10-05 |archivedate=2016-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104172710/http://scoilbhride1862.ie/stair/ }}</ref> ==Féach freisin== * [[Uaitéar Ó Maicín]] * [[Tomás Laighléis]] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{Contae na Gaillimhe}} {{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Mionloch}} [[Catagóir:Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe]] bhefxgrelzb1xgvxdrlmbs00ddv5pxa 0 43962 1319481 1255514 2026-07-04T02:12:26Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319481 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is bruachbhaile suite i ndeisceart [[Caireo|Chaireo]] na h[[An Éigipt|Éigipt]]<nowiki/>e é '''Maadi'''. Ceantar uas-mheánaicmeach atá ann. Tá trí stáisiún ar líne 1 de Mheitreo Chaireo i Maadi, mar atá, Hadayek El-Maadi, Maadi, agus Sakanat El-Maadi.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.cairo.gov.eg/en/Interactive_Services/Transportation/Pages/metro.aspx|teideal=Metro|work=www.cairo.gov.eg|dátarochtana=2022-08-02|archivedate=2022-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220805110111/http://www.cairo.gov.eg/en/Interactive_Services/Transportation/Pages/metro.aspx}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Ceantair Chairo}} {{síol-tír-eg}} {{DEFAULTSORT:Maadi}} [[Catagóir:Caireo]] eulia9xxmutf92ifye324y8svbvq6xc 0 56842 1319351 1318037 2026-07-03T12:38:21Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319351 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:County Clare in Irish.jpg|mion]] Is cineál [[An Ghaeilge|Gaeilge]] a labhraíodh agus a labhraítear i g[[Contae an Chláir]] atá i n'''Gaeilge an Chláir'''. Cé go bhfuil Gaeilge á labhairt ann ní hí an Ghaeilge a labhraíodh ann go traidisiúnta í den chuid is mó. Tá cur síos ar an gcineál ar leith teanga i leabhar dar teideal ''Caint an Chláir'', a bhfuil dhá imleabhar ann. Deirtear gurbh é Paddy Shannon (Paddy Pháraic Mhichael (Pádraig Cilltreamháin)) [[seanchaí]] as [[Dúlainn]] an [[Gaeilgeoir]] dúchais deireanach i gContae an Chláir. ==Leabhair== Tá leabhar a bhfuil dhá imleabhar ann de Ghaeilge an chontae ''Caint an Chláir''. ==Eolas Breise== [[Seán Bán Breathnach]] ag caint le Paddy Shannon. * https://www.youtube.com/watch?v=_kwXrJC_tA8&t=4s * https://www.youtube.com/watch?v=qe_DopavNm8&t=37s * https://www.youtube.com/watch?v=L2qIOdFfDP8 * [https://www.doegen.ie/LA_1164g1 fbclid=IwY2xjawSiWzJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFmd3Bxa1MyYnVJMnJpUkhoc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHoPFRIwLlAztLG_vCx0HHwpqHTdCJ8qhzbSJdG8LoreGY50V02sJoaDtrEw7_aem_YWdncwPo5Z0XtfGGrMeqG6WrIYyd&brid=YWdncwHYiRyK4rkBU5XeDINctdgA- James Shannon as Co. an Chláir ag insint An t-éan óir, sampla den scéal idirnáisiúnta béaloidis ATU 550.] * [https://www.canuint.ie/ga/25c Cainteoirí éagsúla ]{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[catagóir:Contae an Chláir]] [[catagóir:Gaeilge an Chláir]] [[Catagóir:Gaeilge Chonnacht]] lfr195i32yq79puyssoz7ajvicklpv4 0 63720 1319468 1247260 2026-07-04T00:02:39Z TGcoa 21229 1319468 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is é '''Uisce Éireann''' fóntas [[uisce]] náisiúnta nua na h[[Éireann]] atá freagrach as seirbhísí uisce ar fud na hÉireann a sholáthar agus a fhorbairt. === Stair === Bhunaigh Uisce Éireann i Márta 2013 mar chuideachta leathstáit faoin Acht um Sheirbhísí Uisce 2013. Tagann seirbhísí uisce agus fuíolluisce na 34 hÚdarás Áitiúla le chéile faoi aon soláthraí seirbhíse náisiúnta amháin. Glacann Uisce Éireann freagrachtaí na nÚdarás Áitiúil de réir a chéile ó mhí Eanáir 2014 ar aghaidh. Tógann sé thart ar chúig bliana Uisce Éireann a bhunú go hiomlán. Bhí sé ar intinn ag an [[rialtas]] sa bhliain [[2014]] go mbeadh Uisce Éireann freagrach i 2019 as feidhmiú na seirbhísí uisce poiblí, lena n-áirítear bainistiú a dhéanamh ar na sócmhainní náisiúnta uisce, cothabháil an chórais uisce, infheistíocht agus pleanáil, tionscadail chaipitil a bhainistiú agus cúram custaiméirí agus billeáil. === Freagrachtaí === Chomh maith le freagracht a bheith aige i leith seirbhísí uisce poiblí, tá Uisce Éireann ag déanamh cinntí caipitil agus cinntí infheistíochta maidir le bonneagar uisce na tíre ar bhonn náisiúnta. Tá Uisce Éireann freagrach do dhá chomhlacht rialála – an Coimisiún um Rialáil Fuinnimh, an rialtóir eacnamaíoch don tionscal uisce, agus an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, an rialtóir [[comhshaol|comhshaoil]]. Níl Uisce Éireann ar cheann do na comhlachtaí poiblí atá clúdaithe faoi [[Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003]], i láthair na huaire. === Dúshláin === Sa bhliain 2023, léirigh tuarascáil an [[GCC]]<ref>[[Gníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (Éire)]]</ref> ar cháilíocht an uisce go raibh cáilíocht uisce sna lochanna, aibhneacha, agus inbhir in Éirinn ag dul in olcas, agus go bhfuil go leor pobal in Éirinn fós ag fulaingt ó shrianta uisce agus fógraí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://thewaterforum.ie/app/uploads/2023/10/Turrascail-Bhliantuil-2022.pdf|teideal=Tuarascáil Bhliaintúil 2022|údar=An Fóram Uisce /thewaterforum.ie|dáta=2023|dátarochtana=2023}}</ref> Sa bhliain 2024, mhaígh tuarascáil an [[GCC]] nach raibh an obair athchóirithe ag Uisce Éireann ar áiseanna cóireála fuíolluisce ar fud na tíre pioc sásúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Rómhoill leis an obair ar áiseanna cóireála fuíolluisce'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/1011/1474868-romhoill-leis-an-obair-ar-aiseanna-coireala-fuiolluisce/|date=2024-10-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Conspóidí === Íocadh €391,953 le Príomhfheidhmeannach Uisce Éireann Niall Gleeson in 2026, €225,000 i mbun-thuarastal, €27,000 in íocaíochtaí pinsin agus €22,000 in "íocaíochtaí eile gearrthéarmacha". Íocadh €270,000 in iomlán in 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Saoiste Uisce Éireann ag saothrú €391,953 i mbliana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0703/1581599-saoiste-uisce-eireann-ag-saothru-391-953-i-mbliana/|date=2026-07-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Uisce óil]] * [[Uisce buacaire]] * [[Fuíolluisce]] * [[Truailliú uisce]] * ''[[Escherichia coli]] nó [[E.coli]]'' * [[Sláintíocht]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.water.ie/?set-lang=ie Suíomh oifigiúil] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Uisce]] [[Catagóir:Sláintíocht]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí Rialtas na hÉireann]] l49e3mfbabafwio0pwksoiu1gtdp7u4 0 63885 1319471 969783 2026-07-04T00:30:45Z Xqbot 3926 Bot: Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Míol mór socach Sowerby]] 1319471 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Míol mór socach Sowerby]] ogjp55630qw6g8g7m9lyune4rojkphb 0 71416 1319370 1279215 2026-07-03T15:51:11Z ~2026-34988-39 75055 1319370 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} ivmadeagp0g8d2cef1g2pdhpii61j8n 0 74133 1319387 994648 2026-07-03T17:23:20Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1319387 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick McCarvill''' ([[23 Bealtaine]] [[1893]] - [[16 Márta]] [[1955]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin [[Fianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:McCarvill, Patrick}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1893]] [[Catagóir:Básanna i 1955]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Baill Chlann na Poblachta]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lianna Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhuineacháin]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] g6gri3dt8hqfjimkb8ta88oa5g1yzy6 0 81214 1319388 875362 2026-07-03T17:26:21Z Jefunky 63292 1319388 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:The slave market in Cairo. Wellcome V0050649.jpg|deas|250px|thumb|Margadh sclábhánta]] == Daoradh chun sclábhaíochta na Eorpaigh == * Féach [[Trádáil sclábhaithe Bharbarach]] == Sclábhaíocht sa ré iar-Gaddafi == D'fhoilsigh [[an Eagraíocht Idirnáisiúnta um Imirce]] tuairisc in Aibreán 2017 á thaispeáint go líon mór na imircigh as an [[Daoine gorma|Afraic fho-Shahárach]] ag dul go [[Eoraip]] díolta mar [[Sclábhaíocht|sclábhaithe]] tar éis á gcoinneáil lena gáinneálaithe ar dhaoine nó dreamanna mílíste. {{síol}} {{DEFAULTSORT:Sclabhaíocht san Libia}} [[Catagóir:An Libia]] [[Catagóir:Sclábhaíocht]] 7nybchjrknte68gaiaun57anqj1qenf 0 82065 1319473 1195862 2026-07-04T00:35:16Z Jmabel 24269 universal replace: [[c:le:Bell telephone magazine (1922) (14569859438).jpg]] → [[c:le:Bell telephone magazine (1929) (14569859438).jpg]]: correct year in filename [[[c:User:Alexis Jazz/AJSBulkRename|AJSBulkRename]]] 1319473 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Bell telephone magazine (1929) (14569859438).jpg|deas|250px|thumb|Aicme shóisialta]] Is roinn sochaí bunaithe ar an stádas sóisialta agus eacnamaíoch í '''aicme shóisialta'''. == Féach freisin == * [[Uaslathas]] * [[Uasaicme]] * [[Meánaicme]] * [[Lucht oibre]] * [[Fo-aicme]] {{síol}} {{DEFAULTSORT:Aicme shóisialta}} [[Catagóir:Aicmí shóisialta]] ks6le1x883k8cca75sp03e6g04j35uk 1319483 1319473 2026-07-04T05:06:02Z Jmabel 24269 universal replace: [[c:le:Bell telephone magazine (1929) (14569859438).jpg]] → [[c:le:Bell telephone magazine (1930) (14569859438).jpg]]: previous move still had the year wrong [[[c:User:Alexis Jazz/AJSBulkRename|AJSBulkRename]]] 1319483 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Bell telephone magazine (1930) (14569859438).jpg|deas|250px|thumb|Aicme shóisialta]] Is roinn sochaí bunaithe ar an stádas sóisialta agus eacnamaíoch í '''aicme shóisialta'''. == Féach freisin == * [[Uaslathas]] * [[Uasaicme]] * [[Meánaicme]] * [[Lucht oibre]] * [[Fo-aicme]] {{síol}} {{DEFAULTSORT:Aicme shóisialta}} [[Catagóir:Aicmí shóisialta]] ohvrf1hlvoth5adwsyuye946o0qmm19 0 83676 1319423 1309093 2026-07-03T22:02:54Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319423 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} <!--{{Infobox medieval text | alternative title(s) = Codex Ardmachanus | also known as = ''Liber Ar(d)machanus'' (Book of Armagh), ''Canoin Phatraic'' (Canon of Patrick) [[Ferdomnach of Armagh]], [[St Patrick]], [[Sulpicius Severus]] and others | language = [[Latin]], [[Old Irish language|Old Irish]] | date = 9th century | state of existence = Incomplete | manuscript(s) = TCD MS 52 | length = 222 folios (folios 1 and 41-44 are missing) }}--> Is [[lámhscríbhinn dhathmhaisithe]] den 9ú haois é ''''' Leabhar Ard Mhacha ''''' nó '''Codex Ardmachanus''' ('''ar''' or '''61'''), aitheanta fosta mar '' Canónach Phádraig '' agus '' Liber Ar(d)machanus''. Scríobhadh ''Leabhar Ard Mhacha'' i dtús an naoú haois, nuair nach raibh ionsaithe na nUigingí ach tar éis tosú. Tá cuntais ann ar bheatha roinnt mhaith naomh, cuid de na cuntais i Laidin, agus cuid díobh i nGaeilge.'' <ref>Atkinson, E.D., [[Royal Society of Antiquaries of Ireland|R.S.A.I.]] (1911). [http://www.ucc.ie/celt/DromoreUlsterDiocese.pdf ''Dromore An Ulster Diocese''], lch. 19.</ref>'' <ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/04/bua-agus-saiocht-na-ngael/|teideal=Bua agus saíocht na nGael|údar=Nuala Holloway|dáta=2026-04-17|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-20}}</ref>''<ref name="DigitalCollections">{{lua idirlín |teideal=DRIS Trinity College Library Dublin |url=http://digitalcollections.tcd.ie/home/#folder_id=26&pidtopage=MS52_01&entry_point=1 |website=digitalcollections.tcd.ie |dátarochtana=4ú Deireadh Fómhair 2017 |language=en}}</ref>'' Caomhnaítear é i [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], LS 52. Tá ann luath-théacsanna maidir le [[Naomh Pádraig]] agus cóip beagnach lán den [[Tiomna Nua]], ar cheann dá leithéid is luaite. Feictear ann fosta roinnt mhaith samplaí as [[Sean-Ghaeilge]]. == Lámhscríbhinn == Tá an leabhar 195 le 145 le 75 mm ar tomhas.<ref name="Sharpe" /> Bhí ann ó thús 222 fóilió de [[párpháipéar|phárpháipéar]], ach tá 5 ar iarraidh inniu.<ref name="Duffy">{{cite book |last=Duffy |first=Sean |title=Routledge Revivals: Medieval Ireland (2005): An Encyclopedia|date=2017|publisher=Taylor & Francis |isbn=9781351666176 |page=30 |url=https://books.google.com/books?id=WkQrDwAAQBAJ&pg=PA30 |language=en}}</ref> Tá dhá cholún téacs ann scríofa le [[Cló na nOileán|mionchló na n-oileán]]. Tá ceithre mhionsamhail ann d'abhatáir na Soiscéalaithe. Tá dathanna dearg, buí, glas nó dubh curtha ar roinnt litreacha. Tá tiachóg leathair a bhaineann leis an lámhscríbhinn, a rinneadh a meastar sa chúigiú haois déag.<ref name="Duffy" /> [[Íomhá:Book of Armagh - Trinity College MS52 f32v (Symbols of evangelists).jpg|mion|200px|Foilio 32v le habhatáir na soiscéalaithe]] Tá téacs ann sa Leabhar as an Vulgáid, ach feictear freisin ''[[Vetus Latina]]'' i nGníomhartha na nAspal agus eipistilí Phóil.<ref name="Metzger">[[Bruce M. Metzger]], ''The Early Versions of the New Testament'', Oxford University Press, 1977, ll. 305, 341.</ref> == Dathmhaisiú == Tá ann sa lámhscríbhinn trí líníocht lánleathanaigh manuscript has three full-page drawings, and a number of decorated initials in typical [[ealaín na nOileán]]. Ar fhóilió 32v feictear abhatáir na ceithre Soiscéalaí. Tá iolar Eoin cosúil le [[Leabhar Dhioma]]. In áiteanna eile, feictear buí, dearg, gorm agus glas.<ref>Mitchell, George Frank, ''Treasures of Irish art, 1500 B.C.-1500 A.D.: from the collections of the National Museum of Ireland, Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin (etc)'', Metropolitan Museum of Art, 1977, {{ISBN|0394428072}}, 9780394428079, No. 43, lch. 143. [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/113771/rec/1020 Ar líne (PDF)], Metropolitan Museum of Art</ref> == Dáta == Is a bhuí le Rev. Charles Graves dáta an lámhscríbhinn, a bhain sa bhliain 1846 brí as ainmneacha leath scriosta le feiceáil sna colafain, .i. ''[[Ferdomnach]]'' scríobhaí agus Torbach easpag, a choimisiúnaigh an leabhar. Dar le h[[Annála na gCeithre Máistrí]], fuair Torbach bás sa bhliain 807<ref>[[Annála na gCeithre Máistrí]], ACM 807.18: '' Torbach, mac Gormáin, scríbhnidh, leghthóir, & abb Arda Macha esidhe d'écc.''</ref> agus Feardhomhnach sa bhliain 844.<ref>ACM 844.4: '' Feardomhnach, eagnaidh & scribhnidh toghaidhe Arda Macha, d'écc.</ref> Ní dhearnadh easpag de Thorbach ach sa bhliain 807, agus is léir dá bharr gur scríobhadh an leabhar timpeall an ama seo. Go tútach, bhain Graves úsáid as tuaslagán ceimiceach chun na litríochta a dhéanamh soléite, le tairbhe ámh go bhfuil na hainmneacha dofheicthe anois.<ref name="Sharpe">{{Cite journal | volume = 36 | pages = 3–28 | last = Sharpe | first = Richard | title = Palaeographical Considerations in the Study of the Patrician Documents in the Book of Armagh | journal = Scriptorium: International Review of Manuscript Studies | year = 1982 | doi=10.3406/scrip.1982.1240 }}</ref><ref name="Esposito">{{cite journal |last=Esposito |first=Mario |title=St Patrick's 'Confessio' and the 'Book of Armagh' |journal=Irish Historical Studies |date=1954 |volume=9 |issue=33 |pages=1–12 |doi=10.1017/s0021121400028509 |jstor=30006384}}</ref> == Ábhar == Is féidir an lámhscríbhinn a rinneadh ina dá leath. === Naomh Pádraig === Tá ann sa saothar luath-théacsanna tábhachtacha maidir maidir le Naomh Pádraig.<ref name="TCDBookArmagh">{{lua idirlín |teideal=Beyond the Book of Kells: The Book of Armagh |url=https://www.tcd.ie/trinitylongroomhub/whats-on/details/event.php?eventid=124745618 |website=www.tcd.ie |dátarochtana=4ú Deireadh Fómhair 2017 |language=en}}</ref> San áireamh, tá dhá ''Bheatha'' ann, ceann amháin le [[Muirchú moccu Machtheni]] agus ceann eile le [[Tírechán]]. Scríobhadh iad dís sa 7ú haois. Tá ann fosta roinnt saothar ilchineálach faoin naomh, ina measc ''Liber Angueli'', ina mbronntar ar Phádraig a sainchearta mar [[easpag]] [[Ard Mhacha]] ag [[aingeal]].<ref name="ArmaghArchdiocese">{{lua idirlín |teideal=St Patrick |url=http://www.armagharchdiocese.org/stpatrick/ |website=Archdiocese of Armagh |dátarochtana=4ú Deireadh Fómhair 2017 |dáta=8ú Samhain 2007 }}{{Dead link|date=Meán Fómhair 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá roinnt desna téacsanna scríofa as Sean-Ghaeilge, na samplaí is luaite dá leithéid atá ar marthain (seachas [[sanas|sanais]] easpacha). * [[Muirchú moccu Machtheni|Muirchú]], ''Vita sancti Patricii'' * [[Tírechán]], ''Collectanea'' * ''Notulae'' as Laidin agus Gaeilge ar ghníomhaí Naoimh Phádraig, agus ''additamenta'' curtha ann nua déanaí * ''Liber Angeli'' (640 x 670), scríofa ag Feardhomhnach * [[Naomh Pádraig]], ''Confessio'' giorraithe === Tiomna Nua === Tá ann sa lámhscríbhinn codanna suntasacha den [[Tiomna Nua]], bunaithe ar an ''[[Vulgáid]]'', ach le hathruithe ar nós téacsanna na n-oileán. I dteannta sin, tá san áireamh: réamhráite ar eipistilí Póil (le [[Pelagius]] den chuid is mó); na ''[[Táblaí Canóna]]'' le h[[Eusebius]]; agus litir Jerome chuig Pápa Damasus. === Beatha Naoimh Mháirtín === Ag deireadh na lámhscríbhinn, faightear ''Beatha Naoimh [[Martín de Tours]]'' le [[Sulpicius Severus]].<ref name="Duffy" /> == Foinsí == * O'Neill, Timothy. ''The Irish Hand: Scribes and Their Manuscripts From the Earliest Times''. Corcaigh: Cork University Press, 2014. Isbn 978-1-7820-5092-6 * {{cite journal | last1 = Sharpe | first1 = Richard | year = 1982 | title = Palaeographical Considerations in the Study of the Patrician Documents in the Book of Armagh | journal = Scriptorium | volume = 36 | pages = 3–28 | doi = 10.3406/scrip.1982.1240 }} == Naisc sheachtracha == * Catholic Encyclopedia, The Book of Armagh * {{cite book |url= https://archive.org/details/cu31924091179337 |title= Liber Ardmachanus: the book of Armagh |website= Archive |editor-last= Gwynn |editor-first= John |date= 1913 |publisher= Baile Átha Cliath, Hodges, Figgis & Co., Ltd. }} * {{cite book |url= http://www.confessio.ie/manuscripts/dublin#1 |title= Book of Armagh |website= Saint Patrick's Confessio Hypertext Stack |publisher= Acadamh Ríoga na hÉireann |series= Digital facsimiles }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170826235406/http://www.confessio.ie/manuscripts/dublin#1 |date=2017-08-26 }} * {{cite book |url=https://digitalcollections.tcd.ie/concern/works/3j333696h?locale=en |id=MS 52 |title=Book of Armagh |publisher=Trinity College Digital Collections}} * {{cite book |url= http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/113771/rec/1 |title= Treasures of early Irish art, 1500 B.C. to 1500 A.D. |oclc= 893699154 |date= 1977 |work= Exhibition catalogue |publisher= The Metropolitan Museum of Art |format= pdf |location= Thomas J. Watson Library}} * {{Cite journal |url= https://elmss.nuigalway.ie/catalogue/589 |title= Book of Armagh |publisher= Earlier Latin Manuscripts |id= CLA 270 |volume= 2 |journal= Codices Latini Antiquiores (CLA)}} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Leabhar Ard Mhacha}} [[Catagóir:Naomh Pádraig]] [[Catagóir:Leabharlann Choláiste na Tríonóide]] [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] [[Catagóir:9ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Ard Mhacha (Cathair)]] p560p4y25jp6glc135b19vdw7azt0gw 0 85759 1319462 1188543 2026-07-03T23:31:44Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1319462 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta‎}} [[File:Blanchardstown Shopping Centre - geograph.org.uk - 624414.jpg|thumb|300px|Tá Phoenix FM lonnaithe i [[Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir]]]] Is é '''Phoenix 92.5 FM''' nó '''Phoenix FM''' an stáisiún raidió pobail a fhreastalaíonn ar cheantair Bhaile Átha Cliath 15 in Iar-Thuaisceart[[Baile Átha Cliath | Bhaile Átha Cliath]]. Tá an stáisiún ag craoladh ón bhliain [[2000]]. Craolann siad ón [[Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=pWRtnTivIM4&t=16s]Físeán dhátheangach Near FM </ref><ref>[http://www.phoenixfm.ie/]Suíomh gréasáin Phoenix FM</ref><ref>[http://www.blanchardstowncentre.ie/phoenix-fm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181017001817/http://www.blanchardstowncentre.ie/phoenix-fm |date=2018-10-17 }}Suíomh gréasáin Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir Blanchardstown</ref> Fuair Aon Scéal, clár Gaeilge de chuid Phoenix 92.5 FM, ainmniúchán i gcomhair Chlár Gaeilge na Bliana ar Raidió Pobail ag [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Gradaim Chumarsáide]] an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.phoenixfm.ie/show/aon-sceal/|teideal=Aon Scéal|language=as Béarla|work=[[Phoenix 92.5FM|92.5 Phoenix FM]]|dátarochtana=2025-11-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/gearrliosta-2025.html|teideal=Gearrliosta 2025 {{!}} Gradaim Chumarsáide|work=[[An tOireachtas]]|dátarochtana=14 Samhain 2025}}</ref> ==Féach freisin== * [[Baile Bhlainséir]] * [[CRAOL]] * [[Coimisiún na Meán]] == Naisc Sheachtracha == * [http://phoenixfm.ie/ Phoenix FM 92.5 FM] * [https://www.youtube.com/channel/UCrJ2qsdI_Fd2KM22TRbdyxg/ Leathanach Youtube Phoenix FM Phoenix TV] * [https://craol.ie/ CRAOL | The Community Radio Forum of Ireland / CRAOL | Fóram Raidió Pobail na hÉireann] * [https://www.cnam.ie/ Coimisiún na Meán] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-raidió}} [[Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn]] [[Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2000]] d94bk8uhwvplxw7xr2jtzepzfybcwin 1319463 1319462 2026-07-03T23:32:32Z Taghdtaighde 60452 1319463 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta‎}} [[File:Blanchardstown Shopping Centre - geograph.org.uk - 624414.jpg|thumb|300px|Tá Phoenix FM lonnaithe i [[Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir]]]] Is é '''Phoenix 92.5 FM''' nó '''Phoenix FM''' an stáisiún raidió pobail a fhreastalaíonn ar cheantair Bhaile Átha Cliath 15 in Iar-Thuaisceart[[Baile Átha Cliath | Bhaile Átha Cliath]]. Tá an stáisiún ag craoladh ón bhliain [[2000]]. Craolann siad ón [[Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=pWRtnTivIM4&t=16s]Físeán dhátheangach Near FM </ref><ref>[http://www.phoenixfm.ie/]Suíomh gréasáin Phoenix FM</ref><ref>[http://www.blanchardstowncentre.ie/phoenix-fm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181017001817/http://www.blanchardstowncentre.ie/phoenix-fm |date=2018-10-17 }}Suíomh gréasáin Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir Blanchardstown</ref> Fuair Aon Scéal, clár seachtainiúil Gaeilge de chuid Phoenix 92.5 FM, ainmniúchán i gcomhair Chlár Gaeilge na Bliana ar Raidió Pobail ag [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Gradaim Chumarsáide]] an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.phoenixfm.ie/show/aon-sceal/|teideal=Aon Scéal|language=as Béarla|work=[[Phoenix 92.5FM|92.5 Phoenix FM]]|dátarochtana=2025-11-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/gearrliosta-2025.html|teideal=Gearrliosta 2025 {{!}} Gradaim Chumarsáide|work=[[An tOireachtas]]|dátarochtana=14 Samhain 2025}}</ref> ==Féach freisin== * [[Baile Bhlainséir]] * [[CRAOL]] * [[Coimisiún na Meán]] == Naisc Sheachtracha == * [http://phoenixfm.ie/ Phoenix FM 92.5 FM] * [https://www.youtube.com/channel/UCrJ2qsdI_Fd2KM22TRbdyxg/ Leathanach Youtube Phoenix FM Phoenix TV] * [https://craol.ie/ CRAOL | The Community Radio Forum of Ireland / CRAOL | Fóram Raidió Pobail na hÉireann] * [https://www.cnam.ie/ Coimisiún na Meán] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-raidió}} [[Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn]] [[Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2000]] fj4qa0iw07t9ms4desz9jlp7lh5m49k 0 87448 1319429 1260783 2026-07-03T22:14:35Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319429 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} [[File:The Story of Deirdre - Illustration 2.jpg|thumb|Deirdre agus a buime, Leabharcham]] Sa [[Rúraíocht]], ba bhean saoi agus buime Dheirdre í '''Leabharcham''' d'[[Eamhain Mhacha]]. ==Deirdre agus Naoise== Leag [[Conchúr mac Neasa]] uirthi cúram a dhéanamh ar [[Deirdre|Dheirdre]], í a thógáil agus a oiliúint scoite amach ó dhaoine, go dtí go raibh an cailín ina haois é a phósadh. Thairngir an draoi [[Cathbhadh]] ag breith Dheirdre: ''" Éireoidh an leanbh ina cailín is áille i measc mná na hÉireann, agus phósfaidh sí rí, ach tiocfaidh bás agus scrios ar chuige Uladh ar a son."<ref>Ellis 1987, lch. 115.</ref> Nuair a tháinig an t-ionú chun Deirdre an rí a phósadh, thug Leabharcham go humhal a iníon altrama ar ais go Conchúr ag [[Eamhain Mhacha]]. Agus í ann, d'fhiafraigh Deirdre den fhile na cúirte, gaiscíoch óg dathúil a aithint, "a chuid gruaige ar nós sciathán an fhiaigh dhuibh, lí fhola ar a leiceann agus a chraiceann chomh bán le sneachta".<ref>Ellis 1987, lch. 80.</ref> Ba é sin [[Naoise]], sealgaire agus amhránaí ag cúirt Chonchúir, agus in éineacht leis agus a bheirt dheartháireacha, d'éalaigh Deirdre go h[[Alba]]in. Blianta ina dhiaidh sin, bualadh bob air na leannáin teacht abhaile go hÉirinn. Chuir Conchúr Leabharcham faoi choinne, chun a fhiosrú arbh í Deirdre fós an bhean is áille na tíre. Ag iarraidh Deirdre a chosaint, agus an seanrí searbh a chuir in éadan díoltas a bhaint ar Naoise, thuairisc Leabharcham go raibh meath tar éis teacht ar a háilleacht. Sheol an rí spiaire eile, ámh, agus ansin thosaigh cath. Fuair Naoise agus a bheirt dheartháireacha bás go tragóideach i rith an chogaidh, agus d'fhuadaigh an rí Deirdre, a mharaigh í féin, croíbhriste. ==Sanasaíocht== Tá a hainm fréamhaithe ó ''[[wikt:leabhar#Irish|leabhar]]'' agus ''[[wikt:cam#Irish|cam]]''. Mínítear an t-ainm scaití mar "leabhar mímhacánta", b'fhéidir de bharr an bréag a dúirt sí leis an rí maidir le meath áilleachta Dheirdre. Faightear an dara focal ámh mar leasainm ag cur síos ar iompar an choirp.<ref>[http://medievalscotland.org/kmo/AnnalsIndex/Feminine/DescriptiveBynames.shtml "Descriptive by-names found in women's names in the Irish annals"], MedievalScotland.org, alt le Kathleen M. O'Brien)</ref> ==Inniu== Tá sí ann mar "Lavarcham" sa dráma 1910 le [[John Millington Synge|Synge]], ''[[Deirdre of the Sorrows]]''. Deir sí líne dheireanach an dráma: ''"Deirdre is dead, and Naisi is dead; and if the oaks and stars could die for sorrow, it's a dark sky and a hard and naked earth we'd have this night in Emain."''<ref>[http://www.consolatio.com/2006/11/if_the_oaks_and.html Consolatio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185559/http://www.consolatio.com/2006/11/if_the_oaks_and.html |date=2016-03-03 }} Lavarcham's last words</ref> ==Saothair== * {{cite book| last=Ellis | first=Peter Berresford | author-link=Peter Berresford Ellis | title=A Dictionary of Irish Mythology | publisher=[[Oxford University Press]] | place=Oxford | date=1987 | isbn=978-0-19-282871-2 }} ==Naisc sheachtracha== *[http://etext.lib.virginia.edu/toc/modeng/public/SynDeir.html ''Deirdre of the Sorrows''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509165609/http://etext.lib.virginia.edu/toc/modeng/public/SynDeir.html |date=2012-05-09 }} Dráma le [[J. M. Synge]]. ==Tagairtí== {{Reflist}} {{An Rúraíocht}} [[Catagóir:An Rúraíocht]] plge49wbcjvo22iknqnym2ceda9mn3m 0 88754 1319372 1164606 2026-07-03T16:17:52Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Leipiridigh]] go [[Leporidae]]: laidin 1164606 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Arctic_Hare_1.jpg|thumb|240px|Leipiridigh]] Is [[Coinín|coiníní]] agus [[Giorria|giorriacha]] iad '''leipiridigh'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Leporidae/|title=“Leporidae” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (fine ''Leporidae''). == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Leipiridigh}} [[Catagóir:Mamaigh]] fph1p07drwejsf2qcrt06j08y85u2df 1319374 1319372 2026-07-03T16:19:03Z Ériugena 188 1319374 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Arctic_Hare_1.jpg|thumb|240px|Leipiridigh]] Is [[Coinín|coiníní]] agus [[Giorria|giorriacha]] iad '''Leporidae'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Leporidae/|title=“Leporidae” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (na ''coiníní''). == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Leipiridigh}} [[Catagóir:Mamaigh]] bv852z4i33548vbz1vvtnzn0fnsdcxt 0 89275 1319467 1262488 2026-07-03T23:57:44Z TGcoa 21229 1319467 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Iriseoir]] agus údar [[Éireannach]] ab ea '''Lyra Catherine McKee''' ([[31 Márta]] [[1990]] – [[18 Aibreán]] [[2019]]). Ba as ceantar na Seanpháirce i dtuaisceart [[Béal Feirste|Bhéal Feirste]] di. D’fhág sí [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|Ollscoil na Ríona]] le tabhairt faoin [[iriseoireacht]]. Bhí céim mháistir aici in iriseoireacht ar líne ó [[Birmingham]] City University. == Scríbhneoireacht == D'oibrigh McKee do Mediagazer mar thuairisceoir agus eagarthóir. Scríobh sí píosaí tábhachtacha faoina saol mar bhean óg [[aerach]]; faoin mbulaíocht a rinneadh uirthi ina hóige; agus faoi mar a d’fhógair sí don saol mór go raibh sí aerach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iriseoir-den-scoth-a-bhi-tiomanta-da-pobal-a-bhi-i-mo-chara-lyra-mckee/|teideal=Iriseoir den scoth a bhí tiomanta dá pobal a bhí i mo chara Lyra McKee|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2019-04-22}}</ref> Ar cheann de na píosaí móra a scríobh McKee, bhí píosa faoi ghlúin daoine óga sa [[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart]], a tháinig ar an saol tar éis na d[[Na Trioblóidí|Trioblóidí]], a bheith ag cur [[Féinmharú|lámh ina mbás féin]]. Scríobh McKee [[leabhar]] [[Neamhfhicsean|neamhfhicsin]], ''Angels With Blue Faces,'' faoi [[Dúnmharú|dhúnmharú]] an fheisire [[Aontachtóirí na hÉireann|Aontachtaigh]], an tUrramach Robert Bradford. Scríobh McKee leabhar eile, ''The Lost Boys'', ag na foilsitheoirí Faber & Faber.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thebookseller.com/news/faber-signs-two-rising-star-lyra-mckee-764411|teideal=Faber signs two from 'rising star' Lyra McKee {{!}} The Bookseller|work=www.thebookseller.com|dátarochtana=2019-04-22}}</ref>[[Íomhá:The Altnagelvin Hospital, Derry-Londonderry - geograph.org.uk - 1462433.jpg|mion|[[Alt na nGealbhán]]|clé]] == Dúnmharú == Scaoileadh í sa [[An Creagán, Contae Dhoire|Chreagán]] i n[[Doire]] agus í i mbun oibre le linn [[Círéib|círéibe]] ann. Tugadh í go dtí an t-[[ospidéal]] in [[Alt na nGealbhán]] ach fuair sí bás. Bhásaigh an t-iriseoir tar éis d’fhear gunna a raibh masc air urchair a scaoileadh le póilíní sa [[An Creagán, Contae Dhoire|Chreagán]]. Fágadh McKee a páirtí, Sara Canning, ina diaidh.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-47990464|teideal=Lyra McKee: Murdered journalist's 'dreams snuffed out'|publisher=BBC| date=19 April 2019|access-date=19 April 2019}}</ref> D’aistrigh McKee go Doire le go mbeadh siad le chéile agus lena gcat, Marie. Dúirt an [[Taoiseach]] Leo Varadkar gur iriseoir agus gníomhaí a bhí inti a chuaigh i bhfeidhm ar dhaoine, a d’athraigh saol daoine nuair a bhí sí ina beatha agus a athróidh saol daoine chomh maith lena bás.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Marú Lyra McKee á chásamh lena muintir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/0419/1043601-maru-lyra-mckee-a-chasamh-lena-muintir/|date=2019-04-19|language=ga}}</ref> == Cóir == Mhaígh an grúpa easaontóirí poblachtánacha ar a dtugtar an t[[IRA Nua]] gurb iad a mharaigh Lyra McKee. Dúirt an [[PSNI]] chomh maith gurb é an "IRA nua" ba chionsiocair le bás McKee. Sa bhliain 2020, fuair na póilíní an gunna láimhe Hammerli X-Esse .22 le linn cuardaigh i m[[Baile Mhic Robhartaigh]] i nDoire.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fear as Doire cúisithe i ngunna a bheith ina sheilbh aige|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0716/1153684-fear-as-doire-cuisithe-i-ngunna-a-bheith-ina-sheilbh-aige/|date=2020-07-16|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bliain níos déanaí, tugadh beirt fhear as Doire, Gearóid Cavanagh, 33 bliain d'aois, agus Jordan Devine, 21 bliain d'aois, os comhair cúirte agus iad cúisithe i ndúnmharú Lyra McKee.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Beirt fhear as Doire cúisithe i ndúnmharú Lyra McKee|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/0917/1247338-beirt-fhear-as-doire-cusithe-i-ndunmharu-lyra-mckee/|date=2021-09-17|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar 14 Meán Fómhair 2022, gearradh téarma príosúin 7 mbliana ar fhear; bhí an gunna a mharaigh Lyra McKee ina sheilbh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/news/2022/sep/14/lyra-mckee-niall-sheerin-jailed-for-possessing-gun-used-to-kill-journalist|teideal=Lyra McKee: man jailed for possessing gun used to kill journalist|dáta=2022-09-14|language=en|work=the Guardian|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Phléadáil Niall Sheerin, 29 bliain d'aois, as Doire, ciontach faoi dheireadh<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/crime-law/courts/2022/09/02/man-who-stored-lyra-mckee-murder-gun-insists-he-had-no-role-in-her-killing/|teideal=Man who stored Lyra McKee murder gun insists he had no role in her killing|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> as gunna agus armlón a bheith ina sheilbh aige.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fear a bhí an gunna a mharaigh Lyra McKee aige, sa chúirt inniu|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0914/1323386-fear-a-bhi-an-gunna-a-mharaigh-lyra-mckee-aige-sa-chuirt-inniu/|date=2022-09-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh póilín sa chúirt go bhfuarthas lorg [[DNA|ADN]] Niall Sheerin ar an ngunna agus ar an bpiléarlann. In 2024, bhí comhfhiontar i ndúnmharú curtha i leith Paul McIntyre (58) as Cosán Cheanannais i nDoire, Peter Cavanagh (38) as Sráid Muire agus Jordan Gareth Devine (25) as Sráid an Easpaig. Bhí an tIonchúiseamh ag cur i leith an triúir go raibh siad i gcomhluadar an fhir gunna agus gur chuidigh siad leis nó gur ghríosaigh siad é chun í a mharú. Triail gan giúiré a mhair beagnach 2 bhliain a bhí i gceist os comhair an Bhreitheamh Patricia Smyth i mBéal Feirste. Bhí na fir faighte neamhchiontach i ndúnmharú ar an 3 Iúil 2026.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Triúr fear neamhchiontach i ndúnmharú Lyra McKee i 2019|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0703/1581657-triur-fear-neamhchiontach-i-ndunmharu-lyra-mckee-i-2019/|date=2026-07-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Martin O'Hagan]] * [[Veronica Guerin]] ==Tagairtí== {{reflist}} ==Naisc sheachtracha== *[https://tuairisc.ie/iriseoir-den-scoth-a-bhi-tiomanta-da-pobal-a-bhi-i-mo-chara-lyra-mckee/ Alt ar Tuairisc.ie, arna rochtain ar 19 Aibreán 2019] {{DEFAULTSORT:McKee, Lyra}} [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1990]] [[Catagóir:Básanna in 2019]] [[Catagóir:Daoine LADT]] [[Catagóir:IRA NUA]] [[Catagóir:Daoine a maraíodh le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Daoine dúnmharaithe]] 6adn4i9r1a0lpl7ofx36v5z2nxwlwt6 0 92090 1319368 1238746 2026-07-03T15:33:29Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319368 wikitext text/x-wiki Is éard is '''heicsiméadar dachtalach''' ann (ar a dtugtar “heicsiméadar laochais” agus “[[meadaracht]] na heipice”) ná cineál [[Meadaracht|meadarachta]] nó [[Véarsaíocht|véarsaíochta]] i bhfilíocht. Is iondúil go mbaineann sé le [[meadaracht]] chainníochtúil na [[Filíocht eipiciúil|filíochta eipiciúla]] i [[An Ghréigis|nGréigis]] agus i [[An Laidin|Laidin]] agus dá bhrí sin measadh go raibh sé ''mar'' mhór-stíl filíochta clasaicí an Iarthair. I measc na bpríomh-samplaí dá úsáid tá [[an tIliad]] agus [[an Odaisé]] de chuid [[Hóiméar]], an [[An Aeinéid|Aeinéid]] [[Veirgil|de chuid Veirgil]], agus ''[[Metamorphoses (Óivid)|Metamorphoses]] de chuid [[Óivid]].'' Bíonn heicsiméadair mar chuid den [[Filíocht eiligiaiche|fhilíocht eiligiaiche]] sa dhá theanga freisin, ag athrú le peintiméadair dhachtalacha. == Struchtúr == Tá sé [[Troigh (prosóid)|throith]] ([[An tSean-Ghréigis]]: ἕξ, heics) ag an heicsiméadar dachtalach. San heicsiméadar dachtalach docht, is é a bheadh ​​i ngach troigh ná [[Dachtal (filíocht)|dachtal]] (siollaí fada agus dhá shiolla gearr), ach ceadaíonn méadar clasaiceach ionadaíocht [[spoindé]] (dhá shiolla fada) in ionad dachtail sa chuid is mó de na suíomhanna. Go sonrach, is féidir leis na chéad cheithre throigh a bheith ina n-dachtal nó ina spoindéanna, chóir a bheith faoi shaoirse. De ghnáth is dachtal é an cúigiú troigh (thart ar 95% den am i Hóiméar). Is féidir an séú troigh a líonadh le [[trócae]] (siolla gearr agus ansin siolla gearr) nó le spoindé. Mar sin, de ghnáth, déantar [[Scanadh (filíocht)|scanadh]] ar an líne dhachtalach mar seo a leanas: : –⏕ | –⏕ | –⏕ | –⏕ | –⏑⏑ | –X (Tabhair faoi deara go bhfuil '''-''' = ina siolla fada, '''⏑''' = ina siolla gearr, '''⏕''' ceachtar ceann fada nó dhá cheann gearr, agus '''X''' = siolla anceps. ) == Nótaí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.skidmore.edu/academics/classics/courses/metrica/ Réamhrá ar heicsiméadar damhlaileach] le haghaidh véarsa Laidine. * [http://www.aoidoi.org/articles/meter/reading_dact_hex.php Léitheoireacht heicseagán dé-eitileach], go sonrach Homer. * [https://vimeo.com/89749260 Aithris] ag Stanley Lombardo [https://vimeo.com/89749260 ar Homer Iliad 23.62-107] (i nGréigis). * [https://web.archive.org/web/20121002001956/http://www.rhapsodes.fll.vt.edu/aeneid1.htm Léitheoireacht ó bhéal ''Aeinéid Virgil''], le Robert Sonkowsky, Ollscoil Minnesota. * [http://www.thesaurus.flf.vu.lt/eiledara/index.php Uirlis anailíse ar líne hexameter na Gréige] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625235646/http://www.thesaurus.flf.vu.lt/eiledara/index.php |date=2022-06-25 }}, Ollscoil Vilnias. * [http://www.classicsprofessor.com/VergilAP/scanning_hexameter.htm Ranganna Teagaisc Fuaime / Amhairc do Hexameter Vergil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100322202531/http://www.classicsprofessor.com/VergilAP/scanning_hexameter.htm |date=2010-03-22 }}, ag Dale Grote, UNC Charlotte. * [http://www.hexameter.co Cleachtann Hexameter.co], línte scanála de heicsiméadar dactylic ó éagsúlacht údair Laidine * [https://www.youtube.com/watch?v=XAm525BJYh4 Léann Rodney Merrill a aistriúchán ar Iliad Homer], i véarsa hexameter dactylic i mBéarla rhbly2esab2uahxy4eb0elvl1rz4772 0 92279 1319410 1314726 2026-07-03T20:32:52Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319410 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Abhcóide]], eagarthóir nuachtáin, agus údar as [[Cúige Uladh]] ab ea '''Joseph Robert Fisher''' (1855 - 26 Deireadh Fómhair 1939). D'athraigh Fisher a shlí bheatha idir obair mar iriseoir i nuachtáin laethúla Londan, cleachtas dlí mar [[abhcóide]], eagarthóireacht a dhéanamh ar an nuachtán laethúil aontachtach liobrálacha Bhéal Feirste, agus leabhair a údarú ar ábhair mar pholaitíocht na hÉireann agus na hEorpa agus dhlí an phreasa. Ba é an ról ba shuntasaí a bhí ag Fisher ná a cheapachán mar choimisinéir [[Aontachtóirí na hÉireann|Aontachtaithe]] ar [[Coimisiún na Teorann|Choimisiún Teorann]] na [[Coimisiún na Teorann|hÉireann]], an comhlacht a bunaíodh faoi [[Conradh Angla-Éireannach|Chonradh Angla-Éireannach]] 1921 chun cinneadh a dhéanamh ar leagan amach [[Teorainn talún na hÉireann leis an Ríocht Aontaithe|na teorann]] idir [[Saorstát Éireann|Saorstát]] na [[Saorstát Éireann|hÉireann]] agus [[Tuaisceart Éireann]]. == Luathshaol agus gairme == Rugadh Fisher i Raffrey, [[Contae an Dúin]], Éire i 1855, mac níos óige leis an gcléir Ringland Fisher, ministir na heaglaise [[Preispitéireachas|Preispitéireach]] i Raffrey.<ref name="TheJournal1940">{{Luaigh foilseachán|title=J. R. Fisher|journal=The Journal|volume=28–29|foilsitheoir=Institute of Journalists|location=Great Britain|year=1940|url=https://books.google.com/?id=04MeAQAAMAAJ&dq=memorial+notice+of+rev+ringland+fisher&q=ringland|accessdate=25 December 2017}}</ref> Cuireadh oideachas air in [[ Institiúid Acadúil Ríoga Bhéal Feirste |Institiúid Acadúil Ríoga Bhéal Feirste]], [[Béal Feirste]], agus [[ Ollscoil na hÉireann na Banríona |in Ollscoil na Banríona, Gaillimh]], agus bhain sé BA amach in 1876.<ref name="Calendar">{{Luaigh foilseachán|title=The Queen's University Calendar|journal=The Queen's University Calendar|publisher=Alexander Thom and Hodges, Foster & Co|location=Dublin|dáta=1874|url=https://books.google.com/?id=ZOYNAAAAQAAJ&pg=PA123&lpg=PA123&dq=joseph+robert+fisher+university+galway#v=onepage&q=joseph%20robert%20fisher%20university%20galway&f=false|accessdate=11 Mean Fómhair 2014}}</ref><ref name="OxfordDNB">{{Lua idirlín |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/53072 |teideal=Fisher, Joseph Robert (1855–1939) |údar=Marie-Louise Legg |dáta= 2004 |language=Béarla |work=Oxford Dictionary of National Biography |dátarochtana=11 Mean Fómhair 2014}}</ref> Bhí Fisher ina eagarthóir eachtrach ar an London [[Daily Chronicle (An Ríocht Aontaithe) |Daily Chronicle]] go dtí 1881 agus ina eagarthóir cúnta ar an [[ London Evening Standard |London Evening Standard]] ina dhiaidh sin. Glaodh chun an [[ Barra (dlí) |Bharra air]] ag aois déanach i 1888, agus chleacht sé go dtí 1900, nuair a d’fhill sé ar Bhéal Feirste. Go luath i 1900, rinneadh Fisher ina eagarthóir ar an [[Whig an Tuaiscirt |Northern Whig]], páipéar laethúil aontachtach liobrálacha, agus d’fhan sé sa phost sin go dtí an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]].<ref name="Bookman">{{Luaigh foilseachán|title=The Bookman|journal=The Bookman|volume=17|publisher=Hodder & Stoughton|location=Great Britain|date=1900|url=https://books.google.com/?id=3qpMAAAAYAAJ&lpg=PA145&dq=%22joseph%20fisher%22%20northern%20whig&pg=PA145#v=onepage&q=%22joseph%20fisher%22%20northern%20whig&f=false|accessdate=11 Mean Fómhair 2014}}</ref><ref name="Unionists and Ireland">{{Luaigh foilseachán|author=Stubbs|first=John O.|title=The Unionists and Ireland, 1914–18|journal=The Historical Journal |volume=33 |issue=4|pages=867–893|location=Great Britain |date=1990|url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=3290908&fileId=S0018246X00013790|doi=10.1017/s0018246x00013790|accessdate=5 February 2013}}</ref> == Coimisiún Teorann na hÉireann == [[Íomhá:Irish_Boundary_Commission's_first_sitting_in_Ireland_(31988303502).jpg|mion|400x400px| Joseph R. Fisher (an dara duine ó chlé) ag an gcéad cruinniú de chuid Choimisiún Teorann na hÉireann in Éirinn, 11 Nollaig 1924. ]] Ba é cuspóir [[An tAcht um Rialtas na hÉireann|Acht Rialtas na hÉireann 1920]] réiteach buan a sholáthar ar éilimh cheannairí náisiúnaithe na hÉireann ar uathriail pholaitiúil, ar a dtugtar “[[Rialtas Dúchais|Home Rule]]”, trí fhéinrialtas réigiúnach teoranta a thabhairt d’Éirinn laistigh de Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann. Rinne an tAcht foráil do pharlaimintí féinrialaithe ar leithligh do Thuaisceart Éireann agus do Dheisceart na hÉireann, agus an dá cheann acu fágtha sa Ríocht Aontaithe agus an dá pharlaimint a bheith fo-ordaithe do pharlaimint [[Westminster]].<ref>Joseph Lee, ''Ireland 1912–1985: Politics and society'', p. 43</ref> Bunaíodh an pharlaimint agus na hinstitiúidí rialtais do Thuaisceart Éireann go luath, ach thug tromlach mór na [[Teachta Parlaiminte]] a d’fhill sa [[Olltoghcháin na hÉireann, 1921|toghchán sna 26 chontae]] a ndílseacht do Dáil Éireann, nár aithníodh ag rialtas na Breataine, agus dá bhrí sin rinne siad díospóid “Deisceart Éireann” mar aonán polaitiúil agus as a leanadh dlús [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh Saoirse]] na [[Cogadh na Saoirse (Éire)|hÉireann]]. Bhunaigh an [[Conradh Angla-Éireannach]] a chuir deireadh leis an gcogadh i mí Eanáir 1922 agus na dlíthe a chuir an conradh i bhfeidhm [[Saorstát Éireann]] in ionad “Deisceart na hÉireann” agus a thug deis do Thuaisceart Éireann rogha an diúltaithe a bhaint as an Saorstát nua.<ref name="historical-debates.oireachtas.ie">{{cite web |teideal=The Boundary Question: Debate Resumed, Dáil Éireann, 20 June 1924 |url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1924-06-20/31/ |foilsitheoir=Oireachteas |accessdate=30 Meán Fómhair 2015 |quote=Article 12 of the Treaty reads: 'If before the expiration of the said month an address is presented to his Majesty by both Houses of the Parliament of Northern Ireland to that effect, the powers of the Parliament and Government of the Irish Free State shall no longer extend to Northern Ireland.' By implication, that is a declaration that it extended, but after the exercise of its option the power was no longer extended. |dátarochtana=2020-04-05 |archivedate=2020-01-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200112022750/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1924-06-20/31/ }}</ref> Rinne [[Parlaimint Thuaisceart Éireann|Tithe Pharlaimint Thuaisceart Éireann]] amhlaidh go cuí an 7 Nollaig 1922, an lá tar éis Bhunú Saorstát na hÉireann, agus mar sin deighilt na hÉireann.<ref name="historical-debates.oireachtas.ie" /> Dúradh sa Chonradh Angla-Éireannach, dá roghnódh Tuaisceart Éireann gan dul isteach sa Saorstát, gurb í an teorainn eatramhach idir an dá stát an teorainn a raibh ann cheana idir Tuaisceart Éireann agus Deisceart na hÉireann teorainneacha an chontae idir na sé chontae san Oirthuaisceart agus an chuid eile den oileán.<ref>Section 1(2) of the Government of Ireland Act 1920</ref> In Airteagal 12 den Chonradh bhí foráil lena mbunaítear coimisiún teorann a chinnfeadh an teorainn bhuan. Shonraigh an Conradh freisin go mbeadh trí bhall ag an gcoimisiún. Bhí rialtais [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|na Ríochta Aontaithe]], Saorstát na hÉireann agus Thuaisceart Éireann chun ball amháin a ainmniú don choimisiún. Ghlac na ceannairí sa Saorstát, ag tacú agus ag cur i gcoinne an chonartha, leis go mbronnfadh an Coimisiún réimsí náisiúnaithe den chuid is mó, mar [[Contae Fhear Manach|Chontae Fhear Manach]], Contae Thír Eoghain, [[Contae Dhoire|Londonderry]] [[Contae Ard Mhacha|Theas]], [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]] [[Contae an Dúin|Theas]] agus [[Contae an Dúin|South Down]], agus Cathair [[Doire|Dhoire]], don Saorstát agus nach mbeadh iarsma Thuaisceart Éireann inmharthana go heacnamaíoch agus go roghnódh sé aontas leis an gcuid eile den oileán sa deireadh.<ref name="rankin2006">{{Luaigh foilseachán|author=Rankin|first=Kieran J.|title=The provenance and dissolution of the Irish Boundary Commission|journal=Working Papers in British-Irish Studies|issue=79|publisher=Institute for British-Irish Studies, University College Dublin|location=Ireland|date=2006|url=http://www.ucd.ie/ibis/filestore/wp2006/79/79_kr.pdf|accessdate=10 Meán Fómhair 2014}}</ref> Dhiúltaigh rialtas Aontachtaithe Uladh i [[Tuaisceart Éireann|dTuaisceart Éireann]], áfach, an coimisinéir a theastaíonn uaidh a cheapadh, ar mian leis "ní orlach amháin" de chríoch na sé chontae parlaiminte a ghabh siar a ghéilleadh.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalarchives.ie/topics/anglo_irish/dfaexhib2.html |teideal=Articles of Agreement for a Treaty between Great Britain and Ireland as signed in London |dáta=6 Nollaig 1921 |foilsitheoir=nationalarchives.ie |access-date=20 Meán Fómhair 2014 |dátarochtana=5 Aibreán 2020 |archivedate=8 Samhain 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171108213900/http://www.nationalarchives.ie/topics/anglo_irish/dfaexhib2.html }}</ref><ref name="Labour and Irish Boundary">{{Luaigh foilseachán|author=Gibbons|first=Ivan|title=The First British Labour Government and The Irish Boundary Commission 1924|journal=Studies: An Irish Quarterly Review|volume=98|issue=391|pages=321–333|publisher=Irish Province of the Society of Jesus|location=Great Britain|dáta=Fomhar 2009}}</ref> Rinne rialtas an [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Lucht Oibre]] sa Bhreatain Mhór agus rialtas [[Saorstát Éireann|Saorstát]] na [[Saorstát Éireann|hÉireann]] reachtaíocht chun ligean do rialtas na Breataine ionadaí a fhorchur thar ceann na nAontachtóirí.<ref>{{cite web |url=http://hansard.millbanksystems.com/acts/irish-free-state-confirmation-of-agreement-act-1924 |teideal=Irish Free State (Confirmation of Agreement) Act 1924 (Hansard) |foilsitheoir=Hansard |dátarochtana=2020-04-05 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304032543/http://hansard.millbanksystems.com/acts/irish-free-state-confirmation-of-agreement-act-1924 }}</ref><ref>{{Lua idirlín |url=http://www.irishstatutebook.ie/1924/en/act/pub/0051/print.html |teideal=Treaty (Confirmation of Supplemental Agreement) Act, 1924; electronic Irish Statute Book |foilsitheoir = Irish Statute Book }}</ref> Bhí cáil ar Fisher as a bheith ina aontachtaithe lofa ach liobrálacha,<ref name="Unionists and Ireland" /> agus d’fhógair [[Ramsay MacDonald]] ceapachán Fisher an 18 Deireadh Fómhair 1924. Bhí sé le bheith ag obair le beirt choimisinéir eile, [[ Risteard Feetham |Richard Feetham]] agus [[Eoin Mac Néill|Eoin MacNeill]]. == Comhaontú maidir le Teorainn na hÉireann == Bhí an triúr coimisinéir ag obair agus chaith siad an chuid is mó de 1925 ag tabhairt cuairte ar phobail gar don teorainn, ag glacadh ráitis i scríbhinn agus ag reáchtáil éisteachtaí briathartha “i gceamara”.<ref name="Labour and Irish Boundary" /> <ref name="rankin2006" /> Léirmhínigh coimisinéir rialtas na Breataine, Richard Feetham, sainordú an choimisiúin go cúng agus mar sin le vóta Fisher, bhí tromlach dhá-le-duine ann le haghaidh ach mionathruithe ar an teorainn. An 7 Samhain 1925, d’fhoilsigh nuachtán coimeádach Sasanach, The Morning Post, nótaí sceite den chaibidlíocht, lena n-áirítear dréacht-mhapa a mhol go n-aistreofaí codanna in oirthear Dhún na nGall go Tuaisceart Éireann.<ref>See for notes of the negotiations, including a draft map.</ref> Chonacthas gur mór an náire é sin i mBaile Átha Cliath.<ref name="rankin2006" />{{rp|21–22}} De réir an Oxford [[Foclóir Beathaisnéis Náisiúnta |Dictionary of National Biography]], bhí Fisher freagrach as an sceitheadh nuacht. Dúirt Fisher le Florence Reid, bean chéile [[ Sir David Reid, 1ú Barún |DD Reid]], MP, ceannaire Aontachtaithe Uladh i bparlaimint Westminster, nach ndéanfadh an tuarascáil aon athruithe móra. Scríobh Fisher chuig [[Edward Carson]], iarcheannaire [[Comhghuaillíocht Aontachtaithe na hÉireann |Chomhghuaillíocht Aontachtaithe]] na hÉireann, á dhearbhú dó go mairfeadh ‘obair láimhe’ Carson i gcruthú stát Thuaisceart Éireann.<ref name="OxfordDNB" /> <ref name="Rankin2005">{{cite web |údar= Kieran J. Rankin |url=https://www.qub.ac.uk/research-centres/CentreforInternationalBordersResearch/Publications/WorkingPapers/MappingFrontiersworkingpapers/Filetoupload,175395,en.pdf |teideal=The Creation and Consolidation of the Irish Border |foilsitheoir=Centre for International Borders, Queen's University Belfast |dáta=2005 |issn=1649-0304 |accessdate=4 Meán Fómhair 2016 }}</ref> Bhí amhras ar airí rialtas na hÉireann gurb é Fisher an foinse, agus Fisher mar nuachtán Aontachtach.<ref>{{cite web|url=https://www.difp.ie/docs/Volume2/1925/681.htm |teideal=No. 345 NAI DT S1801C Speech by William T. Cosgrave at Emyvale, Co Monaghan, 22 November 1925 |foilsitheoir =Difp.ie |date=22 November 1925 |accessdate=11 Meán Fómhair 2014}}</ref><ref name=difp672>{{cite web|url=https://www.difp.ie/docs/Volume2/1925/672.htm |teideal =Extract from minutes of a meeting of the Executive Council (C.2/224), 10 November 1925 | foilsitheoir=Documents on Irish Foreign Policy |dáta=10 November 1925 |accessdate=4 April 2011}}</ref> Chuir an sceitheadh preasa, cibé acu le Fisher é nó nach ea, deireadh le hobair an Choimisiúin go héifeachtach.<ref name=difp672 /> D'éirigh coimisinéir rialtas na hÉireann, Eoin MacNeill, as a phost coicís ina dhiaidh sin an 20 Samhain, cé gur lean Fisher agus Feetham, na coimisinéirí eile, lena gcuid oibre gan MacNeill.<ref>{{cite web |url=https://www.difp.ie/docs/Volume2/1925/679.htm |teideal =Resumé of a statement by Eoin MacNeill at a meeting of the Executive Council, No. 343 NAI DT S1801O, 21 Nov 1925 |foilsitheoir =Difp.ie |dáta=21 November 1925 |accessdate=4 April 2011}}</ref><ref name="Rankin2005" /> Mar gheall ar an sceitheadh agus an t-éirí as cuireadh an chaibidlíocht teorann i gcomhaontú níos leithne, a tugadh i gcrích an 3 Nollaig 1925 idir rialtais na Breataine agus na hÉireann. Bheadh éifeacht dlí láithreach ag foilsiú dámhachtain an Choimisiúin agus mar sin sula bhféadfadh sé sin tarlú, chuaigh rialtas an tSaorstáit i mbun cainteanna le rialtais na Breataine agus Thuaisceart Éireann.<ref name="Rankin2005" /> Ina theannta sin, bhí easnamh trádála Shaorstát na hÉireann ag fás agus ní raibh sé in ann na leibhéil chaiteachais shóisialta a bhí ann a chomhlíonadh, ach bhí oibleagáidí ar an Saorstát faoi Airteagal 5 den Chonradh sciar pro-rata d’fhiach poiblí na Stát Aontaithe a íoc. Ríocht.<ref>{{cite web|url=https://www.difp.ie/docs/Volume2/1925/695.htm |teideal=Draft notes of a conference held in the Board Room, Treasury, Whitehall, London (Secret) (C.A./H./48 – 2nd Minutes), 12.00 noon, 1 December 1925 No. 359 NAI DT S4720A | foilsitheoir =Difp.ie |dáta=1 December 1925 |accessdate=11 Meán Fómhair 2014}}</ref> Bhí [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an]] rialtas [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Coimeádach]] a tháinig in áit chomhrialtas gairid Lucht Oibre-Liobrálach [[Ramsay MacDonald]] ag iarraidh díospóidí na hÉireann a sheachaint.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Matthews|first=Kevin|date=1 March 2001|title=Stanley Baldwin's 'Irish Question'|url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=66519&fileId=S0018246X00001485 |journal=The Historical Journal|volume=43|issue=4 (Dec. 2000)|pages=1027–1049|accessdate=23 Meán Fómhair 2014}}</ref> Réitíodh i gcomhaontú mhí na Nollag oibleagáidí airgeadais an Chonartha mar mhalairt ar an teorainn a fhágáil gan athrú. Go luath an tráthnóna sin, thug an triúr príomh-aire faisnéis do Fisher agus Feetham mar aon le [[Winston Churchill]], mar [[Seansailéir an Státchiste|Sheansailéir an Státchiste]].<ref>{{cite web|url=https://www.difp.ie/docs/Volume2/1925/703.htm | teideal=Notes of a conference with the Irish Boundary Commission held in Stanley Baldwin's Room, House of Commons (Secret) (C.P.503(25)) |foilsitheoir =Difp.ie |dáta=3 December 1925 |accessdate=4 April 2011}}</ref> Chuir an dá choimisinéir a bhí fágtha a dtuairim in iúl faoi na fadhbanna a thiocfadh as mainneachtain an aimhrialtachtaí níos áiféisí ar an teorainn a choigeartú, go háirithe [[An Protastúnachas|Protastúnaigh]] oirthear [[Contae Dhún na nGall|Dhún na nGall]] (a raibh “[[Doire]] mar bhaile margaidh”); [[Paiteagó|Pettigo]] agus [[Béal Leice, Contae Fhear Manach|Belleek, Contae Fhear Manach]] (an dá cheann acu trasna na teorann); agus ceantair Drummully and [[Cluain Eois|Clones]] i [[Contae Mhuineacháin|gContae Mhuineacháin]], nach raibh codanna díobh inrochtana de bhóthar ach ó Thuaisceart Éireann. D'iarr na polaiteoirí ar na coimisinéirí go ndéanfaí an tuarascáil "a dhó nó a adhlacadh". Bhí an plé idir-rialtasach faoi an tuarascáil a chur faoi chois, agus an tuarascáil féin ina rún go dtí 1969.<ref name="Unionists and Ireland" /> I ndeireadh na dála, chuir na trí rialtas an comhaontú gan aon athruithe i gcrích agus rinne an Coimisiún stampáil air. Tháinig foilsiú thuarascáil an Choimisiúin nó nár tháinig chun bheith ina neamhábharthacht dlíthiúil ach tá sé conspóideach i gcónaí.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00p2jhw |teideal=An Teorainn |trans-title=The Border (documentary series on the dramatic history of the border) |dáta=2009 |foilsitheoir =[[BBC Two]] television}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/nov/29/ireland-brexit-northern-ireland-border |teideal=Ireland is right not to trust the British on the border. History shows why |údar=Caoimhín de Barra |dáta=29 November 2017 |work=[[The Guardian]] }}</ref> == Níos déanaí sa saol == 70 bliain d’aois ag deireadh obair an Choimisiúin, chuaigh Fisher ar scor go Londain; bhí a aitheasc i ndlísheomraí abhcóidí i gCúirt Essex, Middle Temple. D’éag sé, gan phósadh, an 26 Deireadh Fómhair 1939 ag 12 Lancaster Drive, Hampstead, gar do stáisiún [[Swiss Cottage]].<ref name="OxfordDNB" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.google.com/maps/place/12+Lancaster+Dr,+London+NW3+4HA,+UK/@51.5463801,-0.1707466,16z/data=!4m5!3m4!1s0x48761a8d87d8cd3d:0x3236c29a79c29db2!8m2!3d51.5463801!4d-0.1685579 |teideal =Google Maps: Swiss Cottage |publisher=Google Maps}}</ref> == Leabhair agus foilseacháin eile == * "Law of the Press" (in part; with J. A. Strahan) (1891). London: [[William Clowes Ltd.|William Clowes and Sons]].<ref>The Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences. Volume 10, edited by Hugh Chisholm</ref><ref>{{cite book |title=Fisher, Joseph R.|publisher=Who's Who|year=1907|volume= 59|pages=600–601|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA600}}</ref> * "Finland and the Tsars" (1899). London: [[Edward Arnold (publisher)|Edward Arnold]].<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/finlandandtsars00fishgoog |title=Finland and the Tsars, 1809–1899|first=Joseph Robert|last=Fisher|year=1899 |location=London |publisher=Edward Arnold |via=Internet Archive}}</ref> * "The End of the Irish Parliament" (1911). London: Edward Arnold.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/endofirishparlia00fishuoft|quote=The End of the Irish Parliament (1911).|title=The End of the Irish Parliament |first=Joseph R.|last=Fisher|year=1911 |publisher=Edward Arnold|via=Internet Archive}}</ref> * "Finland" in The [[Encyclopædia Britannica]] (11th ed.), 1911 (in part; with [[Peter Kropotkin|Peter Alexeivitch Kropotkin]] and [[John Scott Keltie]])<ref>{{cite book |title=Encyclopædia Britannica |year=1911 |url=https://books.google.com/?id=s8eNDR6YDlwC&pg=PA387&lpg=PA387&dq=“Finland”+in+The+%5B%5BEncyclopædia+Britannica%5D%5D+(11th+ed.),+1911.+Fisher#v=onepage&q=“Finland”%20in%20The%20%5B%5BEncyclopædia%20Britannica%5D%5D%20(11th%20ed.)%2C%201911.%20Fisher&f=false |location=London |publisher=A & C Black |edition=11th |isbn=9780889203471 }}</ref> == Tagairtí == {{Reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Fisher, Joseph R}} [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] [[Catagóir:Básanna i 1939]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1855]] [[Catagóir:Pages with unreviewed translations]] ihr0rovnx4u1geksfskouv0fbx8216f 0 93648 1319407 1018777 2026-07-03T19:53:00Z TGcoa 21229 1319407 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Giotár]]<nowiki/>aí agus amhránaí [[Rac-cheol|rac]] ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (a rugadh ar [[28 Feabhra]] [[1942]] agus a d'éag ar [[3 Iúil]] [[1969]]), ar a dtugtaí '''Brian Jones'''. Bhunaigh sé [[Racbhanna|an racbhanna]] [[The Rolling Stones]] i [[Londain]] sa bhliain 1962, in éineacht le l [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] B'é Jones a roghnaigh ainm an bhanna, tar éis líne i amhrán de chuid [[Muddy Waters]]. B'é Jones an príomh-chumadóir sa bhanna ar dtús. Ach tháinig meath ar a shláinte. [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea é agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála.[[Íomhá:Brian Jones 1967 cropped.jpg|clé|mion|177x177px|1967 i [[Amstardam]]]] == Bás == I 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil. Cúpla seachtain níos déanaí, ar an 3 Iúil, bádh é tar éis drugaí agus alcól a thógáil. Giotárí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh [[The Rolling Stones]] i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a ról de réir a chéile agus [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] ag glacadh seilbhe ar chumadóireacht an bhanna. Díbríodh as an mbanna é i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, Cheltenham, Gloucestershire, Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. D'fhág breoiteacht óige asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú The Rolling Stones == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == De réir a chéile, áfach, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Chuir a chuid alcólachais agus andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa ag seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha ag Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora A. A. Milne, údar ''Winnie-the-Pooh''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an fíorbhreithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí; fuarthas amach freisin go raibh a ae agus a chroí ata go mór de bharr mí-úsáide fadtéarmach. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí The Rolling Stones — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás mar imscrúdú dúnmharaithe riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh The Rolling Stones ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill The Rolling Stones i Halla Cáiliúlachta an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] ce5tezchderhi9b51d3u8rfrg4aulb6 1319426 1319407 2026-07-03T22:07:11Z TGcoa 21229 1319426 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Giotáraí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh [[The Rolling Stones]] i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a shláinte agus ghlac [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] seilbh ar chumadóireacht an bhanna de réir a chéile. Díbríodh Jones as an mbanna i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. [[Íomhá:Brian Jones 1967 cropped.jpg|clé|mion|177x177px|1967 i [[Amstardam]]]] == Bás == I 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil. Cúpla seachtain níos déanaí, ar an 3 Iúil, bádh é tar éis drugaí agus alcól a thógáil. == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, [[Cheltenham]], [[Gloucestershire]], Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. Bhí asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú The Rolling Stones == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea Jones agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála. De réir a chéile, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Bhí míchlú air as an méid a d'ól agus chuir a andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa ag seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha ag Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora A. A. Milne, údar ''Winnie-the-Pooh''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an fíorbhreithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí; fuarthas amach freisin go raibh a ae agus a chroí ata go mór de bharr mí-úsáide fadtéarmach. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí The Rolling Stones — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás mar imscrúdú dúnmharaithe riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh The Rolling Stones ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill The Rolling Stones i Halla Cáiliúlachta an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Gloucestershire]] q65xs25pl6kwegs1os5xg3z91mgj2op 1319427 1319426 2026-07-03T22:10:43Z TGcoa 21229 1319427 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Giotáraí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh [[The Rolling Stones]] i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a shláinte agus ghlac [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] seilbh ar chumadóireacht an bhanna de réir a chéile. Díbríodh Jones as an mbanna i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. [[Íomhá:Brian Jones 1967 cropped.jpg|clé|mion|177x177px|1967 i [[Amstardam]]]] == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, [[Cheltenham]], [[Gloucestershire]], Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. Bhí asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú The Rolling Stones == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea Jones agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála. De réir a chéile, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Bhí míchlú air as an méid a d'ól agus chuir a andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa ag seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha ag Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora [[A. A. Milne]], údar ''[[Winnie the Pooh|Winnie-the-Pooh]]''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an fíorbhreithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí The Rolling Stones — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh The Rolling Stones ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill The Rolling Stones i Halla Cáiliúlachta an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Gloucestershire]] pmofadjwrr2vcw0m6fcey160x4rchiq 1319428 1319427 2026-07-03T22:11:56Z TGcoa 21229 /* Oidhreacht */ 1319428 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Giotáraí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh [[The Rolling Stones]] i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a shláinte agus ghlac [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] seilbh ar chumadóireacht an bhanna de réir a chéile. Díbríodh Jones as an mbanna i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. [[Íomhá:Brian Jones 1967 cropped.jpg|clé|mion|177x177px|1967 i [[Amstardam]]]] == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, [[Cheltenham]], [[Gloucestershire]], Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. Bhí asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú The Rolling Stones == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea Jones agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála. De réir a chéile, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Bhí míchlú air as an méid a d'ól agus chuir a andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa ag seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha ag Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora [[A. A. Milne]], údar ''[[Winnie the Pooh|Winnie-the-Pooh]]''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an fíorbhreithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí The Rolling Stones — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh ''The Rolling Stones'' ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill ''The Rolling Stones'' i Halla Cáiliúlachta an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == * ''[[The Rolling Stones]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Gloucestershire]] 1500qknuwd1dl3n3vgsvxe5fd1x9j7j 1319430 1319428 2026-07-03T22:14:40Z TGcoa 21229 /* Óige */ 1319430 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Giotáraí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh [[The Rolling Stones]] i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a shláinte agus ghlac [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] seilbh ar chumadóireacht an bhanna de réir a chéile. Díbríodh Jones as an mbanna i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. [[File:Bill_Wyman_and_Brian_Jones_1965.