Vicipéid
gawiki
https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
Meán
Speisialta
Plé
Úsáideoir
Plé úsáideora
Vicipéid
Plé Vicipéide
Íomhá
Plé íomhá
MediaWiki
Plé MediaWiki
Teimpléad
Plé teimpléid
Cabhair
Plé cabhrach
Catagóir
Plé catagóire
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
An tAontas Eorpach
0
2619
1319532
1261404
2026-07-04T16:20:16Z
TGcoa
21229
/* Rialachas */
1319532
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is eagraíocht idirnáisiúnta, [[Polaitíocht|pholaitiúil]] agus [[eacnamaíocht]]<nowiki/>a é '''an tAontas Eorpach''' ('''AE'''). Tá seacht d[[tír]] is fiche ann agus iad ar fad lonnaithe i mór-roinn na [[an Eoraip|hEorpa]]. Tá [[daonra]] de thuairim is 447 milliún aige.
Is é ''Aontaithe san éagsúlacht'' a mhana. Is é an [[euro]] (€) [[Airgead (eacnamaíocht)|an t-airgeadra]] i bhformhór na dtíortha san Aontas Eorpach. Déantar [[9 Bealtaine]] a cheiliúradh ar fud an Aontais mar Lá na hEorpa.
Bunaíodh an tAontas Eorpach sa bhliain 1993 nuair a síníodh [[Conradh Maastricht]]. Ina dhiaidh sin, ba mhinic a n-úsáideadh an frása "an tAontas Eorpach" agus tagairt á dhéanamh don Aontas Eorpach agus don Chomhphobal Eorpach in éineacht. Is le Conradh Maastricht a athraíodh ainm an Chomhphobail ó [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa|Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] go dtí an Comhphobal Eorpach. Tháinig deireadh leis an idirdhealú seo nuair a tháinig [[Conradh Liospóin]] i bhfeidhm sa bhliain 2009.
== Ballstáit ==
[[File:Further European Union Enlargement.svg|220x220px|mion|
{{legend|#3f48cc|Ballstáit}}
<!---{{legend|#00a2e8|Ag teacht isteach: Níl aon rud ag an am sin}}--->
{{legend|#86fdf1|Iarrthóirí}}
{{legend|#b5e61d|Iarratasóirí}}
{{legend|#fff200|Iarrthóirí ionchasacha}}]]
Tá 27 dtír neamhspleácha ceannasacha san Aontas Eorpach agus tugtar “Ballstáit” orthu. Is iad na tíortha seo a leanas Ballstáit an Aontais Eorpaigh: [[an Bheilg]], [[an Bhulgáir]], [[an Chipir]], [[an Chróit]], [[an Danmhairg]], [[an Eastóin]], [[Éire]], [[an Fhionlainn]], [[an Fhrainc]], [[an Ghearmáin]], [[an Ghréig]], [[an Iodáil]], [[an Ísiltír]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[Lucsamburg]], [[Málta]], [[an Pholainn]], [[an Phortaingéil]], [[an Ostair]], [[an Rómáin]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]], [[an Spáinn]], [[an tSlóivéin]], [[an tSualainn]] agus [[an Ungáir]].
[[Íomhá:EC-EU-enlargement_animation.gif|mion|220x220px|CE/AE 1957-2013]]
Glacadh leis an Ríocht Aontaithe mar bhallstát ó 1973 go dtí Eanáir na bliana 2020 nuair a dh'fhágadar an tAontas.
Tá cúig thír ann atá ina n-iarrthóirí oifigiúla – sin iad [[an Íoslainn]], [[an Mhacadóin Thuaidh]], [[Montainéagró]], [[an tSeirbia]] agus [[an Tuirc]]. Thug [[an Albáin]] a iarratas don AE i Mí Aibreáin 2009, agus glactar leis [[an Bhoisnia-Heirseagaivéin]] go hoifigiúil mar iarrthóirí ionchasacha. Tá [[an Chosaiv]] luaite ag an [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]] mar iarrthóir ionchasach ach ní luann sé mar thír neamhspleách í mar ní thugann gach Ballstát aitheantas di mar thír neamhspleách atá scartha ón tSeirbia.
Caithfear coinníollacha áirithe a chomhlíonadh sula bhféadfaidh tír nua dul isteach san AE. Shocraigh an Chomhairle Eorpach na coinníollacha seo i 1993 agus tugtar "Critéir Chóbanhávan" orthu. Is iad na coinníollacha ná:
[[Íomhá:Enlargement of the European Union 77.gif|mion|Méadú an AE|220x220px]]
* Go gcaithfidh forais pholaitíochta sheasmhacha a bheith ag an tír lena ráthaítear an smacht reachta, cearta an duine agus urraim agus cosaint do mhionlaigh;
* Go gcaithfidh eacnamaíocht fheidhmeach an mhargaidh a bheith ag an tír agus an cumas déileáil le brú iomaíochta agus fórsaí margaidh laistigh den AE;
* Go gcaithfidh go mbeidh sé de chumas ag an tír oibleagáidí na Ballraíochta a ghlacadh chucu féin, lena n-áirítear a bheith ag cloí le haidhmeanna an aontais pholaitíochta, eacnamaíochta agus airgeadaíochta.
* Go gcaithfidh go mbeidh an AE féin in ann an tír nua a chomhshamhlú isteach san AE agus, ag an am céanna, an spreagadh a choinneáil ar son an Eoraip a lánpháirtiú.
Ní shonraíonn an creat atá anois ann conas is féidir le tír imeacht as an AE (cé gur fhág [[an Ghraonlainn]] críoch na Danmhairge i 1985) ach tá nós imeachta foirmiúil ina leith sin i [[Conradh Liospóin|gConradh Liospóin]].
Cé nach bhfuil [[an Íoslainn]], [[Lichtinstéin]], [[an Iorua]] agus [[an Eilvéis]] ina mBallstáit san AE, tá caidreamh comhlachais acu leis an AE: is páirt den mhargadh aonair iad an Íoslainn, Lichtinstéin agus an Iorua mar tá siad i Limistéar Eacnamaíochta na hEorpa agus tá naisc den chineál céanna ag an Eilvéis trí chonradh déthaobhach. Maidir leis na micreastáit Eorpacha, úsáideann [[Andóra]], [[Monacó]], [[San Mairíne]] agus [[Cathair na Vatacáine]] an euro.
[[Breatimeacht|Dh'fhág]] an Ríocht Aontaithe an tAontas Eorpach ar an aonú lá is tríocha d'Eanáir 2020, mar thoradh ar an reifreann a tharla i Meitheamh 2016 inar vótáil tromlach beag ar son an tAontas a fhágáil. San am i láthair glactar leis go mbeidh idirthréimhse ann idir Feabhra 2020 agus deireadh mhí na Nollag 2020, agus le linn an ama seo beidh idirbheartaíocht ar bun idir ionadaithe an dá thaoibh le go n-aontófar comhaontú trádála ionas gur féidir le comhlachtaí leanstan ar aghaidh lena gcuid ghnó as seo amach (trasna na teorann idir Éirinn agus Tuaisceart Éireann) mar a ghní siad faoi láthair.
=== Tíreolaíocht ===
Ní hionann críoch an AE agus críoch na hEorpa, mar tá cuid den mhór-roinn nach bhfuil san AE, mar shampla an Íoslainn, an Ríocht Aontaithe, an Eilvéis, an Iorua agus an [[An Rúis|Rúis]] Eorpach. Níl gach páirt de na Ballstáit san AE cé gur cuid de mhór-roinn na hEorpa iad (mar shampla [[Oileáin Fharó]] ar le Ríocht na Danmhairge iad ach nach cuid den AE iad). Cé go bhfuil roinnt críoch ann nach bhfuil i limistéar geografach na hEorpa ach a bhfuil socruithe comhlachais eatarthu agus na Ballstáit, níl siad san AE féin (mar shampla [[an Ghraonlainn]], [[Arúba]], agus Aintillí na hÍsiltíre). Tá roinnt críoch thar lear ar cuid den AE iad cé nach bhfuil siad i limistéar geografach na hEorpa – mar atá [[na hAsóir]], [[na hOileáin Chanáracha]], [[Ceuta]], [[Guáin na Fraince]], Guadeloupe, [[Maidéara]], [[Martinique]], [[Melilla]] agus [[La Réunion]].
Is 4,422,773 ciliméadar cearnach achar an Aontais Eorpaigh. Níl ach sé thír ar domhan níos mó ná críoch iomlán an AE. Is é Mount Blanc sna [[na hAlpa|hAlpa]] an bhinn is airde san Aontas agus tá sé 4,807 méadar os cionn leibhéal na farraige. Tá 69,342 ciliméadar de chósta ag an AE. Is ag an Aontas atá an dara cósta is faide ar domhan (is é cósta Cheanada an ceann is faide). Roinntear teorainn an Aontais le 21 thír eile nach Ballstáit den Aontas iad. Tá 13,454 ciliméadar de theorainn ann – an cúigiú teorainn is faide ar domhan.