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Bill_Wyman_and_Brian_Jones_1965.jpg|clé|mion|220x220px|Bill Wyman agus Brian Jones, 1965.]] [[Íomhá:Brian Jones 1967 cropped.jpg|clé|mion|220x220px|1967 i [[Amstardam]]]] == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, [[Cheltenham]], [[Gloucestershire]], Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. Bhí asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú The Rolling Stones == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea Jones agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála. De réir a chéile, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Bhí míchlú air as an méid a d'ól agus chuir a andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa ag seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha ag Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora [[A. A. Milne]], údar ''[[Winnie the Pooh|Winnie-the-Pooh]]''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an fíorbhreithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí The Rolling Stones — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh ''The Rolling Stones'' ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill ''The Rolling Stones'' i Halla Cáiliúlachta an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == * ''[[The Rolling Stones]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Gloucestershire]] p6mkloqba5m61tnbxbuzcymbekjoitc 1319438 1319430 2026-07-03T22:26:25Z TGcoa 21229 1319438 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Giotáraí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh ''[[The Rolling Stones]]'' i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a shláinte agus ghlac [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] seilbh ar chumadóireacht an bhanna de réir a chéile. Díbríodh Jones as an mbanna i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. [[Íomhá:The Rolling Stones arrives in Finland for a concert in Pori at midsummer June 25, 1965 (JOKAVKH2D03-5).tif|clé|mion|328x328px|1965]] [[Íomhá:Bill Wyman and Brian Jones 1965.jpg|clé|mion|220x220px|Bill Wyman agus Brian Jones, 1965.]] [[Íomhá:Brian Jones 1965.jpg|clé|mion|227x227px|1965]] [[Íomhá:Brian Jones 1967.jpg|clé|mion|430x430px|1967 ni [[Amstardam]]]] [[Íomhá:Grave of Rolling Stone, Brian Jones - geograph.org.uk - 5261400.jpg|clé|mion|293x293px|Uaigh]] == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, [[Cheltenham]], [[Gloucestershire]], Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. Bhí asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú ''The Rolling Stones'' == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea Jones agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála. De réir a chéile, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Bhí míchlú air as an méid a d'ól sé agus chuir a andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa i seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha ag Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora [[A. A. Milne]], údar ''[[Winnie the Pooh|Winnie-the-Pooh]]''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an fíorbhreithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí ''The Rolling Stones'' — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh ''The Rolling Stones'' ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill ''The Rolling Stones'' i Halla an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == * ''[[The Rolling Stones]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Gloucestershire]] bv1tp735xgxghc29yddg38pqtts7yr6 1319466 1319438 2026-07-03T23:52:14Z TGcoa 21229 /* Díbirt agus bás */ 1319466 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Giotáraí agus amhránaí rac ba ea '''Lewis Brian Hopkin Jones''' (28 Feabhra 1942 – 3 Iúil 1969), ar a dtugtaí Brian Jones. Ba é a bhunaigh ''[[The Rolling Stones]]'' i [[Londain]] i 1962, agus ba é a roghnaigh ainm an bhanna freisin, ó líne in amhrán le [[Muddy Waters]]. Cé gurbh é an príomh-cheoltóir agus stiúrthóir ceoil an bhanna ar dtús, tháinig meath ar a shláinte agus ghlac [[Mick Jagger]] agus [[Keith Richards]] seilbh ar chumadóireacht an bhanna de réir a chéile. Díbríodh Jones as an mbanna i mí an Mheithimh 1969, agus fuarthas marbh é ina linn snámha lena theach féin níos lú ná mí ina dhiaidh sin. Ní raibh sé ach 27 bliain d'aois. [[Íomhá:The Rolling Stones arrives in Finland for a concert in Pori at midsummer June 25, 1965 (JOKAVKH2D03-5).tif|clé|mion|328x328px|1965]] [[Íomhá:Bill Wyman and Brian Jones 1965.jpg|clé|mion|220x220px|Bill Wyman agus Brian Jones, 1965.]] [[Íomhá:Brian Jones 1965.jpg|clé|mion|227x227px|1965]] [[Íomhá:Brian Jones 1967.jpg|clé|mion|430x430px|1967 ni [[Amstardam]]]] [[Íomhá:Grave of Rolling Stone, Brian Jones - geograph.org.uk - 5261400.jpg|clé|mion|293x293px|Uaigh]] == Óige == Rugadh Jones in Ospidéal Park, [[Cheltenham]], [[Gloucestershire]], Sasana. Teaghlach meánaicmeach de bhunadh Breatnach ab ea a mhuintir: a athair, Lewis Blount Jones, agus a mháthair, Louisa Beatrice Jones (née Simmonds), a mhúin an pianó. Bhí asma air ar feadh a shaoil. Scoláire cumasach ab ea é, go háirithe sa Bhéarla agus sa cheol, ach ba dhuine ceanndána, míréireach é, agus cuireadh ar fionraí é ó Scoil Ghramadaí Cheltenham as ceannaireacht a ghlacadh ar éirí amach in aghaidh na maor scoile. D'fhoghlaim sé an giotár agus an mhuirlín uaidh féin, agus é an-tugtha don bhlues, go háirithe do shaothar Elmore James agus Robert Johnson. == Bunú ''The Rolling Stones'' == I 1962 i Londain, thug Jones grúpa ceoltóirí le chéile — Mick Jagger agus Keith Richards ina measc — chun banna blues Briotanach a chruthú. Ba é a roghnaigh an t-ainm "The Rolling Stones", tar éis dó "Rollin' Stone Blues" le Muddy Waters a fheiceáil ar chlúdach ceirnín agus é ag caint le húinéir ionaid cheoil ar an nguthán. Ba é Jones an fórsa cruthaitheach ba mhó sa bhanna ag an tús, agus é ina ilcheoltóir cumasach a bhí in ann beagnach aon uirlis a sheinm — an giotár sleamhnáin, an citar Indiach, méarchláir éagsúla agus uirlisí gaoithe ina measc. Tá a rannchuidiú le cloisteáil go soiléir ar albaim ar nós ''Aftermath'' (1966) agus ''Their Satanic Majesties Request'' (1967), go háirithe an citar ar "Paint It Black". == Meath == [[Alcólachas|Meisceoir]] ba ea Jones agus bhí na baill eile den tuairim gur méiseálaí ba ea é i ndeireadh na dála. De réir a chéile, tháinig Jagger agus Richards chun tosaigh mar phríomhfhoireann chumadóireachta an bhanna, agus chuaigh ról Jones i laghad. Bhí míchlú air as an méid a d'ól sé agus chuir a andúil drugaí lena mheath: gabhadh é dhá uair as seilbh channabais (1967 agus 1968), agus d'éirigh sé neamhiontaofa i seisiúin stiúideo — uaireanta ní chuireadh sé aon rud le hamhrán, agus uaireanta eile mhúchadh baill eile den bhanna a aimplitheoir. D'imigh a chailín, Anita Pallenberg, uaidh chuig Keith Richards i 1967, rud a chuir go mór leis an teannas idir é féin agus an bheirt eile. == Díbirt agus bás == I mí an Mheithimh 1969, iarradh ar Jones an banna a fhágáil; ghlac Mick Taylor a áit mar ghiotáraí. D'fhoilsigh Jones ráiteas ag rá nach raibh sé ar aon intinn a thuilleadh le treo ceoil an bhanna. Beagán níos lú ná mí ina dhiaidh sin, ar an 3 Iúil 1969, fuarthas Jones marbh i ngrinneall na linne snámha i Cotchford Farm, a theach i Sasana Theas (iar-theach an scríbhneora [[A. A. Milne]], údar ''[[Winnie the Pooh|Winnie-the-Pooh]]''). Ba í a chailín ag an am, Anna Wohlin as an tSualainn, a d'aimsigh é. Ba é "bás de bharr míthapa" an breithiúnas oifigiúil ón gcróinéir — is é sin, gur bádh é agus é faoi thionchar alcóil agus drugaí. Tá amhras ann ó shin, áfach, faoin gcuntas oifigiúil sin. Tá tuairim láidir ann go bhféadfadh gur maraíodh Jones, agus é ag argóint le Frank Thorogood, tógálaí a bhí ag obair ar an teach ag an am. De réir cuid de na cuntais seo, rinne Thorogood, agus é ar leaba a bháis, faoistin faoin eachtra do Tom Keylock, iar-thiománaí ''The Rolling Stones'' — ach shéan Keylock ina dhiaidh sin gur tharla a leithéid de fhaoistin riamh. Rinne Constáblacht Sussex athbhreithniú ar an gcás i 1984 agus arís i 1994, ach níor athosclaíodh an cás riamh. Dúirt iníon Jones, Barbara Marion, i 2019, gur chreid sí gur dúnmharaíodh a hathair. Bhí Jones ar dhuine de na chéad bhaill de "Chumann na 27" — ceoltóirí a fuair bás in aois a 27 mbliana, ina measc [[Jimi Hendrix]], [[Janis Joplin]] agus [[Jim Morrison]]. Ba shuntasach an chomhtharlú é gur ar an dáta chéanna, an 3 Iúil, a d'éag Morrison féin, dhá bhliain ina dhiaidh sin go beacht. == Oidhreacht == Scríobh Pete Townshend, de chuid The Who, dán dar teideal "A Normal Day for Brian, A Man Who Died Every Day" a foilsíodh sa ''The Times'' tar éis bhás Jones. Scríobh Jim Morrison dán faoi freisin, "Ode to L.A. While Thinking of Brian Jones, Deceased". Thiomnaigh ''The Rolling Stones'' ceolchoirm shaor i bPáirc Hyde i Londain dó an 5 Iúil 1969, dhá lá tar éis a bháis. I 1989, ainmníodh Jones i measc bhaill ''The Rolling Stones'' i Halla an Rac-agus-Ról. == Féach freisin == * ''[[The Rolling Stones]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jones, Brian}} [[Catagóir:Amhránaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Racghrúpaí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Gloucestershire]] kucdm2cahoou42hvnm7xyaqajhdvnod 0 96778 1319434 1317780 2026-07-03T22:21:20Z Taghdtaighde 60452 Méid áirithe curtha leis agus roinnt athruithe 1319434 wikitext text/x-wiki Is éard atá sa leathanach seo ná liostaí d''''Irisí''', '''Nuachtáin''' nó '''tréimhseacháin''' Ghaeilge a cuireadh i gcló nó atá fós á gcló go fisiciúil nó ar líne. Tá iarracht déanta bliain eisiúna agus tréimhse eisithe a aimsiú do gach ceann acu. (Mura raibh an t-eolas thuas ar fáil go saoráideach breacadh síos bliain na cóipe ba luaithe agus ba dhéanaí a dtángthas orthu agus cuireadh lúibín uilleach le comhartha ceiste roimhe nó ina dhiaidh (?< nó >?) chun léiriú nach eol dúinn an raibh cinn roimhe nó ina ndiaidh. Luaitear ainm eagarthóirí nuair atá sé ar eolas ach le roinnt irisí bhí an oiread sin eagarthóirí go mbeadh gá iad sin a liostáil in alt a bheadh bunaithe ar an iris áirithe sin). == Dímhaoiniú na nIrisí Gaeilge == Sa bhliain 2014, ar chúis laghdaithe mhaoinithe ón státchiste, d'éirigh [[Foras na Gaeilge]] as maoiniú a chur ar fáil do 10 n-iris nó nuachtán Gaeilge. B'iad sin '''An Sagairt''', '''[[An tUltach]]''' [https://antultach.wordpress.com/2017/10/30/murdair-mham-trasna/], [[Beo!|'''Beo.ie''']] [http://www.beo.ie], '''[[Feasta]]''', '''[[Gaelscéal]]''' [https://cadhan.com/gaelsceal/], '''[[Lá Nua]]''', '''[[Saol (Nuachtán)|Saol]]''', '''[[An Timire|Timire]]''' agus dhá iris ghréasáin a bhí ar Gaelport.com (''suíomh Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge''): [https://www.bai.ie/blog/2013/01/30/rochtain-nios-fearr-anois-na-riamh-ar-chlair-raidio-ghaeilge-a-bhuiochas-do-na-meain-dhigiteacha/ '''Cogar'''] agus '''As na Nuachtáin''' (an cúram san glactha ag [[PEIG.ie|'''Peig'''.ie]])'''.''' Bhí deireadh tagtha le '''[[Goitse]]''' an bhliain roimh ré ach ní bhfuair siad siúd maoiniú ó FnaG ná uaidh Údarás na Gaeltachta. Roimh dheireadh na bliana agus théis babhta iarratasa, chinn FnaG go maoineodh siad nuachtán agus iris ghréasáin úr '''[[Tuairisc.ie]]''' agus '''[[Nós|Nós.ie]]''' agus leanfaidís de bheith ag soláthair maoiniú don iris clóite '''[[Comhar]].''' Sléacht ar earnáil iriseoireachta na Gaeilge a bhí sa dímhaoiniú agus theip ar mhisneach mórán de na scríbhneoirí. Bhí ardán scríbhneoireachta á soláthair ag na hirisí seo agus lucht léithe fairsing acu uilig agus thar oíche múchadh na coinnle seo a bhí mar lonrú dóchas teanga. San áit a bhí clampar ní raibh ann ach ciúnas. Mhair trí iris gan mhaoiniú, b'iad sin '''[[Feasta]]''' ''([https://peig.ie/cartlann-feasta/ cartlann])'' a mhaoinigh CnaG go dtí 2023, agus an '''[[an Timire|Timire]]''' a clóitear sé huaire sa bhliain agus atá á maoiniú anois as síntiúis; Ba mar fhreagra ar an dímhaoiniú bunaíodh an iris '''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]''' chun iris Gaeilge a sholáthair dos na 43 ciorcal comhrá a bhí gníomhach roimh an bpaindéim ar fud Bhleá Cliath ach chuir an [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim Covid]] deireadh le sin. Eisíodh céad eagrán '''[[An Timire|Timire Chroidhe Naomhtha Íosa]]''' i 1911, agus mar gurb é an iris Ghaeilge ab fhaide sa tsiúil é, bheartaigh an t-eagarthóir nach dteipeadh air faoina stiúir. Mar sin chinn sé daoine a aimsiú a bheadh toilteanach síntiús a ghlacadh, agus de bharr a hiarrachtaí tá os cionn míle síntiús anois ag an iris, sin 600 níos mó ná an iris '''[[Comhar]]'''. Ar eagla go meastar go bhfuil deireadh le cúlú mhaoinithe na hiriseoireachta Gaeilge, b'fhiú léamh faoin a raibh le rá ag Cathal Goan, cathaoirleach iris Comhair, in alt i [https://tuairisc.ie/deireadh-le-comhar-a-bheadh-i-bplean-fhoras-na-gaeilge-cathal-goan/ Tuairisc] sa bhliain 2019. == Irisí agus Nuachtáin atá fós á gcló nó á n-eisiúint ar líne == In ainneoin na dímhaoinithe, lean roinnt irisí dá gcló agus tháinig cinn nua chun cinn. Faoi láthair (Lúnasa 2024) tá 25 iris / nuachtán Gaeilge á gcló ar pháipéir nó ar líne. In ord aibítir siúd '''[[Aneas]]''' [https://munsterlit.ie/aneas/], '''[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]''' [http://www.angaelmagazine.com] (Meiriceá), '''[https://gaeilge.org.au/ga/leamh/an-luibin An Lúibín]''' (Astráil), [[Breac (iris)|'''Breac''']] [https://issuu.com/uccstudentmedia/docs/_breac_magazine] ([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|OsC]]), '''[https://www.cartlann.ie/biseach Biseach]''', '''[https://developmenteducation.ie/?s=Domhan+N%C3%ADos+Fearr Domhan Níos Fearr]''' '','' '''Eipic, Iris Eoghanach, Iorras Aithneach, [http://www.irisleabhar.ie Irisleabhar Mhá Nuad],''' [[Mionlach (iris)|'''Mionlach''']] [https://www.misneachabu.ie/siopa/], '''Newsletter''' (Gaeilge) na nÍosánach, '''[https://open.spotify.com/show/3TmMHhtD0j4HxAHcpDb2Wp Nuacht Mhall], [https://www.glornangael.ie/wp-content/uploads/2023/07/Nuachtlitir-Teanga-Ti-7-Iuil-2023.pdf Teanga Tí], [https://peig.ie/nuacht2/ Nuacht-PEIG.ie],''' '''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''' [http://www.gaelscoileanna.ie/news/media/nuachtan-nua-seachtain-do-mhic-leinn/], Scríbhneoirí Cois Teorainn, '''[[An Timire|Timire]]''' [https://www.timire.ie/] (an chroí ro-naofa), agus seans go bhfuil ceann nó dhó eile. Na cinn atá fós á mhaoiniú ag Foras na Gaeilge ná '''[[Comhar]]''' [https://comhar.ie/iris/], '''[[COMHARTaighde]]''', '''[https://comhar.ie/og/ Comhar Óg]'''. '''[[NÓS]]''' [https://nos.ie/] agus '''[[Tuairisc.ie]]''' [https://tuairisc.ie/category/nuacht/]. Mar nach raibh na Cíona Lín spleách riamh ar FnaG níor chuir an dímhaoiniú isteach orthu mar lean siúd a bhí sé de mhisneach dul i mbun scríobh, ag scríobh - leithéidí: [http://smaointefanacha.blogspot.com '''An Codú''']''',''' '''[https://imuscrai.wordpress.com/tag/imuscrai/ IMúscraí], [https://www.gaa.ie/api/pdfs/image/upload/ulms3dw0sprkazrzzlxd.pdf Cuaille]'''. Sa bhliain 2021 [https://tuairisc.ie/dualgas-dli-le-cur-ar-gach-seirbhiseach-poibli-seirbhis-i-ngaeilge-a-chur-ar-fail-sa-ghaeltacht/ actaíodh] gur gá do comhluchtaí stát 5% dá mbuiséad fógraíochta a chaitheamh ar fhógraí i nGaeilge agus 20% dá bhfógraí a dhéanamh leis na meáin Gaeilge. Dá bharr tháinig bláthú ar iriseoireacht i nGaeilge in athuair. Tá an nuachtán neamhspleách nua [[An Páipéar (nuachtán)|'''An Páipéar''']], á gcló go seachtainiúil ó bhí 2024 ann. Tháinig fás freisin leis na bhforlíonta Gaeilge sna nuachtáin náisiúnta. In 2025 cuireadh [[Scéal (nuachtán)|'''Scéal''']] ar bun, nuachtán clóite a bhfaightear gach Máirt leis an t-''[[The Irish Times|Irish Times]]'' agus an t-''[[Irish Examiner]]''.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2025/04/15/gearcheim-theangeolaiochta-bhrisfeadh-se-do-chroi/|teideal=Géarchéim theangeolaíochta: ‘Bhrisfeadh sé do chroí’|údar=[[Michelle Nic Pháidín]]|dáta=2025-04-15|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-06-01}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22505509/|teideal=Éanna Ó Caollaí, Irish Times.|údar=[[Adhmhaidin]]|dáta=2025-04-15|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601210820/https://podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2025/0415/20250415_rteraidion-adhmhaidin-annacaolla_c22505509_22505539_232_.mp3|archivedate=2025-06-01}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|teideal=Áine Ní Dhonnaile, iriseoir.|údar=[[Pé Scéal É]]|dáta=2025-04-25|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601194727/https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|archivedate=2025-06-01}}</ref>. Tá [https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/ Túarascáil], leath leathanach Gaeilge an t-''Irish Times'' chuile Luan agus ar líne fosta. [[ExtraG.ie|'''ExtraG''']] [https://businessplus.ie/media-plus/extrag-gach-seachtain-irish-daily-mail/ '''Extra G'''] gach Aoine san ''[[Irish Daily Mail]]''. Ar feadh breis agus deich mbliana roimhe sin b'é an t-aon nuachtán clóite i nGaeilge dá raibh ann ná '''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''', forlíonadh Gaeilge an ''[[Irish Independent]]''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-02}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/nuachtan-nua-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Nuachtán nua le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Ciarán Dunbar]]|dáta=16 Deireadh Fómhair 2024|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=03 Samhain 2024}}</ref> == Foinsí Taighde == Tá go leor teideal le fáil ar shuíomhanna gréasáin '''Leabharlann Náisiúnta na hÉireann''', '''World Cat,''' '''ISSUU''', '''Ainm.ie,''' '''Taisceadán Cheoil Dúchais na hÉireann''' agus tríd an focal 'iris' nó nuachtán nó irisleabhar a scríobh i mboscaí cuardaigh éagsúla. [[Íomhá:Nos logo.jpg|mion|''[[NÓS|NOS]]'']] [[Íomhá:Lógó Tuairisc.ie.jpg|mion|[[Tuairisc.ie]]]] Bhí go leor eolais maidir le hirisí na Sé Chontae i dtaispeántas a rinne '''Pobal'<nowiki/>'' i mBéal Feirste agus an leabhrán dar teideal ''<nowiki/>'Bolg an tSolair''' a d'eisigh siad sul má déanadh dímhaoiníodh orthu siúd. Bhí mórán teideal d'irisí éagsúla i leabhar Phillip O'Leary '''Gaelic Prose in the Irish Free State''' agus fuair údar an ailt seo neart eolais ó chuimhní [[Pádraig Ó Snodaigh|Phádraig Uí Snodaigh]] a bhí páirteach i mórán irisí a eisiúint é fhéin agus neart eolais ar theidil inmheánacha Shinn Féin ón Teachta Dála [[Aengus Ó Snodaigh]]. Táthar ag súil le lear mór irisí agus nuachtán a d'fhoilsigh [[Conradh na Gaeilge]] is a gcraobhacha thar na blianta a chur leis an liosta amach anseo. == Cíona Lín / ''Blaganna'' == Focal eile ar '<nowiki/>'''dialann'''<nowiki/>' is ea '<nowiki/>'''cín lae'''<nowiki/>'. Ciall ''''cín'''<nowiki/>' ná ''''leabhar''', dá réir luíonn sé le ciall gur ''''cín lae lín'''<nowiki/>' nó'n ngiorrúchán '''<nowiki/>'Cín Lín'''' a bheadh ar '''''Web log''''' nó '''''Blog'''''. Faraor b'é an traslitriú ''''Blag'''<nowiki/>' a roghnaigh formhór acu siúd a bhí ag cur a gcuid scríbhinn ar an ngréasáin, ach roghnaigh ''An Coimíneach'' ''''Cín lín Uí Choinmín'''<nowiki/>' a thabhairt ar a chuid iarrachtaí féin. Pléann Aonghus Ó hAlmhain (duine des na Cín línteoirí is fada sa tsúil) an sainfhocal 'Cín Lín' ina alt '[https://aonghus.blogspot.com/2013/01/cin-lin-no-blag-athuair.html Cín Lín nó Blag]'. Ag deireadh an ailt roghnaíonn sé feidhm a bhaint as ''''blag'''<nowiki/>' de dheasca ''blagadóir'' nó ''blagálaí'' a bheith níos éasca le rá. Eachtrannaigh le Gaeilge a thosaigh na céad ''cíona lín'' Gaeilge, B'iad siúd ''Séamus (Poncán) Ó Neachtain'' i 2002, ''Panu'' ''Höglund'' i 2003 agus ''Hillary Sweeney'' i 2004. Lean ''Aonghus Ó hAlmhain'' iad i 2005 agus ''Eoin Ó Riain'' leis An Codú i 2006. Lean lear mór eile iad go raibh ré órga ann idir 2009 agus 2013 nuair a bhí os cionn 50 cín lín gníomhach. B'ait nár mhair an tromlach i ndiaidh dí-mhaoiniú na n-irisí Gaeilge - cá bhfios ach gur chaith an dímhaoiniú scáth dorcha ar an earnáil tré chéile agus gur bhailigh an slua isteach ón dtrá, nó an é go ndeachaigh daoine i muinín na [[Meáin chumarsáide na hÉireann|meán sóisialta]] atá i bhfad níos gasta chun freagraí a fháil ar thuairimí. Cibé fáth, níl ach dosaen cín línteoirí fós ag gabháilt den cheird agus tá an dream ba luaithe chuige ''Hilary Sweeney'', [[Panu Petteri Höglund|''Panu Petteri Höglund'']], ''Denis King, Aonghus Ó hAlmhain agus Eoin Ó Riain'' fós ina measc. Tá 150 sa liosta atá ar fáil faoi bhun liostaí na n-irisí agus nuachtáin. == Liostaí na n-Irisí ⁊ Nuachtáin == Faoi 6 cholún lorgaíodh an t-eolas seo 1. '''Teideal''' 2. '''Cineál Foilseacháin''' 3'''. Blianta Eisithe''' 4. '''Buneolas''' 5. '''Eagarthóirí''' 6. '''Eolas Breise.''' Tá mórán bearnaí ann de thúisce easpa nó na foinsí eolais cuí. Féadfadh siúd le heolas cruinn é sin a líonadh isteach. Maidir le líon na n-irisí - aimsíodh '''380''' i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#I nGaeilge Amháin|Gaeilge Amháin]]</u>, '''118''' gcinn i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Béarla|Gaeilge agus Béarla]]</u>, '''9''' gcinn i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla)|Gaeilge, Gaeidhlige agus Béarla]],</u> '''10''' gcinn <u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Ilteangach|Ilteangach]]</u>, '''10''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla|<u>sraith Ghaeilge i nuachtáin Béarla</u>]] ''(is cinnte go bhfuil breis ann''), '''87''' gcinn le [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Teideal Gaeilge, altanna Béarla|<u>teideal Gaeilge</u> le h<u>altanna i mBéarla</u>]] agus '''2''' cheann i m[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#An Ghaeilge á bplé i mBéarla|<u>Béarla</u> <u>ag plé na Gaeilge</u>]]. Tá '''147''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Cíona Lín / Blaganna|Cíona Lín / Blaganna]] sa liosta thíos. === I nGaeilge Amháin === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ I nGaeilge Amháin ! scope="col" | Teideal ! scope="col" | Nuachtán / Iris ! scope="col" | Blianta ! scope="col" | Buneolas ! scope="col" style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope="col" style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ach''' |Iris |?<1962>? |Iris Chuallacht Cholm Cille i gColáiste Mhá Nuad | | |- |'''Acta Medica Gadelica''' |Sraith |1983-1985 |Iris Acadamh na Lianna |''Liam Ó Sé'' |''is é bhunaigh é'' |- |'''Agus''' |Iris Míosúil |1961-98 |Corcaigh |''Diarmuid Ó Murchú ansin Diarmuid Ó Súileabháin'' ''don tríú bhliain deiridh nuair a baineadh an deontas daofa.'' | |- |'''Aiséirigh / Aiséirí''' |Bliainiris |1942-50?-75 |Bliainiris Chraobh na hAiséirí CnaG. Clóite ag Nuachtáin teo. |''Gearóid Ó Cuinneagáin'' |''Déanadh míosgán Béarla as nuair a scoilt an chraobh is nuair a bhunaigh Gearóid an páirtí polaitiúl Ailtirí na h-Aiséirigh.'' |- |'''Amárach (guth na Gaeltachta)''' |Nuachtán |1953-83 |Muintir na Gaeltachta / Comharchumann Chois Fharraige.Indreabhan, | | |- |'''Aimsir Óg''' |Iris |1999-'00> |Scéalta Aistí Dánta, Cúrsaí reatha, Critic, Béaloideas, Teanga |''Micheál Ó Cearúil'' |''trí h-eagrán (ceithre leabhar, eagrán a 3 in dhá chuid)'' |- |'''Aisling''' |Iris |1973-75>? |Iris ócáidiúl Dhún Chaoin cló Dhún Chaoin 10p mí na Nollag tháinig an chéad eagrán de Aisling – Pobal 24 Beal. 1974 |''Mícheál Ó Dubhshláine/ Aogán Ó Muircheartaigh'' |''dírithe ar phobal Dhún Chaoin is mó a bheidh sé de réir cosúlachta. Fíor iris logánta í idir dréachtú, bhéarsaí agus nuacht an pharóiste fiachla ann fosta – Pobal 24 Bealtaine 1974'' |- |'''An Aimsr Óg -''' |sraith |2002-'06 |Páipéar Ócáideach ag plé an teanga |''Micheál Ó Cearúil'' |''7 n-eagrán'' |- |'''An Aimsir Óg''' |sraith |2002-'04 |Paimfléid ar chás na Gaeilge i mórán rémsí |''Micheál Ó Cearúil'' |''5 eagrán'' |- |'''Anam Bheo''' |Nuachtán |2008 >? |Nuachtán mhíosúi de chuid na Bruiséile | |cruthaithe ag Pobal Gaeilge na Bruiséile |- |'''An Bárd''' |Iris |?<1917>? |Arna chur amach do mhuintir na Láimhe Deirge Béal Feirsde | |Uimh. 176 = 1917 |- |'''An Barr Buadh''' |Iriseán |1912 (3 mhí) |Seactanán Polaitiúl a bunaigh Pádraic Mac Piarais – |''Pádraic Mac Piarais'' |Lean ó Mhárta go Bealtaine 11 eagrán |- |'''An Bhearna Bhaoghail''' |Nuachtán |1912>? |idir láimhe ag Comhluadar Airt Uí Ghríofa 6 Sr. Fhearcair CA Shinn Féin | | |- |'''An Birín Beo''' |sraith |1824- 1925 |Gaeltacht Músgraidhe Corcaigh | | |- |'''An Branar''' |Iriseán |1919 - 1925 |Ó 1919-1920 Eisíodh as plás Ely (seoladh Chraobh na gCúig gCúigí CnG) Muintir an Bhranair, BÁC a d'eisigh é i 1925 as 122 faiche stiabhna (school of Irish Learning – Osbern Bergin) | | |- |'''An Bréagán''' |Iriseán |1912 – 1918 |Páipéir tosnuightheoirí Chraoibhe na gCúig Cúigí de CnG | |6 orlach x 4orlach – Do lucht foghlamtha ranganna G na craoibhe. Lámhscríofa sa chló Gaelach' |- |'''An Bhrídeog''' |Iriseán |1929 -32 |eipic |''Louise Gavin-Duffy ??'' |Leanann mar 'Fé Bhrat Bríghde' |- |'''An Briathar Saor''' |sraith |1994-96 |Chuile cheathrú? Wales Comhluadar Chaerdydd |''Patrick Egan'' | |- |'''An Camán''' |sraith |1898-38>? |Míosachána r aibh CnaG CLG páirteach ann. Cómh-Choiste na g-Cumann nGaedhealach BÁC |''Donnchadh Ó Brian / Pádraig Ó Caoimh'' | |- |'''An Caomhnóir''' |Iris |1989-'13>? |Nuachtlitir Fondúireacht an Bhlascaoid | | |- |'''An Chearnóg''' |Iris |1923 -25 |Iris Chonnachtach a bhí ar thaobh na bPoblachtach |''Athair Micheál Mac an Mhílidh an bhainisteoir'' |clóite ag [[The Connaught Telegraph|''Connaught Telegraph'']] |- |'''An Chléir''' | |1937>? |Tuarascbháil Chumann na Sagart nGaedhealach | | |- |'''An Chóisir Cheoil''' |leabhrán |?<1952-60>? |120 amhrán i 12 leabhrán amhráin |''Seán Ó Tuama'' | |- |'''An Chraobh-Ruadh''' |sraith |1913 -? |CnG Bhéal feriste / Árd-sgoil Ultach | |irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde |- |'''An Claisceadal''' |sraith |1930-40 |Leabhrán le amhráin i nGaeilge |''Colm Ó Lochlainn'' | |- |'''An Codú''' |Iris ar líne |2006 -2021> |Smaointe Fánacha as Chonamara |''Eoin Ó Riain'' | |- |'''An Coileach Grinn''' |Greanán |1952>? |Greannán Gaeilge micléinn UCD |Micheál Ó Cíosóig agus [[Mícheál Ó Bréartúin|Micheál Ó Bréartúin]] |''ainmnithe i ndiaidh proinnteach 'The Green Rooster''' |- |'''An Crann''' |Sraith |1908-24>? |Coiste Feis Thír Chonaill. | |Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge. |- |'''[[An Cúléisteoir]]''' |Irislín |2004 – 2009 |Irislín Chonamara |''http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/0101.html'' |Foilsithe ag Foilsitheoirí Read-out i mbaile na hAbhann ag |- |'''An Déiseach''' |Sraith bliantuil |1963>? |CLG PhortLáirge | | |- |'''An Domhain''' |Nuachtán |1991 |Aon eagrán amháin (meastar) | |Amhail is gur nuachtán triallach a bhí ann mar go raibh litreacha ón bpoball sa chéad eagrán agus freagra crossfhocal an eagrán roimhe san eagrán sin freisin. |- |'''An Dréimire''' |Sraith mhíosúil |1987 -1996 |Do lucht Ardteiste. Leantar mar 'Dréimire' i 1997 |''Áine Ó Cuireáin'' |Clóite ag Anois Teo. Go '97 ansin ~Gael-Linn. ''Ní fios ar clóadh idir 2001-08'' |- |'''An Duibhneach''' |Iris |?<1974>? |Iris Ráithiúl Coisde Cearta `Sibhialta'/náisiúnta Chroca Dhuibhne 5p |''Breandán Mac Gearailt'' |Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo. |- |'''[[Aneas]]''' |Iris |2020 >-'23> |Belles Lettres as Gaeilge. Filíocht, Gearrscéalta, Critic liteartha |[[Simon Ó Faoláin]] |(Southward Editions €10 Corcaigh (ionad Litríochta an deisceart), d’fhás seo as an forlíonad Gaeilge dar teideal https://munsterlit.ie/aneas/ |- |'''An Fiolar''' |Iris |1930>? |Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile) | | |- |'''An Fíor Éirionnach''' |Iris |1862>? | |''Richard D'alton is a scríobh'' |A scarce Tipperary journal” -Journal of the Waterford and South-East of Ireland Archaeological Society, Vol. XIII, pp. 107-111, 1910 |- |'''[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]''' |Iris |2009-'26> |Cumann Carad na Gaeilge a chuireann amach é. | |An cumann céanna a chuir An Gaodhal amach in 1881 [https://www.magcloud.com/browse/Magazine/13595 Ar líne] |- |[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 '''An Gael Óg'''] |Irish |?<1965-1972>? | |[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 Aigistín Segius Ó Maoil Eoin] a scríobh mórán des na scéalta Seán Slattery a mhaisigh. |Ní heol ó na foinsí an fiontar úr a bhí ann seo nó leanúint den tsean iiris An Gadhael Óg a bhí ann seo. |- |'''An Gael Óg''' |Nuachtlitir |2011-13> |[[Na Gaeil Óga]] CLG a chuir amach | | |- |'''An Gael – An Dord Féinne''' | |?<1929 >? |[ Iml 7 Uimh.5 1929 ] | |deirtear go raibh an tArdeaspag ina chathaoirleach ar choiste a bhí ag bailiú airgid chun foclóir Gaeilge, a rinne Michael O’Keeffe as Sráid na Cathrach, a fhoilsiú. |- |'''An Gaedheal''' |iriseán |1916>? |The Gael : a weekly journal of stories, sketches, news notes, songs, etc | | |- |'''An Gaedheal Óg''' |Iris |?<1937-1945 |Iris do dhaltaí bunscoile. Bráiṫre Críostaṁla na h-Éireann a bhí istigh san iris 'Our Boys' | |Tháinig Tír na n-Óg sna sála air. De thúisce achannaí ó T. Deirg go Seán McEntee Aire. Airgeadais a foilsíodh an GÓ |- |'''An Gaeilgeoir''' |nuachtlitir | |Bráithre Críostaí na hÉireann BÁC | | |- |'''[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]''' |Iriseán |2024 |Iris bhliantúil don bpobal [[AerachAiteachGaelach]] |Stiofán Ó Briain |'AerachAiteachGaelach – Irisín a hAon'. Chuir an dream chéanna, fé stiúr Conaill Ó Duibhir , a d'eisigh Aerach-Cueir[https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain aerachaiteachgaelach.net/foilseachain] [https://www.siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon/ siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon] |- |'''An Geata /An Geatín''' |Sraith / irislín |1993 -2021> |Nuachtlitir Ghaelacht na Mí | |Tugadh An Geatín air nuair a foilsíodh ar an idirlín amháin é |- |'''An Ghaoth Aneas''' |forlíonadh |2011>2016 |forlíonadh Gaeilge den iris Southword a d’eisigh Ionad Litríocht an deiscirt. |''Ailbhe Ní Ghearbhuigh ‘11-’14 + Colm Breathnach ‘15-’16'' |12 eagrán a thosaigh le heagrán a 20 de Southword, Mhaoinigh Foras naGaeilge é. Tháinig Aneas ina dhiadh i 2020 |- |'''An Giolla''' |irisleabhar |1951>? |Iris oifigiúil Giollaí na Saoirse | | |- |'''An Giorrfhiadh''' |Iris |1922>? |Iris Ghaeilge Phríosúin an Churraigh |''Proinsias Ó Riain'' | |- |'''An Glaodh''' |Iris |?<1945>? |An taon páipéar scoile sa tír scríofa i nGaeilge | | |- |'''An Glór''' |Iris |?<1940-47>? |Iris CnG Áth Cliath, Gach ré Shatharn |''Anraoi Ó Liatháin -'' |[ar fáil i leabharlann Gilbert Sr. An Phiarsaigh] Thánig 'Feasta' ina dhiadh. |- |'''An Grianán (CnG)''' |Páipéar | |Páipéar Cinn Bhliadhna do Ghaedhealaibh Chorcaighe : ar n-a chur amach ag Craoibh Naoimh Fionn-Bharra. | | |- |'''[[An Guth]]''' |Iris i bhfoirm leabhar |2003 – 2012 |Duanaire Gaeilge- Gaidhlig - Iris filíochta is próis – bliantiúl-ish |[[Rody Gorman|''Roddy Gorman'']] |Foilsithe ag Coiscéim 7 gcinn ar fad. ''“leanbh caithiseach Rody Gorman, a chuir filí Éireann agus Alban ag cabaireacht'' le chéile.” - ''Alan Titley'' |- |'''An Iodh Morainn''' |sraith |1940-46>? |Bliain Iris Cumann Gaelach Choláiste na hOllsgoile Áth Cliath |''Dónall Ó Móráin ⁊ Roibeárd Mac Góráin'' |Cló G. |- |'''An Iris''' |Iris |1945-46 |An Gúm – iris faoi scáth 'The Bell' |''Séamus Ó Néill'' | |- |'''An Lámh Dhearg''' |Iris |1971-74? |Coiste Troda Gaedhealtacht Dhún na nGall |''Seán Ua Cearnaigh (a bhí ina Chumannach)'' |Deich n-eagrán ar fad. ''Tá an stailc scoile i gcoinne chléir'' Bhaile Na Finne..... Meabhraíonn An Lámh Dhearg, uimh a 5, dúinn conas mar atá. - Pobal 6 DF 1978 |- |'''An Lasair''' |Iris |1919 |''níor foilsíodh riamh é (de thúisce gur líon An Branar an bhearna)'' | |Thug Seán Tóibín (athair Tomás agus Néill corcaigh) iarracht ar iris nua An Lasair a bhunú i 1919 chun an bhearna a d’fhág bás Irisleabhar na Gaedhilge a líonadh |- |'''An Leabharlann''' |Iris |1932>1938 |Journal for the Library association of Ireland | | |- |'''An Léitheoir''' |sraith |1955-1992>? |Bulletín na gciorcal Léitheoirí | |Nuacht Phortláirge a chuir i gcló |- |'''An Leughthóir Gaedhealach''' |Iris |1897>? |Iris Chraobh na Laoi. CnaG |''Osborne Bergin'' | |- |'''[[An Linn Bhuí]]''' |sraith |1997-'18>/ |Iris Ghaeltacht na nDéise (bliantúil) |''Leabhair na Linne / Pádraig Ó Meacháinn (UCC?) Aoibhnn Nic Dhonnachadha'' | |- |'''An Litríocht''' |Iris Míosúil |1953>? | |''Seán Ó Cuill'' |Cuireadh roinnt eagrán amach. Deartháir leis an eagarthóir é an manach Capaisíneach Pádraigh Ó Cuill. |- |'''An Lóchrann''' |sraith |1907-1931>? |Páipéar Gaedhilge in Aghaidh Gacha Míosa / Páipéar dátheangach míosamhail le h-aighaidh Gaedheal???? |''Pádraig Ó Siocfhradha 1907-13, Cormac Ó Cadhligh 1930-31'' |Pápeur le Gaedhilg in aghaidh an mhíosa (Ciarraí). “''d’fhéach Pádraig Ó Siochfhradha  chuige gur Ghaeilge amháin a bheadh i gcló inti”'' |- |'''An Lóchrann''' |Iris/leabharán |1969/1970 |Iris chomhairle Fhianna Fáil in Áth Cliath, Lár-Thuadh | |Uimh 2-3, Meitheamh 1969, June 18,1969 |- |'''An Lúibín''' |nuachtlitir |2004-2021> |Nuachtlitir Chuman Gaeilge na hAstráile |''Colin Ryan (aois 80)'' |Gach Coisís |- |'''An Muimhneach Óg''' |Iris |1903-05 |Irisleabhar Míosumhail chun Cabrughadh leis an Dream atá d'Iaraidh Éire Dhéanamh Gaedhealach | |páipéar míosúil a chuirfeadh an Cork Sun amach |- |'''An Músgraigheach''' |Iris |1943-45 |Bulletín ráithiúl do mhuintir Mhúscraí a d'fhoilsigh Cáirde Mhúsgraigheí | | |- |'''An Múscraíoch''' |Iris |1991>? |Corcaigh | | |- |'''An Nasc''' |Irisleabhar |1958>? |Journal of the Irish in German Society Vol.1 no.1 | | |- |'''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]''' |Nuachtán |2024> |Nuachtán neamhspleách |[[Caoimhín Ó Cadhla]] |Nuachtán seachtainiúil neamhspleách á fhoilsiú in [[Ráth Chairn]] ag [[Gaelmheáin Teoranta]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |'''An Phoblacht''' |Nuachtán |2012 |Eagrán speisialta do Ard Fheis Sinn Féin 2012 - iomlán i nGaeilge | | |- |'''An Réalt''' |Iris |?<1920 -25>? |Iris an chumainn ghaeiligh Ollscoil ÁC | | |- |'''An Réiltín''' |Iris |1947>1969>? |Feasachán oifigiúl Ógra Éireann (cumann gaelach daltaí i scoileanna Na Bráithre Críostaí) |''T.N. > Ó Briain, Liam Ó Caithnia'' |Débhliantiúl (ráithiúl amantaí) filíocht, altanna. ''Im 15 Eag 1 1969 (1961=imleabhair 14)???'' |- |'''[[Léann Teanga: An Reiviú|An Reiviú]]''' |Iris bhliantiúl |2013-'14> |Iris léann teanga. [[Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge]] | | |- |'''An Reult''' |sraith |1920-25 |Irisleabhair na hOllscoile BÁC | |''Arna chuir amach do lucht an Chumainn Ghaedhealaigh i gColáiste ma h-Ollscoile i mBÁC'' |- |'''An Ridire Duibhneach''' |Nuachtán |1982 |Foilsithe ag Cearta Sibhialta na Gaeltachta Corca Dhuibhne |Fergus Ó Flahtarta, Breandán Mac Gearailt | |- |'''An Ridireacht Liteartha (1)''' | |1917 |Bunaithe ag Pádraig Ó Conaire d'fhonn cabhrú le scríbhneoireacht Ghaeilge |''Pádraig Ó Conaire'' | |- |'''An Róimh''' |Iris bhliantiúl |1923-25 ??1932>? |Irisleabhar Gaedheal ag cur síos ar imeachtaí na bliana sa Róimh. |''Eric Mac Fhinn'' | |- |'''An Saol Gaelach''' |sraith |1950-1965 |Comhdháil na Gaeilge, 44 Sráid Chill Dara | | |- |'''An Sagart''' |Iris |1958--2015. |Iris Cumann na Sagart – Coláiste Phádraig / foilsithe ag An Sagart. Ailt ar spioradáltacht, diagacht, liotúirge, éacuiméachas, ar Ghaeilge ⁊rl |''An tAth. Colmán Ó hUalacháin ⁊ [[Tomás Ó Fiaich]] 1958 -1963'' ''[[Pádraig Ó Fiannachta]] ó 1964 - 1973 / 1978 -1988 go 2015?'' An tAth. Cathal Ó hÁinle 1974-1977 | |- |'''An Scríobhnóir Óg''' |Iris/leabhar? |2013>? |Cnuasach gearrscéalta scríofa ag micléinn Coláiste na Tríonóide | | |- |'''Anseo is Ansiúd''' |Nuachtlitir |2016-2019>? |Pobal ar a'n iúil, Ceantar an Omaigh. 16 leathanach |Pádraig Mac Congáil |Feasachán imeachtaí Ghaeilge an Ómaigh agus Fhearmanach https://issuu.com/pobalaraniul/docs/nuachtlitir_eagran_5_me_n_f_mhair_2019 |- |'''An Sgéal Nua''' | |1920->? |foilsicheán Náisiúnta Trá Lí - Uimh 1 1920 | | |- |'''An Sguab''' |Iris ráithiúl |1922-32>? |cur síos ar chúrsaí na hÉireann, léirmheasanna, litreacha, comórtaisí ⁊rl |''Eamonn Mac Giolla Iasachta Pádraig Ó Cadhla a bhunaigh'' |nasc leis An Lóchrann |- |'''An Síol''' |Iris meánscoile |1952? |Iris Choláiste an Mhuireadaigh, Béal An Átha, Maigh Eo |''Peadar Bairéad (94)'' |Aon iris amháin a clóadh, Meánscoil B a bhí i gceist |- |'''An Síol''' |sraith |?<1942-69>? |Blian-Iris An Chuallacht Gaelaí, Ollscoil Chorcaí | | |- |'''An Síoladóir''' |iriseán |1920-22 |Irisleabhar Cumann na Sagart nGaedhealach | |Muintir Mhic an Giolla BÁC a d'Foilsigh |- |'''An Síoladóir Nua''' |iris ar líne |Earrach 2016 |Aistí stairiúla ar chúrsaí eaglasta Ghaeiligh. Stair An Sagairt leis. |''an tAth. Martin Mcnamara.'' |Ní raibh ann ach an taon eagrán amháin, óir gur éag an eagarthóir. |- |'''An Sléibhteánach''' |sraith |1912-38>? |Irisleabhar Choláiste Chnuic Mhellerí |''An tAb Mauris (Muiris Ó Faoláin) a bhunaigh'' |Iris na Mainistreach i gCeapach Choinn |- |'''An Staighre''' |sraith |1994-1997 |Míosagán. Foilsithe ag Anois, gaolta le Céim | |míosúil |- |'''[[An Stoc]]''' |Irisleabhar |1917-1932 |Míosagán. Colaiste na hOllscoile Gaillimh |''Tomás Ó Máile'' |Bhunaigh Pádraig Ó Conaire Pádraig Ó Máille agus a dheartháir Tomás Ó Máille an iris. Clódh an chás cheann i Mí na Nollag 1917. |- |'''An Stoc''' | |1990 -?? |Arna Fhoilsiú ag Dáil Uí Chadhain | | |- |'''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]''' |Iriseán |2014-2019> |'Ar fud chathair Átha Cliath' Iris mhíosúil Árna fhoilsiú ag Triúrach na Cathrach (BÁC) |''Pádraig Mac Éil'' |Á scríobh ag agus dos na 43 maidineacha Caifé a bhí á eagrú ag Seán Ó Coileáin ag eagru nó ag tacu leo roimh ré covid. Chathair Bhleá Cliath. Clóite in A4 den chéad uair d’eagrán Eanáir Feabhra 2019?, A5 a bhí ann roimh ré. |- |'''[[An Teachdaire Gaelach]]''' |iriseán míosúil |1829>? |Iris i nGaeilge na hAlban |''An Doctúir Urramach Tomás Mac Leoid'' | |- |'''An Teachdaire Ghaelach''' |foilseachán |185? |Nior foilsíodh riamh é – Béalfeiriste |Roibeád Mac Adháimh |Bhí sé beartaithe ag R Ma Adh. Ach is dócha go raibh in iomad oibre in ullmhú an fhoclóra le Aodh Mac Domhnaill. |- |'''An Teaghlach''' |Iris |1965 -1970 |Iris Cumann na dTeaghlaigh Ghaelacha, míosúil |''Fionntán Mac Aodh Bhuí'' |Bunaithe i mBÁC ag an eagraitheoir, is a chlann ag freastal ar Scoil Lorcáin. Leanadh dá gcló i gCorcaigh in Áras an gCraoibhín ar feadh 3 bhliain. Cuireadh roinnt eagráin i gcló i mBéal Feriste sa tsean-chló Níor lean ach ar feadh roinnt blianta, iarradh ar na coistí éagsúla na h-irisí ascríobh agus a chló iad féin. Rinneadh ceann i mBéal Feriste. |- |'''An t-Eaglaiseach Gaelach''' |sraith |1919-28 & 90-92 |Iris Gaeilge Eaglais na hÉireann (The Gaelic Churchman) | |Cumann Gaelach na h-Eaglaise, Deilgnis BÁC |- |'''An t-Eagrán''' |sraith |?<-2014> |Páipéir Gaeilge anChloáiste DIT san @edition. Scríobh do fhocail, inis do scéal | |https://twitter.com/eagrandit |- |'''An Teanga Mharthanach''' |sraith |1989-1994 | | |Clóite sna Stáit Aontaithe |- |'''An t-Éireannach''' |Iris |1910 -13>? |Iris an Chonartha in London |''Pádraig Sáirseál Ó hÉigarrtaigh'' | |- |'''[[An tÉireannach (iris)|An t-Éireannach]]''' |Nuachtán |1934-37 |'Guth na nGaedheal' - Páipéar seachtaineamhail |''Seán Beaumont'' |''Nuachtán Sóisialach Gaeltachta.'' Leabhar scríofa ag [https://www.jstor.org/stable/23197288?seq=1 Eamon Ó Cíosáin] ina dtaobh. Seán Beaumont a mhaíomh i 1937: ‘… we have what no other Irish paper ever had, a circulation in the Gaeltacht’. http://ga.sciencegraph.net/wiki//An_tÉireannach_(iris) |- |'''An t-Éireannach''' |Neamhrialtán |1985-1989 |Foilsithe i bPáras | | |- |'''An tEolaí''' |Nuachtlitir |1991 -2004 |Iris Eolaíochta don meánscoileanna | |Clóite go ráithiúl ag An Gúm |- |'''An t-Iniúchóir''' |Iris |?<1924 |Iris clóite i Meiriceá |''Pádraig Feirtéar'' | |- |'''An t-irisleabhar''' |sraith |<?1930-41>? |Ollsgoil na Gaillimh | | |- |'''*[[An Timire]] -''' '''''[Timire an Chroí Naofa (Íosa) / Timthire Chroidhe Naomhtha Íosa]''''' |Iris ráithiúl |1911-2021> |Foilseacháin Ábhar Spioradálta na hÍosánaigh (Leabhrán An Chuallachta Chráibhthigh á ngoirthear an Apstalacht Urnaightheach) |''An tAthair Frainc Mac Brádaigh'' |An iris leanúnach is sine sa Ghaeilge ⁊ in Éireann. ''Thosaigh mar Timthire an Chroidhe Naomhta Íosa'' |- |'''An Tír''' |Iris |1928-34 |Míosachán Gaedhilge | |Cló Lucht Laighean |- |'''An Tobar''' |Iris |?<2003>? |Iris choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |lean mar flúirse |- |'''An Tobar''' |Iris |<?2006>? |Tréimhseachán de chuid Institiúid Oideachais Marino | | |- |'''An t-Óglach''' |Tréimhsecháin |1918 -1923 |Óglaigh na hÉieann Old Dublin Brigade,, The Irish Army Quarterly |''Maorghinearál [[Piaras Béaslaí|Piaras Beaslaí]]'' |Clóite i 6 [[Sráid Fhearchair]] áit a raibh Oifigí Shin Féin sul má bhí oifigí Chonradh a Gaeilge ann. |- |'''An t-Oibrí''' |Sraith | |Ardchumann Oibrithe agus IL tSaothar na h-Éireann | | |- |'''An tOireachtas (tír agus teanga)''' |sraith |??? |Foilsithe i mBÁC | | |- |'''An Treallán''' |Iris |1952 |Roinn Oideachas (aon eagrán amháin a bhí ann cháin An Cadhnach é i Comhar) | |Ní cuireadh amach ach an t-aon Eagrán Amháin |- |'''An Trodaí''' |Iris (teanga?) |1982>? |Iris (lámh scríofa) Gaoltachta chimí Phoblachtacha Phort Laoise |''[[Dessie Ellis]], Eamonn Ó Nualláin'' | |- |'''[[An tUltach]]''' |Iris mhíosúil |1924-'17> |Comhaltas Uladh de chuid Conradh na Gaeilge | | |- |'''An Tuairisceán''' |Nuachtlitir |<1970-1971->? |Scaipiúchán Inmheánach Amháin (Meitheamh 1970 'Nuachtlitir atá ag an gConradh' – Pobal 8 Eanáir 1971 | | |- |'''An Tuairisceoir''' |Cín Lae Lín |2013-'21> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. |''Ciarán Dúnbar'' |https://antuairisceoir.wordpress.com |- |'''Anam Beo''' |Nuachtán |2008>? |Nuachtán do Phobal Gaeilge na Bruiséile | | |- |'''[[Anois]]''' |Nuachtán |1984-96 |Curtha aamach ag Gael-Linn | |Tháinig seo in áit Inniu is cuireadh Foinse ina h-áit siúd |- |'''Ar Aghaidh''' |Nuachtán/iris |1931-70>? |'Míosacán' Páipéar le Gaedhealachas, Litridheacht, Éargna agus Géileagar |''Eric Mac fhinn'' |Scríobhadh é sa sean chló i gcónaí |- |'''Ár nGuth Féin''' |Iris |?<1975>? |Iriseáin cimí poblachtánach H-Block | | |- |'''Banba''' |Irisleabhar |1901 – 1906 |Clóite ag Muinntir Ḃrúin agus Nualláin | | |- |'''Banbha''' |Irisín |2025 – |Ellen Corbett a d'fhoilsigh, mar chuid den aonach bliantúil zín i m[[Béal Feirste]] ar an 8 Meitheamh 2025. | | |- |'''[[Beo!]]''' |Irislín |2001 - '14 |irislín de chuid Oideas Ghael - Gleann Cholm cille |''Seosamh Mac Muirí'' | |- |'''Bheul''' |Iris |?<2018> |[Iml 20 eag 2 Meith '18 Ionad na Gaeilge Labhartha UCC |''Nuala de Búrca'' | |- |'''Biseach''' |sraith |1966 – 2023> |Cumann Forbartha Chois Fharraige |''Seosamh Ó Braonáin ('18)'' |Cartlann [https://www.cartlann.ie/biseach Biseach] , Seoladh [https://www.coisfharraige.ie/cumann-forbartha/nuacht-chois-fharraige/cartlann-nuachta-1-samhain-2023/ Biseach 23] |- |'''Blaiseadh''' |Bliainiris |2004 - '06 |Bliainiris de chuid An Béal Binn Brí Chulainn [Trí h-eagrán] |''Nuala Nic Con Iomaire'' | |- |'''Blas''' |Iris Raidió |?<2015> |Irish Raidió mar Phodchraoladh ó BBC Uladh | | |- |'''Bliainiris''' |Iris+ Irislín |1999 – '16? |Foilsithe ag Carbad, Ráth Cairn uimhi 11. Carabad a chló ansin Leabhar Breac. |''Ruairí Ó hUigín agus Liam Mac Cóll'' | |- |'''Bliainiris na Scéime (trinity)''' |Iris | | | | |- |'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]''' |Iris |1837 |Curtha amach ag The Home Mission | |Aithris ar ainm an chéad iris le Gaeilge a tháinig amach i 1795 |- |'''[[Breac (iris)|Breac]]''' |Iris |2021-2023> |Iris Chuallacht Ollscoil Chorcaí |''Caitríona Ní Chonaill'' (2022) |[https://www.independent.ie/regionals/cork/news/gaeltacht-mhuscrai-student-caitriona-ni-chonaill-gets-onoir-na-gaeilge-in-ucc/41614199.html alt] ar eargarthóir san Indo. |- |'''Breacadh''' |Iris |2003 – '13>? |Príomhiris Náisiúnta Na Gaeilge, trí n-uaire sa bhliain i Ngaeilge Nádúrtha na Gaeltachtaí |''Bunaithe ag na Coistí Gairmoideachais'' | |- |'''Cad é an Scéal?''' |Irisleabhar |2020 |25 scéal faoi éirinn agus an Eorap |Gerry Kiely - Ceann Ionadaíochta an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Iris de chuid an Choimisiúin Eorpach |- |'''Cairde''' |Míosachán |1979 -1982 >? |(iml 4 uimh 11 1982) “Míosacán Cairde Gaelinn” | | |- |'''Ceiliúradh an Bhlaoscaoid (Iris na hOidhreachta)''' |Sraith |1989 – '14> |Ábhar léachtaí ar reimsi éagsúla de shaol an bhlascaoid |''Micheál De Mórdha'' |15 cinn. 1 Is 2 Foilsithe ag An Sagairt, Coiscéim ó uimh a 3 |- |'''Céim''' |Iris oideachais |1996-2014 |Don ard teist,gnáth leibhéal agus an idirbhliain freisin, Leantar mar 'dréimire', 'idirchéim' ⁊ 'staighre' |''clóite ag Anois Teo.'' |ní h-eol ar foilsíodh idir 2001-2011 |- |'''Ceol ár Sinsear''' |Iris |1906? 1924-25> |Traditional Irish airs selected from Ceol ár Sinsear, Ár gCeol Féinig, Sídh-cheol, songs of the Gael arranged By Annie W.Patterson |''Ath. Padraig Breathnach a Chruinnigh'' |Clóite agMuintir Bhrúin agus Nualláin |- |'''CIC''' |Iris |?<1985>? |Iris do Ghael Óga Bhéal Feriste |Gearóid Ó Cairealláin | |- |'''Cillín''' Iris na Cheathrún Rua |iris |2013-2014 |Ábhar léitheoireachta a cgur ar fáil ón bpobal dn phobal ar a dhúchas féin |''Máire Ní Chualáin, Máire Feirrtéar, Máire Ní Fhlaithartaigh, Breandán Feirrtéir'' |altanna ar stair áitiúil ar dhaoine áitiúla, ⁊rl |- |'''Cinnlínte.blogspot /@ceannlinte''' |Iris ghréasán |2014 |Ábhar nuachta ilghnéitheach | |An chéad Postáil in Eanáir 2014 is stadadh ag cur ábhar leis i 12 Márta 2014, |- |'''Claíomh Solais an Churraigh''' |Iris Míosúil |1996>? |Eisithe ag cór na n-oifigeach san choláiste oiliúna sa gCurrach |''Micheál Mac Gréil An chéad eag:'' | |- |'''CLO''' | | |An club Leabhar BÁC | | |- |'''Cló: nuacht 35,''' |sraith | |Journal of the Irish print union | |Lean seo i ndiaidh “Míosachán na gClódóirí” |- |'''Cogar''' |Iris |2010 - '11>? |Iris stílbheatha agus comhrá comhaimseartha na hollscoile |''Cathal mac Dháibhéid, Eoin Ó Murchadha'' |Iris Chumann Gaelach UCD |- |'''Cogar''' |Iris idirlíon | |Iris mar sheirbhís do chraoltóirí raidió le Gaeilge, | |Gaelport.com CnnaG |- |'''Cois Deirge''' |Iris |1977 - 90 | | |Scríobh [[Seán Ó hÓgáin (sagart)|Seán Ó hÓgáin]] ann. |- |'''[[Comhar]]''' |Iris |1942 – 2021> |Iris Míosúil | | |- |'''Comhar Óg''' |Iris |2013 – 2020> |Iris liteartha agus ealaíne de shaothar déagóirí. | | |- |'''[[COMHARTaighde]]''' |Iris |2015 - 2020> |Ríomhiris acadúil phiarmheasta bhliantúil | | |- |'''Comhphairtíocht ar son na Spriocanna''' |Iris ar líne |2021 - >? |Iris eile do dhaltaí scoile ó Chúnam Éireann | |Clúdach céanna le 'Domhan Níos Fearr' ón roinn gnóthai Eachtracha https://www.ourworldirishaidawards.ie/wp-content/uploads/2020/10/Irish-Aid-2021-Pupils-supplement_IRISH_Online-version-2.pdf{{Dead link|date=Samhain 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Comhscéala - nuachtlitir''' |Iris mhíosúil |1995>? |CnnaG | | |- |'''Cothrom (na) Féinne''' |Iris |?<1940>? |Iris de chuid Choláiste na h-Ollscoile BÁC |''Dónall Ó Móráin / Aogán Brioscú'' | |- |'''Craic''' |Iris |?<2008 >? |Irisleabhair Nua Na Cuallachta, i nDoire | | |- |'''Craobh Rua''' |Iris |>1913< |Craobh Rua CnaG 1 eagrán amháin (dar le Aodán Mac Póiín) |''Cú Uladh? Alt leis ann'' | |- |'''Cuaille''' |Iris lín |2020 - 2021> |Iris nua Ghaeilge an CLG, feiliúnach do lucht meánscoile |''Jamie Ó Tuama'' |Bunaithe ag oifigeach Gaeilge an CLG Jamie Ó Tuama le linn an chéad tréimhse dianghlasála 2020 |- |'''Cuisle na nGael''' |nuachtlitir | |Iris Choláiste Ollscoile BÁC | | |- |'''[[Cuisle (iris)|Cuisle]] -''' '''''iris don nua aois''''' |Iris |1998 - 2000 |Foilseachán an Phobail, Casla. Bhí baint ag [[Pléaráca Chonamara|Pléarácha]] leis. |''Uinsin Mac Dubhghaill'' |[[Donncha Ó hÉallaithe]] a bhunaigh [http://homepage.tinet.ie/%7Ecuisle1/cuisle.htm Suíomh idirlín] [https://cadhan.com/cuisle/ Cartlann ar líne] |- |'''Cumarsáid''' | | |Iris bhliantúil scoil iriseoireachta i Ráth Maonis | | |- |'''Cumarsáid:''' '''''Ceol Cois Móire''''' |Iris | |Bunaithe ag Padraig Ó Fiannúsa mar chuid de Cumann seanchais Cois Móire. | | |- |'''Cumasc''' |Iris idirlíon |1998 |An chéad Iris Ghaeilge ar an idirlíon |''Cynthia Ní Mhurchú'' |Comhfhiontar de chuid RnG, Foinse agus telecom Interneta |- |'''CultúrLán''' |Iris |?<2015-2017>? |Foilseacháin idir nuacht agus fógrai imeachta dé-mhíosúil Chultúrlann Mhic Adaim - Ó Fiach |''Conchubhair Ó Lioatháin'' | |- |'''Dáil Na Mumhan''' |nuachtlitir |?<2012 - 2014>? |Imeachtaí i gCúige Mumhan - nuahtlitir CnG i gcúige Mumhan | |www.dailnamumhan.ie |- |'''Dearcadh''' |Nnuachtán |?<1954>? |“Cuirtear an Náisiún Gaedhealach i n-ath-réim” | | |- |'''Deile''' |Iris |1995>? |Iris mhuintir Chonamara i mBaile Átha Cliath | | |- |'''Deirdre''' |Iris |1954 – 86 |Iris na mBan |''Gearóid Ó Cuinneagáin'' | |- |'''Dinnseanachas''' |Iris |1964 – 67>? |Iris Chumainn Logainmneacha | | |- |'''Dóchas''' |Iris |1966 |foilsithe and an Cumainn Gaelach Coláiste Phádraig | | |- |'''*Domhan Níos Fearr''' |Iris |2019 - 2021> |Iris do bhunscoileanna chun spriocanna Cúnamh Éireann a mhúineadh. | |Eisithe ag an Roinn Gnóthaí Eactracha https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525130746/https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf |date=2021-05-25 }} |- |'''*Dréimire''' |Iris oideachais |1997-2021> |cleachtaí d'ardleibhéal na hardteiste i bhfoirm iris a clóitear 6 nuair sa bhliain | |Gael-Linn féach idirchéim ⁊ staighre https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dréimire/113-0/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602212340/https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dr%C3%A9imire/113-0/ |date=2021-06-02 }} |- |'''Dúchas''' |Iris |?<1962 – 1966>? |Iris Chumainn Ghaelaigh Choáiste Phádraig, Droim Chonrach | |Cóip ar fáil ó ABE Books |- |'''Duilleog''' |Nuachtlitir |2008 - '19 |Nuachtlitir Chomhair Chumainn forbartha Ghaoth Dhobhair, An chrannóg, Doire Beag | |http://www.bealoideasbeo.ie/Duilleog |- |'''Éarna''' |Irisleabhar |1922-25 |Irisleabhar fe chúram an Scoil Cheilteach i gcoláiste na hOllscoile i gCorgcaigh | |''“Aims to encourage the use of "Irish as a conversational medium for living interests and modern thoughts".--v. 1, no. 1, p. 42.'' '' Irisleabhar nua é seo, Déanfa sé a chion féin chin Oideachais na tíre a Ghaelú de chionn litridheacht is ealadhntacht do cheapadh san Ghaedhilg”'' - fógra san iris An Róimh. |- |'''Éigse na Tríonóide''' |sraith | |Cumann Gaelach Coláiste na Trínóide | | |- |'''Éigse Nua-Ghaedhilge''' |Sraith |1933-34 |''Dhá thráctas ar fhillí na Gaeilge ó 16ú céad dtí lár 18ú céad'' |''Piaras Béaslaí'' |Eagrán a 1 16-17 céad Eagrán a 2 17-1850 |- |'''Éire Glas go Buan''' |Iris leabhar |2020 |"12 scéal faoin Aontas Eorpach agus comhshaoil na hÉireann" |Gerry Kiely, Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Irish Choinisiúin na hEorapa |- |'''Éire Óg 2 theangach''' |Iris | |bunaithe agus eagarthóir Gearóid Ó Murchu | | |- |'''Éire, Bliainiris Gael''' |Iris bliantúil |1940-84 |Rogha Saothair Gaedheal mBeo |''Roibéard Ó Faracháin'' |CnnaG |- |'''Éire Sean agus Nua''' |sraith |?<1953/61>? |Na Bráithre Críostaí | | |- |'''Eipic!''' |Iris |MF 2017 - 2022 >? |€2.50 Irisleabhar Nua Gaeilge le hAghaidh Dhaltaí na hÉireann |''Stephen Keane (primary planet)'' |foirm ordaithe [https://www.cogg.ie/eipic%2521-tairiscint-speicialta/ Eipic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922150201/https://www.cogg.ie/eipic%21-tairiscint-speicialta/ |date=2023-09-22 }} 10 gcinn li rith na scoilbhliana. Scríofa i mBéarla ar dtús ansin ofráileadh do COGG é agus mhaoinigh siad é agus Pádraig as COGG a cheartaíonn na haltanna. Aistriúchán a bhí i gceist ar dtus ach anois tá daoine ag scríobh altanna. |- |'''Eleathanach''' |Irisín |?<2009?-2020> |Roinn Froebel don Bhun- agus Luath- Oideachas, Ollscoil Mhá Nuad, OÉMN, i gcomhpháirt leis an Idirbhliain, Coláiste Alexandra, BÁC 6. |''https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20363.pdf'' |Aon leathanach de ghearrtóga 3 nó ceithre uair le linn míonnna na bliana léinn. |- |'''Eureka''' |Iris |2004 -2016 |Forlíonadh Eolaíochta do scoileanna, i bpáirt le hIonad oideachais Eolaíochta Coláiste Pádraig |''John Walshe – aistrithe Baibre Ní Ógáin'' |Seachtainiúil le linn tréimhse na scoile leis an Irish Independent. |- |'''[[ExtraG Gach Seachtain|Extra G]]''' |Nuachtán |2025 -'26> |Forlíonadh sheachtainiúil san Irish Daily Mail. Ar líne leis. | |Bhí an suíomh Extra G ag baint feidhm as G´¨gail len a n-altán-na a aistriú ar feadh ar a laghad 5 bhliain ach ní go dtí 2025 ar bheartaigh an an DIM nuachtán a chló. Ní heol an bhfuil Gúgail fós á bhfostú acu. [https://extrag.ie/ extrag.ie] |- |"'''Fáinne an Lae"''' Nua | |1925 | |"8 Leathanach, Feabhair Mór - Cuir Síntúisí chuig an Stiúrthóir s Ó Súilleabháin 25 Cearnóg Pharnáil, Áth Cliath" fógra in iriseán. | |- |'''Fanad''' |Iris |??? |???? | | |- |'''Faoi Ghlas''' |Iris |?<1938-45>? |Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin na Croimghlinne Béal Feriste |''idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC'' | |- |'''Faoi Ghlas''' |Iris |?<1981>? |Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin Phort Laoise | | |- |'''Fastaoim''' |Iris |1971>1973/4 |Coisde cearta náisiúnta Chroca Dhuibhne |''Breandán Mac Gearailt / Breandán Feirtéir'' |Tháinig seo i gcorbacht ar 'Misneach'. Is deireadh ré foilsithe á bplé san iriseán 'Pobal' dúireadh “Tá Fastaoim marbh ach níl Corca Dhuibhne gan irisí” - Pobal 24 Bealtaine 1974 |- |'''Feabhas''' |seachtanán |?<2014> |Treoirleabhar do Scrúdú na Gaeilge na hardteistiméireachta | |Forlíonadh de chuid 'Seachtain' |- |'''Fearsaid''' |Iris |1956 arís i 2006> |Iris iubhaile an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Banraíona Béal Feriste | | |- |'''[[Feasta]]''' |Iris |1948-2023> |Iris Liteartha, Bunaithe ag CnG ag cur nua scríobhnóireacht chun cinn |''Pádraigh Ó Fearghusa / Conchubhair Ó hAodha 2020'' |alt ar dheireadh [https://tuairisc.ie/deireadh-a-chur-leis-an-iris-feasta-tar-eis-75-bliain-de-dheasca-easpa-tacaiochta-on-stat/ Feasta] théis 75 bliain |- |'''Fé Bhrat Bhridhge''' |Iris bhliantiúl |1933>? |Uimhir a 5 1933. Iris bhliantiúil Scoil Bríghd Earlsfort Terrace BÁC 1. |''Gavin Louise duffy'' |foilsithe ag An Bhrídeog ->teideal 1-4 |- |'''Féile na nGaedhael''' |Irisean |1922 |Ráitheachán CnaG London, Féile bhríghde, Bealtaine, Lúnasa, Samhain | | |- |'''Féilire na Gaedhilge''' |almanag |1904-11 |Saghas Alamang, le féilte agus ainmneacha craobhacha, dialann ⁊rl |''Earnán De Siúnta'' |eisithe ag CnG |- |'''Fianna''' |Sraith |1922>? |The voice of young Ireland - Vol. I., no. 1, Tone commemoration number. | |Dublin woodprint works |- |'''Fír''' |Iris |1941-58 |Irisleabhar Chumann Éigse agus Seanchuis, Coláiste na hiolsgoile, Gaillimh | | |- |'''Fios Feasa /Splanc/Futa Fata /Gan Dabht''' |Nuachtlitir |?<2002 -03>? |Nuachtlitir Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |Flúirse agus Súil Eile á gcló leis |- |'''Fliuch''' |Iris |2015/6>2019 |Táir Iris - “An Chéad Phornó i nGaeilge'. Iris ghréasáin Déanta ag scoláirí meáin as Béal Feirste BÁC Gaillimh | |dhá h-eagrán 1 - 2015/6 - 2 - 2019 Is féidir 'teacht' air anseo https://https {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}://archive.org/details/@fliuch_mag] |- |'''Flúirse''' |Iris |<?2008 -2011 |Iris Bhliantiúl/ Dé bhliantiúl Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |Foilsíonn siad Splanc, Fios Feasa, Suil Eile freisin |- |'''Flós Fómhair''' | |1?<973-'78>? |An t-Oireachtas |''Donnchadh Ó Súilleabháin'' | |- |'''[[Foinse]]''' |Nuachtán |1996 >'09 -'15 |Nuachtán Sheachtainiúl – nuacht idir/náisiúnta |''Breandán de Lap /'' ''S T Ó Gairbhí go 2009'' |Stad an nuachtán i 2009, ansin ghlac an Independent an teideal is d’fhoilsigh mar fhirlíona é gan na h-iriseoirí ceanna, cuireadh ar an idirlíon é i 2013 agus cuireadh deireadh leis i 2015. tháinig Gaelscéal ina dhiadh. |- |'''Fuaim na Mara''' |Irisleabhar |1925>? |Irisleabhar Choláiste Mhic Phiarais, Gaillimh | | |- |'''Gaedhal Feriste''' | |197?>? | | |Luaite ag Eoghan Ó Néil in aggalamh Nuacht 24 “sna seachtóidí bhí Gaedhal Feriste” |- |'''Gaelachas (II)''' |Iris | |Iris Nua aoise :Online magazine of Irish culture written entirely inthe Irish language. | |Níl an suíomh beo a thuilleadh |- |'''Gadelica''' |Irisleabhar |1912 -'13 |A journal of modern-Irish studies |''Tomás Ó Rathaile'' |Iris chun cabhrú le fás na teanga sa tsaol nua |- |'''[[Gaelscéal]]''' |Nuachtán |2009 -'13 |Nuachtan Seachtainiúl |''Ciarán Dúnbarra'' |Thánaig amach théis maoiniú Foinse a aistriú chucu |- |'''Gaelscoileanna''' |Iris |?<2013> |Iris -an fheachtas | | |- |'''Gaelport.com''' |Iris idirlín |1995-'14> |Príomhshuíomh eolas na Gaeilge CnnaG | | |- |'''Gaeltacht''' |nuahctán |1973 |'Páipéar Nuaíochta' áitiúil as iarthuaisceart Dhún na nGall faoi chúrsaí reatha a foilsíodh ar bhonn coicíse sa bhliain 1973. | |10 gcóip idir Feabhra agus Iúil 1973 http://www.bealoideasbeo.ie/gaeltacht |- |'''Gaeltacht 21''' |iris idirlín |2009- 2021> |Tháinig i ndiaidh an Cúl-éisteoir |''Eoin Ó Riain'' |Is cosúil nár bhfuair Eoin Ó Riain coladh oíche feadh na blianta i bhfiannaise stair na bpostálacha - aon am ó 3.30am go 6.45am agus é ag scríobh An Codú chomh maith. |- |'''Gáir an Chláir''' |sraith |2003>? |Nuachtlitir An Clár as Gaeilge | | |- |'''Gáire''' |Iris |1973>? |Iris Oideachais do rang a 1- 2 |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Galvia''' |Iris |1954-74 |Irisleabhar Chumann Seandálaíochta is staire na Gaillimhe | | |- |'''Geamhar''' |Iris |<?<1956->? |Iris chuallacht Mhuire gan Smál, Sráid Gardiner BÁC |''Breandán Mac Giolla Choille'' | |- |'''Gealán''' |Iris |1976 |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Gealán na n-Óg''' |Iris |1990-91 |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí óga |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Geasa''' |Iris |?<90aidí>? |Iris an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Ríona BF |''Gearóid Ó Cearbhalláin'' | |- |'''Gearrbhaile''' |Iris bhliantiúl |1927>? |Ar n-a chur amach i gColáiste Seósaimh Naomhtha -Béal Átha na Sluagh |''Eric Mac Fhinn'' |Bunaithe ag Eric Mac Fhinn |- |'''Giota''' |Iris |<200?> |foilsithe ar shuíomh craiceáilte.com |''Rónán Mac Aodha bhuí?'' | |- |'''Gliondar''' |Iris | |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí 7-9 |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Glór''' |Irish/Nuachtlitir |2019> |Nuachtlitir Oifig Phleanáil Teanga Ghaoth Dobhair “Buanú agus neartú anghaeilge san Iarthuaisceart” | | |- |'''Glór ar Phár''' |Iris |1884-85 |Iris de chuid Glór na nGael | | |- |'''Glór Inse Bhán''' |Iris |?<1972>? |Iris Theampall an Ghleanntáin, Co. Luimnigh - Coiste Ghlór an nGael na háite | |Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis |- |'''Glór na Carcach''' |Iris |1918 |Iris lámhscríofa na bpriosúnaigh |''Earnán De Blaghd'' | |- |'''Glór na Féile''' |Bliainiris |?<1979>? | | | |- |'''Glór Na Ly''' |sraith |1911-12>? |Páipéar nochda a n-ay an ví |''Shan Ó Cuív'' | |- |'''Glór Uladh''' |Nuachtán |?<1950 – 1957>? |The Voice of the Republican North, Foilsithe ag Sinn Féin Bhéal Feirste |''Jimmy steele'' | |- |'''Gluais''' |Iris Míosúill | | | | |- |'''Gob An Chlub''' |Nuachlitir |2001 >? |Nuachtlitir Úr do bhaill an Chlub a bheidh réibhléiseach, reibiliúnach,ragairneach, Raibileiseach, Radacach agus fiú ráiméiseach. | | |- |'''Goitse''' |Nuachtán |2010 – 2014 |Nuacht míosúil as Iarthar Dhún na nGall |''Danny Brown'' | |- |'''Greann''' |Iris | |Clóite i nDroichead Átha (Drogheda atá scríofa i gCatalóg LNÉ) | | |- |'''Greann''' |Iris | |Irislebhar teagaisc do dhaltaí 10-12 | | |- |'''Greann''' | | |Irish fun infact and fiction (Ní heol an ionann seo agus thuas) | | |- |'''Greannán''' | |?< 1992 >? |luaite i ‘Laochra Léinn’ in éindi le Lá agus Mahogany Gaspipe | | |- |'''Greann na Gaeilge''' | |1901-1907 |Leabhairín Gaeilge le hAghaidh an tSluaigh |''Éinrí Ua Muirgheasa'' | |- |'''Guth''' |Nuachtlitir |1965 – 67>? |Nuachtlitir Choiste Chathair Átha Cliath de Chonradh na Gaeilge 3d. | |Iml. 1, Uimh. 1, Samhain 1965. |- |'''Guth ⁊ Tuairim''' |sraith |1979 -1984 | colspan="2" |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools. |[http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm Cartlann ar líne] |- |'''Guth An Ghárda''' |Irisleabhar? |?<1924>? | | |Clóite ag Alex Thom, BÁC Vol 1 Umh.10 -1924 |- |'''Guth Ghoill''' |Iris |?<2008-2020>? |Céim Aniar Teo. Áras Ros Goill, Na Dúnaibh, Tír Chonaill | | |- |'''Guth na Scannán''' |sraith |1956 |Journal of the Cork branch (Irish Film Society) | | |- |'''Húrascáil''' |Iris |1978? |Scig-iris oifigiúil Sheachtain na Gaeilge |''Gabriel Rosenstock?'' |Seans go mbeadh fhios ag Ciarán Ó Feinneadha |- |'''idirchéim''' |Iris |?<2011-2021> |cleachtaí don idirbhiain i bhfoirm iris a clóitear 3 n-uaire sa bhliain | |Gael-Linn |- |'''Imleachán''' |Iris |?<2008 >? |foilsithe ar shuíomh craiceáilte .com |''Rónán Mac Aodha bhuí?'' | |- |'''IMRAM''' |Iris |2015> |Iris litríochta na Gaeilge |''Liam Carson 7 Cathal Póirtéir'' | |- |'''iMúscraí''' |Iris/Nuachtlitir – Cín Lín |2011-2012 2012 > |Nuachtlitir chomharchumann forbartha Mhúscraí. 8 eagrán mar iris go 2012 is ó 2012 mar chín lín |''Conchubhair Ó Liatháin'' |http://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230304104124/https://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua |date=2023-03-04 }} |- |'''In Ard An Tráthnóna Siar''' |nuachlitir lín |2012-'18> |r-Nuachtlitir Chorca Baiscinn, Bliantiúil gach Nollag |''Seosamh Mac Ionrachtaigh'' |Iris nua na Gaeilge ó Choiste forbartha Gaeltachta Chontae an Chláir. http://www.gaelscoileanna.ie/news/school-stories/seoladh-na-hirisleabhar-nua-in-ard-an-thrathnona-siar-r-nuachtlitir-chorca-baiscinn/ |- |'''Inis Fáil''' |Irislebhar |1923 -29 |Na Macaibh léighin i mBelmont, tig Lorcáin | |Lean mar Irisleabhar Lorcán Naomhtha' |- |'''Indiu / [[Inniu]]''' |Nuachtán |1943/84 |Glún na mBuaidhe – craobh na h-aiséirigh CnaG |''Ciarán Ó Nualláin go 1979,'' ''Tarlach Ó hUíd 1972-84'' |Míosagán go 1945, Seachtanán ina dhiadh sin Tháinig Inniu agus Amárach le chéile chun Anois a bhunú i 1984 |- |'''[[Innti]]''' |Iris |?<1984>? |Irisleabhar filiíochta | |“Filíocht ba mhó ba chúram d’Innti - Al T. |- | '''Iorras Aithneach''' |Irisleabhar |1990 - 2026> |Sean-phictiúir, nua-phictiúir, scéalta, cur sios ar imeachtai agus eachtrai a tharla |''Máirtín Ó Catháin'' (2021) |Agallamh ar [https://www.rte.ie/radio/podcasts/22040206-leabhar-iorras-aithneach-2021/ RnaG] le Mháirtín Ó C 2021 Anois ar an idirlíon ó 2023? Alt ar [https://peig.ie/en/2023/07/irisleabhair-a-bhfuil-sceal-pobal-gaeltachta-le-30-bliain-iontu-le-fail-ar-line/ PEIG] ins dtaca |- |'''Iris Chumann Seandálaíochta is Staire Chiarraí''' |Iris | |Páipéar reachtmhaine dá theanga chum Gaedhilge do chur ar ahaidh. | | |- |'''Iris an Fháinne''' |Iriseán |1919-31>? |Gasra an Fháinne, |''Piaras Béaslaí'' | |- |'''Iris an Phuist''' |Iris |1927 | | | |- |'''Iris Eoghanach''' | |2020 - 2021 |Iris Mhíosúil do ghaeil thír Eoghan, le fáil san Ulster  Herald,, Dungannon Herald, Strabane Chronicle |''Seán Mór'' |Ceithre scríobhnóir agus é ar fad déanta go deonach |- |'''Iris Eoin''' |Iris |?<1984-2021> |Iris bhliantiúl na ndaltaí as Coláiste Eoin agus Íosagáin BÁC |Eagarthoirí éagsula chuile bhliain |Bhíodh ainmneacha éagsúla orthu chuile bhliain 'An Cinsire',' Gliogar' |- |'''Iris Éigse''' | |1963-73 |Comhairle Náisiúnta Drámaíochta, | |Curtha i gcló ag Ó Siadhail |- |'''Iris Fhianna Fáil''' |Iris |1977-1993 |Fianna Fáil | | |- |'''Iris na hÉagsúlachta''' |Iris |2022 |leagan Gaeilge den Iris Diversity Journal |Barbara Nolan - Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Eisithe ar line ag an Aontas Eorpach Scéalta faoin Aontas Eorpach, mar aon le scéalta faoin gcomhionannas agus faoin gcuimsiú in Éirinn |- |'''Iris na hOidhreachta''' |Iris |1989 -2002> |Teidil éagsúla chuile bhlian ag braith ar an téama |''Pádraig Ó Fianachta'' |An Sagart a d'fhoilsigh |- |'''Iris na Tulaí''' |Iris |1993 |Gaillimh |''Seán Breathnach'' |Bhí baint ag An tAthar Fiontán Ó Monacháin atá ina Easpag ar Chill Dá Lua ó 2016 anois. |- |'''Iris IarChonnacht''' |Iris |?<1970>? | | |'''Deir Deasún Fennel (Pobal Bealtaine) go raibh Iris Iarchonnacht le teacht amach an lá a dtáinig sé amach''' Pobal 7 Samhail 1970' |- |'''Iris Oifigiúl an Aontas Eorpaigh''' |leabhar? (LNÉ) | | | | |- |'''Iris Oifigiúil na gCineálacha Plandaí''' |Irisleabhar |1981 |Controller of Plant Breeders' Rights | | |- |'''Irisleabhar''' |Irishleabhar |??? |Irishleabhar Roinn Chosanta -Cosaint Shibhialta (civil defence bulletin) | | |- |'''Irisleabhar Chnuc Mhuire''' |Irisleabhar | |Knock Shrine Annual | | |- |'''Irisleabhar Chorcaighe''' |Irisleabhar | | | | |- |'''Irisleabhar Chumann na gCéimithe i gCorcaigh?''' |Irisleabhar | -1923??? | | | |- |'''Irisleabhar Comhaltas Cána''' |Irisleabhar |?<1938>? | | | |- |'''Irisleabhar Lorcáin Naomhta''' |sraith |1922-25 |Mic Léighinn i mBelmont, Tig Lorcán BÁC | |'Inis Fáil' a bhí roimhe |- |'''Irisleabhar Muighe Nuadhad/Mhá Nuad''' |Irisleabhar |1897/9 -2021>? |Ollscoil Náisiúnta na hÉireann Má Nuad |''Pádraig Ó Fianachta.'' ''Eag. 2020 Tracey Ní Mhaonaigh'' |Meastar gur thosaigh sé i nGaeilge ach dátheangach le déanaí. Eag. 2020 i nGaeilge amháin Baineann traidisiún fada le h''Irisleabhar Mhá Nuad'', traidisiún ar cuireadh tús leis in eagrán na bliana 1898–99 den ''Record of The League of St. Columba''. Cuallacht Cholm Cille, cumann na mac léinn, a bunaíodh sa bhliain 1898, a chuir an ''Record'' amach agus é de chuspóir acu oidhreacht liteartha, eaglasta, staire agus teanga na tíre a chur chun cinn. Sa bhliain 1907, foilsíodh faoi ainm nua é — ''[http://www.irisleabhar.ie/ Irisleabhar Muighe Nuadhat]'' — ainm atá beo i gcónaí. |- |'''Keltic Journal and Educator''' |Irisleabhar |1869 -1871 |Irisleabhar Gaedhilge do foillsigheadh i Manchuin |''F/C Séamus Ó Rónáin'' |Canónach Ulick de Búca agus Tomás Ó Flannghaile (baile an Róba) ag scriobh ann. |- |'''Lá > [[Lá Nua]]''' |Nuachtán |1984>2007-2008 |An Cultúrlann Béal Feirste |''Conchubhair Ó Liatháin / Eoin Ó Néill / Domhall Mac Giolla Chóill/ áine Mhic Gearailt / Caomhán Ó Scollaí - dearthóir/'' |Ghlac anderstown News seilbh air i 2007 Ach baineadh a mhaoiniú dóibh i 2008. |- |'''Lasair''' |Iris bhliantiúl |1980-83 |Taighde agus Macnamh [3 h-eagrán ar fad], Coiscéim |''Pádraig Ó Snodaigh, Tomás Mac Síomóin'' | |- |'''Léachtaí An Fhóram Díospóireachta''' |Tréimhseachán |2011-'13> |Plé ar fhiúntas ath-shealbhú na Gaeilge mar leasa don Stát is don tír |''Breandán Mac Cormac, Peadar Kirby, Alan titley'' | |- |'''Léachtaí Cholm Cille''' |Sraith |1970 -'15> |á chló ag 'An Sagart' i Maigh Nuad |''Pádraig Ó Fiannachta'' | |- |'''Leadrán.com''' |Iris idirlín |2014> |“Tá neart suimiúl sa saol”, Nuacht, Spóirt, Teichneolaíocht, Ceol, Físeán | |Aidhmeanna: 3.Na rudaí ar siúl as Gaeilge timpeall an ghreásán a chur chun cinn 5. Gach riail ghramadach a briseadh |- |'''Léann''' |Iris |2007 |Cumann Léann na Litríochta Béal Feriste | | |- |'''Léann Taighde''' |Irislín |2015> |Iris Léann i nGaeilge le measúnú léannta déanta ar chuile alt. Choláiste Phádraig | |Saor in aisce |- |'''Leas''' |Iris |1972-5>? |Idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC |''Dónal Ó Lubhlaigh, Diarmuid Ó Súileabháin, Lorcán Ó Treasaigh'' | |- |'''Leoithní Aniar''' |Irisleabhar | |Irisleabhar Sgoil Mhuire Clochar na Trócaire, Béal Átha, An Fheardha | |Míosúil. |- |'''[[Éigse (iriseán)|Lia Fáil]]''' |Iris |1924-32 |Irisleabhar Gaedhilge Ollsgoile na hÉireann. |''Dubhghlas De hÍde'' |Comhluċt Oideaċais na hÉireann |- |'''Liarlóg -Lucsamburg''' |Irislín |2014 |Irisleabhar idirlíon Mhíosúil faoin saol i Lucsamburg. |''Seanán Ó Coistín as Cill Dara'' | |- |'''Lic an Teallaigh''' |Iris |1931 |An tAthair Eric Mac Fhinn |''Eric Mac Fhinn'' | |- |'''Loch Léinn''' |Irisleabhar |1903-05 |Irisleabhar Míosúil as Cill Áirne | | |- |'''Lug''' |Iris |1972-? |Iris nua liteartha le Tarlac de Blácam – Pobal 17 Iúil 1972 |Tarlac de Blácam + BrianMac Curtáin | |- |'''Luimne''' |Iris |1999-2000? |Colaiste Mhuire gan smál Luimneach (Mary I. College) |''Cathaoir Ó Braonáin'' | |- |'''Macalla''' |Irisleabhar |1976-83>? |Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976. | | |- |'''[[Mahogany Gaspipe]]''' |Iris |1980>? 1998-'00 |Dírithe ar Dhaltaí Meánscoile |''Séamus Ó Maitiú'' |Eisithe ag Bord na Gaeilge ansin Gael-linn |- |'''Malairt''' |Iris |1977>78 (uimh2)>? |Iris An Chumann Ghaelach Ollscoil na Banríona |''Tomás Mac Sheoin'' | |- |'''Meitheal''' |Iris |1970->? |Iris Nua ó Chléirscoil Mhá Nuad | |(iris Champaí Cholmcille) agus smaointí doimhne ann faoi fhadhbanna na nGaeltachtaí Éagsúla.' Pobal 4 Meitheamh 1970 |- |'''[[Meon Eile]]''' |Iris Idirlíon |2014>2021> | | | |- |'''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]''' |Iris |2015>2025> |Cúrsaí reatha, polaitíocht, nuacht idirnáisiúnta, critic, amhráin, fillíocht ⁊ tuilleadh |''foilsithe ag [[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Misneach]] na Gaillimhe in Ollscoil na Gaillimhe'' |Grúpa clé-eiteach a dhéananns an nasc idir an ghéarchéim teanga agus an ghéarchéim eacnamaíochta |- |'''Míosachán na gClódóirí''' |Sraith | |Dublin, I.G.S. | | |- |'''Misneach''' |Iris |1919-22 |Irish Chonradh na Gaeilge | |Teideal úr ar 'Fáinne an Lae' |- |'''Misneach''' |Nuachtán |1971-75>? |Iris Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta (Corca Dhuibhne) |''Breandán Mac Gearailt'' |Lean Fastaoim agus Nuacht Dhuibhneach ina dhiaidh ach dar le Breandán Mac Gearilt tháinig Misneach thar nais ar feadh seal. |- |'''Molua''' |sraith/serial |?<1934-59 |Irisleabhar Cuallachta Griogóir, N. Organ of the Association of St. Gregory | | |- |'''Muintir Acla''' |Iris |1995-1998>? |Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976. | | |- |'''Ná Bac Leis''' |Nuachtán |1915 |In aghaidh an Rialtas agus an Chogadh Mhór (18 ar fad) |''Seán Mac Giollarnáth'' | |- |'''Nasc''' |iriseán |1996 |Nuachtlitir an tionscnaimh bainistíochta straitéisí. | |Roinn an Taoisigh |- |'''Nasc''' |Iriseán |1991> |Iris Oifigiúl 'Ógras' | | |- |'''Nasc''' |Iris |1966-79>? |Irish chonradh na nÓg | | |- |Newsletter |Iris |2024> |Irish jesuits international Leagan Gaeilge Dé-bhliantúil |John Guiney |Foilsíodh an chéad cheann mar Imleabhair 40 Earrach 2024 |- |'''[[Nós (iris)|Nós]]''' |Iris |2008-2021> |Iris do dhéagóiri agus ógfhasta |''Tomaí Ó Conghille / Máiréad Ní Thuthaigh, Maitiú Ó Coimín'' |thosaigh mar iriseáin ghréasáin ansin maoiníodh le cur i gcló |- | '''[https://www.ucd.ie/icsf/en/studenthub/nua-aois/ Nua Aois]''' |Iris |1971-2015>? |Cumann Liteartha UCD Iris Ollscoil Bhaile Átha Cliath, Litríocht acadúlach agus tuaraimí |''Emma Ní Nualláin (2010-12)'' | |- |'''Nuacht''' |Nuachtán |?<2011>? |Eagrán speisialta do Sheachtain na Gaeilge Coiste An Chumainn Ghaelaigh UCD |''Cormac Breathnach,Lisa Nic an Bhreitheamh,Eoin Ó Cróinín'' | |- |'''Nuacht Átha Cliath''' |Iris |2013->'15 |Arna eisiúint ag Connolly Books. Eagrán 1 Fomhair 2013 Saor in aisce |''Cris Ní Choistealbha,'' ''Cormac Breathnach,'' ''Eoin Ó Cróinín,'' ''Eoghan Ó Murchadha'' | |- |'''Nuacht Baile na nGall''' |Leathanach FB |2014> | |''Duine le Raidió na Gaeltachta'' |Fós le haon Nuacht a chuir in airde agus mí-litrithe gan 'H' tar éis an B. |- |'''Nuacht Chorca Dhuibhne''' |sraith/serial |1972 -81 |Comharchumann Forbartha Chorca Dhuibhne – clóite i Luimneach | |An-leagan amach, an-slachtmhar... Clóite i Luimneach cén fáth' -Pobal 20 Márta 1973 |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/04/nuacht-feirste-sf-1986-6.pdf Nuacht Feirste]''' |Nuachtán |?<1986 - 1987 >? |Seachtanán | |"Uimh a 6, 1ú Márta 1986, 10p" "Uimh a 7,81ú Márta 1986, 10p" - Ui[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/nuacht-feirste-16-january-1987.pdf mh 49 16 Eanáir 10p.] |- |'''Nuacht Ghaeltarra''' |Iris |?<1971>? |Na Forbacha Gaeltarra Éireann | | |- |'''Nuacht Mhall''' |clos iris |2020 -2021> |Príomhscéalta na seachtaine léite go mall d’fhoghlaimeoirí CnaG Lúndain atá á ndéanamh. | |https://anchor.fm/cnag-ldn |- |'''Nuacht UCG''' |Sraith | | | | |- |'''[[Nuacht24.com|Nuacht 24.com]]''' |Suíomh Nuachta |2014 |G ní F: “ Cad é an gaol idir Nuacht 24 agus Nuacht24.com EÓN: “comhfhiontar é idir Nuacht 24, an comhlacht Rua Media agus Fusion Broadcast Teo. | | |- |'''[[Nuacht24|Nuacht 24]] / An Druma Mór.com''' |Nuachtán |2009 – 2010 9/5/2010 |Iomaí foinse nuachta Gaeilge ar an idirlíon, Cínlae-lín ina measc |''Eoghan Ó Néill'' |Bhíodh ghréasáin (An Droma Mhór.blogspot.com) Agus eagráin á gcló go 2010, ansin leanadh faoin ainm Nuacht24.com |- |'''Nuacht1.com''' |Ilnuachtaire / Lithreán Nuachta Gaeilge |?<2012-'15> |Coiste BÁC de CnG Nascanna go Gach alt as Beo, Foinse, gaelport, Gaelscéal, Meon eiel,Nuacht 24, Nuacht RTÉ Treibh (IT), Tuairisc, Podchraoltaí, blaganna. Athnuaithe gach lá. RnG, RnaL, RF, RrR, TG4, Pod Chrl. | | |- |'''Nuaidheacht''' |Nuachtlitir |1982-2000 |Nuachtlitir Conradh na Gaeilge, Washington | | |- |'''NUACHTLITREACHA + Tuarascálacha bhliantiúla''' | | |''Eisíonn beagnach chuile ranna agus fo-ranna rialtas tuarascáil bhliantiúl i nGaeilge freisin eisíonn na heagraisí Gaeilge agus na Gaelscoileanna nuachtlitreacha seachtainiúla nó míosúla ar an t-idirlíon agus ar phár. Freisin bíonn leabhráin ann dos na drámaí agus na sacraimintí eaglasta. Seo thíos roinnt des an naucht litreacha a bhíodh is a bhítear dá n-eisiúint.'' | | |- |'''Nuachtlitir''' |Iris |?< 1991>? |An Chomhchoiste Réamhscoilíochta Teo. | |maoinithe ag Údarás na Gaeilge agus an Chrannchur Náisiúnta |- |'''Nuachtlitir an Leitriúich''' | |?<1974>? | | |Eisithe ón nuaGhaeltacht (ó thaobh aitheantas de) An Chlocháin' – pobal 24 Beal 1974 |- |'''Nuachtlitir Chonradh na Gaeilge''' |Iris mhíosúil |1965>'17> |Eolas ó na cúigí agus thar lear |''Julian de Spáinn (ó 2011)'' | |- |'''Nuachtlitir Comhlathchas Náisiúnta Drrámaíochta''' |Iris bhliantúil |?<2011->? |Nuachtlitir ar fhéile náisiúnta drámaíochta Gaeilge | |eisithe ag an comhlachas Náisiúnta Drámaíochta, Camas, conemara |- |'''Nuachtlitir Chumainn Chultúrtha Mhic Reachtain''' | |198?-9? >? | | | |- |'''Nuachtlitir Drámaíochta''' |ráitheachán |?