Agus críocha thar lear na mBallstát á gcur san áireamh, tá beagnach gach cineál aeráide san AE. Mar sin, ní féidir 'gnáthaeráid' a lua leis an AE ina iomláine. Go deimhin, tá cónaí ar fhormhór an daonra i limistéir ina bhfuil aeráid mheánmhuirí (Deisceart na hEorpa), aeráid mheasartha aigéanach (Iarthar na hEorpa) nó aeráid ilchríochach teo-shamhraidh (Oirthear na hEorpa).
[[Íomhá:Parlement européen - Hémicycle (1).jpg|alt=|mion|220x220px|Seomra [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]], [[Strasbourg]]]]
=== Cearta Bunúsacha ===
Níl catalóg de chearta bunúsacha ag an AE i láthair na huaire. Ach tugann Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach breithiúnais faoi chearta bunúsacha a thagann as na traidisiúin bhunreachtúla atá i gcoiteann ag na Ballstáit agus is féidir léi reachtaíocht an AE a chur ó bhailíocht mura ngéilleann sí do na cearta bunúsacha sin. Cé gur féidir a rá go bhfuil cód neamhscríofa de chearta bunúsacha ag an AE, rinneadh iarracht ó am go chéile catalóg scríofa a bhunú. I 2000, d’ullmhaigh an AE an Chairt um Chearta Bunúsacha.
Cé gur coinníoll ballraíochta den AE é daingniú an [[Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine|Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine]], níl an AE faoi chumhdach an choinbhinsiúin fós. Sa bhliain 2020, tá idirbheartaíocht ar siúl idir an dá thaobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.coe.int/en/web/human-rights-intergovernmental-cooperation/accession-of-the-european-union-to-the-european-convention-on-human-rights|teideal=EU accession to the ECHR|language=en-GB|work=Human RightsIntergovernmental Cooperation|dátarochtana=2020-11-04}}</ref> Níor stop sé sin, an Chúirt Bhreithiúnais ó aitheantas a thabhairt do na prionsabail atá i bpáirt ag na Ballstáit uile (i.e. an Coinbhinsiún um Chearta an Duine), agus is dealraitheach go mbíonn aird ag gCúirt Bhreithiúnais agus an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine ar rialuithe a chéile chun a áirithiú nach bhíonn a gcásdlí ar neamhréir lena chéile.
[[Íomhá:Aontas Eorpach tiortha oileain 256.png|mion|220x220px]]
== Rialachas ==
Tá ról ag an AE i mbeartas eachtrach agus mar sin seasann sé dá Bhallstáit san Eagraíocht Dhomhanda Trádála, ag comhdhálacha [[G8]] agus sna [[Náisiúin Aontaithe]]. Tá 22 thír den AE ina mbaill d’[[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]. Tá ról aige, chomh maith, sa réimse ceartais agus gnóthaí baile ina n-áirítear díothú rialaithe pas idir roinnt Ballstát faoi Chomhaontú Schengen.
Oibríonn an AE trí chóras croschineáil – sin meascán idir-rialtais agus fornáisiúnachais. I roinnt réimsí, braitheann an tAontas ar chomhaontú idir na Ballstáit. Ach tá eagrais fornáisiúnacha ann chomh maith agus is féidir leo cinntí a dhéanamh gan aontoilíocht idir gach rialtas náisiúnta. Tá Coimisiúin na hEorpa, [[Parlaimint na hEorpa]], Comhairle an Aontais Eorpaigh, An Chomhairle Eorpach, Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach go dtí 30/11/2009) agus an Banc Ceannais Eorpach ar na hinstitiúidí is tábhachtaí san AE. Toghtar an Pharlaimint gach cúig bliana agus is iad saoránaigh an AE a vótálann.
=== Limistéar freagrachta ===
Deirtear go minic go bhfuil 3 limistéar freagrachta ar an AE, nó "colúin" mar a dtugtar orthu. Is iad beartais bhunaidh an Chomhpobail Eorpaigh atá sa chéad cholún agus is é an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála atá sa dara colún. Ar dtús, ba ceartas agus gnóthaí baile a bhí sa tríú colún ach is comhar póilíneachta agus breithiúnach in ábhair choiriúla a dtugtar anois air, de bharr athruithe ar tugadh isteach le Conarthaí [[Amstardam]] agus [[Nice]]. D’fhéadfaí cur síos ar an dara agus an tríú colún mar cholúin idir-rialtasacha mar nach bhfuil ról mór ag an gCoimisiún, ag Parlaimint na hEorpa, ná ag an gCúirt Bhreithiúnais – ar institiúidí fhornáisiúnta iad – iontu. Sna colúin sin, tá ról ceannaireachta ag Comhairle an Aontais Eorpaigh (nó Comhairle na nAirí, mar a dtugtaí uirthi) agus ag an gComhairle Eorpach (na ceannairí Stáit agus Rialtais), agus is institiúidí idir-rialtasacha iad sin. Déantar an chuid is mó de ghníomhachtaí an AE faoin gcéad cholún – colún an Chomhphobail. Tá an tionchar is mó ag na hinstitiúidí fornáisiúnta sa cholún sin agus déileálann an colún lena lán cúrsaí eacnamaíochta.
Tá gníomhaíochtaí an AE rialaithe trí roinnt institiúidí agus comhlachtaí. Comhlíonann siad na cúraimí agus na beartais atá sainithe sna conarthaí. Faigheann an AE a cheannasaíocht pholaitiúil ón gComhairle Eorpach, na ceannairí Stáit nó Rialtais i dteannta le hUachtarán an Choimisiúin. (Is é nó í an ceannaire Rialtais a dhéanann ionadaíocht ar an mBallstát de ghnáth, ach i réimsí áirithe (agus i gcás cúpla Ballstát) tugtar an t-údarás sin don cheannaire Stáit.) Tá cúnamh le fáil ag gach ionadaí Ballstáit ó Aire Gnóthaí Eachtracha a thíre féin. Úsáideann an Chomhairle a ról ceannaireachta chun conspóidí idir na Ballstáit agus na hinstitiúidí, mar aon le géarchéim agus easaontais pholaitiúla faoi cheisteanna agus faoi bheartais chonspóideacha a réiteach.
Is é Charles Michel Uachtarán an Comhairle Eorpach faoi láthair. Bíonn cruinniú ag an gComhairle Eorpach ceithre huaire sa bhliain ag Comhdhálacha Eorpacha, mar a thugtar orthu.
Is uachtaránach ar bhonn uainíochta a bhíonn ar an Comhairle an Aontais Eorpaigh– bíonn gach Ballstát, ina sheal féin, ina uachtarán ag an gComhairle ar feadh sé mhí agus le linn an ama sin eagraíonn siad cruinnithe an Chomhairle an Aontais Eorpaigh (Comhairle na nAirí). Is iondúil go dtapaíonn an Ballstát a bhíonn i gceann na huachtaránachta a dheis chun clár oibre áirithe a stiúradh – mar shampla leasú eacnamaíochta, athchóiriú an AE nó méadú agus lánpháirtiú Eorpach a chur chun cinn.
Ní hionann an Chomhairle Eorpach agus [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta atá neamhspleách ar an AE. Ach is comhalta de Chomhairle na hEorpa Ballstáit uile an Aontais Eorpaigh. Dá réir sin, tá coinbhinsiúin srl. Chomhairle na hEorpa ina gceangal go hindíreach ar an Aontas Eorpach.
=== Institiúidí ===
Is é an Coimisiún Eorpach feidhmeannas an AE agus tá sé freagrach as reachtaíocht a thionscnamh agus gnóthaí an AE a reáchtáil ó lá go lá. Tá sé ceaptha go ngníomhódh an Coimisiún ar son leasa an AE ina iomláine, murab ionann agus an Chomhairle Eorpach nó Comhairle an Aontais Eorpaigh, a bhfuil an claonadh iontu a bheith dílis dá leas náisiúnta féin. Deirtear gurb é an coimisiúin is údar spreagtha do lánpháirtiú na hEorpa. Faoi láthair, tá 27 gcoimisinéir (duine as gach Ballstát) sa Choimisiún agus tá a réimse freagrachta beartais féin ag gach duine díobh.
==== [[An Coimisiún Eorpach]] ====
I ndiaidh na Toghcháin Eorpacha (gach cúig bliana), ainmíonn na Ballstáit, agus toradh na toghcháin ar eolais acu, Uachtrán nua don Choimisiún Eorpaigh. Faomhann an Pharlaimint ainmní na mBallstáit le tromlach simplí (50%+1). Mura fhaigheann an ainmní na vótaí atá de dhíth ón bParlaimint, caithfeadh na Ballstáit ainmní nua a ainmniú (tríd an Comhairle Eorpach agus le tromlach cáilithe).
Nuair atá Uachtarán nua an Choimisiún tofa, glacann na mBallstáit agus an Uachtarán tofa, le chéile, liosta de iarrthóir Coimisinéirí. Bíonn de chúram ar Pharlaimint na hEorpa an "coláiste" de Choimisinéirí, Uachtarán an Choimisiún tofa, agus an Ard-ionadaí do Gnóthaí Eachtracha a fhormheas. Is é an tromlach simplí (50%+1) an tairseach don formheas seo. Faoi dheireadh, is é an Comhairle Eorpach a socraíonn an gCoimisiún go foirmiúl le tromlach cáilithe.
Is í Ursula von der Leyen Uachtarán an Choimisiún ó 2019.
'''[[An Chomhairle Eorpach]]'''
Is í an Chomhairle Eorpach an institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a shainíonn treoir ghinearálta pholaitiúil agus tosaíochtaí ginearálta an Aontais. Tá an Chomhairle Eorpach comhdhéanta de '''cheannairí stáit nó rialtais na mBallstát''' mar aon lena hUachtarán agus Uachtarán an Choimisiúin. Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. [[Príomh-Aire]] na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí) Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála.
Is ag an Phortaingéil atá an Uachtaránacht faoi láthair. Tosóidh Uachtaránach na tSlóivéine are 1 Iúil 2021.
==== [[Parlaimint na hEorpa]] ====
[[Íomhá:Political System of the European Union.svg|mion|220x220px]]
Is í Parlaimint na hEorpa tionól díreach-tofa an AE. Is é a ról ná an Coimisiún Eorpach a fhormheas nó a scoireadh, in éindí le Comhairle an Aontais Eorpaigh, agus reachtaíocht curtha roimpi ag an gCoimisiún a phlé agus a vótáil. Toghann saoránaigh an AE na 705 Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) go díreach gach 5 bliana. Cé go dtoghtar na FPE ar bhonn náisiúnta, suíonn siad de réir grúpaí pholaitiúla seachas de réir a náisiúntachta. Tá líon seasta feisirí ag gach tír. Ar thogra ón gCoimisiún, ritheann an Pharlaimint agus an Chomhairle (Comhairle an Aontais Eorpaigh) reachtaíocht go comhpháirteach i limistéir áirithe – tugtar an chomhchinnteoireacht air seo.
Ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, tá réimse na comhchinnteoireachta seo leathnaithe go dtína lán réimsí eile. Go deimhin, is í an chomhchinnteoireacht a bheidh mar an "gnáthnós reachtaíochta". Tá de chumhacht ag an bParlaimint chomh maith an Coimisiún a cháineadh as míghníomh agus féadfaidh sí diúltú glacadh le buiséad an AE. Is é Uachtarán Pharlaimint na hEorpa a ghníomhaíonn mar Cheann Comhairle sa Pharlaimint agus déanann sí nó sé ionadaíocht ar an bParlaimint sa tsaol mór. Toghann na FPEanna an t-uachtarán agus na leasuachtaráin gach dhá bhliain go leith.
Is é David Sassoli, [[An Iodáil|Iodálach]], Uachtarán an Pharlaimint ó 2019.
[[Íomhá:Supranational European Bodies.svg|mion|220x220px]]
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí). Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála.
Is ag an Phortaingéil atá an Uachtaránacht faoi láthair. Tosóidh Uachtaránach na tSlóivéine are 1 Iúil 2021.
==== [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] ====
Tugann an Chúirt rialuithe uaithi ar na cásanna a thagann os a comhair. Is iad seo a leanas na cineálacha cásanna is coitianta:
''An dlí a léirmhíniú (réamhrialuithe)'' – tá sé de cheanglas ar chúirteanna náisiúnta na mBallstát deimhin a dhéanamh de go gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm i gceart, ach d'fhéadfadh léirmhíniú éagsúil a bheith ann idir na cúirteanna i dtíortha éagsúla. Má bhíonn cúirt náisiúnta in amhras mar gheall ar léirmhíniú nó bailíocht dhlí an Aontais, féadfaidh sí soiléiriú a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais. Is féidir úsáid a bhaint as an bpróiseas céanna chun cinneadh a dhéanamh an bhfuil dlí nó cleachtas náisiúnta ag teacht le dlí an Aontais nó nach bhfuil.
''Forfheidhmiú an dlí (imeachtaí um shárú)'' – tógtar an cineál seo cáis i gcoinne rialtas náisiúnta má theipeann air dlí an Aontais a chomhlíonadh Is féidir leis an gCoimisiún Eorpach nó Ballstát ar leith an cás a thionscnamh. Má chinntear gur sháraigh an tír an dlí, ní mór di cúrsaí a chur ina gceart láithreach bonn, nó d'fhéadfaí an dara cás a thabhairt ina coinne ina bhféadfaí fíneáil a ghearradh uirthi.
''Gníomhartha dlíthiúla de chuid an Aontais a neamhniú (caingne le haghaidh neamhniú)'' – má mheastar go sáraíonn gníomh de chuid an Aontais conarthaí nó cearta bunúsacha an Aontais, is féidir le rialtas Ballstáit, Comhairle an Aontais Eorpaigh, an Coimisiún Eorpach nó (i gcásanna áirithe) Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCúirt an gníomh sin a neamhniú.
Chomh maith leis sin, féadfaidh daoine aonair a iarraidh ar an gCúirt gníomh de chuid an Aontais a bhfuil tionchar díreach orthu a neamhniú.
''Deimhin a dhéanamh de go ndéanann an tAontas gníomh (caingne a bhaineann le neamhghníomh)'' – ní mór don Pharlaimint, don Chomhairle agus don Choimisiún cinntí áirithe a ghlacadh i gcásanna áirithe. Mura ndéanann siad amhlaidh, féadfaidh rialtais na mBallstát, institiúidí eile de chuid an Aontais nó (faoi réir coinníollacha áirithe) daoine aonair nó gnólachtaí gearán a thabhairt os comhair na Cúirte.
''Smachtbhannaí a chur ar institiúidí de chuid an Aontais (caingne le haghaidh damáistí)'' – is féidir le haon duine a ndearnadh dochar dá leasa mar thoradh ar ghníomh nó neamhghníomh a dhéanann an tAontas Eorpach nó foireann an Aontais caingean a thabhairt ina n-aghaidh os comhair na Cúirte.
===== Comhdhéanamh =====
Tá dhá chúirt i gCúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh:
* An Chúirt Bhreithiúnais – pléann sí le hiarrataí ar réamhrialuithe ó na cúirteanna náisiúnta, le caingne áirithe le haghaidh neamhniú agus le hachomhairc.
* An Chúirt Ghinearálta – tugann sí breithiúnas i gcaingne le haghaidh neamhniú a thógann daoine aonair, comhlachtaí agus, i roinnt cásanna, rialtais na mBallstát. Go bunúsach, ciallaíonn sin gur le dlí na hiomaíochta, státchabhair, trádáil, talmhaíocht agus trádmharcanna is mó a bhíonn an chúirt seo ag plé.
Ceapann na rialtais náisiúnta i gcomhpháirtíocht gach breitheamh agus gach abhcóide ginearálta le haghaidh téarma in-athnuaite sé bliana. Sa dá Chúirt, roghnaíonn na breithiúna Uachtarán le haghaidh téarma in-athnuaite trí bliana.
[[Íomhá:Official Emblem of the Court of Justice of the European Union (type 3).svg|mion|220x220px]]
=== Córas Dlíthiúil ===
Tá córas dlí an AE bunaithe ar shraith conarthaí. Is leis na conarthaí sin a cruthaíodh an Comhphobal Eorpach agus an tAontas Eorpach. Leasaíodh iad roinnt uaireanta le conarthaí leasaithe nó le conarthaí aontachais i.e. conarthaí a lig Ballstáit nua isteach sa Chomhphobal/Aontas. Conarthaí a thugann cumhacht atá iontu agus leagann siad aidhmeanna beartais leathana amach agus cruthaíonn siad institiúidí a bhfuil na cumhachtaí dlíthiúla is gá acu chun na haidhmeanna sin a chur i bhfeidhm. Cuimsíonn na cumhachtaí dlíthiúla seo an cumas reachtaíocht a achtú. Bíonn cuid den reachtaíocht seo infheidhme go díreach sna Ballstáit agus bíonn cuid eile di a shonraíonn creat a gcaithfidh na Ballstáit a ndlíthe féin a rith chun an sprioc iontu a chomhlíonadh. Ní mór do na cúirteanna náisiúnta na conarthaí atá daingnithe ag an mBallstát a fhorghníomhú agus dá réir sin, na dlíthe atá achtaithe faoi na conarthaí, fiú mura mbíonn siad ag teacht le dlíthe náisiúnta.