<2009-'14 |Comhalachas Náisiúnta Drámaíochta na hÉireann | | |- |'''Nuachtlitir Ghael Bhéal Feirste''' |Nuachtlitir |1969-9? >? | | | |- |'''Nuachtlitir Ghaelchultúir''' |Nuachtlitir |2010-2021> |Nuachtlitir chun daoine a chuir ar an eolas faoina seirbhísí a bhionn á gcur ar fáil acu. | | |- |'''Nuacht Litir''' |sraith |1997 |An Spidéal, Ros a Mhíl, Na Mionna | | |- |'''Nuacht Litir Páirtíocht Ghaeltacht Thír Chonaill MFG-teo''' |Iris |1997-98 |"Cur síos ar thograí sna Gaeltachtaí a fuair tacaíocht LEADER ó Mheitheal Forbartha na Gaeltachta” | | |- |'''Nuachtlitir Ealaíon Na Gaeltachta''' |Iris Gréasáin | |Ealaíon.ie | |Údarás na Gael |- |'''Nuachtlitir na Gaeilge''' |Iriseán |2000 |Cambridge Irish Language Group | | |- |'''Nuachtlitir Óige Ghaoth Dobhair''' |Iris shechtainiúil |?<1985 – 1987>? |foilsithe is dáilte ag a gClub Óige i nGaoth Dobhair | | |- |'''Nuachtlitir Teaghlaigh''' |Iris mhíosuil |2015-2021> |altanna, áiseanna do thuistí agus páistí, greanáin, faigh na focail agus mar sin de á n-éisiúnt ag Glór na nGael |Marcas Mac Ruairí | |- |'''[[Oghma (iris)|Oghma]]''' |Iriseán |1989-98 |irisleabhar litríochta |''Antain Mag Samhráin, Micheál Ó Cearúil, Seosamh Ó Murchú:'' |''tháinig Aimsear Óg ina dhiadh'' |- |'''Oideas''' |Iris |?<-1968-'14 |Iris na roinne oideachais | | |- |'''Óige''' |Iris |1923 |Irisleabhar do leanbhaibh scoile | |Foisitheoir :Guy |- |'''Ollscoil''' |Iris |1992-93>? |Ráitheacháin bunaithe ag Coiste Comórtha an Athar Mícheál Ó hIcí – 6 mhí a leann |''Tomás Ó Monacháiin /Pádraigh Mac Giolla Rí (Fionbarra Ó Brollacháin) feallbhuile na húdarás ar Údarás sa Ghaeltacht'' | |- |'''Ó Thuaidh''' |sraith |1993 -94 |An Daingean, Co. Chiarraí | | |- |'''P agus T''' |Iris | |Iris Oifige an Phoist | |Roinn Post & Telegrafa BÁC |- |'''[[PEIG.ie|PEIG]]''' |Iris Ghréasáin |2015 – 2021> |Pobal, Eolas, Ilmheáin, Gaeilge. CnG BÁC | |tógáil ar an méid a rinne Gaelport, 'As na Nuachtán' |- |'''[[Iris an Phléaráca|Pléarácha]]''' |Iris bhliantúil |1991 > 2014>? |Iris ina féile ina raibh clár na féile, cur síos ar na míreanna agus altanna ar ghnéithe éagsúla. |''coiste eagarthóireachta, Phléarácha Chonamara'' |http://www.cartlann.ie/exhibits/show/cartlann-an-phlearaca |- |'''Pobal''' |Iris |1970>? |Curtha in eagar ag Mícheál Ó Bréartúin, Pádraig Ó Snodaigh |''Mícheál Ó Breatúin Pádraig Ó Snodaigh'' |Pobal Teo. An Charraig Dubh |- |'''Pobal''' |Iris | |Seanchas agus scéilíní do Ghaedhil óga na hÉireann. | |Comhlacht Oideachais na hÉirean |- |'''Pop Nuacht''' |Iris Idirlíon |2011-12 |Seirbhís nuachta Gaeilge ar dhomhan Phopceoil an Bhéarla | |Raidió Rí Rá |- |'''Pléarácha''' |Nuachtán |1981>? |Nuachtán neamhspleách Gaeilge. | |Clóite i mBéal Feirste, neamhspleách ar dtús, ach mar fhorlíonadh leis an Andersonstown News ar ball. |- |'''Preas an Phobail''' |Nuachtán |?<1981>? |Nuachtán neamhspleách Gaeilge. | |Clóite i mBéal Feirste |- |'''Raithneach''' |Iris |1980 |Iris Chuman Gaelach Ollscoil Nua Uladh | | |- |'''Rannta an Mhadra''' |Irizín |1980 |Irizín rapcheoil go príomha, ó na himeachtaí Hiphap Gaelach le [[IMRAM]] | | |- |'''Rí Rá''' |Greanán |2013>? |Iris de mear-dhearáin ildaite | |Foilsithe ag Coimicí Gael |- |'''Rosc''' |Irisleabhar |1951-1985>? |Irisleabhar CnG Dáil na Mumhan | |Coicíseachán - Iris dhátheangach CNG darb ainm Rosc ní h-eol an ionann an dá cheann |- |'''Rosc Dubh''' |Comic/meardhearán <197? > | |Meardhearán chun cuidiú le airgead a thiomsú do malairt |''Liam de Frinse'' | |- |'''Rosc Ros Muc''' |sraith | | | |Foilsithe ag Leon Ó Mórcháin |- |'''Sa Ghaeltacht''' |nuahctán |1979 - 1980>? |'Iris Oifigiúil Údarás na Gaeltachta' - míosúil le nuacht ó na ceantreacha Gaeltachta. | |3 chóip le breathnú orthu ar an suíomh seo http://www.bealoideasbeo.ie/index.php/Sa%20Ghaeltacht |- |'''Samhlaíocht Aniar''' |Irisleabhar |1995-97 |Foilsithe i dTrá Lí |''Pádraig Mac Fhearghusa'' | |- |'''Saoirse''' |Iris |1970>1990 |ó Ghluaiseacht na Poblachta Plás Gardnar |Pádraig Ó Cnochúir |' Ní Fhacamar Fastaoim, An Lámh Dhearg ná Saoirse le fada an lá an beo marbh iad mar irisí? - Pobal 17 Iúli 1972. [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-february-1990.pdf Uimhir 9 Feabhra 1990 Luach 70p] |- |'''Saoirse''' |Iriseán |1998 |Foilsithe ag Roinn Chultúr Sinn Féin Béal Feriste (The local newsletter by the jackie Griffith Cumann Provisional Sinn Féin) | | |- |'''[[Saol (Nuachtán)|Saol]] > Saol.ie''' |Nuachtlitir |1974-'11-'14>? |Nuachtlitir mhíosúil do phobal na Gaeilge FnaG |''Colm Ó Tórna'' |Cuireadh dtín idirlíon ansin baineadh a mhaoiniú |- |'''Scathán (An?)''' |Iris |1950 -2006>? |Iris an Chumainn Ghaeligh (Ollscoil na Banríona BF) cultúr, oideachais, litríocht, na coláistí samhraidh..... | | |- |'''Scathán''' |Iris bliantiúl |?<2017 |Iris Roinn Na Gaeilge Coláiste Phádraig Drom Condrach | | |- |'''Scáthlán''' |Iris |1980 - 2016>? |Iris Chumann Staire agus Seanchais Ghaoth Dobhair |''Seán Ó Gallchóir agus Seán Mac Niallais ([http://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2018-12/Scáthlán1_1980_OCR_0.pdf Scáthlán a h1])'' |Comhar Chumann Forbartha Ghaoth Dobhairhttp://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2019-01/Scáthlán%203%20-%201986%20-%20OCR2019.pdf |- |'''[[Scéal (nuachtán)|*Scéal]]''' |Nuachtán |2025-26 |Nuachtán seachtainiúil Gaeilge |[[Éanna Ó Caollaí]] |Céad eagrán 15/04/2025. 16 lch an eagrán. Leagan clóite amháin. Ar fáil in éineacht le ''[[The Irish Times]]'' agus an ''[[Irish Examiner]]''.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> |- |'''Scéala Aduaidh''' |nuachtlitir |1988-89? |i gcló i mBéal Feriste | | |- |'''Scéal Úr''' |Nuachtán |1966 |Tablóid Ghaeltacht Bhéal Feriste | |Thosaigh is chríochnaigh sa bhliain chéanna. |- |'''Sciath con gCulainn''' |Iris lámhscríofa |1899 |Iris tiolcatha chun leas Ghluaiseacht na Gaeilge, Béal Feirste | | |- |'''Scoth Smaointe''' |sraith |1977-86 -2016>? |Cumann Gaelach Coláiste Mhuire gan Smál Luimneach | | |- |'''Scríobh''' |Irisleabhar |1974-84>? |An Clóchur | |“Díolaim shubstaintiúil éagsúil ar chuma Bliainiris ba ea Scríobh” -Al. T |- |'''Scríbhneoirí Cois Teorann 1>5''' |sraith |2015 >'19> |Coiscéim |''Prin Ó Duigneáin/Seosamh Mac Muirí'' |Meascra saothar pinn ó Liatroim |- |'''Sgéal Nua Na Gaillinhe''' | |1922-25 |National Publications | | |- |'''7 na Seachtaine''' |Iris |<?2014 |Iris Sheachtainiúl a bhí ar fáil ar Gaelport.com | |Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge |- |'''*[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''' |Nuachtán |2013- 2021 |Seachtanán nó forlíne sheachtainiúil de chuid an ''[[Irish Independent]]'' | |Lean seo i ndiaidh a leagan siúd de Foinse |- |'''*Seachtain Óg''' |Nuachtán |?<2014- 2021>? |Forlíonadh seachtainiúil (de chuid 'Seachtain') Gaeilge do dhaltaí bunscoile | |''féach'' |- |'''Seanchas (ó) Chairbre''' |sraith |1982-93 |Foilsithe i Sciobairín, Corcaigh | | |- |'''*[https://www.tii.ie/ga/technical-services/archaeology/seanda-ezine/ Seanda]''' |Irisleabhar |2006- 2013 2014 -'26> |Iris seandálaíochta an ÚBN (NRA). Ar líne ó 2014 |Michael Stanley |Bonneagar Iompair Éireann ainm an údaráis ó bhí 2015 ann. Aistriúchán are you an iris den ainm céanna atá san iris seo. |- |'''Seraphica''' |Irisleabhar |?<1946-48>? |Bliainiris dá Fhoilsiú ag na Frainsiasaí Óga. | |Coláiste San Antoine i Lobháin; Coláiste San Isidhóir sa Róimh ; Coláiste San Antoine i nGaillimh. Franciscan students' annual. |- |'''Sonas''' |Greannán | |Iris oideachais do rang a h1 agus a 2 | |Folens |- |'''SOS''' |Nuactán Scoile |1987-1988 |Nuachtán sheachtainiúil Choláiste Eoin ⁊ Íosagáin | | |- |'''*Splanc''' |Iris |2015 – 2021> |Iris ranga don idirlbhliain |''Gaelinn le cabhair ó COGG'' |Tá suíomh ghréasáin le leagan digiteach agus obair bhreise. Féach freisin Dréinre, ⁊ Staighre [https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/splanc/113-2/ suíomh] |- |'''Splunc''' |Iris |2008 -'14> |Iris/ Meardhearán (comic) dé-bhliantiúl Comhluadar |''aistriúchán ar isir Boer Da an Bhreatain Bhig'' |eisithe ag comhluadar |- |'''Spreac''' |Nuachtlitir |<?2008>? |Nuachtlitir Chomhlucht forbartha An Spidéil Teoranta | | |- |'''*Staighre''' |Iris |1994-2021> |Cleachtaí d'ardleibhéal an teastas sóisear i bhfoirm iris a clóitear 6 n-uaire sa bhliain | |[[Gael Linn]] [https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/staighre/113-1/ suíomh] |- |'''Stáitse''' |Iris |1991 -2005 |Iris na Drámaíochta Gaeilge An Comhlahas Náisiúnta Drámaíochta | | |- |'''Studia Hibernica''' |Iris |1961> |Iris Stair na Gaeilge ⁊rl | |Coláiste Oilliúna Naomh Pádraig |- |'''Súil Eile''' |Iris |?2001<2016 |Iris Scoil Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |leanann seo Flúirse |- |'''Sult''' |Iris |?<2007-2015> |Iris bhliantiúl d'imeachtaí SnG ar fud na tíre | |Bhí ar fáil sa Daily Star go dtí 2013 - Daily Irish Mail i 2014 |- |'''Sult''' |Iris |<?1969?> |Doire | | |- |'''Tairseach''' |Iris |2003>2014 |Iris Bhliantiúil cúrsa iriseoireachta ITÁC | |[Eagrán a 2 - 2008] |- |'''Taighde agus Teagasc''' |Iris |2001 – 2008>? |Iris Bhliantiúil Ollscoil na banraíonna Beal Fesiete | |https://bill.celt.dias.ie/vol4/displayObject.php?TreeID=7612 |- |'''Teagasc na Gaeilge''' |Iris |1981-2010 |Iris Comhair na Múinteoirí Gaeilge (chríochnaigh le uimhir a 9 2010) | | |- |'''Teagmháil''' |Iris Ghréasáin |??? |Ceann des na céad Iris ghréasáin. Pléadh ealaíon na cumarsáide agus eolaíocht na ríomhaireachta, Sholáthair foclóir ríomhaireachta | |I nGaeilge den chuid is mó |- |'''Teangadóir''' |Iris |?<1953-60>? |Béal Feirste | |D'fhoilsigh Breandán Mac Aodha a chuid dánta ann |- |'''Tír na n-Óg''' |Greanán |1946-1979 |''Na Bráithre Críostaí'' | |Bhíodh sé ar fáil in eindí le 'Our Boys' tháinig sé sna sála ar an Gadhael Óg |- |'''Tradrai''' |Iris | |Iris Club na nÓg Cora Chaitlín, CLG Newmarket-on-Fergus, | | |- |'''Tuairisc''' |Nuachtlitir |?<1970-'76 |Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Indreabhán, 5p | |'Bhí marna ag an gcruinniú inar toghadh coiste eagarthóireachta Thuairisc...' -Pobal 7 Samhain 1970. 'Ach tháinig cúpla irisí nua ar an saol le tamall agus chonaiceamar uimhir amháin de Tuairisc ina chrot nua – go maire sé – Pobal 17 iúil 1972 |- |'''Tuairisceoir''' |Nuachtán |2013-'15> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. | | |- |'''*[[Tuairisc.ie]]''' |Nuachtán |2014 - 2021 |Nuachtán Ghaeilge úr ar an idirlíon a maoiniú ag Foras na Gaeilge | | |- |'''Tuarascáil an Uachtaráin''' |Irisleabhar | |“ 4 ag tógáil Ollscoil Dlúth-thaighde den chéad scoth” Foilseachán taighde UCD | | |- |'''Tuarascáil Bhliantúil DKIT''' |Irisleabhar |2008 |Institúid teineolaíochta Dhún Dealagan | |https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171129005712/https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf |date=2017-11-29 }} |- |'''Tuarascáil Bhliantúil Teagasc''' |Irisleabhar |2007 | | | |- |'''Tuathal''' |Iris |2010-2013 |Iris Ghaeilge le Coláiste na Tríonóide- eagrán Nollag I 2011, seans gur iris séasúrach é | |http://issuu.com/tuathal/docs/tuathal2.2012 |- |'''Tús a’ Phota''' |Iris |1930 |Aguisín do Gearrbhaile' de thorradh na Laethannta Saoire) |''Eric Mac Fhinn'' |Chló sé lena airgead féin é. |- |'''Ulaidh ag Aiseirighe''' |Irisleabhar |???? |Foilsithe ag Resurgent Ulster, Béal Feirste | | |} === Gaeilge ⁊ Béarla === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Gaeilge ⁊ Béarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ainm''' |Iris |1989-2018 |Iris ar logainmneacha -Bulletin of Ulster Placenames Soc. |''Leon Ó Móracháin a bhunaigh'' | |- |'''An Aisling''' |Iris |1985 -1991?> |A journal of tradional studies. |''Micheál Ó hAllmhuráin'' |Comhaltas CÉ Chiarraí Baile Thadhg |- |'''An Crann''' |Iris |1908-24>? | |''Séamus de Craig'' |Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge. |- |'''An Choinneal''' |Iris dé bhliaintiúil |1959-2021> |Parish publication, Louisburgh. Longest parish bulletinin Ireland |''Leon Ó Mórcháin a bhunaigh'' |Iris pharóiste Chluain Cearbán, Maigh Eo -'provide an insight into life in Kilgeever parish'. |- |'''An Chraobh-Ruadh''' |sraith |1895-1913>? |Seachtanán CnG | |irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde |- |'''[[An Claidheamh Soluis]]''' |Nuachtán |1899>1917 / 1930-32 |CnG Bhéal Feriste / Árd-sgoil Ultach |''Eoin Mac Néill ->01 Pádraig Mac Piaras 03- 09'' |''Athraíodh an ainm go Fáinne an Lae ar feadh tréimhse agus ansin go Misneach arais go Fáinne an Lae agus thar nais dtín chéad ainm.'' |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/an-claoimh-solais-september-1983.pdf An Claoímh Solais]''' |nuachtán |1983>? |Nuachtán Chumann BÁC 6 & 8 |Cathal Hughes & Martin Forsythe | |- |'''An Connachtach / The Connachtman''' |Iris |1907-1908 |a bilingual journal devoted to the national revival. Áth Luain |''Seán Mac Giollarnáith'' |''Níor mhair ach tamall gairid'' |- |'''An Doras''' |Nuachtán/mórbhilleog |1996-1998 |Iris Mheirceánach faoin gCultur Gaelach | |Níl rian de ann ach i liosta ar www.3.smo.uhi.ac.uk |- |'''An Droichead – ''the bridge''''' | |1985-89 |An Irish magazine from New York / A bilingual journal from Ireland | |Is cosúil go raibh dhá iris nó an ceann céanna faoin teideal céanna á dháiledh in oirthear Mheirceá |- |'''An Duibhneach''' | |?<1971>? |Cumann Cearta sibhialta na Gaeltachta |Breandán Mac Gearailt |Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo. |- |'''An Féinics''' | |?<1968-73>? |Comhairle na gCumann Gaeilge, Cumann na Gaeilge Nua Eabhrach |Seán MacPotait Eag. Cúnta: Deasún Breathnach | |- |'''An Fhearsaid''' |nuachtlitir |?<1995>? | | | |- |'''An Fhuinneog Ghaelach''' |Irirsán Ráithiúl |2002-2021> |Nuachtlitir Cumann Gaeilge na hAstráile Teo. | | |- |'''An Focal''' | | |Nuachtán Ollscoil Luimnigh. Roinnt colúin Ghaeilge ann | | |- |'''[[An Gaodhal]]''' |Iriseán |1881-1904> |Leabhar-aithris Míosamhal (Brooklyn, New York : Nolan Bros. Steam Print, December, 1881.) |''Micheál Ó Lócháin'' |tabhartha chum an teanga ghaedhilge a chosnadh agus a shaorthughadh agus chum féin-riaghla Chinidh na hÉireann |- |'''An Glór Poblachtach''' |Irisleabhar |2010 |Iris úr Shinn Féin  (le bheith ráithiúl) | |(bhí 500 síntús á lorg acu le go leanfadh siad leis) |- |'''An Leabharlann''' |sraith |1905-1909 |Irisleabhar cumann na Leabharlann | | |- |'''An Long / War Sheet''' |Irisleabhar |1922 |Warsheet No 1, foilsithe ag (IRA, BÁC) | | |- |'''An Múinteoir Náisiúnta''' | |?<1960-64>? |Tír Teanga Ceol | | |- |'''An Náisiún / The Nation''' |Páipéar |1952 | | | |- |'''An Nuaidheacht''' |sraith |1980-'02>? |Newsletter of Conradh na Gaedhilge Washington | | |- |'''An Óige''' |sraith |1930>? |A bright bi-lingual monthly |''Pádraig Ó Bróithe'' |Bunaithe ag an Eagarthóir |- |'''An Phoblacht/ Republican News''' |Nuachtán | |Nuacht le dearcadh poblactánach | | |- |'''An Píobaire''' |Iriseáinín |1969-78 -'14 |Na Píobairí Uileann i mBÁC a d'eisigh | |Ó 1999>14 i mBéarla |- |'''An Ráitheacháin''' | |1936>? |The Gaelic Quarterly Review,: Iris de chuifd an cumann lúthchleas Gael | |http://www.limerickcity.ie/media/1937%2003%20No%204.pdf{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''An Ridire''' | |?<1974>? |Ceoltóirí an Daingean | | |- |'''An Saol Gaelach''' |Iris |?<1919>? |Alt ar Thomas Mac Partland ann ar an 25 Eanáir 1919 | | |- |'''An Sgiath – The Shield''' |Sraith |1907 | | | |- |'''An Smaointeóir / The thinker''' |Irisleabhar |1919 -1920_>? |Irisleabhar Oifigeamhail Connradh Na Gaeilge de'n Státa Nuaig Eabhraic | |Irisleabhar Ráithiúil |- |'''An t-Eagrán''' | | |Nuachtán mhicléinn DIT i mBéarla ach Colúin Ghaeilge ann | | |- |'''An Teanga Bhinn''' |nuachtlitir |?<1996>? |Eisithe ag An Cumann Gaelach 7 Glór na nGael, Port a Dúinín | | |- |'''An tOibrí Imdhála: The Distributive Worker''' | |1957>? |incorporated ‘The Drapers Assistant’ and An Saothraí Riartha | | |- |'''Ard na hÉireann''' |Iris |1904 |''An Irish Ireland Magazine -'' |''issued by an Craobh Colm-cille, Connradh na Gaedhilge Tulach-mór. Nodlaig, 1904.'' | |- |'''As na Nuachtán''' |Iris Idirlíon |?<2014 |Ath-fhoilsiú ar altanna as na Nuachtáin a bhíonn Ag plé an Ghaeilge |''Gaelport.com C.NnaG'' |Ath bhunaithe fé scáth PEIG de chuid CnG |- |'''Banba''' |Iris |1901-06 |foilsithe ag Muintir Bhrúin agus Nualláin | | |- |'''Banba''' |irisleabhar |1921-22 |Gael Pub. & Trading Society | | |- |'''Béaloideas,''' |Irisleabhar |1927-'01>? |The Journal of Folklore society of Ireland / Cumann Béaloideasa Éireann |''Séamus Ó Duilearga'' |i nGaeilge den chuid is mó tríd go dtí na 70dí is ansin i mBéarla den chuid is mó ina dhiadh |- |'''Bean na hÉireann''' |Iris |1908-1911 |Iris Inghinidhe na hÉireann, ‘freedom for Our Nation and the Complete removal of all disabilities to our sex |''Maude Gone a bhunaigh'' |An chéad iris do Mhná in Éirinn.   Scríobh Caitlín Nic Gamhann alt ann. |- |'''[https://www.ucc.ie/en/anthropology/research/researchprojects/beascna/ Béascna]''' |Irisleabhar |2002-2017>? |Iris Bhéloideasa agus Eithneolaíochta Dept of folklore UCC | |''‘Béascna’ is one of only two scholarly journals in the Republic of Ireland publishing articles and reviews relating to Irish and European Folklore and Ethnology in general.'' |- |'''Bliainiris''' |sraith |1982 |Cuman staire agus seandálaíochta Thuaisceart Mhaigh Eo | | |- |'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]''' |Iris |1795 |'Or The Gaelic Magazine' - Aistí, Amhráin is Gramadach. | |Clóite fé chúram na h-[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]]. Aon eagrán amháin a eisíodh. Aistriúcháín le [https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1047 Charlotte Brooke] ann |- |'''Cairde na Cruite''' |Nuachtlitir |1990-'10 | | | |- |'''Céim''' |sraith |1970>? |Coimisiún le rinicí Gaeilge | | |- |'''Ceol''' |Sraith |1963-86 |a journal of Irish music |''Breandán Breathnach'' | |- |'''Ceol Tíre''' |Billeog eolais |1973>? |Cumann Cheol Tíre Éireann = Folk Music Society of Ireland | |BÁC |- |'''Channel''' |iris liteartha |2019> |Iris liteartha dírithe ar an “dúlra, imní an chomhshaoil, agus smaoineamh éiceolaíochta”.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/abhar-i-ngaeilge-a-lorg-ag-iris-liteartha-i-mbaile-atha-cliath/|teideal=Ábhar i nGaeilge á lorg ag iris liteartha i mBaile Átha Cliath|dáta=2023-06-01|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-05-29}}</ref> |[[Cassia Gaden Gilmartin]]; Eagarthóir Gaeilge: [[Simon Ó Faoláin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://channelmag.org/about-channel/|teideal=About - Channel, Ireland's Environmentalist Literary Magazine|language=en|work=[[Channel]]|dátarochtana=2025-05-29}}</ref> |I mBéarla go príomha; beagán i nGaeilge ó 2020 i leith, taobh le haistriúcháin go Béarla. Lonnaithe i mBaile Átha Cliath.<ref name=":2" /> |- |'''CNAG''' |iris/nuachtlitir? |1991- 1995 |Conradh Na Gaeilge 6 Sraid fhearcar BÁC 2 01757401-2 50p | |Eagrán 07 ‘93 táille 50p comóradh 100 bliain d e CnaG |- |'''Cogar''' |Iris |1964-69>? |The newsletter of Comhlachas Daonscoil | | |- |'''Comhaltas''' |Bliain-iris | |Bliain-iris comhaltas Ceoltoirí Éireann |''T.P. Ó Díomsaigh'' | |- |'''Comhaltas Ceoltóirí Éireann''' | |1976>? |'Comhdháil' | | |- |'''Corca Dhuibhne Beo / Mid and West Kerry Live''' |Iriseán - agus ar líne |2009-2026> |Corca Dhuibhne, Ciarraí |''Lorcán Slataire agus Mossy'' |Ag freastal ar Phobal Iarthar agus Lár-Chiaraí. Cinntítear go bhfuil an oiread Gaeilge is atá Béarla san iris. Diúltaíonn Foras na G. agus Údarás na G maoniú dóibh. [https://www.westkerrylive.ie/ West kerry Live] |- |'''Craic''' |Nuachtlitir |1993>? |Nuachtlitir Comhaltas an Chreagáin (The very occassional newsleter of CC) | |Uimhir 2 Eanáir 1993 |- |'''Cuisle na nGael''' |Iris |?<1985 -94>? |Iris Bhliaintiúl Chraobh an Iúir / The Journal of the Newry Branch Gaelic League | | |- |'''Dál gCais''' |Iris |1972-93 |The Journal of Clare |''Séamus Mac Dhaibhéid'' | |- |'''Duillí Éireann (Irish Pages)''' |Iriseán Dé bhliantiúl | |Iris scríbhneoireachta comhaimseartha – “ An teagrán Gaeilge dha theangach. | |foilsithe i mBéal Feriste? |- |'''Dála Gaedhal''' |billeog |1957 >? |Clann na Gaedhealtachta a d’fhoilsigh | |Clólann Juverna Teo., 4 thrácht (quote) as rosc agus eile agus torthaí chrannchur Taisge Éireann Sráid Árann Thoir BÁC, guthán sealadach 46956, An árd sgoil, sráid Duibhis, Béal Feirst, guthán 22210 |- |'''Eagar''' |Ráitheachán |1950? |Ráitheachán dhátheangach CnG |''Anraoi Ó Liatháin'' |'Rosc' an teideal nuair a tiontaíodh ina coicíseán é |- |'''[[Éigse (iriseán)|Éigse]]''' |iriseán |1939>?2006>? |a journal of Irish studies, Index to volumes 1-30 – Leabharlann na hÉireann |''Colm Ó Lochlainn'' |''/ Published (with the aid of the Adam Boyd Simpson Bequest) for the National University of Ireland'' |- |'''Éigse Cheol Tíre''' | | | | |Brún agus Ó Nualláin Teo. |- |'''Éire ag na Náisiúin Aontaithe''' '''Ireland at the United Nations,''' |Sraith leabhair |?<1957-1962>? | | | |- |'''Éire-The (Irish) Nation''' |Nuachtán |1923-24 |Den chuid is mó i mBéarla le roinnt i nGaeilge | | |- |'''Éire go Brágh''' |iriseán | |A Monthly Bilingual Magazine for the Preservation and Promotion of the Language, Industries, Music, Art and Literature | | |- |'''Éiriu''' |sraith |1904-07 |School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann | |Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann. |- |'''[[Fáinne an Lae 1898-1900|Fáinne an Lae]]''' |Nuachtán |1898-00 &1918-20 |Páipéar reachtmhaine dá theangach chum Gaedhilge do chur ar aghaidh. CnaG BÁC, |''https://www.coislife.ie/product/fainne-an-lae-agus-an-athbheochan-1898-1900/?attribute_pa_cludach=bog'' |''Súadh é isteach sa Chlaidheamh Soluis nuair a theip ar chúrsaí airgeadais an iris seo'' |- |'''Féile Zozimus''' |sraith |1992-94 |Curtha i gcló ag Gaelinn | | |- |'''Fianna''' |Nuachtán |1915-1916>? |Míosúil – roinnt gaeilge ann | |Fianna publishing Co. |- |'''Forbairt''' |Iris nuachta |?<2007>? |Comhairle Chontae Dhún na nGall, Rannóg pobail, fiontar Agus seirbhísí cultúrtha | | |- |'''Gaedelica''' |Iris |1912-13 |Tomás Ó Rathile | | |- |'''Glór Don Phobail''' |Iris |?<2007>? |Pobal le Chéile Teo. Ag obair ar son forbairt Pobail Chloich Cheann Fhaola, gort a choirce | | |- |'''Glór Inse Bán''' |sraith |?<1971 – 1979>? |Coiste Ghlór na nGael – Templeglantine (Teampall an Ghleanntáin?) | |Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis |- |'''Glór Lurgain''' |Nuachtlitir |?<1945>? |Eisithe sa Lurgain | |www.pobailcl.com |- |'''*Gníomhaithe Spriocanna Domhanda/Global Goal Getters''' |Irish lín agus Clóite |2021> |Iris lán le dánta, ealaion agus físeán daltaí bunscoile ar théama spriocanna na Náisiúin Aontaithe. Iontrálacha sa chomórtas atá sna míreanna. 4 chinn in aghaidh na bliana.Clóitear an ceathrú ceann i Mí Aibreáin le míreanna na mbuaiteoirí. | |An Roinn Gnóthaí Eachtracha Mura gcuirtear aon ní chucu i nGaeilge ní bhíonn aon Ghaeilge san iris.Aaistrítear an Ghaeilge ar mhaithe leis na Neamh-Ghaeilgeoirí.. |- |'''Guth agus Tuairim''' |sraith |?<1980>? |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools. | | |- |'''Guth na nGaedhael''' |Iris |1904-1938>? |Míosagán dhátheangach CnG Londan | |''being an half-yearly bi-lingual magazine published by the Gaelic League of London, and containing the programme of the Irish Musical Festival at the Queen's Hall on St. Patrick's Day.'' |- |'''Guth Ó Thuaidh''' |Iris |2008 -'14>? |Nuachtlitir Chumann Chultúrtha Mhic Reachtain, Béal Feirste Ag sprageadh na Gaeilge i mBéal Feriste | | |- |'''Inis Fáil''' | |1904>10? |"A magazine for the Irish in London." Published to maintain A sympathetic contact between Irishmen living abroad” | |London Branch of the Gaelic League], 1904-1910> |- |'''Inis Magazine''' |Iriseán |<2003-'17> |Iris Children's books Ireland a phléann is a dhéanann léirmheastoireachta ar leabhair leanaí na hÉireann i mBéarla is i nGaeilge | | |- |'''[https://republicanarchive.com/2024/09/15/iris-magazine/ Iris]''' |iriseán |1981 - 2015 |'The republican Magazine | |IRIS was an English and Irish language magazine which focuses on Irish republicanism, Irish politics, current affairs, history and foreign affairs. |- |'''Iris Iar Chonnacht''' |Iris |1970 |Iris chun gael na cathrach a mhealladh siar chun lonnú in iarthar Chonnacht. |''Seosamh Ó Cuaig, Des Fennel'' | |- |'''Iris Na Gaeilge''' |Iris |2001- '11 |Iris Dé-bhliaintiúl [[Coláiste na nGael]] (gréasán Gaeilge sa Bhreatain) | |http://www.colaiste-na-ngael.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214124044/http://www.colaiste-na-ngael.com/ |date=2022-02-14 }} |- |'''Irish Pages – Duillí Éireann''' |sraith |2002-'14> | | | |- |'''Iris na Mara''' |Iris |2002-'06 2014> |Maritime Institute of Ireland, Dún Laoghaoire | | |- |'''Iris na Nodlag''' |Bliainiris |1945>? |Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; The Irish Junior Red Cross. |''Leslie De Barra a bhunaigh'' |Bean céile Tom Barry an Poblachtánach |- |'''Iris Teoin/ Wolfe Tone annual''' |Bliainiris |1932-'54 | |''Brian Ó hUigín'' | |- |'''Irisleabhar na bhFiann''' |Irisleabhar? |1964 |Fianna Éireann | | |- |'''Irisleabhar Ceilteach''' |Irisleabhar |1952-54 |Irish Society Cambridge, Toronto Tír, Teang Ceol |''Iain Mac Aoidh, Pádraig Ó Broin'' | |- |'''Irisleabhar Mhuineacháin,''' |Irisleabhar |1976 -83>? |An Cumann Gaelach, Iris chraobh Mhuighneachán de CnG | | |- |'''[[Irisleabhar na Gaedhilge]] / The Gaelic journal''' |Irisleabhar |1882 -1909 |Exclusively devoted to the preservation and cultivation Of the Irish language |''Osborne Bergin'' ''Eoghan Ó Gramhnaigh'' |Ghlac CnG seilbh ar an Irisleabhar i 1894 tar éis do bhaill as Aontacht Na Gaeilge agus CnaG é a bhunú in 1893. Scríobh Páraic Mac Piarais, Eoin Mac Néill agus Peadar Ó Laoghaire [http://irisleabharnagaedhilge.fng.ie/index.php?irisleabhair_function=1&irisleabhair_file=IG01-3 téacsanna ar líne]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Iris na Nodlag''' | |1944>? |Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; |''Máire Ní Mhurchuadha'' | |- |'''Iris Drong Átha Cliath''' | |1939-. |National Association of the Old I.R.A. 1886-1963 |''Oscar Traynor'' | |- |'''Laochra Léinn''' |Iris |1992 >? |Bróisiúr Mheánscoil Feirste – anscoilbhliain 1991-1992 | |bunaíodh an choláise i 1991 |- |'''Leaves – Billeoga''' | |1938>? |“Politics, Literary, Irish, Ireland, Monthly . [1 Eanáir - 2 Feabhra] |Louis N. le Roux |foilsithe Michaelmas i mBÁC I mBéarla dar le Marsh's Library ach altanna ar an nGaeilge agus i nGaeilge in imleabhar a h1 uimhir a h1. Im. 1 uimh 2 ar díol ag https://www.abebooks.com/Leaves-Billeoga-Political-Literary-Irish-Ireland-Monthly/30547596652/bd |- |'''Ná Bac Leis''' |Páipéar |1921 |Clóite 'Internment Camp, Ballykinlar'. 3 h-eagrán, Alt amháin i nGaeilge i ngach eagrán | | |- |'''Newsletter of the School of Celtic Studies''' | |1987-96 |'Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh' | | |- |'''Nuachtlitir An Droichead''' |nuachtlitir |?<1998>? |Béal Feirste | | |- |'''Nuacht Leabharlann Náisiúnta NA hÉireann''' | |1999->? |BÁC leantar mar NLI NEWS | | |- |'''Nuacht SMI''' | | | | | |- |'''Oideas''' |Iris |1968>? |Ráiteachán Roinn Oideachais | | |- |'''Ríocht na Midhe''' |Sraith |1955>? |records of Meath Archaeological and Historical Society. | | |- |'''Rosc (Dhá theangach)''' |Iris |1951 – 1982>? |Iris Dhá theangach Chonradh Na Gaeilge CnaG 20p |''Pádraig Ó Fearaíl'' |Lean seo i ndiaidh 'Eagar' IMLeabhar 30 Uimh.5 Nollaig 1981 / Eanáir 1982 |- |'''Samhain''' |Iriseán |1901-17>? |Iris WBYeats |''W.B. Yeats'' |[Cúirtéis clódóir] Foilsithe in éindí leis an Irish Week????????? |- |'''Scéal (irisleabhar)''' |Irisleabhar |2011-'15> |Journal of Coláiste na nGael, Britan. |''Scéal acts as our campaign briefing document'' | ''lean seo 'Iris Na Gaelige''' ''A5, 12 leathanach, 4 uair sa bhliain, 90% as Béarla'' |- |'''Scéala''' |sraith |197?> |Comhaltas Ceoltóirí Éireann – craobh Ardscoil Rís | |'''Gló G' dar le Tais.CDÉ.'' ''Scríobh Úna Uí Dhíosca ann'' |- |'''Scéalta (Dromahair)''' |Nuachtán |2015> |Ráiteachán i mBéarlaach colún Ghaeilge ann. | | |- |'''Scéal chatha Luimnighe''' |Irisleabhar |1922/3? |Limerick War News | | |- |'''Scéala Éigse Éireann''' |Iris |?<2008>? |Iris Poetry Ireland formhór i mBéarla | | |- |'''Scéilíní''' |Iris |?<2009>? |Nuachtlitir Dhátheangach choláiste Oriall | | |- |'''Sean Óglach''' |Irisleabhar | |Official organ of the National association of Old Irish republican Army | | |- |'''Sinsear''' |irisleabhar |1979 -2019 |''The Folklore Journal', Roinn Bhéaloidas Éireann, An Coláiste Ollscoile'' | |An 10ú hEagrán 2019 – 9= 2005. níor foilsíodh aon cheann idir 1984-89 |- |'''Spaoi''' |Greannán | |Education magazine for 1st and 2nd class | |Folens |- |'''[[Splonk]]''' |Ríomhiris |2019>2024 |Iris dátheangach [[Splancfhicsean|splancfhicsin]] |Príomheagarthóir: [[Nuala Ní Chonchúir]] |[https://www.splonk.ie Splonk.ie] Ar sos ó 2024 i leith |- |'''Sult''' |Irisleabhar |1961 |Coláiste Oiliúna Naomh Pádraig ??????? Folens?????????? | | |- |'''[[TEANGA]]''' |irisleabhar |1979— |[[Cumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn]] IRAAL | | |- |'''Teangeolas''' |Iris |1974-'01 |Iris débhliantiúil Institiúd Teangeolaíochta Éireann | |''Bhí an chéad eagrán i nGaeilge agus dhá- theangach as sin amach ?????????'' |- |'''Teoiric''' |Iris |1971 - 1980>? |Theoretical Journal of the Republican Movement. ''"without theory there is no movement"'' | |15p https://www.leftarchive.ie/document/2109/#comments |- |'''The Gaelic Voice''' |Iris |1990 |Béal Feirste | | |- |'''The Irish People / An Choismhuintir''' |Irisleabhar |1973 |Republican movement Ireland a chur i gcló | | |- |'''The Standard – An t-Iolar''' |Irisleabhar |<?1950?> |Catholic Journal |''Peadar? Kirby'' |Bhí Paddy Kavanagh ag scríobh ann. ''Ghlaodhtí 'The Caholic Standard' mar leasainm air'' |- |'''The Star / An Reult''' |Nuachtán |1929 >? |"A national weekly devoted to politics, economics & social Affairs."review." - míosagain ó 1930 ar aghaidh | |Baint ag cumann na nGaedhael leis |- |'''The United Irishman''' |Nuachtán |1899-1906 |National weekly review | | |- |'''The United Irishman''' |Nuachtán |1932-1933 |Foilsicheán de chuid Cumann na nGaedheal – Foilsithe ag 'The Star' | | |- |'''Tomhas na Teanga''' |Sraith alt |2002 – 2010 |Tomhas na Teanga is a series of articles appearing in The National Hibernian Digest, |Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm |- |'''Treoir''' |Iris |1968>'14 |Iris Chomhaltas Ceoltóiri Éireann | | |- |'''Uladh''' |Iris |1904-1905 |a literary & critical magazine. | | |- |'''United Irishman''' |Nuachtán |1933 – 1936 |Ainm nua 'the united Irishman' de chuid Cumann na nGaedheal | |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/index.htm |} == Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''[https://anpáipéar.ie/2025/10/aiteachcueir-irisin-nua-de-chuid-aerachaiteachgaelach/ Aiteach / Cuèir]''' |Iriseán |2025 |Irisí a dó Aerach Aireach Gaelach. don phobal Aiteach-Cuèir ar dhá thaobh de Shruth na Maoille. |Stiofán Ó Briain |Conall Ó Duibhir an dearthóir. Maoinithe ag Colm Cille. d'eisigh an dream céanna 'An Gairdín' an bhliain roimhe. |- |'''Am Foran''' |nuachtlitir |?<2013>? |The Gaelic council of Nova Scotia newsletter | |Gaidhlig den chuid is mó |- |'''An Deo-Ghréine''' | | | | | |- |'''An Gaidheal''' | |1923-49>?33 |The official magazine of An Comunn Gaidhealach | | |- |'''[[Buaidh]]''' |iris |2015> |Iris de chuid [[Misneachd na hAlban|Mhisneachd na hAlban]] | |[https://www.misneachd.scot/ misneachd.scot/] |- |'''Causeway / Cabhsair''' |iris | |Iris scríbhneoireachta Éireannaigh agus Albanaigh | |Iris ó [[Oilthigh Obar Dheathain|Ollscoil Obar Dheathain]] i ngach teanga de chuid an dá thír [https://www.abdn.ac.uk/llmvc/research/word/causeway/ abdn.ac.uk/llmvc/research/word/causeway/] |- |'''Cothrom''' | | | | | |- |'''Duillí ''(Journal of contemporary writing)''''' | |<?2013?> | | | |- |'''Fear na Ceilidh''' | | | | | |- |'''Gailig''' |Iriseán |1928-30 |Galaic na hAlban Cape Breton | | |- |'''Guth na Bliadhna / ''the voice of the year''''' |Irisean |1904-1925 |The monthly magazine of An Chonradh Gaidhealach | | |- |'''[[Mac-Talla (iris)|Mac-Talla]]''' |Iris |?<1892->? |Galaic na halban?? Sidni?? |''Alaisdair Mac Labhrainn'' |Eneas MacKay Alaisdair Mac Labhrainn |} == Ilteangach == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Ilteangach ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''An tEurópach''' |irisleabhar |1899-1900 |Irisleabhar ilteangach na heorapa – Éigse Ghaeilge Choláiste na tríonóide a bhí ina mbun |''Conall Cearnach, Patrick O Brien'' |'Ní bheidh slighe againn do Shacs-bheurla ann... Is beag is fiú cláirseach aon sreangan agus is beag is fiú sgoláire aon-teangain’  - Cuir i láthair na h-irise dar leis an alt in Comhar Iml. 39 Uimh. 4 le hAisling Ní Dhonnchadha |- |'''An Macaomh''' |Iris |1909-1913 |Iris trí theangach scoil éanna Gaeilge Béarla Fraincis, drámaí filíocht 7rl |Pádraig Mac Piarais |4 h-eagrán |- |'''An Sgolaire''' |Nuachtán sheachtainiúil |?<1913>? |Nuachtán trí theangach (G,B, F)de chuid daltaí Scoil Naomh Éanna. Clóadh 50 cinn agus dioladh ar 1p an ceann iad. | | |- |[[Carn (iris)|Carn]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228181545/https://www.celticleague.net/carn/ |date=2021-02-28 }} |Iris |1973-2014> |Iris ráithiúl an Chonradh Cheilteach /Celtic League i 7 dteanga | |''A Link between the Celtic Nations''' https://www.celticleague.net/carn/ |- |'''Fianna''' |Iris |1911- 1913>? |Iris i mBéarla agus Spáinis do Ghael na hArgaintíne | | |- |'''Glór don Phobal''' |Iris |2002 -2007>? |Ag obair ar son Forbairt Pobail [[Cloch Cheann Fhaola|Chloch Cheann Fhaola]] - Iriseán Pobail le Chéile, Leitir Cheanann. An é seo Glór don Pobail? | | |- |'''Hunmanitas''' |Iris |1930-1931 |i nGaeilge, Béarla, Fraincís scata Gaeilgeoir i mBÁC (muintir Humanitas) a bhunaigh é. |''Tomás Ó Cléirigh'' | |- |'''Irisleabhar Hibernia''' | |1938>56>? |I nGaeilge, Béarla agus i bhFraincís na hEilvéise | |Déanta i bhFribourg |- |'''Na Feadánaigh''' |sraith |1963 |The whistle Players' (i mBreatanais atá seo) |''Breandán Breathnach'' | |- |'''Scéala Scoile''' |Iris |?2000-2017> |Iris séasúrach Shruth na Gaeilge, Cláiste Chaitríona Ard Mhaca | |Eagrán 30 Nollag 2016 |} == Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''An Teanga Bheo''' | | |Colún san Irish Times | | |- |'''Billeog''' | | |Leathanch Altanna Gaeilge an Irish Times |''Pól Ó Muirí'' | |- |'''[[The Echo]]'''? |nuachtán |? |? |? | |- |'''Liatroim Ag Labhairt''' |Leathanach míosúil |2015-2016> |Leathanach de cheithre ghné alt Cainteoir na míosa, Colún na staire, seanfhocail, |''Proin Ó Duigneáin'' | |- |'''The Soverign Independent /An Saorfhlaitheas''' |Nuachtán |?2012 >2015? |Teoiricí Comhcheilge is a dtionchar ar Éirinn. An t-eagrán deireanach ag scríobh an teideal in nGaeilge freisin, leathanach cúil i nGaeilge |''á chruthú i dTuaisceart Liatroma'' | |- |'''Tomhas na Teanga''' |Sraith alt |2002 – 2010 |Tomhas na Teanga is a series of articles appearing In the National Hibernian Digest, |''Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton'' |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm |- |'''Treibh''' | | |Altanna Gaeilge ón Irish Times |''Pól Ó Muirí'' |www.irishtimes.com/culture/treibh |- |'''[[Wings]]''' |Iris |? – 2026> |Colún rialta le [[Fearghas Mac Lochlainn]] faoin teideal "Ainmneacha Éanlaith Éireann" | |[https://birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/ birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/] |- |'''Derry people, Peoples press, Connacht press, Connacht sentinel''' | | |Bhí siad seo ag gacadh leis an deontas de €28 sa Tseachtain chun ábhar Gaeilge áitiúl a chuir ar fáil | | |} == Teideal Gaeilge, altanna Béarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Teideal Gaeilge, altanna Béarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ag Déanamh Ceoil''' |Irisleabhar | |52 fonn ceoil le húsáid i mbun múine. |''Comhaltas Ceoltóirí na hÉireann'' | |- |'''Ainriail''' | |1975 - 1987 |A Belfast Anarchist Monthly | |7 n-eagrán ar fad https://irishanarchisthistory.wordpress.com/2012/12/15/ainriail-belfast-no-1-1985/ |- |'''Ainriail''' | |1995-1996 |An Irish Anarchist Monthly | |Eagrán a 6 1996 50p https://www.leftarchive.ie/publication/27/ |- |'''AISÉIRÍ''' |nuachtán |?<1967>? Uimh. 5 1ml 24 |Saor Gaelach Críostúil! 6D | |Nuachtán an páirtí polaitiúl [[Ailtirí na hAiséirí]], - corporatism / fascism |- |'''An Bárr Buadh''' |Irisleabhar |1943> |Míosagáin, a monthly journal devoted to the activities and general welfare of the members of First Division the Southern Command and the L.D.F. ... | | |- |'''An Camchéachta / The Starry Plough''' | |1975-2009>? |The theoretical Magazine of the Republican Struggle - 8p | |Iris an IRSP a scoilt ó Shinn Féin |- |'''An Cosantóir''' |Iris |?<1947>? |The Defence Forces Magazine | | |- |'''An Eochair''' |Iris |1973 -1977 |A Bulletin of the Irish Republican Movement, Long Kesh | |https://www.leftarchive.ie/publication/2841/ |- |'''An Fianach''' '''''The Fenian''''' |nuachtán |1952> |Ireland's aspiration is for Unbounded Nationality | | |- |'''An Fiolar''' |Iris |1930>158>? |Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile) | | |- |'''An Focal''' |Iris |?<2012>? |Irish Mhiic Léinn Ollscoil Luimnifgh | | |- |'''An Gael''' |sraith |1985 |Irish Arts Centre New York | | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-ghuth-18-november-1978.pdf An Ghuth]''' |iris |1978-1979 |The voice of Sinn Féin. (dún na nGall) | | |- |'''An Glór''' |sraith |?<1943-55>? |The voice of the Guild of Irish Journalists |''Riobard A. Bramham.'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/an-glor-1-jan-2007.pdf An Glor]''' |iris |2007 |Newsheet of Belfast Republican Socialist Youth Movement | | |- |'''An Glór Gafa''' |ráiteachán |1989-92 |'the captive voice” iris cimí poblachtach i H-block 26 cinn ar fad |''Brian Campbell / Mícheál Mac Giolla Gunna'' |Clóite agus dáilte ag Sinn Féin i mBéal Feriste |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-guth-august-1972.pdf An Guth] |iris |1972-1973 |Arna eisiúna ag cumann Brian Ó Diollúin, Sinn Féin Corcaigh | | |- |'''An Réabhlóid''' | |1984-1992 |Journal of People's Democracy | |foilsithe ag an ngluaiseacht People's Demcracy |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/06/an-pobal-eirithe-spring-1991-1.pdf An Pobal Éirithe] - The rRsen People |Iris |?<1989 -1991>? |The Magazine of The Irish in Britain representation Group | |alt amháin i nGaeilge ag Pádraig Ó Conchúir in Uimh. a 5 |- |'''[[An Phoblacht]] / Republican News''' |Nuachtán |19??-2015> |Nuachtán e chuid Shinn Féin | | |- |'''An Phoblacht''' |Iriseán |2019-2020> |Iriseán treasbhliantúil Shinn Féin £5 £4 | | |- |'''An Saorstát / The Free state''' |Nuachtán | |Seachtanán i mBéarla ar | | |- |'''An Saoghal Gaedhealach''' |Iris/Nuachtán |?<1918-1919>? | |''Ua hÉigeartaigh'' | |- |'''An Saoghal Gaedhealach''' |Irisleabhar |1950>? |The Vocational Education Bulletin Supplement |''foilsithe i Loch Garman'' | |- |'''An Scéal''' |Nuachtlitir |2006-'10 |the newsletter of the Irish community in Scotland |''riomhlitir ar fáil i gcóip crua ó leabharlanna i nGlaschú'' | |- |'''An Seanachaidhe /The Milesian''' | |1893-18? |lámhscríofa ag Árt Ó Gríofa – idir láimhe ag an Celtic Literary Society |''Liam Ó Maolruanaidh - William Rooney'' | |- |'''An Solas''' |Iris |?<1965>? |The Monthly Magazine of The Irish Comunist Group - Oct 19065 The Monthly Magazine for Irish Workers - Nov 1965 | | |- |'''An Solas''' |Iris |2004- 2006 | | |https://www.leftarchive.ie/document/318/ |- |'''An Spréach''' |Iris |2018 - >2020 |Indpendent non-profit Socialist Rpubicanmagazine. £2.50 €3.00. [leantar leis ar FB.] | |https://www.lasairdhearg.com/anspreach/ Seacht n-Iris ar fad |- |'''An Taisce''' |Iris |1975 - >? |Ireland's Consevation Journal | | |- |'''The Standard / An tIolar''' |seachtanán | | |''Peadar Kirby'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/21349-an-to-no1.pdf An tÓglach]''' |Quarterly Journal |1918-22 1967 - 1970 |“The official organ of the Irish Volunteers” . |''(cinn eile ann leis Pierce Beaslaí)'' |''D'fhostaigh an t-airm Seán Ó Conchubhair chun cuidiú leo i gcúrsaí poiblíochta agus chun an iris a thabhairt amach'' |- |'''An tÉireannach''' |Iris |1985?>88? |Iris an 'Irish Association' i bParás - Iris cultúrtha a plé litriocht, ealaín 7rl, Dhá nó trí chinn sa bhliain. Corr-alt i nGaeilge Agallamh déanta le Becket. |''Dave Conachtan'' |Scríbhneoir eile a b'í Sylvua Hotinger Imircigh oillte as Éire a bhí san IA. Níor chláraigh siad a gcumann sa bhFrainc de reéir an dlí ach d'oscail siad Beár Éireannach i bParás agus bhíodh ranganna Gaeilge, Ceol Gaelach 7rl á n-eagrú acu. |- |'''An t-Éireannach Aontuighthe''' |Iriseán |1948 |The United Irishman: the voice of Irish republincanism | | |- |'''Ár n-Éire / Old''' | |1919-1923 |New Ireland publishing – weekly review | | |- |'''Beltaine''' |Iris |<1901>? |I mBéarla den chuid is mó |''W.B.Yeats'' |''Thug pé brabús do CnG'' |- |'''Biatas''' |Iris |1966->? |The Tillage Farmer | | |- |'''Bullán''' |Irisleabhar |1994>? |An Irish studies journal | |''Willow Press, Oxford'' |- |'''Cara''' |Iris |?<2014> |Iris do phaisinéirí eitleáin Air Lingus | | |- |'''Cáirdeas''' |Iris |?<1941>? |Journal of the Gaelic Christian Fellowship. | | |- |'''Cath Maige Mucrama''' | |?<1975>? |Imleabhar 50 d'imleabhar an chumain sin | | |- |'''Céim''' |Iris |1972 -'15>? |Iris Oifigiúl An choimisiún le Rincí Gaelacha (dé-bhliantúil) | | |- |'''Cogar''' |Iris |1974 |Iris Chomhaltas Ceoltóirí Éireann | |http://homepage.tinet.ie/~cuisle1/cuisle.htm |- |'''Cuisle''' |Iris |2011 |The voice of the Members (Fianna Fáil) | | |- |'''Dúchas''' |nuachtlitir |1972-79 |Scríobh Mac durcá?? agus Ó Murchú ann | |Irish American Cultural Institute. St. Paul Minnesota |- |'''Dúiche Néill''' |tréimhsechán |1986-96>? |“Tréimhseacháin léannta” áitiúl | |Scríobh Proinsias Ó Conluain ann go minic |- |'''Eile''' |Iris |2013 > 2021 |Iris don Aerach, |Scot de Buitléir | |- |'''Éire 19''' |Irisleabhar |1977 |University of Florida], | | |- |'''Éire''' |Nuachtán |1923 Ean- Bealtaine |Seachtainiúl |Countess Markievicz |Clóadh i nGas Chú na hAlban chun theacht i dtír ar chinnsearacht Stát le linn an chogadh Catharga. Tháinig seo i ndiaidh 'Poblacht na hÉireann'. |- |[https://republicanarchive.com/category/1940s/ '''Éireannach Aontuighthe'''] |Iriseán |1948- 1964>? |The United Irishman - "The Voice of Irish Republicanism" | |[https://catalogue.nli.ie/Search/Results?lookfor=Éireannach+Aontuighthe&type=AllFields Vol. 2 No. 3 1949] Leantar leis an dteideal seo go dtí 1951 agus i 1952 cuirtear an teideal béarla chun tosaigh leis an ceann Gaeilge i ribín agus an nath 'Is í an Phoblacht ár gcuspóir" thíos fé. |- |'''Éire Ireland''' |Irisleabhar |1949 – 1973 |Iris sheachtainiúl Na Roinne gnóthaí Eachtaracha = Ireland: Weekly etc | |Leantar é le Ireland Today |- |'''Éire-Ireland''' |Irisleabhar |1914-16>1918-22 |<nowiki>http://www.corkpastandpresent.ie/localstudies/newspaperlist/a-g/</nowiki> | | |- |'''Éire-Ireland''' |Irisleabhar |1966> 1995-? |a journal of Irish studies | |The Irish American Cultural Institute, St Paul, Minesota |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/12/eire-nua-1971.pdf Éire Nua]''' |Iris |1971, 1972. '74, '80. '90 & 2000 |the social and economic programme of Sinn Féin. | |Feabhra 1980 - “Irislitir makes it’s reappearance with this issue. Two copies will be sent to each cumann and they should be passed around for members to read and study.” [https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000852528 LNÉ] |- |'''[https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ Eolas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250925125902/https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ |date=2025-09-25 }}''' |Iris |1973 - 1975 |International Newsletter of the Irish republican Movement |Seán Ó Cionnaith? |Eolas was the International Newsletter of Official Sinn Fein in the 1970s. |- |'''Fianna''' | |1910/15? |Clóite san Airgintín |''Pádraig Mac Mághnais'' | |- |'''Fianna Fáil''' |Irisleabhar |1914 |THE IRISH ARMY A Journal for Millitant Ireland |Terrence McSwiney | |- |'''Focalín''' |Iris |1978 |(“A wee word” for the odd reader of CLR who does not understand the First Language) | | |- |'''Forgnán''' |iris |?<1962 >? |Journal of the Building Centre Dublin | |vol 1 No. 5 May 1962 |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/fuascailt-july_august-1996.pdf Fuascailt]''' |iris |1996-2006>? |Irish Political Prisoners campaign | | |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/glor-uladh-may-1955.pdf '''Glor Uladh'''] |iris |1955 |" The Voice of the Republican North" | |6 heagrán atá sa gcód ag The digital Republican archive. |- |'''[[Guth agus Tuairim|Guth ⁊ Tuaraim]]''' |nuacht iris |1979 - 1984 |Iris mhíosúil áitiúil ó thús na 1980idí a bhaineann le hiarthuaisceart Dhún na nGall. Gaeilge sa chéad eagrán ach ní ina dhiadh sin. | |http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm?page=0 |- |'''Inbhear''' |sraith |?<2010>? |Journal of Irish music and dance |''Niall Keegan'' | |- |'''Inis Fáil''' |Iris |1925>? |Bulletin de la Ligue pour l'Indépendance de l'Irlande. | | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/iris-no-12-1988.pdf Iris]''' |iris |?<1988 -91>? |The Republican Magazine | |November 1988 - Number 12 May 1991 - Number 16 |- |'''IRIS''' |Iris |1981–1993, 2005–2019 |Gnóthaí Eachtracha, Bureau d’Affaires Etrangéres | |Imeartas focal a bhí sa teideal a dtánaig ó ‘Irish Republican Information Service” - dé-bhliatúil. |- |'''Iris An Airm''' |Nuachtán |1922>? |Foilsithe I mBÁC go Laethúil seachas an Satharn | | |- |'''Iris An Gharda,''' | |1969/1970 | | |<nowiki>http://www.policehistory.utvinternet.com/irisang.html</nowiki> |- |'''Iris Bheag''' |Nuachlitir |1987-1994? |the intention of this litle magazine is to provide a means of exchanging ideas and developing sinn Féin’s policies and strategies by disscussion. Rules 4. Material can be in Irish Or English7. IB is issued Free. Ib will be issued Monthly | |The Education department 44, Parnell Square, Dublin 1 Irish inbhéanach Shinn Féin – Aengus Ó Snod. |- |'''Iris Fhianna Fáil,''' | | | | |Teideal Nua: FF Newsletter |- |'''Iris Oifigiúl''' |Iris |?<2011>? |Irish Oifigiúl de chuid an rialtas | |[Uimh. 48 – 2011] |- |'''[[:en:Lia_Fáil_(political_party)|Lia Fáil]]''' |Iris |1957 |Fr. Fahy 10 -neagrán – he single handedly wrote the 10 highly inflamatory newspapers resulting in demotion in 1959 |Father John Fahy |Organ of the Land and Industrial Army of Ireland. |- |'''[https://muse.jhu.edu/journal/141 New Hibernia review / Iris Éireannach nua]''' |Iris ráithiúl |1997>2021 |St. Paul (Minnesota) Center for Irish Studies at the University of St. Thomas 1997 |Thomas Dillon Redshaw | |- |'''Nua''' |Iris |1997>2000? |studies in contemporary Irish writing. |Eugen O'Brien |Jefferson City, TN: Carson-Newman College |- |'''Nuacht CIÉ''' |Iris | |Baile Átha Cliath, An Roinn Faisnéise, Stáisiún Droichead an Rí. |''Lorcán Ó Treasaigh'' | |- |'''Nuacht Náisiúnta''' | |1923-25 | | | |- |'''Nuacht Náisiúnta''' |Iris |1969 -1976 |Iris inmheánach de chuid Sinn Féin, foilsithe i Gardiner Place | |<nowiki>http://www.iol.ie/~rjtechne/century130703///////1960s/nuacht69.htm</nowiki> |- |'''Obair''' |Iris |?<2014-'14>? |Bulletin of the office of public works | | |- |'''Our Girls/ Ár gCailíní''' | |1930-1933 |The Magazine for the Girls in Ireland | | |- |'''[[Poblacht na hÉireann (nuachtán)|Poblacht na hÉireann]]''' |Nuachtán |1922-23 |Bhí eagrán Albanach, Deisceartach agus ceann leis an dteideal bhreis War News ann | |Tháinig ‘Éire’ ina dhiadh tar éis bhás Childers a bhí i gceannas ar bolscaireacht poblachtánach. |- |'''Poblacht na nOibrithe''' |Iris |2012 - 2014 | | |iris de chuid éirigí a bunaíodh i 2006 https://www.leftarchive.ie/document/636/ |- |'''[https://pogmogoal.bigcartel.com Póg Mo Goal]''' |Iris |2015-2020 |i bhfoirm nuachtán eisithe ag Pogmogoal.com | |Póg Mo Goal is a beautifully produced football magazine, from right here in Dublin. |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/roisin-dubh-1975.pdf Roisín Dubh] |Iris |1975>? |The Voice of Kerry Republicanism | | |- |Rosc Catha |Iris |1972->1973? |Published by Clanna Eireann | |" Clann na hÉireann is a political movement representing the official Republican movement in England, Scotland and Wales" - Vol 1 No. 1 October 24 1972. 5p |- |'''[https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ Saoirse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114104418/https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ |date=2025-01-14 }}''' |Iris |1980-2011 |Iris Pháirtí Shóisialta Phoblactánach na hÉireann (an IRSP) | |IRSP Paper (50p 70p abroad). dhá leathanach atá in [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-irsp-belfast-august-2011.pdf Eagrán 2011] |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/saoirse-the-tallaght-republican-september-1983.pdf Saoirse]''' , '''The Tallagh Republican''' |Iris |?<1983>? |"Eagran 1 Mean Fhómhair 1983" | |' In each issue we'll have a small rang Gaeilge'. Tugadh [[Tallaght Republican]] air I 1986 ach gan an rang beag Gaeilge. |- |'''Saoirse Éireann Wolftone Weekly''' |Nuachtán |1937/8>? |Seachtainiúl ‘twopence’ | |Vol 1. No 36 Saturday May 7 1938 |- |'''Saoirse Nua''' |Iris |?<2010-2014>? |The voice of the Republican Movement (Republican Sinn Féin) | |Issue 15 Spring 2014 |- |'''[http://www.irishlabourhistorysociety.com/index.php?page=saothar30&title=Saothar%2030 Saothar]''' |Iris |1975-2020> |Iris an chumainn le stair Lucht Saothair na hÉireann |''Pádraig Ó Snodaigh an chéad eagarthóir'' |Saothar 45 2020 |- |'''Scéal Eile''' |Nuachtlitir |?<2009>? |The Newsletter of the CooleyKeegan branch of CCÉ | | |- |'''[[Scéala Éireann]] / The Irish Press''' |Nuachtán |1931 -1995 |Bhíodh altanna Gaeilge thríd. | | |- |'''Sciath''' |Iris | |Journal of the National Industrial Safety Organisation   (deir NLI gur i nGaeilge atá sé) | |lean 'Health and Saftey é mar theideal |- |'''Sgéal Chatha Luimnigh''' |Nuachtán |?<1922>? |Limerick War News, nuachtán an rialtas sa choga cathardha | | |- |'''Seanchas Ard Mhaca''' |Iris |1957-1993 |Iris Stairáitiúl | | |- |'''Seanchas Dúthalla''' | |?<1971-91>? | | | |- |'''Sinn Féin''' |Iris |1923 – 1925 | |''Patrick J Little'' |18,000 cóip á ndíol. Tháinig seo i ndiaidh Éire |- |'''Sinn Féin (Daily)''' |Iris/nuachtán |1909-> 1910? | | | |- |'''Sinn Féin (Weekly)''' |Iris |1906> 1914? | | | |- |'''Sinsear''' | |?<1981- 1995>? |Roinn Béaloideasa Éireann Coláiste na hOllscoile | | |- |'''Spéis''' |sraith |2010 -'13 |Bulletin of the International Council for Traditional Music Ireland |''Liz Doherty, Thomas Johnston (2012)'' | |- |'''Táin''' |Iris démhíosúil |?<2003-2007>? |the Australian Irish Network |''Val Noone foilsitheoir'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/teach-na-failte-janmar-2003.pdf Teach na Fáilte]''' | |2003 |republican and socialist ex-prisoner & family support | | |- |'''Teanglitir''' |Nuachtlitir |1985-1996 |"Patriotism" Irish Association of applied Lnguistics -IRAAL |''Dónall P. Ó Baoill (1-19) Jeff Kallen (20-25), Patrick Farren (25->)'' |''bhfuil éagsúlacht idir Iris na Gaeilge/ teanglitir/teangeolas/teanga'' |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/10785-teoric.pdf Teoraic] |iris |1975 -1976>? |Theoretical Journal of the Republican Movement "We hope to publish this magazine at least every quarter." | |"Without a revolutionary theory there can be no revolutionary movement - Lenin" |- |tiocfaidh Ár Lá |iris |?<1987>? |imlitir den gcoifte stailc ocrais cuimhneach áin Éireann | | |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/10/49987099-tal-22.pdf Tiocfaidh Ár Lá] |iriseán |?>2003>? |Celtic And Ireland - iris do thacathóir®i foireann Sacar Celtic. | |Bulletin of the Irish hunger Strike Commemoration committe (Birmingham. uimh. 5 2003 |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/tirgra-june-1964.pdf '''Tír Ghrá'''] |Iris |1963-1964>? |" The Voice of the Republican North | |Vol. 2 No. 5 April 1964 Luac 4d. |- |'''Treoir''' |Iris |?<1970-2020 > Vol.2 Uimhir.2 Márta -Aibrean |Iris oifigiúl Cómhaltas Ceóltóirí Eireann luach 1s. | | |- |'''An Sgrúdaightheoir The Examiner''' |Nuachtán |1930 -1960 |(Dundalk) Thosaigh mar an Newry Examiner | | |- |'''The Fanad Magazine''' | | | | | |- |'''The Gael''' |Iris | |The official journal of the Gaelic Athletic Association. | | |- |'''the Northern Patriot''' |Iris |1895 | | | |- |'''The Shan Van Vocht''' |Iris |1896 >? |(An tSean Bhean Bhocht) A National Monthly Magazine |''Alice Milligan, Eithne Carberry'' | |- |'''Young Ireland/Éire Óg''' |Irisleabhar |1919-1923 |Young Ireland i mBÁC | | |- |'''Uladh''' |irisleabhar |1904-05 |a literary & critical magazine. | | |- |'''Ulaidh Ag Aiséirghe''' |nuachtán |1952 - 1954 |Míosúil Resurgent Ulster - 'Ní Síothchán gan Saoirse' | |Resurgent Ulster a bhí ar an nuachtán ar dtús i 1952. Cuireadh an teideal Gaeilge air i Mí Aibreán 1954 go deireadh na bliana san. |} == An Ghaeilge á bplé i mBéarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ An Ghaeilge á bplé i mBéarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ancient Ireland''' |Iris sheactainiúl |1835 |Foilsithe i mBÁC John S. Folds |''Philip F. Brown / Pilib de Brúin'' |Established for the purpose of reviving the cultivation of the Irish language, and originating an earnest investigation into the ancient history of Ireland … |- |'''Celtica''' |irisleabhar |1946 - 2020 |peer-reviewed journal on Celtic Studies, including linguistics, literature, manuscript studies, textual criticism, history, law, Dialect studies and onomastics. |''Uimhi 31Barry J. Lewis, Ruairí Ó hUiginn'' |bliantúil ó bhí 2016 ann |- |'''Éiriu''' |sraith |1904-2013> |School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann | |Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann. |} == Cíona Lín / Blaganna == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Cíona Lín / Blaganna ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Abair as Gaeilge é''' |2006 |mar ba mhaith liom mo chuid Ghaeilge a bhisiú. |''Julia - Meiriceánach'' |http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309193406/http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com/ |date=2021-03-09 }} |- |'''Aduaidh''' |2005 – 2007 |Focail fé thuairim i nGaoluinn.    |''Cionaodh'' |http://aduaidh.blogspot.com |- |'''Ag Seasamh an Fhóid''' |2016 – 2019 |togra ealaíne le comóradh a dhéanamh ar an tionchar a bhí ag muintir Ros Muc ar an bPiarsach sna blianta roimh an Éirí Amach |''Nuala Ní Fhlathúin agus'' ''Eoin Mac Lochlainn,'' |https://rosmuc2016.wordpress.com |- |'''Aisling''' |2006 – 2016 |“Is blag beag é seo ina ligim saor mo chuid smaoint...” |''Tim'' | |- |'''Amhráin Arann''' |2012 – 2014 |“..amhráin a cumadh in Árainn a eisiúint i bhfoirm leabhair le dlúthdhioscaí..” |''Deirdre Ní Chonghaile'' | |- |'''An Blag Ard''' |2010 | |''as an tSraith bháin dó'' |http://anblagard.blogspot.com |- |'''An Bhlaglann''' | |''Blag spéisiúil ar chúrsaí oideachais is teichneolaíocht Gaeilge -!G'' | |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Bothán Tréigthe''' |2007 – 2009 | | |http://anbothantreigthe.blogspot.com |- |'''An Cailín Deas''' | |''Blag an chailín deas Gaeltachta atá anois ina cónaí sa Chathair- IG'' | |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Cainteoir Dóchais''' |?<2009 >? | |''Michal as Poblacht na Seice'' | |- |'''An Caomhach''' |2005 - 2020 |Tuairimí agus fíricí nach mbíonn le fáil aon áit eile as Gaeilge. |''Séamus Poncán Ó Neachtain'' |http://caomhach.blogspot.com go mór ar son Iosrael – dar le Igaeilge |- |'''An Cheathrú Rua''' |2011 – 2012 |chun eolas a chur ar fáil don phobal. | |http://ancheathrurua.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606123949/http://ancheathrurua.blogspot.com/ |date=2020-06-06 }} |- |'''An Cnagaire''' |2008 - 2020 | |''Póló'' |https://ancnagaire.blogspot.com |- |'''*An Codú''' |2006 -’ 21> |Smaointe Fánacha as Chonamara |''Eoin Ó Riain'' |''http://smaointefanacha.blogspot.com'' |- |'''An Coimíneach''' |2013-1015 |Cín Lín Uí Choimín | | |- |'''An Croí Ait''' |2011 – 2021> |Altanna agus ceachtanna mhúinteoira Gaeilge dá ranga agus d’fhoghlaimeoirí. Morán nasc chuig áiseanna éagsula |Caitríona Weafer Múinteoir, Éireannach I gCathair na nAingeal, |https://ancroiait.wordpress.com |- |'''An Doras Oscailte''' |2005 – 2012 |Blog ina dhéanfaidh mé cleachtadh ar mo chuid Gaeilge |mark bodah |http://dorasoscailte.blogspot.com |- |'''An Druma Mór''' |2008-? |''Blag chúrsai Reatha an sár iriseoir Eoghan Ó Néil -IG'' |''Eoghan Ó Néill'' |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Ghuí Aniar''' |2009 – 2011 | |''Ros Cománach i nGaillimh'' |http://anghuianiar.blogspot.com |- |'''An Mheabhair Foghlaimeora''' |2010 – 2011 | |''Bleáth cliathach a bhí 28'' | |- |'''An Litríocht seo Againne''' |2009 – 2011 |Is éard tá sa bhlag seo mo chuidse smaointe faoin litríocht seo againn |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://litrocht.blogspot.com/2009/05/ |- |'''An Ruball Rua''' |2017 – 2020 |''Fáilte isteach ag an bhlag seo – teangacha a bheas le feiceáil:Gaeilge, français, English'' | |https://ruballrua.wordpress.com/tag/photography/ |- |'''*An Scríobhaí Siúlach''' |2021 |Cín Lín chun Connalach a lonnaigh san Oirua agus atá ag iarraidh an teasnamh scríobh i nGaeilge faoin tir a chuir ina cheart |''Kayla Reed'' |https://scriobhaisiulach.wordpress.com |- |'''An Solas''' |1965 |The Monthly Magazine of The Irish Communist Group. OCT '65 | |"The Monthly Magazine for Irish Workers"-. Nov. '65 |- |'''Anseo is Ansiúd''' |2010 |Blog as Gaeilge faoi gnáth rudaí an tsaoil agus mo chuid eachtraí éigsiúla. |''Gearóid Ó Madáin'' |http://anseoisansiud.blogspot.com |- |'''An t-Oileánach Tréighthe''' |2009 – 2012 | |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' | |- |'''*An Tuairisceoir''' |2013 – 2021> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. |''Ciarán Dúnbar agus roinnt eile'' |https://antuairisceoir.wordpress.com |- |'''An t-Ultach''' |2010 – 18? |Suíomh Chín lae don Iris gan ach 5 alt air |''Seán Rua Ó Murchú'' |https://antultach.wordpress.com |- |'''Anuas den tSeilf''' |2009 – 2011 |Nótaí agus smaointe iad seo de réir mar a thagann siad chugam |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://cailliomachas.blogspot.com |- |'''Aodhán''' |2013 |Ag Smaoineamh os Ard |''Aodhán Ó Dea'' |http://aodhanodea.ie/blog/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Ar Son na Drúise''' | |suíomh, príobháideach é an suíomh seo | |https://arsonnadruise.wordpress.com |- |'''As an Nua''' |2016>? |formhór de i mBéarla de réir freagrai ar alt ar i dTuairaisc |Siún Ní Dhuinn |nasc ag rá gur suíomh ag déanamh aithris atá i gceist |- |'''As Ord Oráiste''' |2005 – 2006 |Dhá alt ón iriseoir seo as Béal Feriste |Liam O Raiste |http://asordoraiste.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506083934/http://asordoraiste.blogspot.com/ |date=2021-05-06 }} |- |'''Athfhás''' |2011 – 2016 |Seo nuacht agus eile ón iar-Ghaeltacht, áit atá ag teacht thar n-ais ina Ghaeltacht iomlán sar i bhfad! | |http://athfhas.blogspot.com |- |'''Bealach mo Shaoil''' |2005-2009 |chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - |''mac léinn sa tSúlainn'' |http://siuloir.blogspot.com |- |'''Baoismhacnamh''' |2005-2009 |chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - |''mac léinn sa tSúlainn'' |http://siuloir.blogspot.com |- |'''Betty Furlong''' |2018 -2020 | | | |- |'''Blag Cois Life''' |2010 – 2015 |Blog of Cois Life, Irish Language Publishers | |http://blagcoislife.blogspot.com |- |'''Blag Forbairt Naíonraí Teo.''' |2009 - 2013 |Blag é seo atá dírithe othur seo siúd a bhíonn ag obair i Naíonraí/naíscoileanna | |https://naionrai.wordpress.com |- |'''Blag Ghael Gan Náire''' |2007>? | | |http://gaelgannaire.blogspot.com/, |- |'''Blag Ghearóid''' |2006 – 2009 | | |http://gearoid.blogspot.com |- |'''Blag Mháirtín Uí Mhuilleoir''' | |Iar-pholaiteoir le Sinn Féin ar é Máirtín Ó Muilleoir | |caifear cuireadh a bheith ag duine chun é a léamh |- |'''*Blag Nua Gaeilge''' |2019 – 2021 | |''Panu Petteri Höglund'' ''Nó tá urscéal leis clóite ann'' |https://blagnuagaeilge.blogspot.com/2019/06/ |- |'''Blag Shomhairle''' |2005 -2006 |Níl fágtha ach nasc ar an suíomh blaganna | | |- |'''Baoismhacnamh''' |2018 -2020 | | | |- |'''Breacleabhar An imill''' |2004 – 2005 |'Sé is príomhchuspóir na mblaganna seo ná mo chuid Gaeulinne a chleachtadh agus a fheabhsú’ |''Conn -'' ''lonnaithe in Inis, Co. an Chláir'' |http://breacleabhar.blogspot.com |- |'''Brian Darby''' |2014 – 2015 |suíomh le altanna faoi na gcluichí Gaelacha |''Brian Darby'' |https://briandarby1.wordpress.com/category/gaeilge/ |- |'''Bród Éireannach''' |2005 -2006 |Seo mo bhlog. Beidh sé i nGaeilge agus i mBéarla |''Aingeal – foghlaimeoir Gaeilge Pennsylvania'' |http://aingealpuirseil.blogspot.com |- |'''Bruth Seanfharraige''' |2009 |'Ní beag beagán de drochbhrocán” |''An Deabhal Álainn'' |http://seanfharraige.blogspot.com |- |'''Cainteoir Doofus''' |2011-2012 |tuaraimíagus iad aisrithe sa cholún ar dheis | |http://www.cainteoirdoofus.com |- |'''Ceiliúradh''' |2011- 2013 | | |https://ceiliuradh.wordpress.com |- |'''Ceist Mór an lae''' |2006 – 2008 |Polaitíocht |''iriseoirí éagsula'' |http://ceistmhor.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728084521/http://ceistmhor.blogspot.com/ |date=2019-07-28 }} |- |'''Cha chanann? Canathaobh?!''' |2020 – 2021 |Tógáil ar Scoil Ghaeilge Ghearóid Tóibín agus na hamhrain a múineadh |''Séamus Poncán Ó Neachtain'' |https://amhrainghaeilge.blogspot.com |- |'''Chetwynde Downs''' |2006 – 2012 |Fear meánaosta beoir-bholgach frustráilte. Ag lorg síbearchaidreamh intleachtúil platónach le bean shéimh chneasta A thabharfadh cluas bhaúil do m'fhaidhbeanna pearsanta. | |http://chetwyndedowns.blogspot.com |- |'''Cín Lae Sclábhaí Pá''' |2008 - 2011 | |''Dubhaltach (Uí Reachtair?)'' |https://tadenc.blogspot.com/search?q=2011 |- |'''Cistin Chliste''' |2011 |Oidis agus altanna ar bhia i nGaeilge agus Sasanais | |https://cistinchliste.wordpress.com |- |'''CLG go Deo''' |2014 – 2015 |altann ar an Chumann lúthchleas Gael | |https://clggodeo.wordpress.com |- |'''Club Leabhar''' |2005 > 2006 |leabhair agus |''Aonghus Ó hAlmhain 7 Coleen Dollard'' |http://club-leabhair.blogspot.com |- |'''Coicís in Éireann''' |2007 – 2009 | |''mark bodah'' |http://coicisineirinn.blogspot.com |- |'''Crá Croí Cois Cuain''' |2006 -2018 |Sóisialachas agus an Ghaeilge | |https://cracroi.wordpress.com |- |'''Crosbhealaí''' |2008 – 2012 |Blag i nGaeilge ar chúrsaí an tsaoil. |''Aonghus Dwane'' |http://crosbhealai.blogspot.com |- |'''Cuisle''' |2005 |Mommy blogging as Gaeilge |''Nicole as Worchester'' |http://cuisle.blogspot.com |- |'''Cumann Carad na Gaeilge''' |2005 -2010 ‘15 -‘17 |Agallaimh agus caint as Gaeilge. |''Séamus Poncán'' |http://philo-celtic.blogspot.com |- |'''Cumann Scribhneirí Úra na Gaeilge''' |2007 – 2015 |23 scríobhnóir úra ag cur a saothar pinn in airde ar an idirlín | |http://scribhneoirioga.blogspot.com |- |'''*Cursaí Staire''' |2012 -2021 |Aistí ócáideacha ar an stair, ar staraithe, agus ar scríobh na staire. |''Vincent Morley'' |http://cstair.blogspot.com |- |'''Daoine Beaga''' |2011 |Corr alt ghairid |''Réaltán Ní Leannáin'' |http://daoinebeagadotcom.blogspot.com |- |'''Dialann Scott de Buitléir''' |?? |oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin |''Scott de Buitléir'' |http://dialannscott.blogspot.com/ |- |'''Dónal Na Gealaí''' |2009 |6 nó seacht alt ar an réimsí éagsula den Ghaeilge |''Feilm Borland'' |http://donalnagealai.blogspot.com |- |'''Éan Bealtaine''' |2006 – 2011 |A nest for a May Bird's thoughts - Gaeilge I 2006 sasanais I 2011 |''Wren'' |http://eanbealtaine.blogspot.com/2011/ |- |'''Fada fada''' |2008 |comharthaí bóithre ceartaithe le péint |''Ceithearnach Comharthaí'' |http://fadafada.blogspot.com/?view=mosaic |- |'''Faoi Cheilt''' |2010 – 2014 | |''John'' |http://faoicheilt.blogspot.com |- |'''Feachtas''' |2012 |–Óg Ghluaiseacht na Gaeilge – Eolas agus imeachtaí an eagrais | |http://feachtas.blogspot.com/p/dean-teagmhail-linn.html |- |'''Fear Beag''' |2012 |5 alt fada | |http://fearbeag.blogspot.com |- |'''Feicim''' |2011 – 2017 |Gaeilge le Spraoi ar Inis Oírr. Fun Easy Irish Courses – Immersion Method! |''Bríd Ní Chualáin'' |https://feicim.wordpress.com |- |'''Fiche focal''' |2007 – 2011 | |''Connalach a d’fhreastail ar O na G'' |http://fichefocal.blogspot.com |- |'''Fiontar agus Scoil na Gaeilge''' |2015 – 2018 |suíomh le mórán eolas maidir le Fiontar |''blaganna ó Mhic léinn'' |https://fiontardcu.wordpress.com/about/ |- |'''Fis''' |2006 – 2013 |An chéad fhíschraoladh ó Chumann Carad na Gaeilge, D’fhág an leathanach is chuir in airde ar You tube |''Seéamus Poncánach'' |http://philo-celtic-feesh.blogspot.com  https://www.youtube.com/playlist?list=PL395B1BAD058326A1 |- |'''Foinsí''' |2009 – 2011 |liostaí foinsí ar na haistí sa dá chín lín eile ag an údar |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://xn--foins-3sa.blogspot.com |- |'''Gaeilgeandedtec''' |2006 |cín lín Macléinn le deis ceartúcháin a dhéanamh, 4 nó 5 alt |''Mairead G'' |http://gaeilgeandedtec.blogspot.com{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Gaeilge Faoi Thalamh''' |2004 >? |Arm Rúnda na Gaeilge | |''http://gaeilgefaoithalamh.blogs.ie'' |- |'''Gaeilge in Kirkby''' |2013 – 2016 |Is blag í chun suim sa Gaelige a spreagadh i measc mo phobail féin.… | |http://gaeligeinkirkby.blogspot.com |- |'''Gaeilge i gColáiste Ailigh''' |2011 - 2019 |Ar an suíomh seo gheobhaidh scoláirí cuidiú leis an Ghaeilge |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' |http://gaeilgeigcolaisteailigh.blogspot.com |- |'''Gaeilge le Glam''' |2015 – 2016 |Ceathrar múinteoirí Gaeilge le suim i bhfaisean, i dtáirgí áilleachta, | |http://gaeilgeleglam.blogspot.com |- |'''Gaeilgeoir na Fionnlainne''' |2003 – 2006 |tuaraimí Phanu ar an saol. Filleann sé ar i 2013 théis cliseadh blogs.ie chun rá go mbeadh seo á n-úsáid aige feasta,. |''Panu Höglund'' |http://gaelpanu.blogspot.com |- |'''*Gaeltacht 21''' |2009 – 2021 | |''Eoin Ó Riain'' |http://gaeltacht21.blogspot.com |- |'''Gael trip''' |2016 – 2021 |Is í an sprioc atá againn i nGael Trip ná taisteal timpeall an Domhain agus an Ghaeilge a úsáid |''Oisín Mac CinnéideEmma Ní Nualláin'' |https://gaeltrip.com |- |'''Gan Ainm''' |2007 – 2011 |alt ar líon an dteaghlach a labhraionn Gaeilge |''solas dubh'' |http://ganainm.blogspot.com |- |'''Garraí Johnny Mhorgan''' |2009- 2010 |Cúrsaí cruthaitheachta, cúrsaí na n-ealaíon, dialann - i nGaeilge na hÉireann. |''Tadhg Mac Dhonngáin'' |http://garraijohnnymhorgan.blogspot.com |- |'''Gasúir le Gaeilge''' |2011-2017 |Plé ar ghasúir a thógáil le Gaeilge (I Pennsylvania) |''Lawrence Morris'' |https://gasuirlegaeilge.wordpress.com/page/25/ |- |'''Gnóthach''' |??? |nasc ar shuíomh coiscéim, imithe ón idirlíon anois | |http://gnothach.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525015655/http://gnothach.blogspot.com/ |date=2015-05-25 }} |- |'''Go Maith''' |Feabhra go Márta bliain éigin |Comic strip |''Brian fitzmaurice 7 SC Durkin'' |http://gomaithcomic.blogspot.com/2007_02_06_archive.html |- |'''Grá fé Ghruaim''' | |oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin | |http://nuaaois.blogspot.com/ |- |'''*Hillary NY''' |2004 – 2021 |Meascra i nGaeilge ó Nua Eabhrac - nó pé áit ina bhfuilim! |''Hilary Sweeney'' |http://hilaryny.blogspot.com |- |'''*Igaeilge''' |2009 – 2021 |Tuaraimí neamhspleácha Chonchubhair gan aon deontas |''Conchubhair Ó Liatháin'' |http://gaeltacht21.blogspot.com |- |'''Imeall''' |2004 -2009 |Blag fuaime ón imeall |''Conn Ó Muíneacháin'' |https://imeall.blogspot.com |- |'''iMúscraí''' |2008 – 2013 |Tionscnamh de chuid Comharchumann Forbartha Mhúscraí ar mhaithe le cur chun cinn na teanga agus ghnéithe eile de chultúr an cheantair. |''Conchubhair Ó Liatháin'' |https://imuscrai.wordpress.com |- |'''Íomhá an Lae''' |2007 - 2019 |Griangraif éagsúla a dhéanan mé o lá go lá agus mo chuid Smaointe faoi as Gaeilge | |http://iomhannablag.blogspot.com |- |'''*Irish Language blog''' |2019 – 2021 |930 mion cheacht ón shuiomh Transparent Language | |https://blogs.transparent.com/irish/la-fheile-padraig-3/ |- |'''Iris Eoghanaigh''' |2009 – 2011 |Tuaraimí, Nuacht, eolas |''Seán Mór – seo tús na hirise'' |http://eoghanach.blogspot.com |- |'''Is as An Baile Mé''' |2006 - 2007 |tuaraimí foghlaimeora |''Richard Achibld'' |https://foghlaimeoir.wordpress.com |- |'''Leadrán''' | |Níl rian de ar fáil ach mar nasc ar IGaeilge | |http://leadran.