Is Rialacháin agus Treoracha príomhghníomhartha reachtacha an AE. Ní bhíonn ar Bhallstát beart feidhmiúcháin ar bith a dhéanamh chun go dtiocfadh rialachán i bhfeidhm ina gcríoch féin. Nuair a thagann siad i bhfeidhm, bíonn tús áite acu ar fhorálacha sa dlí náisiúnta a d'fhéadfadh a bheith ar neamhréir leo. Maidir le Treoracha, bíonn ar na Ballstáit toradh áirithe a chur i gcrích ach fágtar fúthu féin an slí leis an toradh sin a chur i gcrích. Nuair a chaitear an tréimhse ama a bhíonn sonraithe chun treoir a thrasuíomh sa dlí náisiúnta, uaireanta agus faoi choinníollacha áirithe, gabhann éifeacht dhíreach leis an Treoir i ndlí náisiúnta an Bhallstáit sin. Gníomhartha dlíthiúla is ea cinntí agus dírítear chuig pearsana nó cuideachtaí sonraithe iad. Úsáidtear de ghnáth iad i nDlí na hIomaíochta nó rialuithe ar Chabhracha Stáit. Ach úsáidtear go minic iad le haghaidh cúrsaí nós imeachta nó riaracháin laistigh de na hInstitiúidí. Tá feidhm dhlíthiúil chothrom ag rialacháin, treoracha agus cinntí agus tá feidhm acu gan céimiúlacht fhoirmiúil.
Tá ról tábhachtach ag cúirteanna náisiúnta na mBallstát maidir le forghníomhú na ndlíthe AE. Deirtear sna conarthaí go ngníomhóidh an AE agus na cúirteanna náisiúnta “de mheon dlúthpháirtíochta”. Is féidir leis na cúirteanna náisiúnta iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialú a thabhairt ar léiriú nó bailíocht reachtaíochta an AE má mheasann an chúirt go bhfuil gá le cinneadh ar an gceist ionas go bhféadfaidh sí breithiúnas a thabhairt. Ach is ag cúirteanna an AE amháin atá an ceart a dhearbhú go bhfuil reachtaíocht an AE neamhbhailí.
== Eacnamaíocht an AE ==
[[Íomhá:Bancnótaí euro.jpg|mion|220x220px]]
Tá margadh aonair ag an AE agus forbraíodh é sin trí chóras caighdeánaithe dlíthe atá i bhfeidhm i ngach Ballstát. Ráthaíonn na dlíthe sin saorghluaiseacht daoine, seirbhísí, earraí agus caipitil. Tá comhbheartas trádála, comhbheartas talmhaíochta, comhbheartas iascaigh chomh maith le beartas forbartha réigiúnaí i bhfeidhm san Aontas.
Chruthaigh an AE margadh eacnamaíochta aonair ar fud chríocha a Ballstáit. Faoi láthair, úsáidtear airgeadra aonair in 16 Bhallstát – limistéar an euro. Meastar gur eacnamaíocht aonair í eacnamaíocht an AE. I 2007, bhí oltáirgeacht intíre (OTN) ainmniúil de US$16.83 trilliún ag an AE – ba shin 31% de tháirgeacht eacnamaíochta iomlán an domhain agus mar sin tá an eacnamaíocht is mó ar domhan ag an AE de réir OTN ainmniúil. Is í eacnamaíocht an AE an dara bloc trádála eacnamaíochta is mó ar domhan ó thaobh luacháil PPP de OTN [?]. Chomh maith leis sin, is é an t-onnmhaireoir earraí is mó ar domhan é, an dara allmhaireoir is mó ar domhan, agus an páirtí trádála is mó do roinnt tíortha móra mar [[An India]] agus [[An tSín]].
[[Íomhá:251px-Boinn-euro.jpg|mion|220x220px]]
=== Buiséad ===
Aontaíonn na Ballstáit buiséad an Aontais Eorpaigh ar bhonn ilbhliantúil tar éis dóibh togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. D'imigh an buiséad deiridh in éag i [[2006]] agus caithfear buiséad nua a aontú do na blianta [[2007]]-[[2013]]. Cuireadh tús leis na pléite ar an mbuiséad nua i [[2004]]. Clúdóidh an socrú nua buiséad d'Aontas ina bhfuil seacht mBallstát is fiche le leibhéil éagsúla forbartha eacnamaíochta agus sóisialta bainte amach acu.
== Beartais ==
Maidir le forbairt talmhaíochta agus tuaithe de, tá an Comhbheartas Talmhaíochta, ar a dtugtar an ''CAP'' nó an ''Common Agricultural Policy'' as Béarla, á athchóiriú faoi láthair. Bunaíodh creat dleathach ar ar tugadh an Comhbheartas Iascaigh nó ''Common Fisheries Policy'' (CFP) i [[1983]]. Seo an beartas faoina bhfuil forbairt na n-earnálacha iascaigh curtha i bhfeidhm. Rinneadh athbhreithniú agus athchóiriú air sa bhliain [[1992]] agus arís ag deireadh na bliana [[2002]]. Tá an bhéim curtha ar chaomhnú agus ar fhorbairt stoic sa CFP.
== Institiúidí agus Comhlachtaí an AE ==
[[Íomhá:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|mion|An Coimisiún Eorpach|220x220px]]
Is iad seo institiúidí an AE, mar atá:
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* An [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]]
* An [[An Coimisiún Eorpach|Coimisiún Eorpach]]
* An [[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|Chúirt Bhreithiúnais]]
* An [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa|Chúirt Iniúchóirí]] (CIE)
Faoi Chonradh Liospóin, déantar Institiúid freisin de:
* An Chomhairle Eorpach (Na Ceannairí Stáit agus/nó Rialtais)
Is iad seo comhlachtaí an AE, mar atá:
* An [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta]]
* [[Coiste na Réigiún]]
* An [[Banc Ceannais Eorpach]] (BCE)
* An [[Banc Eorpach Infheistíochta]]
* [[An tOmbudsman Eorpach]]
[[Íomhá:EU PopDev.png|mion|Daonra|220x220px]]
== Déimeagrafaic ==
Measadh, i mí Eanáir 2009, go raibh 503,492,041 duine ina gcónaí sna 28 mballstát. In Eanáir na bliana 2020 bhí 446,834,579 duine ina gcónaí sna 27 mballstát.
Tá 5.76% de dhaonra an domhain ina gcónaí san AE ach ní chlúdaíonn an AE ach 3% de thalamh an domhain. Tá dlús daonra de 113km² (44 míle cearnach) ag an AE. Tá an trian de shaoránaigh an AE ina gcónaí i gcathracha a bhfuil thart ar milliún duine iontu agus cónaíonn 80% i limistéir uirbeacha go ginearálta. Tá níos mó cathracha domhanda san AE ná mar atá in aon réigiún eile ar domhan. Tá 16 chathair san AE a bhfuil daonra os cionn milliún duine iontu.
Chomh maith le cathracha móra, tá roinnt réigiún san AE a bhfuil dlús ard daonra iontu, áiteanna a bhfuil roinnt cathracha gar dá chéile agus a bhfuil limistéir mhóra ina gceart féin cruthaithe acu: Na réigiúin is mó ná Rhine-Ruhr ([[Köln]], [[Dortmund]], [[Düsseldorf]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 10.5 milliún duine, [[Randstad]] ([[Amstardam]], Rottardam, [[An Háig]], Utrecht srl.) ina bhfuil timpeall agus 7 milliún duine, an Réigiún Frankfurt Rhein-Main ([[Frankfurt]], [[Wiesbaden]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 5.8 milliún duine, an muileata Pléimeannach (limistéar uirbeach idir [[Antuairp|Antwerpen]], [[an Bhruiséil]], [[Leuven]] agus [[Gent]]) ina bhfuil timpeall agus 5.5 milliún duine, Réigiún Tionsclaíoch na Siléisea Uachtair ([[Katowice]], Sosnowiec srl.) ina bhfuil timpeall agus 3.5 milliún duine agus an Réigiún Oresund ([[Cóbanhávan]], [[An Danmhairg]] agus [[Malmö]], [[An tSualainn]]) ina bhfuil timpeall agus 2.5 milliún duine.
[[Íomhá:Knowledge English EU map.png|mion|220x220px|daoine ag labhairt [[An Béarla|Béarla]]]]
=== Teangacha ===
Tá 24 teanga oifigiúil agus oibre ag an AE: [[An Béarla|Béarla]], [[An Bhulgáiris|Bulgáiris]], [[An Chróitis|Cróitis]], [[An Danmhairgis|Danmhairgis]], [[An Eastóinis|Eastóinis]], [[An Fhionlainnis|Fionlainnis]], [[An Fhraincis|Fraincis]], [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]], [[An Ghréigis|Gréigis]], [[An Iodáilis|Iodáilis]], [[An Laitvis|Laitvis]], [[An Liotuáinis|Liotuáinis]], [[An Mháltais|Máltais]], [[An Ollainnis|Ollainnis]], [[An Pholainnis|Polainnis]], [[An Phortaingéilis|Portaingéilis]], [[An Rómáinis|Rómáinis]], [[An tSeicis|Seicis]], [[An tSlóivéinis|Slóivéinis]], [[An tSlóvaicis|Slóvaicis]], [[An Spáinnis|Spáinnis]], [[An tSualainnis|Sualainnis]], agus [[An Ungáiris|Ungáiris]]. Aistrítear doiciméid thábhachtacha, mar shampla reachtaíocht, go gach teanga oifigiúil. Déanann [[Parlaimint na hEorpa]] aistriúchán i ngach teanga ar dhoiciméid agus ar a seisiúin iomlánacha. Ní úsáideann roinnt institiúidí eile ach cúpla teanga mar theangacha inmheánacha oibre. Is iad na Ballstáit atá freagrach as an bpolasaí teanga, ach cuireann institiúidí an AE béim ar theangacha eile a fhoghlaim.
Is í an Ghearmáinis an teanga is mó a labhraítear mar theanga dhúchais (timpeall agus 88.7 milliún duine ó 2006), agus ansin leanann Iodáilis agus Fraincis (bhíodh an Béarla sa dara háit sular fhág an Ríocht Aontaithe an tAontas in Eanáir 2020). Labhraíonn níos mó ná leath de dhaonra an AE (51%) Béarla agus mar sin is é an teanga iasachta is mó labhartha san Aontas é. Leanann an Ghearmáinis agus an Fhraincis. Is féidir le 56% de shaoránaigh Eorpacha comhrá a choinneáil i dteanga eile seachas a dteanga dhúchais.
[[Íomhá:Knowledge German EU map.png|mion|225x225px|daoine ag labhairt [[An Ghearmáinis|Gearmainis]]]]
[[Na teangacha Ind-Eorpacha|Teangacha Ind-Eorpacha]] is ea formhór theangacha oifigiúla an AE, seachas an Eastóinis, an Fhionlainnis agus an Ungáiris den fhine Úralach agus Máltais ar teanga Seimíteach í. Scríobhtar an chuid is mó de theangacha oifigiúla an AE san [[aibítir Laidineach]], seachas Bulgáiris a scríobhtar san [[aibítir Choireallach|aibítir Choireallach]] agus an Ghréigis a scríobhtar san aibítir Gréagach.
Chomh maith leis na 24 theanga oifigiúil, tá timpeall 150 teanga réigiúnacha agus neamhfhorleathana san Aontas á labhairt ag timpeall 50 milliún duine. As na teangacha sin, is féidir le saoránaigh comhfhreagras a dhéanamh le príomhinstitiúidí an AE i dteangacha réigiúnacha na Spáinne ([[An Chatalóinis|Catalóinis]], [[An Bhascais|Bascais]] agus [[An Ghailísis|Gailísis]]), i [[Gaeilge na hAlban|nGaeilge na hAlban]] agus sa [[An Bhreatnais|Bhreatnais]]. Cé go dtugann cláir an AE tacaíocht do theangacha réigiúnacha agus neamhfhorleathana, is ceist do na Ballstáit féin é cosaint na dteangacha úd.
Seachas na teangacha réigiúnacha, labhraíonn pobail imirceacha sna Ballstáit a lán teangacha ó chodanna eile den domhan: [[An Tuircis|Tuircis]], [[An Araibis|Araibis]], [[An Rúisis|Rúisis]], [[An Urdúis|Urdúis]], Beangáilis, [[An Hiondúis|Hiondúis]], [[An Tamailis|Tamailis]], [[An Úcráinis|Úcráinis]], [[An Phuinseáibis|Puinseáibis]] agus teangacha Balcánacha. Tá a lán seanphobal imirceach dátheangach. Níl aon aitheantas nó stádas foirmiúil ag teangacha imirceacha san AE nó i dtíortha an AE, ach ó 2007 tá na teangacha sin i dteideal tacaíocht a fháil ó rannóg teagaisc teangacha an AE, Clár Foghlama Saoil 2007-2013.
[[Íomhá:Europe belief in god upd.png|mion|220x220px|Creideamh ([[:en:Eurobarometer|Eurobarometer]] 2005)]]
=== Creideamh ===
Is comhlacht tuata é an AE agus mar sin níl aon nasc foirmiúil aige le haon chreideamh agus ní luaitear aon chreideamh in aon chonradh atá faoi láthair ann nó atá beartaithe. I rith pléití faoi dhréacht-téacsanna an Bhunreachta don Eoraip agus níos déanaí [[Conradh Liospóin|Chonraidh Liospóin]], bhí tograí ann chun [[An Chríostaíocht]] agus/nó [[Dia]] a lua i mbrollach an téacs, ach sa deireadh diúltaíodh do na tograí sin.
Is é an fáth go bhfuil béim mar sin ar Chríostaíocht ná gurb í an Chríostaíocht an creideamh is fairsinge san Eoraip, agus mar sin san AE. Cuimsítear na reiligiúin seo a leanas leis an gCríostaíocht: an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]], iomad [[an Protastúnachas|eaglaisí Protastúnacha]] (go háirithe i dtuaisceart na hEorpa) agus an Eaglais Cheartchreidmheach (in oirdheisceart na hEorpa). Tá creidimh eile san AE mar [[An tIoslam|Ioslam]] agus [[An Giúdachas|Giúdachas]]. Measadh go raibh daonra Moslamach de 16 mhilliún duine san Eoraip i 2006 agus daonra Giúdach de níos mó ná milliún duine.
De réir pobalbhreitheanna Eurobarometer ó Eurostat, tá claonadh éigin i dtreo an chreidimh ag formhór shaoránaigh an AE, ach ní mheasann ach 21% díobh gur rud tábhachtach é. Tá an méid [[an tAindiachas|aindiachaithe]] i measc an phobail i gcoitinne san Eoraip ag méadú agus tá laghdú ag teacht ar an mballraíocht in eaglaisí agus freastal ar sheirbhísí diaga. Dar le Eurobarometer i 2005, as na 25 Ballstát ag an am sin, chreid 52% de na daoine i nDia, chreid 27% i spioradáltacht éigin agus ní raibh aon chineál chreidimh ag 18% de na daoine. Ba iad Poblacht na Seice agus An Eastóin na tíortha ina raibh an líon daoine ba lú creidimh (19% i bPoblacht na Seice agus 16% san Eastóin). Ba iad Málta, An Chipir agus An Rómáin na tíortha ba reiligiúnda (95% Caitliceach i Málta agus 90% de shaoránaigh na Cipire agus na Rómáine ag creideamh i nDia). Ar fud an AE, ba i measc na mban ba mhí a bhí creideamh le sonrú, agus is airde a céatadán de dhaoine a chreid sna catagóirí seo a leanas: daoine aosta, daoine a fuair oiliúint reiligiúnda, daoine a d'fhág an scoil ag 15 bliana d'aois le hoideachas bunúsach agus na daoine den eite dheas.
Creidimh tábhachtacha eile san AE is ea an Búdachas, an Hiondúchas agus an Suíceachas. Tá an Hiondúchas agus an Suíceachas an-láidir sa Ríocht Aontaithe.
== Stair ==
Tar éis dheireadh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogaidh Domhanda]], ceapadh go mbeadh sé níos fearr an Eoraip a aontú chun éalú ón náisiúnachas antoisceach a scrios an mhór-roinn.
Ceann de na hiarrachtaí ba ea an Comhphobal Eorpach do Ghual agus do Chruach. Rialú lárnaithe na seantionscal náisiúnta guail agus cruach a bhí mar phríomhaidhm ag an gComhphobal, agus dearbhaíodh gurbh í an chéad chéim í chun Cónaidhm Eorpach a bhaint amach. Ba iad [[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]], [[an Ísiltír]] agus [[An Ghearmáin|an Ghearmáin Thiar]] na Ballstáit a bhunaigh an Comhphobal.
D'eascair an tAE as an [[an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach|gComhphobail Eorpach do Ghual agus do Chruach]] agus as [[Conradh na Róimhe|Conarthaí na Róimhe]]. Bunaíodh an CEGC sa bhliain 1951 le sé thír agus síníodh Conarthaí na Róimhe sa bhliain 1957. Síníodh dhá Chonradh sa Róimh, an Conradh CEE agus Conradh Euratom. Ó shin i leith tá méadú ag teacht ar an AE agus ar an gcumhacht atá aige maidir le beartais nua.
Cruthaíodh dhá Chomhphobal eile i 1957: [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] (CEE) a chruthaigh aontas custaim agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach a cruthaíodh chun chomhoibriú maidir le forbairt fuinnimh núicléach a chothú. I 1967, chruthaigh Conradh na Brúiséile sraith amháin institiúidí do na trí chomhphobal. Anois tugadh na Comhphobail Eorpacha ar na trí chomhphobal ach tugadh an [[Comhphobal Eorpach]] orthu go coitianta.