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926144537/http://www.leadran.com/ |date=2020-09-26 }} |- |'''Léigh Mé ar Mo T-Léine é''' |2006 – 2007 |Cin lae lín ar thaisteal ar fud an Bhraisil |''Alex Hijimans'' |https://naceithrehairde.travellerspoint.com |- |'''Líonra''' |2014 – 2021 |Blag d’fhoghlaimeoirí fásta Aonad na Gaeilge Ollscoil Luimnigh |''Deirdre Ní Loinsigh'' |https://lionra.wordpress.com/about/ |- |'''Litríocht na n-Óg''' |2010 – 2013 |An Tríú Comhdháil ar Litríocht agus ar Chultúr na nÓg | |http://litriochtnanog.blogspot.com |- |'''Máire ag Faire''' |2012 – 2013 |10 n-alt ar fad |''Máire burns – iarmhúinteoir Gaeilge'' |http://maireagfaire.blogspot.com |- |'''Máthair Gaelachais''' |2007 - 2016 | |''Jennifer'' |http://misemamai.blogspot.com |- |'''Mícheál John O Meachair''' |2012 – 2013 |Nasanna á gheallúint ach Níos mó air faoi féin ná aon rud eile |''Mícheál John O Meachair'' |'''Mícheál John O Meachair''' |- |'''Milseog Mhilis''' | |Gaeilge agus Sínis (Tá sé mar aidhm agam cultúr na nGael agus a dteanga a roint le muintir na hÁise | |https://milseogmhilis.wordpress.com |- |'''Mise Áine''' |2007 – 2011 | |''Áine'' |http://miseaine.blogspot.com - leanann mar Rámhaille |- |'''Mise Ciara''' |2013 – 2021 |Scríobh Eat Sleep |''Ciara Ní Éanacháin'' |http://miseciara.wordpress.com |- |'''Misneach Na Gaillimhe''' |2013 – 2017 |Sóisialaigh Na Gaeilge i nGaillimh | |http://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2017/04/seilbh-glactha-ag-baill-misneach-ar.html |- |'''Mo Bhlog''' |2006 – 2009 |Ruminations & practice ‘ as Gaeilge’ |''Dalta i Minesota'' |http://mo-bhlog.blogspot.com |- |'''Muirann Ní Chonnaláin''' |2009 – 2010 |Céad iarracht scríobh as Gaeilge |''Muirann Ní Chonnaláin'' |http://poetryasgaeilge.blogspot.com |- |'''Múinteoir Sabine''' |2012 |Múinteoir bunscoilea rugadh sa Ghearmáin alt ar RnaG |''Sabine Nic Cionnaith'' |https://muinteoirsabine.wordpress.com |- |'''Myles an Nissan Micra''' |2010 – 2012 |a man of letters, public servant, polymath, tribune of the people, and pedant. He formerly wrote for a web magazine under the pseudonym 'Myles an Ford Fiesta' but has since changed his Mode of conveyance. | |http://mylesanm.blogspot.com |- |'''*Nótaí Imill''' |2009 – 2021 | |''Denis King – Seattle'' |http://nimill.blogspot.com |- |'''Nuacht1.com''' | |Gach Ailt – os na meáin Gaeilge / nascann chuig na stáisiúin Gaeilge Nuacht TG4 7 RTÉ Agus Podchraoltaí | |https://nuacht1.com/blaganna/ |- |'''Puc Saor''' |2014 – 2015 |Blag chun an CLG a phlé as Gaeilge. | |http://pucsaor.blogspot.com |- |'''*Rámhaille''' |2011 – 2021 |Mise Áine ag Rámhaille |''Áine'' |https://ramhaille.blogspot.com |- |'''Rán na nGág''' |2009 – 2019 |Is geal leis an bhfiach dubh a ghearrcach féin. |''Fergus Ó Néill'' |http://ormondo-fon.blogspot.com |- |'''*Rogha Gabriel''' |2012 – 2021 |Sleachta as saothar Ghabriel Rosenstock |''Gabriel Rosenstock'' |https://roghaghabriel.blogspot.com |- |'''Rud ar Bith''' |2008 – 2010 | |''student of the universe a fhreastalaíonn ar ghaeltachtMinesota'' |http://rudarbith.blogspot.com |- |'''Santa Cruz na Gréine''' |2009 - 2012 |Dialann ag cur síos ar an saol i Santa Cruz, California | | |- |'''Scáthán''' |2017 – 2019 | | |https://www.scathan.ie/2019 |- |'''Scéala Na Wombait''' |2004 – 2012 |altanna ar ainmhithie éagsula | |http://mhwombat.blogspot.com |- |'''*Scéalta Ealaíne''' |2019 - 2021 |Irish Art Blog 99% sa tSasanais |''Eoin Mac Lochlainn'' |https://emacl.wordpress.com |- |'''*Scott de Buitléir''' |2017-2021 | |Scott de buitléir |https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043012/https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ |date=2021-06-16 }} |- |'''Scríbhneoirí Úra na Gaeilge''' |2007 – 2015 |Cín lín a bhí ag iarraidh saothar mórán scríbhneoir a thabhairt le chéile |''20 scríobhnóir éagsúla'' |http://scribhneoirioga.blogspot.com |- |'''Seo focan Iontach''' | |mar nasc ar mhórán cín lín ach é imithe ón tidirlíon | |ní oibríonn na nascanna |- |'''Seo Panu ag Labhairt''' | |Níl rian de ar an nasc atá ar lch cumann Carad na Gaeilge |''Panu Höglund'' |http://gaeilgepanu.blogs.ie {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229115403/http://gaeilgepanu.blogs.ie/ |date=2008-12-29 }} ff Gaeilgeoir na Fionnlainne |- |'''Sin É''' |2014 |'Blog' nua-aimseartha Gaeilge don na deagoirí agus daoine óga In Éireann agus na foghlaimeoir Gaeilge timpeall an domhain! |''Sinéad'' |http://istreiseanpeannnaanclaiomh.blogspot.com |- |'''Smaointe as Gaeilge''' |2020 |Occasional thoughts written in Irish -. Ní dhéanaim tada ach an Corrsmaoineamh a scríobh, anois 's aríst, | |https://smaointe-as-gaeilge.blogspot.com |- |'''*Smaointe Fánacha Aonghusa''' |2005 – 2021 |Mar a deir sé ar an gcanna! |''Aonghus Ó hAlmhain'' |https://aonghus.blogspot.com |- |'''Smaointe ón Champas''' |2013 |Smaointe a ritheann liom agus mé in ainm's a bheith ag staidéar! |''Colm Mac Fhionnghaile'' |http://smaointeonchampas.blogspot.com/2013/02/ |- |'''Stair i gColáiste Ailigh''' |2010 – 2011 |nascanna físe i mBéarla curtha i láthair ag an máistear i nGaeilge |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' |http://staircolailigh.blogspot.com |- |'''Stádas na litríochta gaeilge''' |2010 |Aon alt amháin |''Ríona'' |http://stadasnalitriochta.blogspot.com |- |'''Tadhg An Mhargaidh''' |2006 |Blog Gaeilge faoi mo shaol sin an méid. Macléinn aerach as Vancouver. |''Tadhg'' |http://tadhganmhargaidh.blogspot.com |- |'''Taifead Taibhreamh''' |2006 |A bhrionglóidí scríofa ag an údar |''mark bodah'' |http://taibhreamh.blogspot.com |- |'''Te Bruite''' |2012 – 2013 |Nuacht faoi eisiún DC Rís | |http://tebruite.blogspot.com/2012/11/ |- |'''Thall is Abhus''' | |bainte den idirlíon an t-aon rian mar nasc ar Lch Anuas Den tSeilf | |http://seano-thallisabhus.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180820021118/http://seano-thallisabhus.blogspot.com/ |date=2018-08-20 }} |- |'''Tomhas na Teanga''' |2014 – 2021 |tosaithe i 2014 ach altanna ann ó 2002 |''Séamas Ó Neachtain,/ Jim Norton'' |http://tomhasnateanga.blogspot.com/?view=classic |- |'''Tomhais''' |2009 – 2010 |tomhasanna dhá líne – cad a bheadh ann? |''Aa Deabhal Álainn'' |http://tomhais.blogspot.com |- |'''Tuairimí Éagsúla''' |2011 – 2014 |éiríonn as is bunaíonn smaointe ón gcampas |''Colm Mac Fhionnghaile'' |http://anscolairescartha.blogspot.com |- |'''Turas Aisle''' |2017 – 2020 |Turas Amháin |''Réaltan Ní Leanáin'' |http://turasailse.blogspot.com |- |'''Uathachas in Éirinn''' |2008 – 2020 |Tuiste fhir óig le huathachas |''COC'' |http://blag.uathachas.ie |- |'''vernacularisms Gaeilge''' |2013 |Nótaí Ó Bhéal Feirste |''Jason Ó Ruairc'' |https://vernacularismsgaeilege.wordpress.com |- |'''Vítneam agus An Chambóid''' |2015 |Altann ar stair an Chambóid agus Vítneam |''Oanro'' |http://vitneamanchamboid.blogspot.com |} == Féach freisin == * [[Stair iriseoireacht na Gaeilge]] == Naisc sheachtracha == * [https://libguides.ucc.ie/newspapers/anghaeilge Nuachtáin agus Irisí as Gaeilge (Coláiste na hOllscoile Corcaigh)] ==Foinsí== * [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga".''] == Tagairtí == {{reflist}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:Irisi agus Nuachtain Gaeilge}} [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha|*]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge| ]] [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge| ]] [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn|*]] [[Catagóir:Tréimhseacháin]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha|*]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge|*]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta|*]] [[Catagóir:Nuachtáin|*]] [[Catagóir:Nuacht|*]] odvxlksozzzo5492hb0pwk4ugcpef69 1319435 1319434 2026-07-03T22:23:14Z Taghdtaighde 60452 Botún ceartaithe 1319435 wikitext text/x-wiki Is éard atá sa leathanach seo ná liostaí d''''Irisí''', '''Nuachtáin''' nó '''tréimhseacháin''' Ghaeilge a cuireadh i gcló nó atá fós á gcló go fisiciúil nó ar líne. Tá iarracht déanta bliain eisiúna agus tréimhse eisithe a aimsiú do gach ceann acu. (Mura raibh an t-eolas thuas ar fáil go saoráideach breacadh síos bliain na cóipe ba luaithe agus ba dhéanaí a dtángthas orthu agus cuireadh lúibín uilleach le comhartha ceiste roimhe nó ina dhiaidh (?< nó >?) chun léiriú nach eol dúinn an raibh cinn roimhe nó ina ndiaidh. Luaitear ainm eagarthóirí nuair atá sé ar eolas ach le roinnt irisí bhí an oiread sin eagarthóirí go mbeadh gá iad sin a liostáil in alt a bheadh bunaithe ar an iris áirithe sin). == Dímhaoiniú na nIrisí Gaeilge == Sa bhliain 2014, ar chúis laghdaithe mhaoinithe ón státchiste, d'éirigh [[Foras na Gaeilge]] as maoiniú a chur ar fáil do 10 n-iris nó nuachtán Gaeilge. B'iad sin '''An Sagairt''', '''[[An tUltach]]''' [https://antultach.wordpress.com/2017/10/30/murdair-mham-trasna/], [[Beo!|'''Beo.ie''']] [http://www.beo.ie], '''[[Feasta]]''', '''[[Gaelscéal]]''' [https://cadhan.com/gaelsceal/], '''[[Lá Nua]]''', '''[[Saol (Nuachtán)|Saol]]''', '''[[An Timire|Timire]]''' agus dhá iris ghréasáin a bhí ar Gaelport.com (''suíomh Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge''): [https://www.bai.ie/blog/2013/01/30/rochtain-nios-fearr-anois-na-riamh-ar-chlair-raidio-ghaeilge-a-bhuiochas-do-na-meain-dhigiteacha/ '''Cogar'''] agus '''As na Nuachtáin''' (an cúram san glactha ag [[PEIG.ie|'''Peig'''.ie]])'''.''' Bhí deireadh tagtha le '''[[Goitse]]''' an bhliain roimh ré ach ní bhfuair siad siúd maoiniú ó FnaG ná uaidh Údarás na Gaeltachta. Roimh dheireadh na bliana agus théis babhta iarratasa, chinn FnaG go maoineodh siad nuachtán agus iris ghréasáin úr '''[[Tuairisc.ie]]''' agus '''[[Nós|Nós.ie]]''' agus leanfaidís de bheith ag soláthair maoiniú don iris clóite '''[[Comhar]].''' Sléacht ar earnáil iriseoireachta na Gaeilge a bhí sa dímhaoiniú agus theip ar mhisneach mórán de na scríbhneoirí. Bhí ardán scríbhneoireachta á soláthair ag na hirisí seo agus lucht léithe fairsing acu uilig agus thar oíche múchadh na coinnle seo a bhí mar lonrú dóchas teanga. San áit a bhí clampar ní raibh ann ach ciúnas. Mhair trí iris gan mhaoiniú, b'iad sin '''[[Feasta]]''' ''([https://peig.ie/cartlann-feasta/ cartlann])'' a mhaoinigh CnaG go dtí 2023, agus an '''[[an Timire|Timire]]''' a clóitear sé huaire sa bhliain agus atá á maoiniú anois as síntiúis; Ba mar fhreagra ar an dímhaoiniú bunaíodh an iris '''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]''' chun iris Gaeilge a sholáthair dos na 43 ciorcal comhrá a bhí gníomhach roimh an bpaindéim ar fud Bhleá Cliath ach chuir an [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim Covid]] deireadh le sin. Eisíodh céad eagrán '''[[An Timire|Timire Chroidhe Naomhtha Íosa]]''' i 1911, agus mar gurb é an iris Ghaeilge ab fhaide sa tsiúil é, bheartaigh an t-eagarthóir nach dteipeadh air faoina stiúir. Mar sin chinn sé daoine a aimsiú a bheadh toilteanach síntiús a ghlacadh, agus de bharr a hiarrachtaí tá os cionn míle síntiús anois ag an iris, sin 600 níos mó ná an iris '''[[Comhar]]'''. Ar eagla go meastar go bhfuil deireadh le cúlú mhaoinithe na hiriseoireachta Gaeilge, b'fhiú léamh faoin a raibh le rá ag Cathal Goan, cathaoirleach iris Comhair, in alt i [https://tuairisc.ie/deireadh-le-comhar-a-bheadh-i-bplean-fhoras-na-gaeilge-cathal-goan/ Tuairisc] sa bhliain 2019. == Irisí agus Nuachtáin atá fós á gcló nó á n-eisiúint ar líne == In ainneoin na dímhaoinithe, lean roinnt irisí dá gcló agus tháinig cinn nua chun cinn. Faoi láthair (Lúnasa 2024) tá 25 iris / nuachtán Gaeilge á gcló ar pháipéir nó ar líne. In ord aibítir siúd '''[[Aneas]]''' [https://munsterlit.ie/aneas/], '''[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]''' [http://www.angaelmagazine.com] (Meiriceá), '''[https://gaeilge.org.au/ga/leamh/an-luibin An Lúibín]''' (Astráil), [[Breac (iris)|'''Breac''']] [https://issuu.com/uccstudentmedia/docs/_breac_magazine] ([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|OsC]]), '''[https://www.cartlann.ie/biseach Biseach]''', '''[https://developmenteducation.ie/?s=Domhan+N%C3%ADos+Fearr Domhan Níos Fearr]''' '','' '''Eipic, Iris Eoghanach, Iorras Aithneach, [http://www.irisleabhar.ie Irisleabhar Mhá Nuad],''' [[Mionlach (iris)|'''Mionlach''']] [https://www.misneachabu.ie/siopa/], '''Newsletter''' (Gaeilge) na nÍosánach, '''[https://open.spotify.com/show/3TmMHhtD0j4HxAHcpDb2Wp Nuacht Mhall], [https://www.glornangael.ie/wp-content/uploads/2023/07/Nuachtlitir-Teanga-Ti-7-Iuil-2023.pdf Teanga Tí], [https://peig.ie/nuacht2/ Nuacht-PEIG.ie],''' '''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''' [http://www.gaelscoileanna.ie/news/media/nuachtan-nua-seachtain-do-mhic-leinn/], Scríbhneoirí Cois Teorainn, '''[[An Timire|Timire]]''' [https://www.timire.ie/] (an chroí ro-naofa), agus seans go bhfuil ceann nó dhó eile. Na cinn atá fós á mhaoiniú ag Foras na Gaeilge ná '''[[Comhar]]''' [https://comhar.ie/iris/], '''[[COMHARTaighde]]''', '''[https://comhar.ie/og/ Comhar Óg]'''. '''[[NÓS]]''' [https://nos.ie/] agus '''[[Tuairisc.ie]]''' [https://tuairisc.ie/category/nuacht/]. Mar nach raibh na Cíona Lín spleách riamh ar FnaG níor chuir an dímhaoiniú isteach orthu mar lean siúd a bhí sé de mhisneach dul i mbun scríobh, ag scríobh - leithéidí: [http://smaointefanacha.blogspot.com '''An Codú''']''',''' '''[https://imuscrai.wordpress.com/tag/imuscrai/ IMúscraí], [https://www.gaa.ie/api/pdfs/image/upload/ulms3dw0sprkazrzzlxd.pdf Cuaille]'''. Sa bhliain 2021 [https://tuairisc.ie/dualgas-dli-le-cur-ar-gach-seirbhiseach-poibli-seirbhis-i-ngaeilge-a-chur-ar-fail-sa-ghaeltacht/ actaíodh] gur gá do comhluchtaí stát 5% dá mbuiséad fógraíochta a chaitheamh ar fhógraí i nGaeilge agus 20% dá bhfógraí a dhéanamh leis na meáin Gaeilge. Dá bharr tháinig bláthú ar iriseoireacht i nGaeilge in athuair. Tá an nuachtán neamhspleách nua [[An Páipéar (nuachtán)|'''An Páipéar''']], á gcló go seachtainiúil ó bhí 2024 ann. Tháinig fás freisin leis na bhforlíonta Gaeilge sna nuachtáin náisiúnta. In 2025 cuireadh [[Scéal (nuachtán)|'''Scéal''']] ar bun, nuachtán clóite a bhfaightear gach Máirt leis an t-''[[The Irish Times|Irish Times]]'' agus an t-''[[Irish Examiner]]''.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2025/04/15/gearcheim-theangeolaiochta-bhrisfeadh-se-do-chroi/|teideal=Géarchéim theangeolaíochta: ‘Bhrisfeadh sé do chroí’|údar=[[Michelle Nic Pháidín]]|dáta=2025-04-15|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-06-01}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22505509/|teideal=Éanna Ó Caollaí, Irish Times.|údar=[[Adhmhaidin]]|dáta=2025-04-15|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601210820/https://podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2025/0415/20250415_rteraidion-adhmhaidin-annacaolla_c22505509_22505539_232_.mp3|archivedate=2025-06-01}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|teideal=Áine Ní Dhonnaile, iriseoir.|údar=[[Pé Scéal É]]|dáta=2025-04-25|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601194727/https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|archivedate=2025-06-01}}</ref>. Tá [https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/ Túarascáil], leath leathanach Gaeilge an t-''Irish Times'' chuile Luan agus ar líne fosta. [[ExtraG.ie|'''ExtraG''']] [https://businessplus.ie/media-plus/extrag-gach-seachtain-irish-daily-mail/] gach Aoine san ''[[Irish Daily Mail]]''. Ar feadh breis agus deich mbliana roimhe sin b'é an t-aon nuachtán clóite i nGaeilge dá raibh ann ná '''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''', forlíonadh Gaeilge an ''[[Irish Independent]]''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-02}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/nuachtan-nua-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Nuachtán nua le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Ciarán Dunbar]]|dáta=16 Deireadh Fómhair 2024|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=03 Samhain 2024}}</ref> == Foinsí Taighde == Tá go leor teideal le fáil ar shuíomhanna gréasáin '''Leabharlann Náisiúnta na hÉireann''', '''World Cat,''' '''ISSUU''', '''Ainm.ie,''' '''Taisceadán Cheoil Dúchais na hÉireann''' agus tríd an focal 'iris' nó nuachtán nó irisleabhar a scríobh i mboscaí cuardaigh éagsúla. [[Íomhá:Nos logo.jpg|mion|''[[NÓS|NOS]]'']] [[Íomhá:Lógó Tuairisc.ie.jpg|mion|[[Tuairisc.ie]]]] Bhí go leor eolais maidir le hirisí na Sé Chontae i dtaispeántas a rinne '''Pobal'<nowiki/>'' i mBéal Feirste agus an leabhrán dar teideal ''<nowiki/>'Bolg an tSolair''' a d'eisigh siad sul má déanadh dímhaoiníodh orthu siúd. Bhí mórán teideal d'irisí éagsúla i leabhar Phillip O'Leary '''Gaelic Prose in the Irish Free State''' agus fuair údar an ailt seo neart eolais ó chuimhní [[Pádraig Ó Snodaigh|Phádraig Uí Snodaigh]] a bhí páirteach i mórán irisí a eisiúint é fhéin agus neart eolais ar theidil inmheánacha Shinn Féin ón Teachta Dála [[Aengus Ó Snodaigh]]. Táthar ag súil le lear mór irisí agus nuachtán a d'fhoilsigh [[Conradh na Gaeilge]] is a gcraobhacha thar na blianta a chur leis an liosta amach anseo. == Cíona Lín / ''Blaganna'' == Focal eile ar '<nowiki/>'''dialann'''<nowiki/>' is ea '<nowiki/>'''cín lae'''<nowiki/>'. Ciall ''''cín'''<nowiki/>' ná ''''leabhar''', dá réir luíonn sé le ciall gur ''''cín lae lín'''<nowiki/>' nó'n ngiorrúchán '''<nowiki/>'Cín Lín'''' a bheadh ar '''''Web log''''' nó '''''Blog'''''. Faraor b'é an traslitriú ''''Blag'''<nowiki/>' a roghnaigh formhór acu siúd a bhí ag cur a gcuid scríbhinn ar an ngréasáin, ach roghnaigh ''An Coimíneach'' ''''Cín lín Uí Choinmín'''<nowiki/>' a thabhairt ar a chuid iarrachtaí féin. Pléann Aonghus Ó hAlmhain (duine des na Cín línteoirí is fada sa tsúil) an sainfhocal 'Cín Lín' ina alt '[https://aonghus.blogspot.com/2013/01/cin-lin-no-blag-athuair.html Cín Lín nó Blag]'. Ag deireadh an ailt roghnaíonn sé feidhm a bhaint as ''''blag'''<nowiki/>' de dheasca ''blagadóir'' nó ''blagálaí'' a bheith níos éasca le rá. Eachtrannaigh le Gaeilge a thosaigh na céad ''cíona lín'' Gaeilge, B'iad siúd ''Séamus (Poncán) Ó Neachtain'' i 2002, ''Panu'' ''Höglund'' i 2003 agus ''Hillary Sweeney'' i 2004. Lean ''Aonghus Ó hAlmhain'' iad i 2005 agus ''Eoin Ó Riain'' leis An Codú i 2006. Lean lear mór eile iad go raibh ré órga ann idir 2009 agus 2013 nuair a bhí os cionn 50 cín lín gníomhach. B'ait nár mhair an tromlach i ndiaidh dí-mhaoiniú na n-irisí Gaeilge - cá bhfios ach gur chaith an dímhaoiniú scáth dorcha ar an earnáil tré chéile agus gur bhailigh an slua isteach ón dtrá, nó an é go ndeachaigh daoine i muinín na [[Meáin chumarsáide na hÉireann|meán sóisialta]] atá i bhfad níos gasta chun freagraí a fháil ar thuairimí. Cibé fáth, níl ach dosaen cín línteoirí fós ag gabháilt den cheird agus tá an dream ba luaithe chuige ''Hilary Sweeney'', [[Panu Petteri Höglund|''Panu Petteri Höglund'']], ''Denis King, Aonghus Ó hAlmhain agus Eoin Ó Riain'' fós ina measc. Tá 150 sa liosta atá ar fáil faoi bhun liostaí na n-irisí agus nuachtáin. == Liostaí na n-Irisí ⁊ Nuachtáin == Faoi 6 cholún lorgaíodh an t-eolas seo 1. '''Teideal''' 2. '''Cineál Foilseacháin''' 3'''. Blianta Eisithe''' 4. '''Buneolas''' 5. '''Eagarthóirí''' 6. '''Eolas Breise.''' Tá mórán bearnaí ann de thúisce easpa nó na foinsí eolais cuí. Féadfadh siúd le heolas cruinn é sin a líonadh isteach. Maidir le líon na n-irisí - aimsíodh '''380''' i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#I nGaeilge Amháin|Gaeilge Amháin]]</u>, '''118''' gcinn i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Béarla|Gaeilge agus Béarla]]</u>, '''9''' gcinn i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla)|Gaeilge, Gaeidhlige agus Béarla]],</u> '''10''' gcinn <u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Ilteangach|Ilteangach]]</u>, '''10''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla|<u>sraith Ghaeilge i nuachtáin Béarla</u>]] ''(is cinnte go bhfuil breis ann''), '''87''' gcinn le [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Teideal Gaeilge, altanna Béarla|<u>teideal Gaeilge</u> le h<u>altanna i mBéarla</u>]] agus '''2''' cheann i m[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#An Ghaeilge á bplé i mBéarla|<u>Béarla</u> <u>ag plé na Gaeilge</u>]]. Tá '''147''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Cíona Lín / Blaganna|Cíona Lín / Blaganna]] sa liosta thíos. === I nGaeilge Amháin === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ I nGaeilge Amháin ! scope="col" | Teideal ! scope="col" | Nuachtán / Iris ! scope="col" | Blianta ! scope="col" | Buneolas ! scope="col" style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope="col" style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ach''' |Iris |?<1962>? |Iris Chuallacht Cholm Cille i gColáiste Mhá Nuad | | |- |'''Acta Medica Gadelica''' |Sraith |1983-1985 |Iris Acadamh na Lianna |''Liam Ó Sé'' |''is é bhunaigh é'' |- |'''Agus''' |Iris Míosúil |1961-98 |Corcaigh |''Diarmuid Ó Murchú ansin Diarmuid Ó Súileabháin'' ''don tríú bhliain deiridh nuair a baineadh an deontas daofa.'' | |- |'''Aiséirigh / Aiséirí''' |Bliainiris |1942-50?-75 |Bliainiris Chraobh na hAiséirí CnaG. Clóite ag Nuachtáin teo. |''Gearóid Ó Cuinneagáin'' |''Déanadh míosgán Béarla as nuair a scoilt an chraobh is nuair a bhunaigh Gearóid an páirtí polaitiúl Ailtirí na h-Aiséirigh.'' |- |'''Amárach (guth na Gaeltachta)''' |Nuachtán |1953-83 |Muintir na Gaeltachta / Comharchumann Chois Fharraige.Indreabhan, | | |- |'''Aimsir Óg''' |Iris |1999-'00> |Scéalta Aistí Dánta, Cúrsaí reatha, Critic, Béaloideas, Teanga |''Micheál Ó Cearúil'' |''trí h-eagrán (ceithre leabhar, eagrán a 3 in dhá chuid)'' |- |'''Aisling''' |Iris |1973-75>? |Iris ócáidiúl Dhún Chaoin cló Dhún Chaoin 10p mí na Nollag tháinig an chéad eagrán de Aisling – Pobal 24 Beal. 1974 |''Mícheál Ó Dubhshláine/ Aogán Ó Muircheartaigh'' |''dírithe ar phobal Dhún Chaoin is mó a bheidh sé de réir cosúlachta. Fíor iris logánta í idir dréachtú, bhéarsaí agus nuacht an pharóiste fiachla ann fosta – Pobal 24 Bealtaine 1974'' |- |'''An Aimsr Óg -''' |sraith |2002-'06 |Páipéar Ócáideach ag plé an teanga |''Micheál Ó Cearúil'' |''7 n-eagrán'' |- |'''An Aimsir Óg''' |sraith |2002-'04 |Paimfléid ar chás na Gaeilge i mórán rémsí |''Micheál Ó Cearúil'' |''5 eagrán'' |- |'''Anam Bheo''' |Nuachtán |2008 >? |Nuachtán mhíosúi de chuid na Bruiséile | |cruthaithe ag Pobal Gaeilge na Bruiséile |- |'''An Bárd''' |Iris |?<1917>? |Arna chur amach do mhuintir na Láimhe Deirge Béal Feirsde | |Uimh. 176 = 1917 |- |'''An Barr Buadh''' |Iriseán |1912 (3 mhí) |Seactanán Polaitiúl a bunaigh Pádraic Mac Piarais – |''Pádraic Mac Piarais'' |Lean ó Mhárta go Bealtaine 11 eagrán |- |'''An Bhearna Bhaoghail''' |Nuachtán |1912>? |idir láimhe ag Comhluadar Airt Uí Ghríofa 6 Sr. Fhearcair CA Shinn Féin | | |- |'''An Birín Beo''' |sraith |1824- 1925 |Gaeltacht Músgraidhe Corcaigh | | |- |'''An Branar''' |Iriseán |1919 - 1925 |Ó 1919-1920 Eisíodh as plás Ely (seoladh Chraobh na gCúig gCúigí CnG) Muintir an Bhranair, BÁC a d'eisigh é i 1925 as 122 faiche stiabhna (school of Irish Learning – Osbern Bergin) | | |- |'''An Bréagán''' |Iriseán |1912 – 1918 |Páipéir tosnuightheoirí Chraoibhe na gCúig Cúigí de CnG | |6 orlach x 4orlach – Do lucht foghlamtha ranganna G na craoibhe. Lámhscríofa sa chló Gaelach' |- |'''An Bhrídeog''' |Iriseán |1929 -32 |eipic |''Louise Gavin-Duffy ??'' |Leanann mar 'Fé Bhrat Bríghde' |- |'''An Briathar Saor''' |sraith |1994-96 |Chuile cheathrú? Wales Comhluadar Chaerdydd |''Patrick Egan'' | |- |'''An Camán''' |sraith |1898-38>? |Míosachána r aibh CnaG CLG páirteach ann. Cómh-Choiste na g-Cumann nGaedhealach BÁC |''Donnchadh Ó Brian / Pádraig Ó Caoimh'' | |- |'''An Caomhnóir''' |Iris |1989-'13>? |Nuachtlitir Fondúireacht an Bhlascaoid | | |- |'''An Chearnóg''' |Iris |1923 -25 |Iris Chonnachtach a bhí ar thaobh na bPoblachtach |''Athair Micheál Mac an Mhílidh an bhainisteoir'' |clóite ag [[The Connaught Telegraph|''Connaught Telegraph'']] |- |'''An Chléir''' | |1937>? |Tuarascbháil Chumann na Sagart nGaedhealach | | |- |'''An Chóisir Cheoil''' |leabhrán |?<1952-60>? |120 amhrán i 12 leabhrán amhráin |''Seán Ó Tuama'' | |- |'''An Chraobh-Ruadh''' |sraith |1913 -? |CnG Bhéal feriste / Árd-sgoil Ultach | |irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde |- |'''An Claisceadal''' |sraith |1930-40 |Leabhrán le amhráin i nGaeilge |''Colm Ó Lochlainn'' | |- |'''An Codú''' |Iris ar líne |2006 -2021> |Smaointe Fánacha as Chonamara |''Eoin Ó Riain'' | |- |'''An Coileach Grinn''' |Greanán |1952>? |Greannán Gaeilge micléinn UCD |Micheál Ó Cíosóig agus [[Mícheál Ó Bréartúin|Micheál Ó Bréartúin]] |''ainmnithe i ndiaidh proinnteach 'The Green Rooster''' |- |'''An Crann''' |Sraith |1908-24>? |Coiste Feis Thír Chonaill. | |Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge. |- |'''[[An Cúléisteoir]]''' |Irislín |2004 – 2009 |Irislín Chonamara |''http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/0101.html'' |Foilsithe ag Foilsitheoirí Read-out i mbaile na hAbhann ag |- |'''An Déiseach''' |Sraith bliantuil |1963>? |CLG PhortLáirge | | |- |'''An Domhain''' |Nuachtán |1991 |Aon eagrán amháin (meastar) | |Amhail is gur nuachtán triallach a bhí ann mar go raibh litreacha ón bpoball sa chéad eagrán agus freagra crossfhocal an eagrán roimhe san eagrán sin freisin. |- |'''An Dréimire''' |Sraith mhíosúil |1987 -1996 |Do lucht Ardteiste. Leantar mar 'Dréimire' i 1997 |''Áine Ó Cuireáin'' |Clóite ag Anois Teo. Go '97 ansin ~Gael-Linn. ''Ní fios ar clóadh idir 2001-08'' |- |'''An Duibhneach''' |Iris |?<1974>? |Iris Ráithiúl Coisde Cearta `Sibhialta'/náisiúnta Chroca Dhuibhne 5p |''Breandán Mac Gearailt'' |Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo. |- |'''[[Aneas]]''' |Iris |2020 >-'23> |Belles Lettres as Gaeilge. Filíocht, Gearrscéalta, Critic liteartha |[[Simon Ó Faoláin]] |(Southward Editions €10 Corcaigh (ionad Litríochta an deisceart), d’fhás seo as an forlíonad Gaeilge dar teideal https://munsterlit.ie/aneas/ |- |'''An Fiolar''' |Iris |1930>? |Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile) | | |- |'''An Fíor Éirionnach''' |Iris |1862>? | |''Richard D'alton is a scríobh'' |A scarce Tipperary journal” -Journal of the Waterford and South-East of Ireland Archaeological Society, Vol. XIII, pp. 107-111, 1910 |- |'''[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]''' |Iris |2009-'26> |Cumann Carad na Gaeilge a chuireann amach é. | |An cumann céanna a chuir An Gaodhal amach in 1881 [https://www.magcloud.com/browse/Magazine/13595 Ar líne] |- |[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 '''An Gael Óg'''] |Irish |?<1965-1972>? | |[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 Aigistín Segius Ó Maoil Eoin] a scríobh mórán des na scéalta Seán Slattery a mhaisigh. |Ní heol ó na foinsí an fiontar úr a bhí ann seo nó leanúint den tsean iiris An Gadhael Óg a bhí ann seo. |- |'''An Gael Óg''' |Nuachtlitir |2011-13> |[[Na Gaeil Óga]] CLG a chuir amach | | |- |'''An Gael – An Dord Féinne''' | |?<1929 >? |[ Iml 7 Uimh.5 1929 ] | |deirtear go raibh an tArdeaspag ina chathaoirleach ar choiste a bhí ag bailiú airgid chun foclóir Gaeilge, a rinne Michael O’Keeffe as Sráid na Cathrach, a fhoilsiú. |- |'''An Gaedheal''' |iriseán |1916>? |The Gael : a weekly journal of stories, sketches, news notes, songs, etc | | |- |'''An Gaedheal Óg''' |Iris |?<1937-1945 |Iris do dhaltaí bunscoile. Bráiṫre Críostaṁla na h-Éireann a bhí istigh san iris 'Our Boys' | |Tháinig Tír na n-Óg sna sála air. De thúisce achannaí ó T. Deirg go Seán McEntee Aire. Airgeadais a foilsíodh an GÓ |- |'''An Gaeilgeoir''' |nuachtlitir | |Bráithre Críostaí na hÉireann BÁC | | |- |'''[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]''' |Iriseán |2024 |Iris bhliantúil don bpobal [[AerachAiteachGaelach]] |Stiofán Ó Briain |'AerachAiteachGaelach – Irisín a hAon'. Chuir an dream chéanna, fé stiúr Conaill Ó Duibhir , a d'eisigh Aerach-Cueir[https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain aerachaiteachgaelach.net/foilseachain] [https://www.siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon/ siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon] |- |'''An Geata /An Geatín''' |Sraith / irislín |1993 -2021> |Nuachtlitir Ghaelacht na Mí | |Tugadh An Geatín air nuair a foilsíodh ar an idirlín amháin é |- |'''An Ghaoth Aneas''' |forlíonadh |2011>2016 |forlíonadh Gaeilge den iris Southword a d’eisigh Ionad Litríocht an deiscirt. |''Ailbhe Ní Ghearbhuigh ‘11-’14 + Colm Breathnach ‘15-’16'' |12 eagrán a thosaigh le heagrán a 20 de Southword, Mhaoinigh Foras naGaeilge é. Tháinig Aneas ina dhiadh i 2020 |- |'''An Giolla''' |irisleabhar |1951>? |Iris oifigiúil Giollaí na Saoirse | | |- |'''An Giorrfhiadh''' |Iris |1922>? |Iris Ghaeilge Phríosúin an Churraigh |''Proinsias Ó Riain'' | |- |'''An Glaodh''' |Iris |?<1945>? |An taon páipéar scoile sa tír scríofa i nGaeilge | | |- |'''An Glór''' |Iris |?<1940-47>? |Iris CnG Áth Cliath, Gach ré Shatharn |''Anraoi Ó Liatháin -'' |[ar fáil i leabharlann Gilbert Sr. An Phiarsaigh] Thánig 'Feasta' ina dhiadh. |- |'''An Grianán (CnG)''' |Páipéar | |Páipéar Cinn Bhliadhna do Ghaedhealaibh Chorcaighe : ar n-a chur amach ag Craoibh Naoimh Fionn-Bharra. | | |- |'''[[An Guth]]''' |Iris i bhfoirm leabhar |2003 – 2012 |Duanaire Gaeilge- Gaidhlig - Iris filíochta is próis – bliantiúl-ish |[[Rody Gorman|''Roddy Gorman'']] |Foilsithe ag Coiscéim 7 gcinn ar fad. ''“leanbh caithiseach Rody Gorman, a chuir filí Éireann agus Alban ag cabaireacht'' le chéile.” - ''Alan Titley'' |- |'''An Iodh Morainn''' |sraith |1940-46>? |Bliain Iris Cumann Gaelach Choláiste na hOllsgoile Áth Cliath |''Dónall Ó Móráin ⁊ Roibeárd Mac Góráin'' |Cló G. |- |'''An Iris''' |Iris |1945-46 |An Gúm – iris faoi scáth 'The Bell' |''Séamus Ó Néill'' | |- |'''An Lámh Dhearg''' |Iris |1971-74? |Coiste Troda Gaedhealtacht Dhún na nGall |''Seán Ua Cearnaigh (a bhí ina Chumannach)'' |Deich n-eagrán ar fad. ''Tá an stailc scoile i gcoinne chléir'' Bhaile Na Finne..... Meabhraíonn An Lámh Dhearg, uimh a 5, dúinn conas mar atá. - Pobal 6 DF 1978 |- |'''An Lasair''' |Iris |1919 |''níor foilsíodh riamh é (de thúisce gur líon An Branar an bhearna)'' | |Thug Seán Tóibín (athair Tomás agus Néill corcaigh) iarracht ar iris nua An Lasair a bhunú i 1919 chun an bhearna a d’fhág bás Irisleabhar na Gaedhilge a líonadh |- |'''An Leabharlann''' |Iris |1932>1938 |Journal for the Library association of Ireland | | |- |'''An Léitheoir''' |sraith |1955-1992>? |Bulletín na gciorcal Léitheoirí | |Nuacht Phortláirge a chuir i gcló |- |'''An Leughthóir Gaedhealach''' |Iris |1897>? |Iris Chraobh na Laoi. CnaG |''Osborne Bergin'' | |- |'''[[An Linn Bhuí]]''' |sraith |1997-'18>/ |Iris Ghaeltacht na nDéise (bliantúil) |''Leabhair na Linne / Pádraig Ó Meacháinn (UCC?) Aoibhnn Nic Dhonnachadha'' | |- |'''An Litríocht''' |Iris Míosúil |1953>? | |''Seán Ó Cuill'' |Cuireadh roinnt eagrán amach. Deartháir leis an eagarthóir é an manach Capaisíneach Pádraigh Ó Cuill. |- |'''An Lóchrann''' |sraith |1907-1931>? |Páipéar Gaedhilge in Aghaidh Gacha Míosa / Páipéar dátheangach míosamhail le h-aighaidh Gaedheal???? |''Pádraig Ó Siocfhradha 1907-13, Cormac Ó Cadhligh 1930-31'' |Pápeur le Gaedhilg in aghaidh an mhíosa (Ciarraí). “''d’fhéach Pádraig Ó Siochfhradha  chuige gur Ghaeilge amháin a bheadh i gcló inti”'' |- |'''An Lóchrann''' |Iris/leabharán |1969/1970 |Iris chomhairle Fhianna Fáil in Áth Cliath, Lár-Thuadh | |Uimh 2-3, Meitheamh 1969, June 18,1969 |- |'''An Lúibín''' |nuachtlitir |2004-2021> |Nuachtlitir Chuman Gaeilge na hAstráile |''Colin Ryan (aois 80)'' |Gach Coisís |- |'''An Muimhneach Óg''' |Iris |1903-05 |Irisleabhar Míosumhail chun Cabrughadh leis an Dream atá d'Iaraidh Éire Dhéanamh Gaedhealach | |páipéar míosúil a chuirfeadh an Cork Sun amach |- |'''An Músgraigheach''' |Iris |1943-45 |Bulletín ráithiúl do mhuintir Mhúscraí a d'fhoilsigh Cáirde Mhúsgraigheí | | |- |'''An Múscraíoch''' |Iris |1991>? |Corcaigh | | |- |'''An Nasc''' |Irisleabhar |1958>? |Journal of the Irish in German Society Vol.1 no.1 | | |- |'''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]''' |Nuachtán |2024> |Nuachtán neamhspleách |[[Caoimhín Ó Cadhla]] |Nuachtán seachtainiúil neamhspleách á fhoilsiú in [[Ráth Chairn]] ag [[Gaelmheáin Teoranta]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |'''An Phoblacht''' |Nuachtán |2012 |Eagrán speisialta do Ard Fheis Sinn Féin 2012 - iomlán i nGaeilge | | |- |'''An Réalt''' |Iris |?<1920 -25>? |Iris an chumainn ghaeiligh Ollscoil ÁC | | |- |'''An Réiltín''' |Iris |1947>1969>? |Feasachán oifigiúl Ógra Éireann (cumann gaelach daltaí i scoileanna Na Bráithre Críostaí) |''T.N. > Ó Briain, Liam Ó Caithnia'' |Débhliantiúl (ráithiúl amantaí) filíocht, altanna. ''Im 15 Eag 1 1969 (1961=imleabhair 14)???'' |- |'''[[Léann Teanga: An Reiviú|An Reiviú]]''' |Iris bhliantiúl |2013-'14> |Iris léann teanga. [[Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge]] | | |- |'''An Reult''' |sraith |1920-25 |Irisleabhair na hOllscoile BÁC | |''Arna chuir amach do lucht an Chumainn Ghaedhealaigh i gColáiste ma h-Ollscoile i mBÁC'' |- |'''An Ridire Duibhneach''' |Nuachtán |1982 |Foilsithe ag Cearta Sibhialta na Gaeltachta Corca Dhuibhne |Fergus Ó Flahtarta, Breandán Mac Gearailt | |- |'''An Ridireacht Liteartha (1)''' | |1917 |Bunaithe ag Pádraig Ó Conaire d'fhonn cabhrú le scríbhneoireacht Ghaeilge |''Pádraig Ó Conaire'' | |- |'''An Róimh''' |Iris bhliantiúl |1923-25 ??1932>? |Irisleabhar Gaedheal ag cur síos ar imeachtaí na bliana sa Róimh. |''Eric Mac Fhinn'' | |- |'''An Saol Gaelach''' |sraith |1950-1965 |Comhdháil na Gaeilge, 44 Sráid Chill Dara | | |- |'''An Sagart''' |Iris |1958--2015. |Iris Cumann na Sagart – Coláiste Phádraig / foilsithe ag An Sagart. Ailt ar spioradáltacht, diagacht, liotúirge, éacuiméachas, ar Ghaeilge ⁊rl |''An tAth. Colmán Ó hUalacháin ⁊ [[Tomás Ó Fiaich]] 1958 -1963'' ''[[Pádraig Ó Fiannachta]] ó 1964 - 1973 / 1978 -1988 go 2015?'' An tAth. Cathal Ó hÁinle 1974-1977 | |- |'''An Scríobhnóir Óg''' |Iris/leabhar? |2013>? |Cnuasach gearrscéalta scríofa ag micléinn Coláiste na Tríonóide | | |- |'''Anseo is Ansiúd''' |Nuachtlitir |2016-2019>? |Pobal ar a'n iúil, Ceantar an Omaigh. 16 leathanach |Pádraig Mac Congáil |Feasachán imeachtaí Ghaeilge an Ómaigh agus Fhearmanach https://issuu.com/pobalaraniul/docs/nuachtlitir_eagran_5_me_n_f_mhair_2019 |- |'''An Sgéal Nua''' | |1920->? |foilsicheán Náisiúnta Trá Lí - Uimh 1 1920 | | |- |'''An Sguab''' |Iris ráithiúl |1922-32>? |cur síos ar chúrsaí na hÉireann, léirmheasanna, litreacha, comórtaisí ⁊rl |''Eamonn Mac Giolla Iasachta Pádraig Ó Cadhla a bhunaigh'' |nasc leis An Lóchrann |- |'''An Síol''' |Iris meánscoile |1952? |Iris Choláiste an Mhuireadaigh, Béal An Átha, Maigh Eo |''Peadar Bairéad (94)'' |Aon iris amháin a clóadh, Meánscoil B a bhí i gceist |- |'''An Síol''' |sraith |?<1942-69>? |Blian-Iris An Chuallacht Gaelaí, Ollscoil Chorcaí | | |- |'''An Síoladóir''' |iriseán |1920-22 |Irisleabhar Cumann na Sagart nGaedhealach | |Muintir Mhic an Giolla BÁC a d'Foilsigh |- |'''An Síoladóir Nua''' |iris ar líne |Earrach 2016 |Aistí stairiúla ar chúrsaí eaglasta Ghaeiligh. Stair An Sagairt leis. |''an tAth. Martin Mcnamara.'' |Ní raibh ann ach an taon eagrán amháin, óir gur éag an eagarthóir. |- |'''An Sléibhteánach''' |sraith |1912-38>? |Irisleabhar Choláiste Chnuic Mhellerí |''An tAb Mauris (Muiris Ó Faoláin) a bhunaigh'' |Iris na Mainistreach i gCeapach Choinn |- |'''An Staighre''' |sraith |1994-1997 |Míosagán. Foilsithe ag Anois, gaolta le Céim | |míosúil |- |'''[[An Stoc]]''' |Irisleabhar |1917-1932 |Míosagán. Colaiste na hOllscoile Gaillimh |''Tomás Ó Máile'' |Bhunaigh Pádraig Ó Conaire Pádraig Ó Máille agus a dheartháir Tomás Ó Máille an iris. Clódh an chás cheann i Mí na Nollag 1917. |- |'''An Stoc''' | |1990 -?? |Arna Fhoilsiú ag Dáil Uí Chadhain | | |- |'''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]''' |Iriseán |2014-2019> |'Ar fud chathair Átha Cliath' Iris mhíosúil Árna fhoilsiú ag Triúrach na Cathrach (BÁC) |''Pádraig Mac Éil'' |Á scríobh ag agus dos na 43 maidineacha Caifé a bhí á eagrú ag Seán Ó Coileáin ag eagru nó ag tacu leo roimh ré covid. Chathair Bhleá Cliath. Clóite in A4 den chéad uair d’eagrán Eanáir Feabhra 2019?, A5 a bhí ann roimh ré. |- |'''[[An Teachdaire Gaelach]]''' |iriseán míosúil |1829>? |Iris i nGaeilge na hAlban |''An Doctúir Urramach Tomás Mac Leoid'' | |- |'''An Teachdaire Ghaelach''' |foilseachán |185? |Nior foilsíodh riamh é – Béalfeiriste |Roibeád Mac Adháimh |Bhí sé beartaithe ag R Ma Adh. Ach is dócha go raibh in iomad oibre in ullmhú an fhoclóra le Aodh Mac Domhnaill. |- |'''An Teaghlach''' |Iris |1965 -1970 |Iris Cumann na dTeaghlaigh Ghaelacha, míosúil |''Fionntán Mac Aodh Bhuí'' |Bunaithe i mBÁC ag an eagraitheoir, is a chlann ag freastal ar Scoil Lorcáin. Leanadh dá gcló i gCorcaigh in Áras an gCraoibhín ar feadh 3 bhliain. Cuireadh roinnt eagráin i gcló i mBéal Feriste sa tsean-chló Níor lean ach ar feadh roinnt blianta, iarradh ar na coistí éagsúla na h-irisí ascríobh agus a chló iad féin. Rinneadh ceann i mBéal Feriste. |- |'''An t-Eaglaiseach Gaelach''' |sraith |1919-28 & 90-92 |Iris Gaeilge Eaglais na hÉireann (The Gaelic Churchman) | |Cumann Gaelach na h-Eaglaise, Deilgnis BÁC |- |'''An t-Eagrán''' |sraith |?<-2014> |Páipéir Gaeilge anChloáiste DIT san @edition. Scríobh do fhocail, inis do scéal | |https://twitter.com/eagrandit |- |'''An Teanga Mharthanach''' |sraith |1989-1994 | | |Clóite sna Stáit Aontaithe |- |'''An t-Éireannach''' |Iris |1910 -13>? |Iris an Chonartha in London |''Pádraig Sáirseál Ó hÉigarrtaigh'' | |- |'''[[An tÉireannach (iris)|An t-Éireannach]]''' |Nuachtán |1934-37 |'Guth na nGaedheal' - Páipéar seachtaineamhail |''Seán Beaumont'' |''Nuachtán Sóisialach Gaeltachta.'' Leabhar scríofa ag [https://www.jstor.org/stable/23197288?seq=1 Eamon Ó Cíosáin] ina dtaobh. Seán Beaumont a mhaíomh i 1937: ‘… we have what no other Irish paper ever had, a circulation in the Gaeltacht’. http://ga.sciencegraph.net/wiki//An_tÉireannach_(iris) |- |'''An t-Éireannach''' |Neamhrialtán |1985-1989 |Foilsithe i bPáras | | |- |'''An tEolaí''' |Nuachtlitir |1991 -2004 |Iris Eolaíochta don meánscoileanna | |Clóite go ráithiúl ag An Gúm |- |'''An t-Iniúchóir''' |Iris |?<1924 |Iris clóite i Meiriceá |''Pádraig Feirtéar'' | |- |'''An t-irisleabhar''' |sraith |<?1930-41>? |Ollsgoil na Gaillimh | | |- |'''*[[An Timire]] -''' '''''[Timire an Chroí Naofa (Íosa) / Timthire Chroidhe Naomhtha Íosa]''''' |Iris ráithiúl |1911-2021> |Foilseacháin Ábhar Spioradálta na hÍosánaigh (Leabhrán An Chuallachta Chráibhthigh á ngoirthear an Apstalacht Urnaightheach) |''An tAthair Frainc Mac Brádaigh'' |An iris leanúnach is sine sa Ghaeilge ⁊ in Éireann. ''Thosaigh mar Timthire an Chroidhe Naomhta Íosa'' |- |'''An Tír''' |Iris |1928-34 |Míosachán Gaedhilge | |Cló Lucht Laighean |- |'''An Tobar''' |Iris |?<2003>? |Iris choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |lean mar flúirse |- |'''An Tobar''' |Iris |<?2006>? |Tréimhseachán de chuid Institiúid Oideachais Marino | | |- |'''An t-Óglach''' |Tréimhsecháin |1918 -1923 |Óglaigh na hÉieann Old Dublin Brigade,, The Irish Army Quarterly |''Maorghinearál [[Piaras Béaslaí|Piaras Beaslaí]]'' |Clóite i 6 [[Sráid Fhearchair]] áit a raibh Oifigí Shin Féin sul má bhí oifigí Chonradh a Gaeilge ann. |- |'''An t-Oibrí''' |Sraith | |Ardchumann Oibrithe agus IL tSaothar na h-Éireann | | |- |'''An tOireachtas (tír agus teanga)''' |sraith |??? |Foilsithe i mBÁC | | |- |'''An Treallán''' |Iris |1952 |Roinn Oideachas (aon eagrán amháin a bhí ann cháin An Cadhnach é i Comhar) | |Ní cuireadh amach ach an t-aon Eagrán Amháin |- |'''An Trodaí''' |Iris (teanga?) |1982>? |Iris (lámh scríofa) Gaoltachta chimí Phoblachtacha Phort Laoise |''[[Dessie Ellis]], Eamonn Ó Nualláin'' | |- |'''[[An tUltach]]''' |Iris mhíosúil |1924-'17> |Comhaltas Uladh de chuid Conradh na Gaeilge | | |- |'''An Tuairisceán''' |Nuachtlitir |<1970-1971->? |Scaipiúchán Inmheánach Amháin (Meitheamh 1970 'Nuachtlitir atá ag an gConradh' – Pobal 8 Eanáir 1971 | | |- |'''An Tuairisceoir''' |Cín Lae Lín |2013-'21> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. |''Ciarán Dúnbar'' |https://antuairisceoir.wordpress.com |- |'''Anam Beo''' |Nuachtán |2008>? |Nuachtán do Phobal Gaeilge na Bruiséile | | |- |'''[[Anois]]''' |Nuachtán |1984-96 |Curtha aamach ag Gael-Linn | |Tháinig seo in áit Inniu is cuireadh Foinse ina h-áit siúd |- |'''Ar Aghaidh''' |Nuachtán/iris |1931-70>? |'Míosacán' Páipéar le Gaedhealachas, Litridheacht, Éargna agus Géileagar |''Eric Mac fhinn'' |Scríobhadh é sa sean chló i gcónaí |- |'''Ár nGuth Féin''' |Iris |?<1975>? |Iriseáin cimí poblachtánach H-Block | | |- |'''Banba''' |Irisleabhar |1901 – 1906 |Clóite ag Muinntir Ḃrúin agus Nualláin | | |- |'''Banbha''' |Irisín |2025 – |Ellen Corbett a d'fhoilsigh, mar chuid den aonach bliantúil zín i m[[Béal Feirste]] ar an 8 Meitheamh 2025. | | |- |'''[[Beo!]]''' |Irislín |2001 - '14 |irislín de chuid Oideas Ghael - Gleann Cholm cille |''Seosamh Mac Muirí'' | |- |'''Bheul''' |Iris |?<2018> |[Iml 20 eag 2 Meith '18 Ionad na Gaeilge Labhartha UCC |''Nuala de Búrca'' | |- |'''Biseach''' |sraith |1966 – 2023> |Cumann Forbartha Chois Fharraige |''Seosamh Ó Braonáin ('18)'' |Cartlann [https://www.cartlann.ie/biseach Biseach] , Seoladh [https://www.coisfharraige.ie/cumann-forbartha/nuacht-chois-fharraige/cartlann-nuachta-1-samhain-2023/ Biseach 23] |- |'''Blaiseadh''' |Bliainiris |2004 - '06 |Bliainiris de chuid An Béal Binn Brí Chulainn [Trí h-eagrán] |''Nuala Nic Con Iomaire'' | |- |'''Blas''' |Iris Raidió |?<2015> |Irish Raidió mar Phodchraoladh ó BBC Uladh | | |- |'''Bliainiris''' |Iris+ Irislín |1999 – '16? |Foilsithe ag Carbad, Ráth Cairn uimhi 11. Carabad a chló ansin Leabhar Breac. |''Ruairí Ó hUigín agus Liam Mac Cóll'' | |- |'''Bliainiris na Scéime (trinity)''' |Iris | | | | |- |'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]''' |Iris |1837 |Curtha amach ag The Home Mission | |Aithris ar ainm an chéad iris le Gaeilge a tháinig amach i 1795 |- |'''[[Breac (iris)|Breac]]''' |Iris |2021-2023> |Iris Chuallacht Ollscoil Chorcaí |''Caitríona Ní Chonaill'' (2022) |[https://www.independent.ie/regionals/cork/news/gaeltacht-mhuscrai-student-caitriona-ni-chonaill-gets-onoir-na-gaeilge-in-ucc/41614199.html alt] ar eargarthóir san Indo. |- |'''Breacadh''' |Iris |2003 – '13>? |Príomhiris Náisiúnta Na Gaeilge, trí n-uaire sa bhliain i Ngaeilge Nádúrtha na Gaeltachtaí |''Bunaithe ag na Coistí Gairmoideachais'' | |- |'''Cad é an Scéal?''' |Irisleabhar |2020 |25 scéal faoi éirinn agus an Eorap |Gerry Kiely - Ceann Ionadaíochta an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Iris de chuid an Choimisiúin Eorpach |- |'''Cairde''' |Míosachán |1979 -1982 >? |(iml 4 uimh 11 1982) “Míosacán Cairde Gaelinn” | | |- |'''Ceiliúradh an Bhlaoscaoid (Iris na hOidhreachta)''' |Sraith |1989 – '14> |Ábhar léachtaí ar reimsi éagsúla de shaol an bhlascaoid |''Micheál De Mórdha'' |15 cinn. 1 Is 2 Foilsithe ag An Sagairt, Coiscéim ó uimh a 3 |- |'''Céim''' |Iris oideachais |1996-2014 |Don ard teist,gnáth leibhéal agus an idirbhliain freisin, Leantar mar 'dréimire', 'idirchéim' ⁊ 'staighre' |''clóite ag Anois Teo.'' |ní h-eol ar foilsíodh idir 2001-2011 |- |'''Ceol ár Sinsear''' |Iris |1906? 1924-25> |Traditional Irish airs selected from Ceol ár Sinsear, Ár gCeol Féinig, Sídh-cheol, songs of the Gael arranged By Annie W.Patterson |''Ath. Padraig Breathnach a Chruinnigh'' |Clóite agMuintir Bhrúin agus Nualláin |- |'''CIC''' |Iris |?<1985>? |Iris do Ghael Óga Bhéal Feriste |Gearóid Ó Cairealláin | |- |'''Cillín''' Iris na Cheathrún Rua |iris |2013-2014 |Ábhar léitheoireachta a cgur ar fáil ón bpobal dn phobal ar a dhúchas féin |''Máire Ní Chualáin, Máire Feirrtéar, Máire Ní Fhlaithartaigh, Breandán Feirrtéir'' |altanna ar stair áitiúil ar dhaoine áitiúla, ⁊rl |- |'''Cinnlínte.blogspot /@ceannlinte''' |Iris ghréasán |2014 |Ábhar nuachta ilghnéitheach | |An chéad Postáil in Eanáir 2014 is stadadh ag cur ábhar leis i 12 Márta 2014, |- |'''Claíomh Solais an Churraigh''' |Iris Míosúil |1996>? |Eisithe ag cór na n-oifigeach san choláiste oiliúna sa gCurrach |''Micheál Mac Gréil An chéad eag:'' | |- |'''CLO''' | | |An club Leabhar BÁC | | |- |'''Cló: nuacht 35,''' |sraith | |Journal of the Irish print union | |Lean seo i ndiaidh “Míosachán na gClódóirí” |- |'''Cogar''' |Iris |2010 - '11>? |Iris stílbheatha agus comhrá comhaimseartha na hollscoile |''Cathal mac Dháibhéid, Eoin Ó Murchadha'' |Iris Chumann Gaelach UCD |- |'''Cogar''' |Iris idirlíon | |Iris mar sheirbhís do chraoltóirí raidió le Gaeilge, | |Gaelport.com CnnaG |- |'''Cois Deirge''' |Iris |1977 - 90 | | |Scríobh [[Seán Ó hÓgáin (sagart)|Seán Ó hÓgáin]] ann. |- |'''[[Comhar]]''' |Iris |1942 – 2021> |Iris Míosúil | | |- |'''Comhar Óg''' |Iris |2013 – 2020> |Iris liteartha agus ealaíne de shaothar déagóirí. | | |- |'''[[COMHARTaighde]]''' |Iris |2015 - 2020> |Ríomhiris acadúil phiarmheasta bhliantúil | | |- |'''Comhphairtíocht ar son na Spriocanna''' |Iris ar líne |2021 - >? |Iris eile do dhaltaí scoile ó Chúnam Éireann | |Clúdach céanna le 'Domhan Níos Fearr' ón roinn gnóthai Eachtracha https://www.ourworldirishaidawards.ie/wp-content/uploads/2020/10/Irish-Aid-2021-Pupils-supplement_IRISH_Online-version-2.pdf{{Dead link|date=Samhain 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Comhscéala - nuachtlitir''' |Iris mhíosúil |1995>? |CnnaG | | |- |'''Cothrom (na) Féinne''' |Iris |?<1940>? |Iris de chuid Choláiste na h-Ollscoile BÁC |''Dónall Ó Móráin / Aogán Brioscú'' | |- |'''Craic''' |Iris |?<2008 >? |Irisleabhair Nua Na Cuallachta, i nDoire | | |- |'''Craobh Rua''' |Iris |>1913< |Craobh Rua CnaG 1 eagrán amháin (dar le Aodán Mac Póiín) |''Cú Uladh? Alt leis ann'' | |- |'''Cuaille''' |Iris lín |2020 - 2021> |Iris nua Ghaeilge an CLG, feiliúnach do lucht meánscoile |''Jamie Ó Tuama'' |Bunaithe ag oifigeach Gaeilge an CLG Jamie Ó Tuama le linn an chéad tréimhse dianghlasála 2020 |- |'''Cuisle na nGael''' |nuachtlitir | |Iris Choláiste Ollscoile BÁC | | |- |'''[[Cuisle (iris)|Cuisle]] -''' '''''iris don nua aois''''' |Iris |1998 - 2000 |Foilseachán an Phobail, Casla. Bhí baint ag [[Pléaráca Chonamara|Pléarácha]] leis. |''Uinsin Mac Dubhghaill'' |[[Donncha Ó hÉallaithe]] a bhunaigh [http://homepage.tinet.ie/%7Ecuisle1/cuisle.htm Suíomh idirlín] [https://cadhan.com/cuisle/ Cartlann ar líne] |- |'''Cumarsáid''' | | |Iris bhliantúil scoil iriseoireachta i Ráth Maonis | | |- |'''Cumarsáid:''' '''''Ceol Cois Móire''''' |Iris | |Bunaithe ag Padraig Ó Fiannúsa mar chuid de Cumann seanchais Cois Móire. | | |- |'''Cumasc''' |Iris idirlíon |1998 |An chéad Iris Ghaeilge ar an idirlíon |''Cynthia Ní Mhurchú'' |Comhfhiontar de chuid RnG, Foinse agus telecom Interneta |- |'''CultúrLán''' |Iris |?<2015-2017>? |Foilseacháin idir nuacht agus fógrai imeachta dé-mhíosúil Chultúrlann Mhic Adaim - Ó Fiach |''Conchubhair Ó Lioatháin'' | |- |'''Dáil Na Mumhan''' |nuachtlitir |?<2012 - 2014>? |Imeachtaí i gCúige Mumhan - nuahtlitir CnG i gcúige Mumhan | |www.dailnamumhan.ie |- |'''Dearcadh''' |Nnuachtán |?<1954>? |“Cuirtear an Náisiún Gaedhealach i n-ath-réim” | | |- |'''Deile''' |Iris |1995>? |Iris mhuintir Chonamara i mBaile Átha Cliath | | |- |'''Deirdre''' |Iris |1954 – 86 |Iris na mBan |''Gearóid Ó Cuinneagáin'' | |- |'''Dinnseanachas''' |Iris |1964 – 67>? |Iris Chumainn Logainmneacha | | |- |'''Dóchas''' |Iris |1966 |foilsithe and an Cumainn Gaelach Coláiste Phádraig | | |- |'''*Domhan Níos Fearr''' |Iris |2019 - 2021> |Iris do bhunscoileanna chun spriocanna Cúnamh Éireann a mhúineadh. | |Eisithe ag an Roinn Gnóthaí Eactracha https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525130746/https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf |date=2021-05-25 }} |- |'''*Dréimire''' |Iris oideachais |1997-2021> |cleachtaí d'ardleibhéal na hardteiste i bhfoirm iris a clóitear 6 nuair sa bhliain | |Gael-Linn féach idirchéim ⁊ staighre https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dréimire/113-0/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602212340/https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dr%C3%A9imire/113-0/ |date=2021-06-02 }} |- |'''Dúchas''' |Iris |?<1962 – 1966>? |Iris Chumainn Ghaelaigh Choáiste Phádraig, Droim Chonrach | |Cóip ar fáil ó ABE Books |- |'''Duilleog''' |Nuachtlitir |2008 - '19 |Nuachtlitir Chomhair Chumainn forbartha Ghaoth Dhobhair, An chrannóg, Doire Beag | |http://www.bealoideasbeo.ie/Duilleog |- |'''Éarna''' |Irisleabhar |1922-25 |Irisleabhar fe chúram an Scoil Cheilteach i gcoláiste na hOllscoile i gCorgcaigh | |''“Aims to encourage the use of "Irish as a conversational medium for living interests and modern thoughts".--v. 1, no. 1, p. 42.'' '' Irisleabhar nua é seo, Déanfa sé a chion féin chin Oideachais na tíre a Ghaelú de chionn litridheacht is ealadhntacht do cheapadh san Ghaedhilg”'' - fógra san iris An Róimh. |- |'''Éigse na Tríonóide''' |sraith | |Cumann Gaelach Coláiste na Trínóide | | |- |'''Éigse Nua-Ghaedhilge''' |Sraith |1933-34 |''Dhá thráctas ar fhillí na Gaeilge ó 16ú céad dtí lár 18ú céad'' |''Piaras Béaslaí'' |Eagrán a 1 16-17 céad Eagrán a 2 17-1850 |- |'''Éire Glas go Buan''' |Iris leabhar |2020 |"12 scéal faoin Aontas Eorpach agus comhshaoil na hÉireann" |Gerry Kiely, Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Irish Choinisiúin na hEorapa |- |'''Éire Óg 2 theangach''' |Iris | |bunaithe agus eagarthóir Gearóid Ó Murchu | | |- |'''Éire, Bliainiris Gael''' |Iris bliantúil |1940-84 |Rogha Saothair Gaedheal mBeo |''Roibéard Ó Faracháin'' |CnnaG |- |'''Éire Sean agus Nua''' |sraith |?<1953/61>? |Na Bráithre Críostaí | | |- |'''Eipic!''' |Iris |MF 2017 - 2022 >? |€2.50 Irisleabhar Nua Gaeilge le hAghaidh Dhaltaí na hÉireann |''Stephen Keane (primary planet)'' |foirm ordaithe [https://www.cogg.ie/eipic%2521-tairiscint-speicialta/ Eipic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922150201/https://www.cogg.ie/eipic%21-tairiscint-speicialta/ |date=2023-09-22 }} 10 gcinn li rith na scoilbhliana. Scríofa i mBéarla ar dtús ansin ofráileadh do COGG é agus mhaoinigh siad é agus Pádraig as COGG a cheartaíonn na haltanna. Aistriúchán a bhí i gceist ar dtus ach anois tá daoine ag scríobh altanna. |- |'''Eleathanach''' |Irisín |?<2009?-2020> |Roinn Froebel don Bhun- agus Luath- Oideachas, Ollscoil Mhá Nuad, OÉMN, i gcomhpháirt leis an Idirbhliain, Coláiste Alexandra, BÁC 6. |''https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20363.pdf'' |Aon leathanach de ghearrtóga 3 nó ceithre uair le linn míonnna na bliana léinn. |- |'''Eureka''' |Iris |2004 -2016 |Forlíonadh Eolaíochta do scoileanna, i bpáirt le hIonad oideachais Eolaíochta Coláiste Pádraig |''John Walshe – aistrithe Baibre Ní Ógáin'' |Seachtainiúil le linn tréimhse na scoile leis an Irish Independent. |- |'''[[ExtraG Gach Seachtain|Extra G]]''' |Nuachtán |2025 -'26> |Forlíonadh sheachtainiúil san Irish Daily Mail. Ar líne leis. | |Bhí an suíomh Extra G ag baint feidhm as G´¨gail len a n-altán-na a aistriú ar feadh ar a laghad 5 bhliain ach ní go dtí 2025 ar bheartaigh an an DIM nuachtán a chló. Ní heol an bhfuil Gúgail fós á bhfostú acu. [https://extrag.ie/ extrag.ie] |- |"'''Fáinne an Lae"''' Nua | |1925 | |"8 Leathanach, Feabhair Mór - Cuir Síntúisí chuig an Stiúrthóir s Ó Súilleabháin 25 Cearnóg Pharnáil, Áth Cliath" fógra in iriseán. | |- |'''Fanad''' |Iris |??? |???? | | |- |'''Faoi Ghlas''' |Iris |?<1938-45>? |Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin na Croimghlinne Béal Feriste |''idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC'' | |- |'''Faoi Ghlas''' |Iris |?<1981>? |Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin Phort Laoise | | |- |'''Fastaoim''' |Iris |1971>1973/4 |Coisde cearta náisiúnta Chroca Dhuibhne |''Breandán Mac Gearailt / Breandán Feirtéir'' |Tháinig seo i gcorbacht ar 'Misneach'. Is deireadh ré foilsithe á bplé san iriseán 'Pobal' dúireadh “Tá Fastaoim marbh ach níl Corca Dhuibhne gan irisí” - Pobal 24 Bealtaine 1974 |- |'''Feabhas''' |seachtanán |?<2014> |Treoirleabhar do Scrúdú na Gaeilge na hardteistiméireachta | |Forlíonadh de chuid 'Seachtain' |- |'''Fearsaid''' |Iris |1956 arís i 2006> |Iris iubhaile an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Banraíona Béal Feriste | | |- |'''[[Feasta]]''' |Iris |1948-2023> |Iris Liteartha, Bunaithe ag CnG ag cur nua scríobhnóireacht chun cinn |''Pádraigh Ó Fearghusa / Conchubhair Ó hAodha 2020'' |alt ar dheireadh [https://tuairisc.ie/deireadh-a-chur-leis-an-iris-feasta-tar-eis-75-bliain-de-dheasca-easpa-tacaiochta-on-stat/ Feasta] théis 75 bliain |- |'''Fé Bhrat Bhridhge''' |Iris bhliantiúl |1933>? |Uimhir a 5 1933. Iris bhliantiúil Scoil Bríghd Earlsfort Terrace BÁC 1. |''Gavin Louise duffy'' |foilsithe ag An Bhrídeog ->teideal 1-4 |- |'''Féile na nGaedhael''' |Irisean |1922 |Ráitheachán CnaG London, Féile bhríghde, Bealtaine, Lúnasa, Samhain | | |- |'''Féilire na Gaedhilge''' |almanag |1904-11 |Saghas Alamang, le féilte agus ainmneacha craobhacha, dialann ⁊rl |''Earnán De Siúnta'' |eisithe ag CnG |- |'''Fianna''' |Sraith |1922>? |The voice of young Ireland - Vol. I., no. 1, Tone commemoration number. | |Dublin woodprint works |- |'''Fír''' |Iris |1941-58 |Irisleabhar Chumann Éigse agus Seanchuis, Coláiste na hiolsgoile, Gaillimh | | |- |'''Fios Feasa /Splanc/Futa Fata /Gan Dabht''' |Nuachtlitir |?<2002 -03>? |Nuachtlitir Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |Flúirse agus Súil Eile á gcló leis |- |'''Fliuch''' |Iris |2015/6>2019 |Táir Iris - “An Chéad Phornó i nGaeilge'. Iris ghréasáin Déanta ag scoláirí meáin as Béal Feirste BÁC Gaillimh | |dhá h-eagrán 1 - 2015/6 - 2 - 2019 Is féidir 'teacht' air anseo https://https {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}://archive.org/details/@fliuch_mag] |- |'''Flúirse''' |Iris |<?2008 -2011 |Iris Bhliantiúl/ Dé bhliantiúl Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |Foilsíonn siad Splanc, Fios Feasa, Suil Eile freisin |- |'''Flós Fómhair''' | |1?<973-'78>? |An t-Oireachtas |''Donnchadh Ó Súilleabháin'' | |- |'''[[Foinse]]''' |Nuachtán |1996 >'09 -'15 |Nuachtán Sheachtainiúl – nuacht idir/náisiúnta |''Breandán de Lap /'' ''S T Ó Gairbhí go 2009'' |Stad an nuachtán i 2009, ansin ghlac an Independent an teideal is d’fhoilsigh mar fhirlíona é gan na h-iriseoirí ceanna, cuireadh ar an idirlíon é i 2013 agus cuireadh deireadh leis i 2015. tháinig Gaelscéal ina dhiadh. |- |'''Fuaim na Mara''' |Irisleabhar |1925>? |Irisleabhar Choláiste Mhic Phiarais, Gaillimh | | |- |'''Gaedhal Feriste''' | |197?>? | | |Luaite ag Eoghan Ó Néil in aggalamh Nuacht 24 “sna seachtóidí bhí Gaedhal Feriste” |- |'''Gaelachas (II)''' |Iris | |Iris Nua aoise :Online magazine of Irish culture written entirely inthe Irish language. | |Níl an suíomh beo a thuilleadh |- |'''Gadelica''' |Irisleabhar |1912 -'13 |A journal of modern-Irish studies |''Tomás Ó Rathaile'' |Iris chun cabhrú le fás na teanga sa tsaol nua |- |'''[[Gaelscéal]]''' |Nuachtán |2009 -'13 |Nuachtan Seachtainiúl |''Ciarán Dúnbarra'' |Thánaig amach théis maoiniú Foinse a aistriú chucu |- |'''Gaelscoileanna''' |Iris |?<2013> |Iris -an fheachtas | | |- |'''Gaelport.com''' |Iris idirlín |1995-'14> |Príomhshuíomh eolas na Gaeilge CnnaG | | |- |'''Gaeltacht''' |nuahctán |1973 |'Páipéar Nuaíochta' áitiúil as iarthuaisceart Dhún na nGall faoi chúrsaí reatha a foilsíodh ar bhonn coicíse sa bhliain 1973. | |10 gcóip idir Feabhra agus Iúil 1973 http://www.bealoideasbeo.ie/gaeltacht |- |'''Gaeltacht 21''' |iris idirlín |2009- 2021> |Tháinig i ndiaidh an Cúl-éisteoir |''Eoin Ó Riain'' |Is cosúil nár bhfuair Eoin Ó Riain coladh oíche feadh na blianta i bhfiannaise stair na bpostálacha - aon am ó 3.30am go 6.45am agus é ag scríobh An Codú chomh maith. |- |'''Gáir an Chláir''' |sraith |2003>? |Nuachtlitir An Clár as Gaeilge | | |- |'''Gáire''' |Iris |1973>? |Iris Oideachais do rang a 1- 2 |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Galvia''' |Iris |1954-74 |Irisleabhar Chumann Seandálaíochta is staire na Gaillimhe | | |- |'''Geamhar''' |Iris |<?<1956->? |Iris chuallacht Mhuire gan Smál, Sráid Gardiner BÁC |''Breandán Mac Giolla Choille'' | |- |'''Gealán''' |Iris |1976 |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Gealán na n-Óg''' |Iris |1990-91 |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí óga |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Geasa''' |Iris |?<90aidí>? |Iris an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Ríona BF |''Gearóid Ó Cearbhalláin'' | |- |'''Gearrbhaile''' |Iris bhliantiúl |1927>? |Ar n-a chur amach i gColáiste Seósaimh Naomhtha -Béal Átha na Sluagh |''Eric Mac Fhinn'' |Bunaithe ag Eric Mac Fhinn |- |'''Giota''' |Iris |<200?> |foilsithe ar shuíomh craiceáilte.com |''Rónán Mac Aodha bhuí?'' | |- |'''Gliondar''' |Iris | |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí 7-9 |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Glór''' |Irish/Nuachtlitir |2019> |Nuachtlitir Oifig Phleanáil Teanga Ghaoth Dobhair “Buanú agus neartú anghaeilge san Iarthuaisceart” | | |- |'''Glór ar Phár''' |Iris |1884-85 |Iris de chuid Glór na nGael | | |- |'''Glór Inse Bhán''' |Iris |?<1972>? |Iris Theampall an Ghleanntáin, Co. Luimnigh - Coiste Ghlór an nGael na háite | |Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis |- |'''Glór na Carcach''' |Iris |1918 |Iris lámhscríofa na bpriosúnaigh |''Earnán De Blaghd'' | |- |'''Glór na Féile''' |Bliainiris |?<1979>? | | | |- |'''Glór Na Ly''' |sraith |1911-12>? |Páipéar nochda a n-ay an ví |''Shan Ó Cuív'' | |- |'''Glór Uladh''' |Nuachtán |?<1950 – 1957>? |The Voice of the Republican North, Foilsithe ag Sinn Féin Bhéal Feirste |''Jimmy steele'' | |- |'''Gluais''' |Iris Míosúill | | | | |- |'''Gob An Chlub''' |Nuachlitir |2001 >? |Nuachtlitir Úr do bhaill an Chlub a bheidh réibhléiseach, reibiliúnach,ragairneach, Raibileiseach, Radacach agus fiú ráiméiseach. | | |- |'''Goitse''' |Nuachtán |2010 – 2014 |Nuacht míosúil as Iarthar Dhún na nGall |''Danny Brown'' | |- |'''Greann''' |Iris | |Clóite i nDroichead Átha (Drogheda atá scríofa i gCatalóg LNÉ) | | |- |'''Greann''' |Iris | |Irislebhar teagaisc do dhaltaí 10-12 | | |- |'''Greann''' | | |Irish fun infact and fiction (Ní heol an ionann seo agus thuas) | | |- |'''Greannán''' | |?< 1992 >? |luaite i ‘Laochra Léinn’ in éindi le Lá agus Mahogany Gaspipe | | |- |'''Greann na Gaeilge''' | |1901-1907 |Leabhairín Gaeilge le hAghaidh an tSluaigh |''Éinrí Ua Muirgheasa'' | |- |'''Guth''' |Nuachtlitir |1965 – 67>? |Nuachtlitir Choiste Chathair Átha Cliath de Chonradh na Gaeilge 3d. | |Iml. 1, Uimh. 1, Samhain 1965. |- |'''Guth ⁊ Tuairim''' |sraith |1979 -1984 | colspan="2" |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools. |[http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm Cartlann ar líne] |- |'''Guth An Ghárda''' |Irisleabhar? |?<1924>? | | |Clóite ag Alex Thom, BÁC Vol 1 Umh.10 -1924 |- |'''Guth Ghoill''' |Iris |?<2008-2020>? |Céim Aniar Teo. Áras Ros Goill, Na Dúnaibh, Tír Chonaill | | |- |'''Guth na Scannán''' |sraith |1956 |Journal of the Cork branch (Irish Film Society) | | |- |'''Húrascáil''' |Iris |1978? |Scig-iris oifigiúil Sheachtain na Gaeilge |''Gabriel Rosenstock?'' |Seans go mbeadh fhios ag Ciarán Ó Feinneadha |- |'''idirchéim''' |Iris |?<2011-2021> |cleachtaí don idirbhiain i bhfoirm iris a clóitear 3 n-uaire sa bhliain | |Gael-Linn |- |'''Imleachán''' |Iris |?<2008 >? |foilsithe ar shuíomh craiceáilte .com |''Rónán Mac Aodha bhuí?'' | |- |'''IMRAM''' |Iris |2015> |Iris litríochta na Gaeilge |''Liam Carson 7 Cathal Póirtéir'' | |- |'''iMúscraí''' |Iris/Nuachtlitir – Cín Lín |2011-2012 2012 > |Nuachtlitir chomharchumann forbartha Mhúscraí. 8 eagrán mar iris go 2012 is ó 2012 mar chín lín |''Conchubhair Ó Liatháin'' |http://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230304104124/https://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua |date=2023-03-04 }} |- |'''In Ard An Tráthnóna Siar''' |nuachlitir lín |2012-'18> |r-Nuachtlitir Chorca Baiscinn, Bliantiúil gach Nollag |''Seosamh Mac Ionrachtaigh'' |Iris nua na Gaeilge ó Choiste forbartha Gaeltachta Chontae an Chláir. http://www.gaelscoileanna.ie/news/school-stories/seoladh-na-hirisleabhar-nua-in-ard-an-thrathnona-siar-r-nuachtlitir-chorca-baiscinn/ |- |'''Inis Fáil''' |Irislebhar |1923 -29 |Na Macaibh léighin i mBelmont, tig Lorcáin | |Lean mar Irisleabhar Lorcán Naomhtha' |- |'''Indiu / [[Inniu]]''' |Nuachtán |1943/84 |Glún na mBuaidhe – craobh na h-aiséirigh CnaG |''Ciarán Ó Nualláin go 1979,'' ''Tarlach Ó hUíd 1972-84'' |Míosagán go 1945, Seachtanán ina dhiadh sin Tháinig Inniu agus Amárach le chéile chun Anois a bhunú i 1984 |- |'''[[Innti]]''' |Iris |?<1984>? |Irisleabhar filiíochta | |“Filíocht ba mhó ba chúram d’Innti - Al T. |- | '''Iorras Aithneach''' |Irisleabhar |1990 - 2026> |Sean-phictiúir, nua-phictiúir, scéalta, cur sios ar imeachtai agus eachtrai a tharla |''Máirtín Ó Catháin'' (2021) |Agallamh ar [https://www.rte.ie/radio/podcasts/22040206-leabhar-iorras-aithneach-2021/ RnaG] le Mháirtín Ó C 2021 Anois ar an idirlíon ó 2023? Alt ar [https://peig.ie/en/2023/07/irisleabhair-a-bhfuil-sceal-pobal-gaeltachta-le-30-bliain-iontu-le-fail-ar-line/ PEIG] ins dtaca |- |'''Iris Chumann Seandálaíochta is Staire Chiarraí''' |Iris | |Páipéar reachtmhaine dá theanga chum Gaedhilge do chur ar ahaidh. | | |- |'''Iris an Fháinne''' |Iriseán |1919-31>? |Gasra an Fháinne, |''Piaras Béaslaí'' | |- |'''Iris an Phuist''' |Iris |1927 | | | |- |'''Iris Eoghanach''' | |2020 - 2021 |Iris Mhíosúil do ghaeil thír Eoghan, le fáil san Ulster  Herald,, Dungannon Herald, Strabane Chronicle |''Seán Mór'' |Ceithre scríobhnóir agus é ar fad déanta go deonach |- |'''Iris Eoin''' |Iris |?<1984-2021> |Iris bhliantiúl na ndaltaí as Coláiste Eoin agus Íosagáin BÁC |Eagarthoirí éagsula chuile bhliain |Bhíodh ainmneacha éagsúla orthu chuile bhliain 'An Cinsire',' Gliogar' |- |'''Iris Éigse''' | |1963-73 |Comhairle Náisiúnta Drámaíochta, | |Curtha i gcló ag Ó Siadhail |- |'''Iris Fhianna Fáil''' |Iris |1977-1993 |Fianna Fáil | | |- |'''Iris na hÉagsúlachta''' |Iris |2022 |leagan Gaeilge den Iris Diversity Journal |Barbara Nolan - Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Eisithe ar line ag an Aontas Eorpach Scéalta faoin Aontas Eorpach, mar aon le scéalta faoin gcomhionannas agus faoin gcuimsiú in Éirinn |- |'''Iris na hOidhreachta''' |Iris |1989 -2002> |Teidil éagsúla chuile bhlian ag braith ar an téama |''Pádraig Ó Fianachta'' |An Sagart a d'fhoilsigh |- |'''Iris na Tulaí''' |Iris |1993 |Gaillimh |''Seán Breathnach'' |Bhí baint ag An tAthar Fiontán Ó Monacháin atá ina Easpag ar Chill Dá Lua ó 2016 anois. |- |'''Iris IarChonnacht''' |Iris |?<1970>? | | |'''Deir Deasún Fennel (Pobal Bealtaine) go raibh Iris Iarchonnacht le teacht amach an lá a dtáinig sé amach''' Pobal 7 Samhail 1970' |- |'''Iris Oifigiúl an Aontas Eorpaigh''' |leabhar? (LNÉ) | | | | |- |'''Iris Oifigiúil na gCineálacha Plandaí''' |Irisleabhar |1981 |Controller of Plant Breeders' Rights | | |- |'''Irisleabhar''' |Irishleabhar |??? |Irishleabhar Roinn Chosanta -Cosaint Shibhialta (civil defence bulletin) | | |- |'''Irisleabhar Chnuc Mhuire''' |Irisleabhar | |Knock Shrine Annual | | |- |'''Irisleabhar Chorcaighe''' |Irisleabhar | | | | |- |'''Irisleabhar Chumann na gCéimithe i gCorcaigh?''' |Irisleabhar | -1923??? | | | |- |'''Irisleabhar Comhaltas Cána''' |Irisleabhar |?<1938>? | | | |- |'''Irisleabhar Lorcáin Naomhta''' |sraith |1922-25 |Mic Léighinn i mBelmont, Tig Lorcán BÁC | |'Inis Fáil' a bhí roimhe |- |'''Irisleabhar Muighe Nuadhad/Mhá Nuad''' |Irisleabhar |1897/9 -2021>? |Ollscoil Náisiúnta na hÉireann Má Nuad |''Pádraig Ó Fianachta.'' ''Eag. 2020 Tracey Ní Mhaonaigh'' |Meastar gur thosaigh sé i nGaeilge ach dátheangach le déanaí. Eag. 2020 i nGaeilge amháin Baineann traidisiún fada le h''Irisleabhar Mhá Nuad'', traidisiún ar cuireadh tús leis in eagrán na bliana 1898–99 den ''Record of The League of St. Columba''. Cuallacht Cholm Cille, cumann na mac léinn, a bunaíodh sa bhliain 1898, a chuir an ''Record'' amach agus é de chuspóir acu oidhreacht liteartha, eaglasta, staire agus teanga na tíre a chur chun cinn. Sa bhliain 1907, foilsíodh faoi ainm nua é — ''[http://www.irisleabhar.ie/ Irisleabhar Muighe Nuadhat]'' — ainm atá beo i gcónaí. |- |'''Keltic Journal and Educator''' |Irisleabhar |1869 -1871 |Irisleabhar Gaedhilge do foillsigheadh i Manchuin |''F/C Séamus Ó Rónáin'' |Canónach Ulick de Búca agus Tomás Ó Flannghaile (baile an Róba) ag scriobh ann. |- |'''Lá > [[Lá Nua]]''' |Nuachtán |1984>2007-2008 |An Cultúrlann Béal Feirste |''Conchubhair Ó Liatháin / Eoin Ó Néill / Domhall Mac Giolla Chóill/ áine Mhic Gearailt / Caomhán Ó Scollaí - dearthóir/'' |Ghlac anderstown News seilbh air i 2007 Ach baineadh a mhaoiniú dóibh i 2008. |- |'''Lasair''' |Iris bhliantiúl |1980-83 |Taighde agus Macnamh [3 h-eagrán ar fad], Coiscéim |''Pádraig Ó Snodaigh, Tomás Mac Síomóin'' | |- |'''Léachtaí An Fhóram Díospóireachta''' |Tréimhseachán |2011-'13> |Plé ar fhiúntas ath-shealbhú na Gaeilge mar leasa don Stát is don tír |''Breandán Mac Cormac, Peadar Kirby, Alan titley'' | |- |'''Léachtaí Cholm Cille''' |Sraith |1970 -'15> |á chló ag 'An Sagart' i Maigh Nuad |''Pádraig Ó Fiannachta'' | |- |'''Leadrán.com''' |Iris idirlín |2014> |“Tá neart suimiúl sa saol”, Nuacht, Spóirt, Teichneolaíocht, Ceol, Físeán | |Aidhmeanna: 3.Na rudaí ar siúl as Gaeilge timpeall an ghreásán a chur chun cinn 5. Gach riail ghramadach a briseadh |- |'''Léann''' |Iris |2007 |Cumann Léann na Litríochta Béal Feriste | | |- |'''Léann Taighde''' |Irislín |2015> |Iris Léann i nGaeilge le measúnú léannta déanta ar chuile alt. Choláiste Phádraig | |Saor in aisce |- |'''Leas''' |Iris |1972-5>? |Idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC |''Dónal Ó Lubhlaigh, Diarmuid Ó Súileabháin, Lorcán Ó Treasaigh'' | |- |'''Leoithní Aniar''' |Irisleabhar | |Irisleabhar Sgoil Mhuire Clochar na Trócaire, Béal Átha, An Fheardha | |Míosúil. |- |'''[[Éigse (iriseán)|Lia Fáil]]''' |Iris |1924-32 |Irisleabhar Gaedhilge Ollsgoile na hÉireann. |''Dubhghlas De hÍde'' |Comhluċt Oideaċais na hÉireann |- |'''Liarlóg -Lucsamburg''' |Irislín |2014 |Irisleabhar idirlíon Mhíosúil faoin saol i Lucsamburg. |''Seanán Ó Coistín as Cill Dara'' | |- |'''Lic an Teallaigh''' |Iris |1931 |An tAthair Eric Mac Fhinn |''Eric Mac Fhinn'' | |- |'''Loch Léinn''' |Irisleabhar |1903-05 |Irisleabhar Míosúil as Cill Áirne | | |- |'''Lug''' |Iris |1972-? |Iris nua liteartha le Tarlac de Blácam – Pobal 17 Iúil 1972 |Tarlac de Blácam + BrianMac Curtáin | |- |'''Luimne''' |Iris |1999-2000? |Colaiste Mhuire gan smál Luimneach (Mary I. College) |''Cathaoir Ó Braonáin'' | |- |'''Macalla''' |Irisleabhar |1976-83>? |Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976. | | |- |'''[[Mahogany Gaspipe]]''' |Iris |1980>? 1998-'00 |Dírithe ar Dhaltaí Meánscoile |''Séamus Ó Maitiú'' |Eisithe ag Bord na Gaeilge ansin Gael-linn |- |'''Malairt''' |Iris |1977>78 (uimh2)>? |Iris An Chumann Ghaelach Ollscoil na Banríona |''Tomás Mac Sheoin'' | |- |'''Meitheal''' |Iris |1970->? |Iris Nua ó Chléirscoil Mhá Nuad | |(iris Champaí Cholmcille) agus smaointí doimhne ann faoi fhadhbanna na nGaeltachtaí Éagsúla.' Pobal 4 Meitheamh 1970 |- |'''[[Meon Eile]]''' |Iris Idirlíon |2014>2021> | | | |- |'''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]''' |Iris |2015>2025> |Cúrsaí reatha, polaitíocht, nuacht idirnáisiúnta, critic, amhráin, fillíocht ⁊ tuilleadh |''foilsithe ag [[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Misneach]] na Gaillimhe in Ollscoil na Gaillimhe'' |Grúpa clé-eiteach a dhéananns an nasc idir an ghéarchéim teanga agus an ghéarchéim eacnamaíochta |- |'''Míosachán na gClódóirí''' |Sraith | |Dublin, I.G.S. | | |- |'''Misneach''' |Iris |1919-22 |Irish Chonradh na Gaeilge | |Teideal úr ar 'Fáinne an Lae' |- |'''Misneach''' |Nuachtán |1971-75>? |Iris Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta (Corca Dhuibhne) |''Breandán Mac Gearailt'' |Lean Fastaoim agus Nuacht Dhuibhneach ina dhiaidh ach dar le Breandán Mac Gearilt tháinig Misneach thar nais ar feadh seal. |- |'''Molua''' |sraith/serial |?<1934-59 |Irisleabhar Cuallachta Griogóir, N. Organ of the Association of St. Gregory | | |- |'''Muintir Acla''' |Iris |1995-1998>? |Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976. | | |- |'''Ná Bac Leis''' |Nuachtán |1915 |In aghaidh an Rialtas agus an Chogadh Mhór (18 ar fad) |''Seán Mac Giollarnáth'' | |- |'''Nasc''' |iriseán |1996 |Nuachtlitir an tionscnaimh bainistíochta straitéisí. | |Roinn an Taoisigh |- |'''Nasc''' |Iriseán |1991> |Iris Oifigiúl 'Ógras' | | |- |'''Nasc''' |Iris |1966-79>? |Irish chonradh na nÓg | | |- |Newsletter |Iris |2024> |Irish jesuits international Leagan Gaeilge Dé-bhliantúil |John Guiney |Foilsíodh an chéad cheann mar Imleabhair 40 Earrach 2024 |- |'''[[Nós (iris)|Nós]]''' |Iris |2008-2021> |Iris do dhéagóiri agus ógfhasta |''Tomaí Ó Conghille / Máiréad Ní Thuthaigh, Maitiú Ó Coimín'' |thosaigh mar iriseáin ghréasáin ansin maoiníodh le cur i gcló |- | '''[https://www.ucd.ie/icsf/en/studenthub/nua-aois/ Nua Aois]''' |Iris |1971-2015>? |Cumann Liteartha UCD Iris Ollscoil Bhaile Átha Cliath, Litríocht acadúlach agus tuaraimí |''Emma Ní Nualláin (2010-12)'' | |- |'''Nuacht''' |Nuachtán |?<2011>? |Eagrán speisialta do Sheachtain na Gaeilge Coiste An Chumainn Ghaelaigh UCD |''Cormac Breathnach,Lisa Nic an Bhreitheamh,Eoin Ó Cróinín'' | |- |'''Nuacht Átha Cliath''' |Iris |2013->'15 |Arna eisiúint ag Connolly Books. Eagrán 1 Fomhair 2013 Saor in aisce |''Cris Ní Choistealbha,'' ''Cormac Breathnach,'' ''Eoin Ó Cróinín,'' ''Eoghan Ó Murchadha'' | |- |'''Nuacht Baile na nGall''' |Leathanach FB |2014> | |''Duine le Raidió na Gaeltachta'' |Fós le haon Nuacht a chuir in airde agus mí-litrithe gan 'H' tar éis an B. |- |'''Nuacht Chorca Dhuibhne''' |sraith/serial |1972 -81 |Comharchumann Forbartha Chorca Dhuibhne – clóite i Luimneach | |An-leagan amach, an-slachtmhar... Clóite i Luimneach cén fáth' -Pobal 20 Márta 1973 |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/04/nuacht-feirste-sf-1986-6.pdf Nuacht Feirste]''' |Nuachtán |?<1986 - 1987 >? |Seachtanán | |"Uimh a 6, 1ú Márta 1986, 10p" "Uimh a 7,81ú Márta 1986, 10p" - Ui[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/nuacht-feirste-16-january-1987.pdf mh 49 16 Eanáir 10p.] |- |'''Nuacht Ghaeltarra''' |Iris |?<1971>? |Na Forbacha Gaeltarra Éireann | | |- |'''Nuacht Mhall''' |clos iris |2020 -2021> |Príomhscéalta na seachtaine léite go mall d’fhoghlaimeoirí CnaG Lúndain atá á ndéanamh. | |https://anchor.fm/cnag-ldn |- |'''Nuacht UCG''' |Sraith | | | | |- |'''[[Nuacht24.com|Nuacht 24.com]]''' |Suíomh Nuachta |2014 |G ní F: “ Cad é an gaol idir Nuacht 24 agus Nuacht24.com EÓN: “comhfhiontar é idir Nuacht 24, an comhlacht Rua Media agus Fusion Broadcast Teo. | | |- |'''[[Nuacht24|Nuacht 24]] / An Druma Mór.com''' |Nuachtán |2009 – 2010 9/5/2010 |Iomaí foinse nuachta Gaeilge ar an idirlíon, Cínlae-lín ina measc |''Eoghan Ó Néill'' |Bhíodh ghréasáin (An Droma Mhór.blogspot.com) Agus eagráin á gcló go 2010, ansin leanadh faoin ainm Nuacht24.com |- |'''Nuacht1.com''' |Ilnuachtaire / Lithreán Nuachta Gaeilge |?<2012-'15> |Coiste BÁC de CnG Nascanna go Gach alt as Beo, Foinse, gaelport, Gaelscéal, Meon eiel,Nuacht 24, Nuacht RTÉ Treibh (IT), Tuairisc, Podchraoltaí, blaganna. Athnuaithe gach lá. RnG, RnaL, RF, RrR, TG4, Pod Chrl. | | |- |'''Nuaidheacht''' |Nuachtlitir |1982-2000 |Nuachtlitir Conradh na Gaeilge, Washington | | |- |'''NUACHTLITREACHA + Tuarascálacha bhliantiúla''' | | |''Eisíonn beagnach chuile ranna agus fo-ranna rialtas tuarascáil bhliantiúl i nGaeilge freisin eisíonn na heagraisí Gaeilge agus na Gaelscoileanna nuachtlitreacha seachtainiúla nó míosúla ar an t-idirlíon agus ar phár. Freisin bíonn leabhráin ann dos na drámaí agus na sacraimintí eaglasta. Seo thíos roinnt des an naucht litreacha a bhíodh is a bhítear dá n-eisiúint.'' | | |- |'''Nuachtlitir''' |Iris |?< 1991>? |An Chomhchoiste Réamhscoilíochta Teo. | |maoinithe ag Údarás na Gaeilge agus an Chrannchur Náisiúnta |- |'''Nuachtlitir an Leitriúich''' | |?<1974>? | | |Eisithe ón nuaGhaeltacht (ó thaobh aitheantas de) An Chlocháin' – pobal 24 Beal 1974 |- |'''Nuachtlitir Chonradh na Gaeilge''' |Iris mhíosúil |1965>'17> |Eolas ó na cúigí agus thar lear |''Julian de Spáinn (ó 2011)'' | |- |'''Nuachtlitir Comhlathchas Náisiúnta Drrámaíochta''' |Iris bhliantúil |?<2011->? |Nuachtlitir ar fhéile náisiúnta drámaíochta Gaeilge | |eisithe ag an comhlachas Náisiúnta Drámaíochta, Camas, conemara |- |'''Nuachtlitir Chumainn Chultúrtha Mhic Reachtain''' | |198?-9? >? | | | |- |'''Nuachtlitir Drámaíochta''' |ráitheachán |?