==== 1973 ====
I 1973 mhéadaigh líon na mBallstát nuair a chuaigh [[an Danmhairg]], [[Éire]] agus [[an Ríocht Aontaithe]] leis an gComhphobal. Tháinig [[an Iorua]] ar chomhréiteach ag an am céanna ach d’fhan sí as an gComhphobal de dheasca torthaí reifrinn. I 1979, bhí toghchán díreach, daonlathach do Pharlaimint na hEorpa ann den chéad uair.
==== 1980idí ====
Chuaigh [[an Ghréig]], [[an Spáinn]] agus [[an Phortaingéil]] leis an gComhphobal sna 1980idí. I [[1985]], cruthaíodh Comhaontú Schengen lenar díothaíodh rialacha pas idir an chuid is mó de na Ballstáit. I 1987, thosaigh an CE ag úsáid na brataí Eorpaí agus shínigh na Ceannairí Stáit nó Rialtais an Ionstraim Eorpach Aonair.
==== 1990idí ====
I [[1990]], tar éis don Chuirtín Iarainn treascairt, athaontaíodh an Ghearmáin agus mar sin chuaigh an Ghearmáin Thoir isteach sa Chomhphobal. Aontaíodh critéir [[Cóbanhávan|Chóbanhávan]], critéir a bheadh i le comhlíonadh ag na tíortha a bheadh ag iarraidh teacht isteach sa Chomhphobal Eorpach, mar a tugadh air an tráth sin.
Bunaíodh an tAontas Eorpach go foirmiúil nuair a tháinig [[Conradh Maastricht]] i bhfeidhm an [[1 Samhain]] [[1993]].
Sa bhliain [[1995]] chuaigh [[an Ostair]], [[an tSualainn]] agus [[an Fhionlainn]] isteach san AE.
Socraíodh rátaí malairte na n-airgeadraí náisiúnta leis an euro i dtíortha [[limistéar an euro]] ar an [[31 Nollaig]] [[1998]] (ansin sa bhliain [[2002]] ghabh nótaí agus boinn euro ionad airgeadraí náisiúnta i 12 de na Ballstáit ag an am; tá méadú tagtha ó shin ar an limistéar euro agus anois tá 17 thír ann; ghlac an tSlóivéin leis an euro sa bhliain [[2007]]).
==== 2000idí ====
Fógraíodh go raibh na deighiltí polaitiúla idir oirthear agus iarthar na hEorpa leigheasta ar deireadh tráth a tháinig 10 dtír nua isteach san Aontas Eorpach in 2004.
I 2004, tharla an méadú ba mhó go dtí seo nuair a chuaigh [[Málta]], [[an Chipir]], [[an tSlóivéin]], [[an Eastóin]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[an Pholainn]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]] agus [[an Ungáir]] isteach san Aontas.
An [[1 Eanáir (Lá Caille)|1 Eanáir]] [[2007]], chuaigh [[an Rómáin]] agus [[an Bhulgáir]] san Aontas.
Bhuail géarchéim airgeadais an geilleagar domhanda i Meán Fómhair 2008. Dhaingnigh tíortha uile an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin. Shín ceannairí Bhallstáit na hEorpa [[Conradh Liospóin]] i mí na Nollag sa bhliain chéanna chun ionad Bhunreacht na hEorpa a ghabháil. Tháinig sé i bhfeidhm in 2009. Dá bharr sin, bhíothas in ann institiúidí nua-aoiseacha agus modhanna oibre éifeachtúla a chur ar bun don Aontas Eorpach<ref>{{Lua idirlín|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history_ga|teideal=Stair an Aontais Eorpaigh|údar=AE|dáta=2016-06-16|language=en|work=an tAontas Eorpach|dátarochtana=2020-11-04}}</ref>.
Ar an [[1 Iúil]] [[2013]], chuaigh [[an Chróit]] isteach san Aontas.
=== 2020idí ===
D'éirigh an Ríocht Aontaithe as ballraíocht an Aontais Eorpaigh ar 31ú Eanáir 2020, 3 bliana go leith i ndiaidh don reifreann ballraíochta i Meitheamh 2016 an cinneadh a dhéanamh scaradh ón chomhphobal Eorpach. Go nuige seo is í an RA an t-aon tír a d'fhág an tAontas. Beidh idirthréimhse bheartaíochta ar siúl idir seo agus deireadh 2020 chun teacht ar shonraithe chun margadh trádála a chur ar bun idir an RA agus an tAE feasta.
==== Achoimre ar na tíortha a tháinig isteach san Aontas: ====
* 1973: [[Éire]], [[An Ríocht Aontaithe]] agus [[An Danmhairg]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann)
* 1981: [[An Ghréig]]
* 1986: [[An Spáinn]] agus [[An Phortaingéil]]
* 1995: [[An Ostair]], [[An Fhionlainn]] agus [[An tSualainn]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann arís)
* 2004: [[An Laitvia]], [[An Liotuáin]], [[Málta]], [[Poblacht na Seice]], [[An Pholainn]], [[An tSlóivéin]], [[An tSlóvaic]], [[An Chipir]], [[An Ungáir]] agus [[An Eastóin]]
* 2007: [[An Bhulgáir]] agus [[An Rómáin]]
* 2013: [[An Chróit]]
* 2020: d'imigh an Ríocht Aontaithe a bhí ina ballstát ar feadh seacht mbliana is daichead.
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.europa.eu/index_ga.htm EUROPA – Tairseach an Aontais Eorpaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314185021/http://europa.eu/index_ga.htm |date=2008-03-14 }}
* [http://euabc.com EUABC]<!-- - online dictionary on the EU, includes "Reader-friendly EU Constititution" (in European languages, you may contribute too)--> (i mBéarla)
* [http://euobserver.com EUobserver]<!-- - observing the EU, news, comments, sources, newsletter by e-mail--> (i mBéarla)
* Teangacha
** [http://tuairisc.ie/cas-an-bhearla-san-aontas-eorpach-agus-coimisineir-ag-labhairt-esperanto/ Tuairisc 2016-08-09: Cás an Bhéarla san Aontas Eorpach] - le Pádraig B. Ó Laighin
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{AE}}
{{Náisiúin G-20}}
{{DEFAULTSORT:Aontas Eorpach, An t}}
[[Catagóir:An tAontas Eorpach| ]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta|Aontas Eorpach]]
[[Catagóir:Náisiúin G-20]]
337d5ix5doo1yjd92g6hv1q07rz5z6f
1319533
1319532
2026-07-04T16:24:24Z
TGcoa
21229
1319533
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is eagraíocht idirnáisiúnta, [[Polaitíocht|pholaitiúil]] agus [[eacnamaíocht]]<nowiki/>a é '''an tAontas Eorpach''' ('''AE'''). Tá seacht d[[tír]] is fiche ann agus iad ar fad lonnaithe i mór-roinn na [[an Eoraip|hEorpa]]. Tá [[daonra]] de thuairim is 447 milliún aige.
Is é ''Aontaithe san éagsúlacht'' a mhana. Is é an [[euro]] (€) [[Airgead (eacnamaíocht)|an t-airgeadra]] i bhformhór na dtíortha san Aontas Eorpach. Déantar [[9 Bealtaine]] a cheiliúradh ar fud an Aontais mar Lá na hEorpa.
Bunaíodh an tAontas Eorpach sa bhliain 1993 nuair a síníodh [[Conradh Maastricht]]. Ina dhiaidh sin, ba mhinic a n-úsáideadh an frása "an tAontas Eorpach" agus tagairt á dhéanamh don Aontas Eorpach agus don Chomhphobal Eorpach in éineacht. Is le Conradh Maastricht a athraíodh ainm an Chomhphobail ó [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa|Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] go dtí an Comhphobal Eorpach. Tháinig deireadh leis an idirdhealú seo nuair a tháinig [[Conradh Liospóin]] i bhfeidhm sa bhliain 2009.
== Ballstáit ==
[[File:Further European Union Enlargement.svg|220x220px|mion|
{{legend|#3f48cc|Ballstáit}}
<!---{{legend|#00a2e8|Ag teacht isteach: Níl aon rud ag an am sin}}--->
{{legend|#86fdf1|Iarrthóirí}}
{{legend|#b5e61d|Iarratasóirí}}
{{legend|#fff200|Iarrthóirí ionchasacha}}]]
Tá 27 dtír neamhspleácha ceannasacha san Aontas Eorpach agus tugtar “Ballstáit” orthu. Is iad na tíortha seo a leanas Ballstáit an Aontais Eorpaigh: [[an Bheilg]], [[an Bhulgáir]], [[an Chipir]], [[an Chróit]], [[an Danmhairg]], [[an Eastóin]], [[Éire]], [[an Fhionlainn]], [[an Fhrainc]], [[an Ghearmáin]], [[an Ghréig]], [[an Iodáil]], [[an Ísiltír]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[Lucsamburg]], [[Málta]], [[an Pholainn]], [[an Phortaingéil]], [[an Ostair]], [[an Rómáin]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]], [[an Spáinn]], [[an tSlóivéin]], [[an tSualainn]] agus [[an Ungáir]].