<2009-'14 |Comhalachas Náisiúnta Drámaíochta na hÉireann | | |- |'''Nuachtlitir Ghael Bhéal Feirste''' |Nuachtlitir |1969-9? >? | | | |- |'''Nuachtlitir Ghaelchultúir''' |Nuachtlitir |2010-2021> |Nuachtlitir chun daoine a chuir ar an eolas faoina seirbhísí a bhionn á gcur ar fáil acu. | | |- |'''Nuacht Litir''' |sraith |1997 |An Spidéal, Ros a Mhíl, Na Mionna | | |- |'''Nuacht Litir Páirtíocht Ghaeltacht Thír Chonaill MFG-teo''' |Iris |1997-98 |"Cur síos ar thograí sna Gaeltachtaí a fuair tacaíocht LEADER ó Mheitheal Forbartha na Gaeltachta” | | |- |'''Nuachtlitir Ealaíon Na Gaeltachta''' |Iris Gréasáin | |Ealaíon.ie | |Údarás na Gael |- |'''Nuachtlitir na Gaeilge''' |Iriseán |2000 |Cambridge Irish Language Group | | |- |'''Nuachtlitir Óige Ghaoth Dobhair''' |Iris shechtainiúil |?<1985 – 1987>? |foilsithe is dáilte ag a gClub Óige i nGaoth Dobhair | | |- |'''Nuachtlitir Teaghlaigh''' |Iris mhíosuil |2015-2021> |altanna, áiseanna do thuistí agus páistí, greanáin, faigh na focail agus mar sin de á n-éisiúnt ag Glór na nGael |Marcas Mac Ruairí | |- |'''[[Oghma (iris)|Oghma]]''' |Iriseán |1989-98 |irisleabhar litríochta |''Antain Mag Samhráin, Micheál Ó Cearúil, Seosamh Ó Murchú:'' |''tháinig Aimsear Óg ina dhiadh'' |- |'''Oideas''' |Iris |?<-1968-'14 |Iris na roinne oideachais | | |- |'''Óige''' |Iris |1923 |Irisleabhar do leanbhaibh scoile | |Foisitheoir :Guy |- |'''Ollscoil''' |Iris |1992-93>? |Ráitheacháin bunaithe ag Coiste Comórtha an Athar Mícheál Ó hIcí – 6 mhí a leann |''Tomás Ó Monacháiin /Pádraigh Mac Giolla Rí (Fionbarra Ó Brollacháin) feallbhuile na húdarás ar Údarás sa Ghaeltacht'' | |- |'''Ó Thuaidh''' |sraith |1993 -94 |An Daingean, Co. Chiarraí | | |- |'''P agus T''' |Iris | |Iris Oifige an Phoist | |Roinn Post & Telegrafa BÁC |- |'''[[PEIG.ie|PEIG]]''' |Iris Ghréasáin |2015 – 2021> |Pobal, Eolas, Ilmheáin, Gaeilge. CnG BÁC | |tógáil ar an méid a rinne Gaelport, 'As na Nuachtán' |- |'''[[Iris an Phléaráca|Pléarácha]]''' |Iris bhliantúil |1991 > 2014>? |Iris ina féile ina raibh clár na féile, cur síos ar na míreanna agus altanna ar ghnéithe éagsúla. |''coiste eagarthóireachta, Phléarácha Chonamara'' |http://www.cartlann.ie/exhibits/show/cartlann-an-phlearaca |- |'''Pobal''' |Iris |1970>? |Curtha in eagar ag Mícheál Ó Bréartúin, Pádraig Ó Snodaigh |''Mícheál Ó Breatúin Pádraig Ó Snodaigh'' |Pobal Teo. An Charraig Dubh |- |'''Pobal''' |Iris | |Seanchas agus scéilíní do Ghaedhil óga na hÉireann. | |Comhlacht Oideachais na hÉirean |- |'''Pop Nuacht''' |Iris Idirlíon |2011-12 |Seirbhís nuachta Gaeilge ar dhomhan Phopceoil an Bhéarla | |Raidió Rí Rá |- |'''Pléarácha''' |Nuachtán |1981>? |Nuachtán neamhspleách Gaeilge. | |Clóite i mBéal Feirste, neamhspleách ar dtús, ach mar fhorlíonadh leis an Andersonstown News ar ball. |- |'''Preas an Phobail''' |Nuachtán |?<1981>? |Nuachtán neamhspleách Gaeilge. | |Clóite i mBéal Feirste |- |'''Raithneach''' |Iris |1980 |Iris Chuman Gaelach Ollscoil Nua Uladh | | |- |'''Rannta an Mhadra''' |Irizín |1980 |Irizín rapcheoil go príomha, ó na himeachtaí Hiphap Gaelach le [[IMRAM]] | | |- |'''Rí Rá''' |Greanán |2013>? |Iris de mear-dhearáin ildaite | |Foilsithe ag Coimicí Gael |- |'''Rosc''' |Irisleabhar |1951-1985>? |Irisleabhar CnG Dáil na Mumhan | |Coicíseachán - Iris dhátheangach CNG darb ainm Rosc ní h-eol an ionann an dá cheann |- |'''Rosc Dubh''' |Comic/meardhearán <197? > | |Meardhearán chun cuidiú le airgead a thiomsú do malairt |''Liam de Frinse'' | |- |'''Rosc Ros Muc''' |sraith | | | |Foilsithe ag Leon Ó Mórcháin |- |'''Sa Ghaeltacht''' |nuahctán |1979 - 1980>? |'Iris Oifigiúil Údarás na Gaeltachta' - míosúil le nuacht ó na ceantreacha Gaeltachta. | |3 chóip le breathnú orthu ar an suíomh seo http://www.bealoideasbeo.ie/index.php/Sa%20Ghaeltacht |- |'''Samhlaíocht Aniar''' |Irisleabhar |1995-97 |Foilsithe i dTrá Lí |''Pádraig Mac Fhearghusa'' | |- |'''Saoirse''' |Iris |1970>1990 |ó Ghluaiseacht na Poblachta Plás Gardnar |Pádraig Ó Cnochúir |' Ní Fhacamar Fastaoim, An Lámh Dhearg ná Saoirse le fada an lá an beo marbh iad mar irisí? - Pobal 17 Iúli 1972. [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-february-1990.pdf Uimhir 9 Feabhra 1990 Luach 70p] |- |'''Saoirse''' |Iriseán |1998 |Foilsithe ag Roinn Chultúr Sinn Féin Béal Feriste (The local newsletter by the jackie Griffith Cumann Provisional Sinn Féin) | | |- |'''[[Saol (Nuachtán)|Saol]] > Saol.ie''' |Nuachtlitir |1974-'11-'14>? |Nuachtlitir mhíosúil do phobal na Gaeilge FnaG |''Colm Ó Tórna'' |Cuireadh dtín idirlíon ansin baineadh a mhaoiniú |- |'''Scathán (An?)''' |Iris |1950 -2006>? |Iris an Chumainn Ghaeligh (Ollscoil na Banríona BF) cultúr, oideachais, litríocht, na coláistí samhraidh..... | | |- |'''Scathán''' |Iris bliantiúl |?<2017 |Iris Roinn Na Gaeilge Coláiste Phádraig Drom Condrach | | |- |'''Scáthlán''' |Iris |1980 - 2016>? |Iris Chumann Staire agus Seanchais Ghaoth Dobhair |''Seán Ó Gallchóir agus Seán Mac Niallais ([http://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2018-12/Scáthlán1_1980_OCR_0.pdf Scáthlán a h1])'' |Comhar Chumann Forbartha Ghaoth Dobhairhttp://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2019-01/Scáthlán%203%20-%201986%20-%20OCR2019.pdf |- |'''[[Scéal (nuachtán)|*Scéal]]''' |Nuachtán |2025-26 |Nuachtán seachtainiúil Gaeilge |[[Éanna Ó Caollaí]] |Céad eagrán 15/04/2025. 16 lch an eagrán. Leagan clóite amháin. Ar fáil in éineacht le ''[[The Irish Times]]'' agus an ''[[Irish Examiner]]''.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> |- |'''Scéala Aduaidh''' |nuachtlitir |1988-89? |i gcló i mBéal Feriste | | |- |'''Scéal Úr''' |Nuachtán |1966 |Tablóid Ghaeltacht Bhéal Feriste | |Thosaigh is chríochnaigh sa bhliain chéanna. |- |'''Sciath con gCulainn''' |Iris lámhscríofa |1899 |Iris tiolcatha chun leas Ghluaiseacht na Gaeilge, Béal Feirste | | |- |'''Scoth Smaointe''' |sraith |1977-86 -2016>? |Cumann Gaelach Coláiste Mhuire gan Smál Luimneach | | |- |'''Scríobh''' |Irisleabhar |1974-84>? |An Clóchur | |“Díolaim shubstaintiúil éagsúil ar chuma Bliainiris ba ea Scríobh” -Al. T |- |'''Scríbhneoirí Cois Teorann 1>5''' |sraith |2015 >'19> |Coiscéim |''Prin Ó Duigneáin/Seosamh Mac Muirí'' |Meascra saothar pinn ó Liatroim |- |'''Sgéal Nua Na Gaillinhe''' | |1922-25 |National Publications | | |- |'''7 na Seachtaine''' |Iris |<?2014 |Iris Sheachtainiúl a bhí ar fáil ar Gaelport.com | |Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge |- |'''*[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''' |Nuachtán |2013- 2021 |Seachtanán nó forlíne sheachtainiúil de chuid an ''[[Irish Independent]]'' | |Lean seo i ndiaidh a leagan siúd de Foinse |- |'''*Seachtain Óg''' |Nuachtán |?<2014- 2021>? |Forlíonadh seachtainiúil (de chuid 'Seachtain') Gaeilge do dhaltaí bunscoile | |''féach'' |- |'''Seanchas (ó) Chairbre''' |sraith |1982-93 |Foilsithe i Sciobairín, Corcaigh | | |- |'''*[https://www.tii.ie/ga/technical-services/archaeology/seanda-ezine/ Seanda]''' |Irisleabhar |2006- 2013 2014 -'26> |Iris seandálaíochta an ÚBN (NRA). Ar líne ó 2014 |Michael Stanley |Bonneagar Iompair Éireann ainm an údaráis ó bhí 2015 ann. Aistriúchán are you an iris den ainm céanna atá san iris seo. |- |'''Seraphica''' |Irisleabhar |?<1946-48>? |Bliainiris dá Fhoilsiú ag na Frainsiasaí Óga. | |Coláiste San Antoine i Lobháin; Coláiste San Isidhóir sa Róimh ; Coláiste San Antoine i nGaillimh. Franciscan students' annual. |- |'''Sonas''' |Greannán | |Iris oideachais do rang a h1 agus a 2 | |Folens |- |'''SOS''' |Nuactán Scoile |1987-1988 |Nuachtán sheachtainiúil Choláiste Eoin ⁊ Íosagáin | | |- |'''*Splanc''' |Iris |2015 – 2021> |Iris ranga don idirlbhliain |''Gaelinn le cabhair ó COGG'' |Tá suíomh ghréasáin le leagan digiteach agus obair bhreise. Féach freisin Dréinre, ⁊ Staighre [https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/splanc/113-2/ suíomh] |- |'''Splunc''' |Iris |2008 -'14> |Iris/ Meardhearán (comic) dé-bhliantiúl Comhluadar |''aistriúchán ar isir Boer Da an Bhreatain Bhig'' |eisithe ag comhluadar |- |'''Spreac''' |Nuachtlitir |<?2008>? |Nuachtlitir Chomhlucht forbartha An Spidéil Teoranta | | |- |'''*Staighre''' |Iris |1994-2021> |Cleachtaí d'ardleibhéal an teastas sóisear i bhfoirm iris a clóitear 6 n-uaire sa bhliain | |[[Gael Linn]] [https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/staighre/113-1/ suíomh] |- |'''Stáitse''' |Iris |1991 -2005 |Iris na Drámaíochta Gaeilge An Comhlahas Náisiúnta Drámaíochta | | |- |'''Studia Hibernica''' |Iris |1961> |Iris Stair na Gaeilge ⁊rl | |Coláiste Oilliúna Naomh Pádraig |- |'''Súil Eile''' |Iris |?2001<2016 |Iris Scoil Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |leanann seo Flúirse |- |'''Sult''' |Iris |?<2007-2015> |Iris bhliantiúl d'imeachtaí SnG ar fud na tíre | |Bhí ar fáil sa Daily Star go dtí 2013 - Daily Irish Mail i 2014 |- |'''Sult''' |Iris |<?1969?> |Doire | | |- |'''Tairseach''' |Iris |2003>2014 |Iris Bhliantiúil cúrsa iriseoireachta ITÁC | |[Eagrán a 2 - 2008] |- |'''Taighde agus Teagasc''' |Iris |2001 – 2008>? |Iris Bhliantiúil Ollscoil na banraíonna Beal Fesiete | |https://bill.celt.dias.ie/vol4/displayObject.php?TreeID=7612 |- |'''Teagasc na Gaeilge''' |Iris |1981-2010 |Iris Comhair na Múinteoirí Gaeilge (chríochnaigh le uimhir a 9 2010) | | |- |'''Teagmháil''' |Iris Ghréasáin |??? |Ceann des na céad Iris ghréasáin. Pléadh ealaíon na cumarsáide agus eolaíocht na ríomhaireachta, Sholáthair foclóir ríomhaireachta | |I nGaeilge den chuid is mó |- |'''Teangadóir''' |Iris |?<1953-60>? |Béal Feirste | |D'fhoilsigh Breandán Mac Aodha a chuid dánta ann |- |'''Tír na n-Óg''' |Greanán |1946-1979 |''Na Bráithre Críostaí'' | |Bhíodh sé ar fáil in eindí le 'Our Boys' tháinig sé sna sála ar an Gadhael Óg |- |'''Tradrai''' |Iris | |Iris Club na nÓg Cora Chaitlín, CLG Newmarket-on-Fergus, | | |- |'''Tuairisc''' |Nuachtlitir |?<1970-'76 |Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Indreabhán, 5p | |'Bhí marna ag an gcruinniú inar toghadh coiste eagarthóireachta Thuairisc...' -Pobal 7 Samhain 1970. 'Ach tháinig cúpla irisí nua ar an saol le tamall agus chonaiceamar uimhir amháin de Tuairisc ina chrot nua – go maire sé – Pobal 17 iúil 1972 |- |'''Tuairisceoir''' |Nuachtán |2013-'15> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. | | |- |'''*[[Tuairisc.ie]]''' |Nuachtán |2014 - 2021 |Nuachtán Ghaeilge úr ar an idirlíon a maoiniú ag Foras na Gaeilge | | |- |'''Tuarascáil an Uachtaráin''' |Irisleabhar | |“ 4 ag tógáil Ollscoil Dlúth-thaighde den chéad scoth” Foilseachán taighde UCD | | |- |'''Tuarascáil Bhliantúil DKIT''' |Irisleabhar |2008 |Institúid teineolaíochta Dhún Dealagan | |https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171129005712/https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf |date=2017-11-29 }} |- |'''Tuarascáil Bhliantúil Teagasc''' |Irisleabhar |2007 | | | |- |'''Tuathal''' |Iris |2010-2013 |Iris Ghaeilge le Coláiste na Tríonóide- eagrán Nollag I 2011, seans gur iris séasúrach é | |http://issuu.com/tuathal/docs/tuathal2.2012 |- |'''Tús a’ Phota''' |Iris |1930 |Aguisín do Gearrbhaile' de thorradh na Laethannta Saoire) |''Eric Mac Fhinn'' |Chló sé lena airgead féin é. |- |'''Ulaidh ag Aiseirighe''' |Irisleabhar |???? |Foilsithe ag Resurgent Ulster, Béal Feirste | | |} === Gaeilge ⁊ Béarla === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Gaeilge ⁊ Béarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ainm''' |Iris |1989-2018 |Iris ar logainmneacha -Bulletin of Ulster Placenames Soc. |''Leon Ó Móracháin a bhunaigh'' | |- |'''An Aisling''' |Iris |1985 -1991?> |A journal of tradional studies. |''Micheál Ó hAllmhuráin'' |Comhaltas CÉ Chiarraí Baile Thadhg |- |'''An Crann''' |Iris |1908-24>? | |''Séamus de Craig'' |Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge. |- |'''An Choinneal''' |Iris dé bhliaintiúil |1959-2021> |Parish publication, Louisburgh. Longest parish bulletinin Ireland |''Leon Ó Mórcháin a bhunaigh'' |Iris pharóiste Chluain Cearbán, Maigh Eo -'provide an insight into life in Kilgeever parish'. |- |'''An Chraobh-Ruadh''' |sraith |1895-1913>? |Seachtanán CnG | |irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde |- |'''[[An Claidheamh Soluis]]''' |Nuachtán |1899>1917 / 1930-32 |CnG Bhéal Feriste / Árd-sgoil Ultach |''Eoin Mac Néill ->01 Pádraig Mac Piaras 03- 09'' |''Athraíodh an ainm go Fáinne an Lae ar feadh tréimhse agus ansin go Misneach arais go Fáinne an Lae agus thar nais dtín chéad ainm.'' |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/an-claoimh-solais-september-1983.pdf An Claoímh Solais]''' |nuachtán |1983>? |Nuachtán Chumann BÁC 6 & 8 |Cathal Hughes & Martin Forsythe | |- |'''An Connachtach / The Connachtman''' |Iris |1907-1908 |a bilingual journal devoted to the national revival. Áth Luain |''Seán Mac Giollarnáith'' |''Níor mhair ach tamall gairid'' |- |'''An Doras''' |Nuachtán/mórbhilleog |1996-1998 |Iris Mheirceánach faoin gCultur Gaelach | |Níl rian de ann ach i liosta ar www.3.smo.uhi.ac.uk |- |'''An Droichead – ''the bridge''''' | |1985-89 |An Irish magazine from New York / A bilingual journal from Ireland | |Is cosúil go raibh dhá iris nó an ceann céanna faoin teideal céanna á dháiledh in oirthear Mheirceá |- |'''An Duibhneach''' | |?<1971>? |Cumann Cearta sibhialta na Gaeltachta |Breandán Mac Gearailt |Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo. |- |'''An Féinics''' | |?<1968-73>? |Comhairle na gCumann Gaeilge, Cumann na Gaeilge Nua Eabhrach |Seán MacPotait Eag. Cúnta: Deasún Breathnach | |- |'''An Fhearsaid''' |nuachtlitir |?<1995>? | | | |- |'''An Fhuinneog Ghaelach''' |Irirsán Ráithiúl |2002-2021> |Nuachtlitir Cumann Gaeilge na hAstráile Teo. | | |- |'''An Focal''' | | |Nuachtán Ollscoil Luimnigh. Roinnt colúin Ghaeilge ann | | |- |'''[[An Gaodhal]]''' |Iriseán |1881-1904> |Leabhar-aithris Míosamhal (Brooklyn, New York : Nolan Bros. Steam Print, December, 1881.) |''Micheál Ó Lócháin'' |tabhartha chum an teanga ghaedhilge a chosnadh agus a shaorthughadh agus chum féin-riaghla Chinidh na hÉireann |- |'''An Glór Poblachtach''' |Irisleabhar |2010 |Iris úr Shinn Féin  (le bheith ráithiúl) | |(bhí 500 síntús á lorg acu le go leanfadh siad leis) |- |'''An Leabharlann''' |sraith |1905-1909 |Irisleabhar cumann na Leabharlann | | |- |'''An Long / War Sheet''' |Irisleabhar |1922 |Warsheet No 1, foilsithe ag (IRA, BÁC) | | |- |'''An Múinteoir Náisiúnta''' | |?<1960-64>? |Tír Teanga Ceol | | |- |'''An Náisiún / The Nation''' |Páipéar |1952 | | | |- |'''An Nuaidheacht''' |sraith |1980-'02>? |Newsletter of Conradh na Gaedhilge Washington | | |- |'''An Óige''' |sraith |1930>? |A bright bi-lingual monthly |''Pádraig Ó Bróithe'' |Bunaithe ag an Eagarthóir |- |'''An Phoblacht/ Republican News''' |Nuachtán | |Nuacht le dearcadh poblactánach | | |- |'''An Píobaire''' |Iriseáinín |1969-78 -'14 |Na Píobairí Uileann i mBÁC a d'eisigh | |Ó 1999>14 i mBéarla |- |'''An Ráitheacháin''' | |1936>? |The Gaelic Quarterly Review,: Iris de chuifd an cumann lúthchleas Gael | |http://www.limerickcity.ie/media/1937%2003%20No%204.pdf{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''An Ridire''' | |?<1974>? |Ceoltóirí an Daingean | | |- |'''An Saol Gaelach''' |Iris |?<1919>? |Alt ar Thomas Mac Partland ann ar an 25 Eanáir 1919 | | |- |'''An Sgiath – The Shield''' |Sraith |1907 | | | |- |'''An Smaointeóir / The thinker''' |Irisleabhar |1919 -1920_>? |Irisleabhar Oifigeamhail Connradh Na Gaeilge de'n Státa Nuaig Eabhraic | |Irisleabhar Ráithiúil |- |'''An t-Eagrán''' | | |Nuachtán mhicléinn DIT i mBéarla ach Colúin Ghaeilge ann | | |- |'''An Teanga Bhinn''' |nuachtlitir |?<1996>? |Eisithe ag An Cumann Gaelach 7 Glór na nGael, Port a Dúinín | | |- |'''An tOibrí Imdhála: The Distributive Worker''' | |1957>? |incorporated ‘The Drapers Assistant’ and An Saothraí Riartha | | |- |'''Ard na hÉireann''' |Iris |1904 |''An Irish Ireland Magazine -'' |''issued by an Craobh Colm-cille, Connradh na Gaedhilge Tulach-mór. Nodlaig, 1904.'' | |- |'''As na Nuachtán''' |Iris Idirlíon |?<2014 |Ath-fhoilsiú ar altanna as na Nuachtáin a bhíonn Ag plé an Ghaeilge |''Gaelport.com C.NnaG'' |Ath bhunaithe fé scáth PEIG de chuid CnG |- |'''Banba''' |Iris |1901-06 |foilsithe ag Muintir Bhrúin agus Nualláin | | |- |'''Banba''' |irisleabhar |1921-22 |Gael Pub. & Trading Society | | |- |'''Béaloideas,''' |Irisleabhar |1927-'01>? |The Journal of Folklore society of Ireland / Cumann Béaloideasa Éireann |''Séamus Ó Duilearga'' |i nGaeilge den chuid is mó tríd go dtí na 70dí is ansin i mBéarla den chuid is mó ina dhiadh |- |'''Bean na hÉireann''' |Iris |1908-1911 |Iris Inghinidhe na hÉireann, ‘freedom for Our Nation and the Complete removal of all disabilities to our sex |''Maude Gone a bhunaigh'' |An chéad iris do Mhná in Éirinn.   Scríobh Caitlín Nic Gamhann alt ann. |- |'''[https://www.ucc.ie/en/anthropology/research/researchprojects/beascna/ Béascna]''' |Irisleabhar |2002-2017>? |Iris Bhéloideasa agus Eithneolaíochta Dept of folklore UCC | |''‘Béascna’ is one of only two scholarly journals in the Republic of Ireland publishing articles and reviews relating to Irish and European Folklore and Ethnology in general.'' |- |'''Bliainiris''' |sraith |1982 |Cuman staire agus seandálaíochta Thuaisceart Mhaigh Eo | | |- |'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]''' |Iris |1795 |'Or The Gaelic Magazine' - Aistí, Amhráin is Gramadach. | |Clóite fé chúram na h-[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]]. Aon eagrán amháin a eisíodh. Aistriúcháín le [https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1047 Charlotte Brooke] ann |- |'''Cairde na Cruite''' |Nuachtlitir |1990-'10 | | | |- |'''Céim''' |sraith |1970>? |Coimisiún le rinicí Gaeilge | | |- |'''Ceol''' |Sraith |1963-86 |a journal of Irish music |''Breandán Breathnach'' | |- |'''Ceol Tíre''' |Billeog eolais |1973>? |Cumann Cheol Tíre Éireann = Folk Music Society of Ireland | |BÁC |- |'''Channel''' |iris liteartha |2019> |Iris liteartha dírithe ar an “dúlra, imní an chomhshaoil, agus smaoineamh éiceolaíochta”.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/abhar-i-ngaeilge-a-lorg-ag-iris-liteartha-i-mbaile-atha-cliath/|teideal=Ábhar i nGaeilge á lorg ag iris liteartha i mBaile Átha Cliath|dáta=2023-06-01|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-05-29}}</ref> |[[Cassia Gaden Gilmartin]]; Eagarthóir Gaeilge: [[Simon Ó Faoláin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://channelmag.org/about-channel/|teideal=About - Channel, Ireland's Environmentalist Literary Magazine|language=en|work=[[Channel]]|dátarochtana=2025-05-29}}</ref> |I mBéarla go príomha; beagán i nGaeilge ó 2020 i leith, taobh le haistriúcháin go Béarla. Lonnaithe i mBaile Átha Cliath.<ref name=":2" /> |- |'''CNAG''' |iris/nuachtlitir? |1991- 1995 |Conradh Na Gaeilge 6 Sraid fhearcar BÁC 2 01757401-2 50p | |Eagrán 07 ‘93 táille 50p comóradh 100 bliain d e CnaG |- |'''Cogar''' |Iris |1964-69>? |The newsletter of Comhlachas Daonscoil | | |- |'''Comhaltas''' |Bliain-iris | |Bliain-iris comhaltas Ceoltoirí Éireann |''T.P. Ó Díomsaigh'' | |- |'''Comhaltas Ceoltóirí Éireann''' | |1976>? |'Comhdháil' | | |- |'''Corca Dhuibhne Beo / Mid and West Kerry Live''' |Iriseán - agus ar líne |2009-2026> |Corca Dhuibhne, Ciarraí |''Lorcán Slataire agus Mossy'' |Ag freastal ar Phobal Iarthar agus Lár-Chiaraí. Cinntítear go bhfuil an oiread Gaeilge is atá Béarla san iris. Diúltaíonn Foras na G. agus Údarás na G maoniú dóibh. [https://www.westkerrylive.ie/ West kerry Live] |- |'''Craic''' |Nuachtlitir |1993>? |Nuachtlitir Comhaltas an Chreagáin (The very occassional newsleter of CC) | |Uimhir 2 Eanáir 1993 |- |'''Cuisle na nGael''' |Iris |?<1985 -94>? |Iris Bhliaintiúl Chraobh an Iúir / The Journal of the Newry Branch Gaelic League | | |- |'''Dál gCais''' |Iris |1972-93 |The Journal of Clare |''Séamus Mac Dhaibhéid'' | |- |'''Duillí Éireann (Irish Pages)''' |Iriseán Dé bhliantiúl | |Iris scríbhneoireachta comhaimseartha – “ An teagrán Gaeilge dha theangach. | |foilsithe i mBéal Feriste? |- |'''Dála Gaedhal''' |billeog |1957 >? |Clann na Gaedhealtachta a d’fhoilsigh | |Clólann Juverna Teo., 4 thrácht (quote) as rosc agus eile agus torthaí chrannchur Taisge Éireann Sráid Árann Thoir BÁC, guthán sealadach 46956, An árd sgoil, sráid Duibhis, Béal Feirst, guthán 22210 |- |'''Eagar''' |Ráitheachán |1950? |Ráitheachán dhátheangach CnG |''Anraoi Ó Liatháin'' |'Rosc' an teideal nuair a tiontaíodh ina coicíseán é |- |'''[[Éigse (iriseán)|Éigse]]''' |iriseán |1939>?2006>? |a journal of Irish studies, Index to volumes 1-30 – Leabharlann na hÉireann |''Colm Ó Lochlainn'' |''/ Published (with the aid of the Adam Boyd Simpson Bequest) for the National University of Ireland'' |- |'''Éigse Cheol Tíre''' | | | | |Brún agus Ó Nualláin Teo. |- |'''Éire ag na Náisiúin Aontaithe''' '''Ireland at the United Nations,''' |Sraith leabhair |?<1957-1962>? | | | |- |'''Éire-The (Irish) Nation''' |Nuachtán |1923-24 |Den chuid is mó i mBéarla le roinnt i nGaeilge | | |- |'''Éire go Brágh''' |iriseán | |A Monthly Bilingual Magazine for the Preservation and Promotion of the Language, Industries, Music, Art and Literature | | |- |'''Éiriu''' |sraith |1904-07 |School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann | |Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann. |- |'''[[Fáinne an Lae 1898-1900|Fáinne an Lae]]''' |Nuachtán |1898-00 &1918-20 |Páipéar reachtmhaine dá theangach chum Gaedhilge do chur ar aghaidh. CnaG BÁC, |''https://www.coislife.ie/product/fainne-an-lae-agus-an-athbheochan-1898-1900/?attribute_pa_cludach=bog'' |''Súadh é isteach sa Chlaidheamh Soluis nuair a theip ar chúrsaí airgeadais an iris seo'' |- |'''Féile Zozimus''' |sraith |1992-94 |Curtha i gcló ag Gaelinn | | |- |'''Fianna''' |Nuachtán |1915-1916>? |Míosúil – roinnt gaeilge ann | |Fianna publishing Co. |- |'''Forbairt''' |Iris nuachta |?<2007>? |Comhairle Chontae Dhún na nGall, Rannóg pobail, fiontar Agus seirbhísí cultúrtha | | |- |'''Gaedelica''' |Iris |1912-13 |Tomás Ó Rathile | | |- |'''Glór Don Phobail''' |Iris |?<2007>? |Pobal le Chéile Teo. Ag obair ar son forbairt Pobail Chloich Cheann Fhaola, gort a choirce | | |- |'''Glór Inse Bán''' |sraith |?<1971 – 1979>? |Coiste Ghlór na nGael – Templeglantine (Teampall an Ghleanntáin?) | |Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis |- |'''Glór Lurgain''' |Nuachtlitir |?<1945>? |Eisithe sa Lurgain | |www.pobailcl.com |- |'''*Gníomhaithe Spriocanna Domhanda/Global Goal Getters''' |Irish lín agus Clóite |2021> |Iris lán le dánta, ealaion agus físeán daltaí bunscoile ar théama spriocanna na Náisiúin Aontaithe. Iontrálacha sa chomórtas atá sna míreanna. 4 chinn in aghaidh na bliana.Clóitear an ceathrú ceann i Mí Aibreáin le míreanna na mbuaiteoirí. | |An Roinn Gnóthaí Eachtracha Mura gcuirtear aon ní chucu i nGaeilge ní bhíonn aon Ghaeilge san iris.Aaistrítear an Ghaeilge ar mhaithe leis na Neamh-Ghaeilgeoirí.. |- |'''Guth agus Tuairim''' |sraith |?<1980>? |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools. | | |- |'''Guth na nGaedhael''' |Iris |1904-1938>? |Míosagán dhátheangach CnG Londan | |''being an half-yearly bi-lingual magazine published by the Gaelic League of London, and containing the programme of the Irish Musical Festival at the Queen's Hall on St. Patrick's Day.'' |- |'''Guth Ó Thuaidh''' |Iris |2008 -'14>? |Nuachtlitir Chumann Chultúrtha Mhic Reachtain, Béal Feirste Ag sprageadh na Gaeilge i mBéal Feriste | | |- |'''Inis Fáil''' | |1904>10? |"A magazine for the Irish in London." Published to maintain A sympathetic contact between Irishmen living abroad” | |London Branch of the Gaelic League], 1904-1910> |- |'''Inis Magazine''' |Iriseán |<2003-'17> |Iris Children's books Ireland a phléann is a dhéanann léirmheastoireachta ar leabhair leanaí na hÉireann i mBéarla is i nGaeilge | | |- |'''[https://republicanarchive.com/2024/09/15/iris-magazine/ Iris]''' |iriseán |1981 - 2015 |'The republican Magazine | |IRIS was an English and Irish language magazine which focuses on Irish republicanism, Irish politics, current affairs, history and foreign affairs. |- |'''Iris Iar Chonnacht''' |Iris |1970 |Iris chun gael na cathrach a mhealladh siar chun lonnú in iarthar Chonnacht. |''Seosamh Ó Cuaig, Des Fennel'' | |- |'''Iris Na Gaeilge''' |Iris |2001- '11 |Iris Dé-bhliaintiúl [[Coláiste na nGael]] (gréasán Gaeilge sa Bhreatain) | |http://www.colaiste-na-ngael.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214124044/http://www.colaiste-na-ngael.com/ |date=2022-02-14 }} |- |'''Irish Pages – Duillí Éireann''' |sraith |2002-'14> | | | |- |'''Iris na Mara''' |Iris |2002-'06 2014> |Maritime Institute of Ireland, Dún Laoghaoire | | |- |'''Iris na Nodlag''' |Bliainiris |1945>? |Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; The Irish Junior Red Cross. |''Leslie De Barra a bhunaigh'' |Bean céile Tom Barry an Poblachtánach |- |'''Iris Teoin/ Wolfe Tone annual''' |Bliainiris |1932-'54 | |''Brian Ó hUigín'' | |- |'''Irisleabhar na bhFiann''' |Irisleabhar? |1964 |Fianna Éireann | | |- |'''Irisleabhar Ceilteach''' |Irisleabhar |1952-54 |Irish Society Cambridge, Toronto Tír, Teang Ceol |''Iain Mac Aoidh, Pádraig Ó Broin'' | |- |'''Irisleabhar Mhuineacháin,''' |Irisleabhar |1976 -83>? |An Cumann Gaelach, Iris chraobh Mhuighneachán de CnG | | |- |'''[[Irisleabhar na Gaedhilge]] / The Gaelic journal''' |Irisleabhar |1882 -1909 |Exclusively devoted to the preservation and cultivation Of the Irish language |''Osborne Bergin'' ''Eoghan Ó Gramhnaigh'' |Ghlac CnG seilbh ar an Irisleabhar i 1894 tar éis do bhaill as Aontacht Na Gaeilge agus CnaG é a bhunú in 1893. Scríobh Páraic Mac Piarais, Eoin Mac Néill agus Peadar Ó Laoghaire [http://irisleabharnagaedhilge.fng.ie/index.php?irisleabhair_function=1&irisleabhair_file=IG01-3 téacsanna ar líne]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Iris na Nodlag''' | |1944>? |Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; |''Máire Ní Mhurchuadha'' | |- |'''Iris Drong Átha Cliath''' | |1939-. |National Association of the Old I.R.A. 1886-1963 |''Oscar Traynor'' | |- |'''Laochra Léinn''' |Iris |1992 >? |Bróisiúr Mheánscoil Feirste – anscoilbhliain 1991-1992 | |bunaíodh an choláise i 1991 |- |'''Leaves – Billeoga''' | |1938>? |“Politics, Literary, Irish, Ireland, Monthly . [1 Eanáir - 2 Feabhra] |Louis N. le Roux |foilsithe Michaelmas i mBÁC I mBéarla dar le Marsh's Library ach altanna ar an nGaeilge agus i nGaeilge in imleabhar a h1 uimhir a h1. Im. 1 uimh 2 ar díol ag https://www.abebooks.com/Leaves-Billeoga-Political-Literary-Irish-Ireland-Monthly/30547596652/bd |- |'''Ná Bac Leis''' |Páipéar |1921 |Clóite 'Internment Camp, Ballykinlar'. 3 h-eagrán, Alt amháin i nGaeilge i ngach eagrán | | |- |'''Newsletter of the School of Celtic Studies''' | |1987-96 |'Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh' | | |- |'''Nuachtlitir An Droichead''' |nuachtlitir |?<1998>? |Béal Feirste | | |- |'''Nuacht Leabharlann Náisiúnta NA hÉireann''' | |1999->? |BÁC leantar mar NLI NEWS | | |- |'''Nuacht SMI''' | | | | | |- |'''Oideas''' |Iris |1968>? |Ráiteachán Roinn Oideachais | | |- |'''Ríocht na Midhe''' |Sraith |1955>? |records of Meath Archaeological and Historical Society. | | |- |'''Rosc (Dhá theangach)''' |Iris |1951 – 1982>? |Iris Dhá theangach Chonradh Na Gaeilge CnaG 20p |''Pádraig Ó Fearaíl'' |Lean seo i ndiaidh 'Eagar' IMLeabhar 30 Uimh.5 Nollaig 1981 / Eanáir 1982 |- |'''Samhain''' |Iriseán |1901-17>? |Iris WBYeats |''W.B. Yeats'' |[Cúirtéis clódóir] Foilsithe in éindí leis an Irish Week????????? |- |'''Scéal (irisleabhar)''' |Irisleabhar |2011-'15> |Journal of Coláiste na nGael, Britan. |''Scéal acts as our campaign briefing document'' | ''lean seo 'Iris Na Gaelige''' ''A5, 12 leathanach, 4 uair sa bhliain, 90% as Béarla'' |- |'''Scéala''' |sraith |197?> |Comhaltas Ceoltóirí Éireann – craobh Ardscoil Rís | |'''Gló G' dar le Tais.CDÉ.'' ''Scríobh Úna Uí Dhíosca ann'' |- |'''Scéalta (Dromahair)''' |Nuachtán |2015> |Ráiteachán i mBéarlaach colún Ghaeilge ann. | | |- |'''Scéal chatha Luimnighe''' |Irisleabhar |1922/3? |Limerick War News | | |- |'''Scéala Éigse Éireann''' |Iris |?<2008>? |Iris Poetry Ireland formhór i mBéarla | | |- |'''Scéilíní''' |Iris |?<2009>? |Nuachtlitir Dhátheangach choláiste Oriall | | |- |'''Sean Óglach''' |Irisleabhar | |Official organ of the National association of Old Irish republican Army | | |- |'''Sinsear''' |irisleabhar |1979 -2019 |''The Folklore Journal', Roinn Bhéaloidas Éireann, An Coláiste Ollscoile'' | |An 10ú hEagrán 2019 – 9= 2005. níor foilsíodh aon cheann idir 1984-89 |- |'''Spaoi''' |Greannán | |Education magazine for 1st and 2nd class | |Folens |- |'''[[Splonk]]''' |Ríomhiris |2019>2024 |Iris dátheangach [[Splancfhicsean|splancfhicsin]] |Príomheagarthóir: [[Nuala Ní Chonchúir]] |[https://www.splonk.ie Splonk.ie] Ar sos ó 2024 i leith |- |'''Sult''' |Irisleabhar |1961 |Coláiste Oiliúna Naomh Pádraig ??????? Folens?????????? | | |- |'''[[TEANGA]]''' |irisleabhar |1979— |[[Cumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn]] IRAAL | | |- |'''Teangeolas''' |Iris |1974-'01 |Iris débhliantiúil Institiúd Teangeolaíochta Éireann | |''Bhí an chéad eagrán i nGaeilge agus dhá- theangach as sin amach ?????????'' |- |'''Teoiric''' |Iris |1971 - 1980>? |Theoretical Journal of the Republican Movement. ''"without theory there is no movement"'' | |15p https://www.leftarchive.ie/document/2109/#comments |- |'''The Gaelic Voice''' |Iris |1990 |Béal Feirste | | |- |'''The Irish People / An Choismhuintir''' |Irisleabhar |1973 |Republican movement Ireland a chur i gcló | | |- |'''The Standard – An t-Iolar''' |Irisleabhar |<?1950?> |Catholic Journal |''Peadar? Kirby'' |Bhí Paddy Kavanagh ag scríobh ann. ''Ghlaodhtí 'The Caholic Standard' mar leasainm air'' |- |'''The Star / An Reult''' |Nuachtán |1929 >? |"A national weekly devoted to politics, economics & social Affairs."review." - míosagain ó 1930 ar aghaidh | |Baint ag cumann na nGaedhael leis |- |'''The United Irishman''' |Nuachtán |1899-1906 |National weekly review | | |- |'''The United Irishman''' |Nuachtán |1932-1933 |Foilsicheán de chuid Cumann na nGaedheal – Foilsithe ag 'The Star' | | |- |'''Tomhas na Teanga''' |Sraith alt |2002 – 2010 |Tomhas na Teanga is a series of articles appearing in The National Hibernian Digest, |Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm |- |'''Treoir''' |Iris |1968>'14 |Iris Chomhaltas Ceoltóiri Éireann | | |- |'''Uladh''' |Iris |1904-1905 |a literary & critical magazine. | | |- |'''United Irishman''' |Nuachtán |1933 – 1936 |Ainm nua 'the united Irishman' de chuid Cumann na nGaedheal | |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/index.htm |} == Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''[https://anpáipéar.ie/2025/10/aiteachcueir-irisin-nua-de-chuid-aerachaiteachgaelach/ Aiteach / Cuèir]''' |Iriseán |2025 |Irisí a dó Aerach Aireach Gaelach. don phobal Aiteach-Cuèir ar dhá thaobh de Shruth na Maoille. |Stiofán Ó Briain |Conall Ó Duibhir an dearthóir. Maoinithe ag Colm Cille. d'eisigh an dream céanna 'An Gairdín' an bhliain roimhe. |- |'''Am Foran''' |nuachtlitir |?<2013>? |The Gaelic council of Nova Scotia newsletter | |Gaidhlig den chuid is mó |- |'''An Deo-Ghréine''' | | | | | |- |'''An Gaidheal''' | |1923-49>?33 |The official magazine of An Comunn Gaidhealach | | |- |'''[[Buaidh]]''' |iris |2015> |Iris de chuid [[Misneachd na hAlban|Mhisneachd na hAlban]] | |[https://www.misneachd.scot/ misneachd.scot/] |- |'''Causeway / Cabhsair''' |iris | |Iris scríbhneoireachta Éireannaigh agus Albanaigh | |Iris ó [[Oilthigh Obar Dheathain|Ollscoil Obar Dheathain]] i ngach teanga de chuid an dá thír [https://www.abdn.ac.uk/llmvc/research/word/causeway/ abdn.ac.uk/llmvc/research/word/causeway/] |- |'''Cothrom''' | | | | | |- |'''Duillí ''(Journal of contemporary writing)''''' | |<?2013?> | | | |- |'''Fear na Ceilidh''' | | | | | |- |'''Gailig''' |Iriseán |1928-30 |Galaic na hAlban Cape Breton | | |- |'''Guth na Bliadhna / ''the voice of the year''''' |Irisean |1904-1925 |The monthly magazine of An Chonradh Gaidhealach | | |- |'''[[Mac-Talla (iris)|Mac-Talla]]''' |Iris |?<1892->? |Galaic na halban?? Sidni?? |''Alaisdair Mac Labhrainn'' |Eneas MacKay Alaisdair Mac Labhrainn |} == Ilteangach == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Ilteangach ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''An tEurópach''' |irisleabhar |1899-1900 |Irisleabhar ilteangach na heorapa – Éigse Ghaeilge Choláiste na tríonóide a bhí ina mbun |''Conall Cearnach, Patrick O Brien'' |'Ní bheidh slighe againn do Shacs-bheurla ann... Is beag is fiú cláirseach aon sreangan agus is beag is fiú sgoláire aon-teangain’  - Cuir i láthair na h-irise dar leis an alt in Comhar Iml. 39 Uimh. 4 le hAisling Ní Dhonnchadha |- |'''An Macaomh''' |Iris |1909-1913 |Iris trí theangach scoil éanna Gaeilge Béarla Fraincis, drámaí filíocht 7rl |Pádraig Mac Piarais |4 h-eagrán |- |'''An Sgolaire''' |Nuachtán sheachtainiúil |?<1913>? |Nuachtán trí theangach (G,B, F)de chuid daltaí Scoil Naomh Éanna. Clóadh 50 cinn agus dioladh ar 1p an ceann iad. | | |- |[[Carn (iris)|Carn]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228181545/https://www.celticleague.net/carn/ |date=2021-02-28 }} |Iris |1973-2014> |Iris ráithiúl an Chonradh Cheilteach /Celtic League i 7 dteanga | |''A Link between the Celtic Nations''' https://www.celticleague.net/carn/ |- |'''Fianna''' |Iris |1911- 1913>? |Iris i mBéarla agus Spáinis do Ghael na hArgaintíne | | |- |'''Glór don Phobal''' |Iris |2002 -2007>? |Ag obair ar son Forbairt Pobail [[Cloch Cheann Fhaola|Chloch Cheann Fhaola]] - Iriseán Pobail le Chéile, Leitir Cheanann. An é seo Glór don Pobail? | | |- |'''Hunmanitas''' |Iris |1930-1931 |i nGaeilge, Béarla, Fraincís scata Gaeilgeoir i mBÁC (muintir Humanitas) a bhunaigh é. |''Tomás Ó Cléirigh'' | |- |'''Irisleabhar Hibernia''' | |1938>56>? |I nGaeilge, Béarla agus i bhFraincís na hEilvéise | |Déanta i bhFribourg |- |'''Na Feadánaigh''' |sraith |1963 |The whistle Players' (i mBreatanais atá seo) |''Breandán Breathnach'' | |- |'''Scéala Scoile''' |Iris |?2000-2017> |Iris séasúrach Shruth na Gaeilge, Cláiste Chaitríona Ard Mhaca | |Eagrán 30 Nollag 2016 |} == Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''An Teanga Bheo''' | | |Colún san Irish Times | | |- |'''Billeog''' | | |Leathanch Altanna Gaeilge an Irish Times |''Pól Ó Muirí'' | |- |'''[[The Echo]]'''? |nuachtán |? |? |? | |- |'''Liatroim Ag Labhairt''' |Leathanach míosúil |2015-2016> |Leathanach de cheithre ghné alt Cainteoir na míosa, Colún na staire, seanfhocail, |''Proin Ó Duigneáin'' | |- |'''The Soverign Independent /An Saorfhlaitheas''' |Nuachtán |?2012 >2015? |Teoiricí Comhcheilge is a dtionchar ar Éirinn. An t-eagrán deireanach ag scríobh an teideal in nGaeilge freisin, leathanach cúil i nGaeilge |''á chruthú i dTuaisceart Liatroma'' | |- |'''Tomhas na Teanga''' |Sraith alt |2002 – 2010 |Tomhas na Teanga is a series of articles appearing In the National Hibernian Digest, |''Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton'' |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm |- |'''Treibh''' | | |Altanna Gaeilge ón Irish Times |''Pól Ó Muirí'' |www.irishtimes.com/culture/treibh |- |'''[[Wings]]''' |Iris |? – 2026> |Colún rialta le [[Fearghas Mac Lochlainn]] faoin teideal "Ainmneacha Éanlaith Éireann" | |[https://birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/ birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/] |- |'''Derry people, Peoples press, Connacht press, Connacht sentinel''' | | |Bhí siad seo ag gacadh leis an deontas de €28 sa Tseachtain chun ábhar Gaeilge áitiúl a chuir ar fáil | | |} == Teideal Gaeilge, altanna Béarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Teideal Gaeilge, altanna Béarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ag Déanamh Ceoil''' |Irisleabhar | |52 fonn ceoil le húsáid i mbun múine. |''Comhaltas Ceoltóirí na hÉireann'' | |- |'''Ainriail''' | |1975 - 1987 |A Belfast Anarchist Monthly | |7 n-eagrán ar fad https://irishanarchisthistory.wordpress.com/2012/12/15/ainriail-belfast-no-1-1985/ |- |'''Ainriail''' | |1995-1996 |An Irish Anarchist Monthly | |Eagrán a 6 1996 50p https://www.leftarchive.ie/publication/27/ |- |'''AISÉIRÍ''' |nuachtán |?<1967>? Uimh. 5 1ml 24 |Saor Gaelach Críostúil! 6D | |Nuachtán an páirtí polaitiúl [[Ailtirí na hAiséirí]], - corporatism / fascism |- |'''An Bárr Buadh''' |Irisleabhar |1943> |Míosagáin, a monthly journal devoted to the activities and general welfare of the members of First Division the Southern Command and the L.D.F. ... | | |- |'''An Camchéachta / The Starry Plough''' | |1975-2009>? |The theoretical Magazine of the Republican Struggle - 8p | |Iris an IRSP a scoilt ó Shinn Féin |- |'''An Cosantóir''' |Iris |?<1947>? |The Defence Forces Magazine | | |- |'''An Eochair''' |Iris |1973 -1977 |A Bulletin of the Irish Republican Movement, Long Kesh | |https://www.leftarchive.ie/publication/2841/ |- |'''An Fianach''' '''''The Fenian''''' |nuachtán |1952> |Ireland's aspiration is for Unbounded Nationality | | |- |'''An Fiolar''' |Iris |1930>158>? |Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile) | | |- |'''An Focal''' |Iris |?<2012>? |Irish Mhiic Léinn Ollscoil Luimnifgh | | |- |'''An Gael''' |sraith |1985 |Irish Arts Centre New York | | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-ghuth-18-november-1978.pdf An Ghuth]''' |iris |1978-1979 |The voice of Sinn Féin. (dún na nGall) | | |- |'''An Glór''' |sraith |?<1943-55>? |The voice of the Guild of Irish Journalists |''Riobard A. Bramham.'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/an-glor-1-jan-2007.pdf An Glor]''' |iris |2007 |Newsheet of Belfast Republican Socialist Youth Movement | | |- |'''An Glór Gafa''' |ráiteachán |1989-92 |'the captive voice” iris cimí poblachtach i H-block 26 cinn ar fad |''Brian Campbell / Mícheál Mac Giolla Gunna'' |Clóite agus dáilte ag Sinn Féin i mBéal Feriste |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-guth-august-1972.pdf An Guth] |iris |1972-1973 |Arna eisiúna ag cumann Brian Ó Diollúin, Sinn Féin Corcaigh | | |- |'''An Réabhlóid''' | |1984-1992 |Journal of People's Democracy | |foilsithe ag an ngluaiseacht People's Demcracy |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/06/an-pobal-eirithe-spring-1991-1.pdf An Pobal Éirithe] - The rRsen People |Iris |?<1989 -1991>? |The Magazine of The Irish in Britain representation Group | |alt amháin i nGaeilge ag Pádraig Ó Conchúir in Uimh. a 5 |- |'''[[An Phoblacht]] / Republican News''' |Nuachtán |19??-2015> |Nuachtán e chuid Shinn Féin | | |- |'''An Phoblacht''' |Iriseán |2019-2020> |Iriseán treasbhliantúil Shinn Féin £5 £4 | | |- |'''An Saorstát / The Free state''' |Nuachtán | |Seachtanán i mBéarla ar | | |- |'''An Saoghal Gaedhealach''' |Iris/Nuachtán |?<1918-1919>? | |''Ua hÉigeartaigh'' | |- |'''An Saoghal Gaedhealach''' |Irisleabhar |1950>? |The Vocational Education Bulletin Supplement |''foilsithe i Loch Garman'' | |- |'''An Scéal''' |Nuachtlitir |2006-'10 |the newsletter of the Irish community in Scotland |''riomhlitir ar fáil i gcóip crua ó leabharlanna i nGlaschú'' | |- |'''An Seanachaidhe /The Milesian''' | |1893-18? |lámhscríofa ag Árt Ó Gríofa – idir láimhe ag an Celtic Literary Society |''Liam Ó Maolruanaidh - William Rooney'' | |- |'''An Solas''' |Iris |?<1965>? |The Monthly Magazine of The Irish Comunist Group - Oct 19065 The Monthly Magazine for Irish Workers - Nov 1965 | | |- |'''An Solas''' |Iris |2004- 2006 | | |https://www.leftarchive.ie/document/318/ |- |'''An Spréach''' |Iris |2018 - >2020 |Indpendent non-profit Socialist Rpubicanmagazine. £2.50 €3.00. [leantar leis ar FB.] | |https://www.lasairdhearg.com/anspreach/ Seacht n-Iris ar fad |- |'''An Taisce''' |Iris |1975 - >? |Ireland's Consevation Journal | | |- |'''The Standard / An tIolar''' |seachtanán | | |''Peadar Kirby'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/21349-an-to-no1.pdf An tÓglach]''' |Quarterly Journal |1918-22 1967 - 1970 |“The official organ of the Irish Volunteers” . |''(cinn eile ann leis Pierce Beaslaí)'' |''D'fhostaigh an t-airm Seán Ó Conchubhair chun cuidiú leo i gcúrsaí poiblíochta agus chun an iris a thabhairt amach'' |- |'''An tÉireannach''' |Iris |1985?>88? |Iris an 'Irish Association' i bParás - Iris cultúrtha a plé litriocht, ealaín 7rl, Dhá nó trí chinn sa bhliain. Corr-alt i nGaeilge Agallamh déanta le Becket. |''Dave Conachtan'' |Scríbhneoir eile a b'í Sylvua Hotinger Imircigh oillte as Éire a bhí san IA. Níor chláraigh siad a gcumann sa bhFrainc de reéir an dlí ach d'oscail siad Beár Éireannach i bParás agus bhíodh ranganna Gaeilge, Ceol Gaelach 7rl á n-eagrú acu. |- |'''An t-Éireannach Aontuighthe''' |Iriseán |1948 |The United Irishman: the voice of Irish republincanism | | |- |'''Ár n-Éire / Old''' | |1919-1923 |New Ireland publishing – weekly review | | |- |'''Beltaine''' |Iris |<1901>? |I mBéarla den chuid is mó |''W.B.Yeats'' |''Thug pé brabús do CnG'' |- |'''Biatas''' |Iris |1966->? |The Tillage Farmer | | |- |'''Bullán''' |Irisleabhar |1994>? |An Irish studies journal | |''Willow Press, Oxford'' |- |'''Cara''' |Iris |?<2014> |Iris do phaisinéirí eitleáin Air Lingus | | |- |'''Cáirdeas''' |Iris |?<1941>? |Journal of the Gaelic Christian Fellowship. | | |- |'''Cath Maige Mucrama''' | |?<1975>? |Imleabhar 50 d'imleabhar an chumain sin | | |- |'''Céim''' |Iris |1972 -'15>? |Iris Oifigiúl An choimisiún le Rincí Gaelacha (dé-bhliantúil) | | |- |'''Cogar''' |Iris |1974 |Iris Chomhaltas Ceoltóirí Éireann | |http://homepage.tinet.ie/~cuisle1/cuisle.htm |- |'''Cuisle''' |Iris |2011 |The voice of the Members (Fianna Fáil) | | |- |'''Dúchas''' |nuachtlitir |1972-79 |Scríobh Mac durcá?? agus Ó Murchú ann | |Irish American Cultural Institute. St. Paul Minnesota |- |'''Dúiche Néill''' |tréimhsechán |1986-96>? |“Tréimhseacháin léannta” áitiúl | |Scríobh Proinsias Ó Conluain ann go minic |- |'''Eile''' |Iris |2013 > 2021 |Iris don Aerach, |Scot de Buitléir | |- |'''Éire 19''' |Irisleabhar |1977 |University of Florida], | | |- |'''Éire''' |Nuachtán |1923 Ean- Bealtaine |Seachtainiúl |Countess Markievicz |Clóadh i nGas Chú na hAlban chun theacht i dtír ar chinnsearacht Stát le linn an chogadh Catharga. Tháinig seo i ndiaidh 'Poblacht na hÉireann'. |- |[https://republicanarchive.com/category/1940s/ '''Éireannach Aontuighthe'''] |Iriseán |1948- 1964>? |The United Irishman - "The Voice of Irish Republicanism" | |[https://catalogue.nli.ie/Search/Results?lookfor=Éireannach+Aontuighthe&type=AllFields Vol. 2 No. 3 1949] Leantar leis an dteideal seo go dtí 1951 agus i 1952 cuirtear an teideal béarla chun tosaigh leis an ceann Gaeilge i ribín agus an nath 'Is í an Phoblacht ár gcuspóir" thíos fé. |- |'''Éire Ireland''' |Irisleabhar |1949 – 1973 |Iris sheachtainiúl Na Roinne gnóthaí Eachtaracha = Ireland: Weekly etc | |Leantar é le Ireland Today |- |'''Éire-Ireland''' |Irisleabhar |1914-16>1918-22 |<nowiki>http://www.corkpastandpresent.ie/localstudies/newspaperlist/a-g/</nowiki> | | |- |'''Éire-Ireland''' |Irisleabhar |1966> 1995-? |a journal of Irish studies | |The Irish American Cultural Institute, St Paul, Minesota |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/12/eire-nua-1971.pdf Éire Nua]''' |Iris |1971, 1972. '74, '80. '90 & 2000 |the social and economic programme of Sinn Féin. | |Feabhra 1980 - “Irislitir makes it’s reappearance with this issue. Two copies will be sent to each cumann and they should be passed around for members to read and study.” [https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000852528 LNÉ] |- |'''[https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ Eolas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250925125902/https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ |date=2025-09-25 }}''' |Iris |1973 - 1975 |International Newsletter of the Irish republican Movement |Seán Ó Cionnaith? |Eolas was the International Newsletter of Official Sinn Fein in the 1970s. |- |'''Fianna''' | |1910/15? |Clóite san Airgintín |''Pádraig Mac Mághnais'' | |- |'''Fianna Fáil''' |Irisleabhar |1914 |THE IRISH ARMY A Journal for Millitant Ireland |Terrence McSwiney | |- |'''Focalín''' |Iris |1978 |(“A wee word” for the odd reader of CLR who does not understand the First Language) | | |- |'''Forgnán''' |iris |?<1962 >? |Journal of the Building Centre Dublin | |vol 1 No. 5 May 1962 |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/fuascailt-july_august-1996.pdf Fuascailt]''' |iris |1996-2006>? |Irish Political Prisoners campaign | | |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/glor-uladh-may-1955.pdf '''Glor Uladh'''] |iris |1955 |" The Voice of the Republican North" | |6 heagrán atá sa gcód ag The digital Republican archive. |- |'''[[Guth agus Tuairim|Guth ⁊ Tuaraim]]''' |nuacht iris |1979 - 1984 |Iris mhíosúil áitiúil ó thús na 1980idí a bhaineann le hiarthuaisceart Dhún na nGall. Gaeilge sa chéad eagrán ach ní ina dhiadh sin. | |http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm?page=0 |- |'''Inbhear''' |sraith |?<2010>? |Journal of Irish music and dance |''Niall Keegan'' | |- |'''Inis Fáil''' |Iris |1925>? |Bulletin de la Ligue pour l'Indépendance de l'Irlande. | | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/iris-no-12-1988.pdf Iris]''' |iris |?<1988 -91>? |The Republican Magazine | |November 1988 - Number 12 May 1991 - Number 16 |- |'''IRIS''' |Iris |1981–1993, 2005–2019 |Gnóthaí Eachtracha, Bureau d’Affaires Etrangéres | |Imeartas focal a bhí sa teideal a dtánaig ó ‘Irish Republican Information Service” - dé-bhliatúil. |- |'''Iris An Airm''' |Nuachtán |1922>? |Foilsithe I mBÁC go Laethúil seachas an Satharn | | |- |'''Iris An Gharda,''' | |1969/1970 | | |<nowiki>http://www.policehistory.utvinternet.com/irisang.html</nowiki> |- |'''Iris Bheag''' |Nuachlitir |1987-1994? |the intention of this litle magazine is to provide a means of exchanging ideas and developing sinn Féin’s policies and strategies by disscussion. Rules 4. Material can be in Irish Or English7. IB is issued Free. Ib will be issued Monthly | |The Education department 44, Parnell Square, Dublin 1 Irish inbhéanach Shinn Féin – Aengus Ó Snod. |- |'''Iris Fhianna Fáil,''' | | | | |Teideal Nua: FF Newsletter |- |'''Iris Oifigiúl''' |Iris |?<2011>? |Irish Oifigiúl de chuid an rialtas | |[Uimh. 48 – 2011] |- |'''[[:en:Lia_Fáil_(political_party)|Lia Fáil]]''' |Iris |1957 |Fr. Fahy 10 -neagrán – he single handedly wrote the 10 highly inflamatory newspapers resulting in demotion in 1959 |Father John Fahy |Organ of the Land and Industrial Army of Ireland. |- |'''[https://muse.jhu.edu/journal/141 New Hibernia review / Iris Éireannach nua]''' |Iris ráithiúl |1997>2021 |St. Paul (Minnesota) Center for Irish Studies at the University of St. Thomas 1997 |Thomas Dillon Redshaw | |- |'''Nua''' |Iris |1997>2000? |studies in contemporary Irish writing. |Eugen O'Brien |Jefferson City, TN: Carson-Newman College |- |'''Nuacht CIÉ''' |Iris | |Baile Átha Cliath, An Roinn Faisnéise, Stáisiún Droichead an Rí. |''Lorcán Ó Treasaigh'' | |- |'''Nuacht Náisiúnta''' | |1923-25 | | | |- |'''Nuacht Náisiúnta''' |Iris |1969 -1976 |Iris inmheánach de chuid Sinn Féin, foilsithe i Gardiner Place | |<nowiki>http://www.iol.ie/~rjtechne/century130703///////1960s/nuacht69.htm</nowiki> |- |'''Obair''' |Iris |?<2014-'14>? |Bulletin of the office of public works | | |- |'''Our Girls/ Ár gCailíní''' | |1930-1933 |The Magazine for the Girls in Ireland | | |- |'''[[Poblacht na hÉireann (nuachtán)|Poblacht na hÉireann]]''' |Nuachtán |1922-23 |Bhí eagrán Albanach, Deisceartach agus ceann leis an dteideal bhreis War News ann | |Tháinig ‘Éire’ ina dhiadh tar éis bhás Childers a bhí i gceannas ar bolscaireacht poblachtánach. |- |'''Poblacht na nOibrithe''' |Iris |2012 - 2014 | | |iris de chuid éirigí a bunaíodh i 2006 https://www.leftarchive.ie/document/636/ |- |'''[https://pogmogoal.bigcartel.com Póg Mo Goal]''' |Iris |2015-2020 |i bhfoirm nuachtán eisithe ag Pogmogoal.com | |Póg Mo Goal is a beautifully produced football magazine, from right here in Dublin. |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/roisin-dubh-1975.pdf Roisín Dubh] |Iris |1975>? |The Voice of Kerry Republicanism | | |- |Rosc Catha |Iris |1972->1973? |Published by Clanna Eireann | |" Clann na hÉireann is a political movement representing the official Republican movement in England, Scotland and Wales" - Vol 1 No. 1 October 24 1972. 5p |- |'''[https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ Saoirse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114104418/https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ |date=2025-01-14 }}''' |Iris |1980-2011 |Iris Pháirtí Shóisialta Phoblactánach na hÉireann (an IRSP) | |IRSP Paper (50p 70p abroad). dhá leathanach atá in [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-irsp-belfast-august-2011.pdf Eagrán 2011] |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/saoirse-the-tallaght-republican-september-1983.pdf Saoirse]''' , '''The Tallagh Republican''' |Iris |?<1983>? |"Eagran 1 Mean Fhómhair 1983" | |' In each issue we'll have a small rang Gaeilge'. Tugadh [[Tallaght Republican]] air I 1986 ach gan an rang beag Gaeilge. |- |'''Saoirse Éireann Wolftone Weekly''' |Nuachtán |1937/8>? |Seachtainiúl ‘twopence’ | |Vol 1. No 36 Saturday May 7 1938 |- |'''Saoirse Nua''' |Iris |?<2010-2014>? |The voice of the Republican Movement (Republican Sinn Féin) | |Issue 15 Spring 2014 |- |'''[http://www.irishlabourhistorysociety.com/index.php?page=saothar30&title=Saothar%2030 Saothar]''' |Iris |1975-2020> |Iris an chumainn le stair Lucht Saothair na hÉireann |''Pádraig Ó Snodaigh an chéad eagarthóir'' |Saothar 45 2020 |- |'''Scéal Eile''' |Nuachtlitir |?<2009>? |The Newsletter of the CooleyKeegan branch of CCÉ | | |- |'''[[Scéala Éireann]] / The Irish Press''' |Nuachtán |1931 -1995 |Bhíodh altanna Gaeilge thríd. | | |- |'''Sciath''' |Iris | |Journal of the National Industrial Safety Organisation   (deir NLI gur i nGaeilge atá sé) | |lean 'Health and Saftey é mar theideal |- |'''Sgéal Chatha Luimnigh''' |Nuachtán |?<1922>? |Limerick War News, nuachtán an rialtas sa choga cathardha | | |- |'''Seanchas Ard Mhaca''' |Iris |1957-1993 |Iris Stairáitiúl | | |- |'''Seanchas Dúthalla''' | |?<1971-91>? | | | |- |'''Sinn Féin''' |Iris |1923 – 1925 | |''Patrick J Little'' |18,000 cóip á ndíol. Tháinig seo i ndiaidh Éire |- |'''Sinn Féin (Daily)''' |Iris/nuachtán |1909-> 1910? | | | |- |'''Sinn Féin (Weekly)''' |Iris |1906> 1914? | | | |- |'''Sinsear''' | |?<1981- 1995>? |Roinn Béaloideasa Éireann Coláiste na hOllscoile | | |- |'''Spéis''' |sraith |2010 -'13 |Bulletin of the International Council for Traditional Music Ireland |''Liz Doherty, Thomas Johnston (2012)'' | |- |'''Táin''' |Iris démhíosúil |?<2003-2007>? |the Australian Irish Network |''Val Noone foilsitheoir'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/teach-na-failte-janmar-2003.pdf Teach na Fáilte]''' | |2003 |republican and socialist ex-prisoner & family support | | |- |'''Teanglitir''' |Nuachtlitir |1985-1996 |"Patriotism" Irish Association of applied Lnguistics -IRAAL |''Dónall P. Ó Baoill (1-19) Jeff Kallen (20-25), Patrick Farren (25->)'' |''bhfuil éagsúlacht idir Iris na Gaeilge/ teanglitir/teangeolas/teanga'' |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/10785-teoric.pdf Teoraic] |iris |1975 -1976>? |Theoretical Journal of the Republican Movement "We hope to publish this magazine at least every quarter." | |"Without a revolutionary theory there can be no revolutionary movement - Lenin" |- |tiocfaidh Ár Lá |iris |?<1987>? |imlitir den gcoifte stailc ocrais cuimhneach áin Éireann | | |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/10/49987099-tal-22.pdf Tiocfaidh Ár Lá] |iriseán |?>2003>? |Celtic And Ireland - iris do thacathóir®i foireann Sacar Celtic. | |Bulletin of the Irish hunger Strike Commemoration committe (Birmingham. uimh. 5 2003 |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/tirgra-june-1964.pdf '''Tír Ghrá'''] |Iris |1963-1964>? |" The Voice of the Republican North | |Vol. 2 No. 5 April 1964 Luac 4d. |- |'''Treoir''' |Iris |?<1970-2020 > Vol.2 Uimhir.2 Márta -Aibrean |Iris oifigiúl Cómhaltas Ceóltóirí Eireann luach 1s. | | |- |'''An Sgrúdaightheoir The Examiner''' |Nuachtán |1930 -1960 |(Dundalk) Thosaigh mar an Newry Examiner | | |- |'''The Fanad Magazine''' | | | | | |- |'''The Gael''' |Iris | |The official journal of the Gaelic Athletic Association. | | |- |'''the Northern Patriot''' |Iris |1895 | | | |- |'''The Shan Van Vocht''' |Iris |1896 >? |(An tSean Bhean Bhocht) A National Monthly Magazine |''Alice Milligan, Eithne Carberry'' | |- |'''Young Ireland/Éire Óg''' |Irisleabhar |1919-1923 |Young Ireland i mBÁC | | |- |'''Uladh''' |irisleabhar |1904-05 |a literary & critical magazine. | | |- |'''Ulaidh Ag Aiséirghe''' |nuachtán |1952 - 1954 |Míosúil Resurgent Ulster - 'Ní Síothchán gan Saoirse' | |Resurgent Ulster a bhí ar an nuachtán ar dtús i 1952. Cuireadh an teideal Gaeilge air i Mí Aibreán 1954 go deireadh na bliana san. |} == An Ghaeilge á bplé i mBéarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ An Ghaeilge á bplé i mBéarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ancient Ireland''' |Iris sheactainiúl |1835 |Foilsithe i mBÁC John S. Folds |''Philip F. Brown / Pilib de Brúin'' |Established for the purpose of reviving the cultivation of the Irish language, and originating an earnest investigation into the ancient history of Ireland … |- |'''Celtica''' |irisleabhar |1946 - 2020 |peer-reviewed journal on Celtic Studies, including linguistics, literature, manuscript studies, textual criticism, history, law, Dialect studies and onomastics. |''Uimhi 31Barry J. Lewis, Ruairí Ó hUiginn'' |bliantúil ó bhí 2016 ann |- |'''Éiriu''' |sraith |1904-2013> |School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann | |Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann. |} == Cíona Lín / Blaganna == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Cíona Lín / Blaganna ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Abair as Gaeilge é''' |2006 |mar ba mhaith liom mo chuid Ghaeilge a bhisiú. |''Julia - Meiriceánach'' |http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309193406/http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com/ |date=2021-03-09 }} |- |'''Aduaidh''' |2005 – 2007 |Focail fé thuairim i nGaoluinn.    |''Cionaodh'' |http://aduaidh.blogspot.com |- |'''Ag Seasamh an Fhóid''' |2016 – 2019 |togra ealaíne le comóradh a dhéanamh ar an tionchar a bhí ag muintir Ros Muc ar an bPiarsach sna blianta roimh an Éirí Amach |''Nuala Ní Fhlathúin agus'' ''Eoin Mac Lochlainn,'' |https://rosmuc2016.wordpress.com |- |'''Aisling''' |2006 – 2016 |“Is blag beag é seo ina ligim saor mo chuid smaoint...” |''Tim'' | |- |'''Amhráin Arann''' |2012 – 2014 |“..amhráin a cumadh in Árainn a eisiúint i bhfoirm leabhair le dlúthdhioscaí..” |''Deirdre Ní Chonghaile'' | |- |'''An Blag Ard''' |2010 | |''as an tSraith bháin dó'' |http://anblagard.blogspot.com |- |'''An Bhlaglann''' | |''Blag spéisiúil ar chúrsaí oideachais is teichneolaíocht Gaeilge -!G'' | |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Bothán Tréigthe''' |2007 – 2009 | | |http://anbothantreigthe.blogspot.com |- |'''An Cailín Deas''' | |''Blag an chailín deas Gaeltachta atá anois ina cónaí sa Chathair- IG'' | |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Cainteoir Dóchais''' |?<2009 >? | |''Michal as Poblacht na Seice'' | |- |'''An Caomhach''' |2005 - 2020 |Tuairimí agus fíricí nach mbíonn le fáil aon áit eile as Gaeilge. |''Séamus Poncán Ó Neachtain'' |http://caomhach.blogspot.com go mór ar son Iosrael – dar le Igaeilge |- |'''An Cheathrú Rua''' |2011 – 2012 |chun eolas a chur ar fáil don phobal. | |http://ancheathrurua.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606123949/http://ancheathrurua.blogspot.com/ |date=2020-06-06 }} |- |'''An Cnagaire''' |2008 - 2020 | |''Póló'' |https://ancnagaire.blogspot.com |- |'''*An Codú''' |2006 -’ 21> |Smaointe Fánacha as Chonamara |''Eoin Ó Riain'' |''http://smaointefanacha.blogspot.com'' |- |'''An Coimíneach''' |2013-1015 |Cín Lín Uí Choimín | | |- |'''An Croí Ait''' |2011 – 2021> |Altanna agus ceachtanna mhúinteoira Gaeilge dá ranga agus d’fhoghlaimeoirí. Morán nasc chuig áiseanna éagsula |Caitríona Weafer Múinteoir, Éireannach I gCathair na nAingeal, |https://ancroiait.wordpress.com |- |'''An Doras Oscailte''' |2005 – 2012 |Blog ina dhéanfaidh mé cleachtadh ar mo chuid Gaeilge |mark bodah |http://dorasoscailte.blogspot.com |- |'''An Druma Mór''' |2008-? |''Blag chúrsai Reatha an sár iriseoir Eoghan Ó Néil -IG'' |''Eoghan Ó Néill'' |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Ghuí Aniar''' |2009 – 2011 | |''Ros Cománach i nGaillimh'' |http://anghuianiar.blogspot.com |- |'''An Mheabhair Foghlaimeora''' |2010 – 2011 | |''Bleáth cliathach a bhí 28'' | |- |'''An Litríocht seo Againne''' |2009 – 2011 |Is éard tá sa bhlag seo mo chuidse smaointe faoin litríocht seo againn |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://litrocht.blogspot.com/2009/05/ |- |'''An Ruball Rua''' |2017 – 2020 |''Fáilte isteach ag an bhlag seo – teangacha a bheas le feiceáil:Gaeilge, français, English'' | |https://ruballrua.wordpress.com/tag/photography/ |- |'''*An Scríobhaí Siúlach''' |2021 |Cín Lín chun Connalach a lonnaigh san Oirua agus atá ag iarraidh an teasnamh scríobh i nGaeilge faoin tir a chuir ina cheart |''Kayla Reed'' |https://scriobhaisiulach.wordpress.com |- |'''An Solas''' |1965 |The Monthly Magazine of The Irish Communist Group. OCT '65 | |"The Monthly Magazine for Irish Workers"-. Nov. '65 |- |'''Anseo is Ansiúd''' |2010 |Blog as Gaeilge faoi gnáth rudaí an tsaoil agus mo chuid eachtraí éigsiúla. |''Gearóid Ó Madáin'' |http://anseoisansiud.blogspot.com |- |'''An t-Oileánach Tréighthe''' |2009 – 2012 | |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' | |- |'''*An Tuairisceoir''' |2013 – 2021> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. |''Ciarán Dúnbar agus roinnt eile'' |https://antuairisceoir.wordpress.com |- |'''An t-Ultach''' |2010 – 18? |Suíomh Chín lae don Iris gan ach 5 alt air |''Seán Rua Ó Murchú'' |https://antultach.wordpress.com |- |'''Anuas den tSeilf''' |2009 – 2011 |Nótaí agus smaointe iad seo de réir mar a thagann siad chugam |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://cailliomachas.blogspot.com |- |'''Aodhán''' |2013 |Ag Smaoineamh os Ard |''Aodhán Ó Dea'' |http://aodhanodea.ie/blog/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Ar Son na Drúise''' | |suíomh, príobháideach é an suíomh seo | |https://arsonnadruise.wordpress.com |- |'''As an Nua''' |2016>? |formhór de i mBéarla de réir freagrai ar alt ar i dTuairaisc |Siún Ní Dhuinn |nasc ag rá gur suíomh ag déanamh aithris atá i gceist |- |'''As Ord Oráiste''' |2005 – 2006 |Dhá alt ón iriseoir seo as Béal Feriste |Liam O Raiste |http://asordoraiste.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506083934/http://asordoraiste.blogspot.com/ |date=2021-05-06 }} |- |'''Athfhás''' |2011 – 2016 |Seo nuacht agus eile ón iar-Ghaeltacht, áit atá ag teacht thar n-ais ina Ghaeltacht iomlán sar i bhfad! | |http://athfhas.blogspot.com |- |'''Bealach mo Shaoil''' |2005-2009 |chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - |''mac léinn sa tSúlainn'' |http://siuloir.blogspot.com |- |'''Baoismhacnamh''' |2005-2009 |chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - |''mac léinn sa tSúlainn'' |http://siuloir.blogspot.com |- |'''Betty Furlong''' |2018 -2020 | | | |- |'''Blag Cois Life''' |2010 – 2015 |Blog of Cois Life, Irish Language Publishers | |http://blagcoislife.blogspot.com |- |'''Blag Forbairt Naíonraí Teo.''' |2009 - 2013 |Blag é seo atá dírithe othur seo siúd a bhíonn ag obair i Naíonraí/naíscoileanna | |https://naionrai.wordpress.com |- |'''Blag Ghael Gan Náire''' |2007>? | | |http://gaelgannaire.blogspot.com/, |- |'''Blag Ghearóid''' |2006 – 2009 | | |http://gearoid.blogspot.com |- |'''Blag Mháirtín Uí Mhuilleoir''' | |Iar-pholaiteoir le Sinn Féin ar é Máirtín Ó Muilleoir | |caifear cuireadh a bheith ag duine chun é a léamh |- |'''*Blag Nua Gaeilge''' |2019 – 2021 | |''Panu Petteri Höglund'' ''Nó tá urscéal leis clóite ann'' |https://blagnuagaeilge.blogspot.com/2019/06/ |- |'''Blag Shomhairle''' |2005 -2006 |Níl fágtha ach nasc ar an suíomh blaganna | | |- |'''Baoismhacnamh''' |2018 -2020 | | | |- |'''Breacleabhar An imill''' |2004 – 2005 |'Sé is príomhchuspóir na mblaganna seo ná mo chuid Gaeulinne a chleachtadh agus a fheabhsú’ |''Conn -'' ''lonnaithe in Inis, Co. an Chláir'' |http://breacleabhar.blogspot.com |- |'''Brian Darby''' |2014 – 2015 |suíomh le altanna faoi na gcluichí Gaelacha |''Brian Darby'' |https://briandarby1.wordpress.com/category/gaeilge/ |- |'''Bród Éireannach''' |2005 -2006 |Seo mo bhlog. Beidh sé i nGaeilge agus i mBéarla |''Aingeal – foghlaimeoir Gaeilge Pennsylvania'' |http://aingealpuirseil.blogspot.com |- |'''Bruth Seanfharraige''' |2009 |'Ní beag beagán de drochbhrocán” |''An Deabhal Álainn'' |http://seanfharraige.blogspot.com |- |'''Cainteoir Doofus''' |2011-2012 |tuaraimíagus iad aisrithe sa cholún ar dheis | |http://www.cainteoirdoofus.com |- |'''Ceiliúradh''' |2011- 2013 | | |https://ceiliuradh.wordpress.com |- |'''Ceist Mór an lae''' |2006 – 2008 |Polaitíocht |''iriseoirí éagsula'' |http://ceistmhor.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728084521/http://ceistmhor.blogspot.com/ |date=2019-07-28 }} |- |'''Cha chanann? Canathaobh?!''' |2020 – 2021 |Tógáil ar Scoil Ghaeilge Ghearóid Tóibín agus na hamhrain a múineadh |''Séamus Poncán Ó Neachtain'' |https://amhrainghaeilge.blogspot.com |- |'''Chetwynde Downs''' |2006 – 2012 |Fear meánaosta beoir-bholgach frustráilte. Ag lorg síbearchaidreamh intleachtúil platónach le bean shéimh chneasta A thabharfadh cluas bhaúil do m'fhaidhbeanna pearsanta. | |http://chetwyndedowns.blogspot.com |- |'''Cín Lae Sclábhaí Pá''' |2008 - 2011 | |''Dubhaltach (Uí Reachtair?)'' |https://tadenc.blogspot.com/search?q=2011 |- |'''Cistin Chliste''' |2011 |Oidis agus altanna ar bhia i nGaeilge agus Sasanais | |https://cistinchliste.wordpress.com |- |'''CLG go Deo''' |2014 – 2015 |altann ar an Chumann lúthchleas Gael | |https://clggodeo.wordpress.com |- |'''Club Leabhar''' |2005 > 2006 |leabhair agus |''Aonghus Ó hAlmhain 7 Coleen Dollard'' |http://club-leabhair.blogspot.com |- |'''Coicís in Éireann''' |2007 – 2009 | |''mark bodah'' |http://coicisineirinn.blogspot.com |- |'''Crá Croí Cois Cuain''' |2006 -2018 |Sóisialachas agus an Ghaeilge | |https://cracroi.wordpress.com |- |'''Crosbhealaí''' |2008 – 2012 |Blag i nGaeilge ar chúrsaí an tsaoil. |''Aonghus Dwane'' |http://crosbhealai.blogspot.com |- |'''Cuisle''' |2005 |Mommy blogging as Gaeilge |''Nicole as Worchester'' |http://cuisle.blogspot.com |- |'''Cumann Carad na Gaeilge''' |2005 -2010 ‘15 -‘17 |Agallaimh agus caint as Gaeilge. |''Séamus Poncán'' |http://philo-celtic.blogspot.com |- |'''Cumann Scribhneirí Úra na Gaeilge''' |2007 – 2015 |23 scríobhnóir úra ag cur a saothar pinn in airde ar an idirlín | |http://scribhneoirioga.blogspot.com |- |'''*Cursaí Staire''' |2012 -2021 |Aistí ócáideacha ar an stair, ar staraithe, agus ar scríobh na staire. |''Vincent Morley'' |http://cstair.blogspot.com |- |'''Daoine Beaga''' |2011 |Corr alt ghairid |''Réaltán Ní Leannáin'' |http://daoinebeagadotcom.blogspot.com |- |'''Dialann Scott de Buitléir''' |?? |oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin |''Scott de Buitléir'' |http://dialannscott.blogspot.com/ |- |'''Dónal Na Gealaí''' |2009 |6 nó seacht alt ar an réimsí éagsula den Ghaeilge |''Feilm Borland'' |http://donalnagealai.blogspot.com |- |'''Éan Bealtaine''' |2006 – 2011 |A nest for a May Bird's thoughts - Gaeilge I 2006 sasanais I 2011 |''Wren'' |http://eanbealtaine.blogspot.com/2011/ |- |'''Fada fada''' |2008 |comharthaí bóithre ceartaithe le péint |''Ceithearnach Comharthaí'' |http://fadafada.blogspot.com/?view=mosaic |- |'''Faoi Cheilt''' |2010 – 2014 | |''John'' |http://faoicheilt.blogspot.com |- |'''Feachtas''' |2012 |–Óg Ghluaiseacht na Gaeilge – Eolas agus imeachtaí an eagrais | |http://feachtas.blogspot.com/p/dean-teagmhail-linn.html |- |'''Fear Beag''' |2012 |5 alt fada | |http://fearbeag.blogspot.com |- |'''Feicim''' |2011 – 2017 |Gaeilge le Spraoi ar Inis Oírr. Fun Easy Irish Courses – Immersion Method! |''Bríd Ní Chualáin'' |https://feicim.wordpress.com |- |'''Fiche focal''' |2007 – 2011 | |''Connalach a d’fhreastail ar O na G'' |http://fichefocal.blogspot.com |- |'''Fiontar agus Scoil na Gaeilge''' |2015 – 2018 |suíomh le mórán eolas maidir le Fiontar |''blaganna ó Mhic léinn'' |https://fiontardcu.wordpress.com/about/ |- |'''Fis''' |2006 – 2013 |An chéad fhíschraoladh ó Chumann Carad na Gaeilge, D’fhág an leathanach is chuir in airde ar You tube |''Seéamus Poncánach'' |http://philo-celtic-feesh.blogspot.com  https://www.youtube.com/playlist?list=PL395B1BAD058326A1 |- |'''Foinsí''' |2009 – 2011 |liostaí foinsí ar na haistí sa dá chín lín eile ag an údar |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://xn--foins-3sa.blogspot.com |- |'''Gaeilgeandedtec''' |2006 |cín lín Macléinn le deis ceartúcháin a dhéanamh, 4 nó 5 alt |''Mairead G'' |http://gaeilgeandedtec.blogspot.com{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Gaeilge Faoi Thalamh''' |2004 >? |Arm Rúnda na Gaeilge | |''http://gaeilgefaoithalamh.blogs.ie'' |- |'''Gaeilge in Kirkby''' |2013 – 2016 |Is blag í chun suim sa Gaelige a spreagadh i measc mo phobail féin.… | |http://gaeligeinkirkby.blogspot.com |- |'''Gaeilge i gColáiste Ailigh''' |2011 - 2019 |Ar an suíomh seo gheobhaidh scoláirí cuidiú leis an Ghaeilge |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' |http://gaeilgeigcolaisteailigh.blogspot.com |- |'''Gaeilge le Glam''' |2015 – 2016 |Ceathrar múinteoirí Gaeilge le suim i bhfaisean, i dtáirgí áilleachta, | |http://gaeilgeleglam.blogspot.com |- |'''Gaeilgeoir na Fionnlainne''' |2003 – 2006 |tuaraimí Phanu ar an saol. Filleann sé ar i 2013 théis cliseadh blogs.ie chun rá go mbeadh seo á n-úsáid aige feasta,. |''Panu Höglund'' |http://gaelpanu.blogspot.com |- |'''*Gaeltacht 21''' |2009 – 2021 | |''Eoin Ó Riain'' |http://gaeltacht21.blogspot.com |- |'''Gael trip''' |2016 – 2021 |Is í an sprioc atá againn i nGael Trip ná taisteal timpeall an Domhain agus an Ghaeilge a úsáid |''Oisín Mac CinnéideEmma Ní Nualláin'' |https://gaeltrip.com |- |'''Gan Ainm''' |2007 – 2011 |alt ar líon an dteaghlach a labhraionn Gaeilge |''solas dubh'' |http://ganainm.blogspot.com |- |'''Garraí Johnny Mhorgan''' |2009- 2010 |Cúrsaí cruthaitheachta, cúrsaí na n-ealaíon, dialann - i nGaeilge na hÉireann. |''Tadhg Mac Dhonngáin'' |http://garraijohnnymhorgan.blogspot.com |- |'''Gasúir le Gaeilge''' |2011-2017 |Plé ar ghasúir a thógáil le Gaeilge (I Pennsylvania) |''Lawrence Morris'' |https://gasuirlegaeilge.wordpress.com/page/25/ |- |'''Gnóthach''' |??? |nasc ar shuíomh coiscéim, imithe ón idirlíon anois | |http://gnothach.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525015655/http://gnothach.blogspot.com/ |date=2015-05-25 }} |- |'''Go Maith''' |Feabhra go Márta bliain éigin |Comic strip |''Brian fitzmaurice 7 SC Durkin'' |http://gomaithcomic.blogspot.com/2007_02_06_archive.html |- |'''Grá fé Ghruaim''' | |oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin | |http://nuaaois.blogspot.com/ |- |'''*Hillary NY''' |2004 – 2021 |Meascra i nGaeilge ó Nua Eabhrac - nó pé áit ina bhfuilim! |''Hilary Sweeney'' |http://hilaryny.blogspot.com |- |'''*Igaeilge''' |2009 – 2021 |Tuaraimí neamhspleácha Chonchubhair gan aon deontas |''Conchubhair Ó Liatháin'' |http://gaeltacht21.blogspot.com |- |'''Imeall''' |2004 -2009 |Blag fuaime ón imeall |''Conn Ó Muíneacháin'' |https://imeall.blogspot.com |- |'''iMúscraí''' |2008 – 2013 |Tionscnamh de chuid Comharchumann Forbartha Mhúscraí ar mhaithe le cur chun cinn na teanga agus ghnéithe eile de chultúr an cheantair. |''Conchubhair Ó Liatháin'' |https://imuscrai.wordpress.com |- |'''Íomhá an Lae''' |2007 - 2019 |Griangraif éagsúla a dhéanan mé o lá go lá agus mo chuid Smaointe faoi as Gaeilge | |http://iomhannablag.blogspot.com |- |'''*Irish Language blog''' |2019 – 2021 |930 mion cheacht ón shuiomh Transparent Language | |https://blogs.transparent.com/irish/la-fheile-padraig-3/ |- |'''Iris Eoghanaigh''' |2009 – 2011 |Tuaraimí, Nuacht, eolas |''Seán Mór – seo tús na hirise'' |http://eoghanach.blogspot.com |- |'''Is as An Baile Mé''' |2006 - 2007 |tuaraimí foghlaimeora |''Richard Achibld'' |https://foghlaimeoir.wordpress.com |- |'''Leadrán''' | |Níl rian de ar fáil ach mar nasc ar IGaeilge | |http://leadran.