[[Íomhá:EC-EU-enlargement_animation.gif|mion|220x220px|CE/AE 1957-2013]]
Glacadh leis an Ríocht Aontaithe mar bhallstát ó 1973 go dtí Eanáir na bliana 2020 nuair a dh'fhágadar an tAontas.
Tá cúig thír ann atá ina n-iarrthóirí oifigiúla – sin iad [[an Íoslainn]], [[an Mhacadóin Thuaidh]], [[Montainéagró]], [[an tSeirbia]] agus [[an Tuirc]]. Thug [[an Albáin]] a iarratas don AE i Mí Aibreáin 2009, agus glactar leis [[an Bhoisnia-Heirseagaivéin]] go hoifigiúil mar iarrthóirí ionchasacha. Tá [[an Chosaiv]] luaite ag an [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]] mar iarrthóir ionchasach ach ní luann sé mar thír neamhspleách í mar ní thugann gach Ballstát aitheantas di mar thír neamhspleách atá scartha ón tSeirbia.
Caithfear coinníollacha áirithe a chomhlíonadh sula bhféadfaidh tír nua dul isteach san AE. Shocraigh an Chomhairle Eorpach na coinníollacha seo i 1993 agus tugtar "Critéir Chóbanhávan" orthu. Is iad na coinníollacha ná:
[[Íomhá:Enlargement of the European Union 77.gif|mion|Méadú an AE|220x220px]]
* Go gcaithfidh forais pholaitíochta sheasmhacha a bheith ag an tír lena ráthaítear an smacht reachta, cearta an duine agus urraim agus cosaint do mhionlaigh;
* Go gcaithfidh eacnamaíocht fheidhmeach an mhargaidh a bheith ag an tír agus an cumas déileáil le brú iomaíochta agus fórsaí margaidh laistigh den AE;
* Go gcaithfidh go mbeidh sé de chumas ag an tír oibleagáidí na Ballraíochta a ghlacadh chucu féin, lena n-áirítear a bheith ag cloí le haidhmeanna an aontais pholaitíochta, eacnamaíochta agus airgeadaíochta.
* Go gcaithfidh go mbeidh an AE féin in ann an tír nua a chomhshamhlú isteach san AE agus, ag an am céanna, an spreagadh a choinneáil ar son an Eoraip a lánpháirtiú.
Ní shonraíonn an creat atá anois ann conas is féidir le tír imeacht as an AE (cé gur fhág [[an Ghraonlainn]] críoch na Danmhairge i 1985) ach tá nós imeachta foirmiúil ina leith sin i [[Conradh Liospóin|gConradh Liospóin]].
Cé nach bhfuil [[an Íoslainn]], [[Lichtinstéin]], [[an Iorua]] agus [[an Eilvéis]] ina mBallstáit san AE, tá caidreamh comhlachais acu leis an AE: is páirt den mhargadh aonair iad an Íoslainn, Lichtinstéin agus an Iorua mar tá siad i Limistéar Eacnamaíochta na hEorpa agus tá naisc den chineál céanna ag an Eilvéis trí chonradh déthaobhach. Maidir leis na micreastáit Eorpacha, úsáideann [[Andóra]], [[Monacó]], [[San Mairíne]] agus [[Cathair na Vatacáine]] an euro.
[[Breatimeacht|Dh'fhág]] an Ríocht Aontaithe an tAontas Eorpach ar an aonú lá is tríocha d'Eanáir 2020, mar thoradh ar an reifreann a tharla i Meitheamh 2016 inar vótáil tromlach beag ar son an tAontas a fhágáil. San am i láthair glactar leis go mbeidh idirthréimhse ann idir Feabhra 2020 agus deireadh mhí na Nollag 2020, agus le linn an ama seo beidh idirbheartaíocht ar bun idir ionadaithe an dá thaoibh le go n-aontófar comhaontú trádála ionas gur féidir le comhlachtaí leanstan ar aghaidh lena gcuid ghnó as seo amach (trasna na teorann idir Éirinn agus Tuaisceart Éireann) mar a ghní siad faoi láthair.
=== Tíreolaíocht ===
Ní hionann críoch an AE agus críoch na hEorpa, mar tá cuid den mhór-roinn nach bhfuil san AE, mar shampla an Íoslainn, an Ríocht Aontaithe, an Eilvéis, an Iorua agus an [[An Rúis|Rúis]] Eorpach. Níl gach páirt de na Ballstáit san AE cé gur cuid de mhór-roinn na hEorpa iad (mar shampla [[Oileáin Fharó]] ar le Ríocht na Danmhairge iad ach nach cuid den AE iad). Cé go bhfuil roinnt críoch ann nach bhfuil i limistéar geografach na hEorpa ach a bhfuil socruithe comhlachais eatarthu agus na Ballstáit, níl siad san AE féin (mar shampla [[an Ghraonlainn]], [[Arúba]], agus Aintillí na hÍsiltíre). Tá roinnt críoch thar lear ar cuid den AE iad cé nach bhfuil siad i limistéar geografach na hEorpa – mar atá [[na hAsóir]], [[na hOileáin Chanáracha]], [[Ceuta]], [[Guáin na Fraince]], Guadeloupe, [[Maidéara]], [[Martinique]], [[Melilla]] agus [[La Réunion]].
Is 4,422,773 ciliméadar cearnach achar an Aontais Eorpaigh. Níl ach sé thír ar domhan níos mó ná críoch iomlán an AE. Is é Mount Blanc sna [[na hAlpa|hAlpa]] an bhinn is airde san Aontas agus tá sé 4,807 méadar os cionn leibhéal na farraige. Tá 69,342 ciliméadar de chósta ag an AE. Is ag an Aontas atá an dara cósta is faide ar domhan (is é cósta Cheanada an ceann is faide). Roinntear teorainn an Aontais le 21 thír eile nach Ballstáit den Aontas iad. Tá 13,454 ciliméadar de theorainn ann – an cúigiú teorainn is faide ar domhan.
Agus críocha thar lear na mBallstát á gcur san áireamh, tá beagnach gach cineál aeráide san AE. Mar sin, ní féidir 'gnáthaeráid' a lua leis an AE ina iomláine. Go deimhin, tá cónaí ar fhormhór an daonra i limistéir ina bhfuil aeráid mheánmhuirí (Deisceart na hEorpa), aeráid mheasartha aigéanach (Iarthar na hEorpa) nó aeráid ilchríochach teo-shamhraidh (Oirthear na hEorpa).
[[Íomhá:Parlement européen - Hémicycle (1).jpg|alt=|mion|220x220px|Seomra [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]], [[Strasbourg]]]]
=== Cearta Bunúsacha ===
Níl catalóg de chearta bunúsacha ag an AE i láthair na huaire. Ach tugann Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach breithiúnais faoi chearta bunúsacha a thagann as na traidisiúin bhunreachtúla atá i gcoiteann ag na Ballstáit agus is féidir léi reachtaíocht an AE a chur ó bhailíocht mura ngéilleann sí do na cearta bunúsacha sin. Cé gur féidir a rá go bhfuil cód neamhscríofa de chearta bunúsacha ag an AE, rinneadh iarracht ó am go chéile catalóg scríofa a bhunú. I 2000, d’ullmhaigh an AE an Chairt um Chearta Bunúsacha.
Cé gur coinníoll ballraíochta den AE é daingniú an [[Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine|Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine]], níl an AE faoi chumhdach an choinbhinsiúin fós. Sa bhliain 2020, tá idirbheartaíocht ar siúl idir an dá thaobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.coe.int/en/web/human-rights-intergovernmental-cooperation/accession-of-the-european-union-to-the-european-convention-on-human-rights|teideal=EU accession to the ECHR|language=en-GB|work=Human RightsIntergovernmental Cooperation|dátarochtana=2020-11-04}}</ref> Níor stop sé sin, an Chúirt Bhreithiúnais ó aitheantas a thabhairt do na prionsabail atá i bpáirt ag na Ballstáit uile (i.e. an Coinbhinsiún um Chearta an Duine), agus is dealraitheach go mbíonn aird ag gCúirt Bhreithiúnais agus an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine ar rialuithe a chéile chun a áirithiú nach bhíonn a gcásdlí ar neamhréir lena chéile.
[[Íomhá:Aontas Eorpach tiortha oileain 256.png|mion|220x220px]]
== Rialachas ==
Oibríonn an AE trí chóras croschineáil – sin meascán idir-rialtais agus fornáisiúnachais. I roinnt réimsí, braitheann an tAontas ar chomhaontú idir na Ballstáit. Ach tá eagrais fornáisiúnacha ann chomh maith agus is féidir leo cinntí a dhéanamh gan aontoilíocht idir gach rialtas náisiúnta. Tá Coimisiúin na hEorpa, [[Parlaimint na hEorpa]], [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]], [[An Chomhairle Eorpach]], [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]]<ref>Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach go dtí 30/11/2009</ref> agus an [[Banc Ceannais Eorpach]] ar na hinstitiúidí is tábhachtaí san AE. Toghtar an Pharlaimint gach cúig bliana agus is iad saoránaigh an AE a vótálann.