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926144537/http://www.leadran.com/ |date=2020-09-26 }} |- |'''Léigh Mé ar Mo T-Léine é''' |2006 – 2007 |Cin lae lín ar thaisteal ar fud an Bhraisil |''Alex Hijimans'' |https://naceithrehairde.travellerspoint.com |- |'''Líonra''' |2014 – 2021 |Blag d’fhoghlaimeoirí fásta Aonad na Gaeilge Ollscoil Luimnigh |''Deirdre Ní Loinsigh'' |https://lionra.wordpress.com/about/ |- |'''Litríocht na n-Óg''' |2010 – 2013 |An Tríú Comhdháil ar Litríocht agus ar Chultúr na nÓg | |http://litriochtnanog.blogspot.com |- |'''Máire ag Faire''' |2012 – 2013 |10 n-alt ar fad |''Máire burns – iarmhúinteoir Gaeilge'' |http://maireagfaire.blogspot.com |- |'''Máthair Gaelachais''' |2007 - 2016 | |''Jennifer'' |http://misemamai.blogspot.com |- |'''Mícheál John O Meachair''' |2012 – 2013 |Nasanna á gheallúint ach Níos mó air faoi féin ná aon rud eile |''Mícheál John O Meachair'' |'''Mícheál John O Meachair''' |- |'''Milseog Mhilis''' | |Gaeilge agus Sínis (Tá sé mar aidhm agam cultúr na nGael agus a dteanga a roint le muintir na hÁise | |https://milseogmhilis.wordpress.com |- |'''Mise Áine''' |2007 – 2011 | |''Áine'' |http://miseaine.blogspot.com - leanann mar Rámhaille |- |'''Mise Ciara''' |2013 – 2021 |Scríobh Eat Sleep |''Ciara Ní Éanacháin'' |http://miseciara.wordpress.com |- |'''Misneach Na Gaillimhe''' |2013 – 2017 |Sóisialaigh Na Gaeilge i nGaillimh | |http://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2017/04/seilbh-glactha-ag-baill-misneach-ar.html |- |'''Mo Bhlog''' |2006 – 2009 |Ruminations & practice ‘ as Gaeilge’ |''Dalta i Minesota'' |http://mo-bhlog.blogspot.com |- |'''Muirann Ní Chonnaláin''' |2009 – 2010 |Céad iarracht scríobh as Gaeilge |''Muirann Ní Chonnaláin'' |http://poetryasgaeilge.blogspot.com |- |'''Múinteoir Sabine''' |2012 |Múinteoir bunscoilea rugadh sa Ghearmáin alt ar RnaG |''Sabine Nic Cionnaith'' |https://muinteoirsabine.wordpress.com |- |'''Myles an Nissan Micra''' |2010 – 2012 |a man of letters, public servant, polymath, tribune of the people, and pedant. He formerly wrote for a web magazine under the pseudonym 'Myles an Ford Fiesta' but has since changed his Mode of conveyance. | |http://mylesanm.blogspot.com |- |'''*Nótaí Imill''' |2009 – 2021 | |''Denis King – Seattle'' |http://nimill.blogspot.com |- |'''Nuacht1.com''' | |Gach Ailt – os na meáin Gaeilge / nascann chuig na stáisiúin Gaeilge Nuacht TG4 7 RTÉ Agus Podchraoltaí | |https://nuacht1.com/blaganna/ |- |'''Puc Saor''' |2014 – 2015 |Blag chun an CLG a phlé as Gaeilge. | |http://pucsaor.blogspot.com |- |'''*Rámhaille''' |2011 – 2021 |Mise Áine ag Rámhaille |''Áine'' |https://ramhaille.blogspot.com |- |'''Rán na nGág''' |2009 – 2019 |Is geal leis an bhfiach dubh a ghearrcach féin. |''Fergus Ó Néill'' |http://ormondo-fon.blogspot.com |- |'''*Rogha Gabriel''' |2012 – 2021 |Sleachta as saothar Ghabriel Rosenstock |''Gabriel Rosenstock'' |https://roghaghabriel.blogspot.com |- |'''Rud ar Bith''' |2008 – 2010 | |''student of the universe a fhreastalaíonn ar ghaeltachtMinesota'' |http://rudarbith.blogspot.com |- |'''Santa Cruz na Gréine''' |2009 - 2012 |Dialann ag cur síos ar an saol i Santa Cruz, California | | |- |'''Scáthán''' |2017 – 2019 | | |https://www.scathan.ie/2019 |- |'''Scéala Na Wombait''' |2004 – 2012 |altanna ar ainmhithie éagsula | |http://mhwombat.blogspot.com |- |'''*Scéalta Ealaíne''' |2019 - 2021 |Irish Art Blog 99% sa tSasanais |''Eoin Mac Lochlainn'' |https://emacl.wordpress.com |- |'''*Scott de Buitléir''' |2017-2021 | |Scott de buitléir |https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043012/https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ |date=2021-06-16 }} |- |'''Scríbhneoirí Úra na Gaeilge''' |2007 – 2015 |Cín lín a bhí ag iarraidh saothar mórán scríbhneoir a thabhairt le chéile |''20 scríobhnóir éagsúla'' |http://scribhneoirioga.blogspot.com |- |'''Seo focan Iontach''' | |mar nasc ar mhórán cín lín ach é imithe ón tidirlíon | |ní oibríonn na nascanna |- |'''Seo Panu ag Labhairt''' | |Níl rian de ar an nasc atá ar lch cumann Carad na Gaeilge |''Panu Höglund'' |http://gaeilgepanu.blogs.ie {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229115403/http://gaeilgepanu.blogs.ie/ |date=2008-12-29 }} ff Gaeilgeoir na Fionnlainne |- |'''Sin É''' |2014 |'Blog' nua-aimseartha Gaeilge don na deagoirí agus daoine óga In Éireann agus na foghlaimeoir Gaeilge timpeall an domhain! |''Sinéad'' |http://istreiseanpeannnaanclaiomh.blogspot.com |- |'''Smaointe as Gaeilge''' |2020 |Occasional thoughts written in Irish -. Ní dhéanaim tada ach an Corrsmaoineamh a scríobh, anois 's aríst, | |https://smaointe-as-gaeilge.blogspot.com |- |'''*Smaointe Fánacha Aonghusa''' |2005 – 2021 |Mar a deir sé ar an gcanna! |''Aonghus Ó hAlmhain'' |https://aonghus.blogspot.com |- |'''Smaointe ón Champas''' |2013 |Smaointe a ritheann liom agus mé in ainm's a bheith ag staidéar! |''Colm Mac Fhionnghaile'' |http://smaointeonchampas.blogspot.com/2013/02/ |- |'''Stair i gColáiste Ailigh''' |2010 – 2011 |nascanna físe i mBéarla curtha i láthair ag an máistear i nGaeilge |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' |http://staircolailigh.blogspot.com |- |'''Stádas na litríochta gaeilge''' |2010 |Aon alt amháin |''Ríona'' |http://stadasnalitriochta.blogspot.com |- |'''Tadhg An Mhargaidh''' |2006 |Blog Gaeilge faoi mo shaol sin an méid. Macléinn aerach as Vancouver. |''Tadhg'' |http://tadhganmhargaidh.blogspot.com |- |'''Taifead Taibhreamh''' |2006 |A bhrionglóidí scríofa ag an údar |''mark bodah'' |http://taibhreamh.blogspot.com |- |'''Te Bruite''' |2012 – 2013 |Nuacht faoi eisiún DC Rís | |http://tebruite.blogspot.com/2012/11/ |- |'''Thall is Abhus''' | |bainte den idirlíon an t-aon rian mar nasc ar Lch Anuas Den tSeilf | |http://seano-thallisabhus.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180820021118/http://seano-thallisabhus.blogspot.com/ |date=2018-08-20 }} |- |'''Tomhas na Teanga''' |2014 – 2021 |tosaithe i 2014 ach altanna ann ó 2002 |''Séamas Ó Neachtain,/ Jim Norton'' |http://tomhasnateanga.blogspot.com/?view=classic |- |'''Tomhais''' |2009 – 2010 |tomhasanna dhá líne – cad a bheadh ann? |''Aa Deabhal Álainn'' |http://tomhais.blogspot.com |- |'''Tuairimí Éagsúla''' |2011 – 2014 |éiríonn as is bunaíonn smaointe ón gcampas |''Colm Mac Fhionnghaile'' |http://anscolairescartha.blogspot.com |- |'''Turas Aisle''' |2017 – 2020 |Turas Amháin |''Réaltan Ní Leanáin'' |http://turasailse.blogspot.com |- |'''Uathachas in Éirinn''' |2008 – 2020 |Tuiste fhir óig le huathachas |''COC'' |http://blag.uathachas.ie |- |'''vernacularisms Gaeilge''' |2013 |Nótaí Ó Bhéal Feirste |''Jason Ó Ruairc'' |https://vernacularismsgaeilege.wordpress.com |- |'''Vítneam agus An Chambóid''' |2015 |Altann ar stair an Chambóid agus Vítneam |''Oanro'' |http://vitneamanchamboid.blogspot.com |} == Féach freisin == * [[Stair iriseoireacht na Gaeilge]] == Naisc sheachtracha == * [https://libguides.ucc.ie/newspapers/anghaeilge Nuachtáin agus Irisí as Gaeilge (Coláiste na hOllscoile Corcaigh)] ==Foinsí== * [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga".''] == Tagairtí == {{reflist}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:Irisi agus Nuachtain Gaeilge}} [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha|*]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge| ]] [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge| ]] [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn|*]] [[Catagóir:Tréimhseacháin]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha|*]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge|*]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta|*]] [[Catagóir:Nuachtáin|*]] [[Catagóir:Nuacht|*]] 7984nfqhkmkln4lgpdgr4tuhuwr9xcd 0 98133 1319350 1319349 2026-07-03T12:29:16Z TGcoa 21229 /* Imeachtaí */ 1319350 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Solar eclipse 1999 4.jpg|thumb|Grianghraf d'Urú na Gréine i 1999.|220x220px]] [[Íomhá:ECLIPSE OF THE SUN 2015 in Espoo Finland • AURINGONPIMENNYS 2015 (HD).webm|mion|Físeán: Espoo, [[An Fhionlainn]], 2015|220x220px]] Tarlaíonn '''urú na gréine''' nó '''éiclips''' '''na gréine''' nuair a bhíonn treo na [[an Ghrian|gréine]] agus na [[Ghealach|gealaí]] in aon [[líne dhíreach|líne]] leis [[an domhan]]. Mar sin, tagann an ghealach idir an ghrian agus an domhan. De réir mar a ghluaiseann an ghrian, an ghealach is an domhan tríd an spás, caitheann an ghealach i lár báire scáil thar chonair thanaí fhada trasna an domhain. Bíodh is go bhfuil an ghealach 400 oiread níos lú ná an ghrian, de bhrí go bhfuil sí timpeall 400 oiread níos cóngaraí dúinn, is féidir léi an ghrian iomlán a chlúdach agus bac a chur le gach pioc den solas uaithi.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}</ref> Tarlaíonn i réimsí áirithe den domhan ó uair go chéile. [[Íomhá:2017 Eclipse (rough).webm|mion|Físeán: Oregon, 21 Lúnasa 2017 |220x220px]] [[Íomhá:Time lapse of eclipse watchers (35887267924).webm|mion|Físeán imeacht ama, Capitol Mall, Salem, 21 Lúnasa 2017 |220x220px]] == Léirmheas == Ní bhíonn aon urú ar an ngrian le feiceáil riamh ach i gcuid den phláinéad seo mar níl an ghealach ach an ceathrú cuid d’achar an domhain agus mar sin níl ar a cumas an domhan uilig a chlúdach agus í ag gabháil idir muid agus an ghrian.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/pairturu-ar-an-ngrian-sa-tir-seo-trathnona/|teideal=Páirturú ar an ngrian sa tír seo tráthnóna|dáta=2024-04-08|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref> Ní ligeann an ghealach do [[solas|sholas]] na gréine an réimse sin den domhan a bhaint amach. [[Plána (matamaitic)|Plána]] [[Fithis an Domhain|fhithis an domhain]] agus plána fithis na gealaí - is uillinn chlaonta a dhéanann siad le chéile. Dá bharr sin ní hí gach uile [[mí|mhí]] a thagann an ghealach idir an domhan agus an ghrian. Is mó faoi 400 an ghrian ná an ghealach. Is cóngaraí faoi 400 an ghealach don domhan ná don ghrian. Is féidir leis an ngealach radharc na gréine a mhúchadh ar fad orainn, agus bac dá réir sin a chur ar an solas go léir uaithi. Cé go bhfeictear an ghealach ag dul os comhair na gréine i gceantar fairsing nuair a bhíonn urú gréine ann, is ar ‘chosán’ an-chúng a fheictear an ‘lándorchadas’ — áit a dtugtar ‘Path of Totality’ air i mBéarla.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sa-ghaeltacht-a-bheidh-an-chead-radharc-ar-an-gcead-uru-greine-eile-in-eirinnin-2090/|teideal=Sa Ghaeltacht a bheidh an chéad radharc ar an gcéad urú gréine eile in Éirinn…in 2090|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=18 Meán Fómhair 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> Le linn di a bheith idir an domhan agus an ghrian, caitheann an ghealach lánscáil ar chonair thanaí fhada trasna an domhain. An lánscáil sin, bíonn sí na mílte [[ciliméadar]] ar fad, agus timpeall cúpla céad ciliméadar ar leithead. Taobh istigh den lánscáil sin a bhíonn an t-urú iomlán.<ref name=":0" /> Díreach timpeall na lánscáile, bíonn réimse níos leithne fós den domhan mar nach mbíonn an t-urú iomlán, agus bíonn leathscáil ansin. === '''Minicíocht''' === Is annamh a tharlaíonn urú na gréine. De bhrí go bhfuil uillinn chlaonta idir plána fhithis an domhain is plána fhithis na gealaí, ní théann an ghealach díreach idir an domhan is an ghrian gach mí. Ach tarlaíonn éiclips uair amháin áit éigin ar domhan timpeall gach bliain go leith. Bíodh is go mbíonn urú áit éigin ar domhan gach uile bhliain go leith, ní fhilleann urú na gréine ar an áit chéanna ach uair in aghaidh na dtrí chéad bliain. ==Sláinte== Caithfear a bheith an-chúramach ag féachaint ar an ngrian mar is féidir leis an ngrian na súile a ghortú. Tá spéaclaí fíor-riachtanach, gan aon eisceacht, ach amháin ag pointe amháin: * Le linn an uruithe pháirtigh (.i. an chuid is mó den am, i ngach áit) — caithfear spéaclaí gréine ceadaithe (caighdeán ISO 12312-2) a chaitheamh an t-am ar fad, fiú más 99% den ghrian atá clúdaithe. * Le linn na hiomláine féin — nóiméad nó dhó amháin, agus é sin ach laistigh den chosán caol — is féidir na spéaclaí a bhaint, ach ní mór iad a chur ar ais láithreach nuair a thosaíonn an ghrian ag foilsiú arís. ==Imeachtaí== * 22 Bealtaine 1724, chuaigh urú gréine thar Éirinn agus an Bhreatain, ó Ghaillimh tríd an mBreatain Bheag agus soir ó dheas go Londain. * Tharla urú na gréine sa Bhreatain sa bhliain 1999, ach ní bhfuair muintir na hÉireann radharc ceart ar an bhfeiniméan réaltach. * Tharla urú na gréine [[20 Márta]] [[2015]] in Éirinn idir 9.00 agus 10.30 ar [[maidin]]. Ar an drochuair, bhí an spéir an-scamallach ar an lá sin. * Tharla urú iomlán na gréine i Meiriceá ar 8 Aibreán 2024, ag tarraingt cuid mhór cainte is iontais.<ref name=":1" /> * 12 Lúnasa 2026: an chéad urú iomlán ar mhórthír na hEorpa ó 1999. Ní bheidh an lándorchadas le feiceáil ach laistigh de chosán caol (thart ar 150-200km ar leithead), a théann trasna na h[[An Íoslainn|Ioslainne]] ⁊ na Spáinne (isteach ó [[An Ghailísis|Ghailís]]/na h[[Asturias|Astúire]], trí [[Navarra|Návarra]] agus [[An Aragóin|Aragón]], agus amach thar na h[[Na hOileáin Bhailéaracha|Oileáin Bhailéaracha]]). I Mallorca: ** Tosaíonn an t-urú páirteach: thart ar 19:35–19:38 ** Tosaíonn an lándorchadas thart ar 20:31, timpeall 1 nóiméad 36 soicind ar fad ** Críochnaíonn sé thart ar 20:33 (8:33in) ** Críochnaíonn an t-urú páirteach thart ar 20:49–20:53 (gar go leor don luí gréine) Beidh an ghrian an-íseal ag pointe na hiomláine — timpeall 2°-2.5° os cionn na spéire thiar amháin. Ciallaíonn sé sin gur gá spota iontach a roghnú le radharc glan a fháil (mar sh. cladach nó áit an-ard gan foirgnimh ná sléibhte sa bhealach). * 23 Meán Fómhair 2090, ag thart ar leathuair tar éis a cúig a chlog sa tráthnóna, a thiocfaidh an ghealach idir Inis na Bró, ceann de na Blascaodaí i nGaeltacht Chiarraí, agus an ghrian.<ref name=":2" /> Sin an chéad uair in imeacht 366 bliain a bheidh urú iomlán gréine le feiceáil in Éirinn. == Féach freisin == * [[Urú (réalteolaíocht)]] * [[Urú na gealaí]] * [[Éiclipteach]] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Grian]] [[Catagóir:An Domhan]] [[Catagóir:Éiclipsí]] [[Catagóir:An Ghealach]] m0c59jfrjvkzbtrhqor5stpvx0skwhd 0 99129 1319406 1200260 2026-07-03T19:24:25Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319406 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Staraí Éireannach ba ea '''Sir James Ware''' (26 Samhain 1594 – 1 Nollaig 1666).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1394|title=WARE, James (1594–1666) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> == Féach freisin == * [[James Ussher]] * [[Thomas Wentworth, 1st Earl of Strafford|Thomas Wentworth]] * [[Mícheál Ó Cléirigh]] * [[Seán Mac Colgáin]] * [[Luke Wadding]] * [[Sir Robert Cotton, 1st Baronet, of Connington|Robert Cotton]] * [[Conall Mag Eochagáin]] * [[An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] * [[Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh]] * [[Séarlas mac Conchobair Doinn]] * [[Eugene O'Curry]] * [[Seán Ó Donnabháin]] * [[Charles Richard Elrington]] == Foinsí == * Bernadette Cunningham and Raymond Gillespie, 'James Ussher and his Irish Manuscripts', ''Studia Hibernica'', no. 33 (2004-2005), ll. 81–99 * Mark Empey, 'Value-free' history? The scholarly network of Sir James Ware', ''History Ireland'', 20:2 (2012), ll. 20–3 * &mdash;, 'A real credit to Ireland, and to Dublin': the scholarly achievements of Sir James Ware' in Kathleen Miller and Crawford Gribben (eds), ''Dublin: Renaissance city of literature'' (Manchester, Manchester University Press, 2017), ll. 119–38 * &mdash;, 'Creating a usable past: James and Robert Ware' in Mark Empey, Alan Ford and Miriam Moffitt (eds),''The Church of Ireland and its Past: History, Interpretation and Identity'' (Dublin, Four Courts Press, 2017), ll. 36–56 * Alan Ford, ''James Ussher: Theology, History, and Politics in early-modern Ireland and England'' (Oxford, Oxford University Press, 2007) * &mdash;, ‘The Irish historical renaissance and the shaping of Protestant history’ in Alan Ford and John McCafferty (eag.), ''The Origins of Sectarianism in Early Modern Ireland'' (Cambridge, Cambridge University Press, 2005), ll. 127–57 * Michael Herity, 'Rathmulcah, Ware and MacFirbisigh', ''Ulster Journal of Archaeology'', 33 (1970), ll. 49–53 * Diarmaid MacCulloch, 'Foxes, Firebrands, and Forgery: Robert Ware's Pollution of Reformation History', ''The Historical Journal'', 54:2 (2011), ll. 307–46 * [[Nollaig Ó Muraíle]],''The Celebrated Antiquary: Dubhaltach Mac Fhirbhisigh (c. 1600–1671), his lineage, life and learning'' (Maigh Nuad, 1996). * William O'Sullivan, 'A finding list of Sir James Ware's manuscripts', ''Proceedings of the Royal Irish Academy'', Cuid C 97:2 (1997), ll. 69–99 * Graham Parry, ''The Trophies of Time: English Antiquarians of the Seventeenth Century'' (Oxford, Oxford University Press, 1995), pp 153–6 * Mark Williams, 'Lacking Ware, withal': finding Sir James Ware among the many incarnations of his histories' in Jason McElligott and [[Eve Patten]] (eag.), ''The Perils of Print Culture : Book, Print and Publishing History in theory and practice'' (Basingstoke, Palgrave Macmillan, 2014), ll. 64–81 * &mdash;, 'History, the Interregnum and the Exiled Irish' in Mark Williams and Stephen Paul Forest (eag.), ''Constructing the Past: Writing Irish History, 1600-1800'' (Woodbridge, Boydell Press, 2010), ll. 27–48 == Naisc sheachtracha == * Webb, Alfred (1878). "Ware, Sir James" . [[A Compendium of Irish Biography]]. Baile Átha Cliath: M. H. Gill & son. * [https://www.historyireland.com/early-modern-history-1500-1700/value-free-history-the-scholarly-network-of-sir-james-ware/ 'Value-free' history? The scholarly network of Sir James Ware], History Ireland * [https://www.confessio.ie/ Mise Pádraig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929180154/https://www.confessio.ie/ |date=2011-09-29 }} (''Confessio'') * https://web.archive.org/web/20090819161839/http://members.cox.net/wdegidio/ware/WaresofIreland.htm == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Ware, James}} [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] {{síol}} imvwalptf7u5bglptaolwj5im2zjhku 0 101734 1319354 1307658 2026-07-03T13:38:44Z Conradder 34685 1319354 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar tionóil é '''An Feabhal''' ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] (Béarla: ''Foyle''). D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] amháin, d’[[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha. == Baill == ''* ón 13 Aibreán 2026 amach'' {| class="wikitable sortable" style="width: 600px;" |- ! colspan="2" | Ball !! Páirtí |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[Mark H. Durkan]] |[[PSDLO]] |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[Sinéad McLaughlin]] |[[PSDLO]] |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| | [[Julie Middleton]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Pádraig Delargy]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Ciara Ferguson]] | [[Sinn Féin]] |} == Toghcháin == === Tionól Thuaisceart Éireann === ====2022==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=17| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: An Feabhal <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.niassembly.gov.uk/globalassets/documents/raise/publications/2017-2022/2022/2422.pdf|teideal=Election Report: Northern Ireland Assembly Election, 5 May 2022|work=NI Assembly|dátarochtana=03 Iúil 2026|údar=Dr Raymond Russe|dáta=11 Bealtaine 2022|format=PDF|language=Béarla}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 !! Comhair 8!! Comhair 9 !! Comhair 10 !! Comhair 11 !! Comhair 12 !! Comhair 13 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pádraig Delargy]]''' ||20.20% ||'''9,471''' || || || || || || || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Mark H. Durkan]]''' || 17.06% || '''7,999'''|| || || || || || || || || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Ciara Ferguson]]''' ||12.61% ||5,913 ||7,237 ||7,248 ||7,257 ||7,257 ||7,373 ||7,424 ||7,630 ||'''7,873'''|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Sinéad McLaughlin|Sinead McLaughlin]]'''|| 6.80%|| 3,189 ||3,250 ||3,269 ||3,358 ||3,359 ||3,410 ||3,449 ||4,236 ||4,411 ||4,432 ||7,490 ||'''8,605'''|| |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Gary Middleton]]'''|| 8.75%|| 4,101 ||4,101 ||4,108 ||4,109 ||4,391 ||4,392 ||4,428 ||4,478 ||4,654 ||4,655 ||4,675 ||4,713 ||4,731 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || Ryan McCready ||7.98% ||3,744 ||3,746 ||3,752 ||3,754 ||3,948 ||3,950 ||3,961 ||4,244 ||4,282 ||4,283 ||4,326 ||4,515 ||4,635 |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};"| || [[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || Shaun Harkin ||5.59% ||2,621 ||2,672 ||2,741 ||2,751 ||2,754 ||2,902 ||3,014 ||3,446 ||4,011 ||4,033 ||4,264 || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Brian Tierney|| 6.98% ||3,272 ||3,293 ||3,307 ||3,333 ||3,333 ||3,413 ||3,448 ||3,709 ||3,951 ||3,967|| || || |- | style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] || Emmet Doyle ||4.26% ||2,000 ||2,041 ||2,045 ||2,049 ||2,050 ||2,176 ||2,609 ||2,697|| || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Rachael Ferguson ||4.73% ||2,220 ||2,274 ||2,333 ||2,346 ||2,351 ||2,368 ||2,404 || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách || Anne McCloskey ||1.82% ||854 ||864 ||869 ||870 ||877 ||946|| || || || || || || |- | style="background:{{Irish Republican Socialist Party/meta/color}}"| ||[[Páirtí Poblachtach Sóisialach na hÉireann|PPSÉ]] ||Colly McLaughlin ||1.63% ||766 ||782 ||784 ||786 ||786|| || || || || || || || |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || Elizabeth Neely ||1.06% ||499 ||499 ||502 ||502 || || || || || || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] ||Gillian Hamilton ||0.45% ||215 ||219 || || || || || || || || || || || |- | align=left colspan=17|'''Toghthóirí:''' 77,343 '''bailí:''' 46,864 '''Millte:''' 810 '''Cuóta:''' 7,811 '''Vótóirí:''' 47,674 (61.64%) ''' |} ====2017==== ====2016==== ====2011==== ====2007==== ====2003==== ====1998==== ===Fóram 1996=== == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann}} {{DEFAULTSORT:Feabhal, An}} [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] 00bdnak6xsyhj433d2s2o07m5ehualr 0 101836 1319440 1269166 2026-07-03T22:28:20Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319440 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ríomheolaí Meiriceánach ab ea '''Lee Edward McMahon''' (24 Deireadh Fómhair, 1931 <ref name="birth record aad.archives.gov">{{Lua idirlín|url=https://aad.archives.gov/aad/display-partial-records.jsp?f=5138&mtch=1&q=494464112&cat=all&dt=3063&tf=F&bc=sd|teideal=NARA — AAD — Display Partial Records}}</ref> – 15 Feabhra, 1989 <ref name="death record aad.archives.gov">{{Lua idirlín|url=https://aad.archives.gov/aad/display-partial-records.jsp?f=5058&mtch=1&q=494464112&cat=all&dt=3003&tf=F&bc=sd||teideal=NARA — AAD — Display Partial Records}}</ref>). == Saol Pearsanta agus Oideachas == Rugadh agus tógadh McMahon i [[St. Louis]], [[Missouri]], áit ar fhreastail sé ar St. Louis University High School (rang 1949).<ref name="SLUH In Memoriam">{{Lua idirlín|url=https://www.sluh.org/alumni/remember|teideal=SLUH Alumni — In Memoriam|dátarochtana=2022-06-01|archivedate=2022-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521223121/https://www.sluh.org/alumni/remember}}</ref> Sa bhliain 1955, bronnadh céim bhaitsiléara (''summa cum laude'') air in [[Ollscoil St. Louis]], agus sa bhliain 1963, céim dochtúireachta sa tsíceolaíocht in [[Ollscoil Harvard]].<ref name="Doctorate">{{Lua idirlín|url=https://psychology.fas.harvard.edu/doctoral-alumni|teideal=Doctoral Alumni — Department of Psychology|dátarochtana=2022-06-01|archivedate=2021-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121044425/https://www.sluh.org/alumconnect/in-memoriam}}</ref> Foilsíodh a thráchtas Ph.D., dar teideal “Grammatical analysis as a part of understanding a sentence” sa bhliain 1963 freisin. Bhí sé pósta ar Helen G. McMahon agus bhí beirt pháistí acu, Michael agus Catherine. == Bell Labs == Bhí McMahon ag obair in [[Bell Labs]] ó 1963 go nuige a bhás sa bhliain 1989. I dtosach, bhí sé ina thaighdeoir teangeolaíochta, ag díriú ar theanga darb ainm FASE (“Fundamentally Analyzable Simplified English”), le rún cumarsáid idir daoine agus ríomhairí a éascú. Chuaigh McMahon leis an Ionad Taighde Ríomhaireachta in Bell Labs go hoifigiúil sa bhliain 1975. Is fearr aithne ar McMahon mar gheall ar an obair a rinne sé ar leaganacha luatha den chóras oibriúcháin [[UNIX|Unix]], go háirithe an t-eagarthóir srutha [[sed]]. Chabhraigh McMahon le forbairt comm, qsort, grep, index, cref, cu, agus Datakit freisin. == Péireáil McMahon == I gcomhar le Bob Ryder, d’oibrigh McMahon ar chóras péireála le haghaidh comórtas [[go]], córas a úsáideadh go forleathan, mar shampla i gcraobhchomórtas SAM sa bhliain 1986. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:McMahon, Lee E}} [[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]] [[Catagóir:Básanna i 1989]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1931]] [[Catagóir:Eolaithe ríomhaireachta Meiriceánacha]] k0jgxfyumxovcvxby2r5m0hpx3yw85n 0 105924 1319415 1170919 2026-07-03T21:29:41Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319415 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is é '''Klaus S. Lackner''' an Stiúrthóir Bunaidh ar an Lárionad um Astaíochtaí Diúltacha Carbóin (LADC), ({{lang-en|[[:en:Center_for_Negative_Carbon_Emissions|Center for Negative Carbon Emissions]]}} (CNCE) agus is ollamh é sa School of Sustainable Engineering and the Built Environment ag Ollscoil Stáit Arizona.<ref>{{Cite web-en|url=https://cnce.engineering.asu.edu/people/|title=People {{!}} Center for Negative Carbon Emissions|language=en-US|work=Arizona State University|access-date=2019-12-28}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://sustainability.asu.edu/person/klaus-lackner|title=Klaus Lackner - Person|language=en-US|work=Julie Ann Wrigley Global Institute of Sustainability|access-date=2019-12-28}}</ref> Is comhairleoir eolaíochta é do Carbon Collect Limited (athraíodh an t-ainm ó Silicon Kingdom Holdings Limited i mí Aibreáin 2021), <ref>{{Cite web-en|url=https://mechanicaltrees.com/klaus-lackner-phd/|title=Carbon Collect {{!}} KLAUS LACKNER PHD|date=2020-04-28|language=en-US|work=Carbon Collect|access-date=2021-06-15}}</ref> agus comhairleoir eolaíochta sinsearach do Aircela Inc. Is ceannródaí é i mbainistíocht carbóin agus is é an chéad duine é a mhol dé-ocsaíd charbóin a ghabháil ón aer i gcomhthéacs [[Maolú an Athraithe Aeráide|dul i ngleic le hathrú aeráide.]] <ref>Lackner, Klaus, et al. (1999) [http://wordpress.ei.columbia.edu/lenfest/files/2012/11/Carbon-dioxide-extraction-from-air-is-it-an-option.pdf Carbon Dioxide Extraction From Air: Is It An Option?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311225846/http://wordpress.ei.columbia.edu/lenfest/files/2012/11/Carbon-dioxide-extraction-from-air-is-it-an-option.pdf |date=2016-03-11 }} Los Alamos National Laboratory. Retrieved April 24, 2022.</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|doi=10.1016/0360-5442(95)00071-N|volume=20|issue=11|title=Carbon dioxide disposal in carbonate minerals|journal=Energy|pages=1153–1170|year=1995|author=Lackner|first=Klaus S.}}</ref> I measc a chuid saothar tá modhanna éighníomhacha a léiriú agus a fheabhsú chun dé-ocsaíd charbóin a bhaint as an atmaisféar, teicneolaíocht gabhála aeir a chomhtháthú le feidhmeanna chun dé-ocsaíd charbóin a úsáid, roghanna diúscartha sábháilte agus buana le haghaidh dé-ocsaíd charbóin a fhiosrú, agus deiseanna uathoibrithe agus scálaithe a aithint.<ref>{{Cite web-en|url=https://cnce.engineering.asu.edu/research/|title=Research {{!}} Center for Negative Carbon Emissions|language=en-US|access-date=2019-12-28}}</ref> Ón 28 Nollaig 2019 luadh a fhoilseacháin 12771 uair agus é is a h - inninnéacs 53As of 28 Nollaig 2019 Luadh a fhoilseacháin 12771 uair agus is é a h-innéacs ná 53.<ref>{{Cite web-en|url=https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=jOPykuwAAAAJ|title=Klaus S Lackner|work=Google Scholar|access-date=2019-12-28}}</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Lackner, Klaus}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Dámh Ollscoil Stáit Arizona]] [[Catagóir:Dámh Ollscoil Columbia]] [[Catagóir:Dámh Scoil na hInnealtóireachta agus na hEolaíochta Feidhmí Columbia]] qqcl3vs1906onvalwxjsnr35fcsm7ds 0 107315 1319363 1257497 2026-07-03T15:24:21Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319363 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}[[Ealaíontóir]] Éireannach ba ea '''Harry Clarke''' ([[17 Márta]] [[1889]] – [[6 Eanáir]] [[1931]]). Tá clú agus cáil air mar gheall ar a shaothair gloine Tá a lorg fágtha aige ar shéipéil agus ar áiteacha eile timpeall na hÉireann le fuinneoga áille, tarraingteacha gloine dhaite.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ce-ata-a-chaitheamh-agat-ta-me-ag-caitheamh-harry-clarke/|teideal=Cé atá á chaitheamh agat? Tá mé ag caitheamh Harry Clarke…|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=24 Márta 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-24}}</ref> Dúirt an file [[W. B. Yeats|W.B. Yeats]] faoi, agus é ag tagairt do na healaíona in Éirinn, go raibh an ghloine dhaite ab fhearr ar domhan déanta ag Clarke.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-eiginnteacht-mar-gheall-ar-fhuinneoga-daite-harry.aspx|teideal=Éiginnteacht mar gheall ar fhuinneoga daite Harry Clarke|údar=Ciara Nic Gabhann|dáta=Fea. 2005|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2023-03-25}}</ref> Cé go raibh a shaol thart roimh a am, b’ealaíontóir bisiúil é a raibh fís aige. [[Íomhá:St.Gobnait upper panel.jpg|clé|mion|Naomh Gobnait, Honan Chapel, , Corcaigh, 1915 / 1916 ]] == Saol == [[Íomhá:Harry Clarke Stained Glass Windows (Dingle).JPG|clé|mion|An Díseart, Daingean]] [[Íomhá:Genova-Windows P8.JPG|clé|mion|[[Fuinneog na Ginéive]], 1926, an bailiúchán anois i Miami Beach<ref>{{Lua idirlín|url=https://wolfsonian.org/whats-on/exhibitions+installations/2023/11/harry-clarke-and-the-geneva-window.html|teideal=Harry Clarke and the Geneva Window|údar=Florida International University-Digital Communications|language=en|work=wolfsonian.org|dátarochtana=2024-03-03}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.harryclarke.net/geneva_home|teideal=The Geneva Window, Wolfsonian Museum, Miami, Florida, USA – Harry Clarke Stained Glass Windows|údar=The Geneva window Panel 1|language=en-GB|dátarochtana=2024-03-03}}</ref>]] Rugadh Clarke i m[[Baile Átha Cliath]] sa bhliain 1889. Bhí an-suim aige sa léamh agus san [[amharclann]]. Ina chuid ealaíne tá tagairtí ann do dhrámaí, do shíscéalta agus d’[[Finscéal|fhinscéal]]<nowiki/>ta.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=COGG|date=14 Deireadh Fómhair 2015|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/Eureka_Irish-12.5.pdf|title=Eureka|volume=12-5}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220430033146/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/Eureka_Irish-12.5.pdf |date=2022-04-30 }}</ref> Chuir bás a mháthar as go mór dó agus gan é ach sna luathdhéaga. D’fhreastail sé a [[Scoil Ealaíne Chathair Bhaile Átha Cliath]] le linn do [[Austin Molloy]] agus Margaret Crilley a bheith ag múineadh ann. Phós sé Crilley níos déanaí. Ba é Clarke a mhúineadh an cúrsa ar an léaráidíocht sa Scoil idir 1921 agus 1923 Ba chol ceathracha athair [[Muiris Mac Conghail]] agus Clarke.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-craoltoir-leiritheoir-agus-scribhneoir-muiris-mac-conghail-ar-shli-na-firinne/|teideal=An craoltóir, léiritheoir agus scríbhneoir Muiris Mac Conghail ar shlí na fírinne|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-24}}</ref> Ba é Clarke a mhol dó [[Seán Keating|Sheán Keating]] a dhul go h[[Oileáin Árann|Árainn]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-sagart-a-bhi-ina-fanaiceach-gaeilge-agus-an-t-ealaiontoir-ar-ghean-leis-inis-oirr/|teideal=An sagart a bhí ina ‘fanaiceach’ Gaeilge agus an t-ealaíontóir ar ghean leis Inis Oírr|údar=Seosamh Ó Cuaig|dáta=21 Nollaig 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-24}}</ref> D’fhulaing Clarke drochshláinte ar feadh a shaoil agus fuair sé bás in 1930 agus gan é ach 41 bliain d’aois san Eilvéis, tar éis dó cóir leighis a fháil in otharlann eitinne. Tá sé curtha in [[Chur]] san [[An Eilvéis|Éilvéis]], in uaigh gan leac inniu. Mar gheall nach raibh a mhuintir ar an eolas faoi dhlí de chuid na hEilvéise a bhain le huaigheanna a chaomhnú, rinneadh a chorp a dhí-adhlacadh agus a chur in uaigh na mbochtán gan ainm. [[Íomhá:Ballinasloe St. Michael's Church South Aisle Fifth Window Sts Patrick and Rose of Lima by Harry Clarke Detail St Rose Burning Her Hands Detail 2010 09 15.jpg|clé|mion|St. Michael's, [[Béal Átha na Sluaighe]]]] [[Íomhá:Harry clarke, la vigilia di sant'agnese, 1924, 05.jpg|clé|mion|‘The Eve of St Agnes’ le fáil sa Hugh Lane, 1924]] == Saothar == Bhí tionchar láidir ag an Mhisteachas Ceilteach, an Siombalachas, an Rómánsachas Náisiúnta agus an *Art Noveau *ar shaothar Clarke. Tá saothar Harry Clarke le feiceáil in ionaid éagsúla, mar shampla [[Gailearaí Crawford]] i gCorcaigh, [[Dánlann Chathrach Hugh Lane]] don Nua-Ealaín i mBaile Átha Cliath agus [[An Díseart (institiúid)|sa Díseart]] sa [[An Daingean|Daingean]], Contae Chiarraí. Is faoi chúram an Stáit atá an chuid is mó dá shaothar poiblí, rud a chinntíonn saol fada agus ardán poiblí dó.<ref name=":0" /> '''<nowiki/>'Eve of St Agnes''''. I measc na saothar is cumasaí dá chuid, tá ‘The Eve of St Agnes’ le fáil sa Hugh Lane.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hughlane.ie/arts_artists/stained-glass-room-featuring-windows-by-harry-clarke/|teideal=Stained Glass Room|language=en-GB|work=Hugh Lane|dátarochtana=2023-11-16}}{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Stained glass windows by Harry Clarke|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stained_glass_windows_by_Harry_Clarke&oldid=1181381653|journal=Wikipedia|date=2023-10-22|language=en}}</ref> Choimisiúnaigh Harold Jacob, fear ghnó mór na mbrioscaí as Baile Átha Cliath, a Clarke le fuinneog dhaite a dhéanamh a bheadh bunaithe ar an dán ‘The Eve of St Agnes’ de chuid John Keats. Cuireadh an fhuinneog sin i gcrích i 1924.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gne-alt-fograiochta-ag-ceiliuradh-100-bliain-de-shaothar-harry-clarke-i-ngailearai-ealaine-crawford-le-bad-romance/|teideal=Ag ceiliúradh 100 bliain de shaothar Harry Clarke i nGailearaí Ealaíne Crawford le Bad Romance|dáta=16 Samhain 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-11-16}}</ref> ‘'''Séipéal Uí Ónáin'''’ nó ‘The Honan Chapel’. Tá an séipéal tiomnaithe do [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionbarra]] ach toisc gurbh iad clann Honan a mhaoinigh an séipéal, tá sé ainmnithe in ómós dóibh. ‘Gníomh Neamhspleáchais Spioradálta’ a tugadh ar thógáil Shéipéal Honan idir 1913 agus 1916. Beannaíodh an séipéal i 1916 tráth a raibh imeachtaí mór le rá eile a raibh baint acu le spiorad an náisiúnachais.<ref name=":1" /> '''Bewley's.''' Tá cuid fuinneog cáiliúil Harry Clarke i gcaife Bewley’s ar Shráid Grafton i mBaile Átha Cliath. Bhí na fuinneoga mar ábhar conspóide idir Campbell’s Catering, úinéirí an chaife, agus Treasury Holdings, úinéirí an fhoirgnimh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/news/courtandcrime/arid-41053169.html|teideal=High Court rules four of six Harry Clarke windows in Bewley's café belong to landlord|údar=Ann O’Loughlin|dáta=2023-01-20|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2023-03-24}}</ref> Léiríonn na fuinneoga draíochtacha seo colúin na gceithre ord san ailtireacht: an tOrd Dórach, an tOrd Ianach, an tOrd Corantach agus an tOrd Ilchodach. Tá léiriú Clarke ar éin agus ar bhláthanna ar na colúin seo chomh hoilte agus chomh sonraíoch sin gur cúis mhór iontais agus gliondair iad don té a bhreathnaíonn orthu.<ref name=":0" /> Rinneadh na fuinneoga i 1927, trí bliana sula bhfuair Clarke bás agus gan é ach 41 bliain d’aois. [[Íomhá:Fairy Tales by Hans Andersen (Harry Clarke).jpg|clé|mion|Fairy Tales le Hans Andersen]] === Maisitheoir === Nuair nach raibh sé ag obair ar ghloine dhaite, ba mhaisitheoir den scoth é agus is iad na leabhair *Tales of Mystery and Imagination *le hEdgar Allen Poe agus *Fairy Tales *le Hans Christian Andersen na cinn a bhfuil an chuid is fearr dá léaráidí le feiceáil iontu. Ba radharcanna dorcha agus fantaiseacha ba mhó a thug pléisiúr dó. == Féach freisin == * [[Gloine dhaite]] agus An [[Túr Gloine]] * [[Joshua Clarke]] * [[Evie Hone]] * [[:en:Stained_glass_windows_by_Harry_Clarke|Stained glass windows by Harry Clarke]] ar Wikipedia == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Ealaíontóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Gloine dhaite]] {{DEFAULTSORT: Clarke, Harry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1889]] [[Catagóir:Básanna i 1931]] [[Catagóir:An Túr Gloine]] g5e6b8pq8j7c4i8gcitho5lpynghgou 0 107697 1319355 1308956 2026-07-03T13:52:42Z Ziv 56238 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Apple logo with text (cropped).png]] → [[File:Apple logo with text.png]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Apple logo with text.png]] 1319355 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Impact of Ireland Corporation Tax Regime on Ireland's Economy.jpg|mion|Cáin agus fás ioncaim in Éirinn]] [[Cáin]] a thoibhítear ar [[Brabús|bhrabúis]] trádála, ar ghnóthachain inmhuirir, agus ar ioncam eile cuideachtaí agus [[Comhlacht|comhlachtaí]] corpraithe, is ea '''cáin chorparáide'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/c%C3%A1in%20chorpar%C3%A1ide/ga/|teideal="cáin chorparáide"|work=téarma.ie|dátarochtana=2023-04-26}}</ref> nó '''cáin chorparáideach'''.<ref>Cáin chorparáideach = i mBéarla, ''corporation tax'' (R-A) ; Cáin chorparáide = i mBéarla, ''corporate tax'' (SAM & idirnáisiúnta) </ref> == In Éirinn == Tá cáin chorparáide íseal go leor in Éirinn, ag 15%, i gcomparáid le cuid mhaith tíortha eile in iarthar na hEorpa. Mealann an ráta tarraingteach seo comhlachtaí domhanda móra isteach. Is pointe conspóide é an Cháin Chorporáide íseal ach deir an [[ESRI]] go bhfuil ról tábhachtach ag an ioncam ón gcáin sin san Airgeadas Poiblí agus go mbeidh torthaí dona ann má chailltear é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/fr/podcast/29-m%C3%A1rta-2025-tiobraid-%C3%A1rann/id1525428808?i=1000701352824|teideal=Nuacht Mhall (Tiobraid Árann)|údar=Conradh na Gaeilge Londain|dáta=29 Márta 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-03-29}}</ref> Is €23 billiún i gcánacha a bailíodh ó chorparáidí in Éirinn sa bhliain 2022, ar ardú 48% é ón mbliain roimhe sin.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Deich gcomhlacht a d'íoc 57% den cháin chorparáideach in 2022|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0426/1379263-deich-gcomhlacht-a-dioc-57-den-chain-chorparaideach-in-2022/|date=2023-04-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Léirigh anailís ag na Coimisinéirí Ioncaim gur ó dheich gcomhlacht a tháinig 57% den cháin chorparáideach a íocadh in Éirinn in 2022. Sin 28% den cháin uile a íocadh. Sa bhliain 2023, thosaigh an rialtas ag cur cuid den airgead a fhaightear ó chorparáidí i dtaisce i gciste infheistíochta poiblí,<ref name=":0" /> [[Ciste Bonneagar, Aeráide agus Nádúir]] agus [[Future Ireland Fund]] [[Íomhá:Apple logo with text.png|clé|mion|177x177px]] [[Íomhá:Microsoft logo (2012).svg|clé|mion|181x181px]] [[Íomhá:Eli Lilly and Company.svg| |alt=|131x131px|lár]] === 2026 === Mheas an [[CCBÉ]] in 2026 go raibh trí chomhlacht ilnáisiúnta - [[Apple Inc.|Apple]], [[Microsoft]] agus [[Eli Lilly]] - ag íoc 46% den cháin chorparáideach ar fad a bhailigh an Stát in 2024. D'íoc na trí chomhlacht thart ar €13 billiún i gcáin chorparáideach leis an Stát in 2024 agus gurb iad Apple agus Microsoft, thar Eli Lilly, a d'íoc a bunáite sin – os cionn €11 billiún. Thug an Chomhairle foláireamh : "Neamhchinnteacht shuntasach ag baint leis na brabúis a dhéanfaidh Apple agus Microsoft san am le teacht'. Ach sin ráite, creideadh go méadódh brabúis Apple agus Microsoft, go háirithe agus an réimse [[Intleacht shaorga|intleachta shaorga]] ag fás as miosúr (agus an dála céanna ag Eli Lilly, agus an-éileamh ar na cógais [[Diaibéiteas|diaibéitis]] agus [[Murtall|otrachta]] a dhéanann siad sna 2020idí). <ref>{{Luaigh foilseachán|title='Trí chomhlacht ag íoc 46% de cháin chorparáideach an Stáit'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0219/1559279-tri-chomhlacht-ag-ioc-46-de-chain-chorparaideach-an-stait/|date=2026-02-19|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cáin]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cáin]] [[Catagóir:Gnó]] [[Catagóir:Airgeadas poiblí na hÉireann]] 6qk1qv3029zleo955ehi6p1bku9ub2m 0 110523 1319359 1262348 2026-07-03T14:32:16Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319359 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Bronnan NewsBrands Ireland '''Gradaim Iriseoireachta na hÉireann''' gach bliain ar [[iriseoirí]] agus [[nuachtáin]] Éireannach i gcatagóirí éagsúla.<ref>https://www.artscouncil.ie/ga/Nuacht/Literature/Writer-in-Residence/Fellowship-appointments-for-2022/{{Dead link|date=Aibreán 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> I measc na mbuaiteoirí bhí [[Fintan O'Toole]], an [[Irish Examiner]] agus [[ExtraG.ie]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://nuacht-gaeilge.com/eireann/bhuaigh-an-irish-examiner-leathanach-tosaigh-na-bliana-ag-gradaim-iriseoireachta-na-heireann-2023/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2023-11-16 |archivedate=2023-11-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116213311/https://nuacht-gaeilge.com/eireann/bhuaigh-an-irish-examiner-leathanach-tosaigh-na-bliana-ag-gradaim-iriseoireachta-na-heireann-2023/ }}</ref><ref>https://extrag.ie/2023/11/13/nuacht/extrag-ie-ainmnithe-morghradam/</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.JournalismAwards.ie JournalismAwards.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116103350/https://journalismawards.ie/ |date=2023-11-16 }} {{Síol-ie}} [[Catagóir:Iriseoireacht| ]] [[Catagóir:Dámhachtainí]] 45d2dva8u5sgbd99vaynl8i10eu3w10 0 111027 1319444 1318191 2026-07-03T22:34:13Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1319444 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Nuachtán}} {{Teideal iodálach}} Is é '''''Carn''''' irisleabhar oifigiúil an [[Conradh Ceilteach|Chonartha Cheiltigh]]. Bunaíodh i 1973 é.<ref name="cl"/> Roghnaíodh ainm an irisleabhair mar gheall ar a luach siombalach, agus toisc go bhfuil an focal “[[carn]]” le fáil i ngach ceann de na [[teangacha Ceilteacha]] beo. An fotheideal atá ann ná ‘''A Link Between the [[Náisiúin Cheilteacha|Celtic Nations]]''’. An sprioc atá ag ''Carn'' ná aidhmeanna an Chonartha Cheiltigh a chur chun cinn, is é sin, athbheochan na dteangacha Ceilteacha agus féinrialú na [[Náisiúin Cheilteacha|Sé Náisiún Cheilteacha]] a bhaint amach. Foilsítear an chuid is mó de na haltanna i [[An Béarla|mBéarla]], chomh maith le haltanna sna sé [[Teangacha Ceilteacha|theanga Cheilteacha]] freisin: [[An Bhriotáinis|Briotáinis]], [[An Choirnis|Coirnis]], [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[Gaeilge Mhanann|Manainnis]], [[Gaeilge na hAlban]], agus [[An Bhreatnais|Breatnais]], in éineacht le haistriúcháin agus achoimrí i [[An Béarla|mBéarla]]. San am atá caite, foilsíodh altanna i [[An Fhraincis|bhFraincis]] freisin. I measc na scríbhneoirí suntasacha san irisleabhar tá an file [[Gaeilge na hAlban|Gàidhlig]] [[Somhairle MacGill-Eain]]. == Eagarthóirí == * Frang MacThòmais (1973–1974), Albanach * [[Pádraig Ó Snodaigh]] (1974–1977), Éireannach * Cathal Ó Luain (1977–1981), Éireannach * Pedyr Pryor (1981–1984), Cornach * Pat Bridson (1984–2013), Manannach (ina chónaí in Éirinn)<ref name="cl">{{Lua idirlín|url=http://www.celticleague.net/tag/carn-magazine/|teideal=Carn Magazine|work=Celtic League|dátarochtana=2024-01-08|archivedate=2024-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240109002827/http://www.celticleague.net/tag/carn-magazine/}}</ref> * Rhisiart Tal-e-bot (2013–an lá atá inniu ann), Cornach == Féach freisin == * [[Conradh Ceilteach|An Conradh Ceilteach]] * ''[[Breizh-Llydaw]]'' * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * ''[[An Guth]]'' (ar scor) * [[:Catagóir:Tograí idircheilteacha]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://celticleague.net/carn/ Láithreán gréasáin ''Carn''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412140445/http://www.celticleague.net/carn/ |date=2010-04-12 }} * [http://celticleague.net/ An Conradh Ceilteach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071117203623/http://www.celticleague.net/ |date=2007-11-17 }} {{DEFAULTSORT:Carn, iris}} [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Breatnaise]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]] [[Catagóir:Tréimhseacháin sna teangacha Ceilteacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge Mhanann]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhriotáinise]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Choirnise]] [[Catagóir:Teangacha Ceilteacha]] [[Catagóir:Tograí idircheilteacha]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí ón mBreatain Bheag]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Oileán Mhanann]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Chornacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhriotánacha]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Ráitheacháin]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1973]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1970í]] 7i32kk35nmrfje1xd77xg0cdnpmzyj1 0 111689 1319487 1287772 2026-07-04T07:43:36Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319487 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EIRE Sign Glengad Head near LOP 81.jpg|mion|[[Cionn Ghleann Gad]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/111176.aspx|teideal=Glengad Head|údar=logainm.ie|dátarochtana=2024}}</ref> Scríobhadh "EIRE" amach le linn [[An Éigeandáil|Ré na Práinne]] ar eagla na heagla]]Is tír "neodrach" í Éire, a mhaítear go minic. Ach tá ceist na neodrachta i gcónaí ina cnámh spairne in Éirinn, go háirithe cá seasann an tír ó thaobh ECAT agus fórsaí armtha an Aontais Eorpaigh. N íl Éire ina ball den [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] (ECAT) i láthair na huaire. Ach ní raibh Éire "neamhailínithe''"'' riamh agus bhí comhoibriú ann i gcónaí le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] le linn na mblianta.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ireland–NATO relations|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ireland%E2%80%93NATO_relations|journal=Wikipedia|date=2025-04-11|language=en}}</ref> In 1999, chuaigh Éire isteach san [[Euro-Atlantic Partnership Council]] (EAPC)<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Euro-Atlantic Partnership Council|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Euro-Atlantic_Partnership_Council|journal=Wikipedia|date=2025-05-04|language=en}}</ref> agus Comhpháirtíocht na Síochána<ref>i mBéarla, ''Partnership for Peace (PfP)''</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Partnership for Peace|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Partnership_for_Peace|journal=Wikipedia|date=2025-04-27|language=en}}</ref> de chuid ECAT. Sa bhliain 2024, ghlac Éire ballraíocht san [[Individually Tailored Partnership Programme]] (ITPP) de chuid ECAT,<ref>nó an ''Individual Partnership Action Plan''</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Individual Partnership Action Plan|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Individual_Partnership_Action_Plan|journal=Wikipedia|date=2024-12-23|language=en}}</ref> (mar aon leis an Rúis). == Cúlra == Is oileán beag í Éire ar imeall na hEorpa. Níl arm láidir go leor ag Éire le í féin a chosaint ar ionsaí ó naimhde ar bith; is beag éifeacht a bheadh ag an cabhlach ná ag an t-aerfhórsa ach oiread dá mba rud é gur ionsaíodh an tír. Ag an am céanna, tá seasamh Eorpach agus domhanda ag Éire, go háirithe sna Náisiúin Aontaithe. Tá ról fiúntach á chomhlíonadh ag Éire le fada i gcothú na síochána ar fud an domhain. Ach ó 2022 d’éirigh le Putin [[Cogaíocht hibrideach|cogadh hibrideach]] a fhearadh agus tá Éire - na cáblaí fomhuirí, na h[[Idirnascaire leictreachais|idirnascairí]], na píblínte gáis agus na dálaí maireachtála sa tír - faoi bhagairt. Tá an caiteachas ar chórais chosanta in Éirinn ar thar a bheith íseál; tugtar na tíortha ECAT "saorthairbhiú" ar pholasaithe na hEireann. Faoi réir bhunreacht na hÉireann, is féidir páirt a ghlacadh san ECAT gan cead na ndaoine a fháil i reifreann? Tá díospóireacht ann faoin cheist seo.<ref>Eoin Daly, "Neutrality and the Irish Constitution" (Verfassungsblog, April 2022)</ref> <ref>Crotty v. An Taoiseach [1987] IR 713</ref><ref>"Referendum would have to be held before Ireland joined NATO, Taoiseach says" (The Irish Times, June 2022)</ref><ref>David Kenny, "Explainer: Would Ireland be required to have a referendum before joining NATO?" (The Journal, June 2022)</ref> == Stair == Sa bhliain 1937, dhearbhaigh [[Bunreacht na hÉireann]] (Alt 29), go mbíonn Eire ag iarraidh bealaí síochánta a aimsiú le coimhlintí a réiteach:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/ga/html#part7|teideal=electronic Irish Statute Book (eISB)|údar=electronic Irish Statute Book (eISB)|language=en|work=www.irishstatutebook.ie|dátarochtana=2025-05-05}}</ref> <blockquote>Alt 29-1. "Dearbhaíonn Éire gur mian léi síocháin agus comhar, de réir an chothroim idirnáisiúnta agus na moráltachta idirnáisiúnta, a bheith ar bun idir náisiúin an domhain." srl Alt 29-4.4° Dearbhaíonn Éire a tiomantas i leith an Aontais Eorpaigh ar laistigh de a oibríonn ballstáit an Aontais sin le chéile chun an tsíocháin, comhluachanna agus leas a bpobal a chur chun cinn. srl </blockquote>Níl an focal nó an fiú an chiall "neodracht" le fáil sa Bhunreacht. Sna 1930idí, d'fhógair [[Éamon de Valera]] go bhfanfadh an tír amach ón gcogadh, agus an tír ag cloí le polasaí dian na neodrachta. Chuir [[Winston Churchill]] agus rialtas na Breataine an-bhrú air dul chun cogaidh i gcoinne [[An Ghearmáin|na nGearmánach]]. Meastar go raibh de Valera ag iarraidh a thaispeáint don tsaol mhór gur tír neamhspleách í Éire. Ach is féidir a rá nárbh fhíor-neodracht í in aon chor, ach "neodracht i bhfabhar leis na Comhghuallaithe". {{Main|Ré na Práinne}}Cé gur dúradh go poiblí go raibh seasamh neodrach ag Éirinn sa dara Cogadh Domhanda, tá fianaise láidir ann gur tugadh tacaíocht do na comhghuaillí a sheas an fód i gcoinne na Gearmáine sa chogadh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-ca-seasann-neodracht-na-heireann.aspx|teideal=Cá seasann neodracht na hÉireann?|údar=Beo - EAGRÁN 6|dáta=DEIREADH FÓMHAIR 2001|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2025-05-05}}</ref> Ar an 21 Meán Fómhair 2021, thug Rialtas na hÉireann cead d’fhórsaí Mheiriceá aerfort na Sionainne a úsáid agus na S-A i mbun troda "i gcoinne na sceimhlitheoireachta" san Afganastáin srl. '''An glas triarach agus 'prótacal na dtrí ghlas'''' Fógraíodh an "Glas Triarach" timpeall 2001-2003, agus [[Conradh Nice (2003)|Conradh Nice]]. Meicníocht atá ann a chinntíonn go bhfaightear faomhadh ón Rialtas, ón Dáil agus ó na Náisiúin Aontaithe sula gcuirtear níos mó ná dháréag saighdiúirí thar lear ar dualgas síochánaíochta. De réir 'phrótacail na dtrí ghlas', caithfidh [[Rialtas na hÉireann|Rialtas na hÉireann,]] [[Dáil Éireann]] agus na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiúin Aontaithe]], caithfidh siad ar fad a mbeannacht a thabhairt sula gcuirtear Óglaigh na hÉireann ar fiannas thar lear. Bac roimh rannpháirtíocht na hÉireann in oibríochtaí thar lear é an Glas Triarach. Ar an 30 Aibreán 2024 dhearbhaigh an Taoiseach [[Simon Harris]] sa [[Dáil Éireann|Dáil]] go raibh an Rialtas meáite ar phrótacail na dtrí ghlas a athrú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Pobal Roimh Bhrabús ina maidríní lathaí ag Putin' – Aire Stáit|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0529/1451995-pobal-roimh-bhrabus-ina-maidrini-lathai-ag-putin-aire-stait/|date=2024-05-29|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/oireachtas/2024/04/30/taoiseach-insists-neutrality-not-at-risk-with-removal-of-triple-lock-for-un-peacekeeping-missions/|teideal=Taoiseach insists neutrality ‘not at risk’ with removal of triple lock for UN peacekeeping missions|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2024-06-05}}</ref> == ECAT == Toisc go bhfuil Éire ina ballstát den [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] agus mar chuid de chóras polaitíochta an Iarthair, d’fhéadfaí glacadh leis go mbeidh Éire ina targaid i gcónaí, cé go mbeidh an baol sin níos lú ná tíortha eile. Tharla [[cibirionsaí coiriúil ar Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte]] (HSE) in 2021. Mar gheall ar na bagairtí sna 2020idí (mar shampla, maidir le cibirionsaithe, [[cogaíocht hibrideach]] agus cosaint cáblaí sonraí ar ghrinneall na farraige timpeall na hÉireann), bíonn Rialtas na hÉireann ag comhoibriú le ECAT. Tá Éire i bpriacal ó ‘ghéarbhagairt ar muir’ ón Rúis agus ag an am céanna, tá Éire ag diúgaireacht ar [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] maidir le cúrsaí cosanta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/neodracht-faoi-bhagairt-agus-caineadh-breise-sna-meain/|teideal=Neodracht faoi bhagairt agus cáineadh breise sna meáin|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=12 Feabhra 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-02-15}}</ref> Tá Éire mar chuid de thionscadal ina bhfaighinn sí comhairle ó ECAT. Ag an am céanna, tá beartais i bhfeidhm san AE chun comhoibriú idir an AE agus ECAT a neartú i réimsí slándála agus cosanta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceisteanna-cosanta-agus-cumhachta-ag-eiri-nios-casta-san-ae/|teideal=Ceisteanna cosanta agus cumhachta ag éirí níos casta san AE|údar=Máirtín Ó Duibhir|dáta=13 Márta 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-03-15}}</ref> === 2024 === Dúirt an Tánaiste [[Mícheál Ó Máirtín]] in 2024 go gcaithfidh Éire glacadh leis go bhfuil cogaíocht hibrideach ag tarlú ar fud fad na hEorpa, agus go bhféadfadh na cáblaí sonraí ar ghrinneall na farraige amach ó chósta na hÉireann a bheith mar thargaidí luachmhara.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/question/2024-05-09/52/|teideal=Ukraine War – Thursday, 9 May 2024 – Parliamentary Questions (33rd Dáil) – Houses of the Oireachtas|údar=Houses of the Oireachtas|dáta=2024-05-09|language=en-ie|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2024-10-25}}{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/ireland-world/article/micheal-martin-we-must-keep-a-laser-focus-on-threats-to-ireland-0jctbm239|teideal=Micheál Martin: We must keep a laser focus on threats to Ireland|údar=John Mooney|dáta=2024-09-21|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2024-10-25}}</ref> Siar sa bhliain 2021, d’fhógair an Rialtas go raibh siad chun níos mó infheistíochta a chur ar fáil don [[Lárionad Náisiúnta Cibearshlándála]].  Mar chuid d’iarrachtaí sin ghlac an Lárionad agus Óglaigh na hÉireann páirt i gcleachtaí a d’eagraigh lárionad cibearchosanta NATO sa bhliain 2024. Anuas air seo, tá Éire mar chuid de chomhaontú le NATO chun níos mó tacaíochta a fháil chun cáblaí sonraí a chosaint agus chun cibearchosaintí a neartú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-eire-ar-bharr-an-liosta-ach-glac-leis-go-mbeidh-si-ina-targaid-i-re-na-cogaiochta-hibridi/|teideal=Níl Éire ar bharr an liosta ach glac leis go mbeidh sí ina targaid i ré na cogaíochta hibridí|údar=Máirtín Ó Duibhir|dáta=21 Deireadh Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-10-26}}</ref> === 2025 === Agus an Rúis ag gríosú chun cogaíochta, bhí ceist na neodrachta ina hábhar teasaí ar urlár na Dála. Bhí an Rialtas den tuairim go raibh sé thar am ag Éirinn cur lenár gcumas míleata, i bhfianaise an chogaidh san Úcráin, na [[Cogaíocht hibrideach|cogaíochta hibridí]] agus leochaileacht na hÉireann . == Féach freisin == * [[Éire Neodrach]], clár teilifíse faoi neodracht na hÉireann sa [[Dara Cogadh Domhanda]] * [[Cogaíocht hibrideach]] * [[Ionsaí haiceála ar ríomhchoráis FSS agus na Roinne Sláinte (2021)|Cibirionsaí coiriúil ar Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte]], 2021 * [[Yantar, long taighde de chuid na Rúise|Yantar, long spiaireachta de chuid na Rúise]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Gnóthaí eachtracha na hÉireann]] [[Catagóir:Neamh-idirghabhálachas]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:Neodracht na hÉireann]] i5xozuaf8alppxrvx2ao70g3qwad531 0 111876 1319376 1201082 2026-07-03T16:23:11Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319376 wikitext text/x-wiki Is éard is '''iar-eagarthóireacht'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/iar-eagarth%F3ireacht/|title=“iar-eagarthóireacht” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-02-27}}</ref> ná an próiseas trína leasaíonn daoine aistriúchán meaisínghinte chun táirge deiridh inghlactha a bhaint amach. Tugtar iar-eagarthóir ar dhuine a dhéanann iar-eagarthóireacht. Tá coincheap na hiar-eagarthóireachta nasctha le coincheap na réamh-eagarthóireachta. Agus téacs á aistriú trí [[ríomhaistriúchán]], is féidir na torthaí is fearr a bhaint amach trí réamheagarthóireacht a dhéanamh ar an mbuntéacs – mar shampla trí phrionsabail na [[teanga rialaithe]] a chur i bhfeidhm – agus ansin iar-eagarthóireacht a dhéanamh ar an ríomhaistriúchán. Ní hionann é agus eagarthóireacht, a thagraíonn don phróiseas feabhsúcháin a chuirtear i bhfeidhm ar théacs a chruthaigh duine (próiseas ar a dtugtar ''athbhreithniú'' go minic i réimse an aistriúcháin). Is féidir téacs a ndearnadh iar-eagarthóireacht air a athbhreithniú ina dhiaidh sin chun a chinntiú go ndéantar profléamh ar chaighdeán na roghanna teanga chun botúin shimplí a cheartú. Is éard atá i gceist leis an iar-eagarthóireacht ná aschur ó [[ríomhaistriúchán]] a cheartú lena chinntiú go gcomhlíonann sé leibhéal cáilíochta a shocraítear roimh ré idir an cliant agus an t-iar-eagarthóir. Tá sé mar aidhm ag '''iar-eagarthóireacht éadrom''' an t-aschur a dhéanamh intuigthe. Tá sé mar aidhm ag '''iar-eagarthóireacht iomlán''' é a dhéanamh feiliúnach ó thaobh stíle de freisin. Le dul chun cinn sa [[ríomhaistriúchán]], tá iar-eagarthóireacht iomlán ag teacht chun cinn mar mhalairt ar aistriúchán láimhe. Tacaíonn beagnach gach [[Feidhmchláir aistriúcháin|uirlis aistriúcháin ríomhchuidithe]] leis an iar-eagarthóireacht ó ríomhaistriúchán. == Naisc sheachtracha == * [https://www.taus.net/think-tank/reports/postedit-reports/postediting-in-practice Translation Automation Users Society (TAUS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160812202449/https://www.taus.net/think-tank/reports/postedit-reports/postediting-in-practice |date=2016-08-12 }} ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Category:Aistriúchán]] [[Category:Ríomhaistriúchán]] [[Category:Meastóireacht ar ríomhaistriúchán]] miwjdnhai15futvx62b7eft7cqbczy9 0 115038 1319386 1264486 2026-07-03T17:20:55Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319386 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Albam}} Is é '''''Imrama''''' an chéad albam stiúideo leis an mbanna [[Miotal trom (ceol)|miotail trom]] [[Primordial (banna)|Primordial]]. Eisíodh ar dtús é i 1995. Sa bhliain 2001, d'atheisigh [[Hammerheart Records]]<ref name="Official">A.A. Nemtheanga, "Biography". Retrieved from the [http://primordialweb.com Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240822194344/http://primordialweb.com/ |date=2024-08-22 }} on December 4, 2011</ref> é le dhá rian bónais. Atheisíodh arís é, an uair seo ag [[Metal Blade Records]] in 2009 mar digipack CD/DVD i gcás sleamhnáin. Is cuid de shraith bailitheoirí na chéad 4 albam a atheisiúint. == Fáiltiú criticiúil == AllMusic - 3.5/5<ref name="AllMusic review">{{cite web-en|url=http://www.allmusic.com/album/imrama-mw0000463186|title=AllMusic Primordial Imrama | last = Freeman | first = Phil | date = | publisher=[[AllMusic]]|access-date= June 4, 2016 }}</ref> == Traicliosta == # "Fuil Ársa" - 4:44 # "Infernal Summer" - 6:11 # "Here I Am King" - 4:24 # "The Darkest Flame" - 5:18 # "The Fires..." - 5:23 # "Mealltach" - 1:27 # "Let the Sun Set on Life Forever" - 4:26 # "To the Ends of the Earth" - 5:29 # "Beneath a Bronze Sky" - 3:26 # "Awaiting the Dawn" - 5:00 # "The Calling" (2001 Traic Bónais) - 4:54 # "Among the Lazarae" (2001 Traic Bónais) - 7:53 Nóta: Tá na traic taispeána "Dark Romanticism" mar chuid d'atheisiúint 2009 ; DVD Beo Cathair Chorcaí, Éire, Feabhra 1994: # "Among the Lazarae" # "Let the Set on Life Forever" # "To Enter Pagan" # "The Darkest Flame" # "The Fires" == Pearsanra == * [[Alan Averill]] - Gutha * Ciáran Mac Uilliam - Giotár, Bodhrán, Feadóg Stáin, Méarchlár * Pól "Paul" MacAmhlaigh - Dord * Derek "D." MacAmhlaigh - Drumaí, cnaguirlisí * Andrew Radley - Innealtóireacht, Meascadh * Mags - Meascadh == Nótaí == {{Reflist}} [[Catagóir:Albaim Primordial]] [[Catagóir:Miotail Ceilteach]] [[Catagóir:Albaim a eisíodh in 1995]] 2jdklbdwjux03vy6nnqepfnz4p9qe7a 0 116340 1319446 1317759 2026-07-03T22:36:12Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1319446 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |tipus=nuachtán |periodicitat=Seachtanán |dia_publicacio=Dé hAoine |editor=[[Caoimhín Ó Cadhla]] |distribucio=I gcló agus ar líne |digital=mailto:eolas@anpaipear.ie }} Is nuachtán seachtainiúil é '''''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'''''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://anpáipéar.ie/|teideal=anpáipéar.ie|údar=Gaelmheáin Teoranta|dáta=2024|dátarochtana=2024}}</ref> Seoladh é den chéad uair ag [[Oireachtas na Samhna]] 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2024/de-haoine.html|teideal=Dé hAoine {{!}}{{!}} An tOireachtas|work=www.antoireachtas.ie|dátarochtana=2024-11-01}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/nuachtan-nua-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Nuachtán nua le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Ciarán Dunbar]]|dáta=16 Deireadh Fómhair 2024|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=03 Samhain 2024}}</ref> Is é 20 leathanach an eagrán toirt an nuachtáin.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=Tús Áite: An Páipéar|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22557589-tus-aite-an-paipear/|language=ga-IE|author=Tús Áite|date=6 Samhain 2025|publisher=[[Raidió na Gaeltachta]]}}</ref><ref name=":8">{{Luaigh foilseachán|author=[[Caoimhín Ó Cadhla]]|date=31 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/eagarfhocal-53/|title=Eagarfhocal #53|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 53}}</ref> == Stair == D'fhógair Gaelmheáin Teoranta i mí Dheireadh Fómhair go raibh an comhlacht ar tí “an chéad nuachtán clóite Gaeilge ó cuireadh deireadh le ''[[Gaelscéal]]''”<ref group="nóta">Féach áfach ''[[Goitse]]''</ref> a fhoilsiú ar bhonn seachtainiúil gach Aoine ón 1 Samhain 2024. Ba é [[Eoghan Ó Néill]] a sheol an nuachtán ar an 1 Samhain 2024<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Gaelmheáin|date=1ú Samhain|title=Nuachtán nua Gaelach le seoladh ag an Oireachtas|issue=Uimhir 1|year=2024|url=https://anpáipéar.ie/2024/11/nuachtan-nua-gaelach-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|pages=lch 1}}</ref> agus bhí cóipeanna den chéad eagrán ar fáil ag Oireachtas na Samhna 2024. Scríobh an tUachtarán [[Mícheál D. Ó hUigínn|Micheál D. Ó hUigínn]] an chéad alt sa nuachtán.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-02}}</ref> Ní ball de [[Comhairle Preasa na hÉireann|Chomhairle Preasa na hÉireann]] é ''An Páipéar''<ref>{{Lua idirlín|url=https://pressombudsman.ie/member-publications/|teideal=Member Publications {{!}} Press Council|údar=Pat Kennedy|dáta=2023-06-19|language=en-GB|work=pressombudsman.ie|dátarochtana=2025-11-23}}</ref> ach anois agus bliain slánaithe acu tá sé i gceist acu cur isteach ar bhallraíocht.<ref name=":9" /> D'fhógair Ó Cadhla i Mí Mheithimh 2026 go raibh an táille ballraíochta tiomsaithe acu.<ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|author=[[Caoimhín Ó Cadhla]]|date=12 Meitheamh 2026|title=Eagarfhocal|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|pages=lch 6}}</ref> [[Íomhá:Eoghan Ó Néill ag can't faoi nuachtáin nua ag Oireachtas na Gaeilge 2024.jpg|alt=Eoghan Ó Néill ag caint faoi nuachtán nua ag Oireachtas na Gaeilge 2024 in Aonach an Oireachtais |mion|[[Eoghan Ó Néill]] ag labhairt faoin nuachtán nua ag Oireachtas na Samhna 2024|220x220px]] == Dáileadh agus maoiniú == Murab ionann agus foilseacháin reatha Gaeilge eile, ní forlíonadh ach nuachtán "leis féin" é ''An Páipéar''.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22506093/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Gráinne Uí Chaomhánaigh]]|dáta=2025-04-16|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> In am a sheolta, bhí an nuachtán ar díol i 300 siopa “ar fud na tíre” ar €3 nó £2.50. Leagan amach táblóideach atá air agus é lándaite. Dúirt an tEagarthóir [[Caoimhín Ó Cadhla]] gurb é “aidhm Ghaelmheáin Teoranta go mbeidh an nuachtán ar fáil i ngach siopa sa tír”.<ref name=":0" /> Foilsítear ábhar ó eagráin chlóite ar líne.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[An Coimisinéir Teanga|Oifig an Choimisinéara Teanga]]|url=https://www.languagecommissioner.ie/userfiles/files/OCT_Me%C3%A1inGhaeilge_N%C3%B3taTreorach_GA_EN_040225.pdf|year=2025|month=Aibreán|title=Na Meáin Ghaeilge|pages=lch 5}}</ref> Cuireadh síntiúis éagsúla ar fáil: * eagrán clóite, €20.84 (€12.50 + €8.34 do phostas agus pacáistiú) in aghaidh na míosa * eagrán digiteach, €6.70 in aghaidh na míosa * eagrán clóite agus digiteach, €25.34 (€17.00 + €8.34 do phostas agus pacáistiú) in aghaidh na míosa Tá margadh speisialta ar fáil do scoileanna.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-le-seoladh-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua le seoladh ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=09 Deireadh Fómhair 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> Agus a gcéad bhliain ar an bhfód á ceiliúradh aige, thug Ó Cadhla le fios go raibh méadú faoi chúig tar éis teacht ar oiread na siopaí a bhí ''An Páipéar'' ar díol iontu, go 1,500 siopaí timpeall na tíre. Ag staid amháin bhíodar ag dáileadh 5,300 de a dúirt sé, níos mó ná trí oiread den líon lenar thosaíodar.<ref name=":8" /> === Maoiniú === Fuair ''An Páipéar'' cúpla miondeontas mar ghnó Gaeltachta agus iad á chur ar a mboinn. Níl aon mhaoiniú leanúnach Stáit ag ''An Páipéar'' ach tá fógraíocht ann. Deir Ó Cadhla gur ó eagraíochtaí éagsúla Gaeilge a thagann formhór a gcuid fógraíochta.<ref name=":4" /><ref name=":9" /><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/1110/1542542-ta-rudai-athraithe-o-bhonn-na-meain-ghaeilge/|teideal=Na Meáin Ghaeilge: 'Tá rudaí athraithe ó bhonn'|dáta=11 Samhain 2025|dátarochtana=30 Samhain 2025|work=[[RTÉ]]}}</ref> Maíonn sé gurb é ''An Páipéar'' an t-aon mheán Gaeilge nach bhfuil ag fáil buandeontas stáit.<ref name=":11" /> == Foireann == Is "comharchumann oibrithe" atá i mbun an nuachtáin.<ref name=":5" /><ref name=":1" /> Tá [[Caoimhín Ó Cadhla]]<ref group="nóta">Fostaí de chuid [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] is é Ó Cadhla ach ghlac sé sos gairme chun dul i mbun an nuachtán a bhunú.</ref> ina fhostaí lánaimseartha agus deir sé go bhfuil daoine eile ag obair go lánaimseartha ar an dearthóireacht. Is [[Saoririseoir|saoririseoirí]] an chuid eile den fhoireann. Íoctar iad, cé go dtugann Ó Cadhla le fios ndéanann cuid acu saor in aisce é ó am go chéile. Bíonn Cóilín Duffy i mbun dearthóireachta agus eagarthóireachta chomh maith.<ref name=":9" /> I measc na gcomhfhreagraithe, tá Cathal Ó Murchú, [[Eoin Ó Murchú (Cumannach)|Eoin Ó Murchú]] (cathaoirleach ar [[Páirtí Cumannach Éireann|Pháirtí Cumannach Éireann]]<ref group="nóta">Dream nach ionann iad agus [[Páirtí Cumannach na hÉireann]]</ref>), an Dr. Kerron Ó Luain, Domhnall Mac Concharraige, Cóilín Duffy agus an Dr. Oisín Mac Fhearaí. I measc na scríbhneoirí tá Aedín Ní Thiarnaigh, an Dr. [[Fearghal Mac Bhloscaidh]], [[Aindrias Ó Cathasaigh]], Síobhra Aiken, an Dr. Colm Mac Gearailt, Diarmuid Breathnach, Lisa Nic an Bhreithimh, Jack Mac Íomhair, an tOll. Pádraig Ó Duibhir agus Aodh McNeill. Fuair [[Jack Mac Íomhair]] ainmniúchán sa rannóg "Iriseoir na Bliana" ag Gradaim Chumarsáid an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] i 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/gearrliosta-2025.html|teideal=Gearrliosta 2025 {{!}} Gradaim Chumarsáide|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=13 Samhain 2025}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|date=19 Meán Fómhair 2025|url=https://anpáipéar.ie/2025/09/gearrliosta-ghradaim-chumarsaide-an-oireachtais-2025-fogartha/|title=Gearrliosta ghradaim chumarsáide an Oireachtais 2025 fógartha|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 47}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gearrliostai-ghradaim-chumarsaide-an-oireachtais-2025-fogartha/|teideal=Gearrliostaí Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais 2025 fógartha|dáta=2025-09-19|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-13}}</ref>[[Íomhá:Caomhaín Ó Cadhla Bainisteoir nuachtáin nua a raibh seolta ag Oireachtas na Gaeilge 2024.jpg|alt=Caoimhín Ó Cadhla, bainisteoir an nuachtáin nua a seoladh ag Oireachtas na Gaeilge 2024|mion|Caoimhín Ó Cadhla, bainisteoir an nuachtáin ag Oireachtas na Samhna 2024|220x220px]] == Ábhar == Leagan amach táblóideach atá ar ''An Páipéar'' agus é lándaite. I ngach eagrán (sé leathanach déag in 2024; 20 lch faoi dheireadh 2025<ref name=":8" />), tá rannóga nuachta náisiúnta agus idirnáisiúnta le fáil, tuairimíocht, ‘comhfhreagras’ (litreacha ó na léitheoirí), eagarfhocal, clár imeachtaí Gaeilge, léirmheasanna ar leabhar agus féile, rannóg oideachais, alt faoin mbéaloideas, sceidil teilifíse agus raidió, puzail, agus tuairiscí spóirt.<ref name=":0" /> Is féidir leis an gcrosfhocal bheith "dúshlánach go maith".<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22456997/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Síle Ní Choncheanainn]]|dáta=2024-11-06|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> "Margadh difriúil" atá ag ''An Páipéar'' seachas [[Seachtain (nuachtán)|''Seachtain'']] agus ''[[Scéal]]'' dar leis an láithreoir raidió [[Gráinne Uí Chaomhánaigh]]. Shíl sí go bhfuil ''An Páipéar'' ag díriú ar mórscéalta an lae a sholáthar do lucht léite na Gaeilge seachas scéalta atá níos ginearálta.<ref name=":6" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.phoenixfm.ie/show/d15-today-tuesday/|teideal=D15 Today Tuesday|work=[[Phoenix 92.5FM|92.5 Phoenix FM]]|dátarochtana=2025-07-02}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22465236/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Gráinne Uí Chaomhánaigh]]|dáta=27 Samhain 2024|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-02}}</ref> == Treoshuíomh polaitiúil == Cuireann an riarthóir Caoimhín Ó Cadhla béim ar an "éagsúlacht"<ref name=":4" /> mar sprioc agus thug sé le fios go bhfuil lucht an nuachtáin ag iarraidh "tuairim gach Gaeilgeoir" a chur in iúil ann. Deir sé gur mian leo tuairimí lucht imirce agus [[Teifeach|teifigh]], dhaoine [[LADT|LADTA+]], agus daoine faoi mhíchumas a chur ar a súile do léitheoirí na Gaeilge sa teanga céanna, chomh maith le níos mó scríbhneoireachta ó iriseoirí ban.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://universitytimes.ie/2024/12/an-paipear-agus-an-tabhachtach-a-bhaineann-leis/|teideal=An Páipéar agus an Tábhacht a Bhaineann Leis|údar=[[Selma Catibusic]]|dáta=16 Nollaig 2024|work=[[The University Times]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> Ar cheist na Gaeilge, dúirt sé "Tuigimid go bhfuil fórsaí sa tsochaí a chuirfeadh brú orainn líne eagarthóireachta faoi leith a thógáil ach [...] ní bheidh drogall orainn ar chor ar bith dúshlán ceart a thabhairt don stát."<ref name=":4" /> Agus í ag trácht ar an gcéad eagrán, dúirt an [[léachtóir]] san Oideachas [[Síle Ní Choncheanainn]] gur "cheapas go raibh cineál claontacht i dtreo [[Sinn Féin|Shinn Féin]] sa chéad alt [...]".<ref name=":2" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mic.ul.ie/staff/3089-sile-ni-choincheannain|teideal=S.NiChoincheannain@mic.ul.ie {{!}} Mary Immaculate College|work=[[Coláiste Mhuire gan Smál]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> "Ar ndóigh bíonn a chlaonadh féin ag gach eagraíocht" a shíl an [[Blag|blagálaí]] agus tráchtaire [[Aonghus Ó hAlmhain]] ina thaobh sin. "[[An Ghaeilge|Gaeil]], den [[eite chlé]]" a thug sé ar an bhfoireann trí chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/|teideal=An Páipéar|údar=Smaointe Fánacha Aonghusa|dáta=6 Samhain 2024|work=aonghus.blogspot.com|dátarochtana=2024-11-10}}</ref> Tar éis dornán eagrán a bheith foilsithe áfach, bhí malairt tuairime aige (féach thíos).<ref name=":3" /><ref name=":7" /> Is ar an laghad acmhainní atá acu is mó a dhírigh an taighdeoir [[Rónán Ó Muirthile]]. "Tá sé deacair claonadh a aimsiú fé láthair" a dúirt sé agus gan ach roinnt míonna curtha isteach an ''An Páipéar'', á rá freisin go mbíonn sé deacair theacht ar eolas faoi na comhfhreagraithe féin ná aithne a chur orthu.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22488229/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Rónán Ó Muirthile]]|dáta=12 Feabhra 2025|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://iadt.ie/about/staff/ronan-o-muirthile/|teideal=Rónán Ó Muirthile - IADT|language=en-GB|work=[[Institiúid Ealaíne, Deartha agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire|IEDL]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> == Conspóid == Ar an 21 Nollaig 2024, scríobh [[Cathal Ó Murchú]] sa ''Pháipéar'' gur "nochtaigh" fiosrúchán de chuid an [[Leiftneant-Ghinearál Igor Kirillov|Ghinearáil Rúiseach Kirillov]] "na [[Saotharlann|bithshaotharlanna]] agus an taighde [[Micribhitheolaíocht|mícreabhitheolaíochta]] le haghaidh [[Cogaíocht bhitheolaíoch|airm bhitheolaíocha]] faoi stiúir na Stát Aontaithe in oirthear na h[[An Úcráin|Úcráine]]. [...] Mhaígh Kirillov [...] go raibh cuid mhaith fágtha le pictiúr sách cruinn a tharraingt ar a raibh ar siúl sna bithshaotharlanna. / Bhí taighde ar siúl [...] chun oibreán bitheolaíoch a chruthú dírithe ar dhíothú a dhéanamh ar dhaoine a bhfuil [[cód géiniteach]] Rúiseach. Scannal thar a bheith tromchúiseach a bheadh ann más féidir é a chruthú." Chuir Ó Murchú fiosrúcháin de chuid na h[[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|ETAC]] agus tíortha [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] maidir leis an [[Cogadh Cathartha na Siria#Ghouta|Siria]], [[Nimhiú Sergei agus Yulia Skripal|Sasana]], agus an Úcráin ar an mbonn céanna le cinn a rinne gníomhaireachtaí de chuid na [[An Rúis|Rúise]]: "Sna scéalta luaite thuas, cé atá le creidiúint? I ndáiríre baineann sé sin go mór le claonadh an duine!".<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Cathal Ó Murchú]]|date=21 Nollaig 2024|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2024/12/feallmharu-an-ghinearail-kirillov/|title=Feallmharú an Ghinearáil Kirillov|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|accessdate=2024-12-22|issue=Eagrán 8}}</ref> De réir anailíse ó fhoireann de chuid an [[BBC]], tá cuid de na líomhaintí a rinne Kirillov bréagach agus an chuid eile gan fhianaise.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/60711705|teideal=Ukraine war: Fact-checking Russia's biological weapons claims|dáta=2022-03-11|language=en-GB|dátarochtana=2024-12-22|work=[[BBC]]}}</ref> B'í tuairim Uí Almhain go raibh colúnaí(the) de chuid an pháipéir chomh tógtha sin le hiompair na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá#Cogadh Fuar agus Cearta Sibhialta|Stát Aontaithe]] a cháineadh gur fhág sé báúil le [[Ionradh na Rúise ar an Úcráin|cogadh na Rúise]] iad.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2024/12/auferre-trucidare-rapere-falsis.html|teideal=Auferre trucidare rapere falsis nominibus imperium|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=12 Nollaig 2024|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2025-07-01}}</ref> Go deimhin, is í "liarlóg" a thug sé ar an nuachtán ní ba dhéanaí ar an ábhar céanna.<ref name=":7" /> Ar an 6 Samhain 2025, labhair Caoimhín Ó Cadhla le ''[[Tús Áite]]'' ([[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]) faoin aiseolas a bhí á bhailiú ag RnaG óna suirbhé faoi na meáin Gaeilge. Thug sé le fios go mbíonn siad ag iarraidh tuairimí éagsúla a chur ar fáil. Cuireadh an cheist air an raibh [[bréagnuacht]] sa ''Pháipéar''.<ref group="nóta">m.sh. faoin Úcráin, féach thuas</ref> Mhaígh Caoimhín Ó Cadhla go mbíonn foinsí ann do gach alt a fhoilsítear sa ''Pháipéar'' agus go raibh corr-alt a bhí orthu stopadh ceal fianaise.<ref name=":10" /><ref name=":9" /> == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil: [https://anpáipéar.ie/ anpáipéar.ie] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++&#x22;Caoimhín+Ó+Cadhla&#x22; Caoimhín Ó Cadhla ar an Vicipéid] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++&#x22;Cathal+Ó+Murchú&#x22; Cathal Ó Murchú ar an Vicipéid] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++&#x22;Kerron+Ó+Luain&#x22; Kerron Ó Luain ar an Vicipéid] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++&#x22;Eoin+Ó+Murchú&#x22; Eoin Ó Murchú ar an Vicipéid] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++&#x22;Cathal+Ó+Murchú&#x22; Diarmuid Breathnach ar an Vicipéid] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++&#x22;Cóilín+Duffy&#x22; Cóilín Duffy ar an Vicipéid] * [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++%22Jack+Mac+Íomhair%22 Jack Mac Íomhair ar an Vicipéid] == Féach freisin == * ''[[Tuairisc.ie]]'' * [[Scéal (nuachtán)|''Scéal'']] * [[Seachtain (nuachtán)|''Seachtain'']] * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * [[Nós (iris)|''Nós.ie'']] * ''[[ExtraG.ie]]'' * ''[[Y Cymro]]'' ==Tagairtí == {{Reflist}} ==== Nótaí ==== {{reflist|group=nóta}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:Paipear, An}} [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Nuachtáin]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Seachtanáin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaeltacht na Mí]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2024]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]] [[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]] 3vubojwpl3tuyqag96c1rom9hvksm4x 0 116466 1319394 1247290 2026-07-03T17:45:35Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319394 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ionad taighde ar chúrsaí [[Teangeolaíocht|teangeolaíochta]] in Éirinn ab ea '''Institiúid Teangeolaíochta Éireann'''. Bunaíodh in 1972 é, agus chuireadh sé seirbhísí taighde agus comhairleoireachta ar fáil d'eagraíochtaí a bhí ag dul i ngleic le ceisteanna teanga. Phléadh an Institiúid go háirithe leis na teangacha a bhí á múineadh sna scoileanna: [[an Ghaeilge]], [[an Béarla]], [[an Fhraincis]], [[an Ghearmáinis]], [[an Iodáilis]], agus [[an Spáinnis]], agus bhí freagracht speisialta uirthi i leith na Gaeilge.<ref name='eolas'>{{Lua idirlín|url=http://www.ite.ie/eolas.htm|teideal=Eolas ginearálta|dátarochtana=2024-11-10|archivedate=2004-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040804082955/http://www.ite.ie/eolas.htm}}</ref> Bhí an Institiúid lonnaithe ag 31 Plás Mhic Liam i mBaile Átha Cliath, agus bhí thart ar 30 duine ar an bhfoireann sna 1990idí. Tháinig maoiniú na hInstitiúide ón g[[Crannchur Náisiúnta]].<ref name='eolas'/> D'fhoilsítí dhá iris acadúil faoi scáth na hInstitiúide, ''An Múinteoir Teanga'' agus ''Language, Culture agus Curriculum''.<ref name='eolas'/> Dúnadh in 2004 í.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/question/2004-07-08/164/|teideal=Institiúid Teangeolaíochta Éireann. Dáil Éireann Debate, Thursday - 8 July 2004|dáta=2004-07-08|dátarochtana=2024-11-10}}{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Rogha foilseachán == * [[Dónall P. Ó Baoill|Ó Baoill, Dónall P.]] (1996), An Teanga Bheo: Gaeilge Uladh, Baile Átha Cliath: Institiúid Teangeolaíochta Éireann, ISBN 0-946452-85-7. * [[Breandán Ó Buachalla|Ó Buachalla, Breandán]] (2003). An Teanga Bheo: Gaeilge Chléire. Baile Átha Cliath: Institiúid Teangeolaíochta Éireann. ISBN 0-946452-98-9. Baile Átha Cliath: Institiúid Teangeolaíochta Éireann. * [[Séamus Ó Murchú|Ó Murchú, Séamus]] (1998). An Teanga Bheo: Gaeilge Chonamara. * [[Diarmuid Ó Sé|Ó Sé, Diarmuid]] (2000). Gaeilge Chorca Dhuibhne. Tuarascáil Taighde. Iml. 26. Baile Átha Cliath: Institiúid Teangeolaíochta Éireann. ISBN 0-946452-97-0. == Tagairtí == {{Reflist}} {{rialú údaráis}} [[Catagóir:Teangeolaíocht]] 1dkt6b1311d5za8i460tbe6x8u8bdbs 14 116553 1319433 1248003 2026-07-03T22:20:57Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus sórtáil 1319433 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Eagraiochtai soisialacha}} [[Catagóir:Grúpaí ar an eite chlé]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta]] [[Catagóir:Sóisialachas]] [[Catagóir:Eagraíochtaí polaitiúla de réir idé-eolaíochta|Soisialachas]] isach6iksxx33a26x7uhl00dyw8x6b5 0 120003 1319384 1281585 2026-07-03T17:03:14Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319384 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Glenkeen Fishery - geograph.org.uk - 614997.jpg|mion|Glenkeen Trout Fishery, Áth na Cloiche, Co Ard Mhacha]] Is gníomhaireacht stáit é ''' Iascach Intíre Éireann ''' (IIÉ),<ref>I mBéarla, ''Inland Fisheries Ireland IFI''</ref> freagrach as bainistíocht iascaigh d'iasc fionnuisce agus iasc cósta lastigh de 12 [[muirmhíle]] amach ón gcósta. Tá gníomhaireacht eile ann, [[Bord Iascaigh Mhara]], freagrach as iascach lasmuigh den teorainn úd. Sa bhliain 2024, ba é ráiteas misin an IIÉ ná: :'' "We are the environmental agency responsible for protecting, managing and conserving Ireland's inland fisheries and sea angling resources." == Stair na reachtanna == Chuir ''The Fisheries (Ireland) Act 1842'' Boird Chaomhnóirí réigiúnacha i bhfeidhm, le haghaidh rialú agus caomhnú iascach. Sa bhliain 1951, bunaíodh Iontaobhas Iascaigh Intíre Ioncorportha d'iascaigh phoiblí. Leis an Acht Iascaigh 1980, bunaíodh An Príomh-Bhord Iascaigh in ionad na mBord agus an Iontaobhais. Sa deireadh, bunaíodh Iascach Intíre Éireann ag an Acht um Iascach Intíre 2010 in ionad an Phríomh-Bhoird. Tharla an t-athchóiriú go pointe áirithe chun airgead a shábháil tar éis an ghéarchoir chun donais eacnamaíoch sa bhliain 2008, ach fosta mar athrú ó dhúshaothrú eacnamaíoch go caomhnú an dúlra. == Eachtraí == Maraíodh os cionn 1,000 iasc nuair a truaillíodh fad ciliméadair den Abhainn Bhéal Átha na nEach i gCo an Chabháin ar an 12/13 Iúil 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.fisheriesireland.ie/news/media-releases/ifi-statement-re-fish-kill-at-ballinagh-river-cavan|teideal=IFI statement re fish kill at Ballinagh River, Cavan {{!}} Inland Fisheries Ireland|dáta=2025-07-14|language=en|work=www.fisheriesireland.ie|dátarochtana=2025-09-29}}</ref> Bhí breac buí, an garmachán, an pincín agus an róiste i measc na n-iasc a maraíodh. Chuir IIÉ an dlí ar dhuine a bhí bainteach leis an slad ar éisc i<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Iascach Intíre Éireann leis an dlí a chur ar thruaillitheoirí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0929/1535840-iascach-intire-eireann-leis-an-dli-a-chur-ar-thruaillitheoiri/|date=2025-09-29|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Struchtúr == Tá sé cheantar abhantraí ann, agus oifig IIÉ ag gach ceann acu: * Oirthear ([[Baile Átha Cliath]]) * Oirdheisceart ([[Cluain Meala]]) * Iardheisceart ([[Maigh Chromtha]]) * [[An tSionainn]] ([[Luimneach]]) * Iarthair ([[Gaillimh]] agus [[Béal an Átha]]) * Iarthuaisceart ([[Béal Átha Seanaidh]]). == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=InlandFisheriesTrust1951>{{lua idirlín | teideal = Inland Fisheries Trust Incorporated | url = http://www.isad.ie/units/view/id/571 | work = Irish State Administration Database | dátarochtana = 15ú Lúnasa 2018 | archivedate = 2018-08-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180815164148/http://www.isad.ie/units/view/id/571 }}</ref> <ref name=FisheriesAct1980>{{lua idirlín | teideal = Fisheries Act, 1980, Chapter V | url = http://www.irishstatutebook.ie/eli/1980/act/1/enacted/en/print#parti-chapv | work = electronic Irish Statute Book (eISB) | dátarochtana = 15ú Lúnasa 2018 | teanga = en}}</ref> <ref name=FisheriesAct2010>{{lua idirlín | teideal = Inland Fisheries Act, 2010 | url = http://www.irishstatutebook.ie/eli/2010/act/10/enacted/en/index.html | work = electronic Irish Book (eISB) | dátarochtana = 15ú Lúnasa 2018 | leathanaigh = sec 6, 7, 48, 49 | teanga = en}}</ref> <ref name=InlandFisheriesBill2009>{{lua idirlín | teideal = Inland Fisheries Bill 2009: Second Stage | url = https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/2009-12-01/35/ | work = Dáil Éireann | foilsitheoir = [[Oireachtas]] | dátarochtana = 15ú Lúnasa 2018 | teanga = en | dáta = 1d Nollaig 2009 | archivedate = 2025-07-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250707154734/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/2009-12-01/35/ }}</ref> <ref name=iie_whoweare>{{lua idirlín | url = https://www.fisheriesireland.ie/who-we-are | teideal = Who we are | dátarochtana = 2024-04-19 | work = Iascach Intíre Éireann }}</ref> <ref name=iie_structure>{{lua idirlín | sloinne = Staff | ainm = IFI | teideal = Structure of Inland Fisheries Ireland |url=https://www.fisheriesireland.ie/About-Us/structure-of-inland-fisheries-ireland.html | website=Inland Fisheries Ireland | dartraighe = 15ú Lúnasa 2018}}</ref> }} [[Catagóir:Iascach Intíre Éireann]] [[Catagóir:Iascaireacht in Éirinn]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí Rialtas na hÉireann]] plh768nmpekto81idpl3s4fxpcxkcom 0 120053 1319445 1303855 2026-07-03T22:35:14Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis agus mionathruithe 1319445 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |tipus=Iris liteartha <!--|editor=príomheagarthóir--> <!--|ilustrador=Maisiúchán--> <!--|propietari=Úinéir--> |periodicitat=Bliantán <!--|fundador=bunaitheoir--> <!--|genere=Seánra--> |tema=[[Filíocht]], [[splancfhicsean]], [[ealaíon]] <!--|publicat_a=[[Éire]]--> |edicions=1 |distribucio=I gcló agus ar líne |idioma=[[An Ghaeilge|an Ghaeilge]] |editor_cap=* [[Conall Ó Duibhir]]<br/> * [[Darragh Ó Caoimh]] (profléitheoireacht) |editorial=[[AerachAiteachGaelach]] |fundacio=17/08/2024 <!--|tancament=Am deiridh--> |seu=[[Baile Átha Cliath]], [[Éire]] |accesobert=Is ea |preu=<!--Saor in aisce--> |website=[https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain aerachaiteachgaelach.net/foilseachain] }} Is [[Irisleabhar|irisín]] é [[An Gairdín (irisín)|'''''An Gairdín''''']] de chuid an chomharghrúpa ealaíon [[AerachAiteachGaelach]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain|teideal=Foilseacháin|work=[[AerachAiteachGaelach]]|dátarochtana=2025-06-30}}</ref> Foilseachán nuálach atá ann<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Stiofán Ó Briain]]|date=29 Samhain 2024|url=https://anpáipéar.ie/2024/11/reabhloid-aiteach-ghaelach-faoi-lanseol/|title=Réabhlóid aiteach Ghaelach faoi lánseol|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=5|pages=lch 11}}</ref> a chuirtear amach uair sa bhliain.<ref name=":0" /> Seoladh an t-irisín den chéad uair sa bhliain 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/feilire|teideal=Féilire|work=[[AerachAiteachGaelach]]|dátarochtana=2025-06-30}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/oichescealaiochta2024|teideal=Oíche Scéalaíochta in MoLI|dáta=3 Nollaig 2024|work=[[AerachAiteachGaelach]]|dátarochtana=2025-06-30}}</ref> {{Cquote |Tá an chodarsnacht seo idir an gairdı́n mar [[Útóipe]] rialaithe, agus mar láthair ina mbristear na rialacha de shı́or, le braith sna saothair san irisı́n seo [...] Nı́ sa Ghairdı́n atá na healaı́ontóirı́ san irisı́n seo. Saothróirı́ iad a chruthaı́onn a ngairdı́nı́ [[Aiteach|aiteacha]] féin ar bhealach amháin nó bealach eile. Bı́odh sin trı́ ghnı́omhú sa tsochaı́, sa chorp, san intinn, nó ar an leathanach clóite. Seo é an Gairdı́n.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Conall Ó Duibhir]]|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/s/Irisin-1-AAG.pdf|title=An Gairdín|journal=[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]|issue=1|year=2024|pages=lgh 2–3}}</ref> }} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain ''An Gairdín'' (Irisín 1, 2024)] ==Féach freisin== * [[AerachAiteachGaelach]] * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * ''[[Splonk]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Gairdin, An}} [[Catagóir:AerachAiteachGaelach]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Bliantáin]] [[Catagóir:Splancfhicsean Éireannach]] [[Catagóir:Splancfhicsean i nGaeilge]] [[Catagóir:Meáin LADT]] [[Catagóir:Cultúr LADT]] [[Catagóir:Stair lucht LADT in Éirinn]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2024]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]] {{Síol-nuachtán}} {{Síol-ladt}} pr72myq4680b9qasw09x93d3n7uc9kn 0 120225 1319441 1312273 2026-07-03T22:31:10Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1319441 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |idioma=[[An Ghaeilge]] |fundacio=23/04/2010 |tancament=2014<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-ghaeltacht-dhigiteach-ina-cuis-dochais/|teideal=‘An Ghaeltacht’ dhigiteach ina cúis dóchais|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2015-01-05|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-07-07}}</ref> |fundador=[[Danny Brown]] agus [[Caomhán Ó Scolaí]] |seu=Na Trí Paróistí |periodicitat=Míosachán |dia_publicacio=Dé hAoine |genere=Nuachtán pobail |tema=[[Nuacht]], [[Cultúr]], [[Litríocht]], [[Spórt]], cúrsaí áitiúla |editor=[[Danny Brown]] agus [[Caomhán Ó Scolaí]] |publicat_a=[[Éire]] |preu=Saor in aisce |distribucio=I gcló agus ar líne |website=[https://web.archive.org/web/20150408013033/http://www.goitse.org/ goitse.org] (cartlannaithe) }} [[Íomhá:Errigal.jpg|mion|Páipéar áitiúil do na Trí Paróistí ab ea ''Goitse''<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=http://antuairisceoir.com/2013/11/12/goitse-ar-ais/|teideal=Goitse ar ais?|údar=[[Danny Brown]]|work=[[An Tuairisceoir]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171116160038/http://antuairisceoir.com/2013/11/12/goitse-ar-ais/|archivedate=16 Samhain 2017}}</ref>]] [[Nuachtán|Páipéar nuachta]] áitiúil neamhspleách ab ea '''''[[Goitse]]''''' do phobal [[An Ghaeltacht|Ghaeltacht]] iarthar [[Contae Dhún na nGall|Thír Chonaill]].<ref name=":0">[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lgh 63–64.</ref><ref name=":9">[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lch 207.</ref> Bhíodh sé ar fáil saor in aisce, uair sa mhí.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20456794/|teideal=Barrscéalta {{!}} Danny Brown|dáta=2013-10-17|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-08}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20483274/|teideal=Barrscéalta {{!}} Danny Browne|dáta=2013-11-29|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-08}}</ref> Nuachtán sé leathanach déag a bhíodh ann, é lán-daite.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=http://www.fundit.ie/project/goitse|teideal=Goitse {{!}} Description|work=[[Fundit.ie]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114013016/http://www.fundit.ie/project/goitse|archivedate=14 Samhain 2013}}</ref> [[Danny Brown]] (iaririseoir le ''[[Lá Nua]]'') agus [[Caomhán Ó Scolaí]] a bhí ina n-eagarthóirí air.<ref name=":0" /> "Fóram ceart cumarsáide" a thug sé do mhuintir na háite. Toradh [[Obair deonach|oibre deonaí]] a bhí ann nach raibh maoinithe ag eagrais stáit ar bith,<ref name=":0" /><ref name=":4" /> Ainneoin sin, aithníodh go raibh ag éirigh "go seoigh leis mar thogra pobail."<ref name=":1">[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lch 174.</ref> "Páipéar ar dóigh" a thug [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] air<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20472620/|teideal=Rónán Beo {{!}} Danny Browne|dáta=2013-11-13|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-08}}</ref> agus ba "sárnuachtán" é dar leis an [[Léachtóir|Léachtóir Sinsireach]] le h[[iriseoireacht]] [[Ite Ní Chionnaith|Íte Ní Chionnaith]].<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cungu-agus-tachtadh-seachas-fas-agus-blathu-tuairimi-faoi-phlean-fhoras-na-gaeilge-do-na-meain-ghaeilge/|teideal=‘Cúngú agus tachtadh seachas fás agus bláthú’ – tuairimí faoi phlean Fhoras na Gaeilge do na meáin|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]] <nowiki>[</nowiki>[[Íte Ní Chionnaith]]<nowiki>]</nowiki>|dáta=2019-07-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-07-08}}</ref> == Cur chuige == === Áitiúlachas === Bhí ''Goitse'' dírithe go sonrach ar "na trí paróistí" in iarthar Dhún na nGall .i. [[na Rosa]], [[Cloch Cheann Fhaola|Cloch Cheannfhaola]] agus [[Gaoth Dobhair]]. Dúirt an t-eagarthóir Danny Brown gur chreid an fhoireann bheag daoine a bhí i mbun an nuachtáin "go bhfuil sé tábhachtach go mbeadh páipéar nuachta ag soláthar nuachta agus tuairimí as Gaeilge do phobal na Gaeltachta."<ref name=":3" /> Chinn lucht ''Goitse'' ón dtús go mba nuachtán [[Canúint Ghaeilge Uladh|canúnach]] a bheadh ann. Ar an dóigh sin, "má tá leisc ar dhaoine Gaeilge a léamh, ar a laghad tuigfidh siad an méid atá scríofa ina gcanúint féin."<ref name=":0" /> Lig cur chuige ''Ghoitse'' "don phobal seilbh a ghlacadh ar an meán cumarsáide atá ag soláthar na seirbhíse."<ref name=":1" /> Tugadh le fios gur spreag an nuachtán daoine sa cheantar gabháil ag scríobh den chéad uair.<ref name=":4" /> Bhíothas ag amharc ar ''Ghoitse'' mar mhúnla a d'fhéadfadh le pobail eile a leanúint.<ref name=":1" /> Leoga dúirt Brown gurb é an dóchas a bhí ag an bhfoireann ná "go mbeadh daoine eile sásta a leithéid a chur ar bun ina gceantar Gaeltachta féin agus go dtiocfadh linn gréasán de nuachtáin áitiúla a bhunú fríd na ceantracha Gaeltachta uilig."<ref name=":4" /> === Deonachas === Is i ngeall ar obair gan pá a bhí ''Goitse'' ann ar chor ar bith. "Freastal ar phobal, seachas airgead nó brabach a dhéanamh" a bhí mar sprioc ag na daoine a bhí páirteach sa togra.<ref name=":0" /> Rinneadh an obair uilig – scríobh, [[Dearadh grafach|leagan amach]], dáileachán agus [[margaíocht]] – ar bhonn deonach. "Ní bhfuair muid pingin rua i bhfoirm maoinithe ó na heagraíochtaí stáit, cé gur thug siad fógra nó dhó dúinn", a dúirt Brown. Bhíodh an páipéar ar fáil don phobal saor in aisce agus ghlanadh an fhoireann costais an nuachtáin le [[fógraíocht]].<ref name=":4" /><ref name=":8">{{Luaigh foilseachán|date=06 Eanáir 2014|url=http://www.gaelscoileanna.ie/news/media/gabh-chuig-goitse/|title=Gabh chuig Goitse!|journal=Derry Journal}}</ref><ref name=":5" /> Níor léir do gach duine gur chun leas an nuachtán ab ea an cur chuige deonach. Ba dhóigh le tráchtaire amháin gur chóir ''Goitse'' "a chur ar bonn [[Trádáil|trachtála]] agus dáiliúchán a shocrú. Is léir go bhfuil na féidearthachtaí ann. De réir cosúlachta tá suim ag daoine i nGaeltachtaí eile ina leithéid."<ref name=":8" /> == Stair == Is ar an 23ú Aibreán 2010 a chuaigh an chéad eagrán de ''Ghoitse'' go dtí na siopaí.<ref name=":0" /><ref name=":4" /> Ní raibh suíomh idirlíne ag ''Goitse'' i rith na tréimhse seo, rud a d'aithin siad mar laige.<ref name=":6" /> Ar leathanaigh an nuachtáin sé leathanach déag lán-daite bhíodh "scéalta nuachta, gné-ailt, colúin, spórt, litríocht agus stíl bheatha agus go leor grianghraf".<ref name=":3" /> Dhéanfadh siad imeachtaí agus spórt áitiúil a chumhdach ach go háirithe agus bhíodh [[Cartún|cartúin]], gearrscéalta agus filíocht acu freisin.<ref name=":4" /> Bhí sé ina údar bróid faoi leith don fhoireann ab ea é gur spreag ''Goitse'' scríbhneoirí úra as an gceantar gabháil i mbun pinn don chéad uair.<ref name=":4" /> Choinnigh an foireann an nuachtán ag gabháil ar feadh 14 mí ach tar éis eagrán an Mheithimh 2011 tháinig deireadh leis ceal maoinithe.<ref name=":4" /><ref name=":8" /><ref name=":3" /><ref name=":5" /> === Athsheoladh === Sa bhliain 2013 (dhá bhliain ina dhiaidh<ref name=":6" />), tar éis gur cuireadh deireadh le ''[[Gaelscéal]]'', agus scor ''[[Foinse]]'' fógartha, thosaigh lucht ''Goitse'' ag smaoineamh an athuair faoin nuachtán sin a chur ar a chosa arís. Dúirt Brown "is dóiche gur chreid muid gur mhór an fheall é nach raibh nuachtán clóite Gaeilge áit ar bith sa tír."<ref name=":4" /> Fuair an nuachtán ardmholadh ó raidhse daoine, tuarascáil a d'fhoilsigh [[Foras na Gaeilge]] san áireamh, ach níor éirigh le cainteanna leis an bhForas maidir le socrú maoinithe.<ref name=":4" /><ref name=":6" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":9" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-comhar-a-bheadh-i-bplean-fhoras-na-gaeilge-cathal-goan/|teideal=Deireadh le Comhar a bheadh i bplean Fhoras na Gaeilge – Cathal Goan|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2019-07-08|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-07-07}}</ref> I ndiaidh cruinnithe poiblí inar léirigh daoine den phobal áitiúil go raibh páipéar clóite ag teastáil uathu, chuir lucht an nuachtáin feachtas [[Sluamhaoiniú|sluamhaoinithe]] ar bun sa bhliain 2013 chun ''Goitse'' a thabhairt ar an bhfód arís,<ref name=":4" /><ref name=":3" /><ref name=":5" /> feachtas rathúil. Cuireadh fáilte roimhe nuair a thosaigh ''Goitse'' ag foilsiú an athuair ag deireadh na bliana, i gcló agus ar líne.<ref>{{Lua idirlín|url=http://nuacht24.com/nuacht/www-goitse-org-goitse-ar-line-ar-fheabhas/index.html|teideal=www.goitse.org – Goitse ar líne – ar fheabhas!|dáta=23 Nollaig 2013|work=[[Nuacht24]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170404151839/http://nuacht24.com/nuacht/www-goitse-org-goitse-ar-line-ar-fheabhas/index.html|archivedate=04 Aibreán 2017}}</ref> Bhí sé ar fáil saor in aisce mar a bhíodh roimhe agus an uair seo, lá nó dhó tar éis dó bheith ar fáil sna siopaí bhíodh sé curtha ar fáil ar an suíomh idirlíne.<ref name=":7" /> Sa chéad eagrán nua bhí leathanach iomlán do dhaoine óga agus gearrscéal le Bríghid Ní Mhonachán, i measc na bpáirteanna eile.<ref name=":8" /> Rinneadh suntas den chuma "an-phroifisiúnta" a bhí ar an nuachtán deonach.<ref name=":8" /> === Deireadh === I Mí Dheireadh Fómhair 2014 tugadh le fios go raibh deireadh tar éis teacht le ''Goitse'' nua. Dúirt eagarthóir Danny Brown gur glacadh an cinneadh de dheasca go raibh sé "doiligh fógraíocht a dhíol sa cheantar agus nach raibh sé ar a gcumas duine a chur amach leis an obair sin a dhéanamh."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/nuacht-gaeltachta/2014/1006/650339-nuacht-an-tuaiscirt-mainear-ui-chuinneagain/|teideal=Nuacht an Tuaiscirt: Taisme i Leitir Ceanainn {{!}} Nuachtán Goitse|dáta=06 Deireadh Fómhair 2014|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=08 Iúil 2025}}</ref> == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil (cartlannaithe): [https://web.archive.org/web/20150408013033/http://www.goitse.org/ goitse.org] == Féach freisin == * [[Nós (iris)|''NÓS'']] * ''[[Cuisle (iris)|Cuisle]]'' * ''[[Metro Éireann]]'' * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' ==Foinsí== * [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga"'']. ==Tagairtí == {{Reflist}} ==Nótaí== {{reflist|group=nóta}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:Goitse}} [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]] [[Catagóir:Nuachtáin áitiúla i nGaeilge]] [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Na Rosa]] [[Catagóir:Cultúr na Gaeltachta]] [[Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill]] [[Catagóir:Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Míosacháin]] [[Catagóir:Saoracháin]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2010]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] [[Catagóir:Nuachtáin]] jr4z3u8lntgvgcgwsf5cgiyo2x9xfdn 0 120371 1319464 1286780 2026-07-03T23:33:29Z Taghdtaighde 60452 Tagairtí aistrithe amach 1319464 wikitext text/x-wiki {{idirdhealú}} * [[Aon Scéal? (caifé)|Aon Scéal?]]: caifé [[An Ghaeilge|Gaelach]] i d[[Tamhlacht]] * [[Aon Scéal (féile)|Aon Scéal]]: féile chultúrtha in [[Uíbh Ráthach]] * [[Aon Scéal (raidió)|Aon Scéal]]: clár seachtainiúil de chuid [[Phoenix 92.5FM|92.5 Phoenix FM]] 1ev6u25apb7ghruyuzgjaenxsncjysx 10 120428 1319420 1300202 2026-07-03T21:57:06Z Taghdtaighde 60452 1319420 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Meáin na mac léinn in Éirinn | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = Meáin na mac léinn in Éirinn | bodyclass = hlist | image = [[Íomhá:INTERIM COLOUR LLOGO.svg|90px|alt=Alternate text|link=Aontas na Mac Léinn in Éirinn]] | above = [[:Catagóir:Meáin na mac léinn]] | group1 = Nuachtáin | list1 = * ''[[College Tribune]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[The College View]]'' {{small|([[OCBÁC]])}} * ''[[An Focal (nuachtán)|An Focal]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[Galway Pulse]]'' {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}} * ''[[The Gown]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[The Liberty]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath|OTBÁC]])}} * ''[[Limerick Voice]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[SIN]]'' {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}} * ''[[Trinity News]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Ulster Student]]'' {{small|([[Ollscoil Uladh|OU]])}} * ''[[Underscore]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[University Express]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[University Observer]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[The University Times]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} | group2 = Irisí | list2 = * ''[[The Apiary]]'' {{small|([[Ollscoil na Ríona|OnaR]])}} * ''[[Breac (iris)|Breac]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[The Colloquium]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[CURIOUS]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[The Eagle]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Etc.]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[Evergreen Trinity]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Explicit]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan|OTM]])}} * ''[[The Gorgon]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[Grapevine]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[Historian]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Icarus (iris)|Icarus]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Look]]'' {{small|([[OCBÁC]])}} * ''[[Misc.]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Motley]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[New Word Order]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[OTwo]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[Philander]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Piranha]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Polity]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[The QUAB]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Scoop]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[Scrimshaw Journal]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh|OTA]])}} * ''[[Silver Hand]]'' {{small|([[Ollscoil Mhá Nuad|OMN]])}} * ''[[STANCE]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[STÍL]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[TN2]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Tuathal (iris)|Tuathal]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[UCC Student History Journal|UCC SHJ]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[UCD Law Review]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[Verdict]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} | group3 = Raidió | list3 = * [[Belfield FM]] {{small|([[Coláiste na hOllscoile Baile Átha Cliath|COBÁC]])}} * [[DCUfm]] {{small|([[OCBÁC|OCBÁC]])}} * [[Flirt FM]] {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}} * [[The Pulse]] {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * [[Trinity FM]] {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * [[Queen's Radio]] {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * [[UCC 98.3FM]] {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * [[Wired FM]] {{small|([[Coláiste Mhuire gan Smál|CMS]] ⁊ [[Ollscoil Teicneolaíochta na Sionainne|OTS]])}} | group4 = Irisí léannta | list4 = * ''[[Imeachtaí Chumann na Mac Léinn Ceiltise]]'' * ''[[The Trinity Journal of Literary Translation|JOLT]]'' * ''[[Léann Teanga: An Reiviú]]'' * ''[[ROPES]]'' * ''[[Trinity Middle East & North Africa Review|MENA]]'' * ''[[UCC Student Medical Journal|UCC SMJ]]'' | group5 = Bunaithe<br/>ag mic léinn | list5 = * ''[[Comhar#Stair|Comhar]]'' * ''[[Irisleabhar Mhá Nuad]]'' * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' | below = Féach freisin: [[Gradaim SMEDIA]] }} <noinclude> {{Doiciméadú}} {{collapsible option}} [[Catagóir:Navbox|Meain mac leinn in Eirinn]] [[Catagóir:Cumainn Mac Léinn in Éirinn|τ]] [[Catagóir:Meáin na mac léinn|τ]] </noinclude> hyqxaodh39qu2cozx2oxzov9hkgex24 1319421 1319420 2026-07-03T21:57:49Z Taghdtaighde 60452 1319421 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Meáin na mac léinn in Éirinn | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = Meáin na mac léinn in Éirinn | bodyclass = hlist | image = [[Íomhá:INTERIM COLOUR LLOGO.svg|90px|alt=Alternate text|link=Aontas na Mac Léinn in Éirinn]] | above = [[:Catagóir:Meáin na mac léinn]] | group1 = Nuachtáin | list1 = * ''[[College Tribune]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[The College View]]'' {{small|([[OCBÁC]])}} * ''[[An Focal (nuachtán)|An Focal]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[Galway Pulse]]'' {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}} * ''[[The Gown]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[The Liberty]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath|OTBÁC]])}} * ''[[Limerick Voice]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[SIN]]'' {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}} * ''[[Trinity News]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Ulster Student]]'' {{small|([[Ollscoil Uladh|OU]])}} * ''[[Underscore]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[University Express]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[University Observer]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[The University Times]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} | group2 = Irisí | list2 = * ''[[The Apiary]]'' {{small|([[Ollscoil na Ríona|OnaR]])}} * ''[[Breac (iris)|Breac]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[The Colloquium]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[CURIOUS]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[The Eagle]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Etc.]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[Evergreen Trinity]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Explicit]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan|OTM]])}} * ''[[The Gorgon]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[Grapevine]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}} * ''[[Historian]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Icarus (iris)|Icarus]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Look]]'' {{small|([[OCBÁC]])}} * ''[[Misc.]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Motley]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[New Word Order]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[OTwo]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[Philander]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Piranha]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Polity]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[The QUAB]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[The Scoop]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * ''[[Scrimshaw Journal]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh|OTA]])}} * ''[[Silver Hand]]'' {{small|([[Ollscoil Mhá Nuad|OMN]])}} * ''[[STANCE]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[STÍL]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[TN2]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[Tuathal (iris)|Tuathal]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * ''[[UCC Student History Journal|UCC SHJ]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * ''[[UCD Law Review]]'' {{small|([[COBÁC]])}} * ''[[Verdict]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} | group3 = Raidió | list3 = * [[Belfield FM]] {{small|([[Coláiste na hOllscoile Baile Átha Cliath|COBÁC]])}} * [[DCUfm]] {{small|([[OCBÁC|OCBÁC]])}} * [[Flirt FM]] {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}} * [[The Pulse]] {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * [[Trinity FM]] {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}} * [[Queen's Radio]] {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}} * [[UCC 98.3FM]] {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}} * [[Wired FM]] {{small|([[Coláiste Mhuire gan Smál|CMS]] ⁊ [[Ollscoil Teicneolaíochta na Sionainne|OTS]])}} | group4 = Irisí léannta | list4 = * ''[[Imeachtaí Chumann na Mac Léinn Ceiltise]]'' * ''[[The Trinity Journal of Literary Translation|JOLT]]'' * ''[[Léann Teanga: An Reiviú]]'' * ''[[ROPES]]'' * ''[[Trinity Middle East & North Africa Review|MENA]]'' * ''[[UCC Student Medical Journal|UCC SMJ]]'' | group5 = Céadbhunaithe<br/>ag mic léinn | list5 = * ''[[Comhar#Stair|Comhar]]'' * ''[[Irisleabhar Mhá Nuad]]'' * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' | below = Féach freisin: [[Gradaim SMEDIA]] }} <noinclude> {{Doiciméadú}} {{collapsible option}} [[Catagóir:Navbox|Meain mac leinn in Eirinn]] [[Catagóir:Cumainn Mac Léinn in Éirinn|τ]] [[Catagóir:Meáin na mac léinn|τ]] </noinclude> 216pjpxo74q4miyrnr2opeeejy3059q 0 120859 1319489 1279116 2026-07-04T08:38:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319489 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is í '''Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh''' an soláthróir oifigiúil de gach seirbhís fhoilsiúcháin agus bainistíocht eolais do gach foras, comhlacht agus gníomhaireacht an [[An tAontas Eorpach|AE]], amhail is dlí, sonraí oscailte, torthaí taighde agus fógraí fála. <ref name=aboutus/> Foilsíonn sí go suntasach ''[[Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh]]''. Bunaíodh an oifig sa bhliain 2009, <ref name=2009/496/EC /> agus oibríonn sí faoi nósanna imeachta a leagadh amach sa bhliain 2012<ref name=CELEX|32012Q1229(01) /> ag an gcoiste bainistíochta. == Bailiúcháin agus seirbhísí * [[EUR-Lex]], geata chuig achmainní dlí an AE. * Tairiscintí go Leictreonach agus go Laethúil (Béarla: [[Tenders Electronic Daily]] (TED)), leagan ar líne den fhorlíonadh fála den ''Iris Oifigiúil'', do chonarthaí poiblí os cionn €144,000 san AE féin, san [[European Economic Area]] agus thar lear. * [[Catalóg ar líne don phobal]] (Béarla: Online public access catalog (OPAC)), agus ann níos mó ná 330,000 taifead le cuardach, agus [[meiteashonraí]] le híoslódáil. * Seirbhís Eolais um Thaighde agus um Fhorbraíocht Chomhphobail (SeoTFC) (Béarla: Community Research and Development Information Service [[CORDIS]]), torthaí taighde maoinithe ag [[Cláir Réime an Chomhphobail do Thaighde agus d’Fhorbairt Theicneolaíoch]] * ''[https://data.europa.eu/ga/ European data]:'' sonraí Eorpacha * [https://op.europa.eu/ga/web/general-publications/publications Foilseacháin an Aontais] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251003225534/https://op.europa.eu/ga/web/general-publications/publications |date=2025-10-03 }}. * ''[https://op.europa.eu/ga/web/who-is-who/ EU Whoiswho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250924181044/https://op.europa.eu/ga/web/who-is-who |date=2025-09-24 }}:'' eolaire oifigiúil an Aontais. * '' [https://op.europa.eu/ga/web/euwebarchive EU Web Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251022181016/https://op.europa.eu/ga/web/euwebarchive |date=2025-10-22 }}:'' cartlann ghréasáin an Aontais.<ref name=archive /> Baintear leas as an seirbhís ''Archive-It. == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=aboutus>{{lua idirlín | teideal = About us: mission, vision, values | url = https://op.europa.eu/en/web/about-us/about-publication-office-of-the-european-union | work = op.europa.eu | dátarochtana = 16ú Meitheamh 2022 }}{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] '' Text copied from this source, available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License].</ref> <ref name=2009/496/EC>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=uriserv:OJ.L_.2009.168.01.0041.01.ENG | teideal = 2009/496/EC, Euratom: '' Decision of the European Parliament ... <nowiki>[et al.]</nowiki> ... of 26 June 2009 on the organisation and operation of the Publications Office of the European Union}}</ref> <ref name=CELEX|32012Q1229(01)>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?uri=CELEX:32012Q1229(01) | teideal = Rules of Procedure of the Management Committee of the Publications Office of the European Union | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 15ú Lúnasa 2025 | teanga = ga}}</ref> <ref name=archive>{{lua idirlín | teideal = EU web archive - Web tools | url = https://op.europa.eu/en-GB/web/web-tools/euwebarchive | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20201029053447/https://op.europa.eu/en-GB/web/web-tools/euwebarchive | archive-date = 29ú Deireadh Fómhair 2020 | dátarochtana = 7ú Eanáir 2021 | work = Publications Office of the European Union | archivedate = 2020-10-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20201029053447/https://op.europa.eu/en-GB/web/web-tools/euwebarchive }}</ref> }} [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] 61c9zegsf3w52hbcg7qwnoei950pa9l 2 121281 1319480 1319149 2026-07-04T01:50:07Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1319480 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | Europol | Europol |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |} {{Wikidata list end}} 2hibb6dqj4yhpl2mrlx138v2w4glt19 0 121558 1319396 1288540 2026-07-03T17:54:52Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319396 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] é an t'''Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Fraincis: ''Centre de traduction des organes de l’Union européenne (CdT)''), lonnaithe i [[Lucsamburg (cathair)|gCathair Lucsamburg]]. Tá mar príomh-fhreagracht aige ná seirbhísí aistriúcháin a chur ar fáil do ghníomhaireachtaí agus [[forais an Aontais Eorpaigh|forais]] an AeE. == Bunús agus rialachas == Bunaíodh an ghníomhaireacht ag an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|gComhairle]] i mí na Samhna 1994.<ref name=CELEX:31994R2965 /> Leasaíodh í faoi dhó: * 1995:<ref name=CELEX:31995R2610 /> ** cuireadh le freagrachtaí an tIonad ar forais a raibh seirbhísí aistriúcháin acu ** neartaíodh comhoibriú idir-fhoras i réimse aistriúcháin translation * 2003:<ref name=CELEX:32003R1645 /> ** ailíníiú le buiséad na gComhphobal. Tá an tIonad faoi riail Bord Bainistíochta, agus ann ionadaí ón [[an Coimisiún Eorpach|gCoimisiún]], na [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]] agus a chliaint. Tá ionadaí dlí an Ionaid freagracht ar riarachán ó lá go lá agus déanann sé tuairisciú leis an mBord. == Freagrachtaí == Tá níos mó ná 700 teanga le cloisteáil san Ionad, idir na ceithre [[teangacha an Aontais Eorpaigh|teanga oifigiúla]] is fiche an AE agus teangacha éagsúla eile lasmuigh den Eoraip. Cuireann sé seirbhísí aistriúcháin ar fáil d'fhorais díláraithe an AE ar bhonn aontuithe comhoibrithe I dteannta sin, cuireann an tIonad comhoibriú idir sheirbhísí aistriúcháin éagsúla an AE chun cinn. == Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip == Faoi bhainistíocht an Ionaid, tá [[Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip]] (TIGHE; Béarla: ''IATE''), an bunachar téarmaíochta is mó ar domhan. == Naisc sheachtracha == * ''[https://cdt.europa.eu/ga Ionad Aistriúcháin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251106050016/https://cdt.europa.eu/ga |date=2025-11-06 }} (CdT) * [https://iate.europa.eu Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip] (TIGHE / IATE) == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2225190/ga | teideal = IATE #2225190 | work = iate.europa.eu | dátarochtana = 2025-11-04}}</ref> <ref name=CELEX:31994R2965>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:31994R2965&qid=1506500012983&from=EN | teideal = Council Regulation (EC) No 2965/94 | dátarochtana = 2025-11-03}}</ref> <ref name=CELEX:31995R2610>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:31995R2610&qid=1506500232117&from=EN | teideal = Council Regulation (EC) No 2610/95 | dátarochtana = 2025-11-03}}</ref> <ref name=CELEX:32003R1645>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32003R1645&qid=1506500313680&from=EN | teideal = Council Regulation (EC) No 1645/2003 | dátarochtana = 2025-11-03}}</ref> }} {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} {{Síol-eu}} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] dju7zfg2hnvt0hegbw180jwulzmdy0n 0 121737 1319443 1288262 2026-07-03T22:32:06Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1319443 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is sa [[Spidéal]] i g[[Contae na Gaillimhe]] a tógadh '''Labhrás Ó Finneadha''', scríbhneoir agus aistritheoir a bhfuil cónaí faoi láthair air ar Mhór-Roinn na hEorpa. Is faoin ainm "'''Labhrás Finneadha'''" atá sé ag scríobh anois. Tá trí fhoilseachán ann a tháinig óna pheann, ina measc dhá chnuasach scéalta. Ghnóthaigh bunleagan an tsaothair ''Ceas an Chait'' duais ag [[Comórtas Liteartha Oireachtas na Gaeilge]] i 2011. Saothar eile dá chuid is ea an t-aistriúchán dar teideal ''Asarlaíocht, Gorta agus Teamplóirí''. Tá píosaí filíochta cumtha freisin aige, mar shampla ''Freagra ar Bharántas na Cúirte Filíochta, 2022'' a foilsíodh in Eagrán 145 d'[[Poetry Ireland Review/Éigse Éireann|''Éigse Éireann'']]. == Foilseacháin == * ''Asarlaíocht, Gorta agus Teamplóirí'' – ISBN 978-1-494-32-1 – Cois Life, 2013 * ''Íbíotsa'' – {{ISBN|978-1-907494-53-6}} – [[Cois Life]], 2015 * ''Ceas an Chait'' – {{ISBN|978-1-913814-31-1}} – [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]], 2025 == Naisc sheachtracha == *[https://cic.ie/shop/leabhair/neamhfhicsean/asarlaiocht-gorta-agus-teamploiri/ ''Asarlaíocht, gorta agus Teamplóirí'' | Cló Iar-Chonnacht] *[https://cic.ie/shop/leabhair/riomhleabhair/ibiotsa/ ''Íbíotsa'' | Cló Iar-Chonnacht] *[https://leabharbreac.com/shop/leabhair-nua/ceas-an-chait/ ''Ceas an Chait'' – Leabhar Breac] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Finneadha, Labhras}} [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí splancfhicsin]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] p1j0iezpzisoo0szyic6dxijuy1pnuc 0 123017 1319449 1318227 2026-07-03T22:41:30Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1319449 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |periodicitat=Bliantán |publicat_a=[[Alba]] |pagines=~100-152 }} Is iris liteartha é '''''STEALL''''' atá i n[[Gaeilge na hAlban]], atá dírithe ar scríbhneoireacht nua a chur ar a súile do dhaoine. [[CLÀR]] a fhoilsíonn é. Foilsíodh an chéad eagrán ar [[27 Deireadh Fómhair|an 27 Deireadh Fómhair]] [[2016|2016.]] Bíonn agallaimh, ficsean, aistí, filíocht, léirmheasanna agus eile air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://clar.online/gd/our-publications/|teideal=Leabhraichean|language=as Gaeilge na hAlban|work=[[CLÀR]]|dátarochtana=2026-02-11}}</ref> I measc na n-údar a bhfuil saothar dá gcuid foilsithe ar ''STEALL'' tá [[Meg Bateman]], [[Catrìona Lexy Chaimbeul]], [[Tim Armstrong]], agus [[Biddy Jenkinson]]. Anuas ar fhicsean úr, déantar anailís ar leabhair nua, filíocht agus amhráin nuascríofa.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/seo-steall-duit/|teideal=Seo STEALL duit!|údar=[[Eoin P. Ó Murchú]]|dáta=2017-01-04|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-02-11}}</ref> Ag labhairt ar an gcéad eagrán dó, dúirt [[Eoin P. Ó Murchú]] go raibh ag éirí leo lena sprioc scríbhneoireacht ar ardchaighdeán a sholáthar agus go raibh sé ag dul i bhfeidhm ar léitheoirí. Bhí focal molta aige freisin don "dearadh snasta simplí agus rogha dathanna buí agus dubh" atá ar an gclúdach agus na leathanaigh laistigh.<ref name=":0" /> Thosaigh Tim Armstrong ag foilsiú an dara ceann dá chuid úrscéalta [[ficsean eolaíochta]] (comharba ''[[Tinte na Farraige Duibhe]]'') .i. ''[[An Luingeas Dorcha air Fàire]]'', ina shraith ar ''STEALL''.<ref name=":0" /> == Naisc amach == * Suíomh oifigiúil: [http://www.steall.online/ steall.online] ==Féach freisin== * ''[[Gairm]]'' (ar scor) * ''[[Aneas]]'' * ''[[Buaidh]]'' ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Steall}} [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Litríocht na hAlban]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Bliantáin]] [[Catagóir:Gearrscéalta Gaeilge]] [[Catagóir:Gearrscéalta]] [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2016]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] {{Síol-leabhar}} lmq7ugfmd1fif4utyzxlpzqe62hdylx 0 123249 1319482 1315413 2026-07-04T04:00:28Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319482 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Tá '''Mediahuis''' ar cheann de na comhlachtaí foilsitheoireachta nuachtán is mó san Eoraip. Tá láimhdeachas €1.2 billiún in aghaidh na bliana sa leathdhosaen tír de chuid na hEorpa ina bhfuil siad ag feidhmiú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caillfear-cuid-den-sport-le-meath-an-phaipeir-nuachta/|teideal=Caillfear cuid den spórt le meath an pháipéir nuachta|údar=[[Mártan Ó Ciardha]]|dáta=22 Feabhra 2026|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref> [[Íomhá:PeterVd675.jpg|clé|mion|331x331px|an preasbharún {{Interlanguage link|Peter Vandermeersch|nl|Peter Vandermeersch}} in 2024]] Sna 2020idí, bhí an preasbharún {{Interlanguage link|Peter Vandermeersch|nl|Peter Vandermeersch}} i gceannas ar Mediahuis. D'fhógair Mediahuis in 2023 go mbeidh an comhlacht sin críochnaithe le clóbhualadh nuachtán faoi 2030 mar go dtuigeann sé go bhfuil na nuachtáin ag dul ar líne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/comhchoiste_na_gaeilge_na_gaeltachta_agus_phobal_labhartha_na_gaeilge/2023-04-20/2/|teideal=Comhchoiste na Gaeilge, na Gaeltachta agus Phobal Labhartha na Gaeilge|údar=oireachtas.ie|dáta=20 Aibr 2023|work=[[An tOireachtas|www.oireachtas.ie]]|dátarochtana=2026-02-22|archivedate=2023-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117175832/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/comhchoiste_na_gaeilge_na_gaeltachta_agus_phobal_labhartha_na_gaeilge/2023-04-20/2/}}</ref> Tá titim ollmhór ar dhíolachán páipéir nuachta ar fud a domhain ag tús na 20ú haoise ; sin an fáth a bhfuil leithéidí Mediahuis ag díriú ar na meáin dhigiteacha inniu. In Éirinn is le Mediahuis an ''[[Sunday Independent]], [[Irish Independent]], [[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]], [[Belfast Telegraph]]'', agus ''[[Sunday World]],'' mar aon le dosaen nuachtáin áitiúla. Is minic gurb í an tuairisc chéanna, faoin ainm céanna, a bhíonn ag nuachtáin Mediahuis in Éirinn. Sa bhliain 2025, thug [[Coimisiún na Meán]] tacaíocht le hiriseoireacht ar mhaithe le leas an phobail, ag maoiniú Scéim Tuairiscithe Daonlathais Áitiúil in éineacht le Mediahuis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/seachtain-ar-lorg-iriseora-agus-an-fhoireann-ag-fas/a548403052.html|teideal=Seachtain ar lorg iriseora agus an fhoireann ag fás|dáta=2025-03-26|work=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Sunday Independent]], [[Irish Independent]], [[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]], [[Belfast Telegraph]]'', agus ''[[Sunday World]]'' == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Mediahuis| ]] [[Catagóir:Comhlachtaí foilsitheoireachta]] [[Catagóir:Comhlachtaí Ísiltíreacha]] m05kbby7s5xv1sdcft7dkxq61pg7zup 0 123461 1319352 1301757 2026-07-03T13:17:54Z TGcoa 21229 1319352 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}Tá '''Caolas Hormuz''' (Peirseach: تنگهٔ هُرمُز ; Araibis: مَضيق هُرمُز ; Béarla: ''Straits of Hormuz'') suite idir deisceart na h[[An Iaráin|Iaráine]] agus [[Leithinis Mhusandam]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Musandam Peninsula|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Musandam_Peninsula&oldid=1341128635|journal=Wikipedia|date=2026-03-01|language=en}}</ref> ó dheas — críoch roinnte idir [[Óman]] agus [[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Nascann an caolas [[Murascaill na Peirse]] le [[Murascaill Óman]], agus ón áit sin leis an [[An tAigéan Indiach|Aigéan Indiach]]. Caolas é Hormuz atá sách domhain do na tancaeir amhola is mó ar domhan agus baineann táirgeoirí móra ola agus gáis an Mheánoirthir úsáid as – an Iaráin, an Iaráic, Cuáit, Catar, an Araib Shádach agus Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|dáta=2026-03-11|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> [[Íomhá:Usv-escort-strait-of-hormuz.jpg|clé|mion|220x220px|Armáid na Stát Aontaithe sa Chaolas]] [[Íomhá:"Unsafe and Unprofessional Interaction with IRGCN FIAC in Strait of Hormuz" May 10 2021.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: 10 Bealtaine 2021 - achrann idir na S-A agus An Iaráin]] === Tábhacht straitéiseach === Is é Caolas Hormuz an t-aon bhealach amach as Murascaill na Peirse go dtí an t-aigéan, rud a thugann tábhacht straitéiseach dó. Tá fad de thart ar 167 ciliméadar ar an gcaolas;  ar leithead, thart ar 97 ciliméadar ag a leithne go 39 ciliméadar ag a cúinge. De réir figiúirí ó 2023, is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de [[Gás nádúrtha leachtaithe|ghás nádúrtha leachtaithe]] (GNL) an domhain gach aon lá.  Ní mór do na tancaeir ola agus d'iompróirí GNL go léir a bhíonn ag fágáil Murascaill na Peirse an caolas a thrasnú.  Mar sin tá tábhacht straitéiseach as cuimse ag Caolas Hormuz ó thaobh trádála fuinnimh an domhain de. Ainneoin coimhlintí éagsúla sa Mheánoirthear le blianta fada anuas, níor dúnadh an caolas riamh. I gcásanna áirithe, bagraíodh é a dhúnadh (tugadh le fios go ndearnadh réamhullmhúcháin chun mianach farraige a lonnú ann). Mar shampla, in 2019, rinneadh ionsaí ar 2 bhád mhóra ola i Murascaill Óman - chuir na Stáit Aontaithe an milleáin faoi ar an Iaráin agus rud a bhí séanta acusan.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh smachbhannaí le gearradh ag Meiriceá ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/0624/1057154-tuilleadh-smachbhannai-le-gearradh-ag-meiricea-ar-an-iarain/|date=2019-06-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na hIaráine 2026}} === Loingseoireacht === Leanann longa a thrasnaíonn an caolas scéim deighilte tráchta chun imbhuailtí a sheachaint: úsáideann longa atá ag teacht isteach lána ar leith, agus longa atá ag dul amach lána eile. Tá leithead dhá mhíle ar gach lána agus scarann banda dhá mhíle ar leithead iad óna chéile. === Dlí na farraige === Chun an caolas a thrasnú, ní mór do longa dul trí uiscí teorann na hIaráine agus Óman. Rialaítear seo ag forálacha Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige (UNCLOS), a chuireann cearta pasáiste ar fáil do longa. In 1959, mhéadaigh an Iaráin a huiscí teorann go 22 ciliméadar, agus rinne Óman a leithéid in 1972. === Stair === Ainmnítear an caolas as Ríocht Hormuz, ríocht a bhí lonnaithe sa cheantar idir an 10ú agus an 17ú haois. Maidir le bunús an ainm féin, tá tuairimí éagsúla ann: creideann roinnt scoláirí gur ón bhfocal Peirseach Hur-Muz (a chiallaíonn "áit na ndátaí pailme") a tháinig sé, agus ceapann daoine eile go mbaineann sé le hainm an déa Zaratústrach Ahura Mazda. Ar an 3 Iúil 1988 , scaoil an long USS Vincennes diúracán SM-2MR i dtreo Iran Air Eitilit 655, “Timpiste” ⁊agus tragóid a bhí ann.  Maraíodh 274 paisinéir ar bord an Airbus, 66 leanbh ina measc. Níor ghlac na Stáit Aontaithe aon dliteanas dlíthiúil riamh. Ach íocadh $213,000 an duine mar sin féin sa bhliain 1996.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran Air Flight 655|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran_Air_Flight_655&oldid=1362351518|journal=Wikipedia|date=2026-07-03|language=en}}</ref> Ar an 28 Feabhra 2026, bhris [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|Cogadh na hIaráine]] amach. == Féach freisin == * [[Murascaill na Peirse]] * [[Murascaill Óman]] * [[An Iaráin]] * [[Óman]] * [[Gás nádúrtha leachtaithe]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:An Iaráin]] [[Catagóir:An Araib Shádach]] [[Catagóir:Óman]] [[Catagóir:Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]] [[Catagóir:Murascaill na Peirse]] [[Catagóir:Leithinis Mhusandam]] afd2sgof2e4ljr8wlbzhp4udzbihxp6 1319353 1319352 2026-07-03T13:19:23Z TGcoa 21229 1319353 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}Tá '''Caolas Hormuz''' (Peirseach: تنگهٔ هُرمُز ; Araibis: مَضيق هُرمُز ; Béarla: ''Straits of Hormuz'') suite idir deisceart na h[[An Iaráin|Iaráine]] agus [[Leithinis Mhusandam]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Musandam Peninsula|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Musandam_Peninsula&oldid=1341128635|journal=Wikipedia|date=2026-03-01|language=en}}</ref> ó dheas — críoch roinnte idir [[Óman]] agus [[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Nascann an caolas [[Murascaill na Peirse]] le [[Murascaill Óman]], agus ón áit sin leis an [[An tAigéan Indiach|Aigéan Indiach]]. Caolas é Hormuz atá sách domhain do na tancaeir amhola is mó ar domhan agus baineann táirgeoirí móra ola agus gáis an Mheánoirthir úsáid as – an Iaráin, an Iaráic, Cuáit, Catar, an Araib Shádach agus Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|dáta=2026-03-11|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> [[Íomhá:Usv-escort-strait-of-hormuz.jpg|clé|mion|220x220px|Armáid na Stát Aontaithe sa Chaolas]] [[Íomhá:"Unsafe and Unprofessional Interaction with IRGCN FIAC in Strait of Hormuz" May 10 2021.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: 10 Bealtaine 2021 - achrann idir na S-A agus An Iaráin]] === Tábhacht straitéiseach === Is é Caolas Hormuz an t-aon bhealach amach as Murascaill na Peirse go dtí an t-aigéan, rud a thugann tábhacht straitéiseach dó. Tá fad de thart ar 167 ciliméadar ar an gcaolas;  ar leithead, thart ar 97 ciliméadar ag a leithne go 39 ciliméadar ag a cúinge. De réir figiúirí ó 2023, is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de [[Gás nádúrtha leachtaithe|ghás nádúrtha leachtaithe]] (GNL) an domhain gach aon lá.  Ní mór do na tancaeir ola agus d'iompróirí GNL go léir a bhíonn ag fágáil Murascaill na Peirse an caolas a thrasnú.  Mar sin tá tábhacht straitéiseach as cuimse ag Caolas Hormuz ó thaobh trádála fuinnimh an domhain de. Ainneoin coimhlintí éagsúla sa Mheánoirthear le blianta fada anuas, níor dúnadh an caolas riamh. I gcásanna áirithe, bagraíodh é a dhúnadh (tugadh le fios go ndearnadh réamhullmhúcháin chun mianach farraige a lonnú ann). Mar shampla, in 2019, rinneadh ionsaí ar 2 bhád mhóra ola i Murascaill Óman - chuir na Stáit Aontaithe an milleáin faoi ar an Iaráin agus rud a bhí séanta acusan.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh smachbhannaí le gearradh ag Meiriceá ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/0624/1057154-tuilleadh-smachbhannai-le-gearradh-ag-meiricea-ar-an-iarain/|date=2019-06-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na hIaráine 2026}} === Loingseoireacht === Leanann longa a thrasnaíonn an caolas scéim deighilte tráchta chun imbhuailtí a sheachaint: úsáideann longa atá ag teacht isteach lána ar leith, agus longa atá ag dul amach lána eile. Tá leithead dhá mhíle ar gach lána agus scarann banda dhá mhíle ar leithead iad óna chéile. === Dlí na farraige === Chun an caolas a thrasnú, ní mór do longa dul trí uiscí teorann na hIaráine agus Óman. Rialaítear seo ag forálacha Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige (UNCLOS), a chuireann cearta pasáiste ar fáil do longa. In 1959, mhéadaigh an Iaráin a huiscí teorann go 22 ciliméadar, agus rinne Óman a leithéid in 1972. === Stair === Ainmnítear an caolas as Ríocht Hormuz, ríocht a bhí lonnaithe sa cheantar idir an 10ú agus an 17ú haois. Maidir le bunús an ainm féin, tá tuairimí éagsúla ann: creideann roinnt scoláirí gur ón bhfocal Peirseach Hur-Muz (a chiallaíonn "áit na ndátaí pailme") a tháinig sé, agus ceapann daoine eile go mbaineann sé le hainm an déa Zaratústrach Ahura Mazda. Ar an 3 Iúil 1988 , scaoil an long USS Vincennes diúracán SM-2MR i dtreo Iran Air Eitilit 655, a this isteach sa Chaolas, “Timpiste” agus tragóid a bhí ann.  Maraíodh 274 paisinéir ar bord an Airbus, 66 leanbh ina measc. Níor ghlac na Stáit Aontaithe aon dliteanas dlíthiúil riamh. Ach íocadh $213,000 an duine mar sin féin sa bhliain 1996.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran Air Flight 655|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran_Air_Flight_655&oldid=1362351518|journal=Wikipedia|date=2026-07-03|language=en}}</ref> Ar an 28 Feabhra 2026, bhris [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|Cogadh na hIaráine]] amach. == Féach freisin == * [[Murascaill na Peirse]] * [[Murascaill Óman]] * [[An Iaráin]] * [[Óman]] * [[Gás nádúrtha leachtaithe]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:An Iaráin]] [[Catagóir:An Araib Shádach]] [[Catagóir:Óman]] [[Catagóir:Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]] [[Catagóir:Murascaill na Peirse]] [[Catagóir:Leithinis Mhusandam]] 63sjvc1omu0ba2qr65uxlfscvna2rpu 1319360 1319353 2026-07-03T14:35:45Z TGcoa 21229 1319360 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}Tá '''Caolas Hormuz''' (Peirseach: تنگهٔ هُرمُز ; Araibis: مَضيق هُرمُز ; Béarla: ''Straits of Hormuz'') suite idir deisceart na h[[An Iaráin|Iaráine]] agus [[Leithinis Mhusandam]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Musandam Peninsula|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Musandam_Peninsula&oldid=1341128635|journal=Wikipedia|date=2026-03-01|language=en}}</ref> ó dheas — críoch roinnte idir [[Óman]] agus [[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Nascann an caolas [[Murascaill na Peirse]] le [[Murascaill Óman]], agus ón áit sin leis an [[An tAigéan Indiach|Aigéan Indiach]]. Caolas é Hormuz atá sách domhain do na tancaeir amhola is mó ar domhan agus baineann táirgeoirí móra ola agus gáis an Mheánoirthir úsáid as – an Iaráin, an Iaráic, Cuáit, Catar, an Araib Shádach agus Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|dáta=2026-03-11|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> [[Íomhá:Usv-escort-strait-of-hormuz.jpg|clé|mion|220x220px|Armáid na Stát Aontaithe sa Chaolas]] [[Íomhá:"Unsafe and Unprofessional Interaction with IRGCN FIAC in Strait of Hormuz" May 10 2021.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: 10 Bealtaine 2021 - achrann idir na S-A agus An Iaráin]] === Tábhacht straitéiseach === Is é Caolas Hormuz an t-aon bhealach amach as Murascaill na Peirse go dtí an t-aigéan, rud a thugann tábhacht straitéiseach dó. Tá fad de thart ar 167 ciliméadar ar an gcaolas;  ar leithead, thart ar 97 ciliméadar ag a leithne go 39 ciliméadar ag a cúinge. De réir figiúirí ó 2023, is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de [[Gás nádúrtha leachtaithe|ghás nádúrtha leachtaithe]] (GNL) an domhain gach aon lá.  Ní mór do na tancaeir ola agus d'iompróirí GNL go léir a bhíonn ag fágáil Murascaill na Peirse an caolas a thrasnú.  Mar sin tá tábhacht straitéiseach as cuimse ag Caolas Hormuz ó thaobh trádála fuinnimh an domhain de. Ainneoin coimhlintí éagsúla sa Mheánoirthear le blianta fada anuas, níor dúnadh an caolas riamh. I gcásanna áirithe, bagraíodh é a dhúnadh (tugadh le fios go ndearnadh réamhullmhúcháin chun mianach farraige a lonnú ann). Mar shampla, in 2019, rinneadh ionsaí ar 2 bhád mhóra ola i Murascaill Óman - chuir na Stáit Aontaithe an milleáin faoi ar an Iaráin agus rud a bhí séanta acusan.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh smachbhannaí le gearradh ag Meiriceá ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/0624/1057154-tuilleadh-smachbhannai-le-gearradh-ag-meiricea-ar-an-iarain/|date=2019-06-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na hIaráine 2026}} === Loingseoireacht === Leanann longa a thrasnaíonn an caolas scéim deighilte tráchta chun imbhuailtí a sheachaint: úsáideann longa atá ag teacht isteach lána ar leith, agus longa atá ag dul amach lána eile. Tá leithead dhá mhíle ar gach lána agus scarann banda dhá mhíle ar leithead iad óna chéile. === Dlí na farraige === Chun an caolas a thrasnú, ní mór do longa dul trí uiscí teorann na hIaráine agus Óman. Rialaítear seo ag forálacha Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige (UNCLOS), a chuireann cearta pasáiste ar fáil do longa. In 1959, mhéadaigh an Iaráin a huiscí teorann go 22 ciliméadar, agus rinne Óman a leithéid in 1972. [[Íomhá:Ahura Mazda.jpg|clé|mion|220x220px|[[Ahura Mazda]]]] [[Íomhá:Iranair655shootdown.png|clé|mion|220x220px|1988 os cionn an Chaolais: bhuail na S-A Iran Eitilt 655 ar a bhealach go Dubai]] === Stair === Ainmnítear an caolas as Ríocht Hormuz, ríocht a bhí lonnaithe sa cheantar idir an 10ú agus an 17ú haois. Maidir le bunús an ainm féin, tá tuairimí éagsúla ann: creideann roinnt scoláirí gur ón bhfocal Peirseach Hur-Muz (a chiallaíonn "áit na ndátaí pailme") a tháinig sé, agus ceapann daoine eile go mbaineann sé le hainm an déa Zaratústrach Ahura Mazda. Ar an 3 Iúil 1988 , scaoil an long USS Vincennes diúracán SM-2MR i dtreo Iran Air Eitilt 655, a thit isteach sa Chaolas. “Timpiste” agus tragóid a bhí ann.  Maraíodh 274 paisinéir ar bord an Airbus, 66 leanbh ina measc. Níor ghlac na Stáit Aontaithe aon dliteanas dlíthiúil riamh. Ach íocadh $213,000 an duine mar sin féin sa bhliain 1996.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran Air Flight 655|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran_Air_Flight_655&oldid=1362351518|journal=Wikipedia|date=2026-07-03|language=en}}</ref> Ar an 28 Feabhra 2026, bhris [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|Cogadh na hIaráine]] amach. == Féach freisin == * [[Murascaill na Peirse]] * [[Murascaill Óman]] * [[An Iaráin]] * [[Óman]] * [[Gás nádúrtha leachtaithe]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:An Iaráin]] [[Catagóir:An Araib Shádach]] [[Catagóir:Óman]] [[Catagóir:Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]] [[Catagóir:Murascaill na Peirse]] [[Catagóir:Leithinis Mhusandam]] durcvohpqa3m4ij86bypn86w4vyedjv 0 123592 1319356 1300539 2026-07-03T14:13:24Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1319356 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:European Fisheries Control Agency - Ystad-2023.jpg | 300px | mion | Soitheach ón EFCA sa chuan in [[Ystad]] ar an 15ú Samhain 2023]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] (AE) í an '''Ghníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Fisheries Control Agency'' ('''EFCA''')) a chomhordaíonn gníomhaíochtaí na [[ballstát den Aontas Eorpach|mballstát]], go háirithe faoi réir an {{h|Comhbheartas Iascaigh}} (CBI).<ref name=efcaMission /> In [[Vigo]] na [[An Spáinn|Spáinne]] atá ann ghníomhaireacht lonnaithe. == Stair == Bunaíodh an ''Comhphobal um Rialú ar Iascach'' (CFCA) sa bhliain 2005 le [[rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] ón gComhairle 768/2005.<ref name=CELEX:32005R0768 /> Ar an 1d Eanáir 2012, tugadh di an t-ainm reatha, an Ghníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach.<ref name=efca20bliain /> Cuireadh an reachtaíocht chuí ar bhonn rialta le Rialachán 2019/473.<ref name=CELEX:32019R0473 /> == Misean == Cuireann an ghníomhaireacht caighdeáin chomónta chun cinn faoi réir an Chomhbheartas Iascaigh. Cothaíonn sí comhar idir ballstáit den AE; agus tugadh sí tacaíocht don [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]].<ref name=europaEfca /> Is é luach breise na hoibre a dhéanann an ghníomhaireacht ná cothrom na Féinne i gcúrsaí iascaireachta ar fud na hEorpa. Oibríonn an EFCA in éineacht leis na gníomhaireachtaí [[Frontex|um an nGarda Teorann agus Cósta]] agus [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí|um Shábháilteacht Mhuirí]].<ref name=efcaMission /> == Eagraíocht == === Bord Riaracháin === Rialaítear ag Bord Riaracháin, agus ann seisear ionadaithe as qn gCoimisiún agus duine amháin as gach ballstát. Ceaptar na baill le téarma cúig bhliana in-athnuaite. Toghann an bord cathaoirleach agus leas cathaoirleach ar i measc na mball le téarma trí bliana in-athnuaite. Bíonn cruinnithe acu faoi dhó sa bhliain de ghnáth.<ref name=efcaAdmin /> Tá an bord freagrach as: * tosaíochtaí agus clár oibre * an buiséad agus é glactha ag [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa]] agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Comhairle]] an AE * tuairisciú dosna ballstáit agus forais an AE * ceapachán an Stiúrthóir Feidhmiúcháin. === Stiúrthóir Feidhmiúcháin === Tá an stiúrthóir freagracht as oibríochtaí agus bainistíocht ginearálta. Déanann sé dréacht den bhuiséad bliaintiúil agus den chlár oibre tar éis comhairliúcháin leis an gcoimisiún agus na húdaráis náisiúnta. Tá sé féin freagrach don Bhord Riaracháin. Ceaptar é le téarma cúig bhliana in-athnuaite.<ref name=efcaExecDir /> === Bord Comhairleach === Tá ar an mBord Comhairleach ionadaithe abhainn as gach Comhairle Chomhairleach,<ref name=efcaAdvis /> agus iad mar a leanas: * Comhairle Chomhairleach Mhuir Bhailt * Comhairle Chomhairleach Uiscí Thiar Theas * Comhairle Chomhairleach Fadraoin * Comhairle Chomhairleach na Meánmhara * Comhairle Chomhairleach Pheiligeach * Comhairle Chomhairleach Uiscí Thiar Thuaidh * Comhairle Chomhairleach na Mara Thuaidh == Gníomhachtaí == Is éard a dhéanann an ghníomhaireacht ná: * oibríochtaí AE: cothaíonn sí comhar agus déanann sí maoirsiú ar chur i bhfeidhm reachtaíochta.<ref name=efcaOps /> * oibríochtaí idirnáisiúnta: cothaíonn sí comhar idir an AE, agus tíortha tríú-páirtí agus eagraíochtaí idirnáisiúnta.<ref name=efcaIntOps /> == Pennant == [[Íomhá:Pennant of the European Union Fishery Inspection.svg | mion | 160px | [[Bratainn bheannach]] d’árthaí iniúchta iascaigh]] Bíonn The EU's Fishery Inspection teams fly a [[Bratainn bheannach]] nó meirge ar foluain ag athraí iniúchta an EFCA agus iad ag triall ar uiscí an AE. Is triantánach é an meirge, roinnte go ceathrúnach gorm agus buí<ref name=fotwPennant /> dar le to Iarscríbhinn XXVIII le Rialachán Cur Chun Feidhme ón gCoimisiún (AE) Uimh. 404/2011.<ref name=CELEX:32011R0404 /> == Féach freisin == * [[Coimisinéir um Ghnóthaí Muirí agus Iascach]] * [[An Chomhairle Talmhaíochta agus Iascaigh]] (Comhairle den Aontas Eorpach) * [[Coiste Pharlaimint na hEorpa um Iascach]] == Naisc sheachtracha == {{Commonscat}} * [https://www.vox.com/2014/11/17/7234585/global-fishing-watch-maps Léarscáil] d’árthaí móra iascaireachta ghníomhacha * ''[https://globalfishingwatch.org/map-and-data/ Global Fishing Watch] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/932789/ga | teideal = Téarma: Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=efcaMission>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/mission-and-strategy | teideal = EFCA Mission and Strategy | dátarochtana = 2026-02-27 | teanga = en | archivedate = 2025-05-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250523123059/https://www.efca.europa.eu/en/content/mission-and-strategy }}</ref> <ref name=CELEX:32005R0768>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32005R0768 | teideal = Council Regulation (EC) No 768/2005 of 26 April 2005 establishing a Community Fisheries Control Agency and amending Regulation (EEC) No 2847/93 establishing a control system applicable to the common fisheries policy | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-02-27 | teanga = en}}</ref> <ref name=efca20bliain>{{lua idirlín | teideal = 20 years of EFCA From CFCA to EFCA | foilsitheoir = Community Fisheries Control Agency | dáta = 2022 | dátarochtana = 19ú Eanáir 2014 | url = https://www.efca.europa.eu/en/EFCA20 | archivedate = 2025-11-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20251126092432/https://www.efca.europa.eu/en/EFCA20 }}</ref> <ref name=CELEX:32019R0473>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32019R0473 | teideal = Rialachán (AE) 2019/473 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Márta 2019 maidir leis an nGníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach (códú) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-02-27}}</ref> <ref name=europaEfca>{{lua idirlín | url = https://europa.eu/european-union/about-eu/agencies/efca_ga | teideal = An Ghníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach (EFCA) | dáta = 2016-06-16 | work = europa.eu | language = en | dátarochtana = 2017-05-04}}</ref> <ref name=efcaAdmin>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/administrative-board | teideal = Administrative Board | work = efca.europa.eu | teanga = en | dátarochtana = 2017-05-04 | archivedate = 2017-05-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20170529034332/https://www.efca.europa.eu/en/content/administrative-board }}</ref> <ref name=efcaExecDir>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/executive-director | teideal = Executive Director | work = efca.europa.eu | teanga = en | dátarochtana = 2017-05-04 | archivedate = 2017-05-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20170529034527/https://www.efca.europa.eu/en/content/executive-director }}</ref> <ref name=efcaAdvis>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/advisory-board | teideal = Advisory Board | work = efca.europa.eu | teanga = en | dátarochtana = 2017-05-04 | archivedate = 2017-05-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20170529034506/https://www.efca.europa.eu/en/content/advisory-board }}</ref> <ref name=efcaOps>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/operational-coordination-0 | teideal = Operational Coordination | work = efca.europa.eu | teanga = en | dátarochtana = 2017-05-04 | archivedate = 2023-06-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20230607030143/https://www.efca.europa.eu/en/content/operational-coordination-0 }}</ref> <ref name=efcaIntOps>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/international-operations | teideal = International Operations | work = efca.europa.eu | teanga = en | dátarochtana = 2017-05-04 | archivedate = 2016-02-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160205061636/http://www.efca.europa.eu/en/content/international-operations }}</ref> <ref name=efcaRep2016>{{lua idirlín | url = https://www.efca.europa.eu/en/content/annual-report-2016 | teideal = Annual Report 2016 | work = efca.europa.eu | teanga = en | dátarochtana = 2017-05-04 | archivedate = 2023-07-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20230718223511/https://www.efca.europa.eu/en/content/annual-report-2016 }}</ref> <ref name=fotwPennant>{{lua idirlín | teideal = European Union Fishery Inspection | dáta = 3ú Feabhra 2008 | foilsitheoir = [[Flags of the World (suíomh)|Flags of the World]] | url = https://www.fotw.info/flags/eu~fish.html | dátarochtana = 15ú Iúil 2008}}</ref> <ref name=CELEX:32011R0404>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32011R0404 | teideal = Commission Implementing Regulation (EU) No 404/2011 of 8 April 2011 laying down detailed rules for the implementation of Council Regulation (EC) No 1224/2009 establishing a Community control system for ensuring compliance with the rules of the Common Fisheries Policy | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> }} {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ktvpbtvd26mm1tz3ajmd6m4744xkn8m 14 124307 1319424 1302769 2026-07-03T22:04:25Z Taghdtaighde 60452 Féach freisin 1319424 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge}} {{DEFAULTSORT:Treimhseachain Eireannacha}} [[Catagóir:Tréimhseacháin de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Meáin na hÉireann]] [[Catagóir:Foilseacháin Éireannacha]] 56ryvymeb4locdjoqgpvv15ni50gdjt 14 124309 1319425 1303809 2026-07-03T22:05:22Z Taghdtaighde 60452 Féach freisin 1319425 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha}} {{DEFAULTSORT:Treimhseachain Ghaeilge}} [[Catagóir:Tréimhseacháin de réir teanga|Gaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin sna teangacha Ceilteacha|Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin chlóite na Gaeilge]] [[Catagóir:Foilseacháin Gaeilge]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin|*]] cspykepl2wb7xvcdsn7cjn0roegardp 0 126678 1319465 1319291 2026-07-03T23:51:59Z TGcoa 21229 1319465 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}Is é '''Aughinish Alumina''' (AA) an scaglann alúmana is mó san Eoraip agus an scaglann is mó de na saoráidí alúmana a oibríonn UC RUSAL. Sna 2020idí bhí AA ag soláthair na mílte tonna alúmanaim don Rúis le húsáid ina bhfeachtas cogaíochta in aghaidh na hÚcráine.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Níl an Tánaiste páirteach i gcainteanna faoi náisiúnú Aughinish|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0702/1581458-nil-an-tanaiste-pairteach-i-gcainteanna-faoi-naisiunu-aughinish/|date=2026-07-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title="Is faoi Éirinn an fiosrú faoi Aughinish Alumina" - von der Leyen|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0703/1581672-is-faoi-eirinn-an-fiosru-faoi-aughinish-alumina-von-der-leyen/|date=2026-07-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Aughinish - geograph.org.uk - 1873602.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Aughinish Alumina 2010 - Geograph 2181385 (cropped).jpg|clé|mion|220x220px]] == Stair == Tógadh an mhonarcha i dtús na 1980idí agus bhí acmhainn tosaigh thart ar 800,000 tona in aghaidh na bliana ag AA agus 700 duine fostaithe ann. Iompórtálann AA [[báicsít]] ón Afraic Thiar agus ón mBrasaíl chun í a phróiseáil go halúmama, agus déantar é a easpórtáil ansin. Bhí acmhainn bhliantúlaithe reatha na monarcha cothrom le 6.5 milliún tona lasta sna 2010idí. Áirítear air sin easpórtáil hiodráit alúmana trí [[Faing|Chalafort Fhainge]]. Faightear rochtain ar an tsaoráid trí phríomhbhóthar rochtana, trí Bhealach Náisiúnta an N69.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.limerick.ie/sites/default/files/sifp_irish_vol_1.pdf|teideal=Creatphlean Comhtháite Straitéiseach d’Inbhear na Sionainne|údar=limerick.ie|dáta=2012|dátarochtana=2026}}</ref> == Conspóid == Easportáileann AA alúmana chun na Rúise go háirithe. Líomhnaítear go n-úsáidtear an t-amhábhar seo i ndéantús arm do fhórsaí na Rúise atá i mbun cogaidh san Úcráin ó 2022. Deir an comhlacht nach mbeidh ar a chumas leanacht air ag feidhmiú in Éirinn má chuirtear smachtbhannaí i bhfeidhm air.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Caithfear a bheith cúramach faoi 'Aughinish Alumina'-Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0529/1575842-rabhadh-o-aughinish-alumina-ar-an-rialtas/|date=2026-05-29|language=ga}}</ref> Dúirt AA rgo ndúnfar an t-ionad má chuirtear cosc ar onnmhairiú alúmanaim chuig an Rúis. Dá dtarlódh sin, tá imní ann go mbeadh soláthairtí alúmanaim san Eoraip thíos go mór leis - go háirithe na hearnálacha déantúsaíochta gluaisteáin agus aeraspáis.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Alúmanam]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí Rúiseacha]] [[Catagóir:An Rúis]] [[Catagóir:Monarchana]] [[Catagóir:Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Ionradh na Rúise ar an Úcráin]] 41ydx41usz6u5ixatkdt3eulz25asth 0 126969 1319367 1319263 2026-07-03T15:32:01Z Seod13ie 68827 1319367 wikitext text/x-wiki Is é '''''Product''''' (stílithe i litreacha móra go léir ) an chéad bhailiúchán ceoil ón léiritheoir [[Ceol leictreonach|ceoil leictreonaigh]] Albaineach [[Sophie (ceoltóir)|SOPHIE]]. Eisíodh é tríd Numbers ar an 27 Samhain 2015. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.spin.com/2015/09/sophie-product-new-album-november-27-numbers-pc-music/|title=Sophie Announces New Collection, 'Product,' Out on November 27|author=Carley|first=Brennan|date=29 September 2015|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|access-date=28 October 2015}}</ref> Cuir SOPHIE amach an albam mar 8 singil idir 2013 agus 2015. Cuireadh an albam ar fáil i "casanna babhla silicon", agus d'éirigh leis a scaoileadh le cur i bhfeidhm líne éadaí agus "táirge silicon" atá cosúil le bréagán gnéasach. <ref>{{Cite web-en|url=http://pitchfork.com/news/61411-sophie-releasing-singles-collection-with-silicon-product-that-sure-looks-like-a-sex-toy/|title=Sophie Releasing Singles Collection With "Silicon Product" (That Sure Looks Like a Sex Toy)|author=Gordon|first=Jeremy|date=29 September 2015|work=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|access-date=28 October 2015}}</ref> Nuair a bhí sé le fháil, fuair an comhaireamh athbhreithnithe dearfach ó lucht critice. I 2019, d'fhógair Numbers ath-scaoileadh i gcainníochtaí teoranta ina fhoirméad bunaidh de cheithre singil vinyl, gach ceann i gcás PVC. <ref>{{Cite web-en|url=http://nmbrs.net/releases/sophie-product-repress/|title=Numbers. SOPHIE - PRODUCT REPRESSES|work=nmbrs.net|access-date=2019-10-01}}</ref> Chun deich mbliana den albam, scaoileadh an albam ar ardáin sruthú ar 18 Meitheamh 2025. Cuimsíonn an scaoileadh seo amhrán gan scaoileadh roimhe seo "Ooh", chomh maith le trosc amháin i Seapáin "Get Higher" agus "Unisil" den scaoileadh bunaidh, a scaoileadh go dighiteach roimhe seo agus a scaoiltear go bunúsach agus trosc breise den " táirge silicon". == Tagairtí == l6n1eq5i631ouuh9izfy2s137pjiicp 0 126970 1319366 1319260 2026-07-03T15:31:46Z Seod13ie 68827 1319366 wikitext text/x-wiki Bhí '<nowiki/>'''''Sophie''' Xeon''' ( 17 Meán Fómhair 1986 - 30 Eanáir 2021), ar a dtugtar SOPHIE, táirgeoir ceoil, scríbhneoir amhránaí agus DJ Albaineach. Bhí a stíl ceoil shuntasach ina measc dearadh fuaime taithte, téacsúirí sintéiseacha "mar siúcra", agus eilimintí ceol damhsa aduaine. <ref name="allmusic">{{Cite web-en|url=http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|title=SOPHIE – Biography|author=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|access-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326071613/http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|archive-date=26 March 2016}}</ref> Chabhraigh sí cruthú an seanra ceoil beaga hyperpop na 2010idí. <ref name="Hyperpop Pioneer SOPHIE Dead at 34">{{Cite web-en|url=https://www.pastemagazine.com/music/sophie/sophie-dead-at-34/|title=Hyperpop Pioneer SOPHIE Dead at 34|date=30 January 2021|work=[[Paste (magazine)|Paste]]|access-date=5 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130191147/https://www.pastemagazine.com/music/sophie/sophie-dead-at-34/|archive-date=30 January 2021}}</ref> Tháinig Sophie ar aird le 8 singil idir 2013 agus 2015, go háirithe 'Bipp', 'Vyzee', 'Hard' agus 'Lemonade'. Cuir SOPHIE gach ceann de na singil seo ar bailiuchán i 2015, ba ainm [[Product (Sophie album)|PRODUCT]]. Coinnigh sí a aitheantas mar runda ag tús a ghairm, ach tháinig sí amach go poiblí mar [[trasinscneach]] i 2017. An bhliain dár gcionn, scaoileadh Sophie an albam stúideo Oil of Every Pearl's Un-Insides, agus fuair sé ainmniúchán don [[Gradam Grammy]] sa catagóir Albam Damhsa / Eleictreonach is Fearr. D'oibrigh sí go minic le healaíontóirí ó lipéad PC Music, lena n-áirítear A. G. Cook agus GFOTY, agus rinne sí táirgeadh freisin do ceoltóiri mar shampla [[Charli XCX]], Vince Staples, Kim Petras, [[Madonna]], Hyd, Itzy, Gaika, agus Namie Amuro. <ref name="allmusic">{{Cite web-en|url=http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|title=SOPHIE – Biography|author=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|access-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326071613/http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|archive-date=26 March 2016}}</ref> Fuair Sophie bás i mí Eanáir 2021 tar éis titim i [[An Aithin|Athena]], na Gréige. Rinne AllMusic moladh sí mar "ceannródaí neamheaglach i [[ceol leictreonach]]" agus gur "rinne sí baint leis na daoine is cáiliúla i cheol agus ceol níos aduaine nach rinne beagnach aon ealaíontóir eile"<ref name="allmusic">{{Cite web-en|url=http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|title=SOPHIE – Biography|author=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|access-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326071613/http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|archive-date=26 March 2016}}</ref> agus cuir ''[[Rolling Stone]]'' creidmheas ar a chuid oibre le "rinne sí réabhlóid agor pop-cheol". Scríobh sí dara albam stúideo féinfhoirmithe, a déir sí go raibh "beagnach críochnaithe" ag am a bháis. Chríochnaigh a dheartháir Benny Long é, agus bhí sé le fháil i 2024.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://pitchfork.com/news/first-posthumous-sophie-album-announced/|title=First and Final Posthumous SOPHIE Album Announced|author=Strauss|first=Matthew|date=24 June 2024|language=en-US|work=Pitchfork|access-date=24 June 2024}}</ref> == Dioscliosta == [[Product (albam Sophie)|PRODUCT]] (2015) Oil of Every Pearl's Un-Insides (2018) == Tagairtí == o3qocdi1563ts9xtk8onmriom5xfz07 0 126978 1319365 1319310 2026-07-03T15:30:24Z Seod13ie 68827 1319365 wikitext text/x-wiki Tá '''Victoria Beverley Walker''' (rugadh 19 Aibreán 2001), ar a dtugtar '''PinkPantheress''' go gairmiúil, amhránaí agus léiritheoir damhsa-cheol Sasanach. Déanann a chuid ceol meascán stílanna mar R&B, drum and bass, garais na RA, house, agus pop-cheol. Déanann sí samplach ceol ó na 1990idí agus 2000idí go minic. <ref name="am">{{Cite web-en|url=https://www.allmusic.com/artist/pinkpantheress-mn0004083042|title=PinkPantheress Bio|author=Monger|first=James Christopher|work=AllMusic|access-date=1 April 2026}}</ref> Rugadh sí i [[Bath, Somerset]], agus fás sí i [[Kent]], thosaigh PinkPantheress ar a ghairm bheatha ceoil i 2021 agus sí ag freastal ar ollscoil i [[Londain]], áit a d'fhoilsigh sí amhráin ag baint úsáide as GarageBand agus ag phostáil a cheol ar [[Soundcloud|SoundCloud]] agus [[TikTok]]. Bhí roinnt acu, go háirithe "Break It Off" agus "Pain", cáiliúla ar TikTok, agus shínigh sí le [[Parlophone]] agus Elektra Records. Scaoileadh sí a chéad cnuastéip chéadta To Hell with It níos déanaí sa bhliain sin. Bhuail na singilí 2022 "Just for Me" agus "Pain" ar a bharr sa top 40 den Chart Singles UK, agus bhuail "Boy's a Liar" ag uimhir 2. D'éirigh leis a chéad albam stúidio Heaven Knows (2023), bhuail an chairt i deich tíortha diffriúla. Ó an albam, bhí "Nice to Meet You" agus an 'Boy's A Liar' athmheasc le [[Ice Spice]] na amhráin is mó. Lean sí ar aghaidh leis an rath seo lena dara mixtape, [[Fancy That]](2025), a bhuail cairt an Ríocht Aontaithe ag Uimhir a Trí. Bhí na amhrán is mó ón albam "Tonight", "Stateside" agus "Illegal". Bhí "Illegal" a dara amhrán agus chéad ar a aonair chun bhuail an cairteanna i SAM. Bhí an athmheasc "Stateside + Zara Larsson" a dara amhrán sna Stáit Aontaithe chun bhuail an barr-deich ar an cairteanna, agus a chéad cheann a bhuail bharr an ''Billboard'' Global 200. Bhuaigh PinkPantheress an t-athbhreithniú Sound of 2022 de chuid an [[BBC]] agus ainmníodh í mar Threoir an Bhliana ag Billboard Women in Music i 2024. Bhuaigh sí an Duais Brit do léiritheoir na Bhrataine don bhliain i 2026, agus bhí sí an duine is óige agus an chéad bhean sa stair a fuair an duais. Tá sí ainmnithe freisin do thrí Duais Ceoil Mheiriceá agus do dhá Duais Grammy. == Dioscliosta == [[To Hell With It]] (2021) Heaven Knows (2023) [[Fancy That]] (2025) == Tagairtí == klkpixg9eggy09sdwyer8q6xqxf8fh4 828 126984 1319357 2026-07-03T14:19:36Z Seod13ie 68827 Leathanach cruthaithe le 'local p = {} local specialParams = { ['$params'] = 'all parameters', ['$extra'] = 'extra parameters', ['$set1'] = 'parameter set 1', ['$set2'] = 'parameter set 2', ['$set3'] = 'parameter set 3', ['$aliases'] = 'parameter aliases', ['$indent'] = 'indent', ['$flags'] = 'flags', ['$B'] = 'template content', ['$template-name'] = 'template invocation name override' } p[''] = function ( frame ) if not frame:getParent() then error( '{{#invoke:Unsubst-infob...' 1319357 Scribunto text/plain local p = {} local specialParams = { ['$params'] = 'all parameters', ['$extra'] = 'extra parameters', ['$set1'] = 'parameter set 1', ['$set2'] = 'parameter set 2', ['$set3'] = 'parameter set 3', ['$aliases'] = 'parameter aliases', ['$indent'] = 'indent', ['$flags'] = 'flags', ['$B'] = 'template content', ['$template-name'] = 'template invocation name override' } p[''] = function ( frame ) if not frame:getParent() then error( '{{#invoke:Unsubst-infobox|}} makes no sense without a parent frame' ) end if not frame.args['$B'] then error( '{{#invoke:Unsubst-infobox|}} requires parameter $B (template content)' ) end if not frame.args['$params'] then error( '{{#invoke:Unsubst-infobox|}} requires parameter $params (parameter list)' ) end if mw.isSubsting() then ---- substing -- Combine passed args with passed defaults local args = {} if string.find( ','..(frame.args['$flags'] or '')..',', ',%s*override%s*,' ) then for k, v in pairs( frame:getParent().args ) do args[k] = v end for k, v in pairs( frame.args ) do if not specialParams[k] then if v == '__DATE__' then v = mw.getContentLanguage():formatDate( 'F Y' ) end args[k] = v end end else for k, v in pairs( frame.args ) do if not specialParams[k] then if v == '__DATE__' then v = mw.getContentLanguage():formatDate( 'F Y' ) end args[k] = v end end for k, v in pairs( frame:getParent().args ) do args[k] = v end end -- Build an equivalent template invocation -- First, find the title to use local titleobj = mw.title.new(frame:getParent():getTitle()) local title if titleobj.namespace == 10 then -- NS_TEMPLATE title = titleobj.text elseif titleobj.namespace == 0 then -- NS_MAIN title = ':' .. titleobj.text else title = titleobj.prefixedText end if frame.args['$template-name'] and '' ~= frame.args['$template-name'] then title = frame.args['$template-name'] -- override whatever the template name is with this name end -- Remove empty fields for k, v in pairs( args ) do if v == '' then args[k] = nil end end -- Pull information from parameter aliases local aliases, extra = {}, {} if frame.args['$aliases'] then local list = mw.text.split( frame.args['$aliases'], '%s*,%s*' ) for k, v in ipairs( list ) do local tmp = mw.text.split( v, '%s*>%s*' ) local alias = (tonumber(mw.ustring.match(tmp[1], '^[1-9][0-9]*$'))) or tmp[1] aliases[alias] = ((tonumber(mw.ustring.match(tmp[2], '^[1-9][0-9]*$'))) or tmp[2]) extra[alias] = true end end for k, v in pairs( aliases ) do if args[k] and not args[v] then args[v], args[k] = args[k], nil end end -- Build the invocation body with numbered args first, then named local ret = '{{' .. title for k, v in ipairs( args ) do if mw.ustring.find( v, '=', 1, true ) then -- likely something like 1=foo=bar, we need to do it as a named arg break end ret = ret .. '|' .. v args[k] = nil end -- Pull lists from special parameters local discard = {} local params = mw.text.split( frame.args['$params'], '%s*,%s*' ) for k, v in ipairs( params ) do -- Numbered args don't go here if mw.ustring.match(v, '^[1-9][0-9]*$') then table.insert( discard, 1, k ) end end for k, v in ipairs( discard ) do table.remove( params, v ) end local sets, setparams = {{}, {}, {}}, {} for k = 1, 3 do local v = frame.args['$set' .. k] if v then setparams[k] = mw.text.split( v, '%s*,%s*' ) discard = {} for x, y in ipairs( setparams[k] ) do sets[k][setparams[k][x]] = true -- Numbered args don't go here if mw.ustring.match(y, '^[1-9][0-9]*$') then table.insert( discard, 1, x ) end end for x, y in ipairs( discard ) do table.remove( setparams[k], y ) end end end if frame.args['$extra'] then local tmp = mw.text.split( frame.args['$extra'], '%s*,%s*' ) for k, v in ipairs( tmp ) do extra[(tonumber(mw.ustring.match(v, '^[1-9][0-9]*$'))) or v] = true end end -- Replace parameter list with short version if full version not necessary local tmp = {} for k, v in ipairs( sets ) do if next(v) then -- if table v is not empty for _, x in ipairs( params ) do if args[x] and not v[x] then tmp[k] = true break end end if not tmp[k] then params = setparams[k] end end end -- Align parameters correctly and remove extra ones local maxlength = 0 discard = {} for k, v in ipairs( params ) do if (not extra[v]) or args[v] then local tmp = mw.ustring.len( tostring( v ) ) if tmp > maxlength then maxlength = tmp end else table.insert( discard, 1, k ) end end for k, v in ipairs( discard ) do table.remove( params, v ) end local indent = mw.ustring.rep(' ', (tonumber(frame.args['$indent']) or 0)) -- Numbered args after discontinuity continue first discard = {} for k, v in pairs( args ) do if mw.ustring.match(k, '^[1-9][0-9]*$') then table.insert ( discard, 1, k ) end end for k, v in ipairs( discard ) do table.insert( params, 1, v ) end local space, newline = ' ', '\n' if not next(params) then space, newline = '', '' end for k, v in ipairs( params ) do local tmp = space if mw.ustring.match( mw.ustring.sub( ( args[v] or '' ) .. ' ', 1, 1 ), '[%*:;#]' ) then tmp = '\n' end ret = ret .. newline .. indent .. '|' .. space .. v .. string.rep(' ', (maxlength - mw.ustring.len( v ))) .. space .. '=' .. tmp .. (args[v] or '') end ret = ret .. newline .. '}}' ret = mw.ustring.gsub(ret, '%s+\n', '\n') return ret else -- Not substing -- Just return the "body" return frame.args['$B'] end end return p kxs626dypft4bhokbfx4cqx6tu2bpla 828 126985 1319358 2026-07-03T14:20:32Z Seod13ie 68827 Leathanach cruthaithe le 'local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split(v, deli...' 1319358 Scribunto text/plain local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split(v, delimiter) local pfound = {} local count = 0 for ii, vv in ipairs(plist) do vv = trim(vv) if checknested and pargs[vv] or isnotempty(pargs[vv]) then count = count + 1 table.insert(pfound, vv) end end if count > 1 then table.insert(argpairs, pfound) end end end local warnmsg = {} local res = '' local cat = '' if args['cat'] and mw.ustring.match(args['cat'],'^[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]:') then cat = args['cat'] end local template = args['template'] and ' in ' .. args['template'] or '' if #argpairs > 0 then for i, v in ipairs( argpairs ) do table.insert( warnmsg, mw.ustring.format( 'Using more than one of the following parameters%s: <code>%s</code>.', template, table.concat(v, '</code>, <code>') ) ) if cat ~= '' then res = res .. '[[' .. cat .. '|' .. (v[1] == '' and ' ' or '') .. v[1] .. ']]' end end end if #warnmsg > 0 then res = require('Module:If preview')._warning({ table.concat(warnmsg, '<br>') }) .. res end return res end return p 59n770hna40q9pw4oa0dsp86euaks0u 0 126986 1319364 2026-07-03T15:28:30Z Seod13ie 68827 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1334542987|To Hell with It]]" 1319364 wikitext text/x-wiki Is é '''''To Hell with It''''' (stílithe i litreacha beaga go léir) an chéad cnuastéip ón amhránaí Sasanach [[PinkPantheress]]. Eisíodh é tríd [[Parlophone]] agus Elektra Records ar an 15 Deireadh Fómhair 2021. Tá an cnuastéip thart ar 18 nóiméad ar fad, agus tá sé léirithe ó PinkPantheress í féin, chomh maith le Oscar Scheller, Izco, Natalia Fletcher, Jkarri, Mura Masa, Zach Nahome, Kairos Laferme, Adam F, agus Dill Aitchison. Thosaigh PinkPantheress ag postáil píosaí beaga dá cúpla hamhráin ar [[TikTok]] in san chéad cúpla mí de 2021, go háirithe "Pain" agus "Break It Off", agus rinneadh mearscaipthe ar cúpla bhfíseán lena hamhrán. Ina dhiaidh sin, shínigh sí le Parlophone agus Elektra Records, agus cuir sí amach trí singlí ón cnuastéip - "Passion", "Just for Me", agus "I Must Apologise". Tá an cnuastéip spreagtha go mór ón 2000idí, le liricí go háirithe faoi caidreamh nach n-oibrigh amach, saol déagóirí, ag fás suas, agus mian chroí. Is albam damhsa-popcheol, druma agus dord leachtach, agus albam garáiste RA é ''To Hell with It'' a úsáideann sampláil go mór agus a thógann eilimintí ó roinnt seánraí éagsúla, amhail alt-pop, pop bedroom pop, hyperpop, pop-punk, jungle, 2-step, R&amp;amp;B, agus cheol dembow . Nuair a eisíodh é, fuair ''To Hell with It'' moladh mór ó chriticeoirí, a mhol úsáid na samplaí, a cháilíocht nostalgic, agus guth PinkPantheress. Bhí sé le feiceáil ar roinnt liostaí albam is fearr deireadh bliana, go háirithe ''Billboard'', ''Time'', agus ''[[Rolling Stone]]'' . An chéad seachtain a bhí sé le fháil, buail an cnuastéip an cairteanna RA ag uimhir 20 agus an cairt Éireannach ag uimhir 36. Chuaigh cúig shingil ón cnuastéip isteach i gCairt Singlí na Ríochta Aontaithe nuair a eisíodh iad, agus bhuail dhá cheann acu ("Pain" agus "Just for Me") sa barr-40 ar an chairt. Scaoileadh albam athmheasctha ''To Hell with It'' ar an 28 Eanáir 2022. kzmxdy5ebr8w6ssks87jwe1o7ptk5u8 0 126987 1319373 2026-07-03T16:17:53Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Leipiridigh]] go [[Leporidae]]: laidin 1319373 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Leporidae]] duja9gyxmjrrjvssi10gure9fc7yn09 0 126988 1319380 2026-07-03T16:46:58Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Míol mór socach na Mara Thuaidh]] go [[Míol mór socach Sowerby]]: https://www.tearma.ie/q/Mesoplodon%20bidens/ 1319380 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Míol mór socach Sowerby]] ogjp55630qw6g8g7m9lyune4rojkphb 0 126989 1319412 2026-07-03T20:34:41Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Eite-chosach]] go [[Pinniped]]: https://super.tearma.ie/q/Pinniped/ 1319412 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Pinniped]] kbkh5sibo4gydj3guigv8vb2xo1kutz 0 126990 1319416 2026-07-03T21:52:40Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{Le haghaidh|an tsráidbhaile i nGaeltacht Thoir na Gaillimhe|Mionlach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[An Ghaeilge]] |fundador=[[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Misneach]] |genere=Iris polaitiúil |tema=Cúrsaí reatha, polaitíocht, nuacht idirnáisiúnta, tuairimíocht, léirmheastóireacht, filíocht, amhráin, gearrscéalta |publicat_a=[[Éire]] |edicions=15+ |distribucio=I gcló ⁊ rogha alt ar líne }} Is Irisleabhar...' 1319416 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{Le haghaidh|an tsráidbhaile i nGaeltacht Thoir na Gaillimhe|Mionlach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[An Ghaeilge]] |fundador=[[Misneach (grúpa)#Athnuachan in 2012|Misneach]] |genere=Iris polaitiúil |tema=Cúrsaí reatha, polaitíocht, nuacht idirnáisiúnta, tuairimíocht, léirmheastóireacht, filíocht, amhráin, gearrscéalta |publicat_a=[[Éire]] |edicions=15+ |distribucio=I gcló ⁊ rogha alt ar líne }} Is [[Irisleabhar|iris]] deonach é ''[[Mionlach (iris)|'''Mionlach''']]'' a nascann ceist an t[[sóisialachas|sóisialachais]] le ceist na teanga. Is é seasamh na hirise gurb í "an tithíocht an gad is gaire do scornach na n[[An Ghaeilge|Gael]] i gcónaí"<ref name=":3" /> agus "gurb é an córas [[Caipitleachas|caipitleach]] féin agus cumhacht na stát [[Impiriúlachas Nua|impiriúil]] agus na n-ollchomhlachtaí idirnáisiúnta an bac is mó atá roimh an chine daonna".<ref>{{Luaigh foilseachán|date=Samhain 2017|title=Eagarfhocal|journal=[[Mionlach (iris)|Mionlach]]|issue=8|pages=lch 3}}</ref> Más ea féin, féachann lucht a eagarthóireachta "le héagsúlacht tuairimí a chur ar fáil."<ref>{{Luaigh foilseachán|date=Cáisc 2016|title=Eagarfhocal: "Caidé atá Uainn?"|journal=[[Mionlach (iris)|Mionlach]]|issue=4|pages=lch 2}}</ref> Bíonn siad ag iarraidh na healaíona a chothú agus "lón smaointeoireachta" a sholáthar a chothófas "spiorad na réabhlóide agus an éirí amach" ina gcuid léitheoirí.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|date=Lúnasa 2018|title=Eagarfhocal|journal=[[Mionlach (iris)|Mionlach]]|pages=lch 3|issue=10}}</ref> Ábhar bróid do lucht na hirise is ea a neamhspleáchas. Deir siad go ndéantar é a táirgeadh ar son na cúise gan aon mhaoiniú ón stát agus go ndéantar aon airgead a fhaightear de bharr dhíolachán a infheistiú arís san iris.<ref name=":3" /> == Stair == Cuireadh tús le ''Mionlach'' an chéad lá riamh i n[[Gaillimh]] sa bhliain 2015.<ref>{{Lua idirlín|url=https://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2015/01/an-t-irisleabhar-mionlach-anois-i-gclo.html|teideal=An t-Irisleabhar 'MIONLACH' anois i gCló!|dáta=2015-01-26|work=[[Misneach|Misneach na Gaillimhe]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref name=":3" /> Bhí an iris ina spreagadh do [[Misneachd na hAlban|Mhisneachd na hAlban]] chun a n-iris neamhspleách féin ''[[Buaidh]]'' a bhunú. Foilsítear corr-alt ar ''Mhionlach'' féin i n[[Gaeilge na hAlban]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/iris-nua-gaidhlig-seolta-ag-misneachd/|teideal=Iris nua Gàidhlig seolta ag Misneachd|dáta=24 DF 2018|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> Tiomnaíodh uimhir 14 de ''Mhionlach'' do [[Rónán Mac Aodha Bhuí]], a cailleadh agus an t-eagrán sin á réiteach.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|date=2024|title=Eagarfhocal|journal=[[Mionlach (iris)|Mionlach]]|issue=14|pages=lch 2}}</ref> Ar na daoine a bhfuil scríbhneoireacht dá gcuid foilsithe ar ''Mhionlach'' tá [[Tomás Mac Síomóin]], [[Aindrias Ó Cathasaigh]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2016/04/mionlach-eagan-ur-anois-ar-fail.html|teideal=MIONLACH - Eagán úr anois ar fáil!|dáta=2016-04-20|work=[[Misneach|Misneach na Gaillimhe]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> agus [[Ciara Ní É]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://miseciara.wordpress.com/2017/04/09/|teideal=April 9, 2017|údar=miseciara|dáta=2017-04-09|work=mise Ciara|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> Ar na daoine a bhfuil agallaimh leo foilsithe ar an iris tá {{Interlanguage link|John Zerzan|en|John Zerzan}}.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2016/04/mionlach-eagan-ur-anois-ar-fail.html|teideal=MIONLACH - Eagán úr anois ar fáil!|dáta=2016-04-20|work=[[Misneach|Misneach na Gaillimhe]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Glacadh == Dar leis an dtaighdeoir i Léann na Meán [[Rónán Ó Muirthile]], agus é ag trácht ar eagrán 13 de ''Mhionlach'', tá sé soiléir ó na hailt gur grúpa radacach den [[eite chlé]] iad Misneach. Shíl sé go raibh an iris dírithe i bhfad níos mó ar chúrsaí teanga agus polaitíochta ná leithéidí ''[[Feasta]]''. Dúirt Ó Muirthile go raibh pointí láidre á ndéanamh sna hailt agus cé nach gá go n-aontódh sé féin leo, gur maith an rud é dearctha éagsúla a bheith á gcur i gcló.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22000171/ <!--podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2021/0901/20210901_rteraidion-tusaite-tsitemrnam_c22000171_22000178_232_.mp3-->|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Rónán Ó Muirthile]]|dáta=1 Meán Fómhair 2021|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2026-07-03}} ~5:00-7:00</ref><ref>{{Cite news|url=https://iadt.ie/about/staff/ronan-o-muirthile/|teideal=Rónán Ó Muirthile - IADT|language=as Béarla|work=[[Institiúid Ealaíne, Deartha agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire|IEDL]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Buaidh]]'' * ''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'' * [[An Gairdín (irisín)|Irisíní AAG]] * ''[[Carn (iris)|Carn]]'' * ''[[Comhar]]'' * ''[[Y Faner Newydd]]'' * ''[[Barn]]'' == Nascanna amach == * [https://www.misneachabu.ie/siopa/ Suíomh gréasáin Mhisneach] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Mionlach, iris}} [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Bliantáin]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2015]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] bxlj0iialfvh924xi8tdizo8goebed5 0 126991 1319417 2026-07-03T21:54:14Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Gaeilge na hAlban]] |fundador=[[Misneachd na hAlban]] |genere=Iris polaitiúil |tema=Cúrsaí reatha, polaitíocht, tuairimíocht, léirmheastóireacht |publicat_a=[[Alba]] |edicions=5+ |distribucio=I gcló ⁊ rogha alt ar líne }} Is iris [[Albain|Albanach]] é '''''[[Buaidh]]''''' a fhoilsíonn [[Misneachd na hAlban]]. Níl sé ag brath ar mhaoiniú stáit. Pléann sé le cúrsaí polaitíochta, tea...' 1319417 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Gaeilge na hAlban]] |fundador=[[Misneachd na hAlban]] |genere=Iris polaitiúil |tema=Cúrsaí reatha, polaitíocht, tuairimíocht, léirmheastóireacht |publicat_a=[[Alba]] |edicions=5+ |distribucio=I gcló ⁊ rogha alt ar líne }} Is iris [[Albain|Albanach]] é '''''[[Buaidh]]''''' a fhoilsíonn [[Misneachd na hAlban]]. Níl sé ag brath ar mhaoiniú stáit. Pléann sé le cúrsaí polaitíochta, teanga, tithíochta agus eacnamaíochta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/iris-nua-gaidhlig-seolta-ag-misneachd/|teideal=Iris nua Gàidhlig seolta ag Misneachd|dáta=24 DF 2018|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Stair == Seoladh an chéad eagrán de ''Bhuaidh'' ag [[An Mód Náisiúnta Ríoga|Mód Náisiúnta]] 2018. Bhain Misneachd spreagadh as an iris ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' in Éirinn agus chuireadar tús lena n-iris féin ar an múnla céanna.<ref name=":0" /> Bhí cur síos sa chéad eagrán ar an bplean radacach náisiúnta don teanga a bhí ceaptha ag Misneachd, ar chúrsaí tithíochta agus Gaelscolaíochta sna hoileáin Ghaelacha, agus bhí aistriúchán ann ar an amhrán ''[[Bella ciao|Bella Ciao]]''.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * ''[[Carn (iris)|Carn]]'' * ''[[Comhar]]'' * ''[[STEALL]]'' * ''[[Y Faner Newydd]]'' * ''[[Barn]]'' == Nascanna amach == * Suíomh oifigiúil Mhisneachd na hAlban: [https://www.misneachd.scot/ misneachd.scot] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2018]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] {{Síol-irisleabhar}} pus73ryh9h6599ar866zh5me8fqdwlp 1319447 1319417 2026-07-03T22:39:18Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir agus beagán curtha leis 1319447 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Gaeilge na hAlban]] |fundador=[[Misneachd na hAlban]] |genere=Iris polaitiúil |tema=Cúrsaí reatha, polaitíocht, tuairimíocht, léirmheastóireacht |publicat_a=[[Alba]] |edicions=5+ |distribucio=I gcló ⁊ rogha alt ar líne }} Is iris [[Albain|Albanach]] é '''''[[Buaidh]]''''' a fhoilsíonn [[Misneachd na hAlban]]. Níl sé ag brath ar mhaoiniú stáit. Pléann sé le cúrsaí polaitíochta, teanga, tithíochta agus eacnamaíochta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/iris-nua-gaidhlig-seolta-ag-misneachd/|teideal=Iris nua Gàidhlig seolta ag Misneachd|dáta=24 DF 2018|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Stair == Seoladh an chéad eagrán de ''Bhuaidh'' ag [[An Mód Náisiúnta Ríoga|Mód Náisiúnta]] 2018. Bhain Misneachd spreagadh as an iris ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' in Éirinn agus chuireadar tús lena n-iris féin ar an múnla céanna.<ref name=":0" /> Bhí cur síos sa chéad eagrán ar an bplean radacach náisiúnta don teanga a bhí ceaptha ag Misneachd, ar chúrsaí tithíochta agus Gaelscolaíochta sna hoileáin Ghaelacha, agus bhí aistriúchán ann ar an amhrán ''[[Bella ciao|Bella Ciao]]''.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * ''[[Carn (iris)|Carn]]'' * ''[[Comhar]]'' * ''[[STEALL]]'' * ''[[TEANGA]]'' * ''[[Y Faner Newydd]]'' * ''[[Barn]]'' == Nascanna amach == * Suíomh oifigiúil Mhisneachd na hAlban: [https://www.misneachd.scot/ misneachd.scot] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2018]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] {{Síol-irisleabhar}} e7qino3ou88eibrgrc5vop3wqd83s8p 1319448 1319447 2026-07-03T22:40:46Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1319448 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Gaeilge na hAlban]] |fundador=[[Misneachd na hAlban]] |genere=Iris polaitiúil |tema=Cúrsaí reatha, polaitíocht, tuairimíocht, léirmheastóireacht |publicat_a=[[Alba]] |edicions=5+ |distribucio=I gcló ⁊ rogha alt ar líne }} Is iris [[Albain|Albanach]] é '''''[[Buaidh]]''''' a fhoilsíonn [[Misneachd na hAlban]]. Níl sé ag brath ar mhaoiniú stáit. Pléann sé le cúrsaí polaitíochta, teanga, tithíochta agus eacnamaíochta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/iris-nua-gaidhlig-seolta-ag-misneachd/|teideal=Iris nua Gàidhlig seolta ag Misneachd|dáta=24 DF 2018|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> == Stair == Seoladh an chéad eagrán de ''Bhuaidh'' ag [[An Mód Náisiúnta Ríoga|Mód Náisiúnta]] 2018. Bhain Misneachd spreagadh as an iris ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' in Éirinn agus chuireadar tús lena n-iris féin ar an múnla céanna.<ref name=":0" /> Bhí cur síos sa chéad eagrán ar an bplean radacach náisiúnta don teanga a bhí ceaptha ag Misneachd, ar chúrsaí tithíochta agus Gaelscolaíochta sna hoileáin Ghaelacha, agus bhí aistriúchán ann ar an amhrán ''[[Bella ciao|Bella Ciao]]''.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]'' * ''[[Carn (iris)|Carn]]'' * ''[[Comhar]]'' * ''[[STEALL]]'' * ''[[TEANGA]]'' * ''[[Y Faner Newydd]]'' * ''[[Barn]]'' == Nascanna amach == * Suíomh oifigiúil Mhisneachd na hAlban: [https://www.misneachd.scot/ misneachd.scot] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2018]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] {{Síol-irisleabhar}} jnubsiolqvl0m6cisncrcaitwbbwlr1 0 126992 1319418 2026-07-03T21:55:00Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[An Ghaeilge]] |genere=Iris nuachta <!--|tema=Príomhábhar--> |publicat_a=[[Conamara]] |edicions=76 |distribucio=Ar líne |web=http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/index.html}} Ba irisleabhar nuachta ar líne é ''[[An Cúléisteoir]].'' Chuirfeadh sé béim faoi leith ar imeachtaí [[Ghaeltacht]] an Iarthair.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://imeall.blogspot.com/2005/12/|teideal=An tImeall #52:...' 1319418 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[An Ghaeilge]] |genere=Iris nuachta <!--|tema=Príomhábhar--> |publicat_a=[[Conamara]] |edicions=76 |distribucio=Ar líne |web=http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/index.html}} Ba irisleabhar nuachta ar líne é ''[[An Cúléisteoir]].'' Chuirfeadh sé béim faoi leith ar imeachtaí [[Ghaeltacht]] an Iarthair.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://imeall.blogspot.com/2005/12/|teideal=An tImeall #52: Tá na Podchraoltóirí ag Teacht|work=[[An tImeall]]|dátarochtana=2026-06-28|dáta=1 Nollaig 2005}} ~03:30–04:30</ref> Bhí sé gníomhach idir Eanáir 2005<ref>{{Luaigh foilseachán|date=1 Eanáir 2005|url=http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/0101.html|title=Cuireadh don Phobal|journal=[[An Cúléisteoir]]|volume=Iml 01|issue=Eag 01}}</ref> agus Bealtaine 2009, nuair a fógraíodh nach mbeifí ag leanúint leis á fhoilsiú ceal maoinithe agus ama.<ref>{{Luaigh foilseachán|date=1 Eanáir 2005|url=http://anghaeltacht.net/ce/|title=[Fógra]|journal=[[An Cúléisteoir]]|volume=Iml 03|issue=Eag 20}}</ref> ==Féach freisin== * ''[[Beo!]]'' * ''[[Cuisle (iris)|Cuisle]]'' * ''[[Iris an Phléaráca|Pléaráca]]'' * ''[[Goitse]]'' * ''[[Nuacht24]]'' ==Nascanna amach== * Suíomh oifigiúil: [http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/index.html ''An Cúléisteoir''] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Culeisteoir, An}} [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Coicíseáin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Cultúr na Gaeltachta]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2015]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] {{Síol-irisleabhar}} 99vf7k0qp5iglnvi5c16e6z25f5c5df 1319450 1319418 2026-07-03T22:43:12Z Taghdtaighde 60452 Mionathruithe 1319450 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[An Ghaeilge]] |genere=Iris nuachta <!--|tema=Príomhábhar--> |publicat_a=[[Conamara]] |edicions=76 |distribucio=Ar líne |web=http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/index.html}} Ba irisleabhar nuachta ar líne é '''''[[An Cúléisteoir]]'''''. Chuirfeadh sé béim faoi leith ar imeachtaí [[Ghaeltacht]] an Iarthair.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://imeall.blogspot.com/2005/12/|teideal=An tImeall #52: Tá na Podchraoltóirí ag Teacht|work=[[An tImeall]]|dátarochtana=2026-06-28|dáta=1 Nollaig 2005}} ~03:30–04:30</ref> Bhí sé gníomhach idir Eanáir 2005<ref>{{Luaigh foilseachán|date=1 Eanáir 2005|url=http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/0101.html|title=Cuireadh don Phobal|journal=[[An Cúléisteoir]]|volume=Iml 01|issue=Eag 01}}</ref> agus Bealtaine 2009, nuair a fógraíodh nach mbeifí ag leanúint leis á fhoilsiú ceal maoinithe agus ama.<ref>{{Luaigh foilseachán|date=1 Eanáir 2005|url=http://anghaeltacht.net/ce/|title=[Fógra]|journal=[[An Cúléisteoir]]|volume=Iml 03|issue=Eag 20}}</ref> ==Féach freisin== * ''[[Beo!]]'' * ''[[Cuisle (iris)|Cuisle]]'' * ''[[Iris an Phléaráca|Pléaráca]]'' * ''[[Goitse]]'' * ''[[Nuacht24]]'' ==Nascanna amach== * Suíomh oifigiúil: [http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/index.html ''An Cúléisteoir''] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Culeisteoir, An}} [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Coicíseáin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Cultúr na Gaeltachta]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2015]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] {{Síol-irisleabhar}} cysdvunzoeii4u8z4f53nqamscahix0 0 126993 1319437 2026-07-03T22:25:11Z Taghdtaighde 60452 Ag athdhíriú go [[Beo!]] 1319437 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Beo!]] nvm5xsm8ja1t1skekc3exudwo3lan1u 0 126994 1319454 2026-07-03T23:04:38Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta |nom=An Taigh Cèilidh |nom_original=An Taigh Cèilidh |web=https://www.taighceilidh.com/ }} Is caifé pobal [[Gaeilge na hAlban|Gaelach]] agus siopa é '''[[An Taigh Cèilidh]]''' <small>(ga: "An Tigh [[Céilí|Chéilí]]")</small> i bhfoirgneamh beag sa bhaile [[Steòrnabhagh|Steórnabhagh]] i [[Leòdhas|Leódhas]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.taighceilidh.com/|teideal=Dachaigh|language=as Gaeilge na hAlban ⁊ Béarla|wor...' 1319454 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta |nom=An Taigh Cèilidh |nom_original=An Taigh Cèilidh |web=https://www.taighceilidh.com/ }} Is caifé pobal [[Gaeilge na hAlban|Gaelach]] agus siopa é '''[[An Taigh Cèilidh]]''' <small>(ga: "An Tigh [[Céilí|Chéilí]]")</small> i bhfoirgneamh beag sa bhaile [[Steòrnabhagh|Steórnabhagh]] i [[Leòdhas|Leódhas]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.taighceilidh.com/|teideal=Dachaigh|language=as Gaeilge na hAlban ⁊ Béarla|work=[[An Taigh Cèilidh]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> Bíonn coirmeacha ceoil, ceardlanna, imeachtaí do aos óg, cluichí, agus raidhse céilithe ar siúl ann.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|journal=[[Buaidh]]|language=Gaeilge na hAlban|title=Fìor Thaigh Cèilidh|author=Fañch Bihan-Gallic|date=Earrach 2024|issue=5|pages=lch 37}}</ref> Tá sé cláraithe mar fhiontar sóisialta neamhbhrabúis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.taighceilidh.com/ar-sgeulachd|teideal=Ar Sgeulachd|language=as Gaeilge na hAlban ⁊ Béarla|work=[[An Taigh Cèilidh]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://socialenterprise.scot/member/an-taigh-ceilidh-cic/|teideal=An Taigh Cèilidh CIC|language=as Béarla|work=Social Enterprise Scotland|dátarochtana=2026-07-03}}</ref> ==Stair== Osclaíodh doras An Taighe Cèilidh i Mí Nollag 2023 tar éis do phobal labhartha Ghaeilge na hAlban in Steórnabhagh tuairim is dá bhliain a chaitheamh ag feachtasaíocht ar son ionad pobail i bpríomhbhaile an oileáin.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/naidheachdan/58241365|teideal=Taigh-Cèilidh san amharc an Steòrnabhagh|dáta=2021-08-17|language=as Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref name=":0" /> De réir tuairisce, tar éis a oscailte bhí An Taigh Cèilidh lán gach uile lá le Gaeil an cheantair máguaird chomh maith le lucht foghlamtha agus daoine eile agus chuir sé daoine sna [[Na Hearadh|Hearadh]] ag ceann eile an oileáin ar fad ag caint faoina leithéid d'ionad a chur ar bun ina gceantar féin.<ref name=":0" /> Thuairimigh Fañch Bihan-Gallic gur eiseamláir é an tionscadal seo do lucht na Gaeilge. B'fhearr le lucht a eagraithe go mbeadh ionad ní ba mhó ann, ach in áit caisleán a thógáil san aer rinneadar cinnte go mbeadh rud éigin ann, rud a rinne cúis agus a chuir go mór le saol sóisialta lucht labhartha na teanga sa bhaile dá réir, dar leis.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Cultarlann Inbhir Nis|Cultúrlann]] [[Inbhir Nis]] * [[Aon Scéal? (caifé)|Aon Scéal?]] ([[Tamhlacht]]) * [[Caifé Ceoil]] ([[Béal Feirste]]) * [[An Nead]] ([[Muineachán]]) * [[Café Glic]] ([[Baile Átha Cliath]]) ==Nascanna amach== * Suíomh oifigiúil: [https://www.taighceilidh.com/ taighceilidh.com] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Taigh Ceilidh, An}} [[Catagóir:Caiféanna Gaelacha]] [[Catagóir:Steòrnabhagh]] [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir in Albain]] [[Catagóir:Cultúrlanna]] 45q240c55gfolmj4yvomy84mu1v35rf 14 126995 1319455 2026-07-03T23:05:03Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{DEFAULTSORT:Steornabhagh}} [[Catagóir:Inse Ghall]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]]' 1319455 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Steornabhagh}} [[Catagóir:Inse Ghall]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] c56onzgqf79cq1cx1lbxvg15smyeh91 1319461 1319455 2026-07-03T23:17:45Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí athraithe 1319461 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Steornabhagh}} [[Catagóir:Inse Ghall]] [[Catagóir:Leòdhas]] [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] rtf48dhi24llrashxnugzjc8g1q5mfg 14 126996 1319459 2026-07-03T23:16:21Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{DEFAULTSORT:Leodhas}} [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Inse Ghall]]' 1319459 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Leodhas}} [[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]] [[Catagóir:Na hOileáin Siar]] [[Catagóir:Inse Ghall]] kdjuiqkme502g4mqj1qvnzkndb0mfwg 0 126997 1319469 2026-07-04T00:10:55Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach ach tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann agus bíonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. Ar ndóigh, mar...' 1319469 wikitext text/x-wiki Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach ach tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann agus bíonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn, mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame. Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile. Beidh súil á coinneáil ar airí na hÉireann agus a gcumas riaradh a dhéanamh ar na cruinnithe seo. == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ce20t9doxr7l9ia57y0uhv9gav3dlde 1319470 1319469 2026-07-04T00:18:01Z TGcoa 21229 1319470 wikitext text/x-wiki Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh Chonradh Liospóin. Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle – faoi láthair is é iar-phríomhaire na Portaingéile Antonio Costa atá sa ról sin. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] scnjl9y0h1zf0hij5nzgez3t91vb7eu 1319472 1319470 2026-07-04T00:32:23Z TGcoa 21229 1319472 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]] [[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion]] Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh Chonradh Liospóin. Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle – faoi láthair is é iar-phríomhaire na Portaingéile Antonio Costa atá sa ról sin. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> 1975    Seimeastar 1    Liam Cosgrave 1979    Seimeastar 2     Jack Lynch / Charles Haughey 1984 Seimeastar 2     Garret FitzGerald 1990 Seimeastar 1      Charles Haughey 1996 Seimeastar 2      John Bruton 2004 Seimeastar 1        Bertie Ahern 2015   Seimeastar 1   T5      Enda Kenny 2026 Seimeastar 2 T14     Micheál Martin == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] rzbulo2hvcwoqqglfk7nt8bqbc9nhwb 1319474 1319472 2026-07-04T00:44:47Z TGcoa 21229 1319474 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]] [[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion]] Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. == Eagraíocht == Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]] (2008). Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> 1975    Seimeastar 1    Liam Cosgrave 1979    Seimeastar 2     Jack Lynch / Charles Haughey 1984 Seimeastar 2     Garret FitzGerald 1990 Seimeastar 1      Charles Haughey 1996 Seimeastar 2      John Bruton 2004 Seimeastar 1        Bertie Ahern 2015   Seimeastar 1   T5      Enda Kenny 2026 Seimeastar 2 T14     Micheál Martin == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] roozqgc4ult40pg4u2j3x4x5pkqokaz 1319475 1319474 2026-07-04T00:47:52Z TGcoa 21229 1319475 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]] [[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion|Uachtaránacht 1996: JJohn Bruton le ohn Major & Dick Spring]] Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. == Eagraíocht == Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]] (2008). Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> 1975    Seimeastar 1    Liam Cosgrave 1979    Seimeastar 2     Jack Lynch / Charles Haughey 1984 Seimeastar 2     Garret FitzGerald 1990 Seimeastar 1      Charles Haughey 1996 Seimeastar 2      John Bruton 2004 Seimeastar 1        Bertie Ahern 2015   Seimeastar 1   T5      Enda Kenny 2026 Seimeastar 2 T14     Micheál Martin == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] 3qmbyatfwct1vrj6vkibt368bg18mi1 1319476 1319475 2026-07-04T00:50:14Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Uachtaránacht an Aontais Eorpaigh]] go [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] 1319475 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]] [[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion|Uachtaránacht 1996: JJohn Bruton le ohn Major & Dick Spring]] Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. == Eagraíocht == Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]] (2008). Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> 1975    Seimeastar 1    Liam Cosgrave 1979    Seimeastar 2     Jack Lynch / Charles Haughey 1984 Seimeastar 2     Garret FitzGerald 1990 Seimeastar 1      Charles Haughey 1996 Seimeastar 2      John Bruton 2004 Seimeastar 1        Bertie Ahern 2015   Seimeastar 1   T5      Enda Kenny 2026 Seimeastar 2 T14     Micheál Martin == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] 3qmbyatfwct1vrj6vkibt368bg18mi1 1319478 1319476 2026-07-04T00:54:03Z TGcoa 21229 1319478 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]] [[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion|Uachtaránacht 1996: JJohn Bruton le ohn Major & Dick Spring]] Is ról bróicéara macánta é '''Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh,'''<ref>nó '''Uachtaránacht an Aontais Eorpaigh''' nó '''Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh'''</ref> a chinntíonn comhoibriú, leanúnachas agus forás oibre an [[An Chomhairle Eorpach|Chomhairle]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland.ie/ga/eu/uachtaranacht-ae/|teideal=Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh {{!}} Ireland.ie|work=www.ireland.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/government-in-ireland/european-government/eu-institutions/presidency-of-the-council-of-the-european-union/|teideal=Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. == Eagraíocht == Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]] (2008). Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> 1975    Seimeastar 1    Liam Cosgrave 1979    Seimeastar 2     Jack Lynch / Charles Haughey 1984 Seimeastar 2     Garret FitzGerald 1990 Seimeastar 1      Charles Haughey 1996 Seimeastar 2      John Bruton 2004 Seimeastar 1        Bertie Ahern 2015   Seimeastar 1   T5      Enda Kenny 2026 Seimeastar 2 T14     Micheál Martin == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] dvnl6mslmxxytzortcjxh9azpjhnn14 1319479 1319478 2026-07-04T00:54:40Z TGcoa 21229 1319479 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]] [[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion|Uachtaránacht 1996: JJohn Bruton le John Major & Dick Spring]] Is ról bróicéara macánta é '''Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh,'''<ref>nó '''Uachtaránacht an Aontais Eorpaigh''' nó '''Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh'''</ref> a chinntíonn comhoibriú, leanúnachas agus forás oibre an [[An Chomhairle Eorpach|Chomhairle]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland.ie/ga/eu/uachtaranacht-ae/|teideal=Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh {{!}} Ireland.ie|work=www.ireland.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/government-in-ireland/european-government/eu-institutions/presidency-of-the-council-of-the-european-union/|teideal=Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> Mar uachtarán ar an gComhairle feidhmíonn ballstát mar chathaoirleach. Bíonn cúram ar an stát atá ina bhun comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann. Bonn an t-uachtarán páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas. == Eagraíocht == Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" /> Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame). Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Stair == Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]] (2008). Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle. Bíonn an tír a bhfuil an uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe. == Eire == Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" /> 1975    Seimeastar 1    Liam Cosgrave 1979    Seimeastar 2     Jack Lynch / Charles Haughey 1984 Seimeastar 2     Garret FitzGerald 1990 Seimeastar 1      Charles Haughey 1996 Seimeastar 2      John Bruton 2004 Seimeastar 1        Bertie Ahern 2015   Seimeastar 1   T5      Enda Kenny 2026 Seimeastar 2 T14     Micheál Martin == Féach freisin == * [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]] 2iewxuc2r1ftp5fo1ld83xg7t87bhr9 0 126998 1319477 2026-07-04T00:50:14Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Uachtaránacht an Aontais Eorpaigh]] go [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] 1319477 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] 3hpjcq0hnymkryy06rvw8ml8syehlyk 0 126999 1319490 2026-07-04T08:53:47Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le ' Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá Le Forógra Saoirse Mheiriceá in 1776, ní hamháin gur éirigh leis neamhspleáchas a bhaint amach do na 13 choilíneacht a bhí faoi smacht na Breataine, ach sheas sé mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, Éirí Amach na hÉireann agus na hÉireannaigh Aontaithe in 1798 ina measc. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhoróg...' 1319490 wikitext text/x-wiki Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá Le Forógra Saoirse Mheiriceá in 1776, ní hamháin gur éirigh leis neamhspleáchas a bhaint amach do na 13 choilíneacht a bhí faoi smacht na Breataine, ach sheas sé mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, Éirí Amach na hÉireann agus na hÉireannaigh Aontaithe in 1798 ina measc. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> === Tionchar === In 1916, agus Forógra Saoirse na hÉireann á chruthú dár dtír féin, feictear go soiléir an tionchar a d’imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] otctlj68hngjejusjrk32b5dupvauip 1319491 1319490 2026-07-04T08:57:39Z TGcoa 21229 1319491 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}}Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá Le Forógra Saoirse Mheiriceá in 1776, ní hamháin gur éirigh leis neamhspleáchas a bhaint amach do na 13 choilíneacht a bhí faoi smacht na Breataine, ach sheas sé mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> === Tionchar === In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d’imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] 4s0c091uuon0864prwvroj6qtc8leas 1319492 1319491 2026-07-04T09:32:37Z TGcoa 21229 1319492 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Le Forógra Saoirse Mheiriceá ar an 4 Iúil 1776, d'éirigh leis neamhspleáchas a bhaint amach do na 13 choilíneacht a bhí faoi smacht na Breataine. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá inniu, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> === Tionchar === Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d’imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] l80j9e0f0gkg5x63clrqbk80h25lhrk 1319493 1319492 2026-07-04T09:39:02Z TGcoa 21229 1319493 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Le Forógra Saoirse Mheiriceá ar an 4 Iúil 1776, d'éirigh leis neamhspleáchas a bhaint amach do na 13 choilíneacht a bhí faoi smacht na Breataine. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá inniu, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> === Tionchar === Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d’imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht a bhí faoi smacht na Breataine ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. == Cúlra stairiúil == Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir Richard Henry Lee, ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Chuir an Chomhdháil an vóta ar an rún seo ar athló go dtí an 1 Iúil, ach roimhe sin, ar an 11 Meitheamh, cheap sí Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain. == Dréachtú an Fhorógra == Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson. Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh. == Ábhar an Fhorógra == Tá trí chuid ag an bhForógra. Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad: gur cruthaíodh gach duine ar bhonn cothrom, agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc an Bheatha, an tSaoirse, agus tóraíocht an tSonais; agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí Seoirse III na Breataine — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc. Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile. == Glacadh agus síniú == Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é John Hancock, Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad. == Gaeil agus an Forógra == Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Tionchar == Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne a bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na [[Cumann na nÉireannach Aontaithe|hÉireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> Rinneadh [[Dealbh na Saoirse]] a bhronnadh ag muintir na Fraince ar mhuintir na Stát Aontaithe i 1886 chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé. == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] iezx9gpann6ulpfib2dw4q9ks308xqz 1319494 1319493 2026-07-04T09:45:32Z TGcoa 21229 1319494 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Cúlra == Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain. == Dréachtú an Fhorógra == Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson. Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh. == Ábhar an Fhorógra == Tá trí chuid ag an bhForógra. Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad: gur cruthaíodh gach duine ar bhonn cothrom, agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc an Bheatha, an tSaoirse, agus tóraíocht an tSonais; agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí Seoirse III na Breataine — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc. Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile. == Glacadh agus síniú == Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é John Hancock, Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad. == Gaeil agus an Forógra == Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Tionchar == Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] hf98hgt45hxfag2fcdn3ldrjayv0wke 1319496 1319494 2026-07-04T10:02:48Z TGcoa 21229 /* Tagairtí */ 1319496 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Cúlra == Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain. == Dréachtú an Fhorógra == Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson. Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh. == Ábhar an Fhorógra == Tá trí chuid ag an bhForógra. Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad:<blockquote>“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.”</blockquote>agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref> Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc. Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile. == Glacadh agus síniú == Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad. == Na Gaeil agus an Forógra == Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Tionchar == Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] sczwolv4sr5wcohcm80imbnmj03hqch 1319498 1319496 2026-07-04T10:15:52Z TGcoa 21229 1319498 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> [[Íomhá:Composition draft.jpg|clé|mion|220x220px|an chéad dréacht, le Thomas Jefferson]] [[Íomhá:Writing the Declaration of Independence 1776 cph.3g09904.jpg|clé|mion|293x293px|Franklin, Adams agus Jefferson, le Jean Leon Gerome Ferris, 1900]] [[Íomhá:Declaration independenceFXD.jpg|clé|mion|220x220px|Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú. le John Trumbull, 1819]] [[Íomhá:Independence Hall Assembly Room.jpg|clé|mion|220x220px|Chas an an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] san "Independence Hall Assembly Room", Philadelphia, Pennsylvania, le linn Meitheamh-Lúnasa 1776]] == Cúlra == Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain. == Dréachtú an Fhorógra == Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson. Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh. == Ábhar an Fhorógra == Tá trí chuid ag an bhForógra. Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad:<blockquote>“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.”</blockquote>agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref> Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc. Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile. == Glacadh agus síniú == Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad. == Na Gaeil agus an Forógra == Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> == Tionchar == Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] qqcvi9qcscv7xfl7s2fuaudpq61j6e6 1319499 1319498 2026-07-04T10:29:11Z TGcoa 21229 1319499 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> [[Íomhá:Composition draft.jpg|clé|mion|220x220px|an chéad dréacht, le Thomas Jefferson]] [[Íomhá:Writing the Declaration of Independence 1776 cph.3g09904.jpg|clé|mion|293x293px|Franklin, Adams agus Jefferson, le Jean Leon Gerome Ferris, 1900]] [[Íomhá:Declaration independenceFXD.jpg|clé|mion|220x220px|Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú. le John Trumbull, 1819]] [[Íomhá:Independence Hall Assembly Room.jpg|clé|mion|220x220px|Chas an an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] san "Independence Hall Assembly Room", Philadelphia, Pennsylvania, le linn Meitheamh-Lúnasa 1776]] [[Íomhá:James Smith (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[James Smith]] as Tír Eoghain<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=James Smith (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Smith_(Pennsylvania_politician)&oldid=1362489392|journal=Wikipedia|date=2026-07-04|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:George Taylor (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[George Taylor]] as Éireann<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=George Taylor (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Taylor_(Pennsylvania_politician)&oldid=1351381361|journal=Wikipedia|date=2026-04-27|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:Matthew Thornton (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Matthew Thornton]] as Éireann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Matthew Thornton|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Thornton&oldid=1353582034|journal=Wikipedia|date=2026-05-11|language=en}}</ref>]] == Cúlra == Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain. == Dréachtú an Fhorógra == Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson. Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh. == Ábhar an Fhorógra == Tá trí chuid ag an bhForógra. Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad:<blockquote>“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.”</blockquote>agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref> Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc. Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile. == Glacadh agus síniú == Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad. == Na Gaeil agus an Forógra == Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile,<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> ina measc bhí [[James Smith]]<ref name=":1" /> as Tír Eoghain, George Taylor<ref name=":2" /> agus Matthew Thornton.<ref name=":3" /> == Tionchar == Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] 26l0tdzg2f6fawig4ezhr093709ylc2 1319500 1319499 2026-07-04T10:34:16Z TGcoa 21229 1319500 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]]. Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> [[Íomhá:Composition draft.jpg|clé|mion|220x220px|an chéad dréacht, le Thomas Jefferson]] [[Íomhá:Writing the Declaration of Independence 1776 cph.3g09904.jpg|clé|mion|293x293px|Franklin, Adams agus Jefferson, le Jean Leon Gerome Ferris, 1900]] [[Íomhá:Declaration independenceFXD.jpg|clé|mion|220x220px|Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú. le John Trumbull, 1819]] [[Íomhá:Independence Hall Assembly Room.jpg|clé|mion|220x220px|Chas an an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] san "Independence Hall Assembly Room", Philadelphia, Pennsylvania, le linn Meitheamh-Lúnasa 1776]] [[Íomhá:James Smith (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[James Smith]] as Tír Eoghain<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=James Smith (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Smith_(Pennsylvania_politician)&oldid=1362489392|journal=Wikipedia|date=2026-07-04|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:George Taylor (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[George Taylor]] as Éireann<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=George Taylor (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Taylor_(Pennsylvania_politician)&oldid=1351381361|journal=Wikipedia|date=2026-04-27|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:Matthew Thornton (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Matthew Thornton]] as Éireann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Matthew Thornton|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Thornton&oldid=1353582034|journal=Wikipedia|date=2026-05-11|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:The Story of America- The Declaration of Independence.webm|clé|mion|220x220px|Físeán :"<bdi>The Story of America" ([[An Teach Bán]] de chuid Trump in 2026 le Hillsdale College)</bdi>]] == Cúlra == Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain. == Dréachtú an Fhorógra == Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson. Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh. == Ábhar an Fhorógra == Tá trí chuid ag an bhForógra. Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad:<blockquote>“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.”</blockquote>agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref> Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc. Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile. == Glacadh agus síniú == Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad. == Na Gaeil agus an Forógra == Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile,<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> ina measc bhí [[James Smith]]<ref name=":1" /> as Tír Eoghain, George Taylor<ref name=":2" /> agus Matthew Thornton.<ref name=":3" /> == Tionchar == Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc. In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé. In 1916, agus [[Forógra na Poblachta|Forógra Saoirse na hÉireann]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Lá Saoirse Mheiriceá]]  * [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783) * [[Dealbh na Saoirse]]  * [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire) == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:1776]] [[Catagóir:Doiciméid dlí]] rx1t7lanrkwsali0mwiprqec33nc6vj