=== Limistéar freagrachta ===
Deirtear go minic go bhfuil 3 limistéar freagrachta ar an AE, nó "colúin" mar a dtugtar orthu. Is iad beartais bhunaidh an Chomhpobail Eorpaigh atá sa chéad cholún agus is é an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála atá sa dara colún. Ar dtús, ba ceartas agus gnóthaí baile a bhí sa tríú colún ach is comhar póilíneachta agus breithiúnach in ábhair choiriúla a dtugtar anois air, de bharr athruithe ar tugadh isteach le Conarthaí [[Amstardam]] agus [[Nice]]. D’fhéadfaí cur síos ar an dara agus an tríú colún mar cholúin idir-rialtasacha mar nach bhfuil ról mór ag an gCoimisiún, ag Parlaimint na hEorpa, ná ag an gCúirt Bhreithiúnais – ar institiúidí fhornáisiúnta iad – iontu. Sna colúin sin, tá ról ceannaireachta ag Comhairle an Aontais Eorpaigh (nó Comhairle na nAirí, mar a dtugtaí uirthi) agus ag an gComhairle Eorpach (na ceannairí Stáit agus Rialtais), agus is institiúidí idir-rialtasacha iad sin. Déantar an chuid is mó de ghníomhachtaí an AE faoin gcéad cholún – colún an Chomhphobail. Tá an tionchar is mó ag na hinstitiúidí fornáisiúnta sa cholún sin agus déileálann an colún lena lán cúrsaí eacnamaíochta.
Tá gníomhaíochtaí an AE rialaithe trí roinnt institiúidí agus comhlachtaí. Comhlíonann siad na cúraimí agus na beartais atá sainithe sna conarthaí. Faigheann an AE a cheannasaíocht pholaitiúil ón gComhairle Eorpach, na ceannairí Stáit nó Rialtais i dteannta le hUachtarán an Choimisiúin. (Is é nó í an ceannaire Rialtais a dhéanann ionadaíocht ar an mBallstát de ghnáth, ach i réimsí áirithe (agus i gcás cúpla Ballstát) tugtar an t-údarás sin don cheannaire Stáit.) Tá cúnamh le fáil ag gach ionadaí Ballstáit ó Aire Gnóthaí Eachtracha a thíre féin. Úsáideann an Chomhairle a ról ceannaireachta chun conspóidí idir na Ballstáit agus na hinstitiúidí, mar aon le géarchéim agus easaontais pholaitiúla faoi cheisteanna agus faoi bheartais chonspóideacha a réiteach.
Bíonn cruinniú ag an gComhairle Eorpach ceithre huaire sa bhliain ag Comhdhálacha Eorpacha, mar a thugtar orthu.
Is uachtaránach ar bhonn uainíochta a bhíonn ar an Comhairle an Aontais Eorpaigh– bíonn gach Ballstát, ina sheal féin, ina uachtarán ag an gComhairle ar feadh sé mhí agus le linn an ama sin eagraíonn siad cruinnithe an Chomhairle an Aontais Eorpaigh (Comhairle na nAirí). Is iondúil go dtapaíonn an Ballstát a bhíonn i gceann na huachtaránachta a dheis chun clár oibre áirithe a stiúradh – mar shampla leasú eacnamaíochta, athchóiriú an AE nó méadú agus lánpháirtiú Eorpach a chur chun cinn.
== Institiúidí ==
Is é an Coimisiún Eorpach feidhmeannas an AE agus tá sé freagrach as reachtaíocht a thionscnamh agus gnóthaí an AE a reáchtáil ó lá go lá. Tá sé ceaptha go ngníomhódh an Coimisiún ar son leasa an AE ina iomláine, murab ionann agus an Chomhairle Eorpach nó Comhairle an Aontais Eorpaigh, a bhfuil an claonadh iontu a bheith dílis dá leas náisiúnta féin. Deirtear gurb é an coimisiúin is údar spreagtha do lánpháirtiú na hEorpa. Faoi láthair, tá 27 gcoimisinéir (duine as gach Ballstát) sa Choimisiún agus tá a réimse freagrachta beartais féin ag gach duine díobh.
==== [[An Coimisiún Eorpach]] ====
I ndiaidh na Toghcháin Eorpacha (gach cúig bliana), ainmíonn na Ballstáit, agus toradh na toghcháin ar eolais acu, Uachtrán nua don Choimisiún Eorpaigh. Faomhann an Pharlaimint ainmní na mBallstáit le tromlach simplí (50%+1). Mura fhaigheann an ainmní na vótaí atá de dhíth ón bParlaimint, caithfeadh na Ballstáit ainmní nua a ainmniú (tríd an Comhairle Eorpach agus le tromlach cáilithe).
Nuair atá Uachtarán nua an Choimisiún tofa, glacann na mBallstáit agus an Uachtarán tofa, le chéile, liosta de iarrthóir Coimisinéirí. Bíonn de chúram ar Pharlaimint na hEorpa an "coláiste" de Choimisinéirí, Uachtarán an Choimisiún tofa, agus an Ard-ionadaí do Gnóthaí Eachtracha a fhormheas. Is é an tromlach simplí (50%+1) an tairseach don formheas seo. Faoi dheireadh, is é an Comhairle Eorpach a socraíonn an gCoimisiún go foirmiúl le tromlach cáilithe.
Is í Ursula von der Leyen Uachtarán an Choimisiún ó 2019.
'''[[An Chomhairle Eorpach]]'''
Is í an Chomhairle Eorpach an institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a shainíonn treoir ghinearálta pholaitiúil agus tosaíochtaí ginearálta an Aontais. Tá an Chomhairle Eorpach comhdhéanta de '''cheannairí stáit nó rialtais na mBallstát''' mar aon lena hUachtarán agus Uachtarán an Choimisiúin. Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. [[Príomh-Aire]] na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí) Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála.
Is ag an Phortaingéil atá an Uachtaránacht faoi láthair. Tosóidh Uachtaránach na tSlóivéine are 1 Iúil 2021.
==== [[Parlaimint na hEorpa]] ====
[[Íomhá:Political System of the European Union.svg|mion|220x220px]]
Is í Parlaimint na hEorpa tionól díreach-tofa an AE. Is é a ról ná an Coimisiún Eorpach a fhormheas nó a scoireadh, in éindí le Comhairle an Aontais Eorpaigh, agus reachtaíocht curtha roimpi ag an gCoimisiún a phlé agus a vótáil. Toghann saoránaigh an AE na 705 Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) go díreach gach 5 bliana. Cé go dtoghtar na FPE ar bhonn náisiúnta, suíonn siad de réir grúpaí pholaitiúla seachas de réir a náisiúntachta. Tá líon seasta feisirí ag gach tír. Ar thogra ón gCoimisiún, ritheann an Pharlaimint agus an Chomhairle (Comhairle an Aontais Eorpaigh) reachtaíocht go comhpháirteach i limistéir áirithe – tugtar an chomhchinnteoireacht air seo.
Ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, tá réimse na comhchinnteoireachta seo leathnaithe go dtína lán réimsí eile. Go deimhin, is í an chomhchinnteoireacht a bheidh mar an "gnáthnós reachtaíochta". Tá de chumhacht ag an bParlaimint chomh maith an Coimisiún a cháineadh as míghníomh agus féadfaidh sí diúltú glacadh le buiséad an AE. Is é Uachtarán Pharlaimint na hEorpa a ghníomhaíonn mar Cheann Comhairle sa Pharlaimint agus déanann sí nó sé ionadaíocht ar an bParlaimint sa tsaol mór. Toghann na FPEanna an t-uachtarán agus na leasuachtaráin gach dhá bhliain go leith.
Is é David Sassoli, [[An Iodáil|Iodálach]], Uachtarán an Pharlaimint ó 2019.
[[Íomhá:Supranational European Bodies.svg|mion|220x220px]]
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí). Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála.
Is ag an Phortaingéil atá an Uachtaránacht faoi láthair. Tosóidh Uachtaránach na tSlóivéine are 1 Iúil 2021.
==== [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] ====
Tugann an Chúirt rialuithe uaithi ar na cásanna a thagann os a comhair. Is iad seo a leanas na cineálacha cásanna is coitianta:
''An dlí a léirmhíniú (réamhrialuithe)'' – tá sé de cheanglas ar chúirteanna náisiúnta na mBallstát deimhin a dhéanamh de go gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm i gceart, ach d'fhéadfadh léirmhíniú éagsúil a bheith ann idir na cúirteanna i dtíortha éagsúla. Má bhíonn cúirt náisiúnta in amhras mar gheall ar léirmhíniú nó bailíocht dhlí an Aontais, féadfaidh sí soiléiriú a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais. Is féidir úsáid a bhaint as an bpróiseas céanna chun cinneadh a dhéanamh an bhfuil dlí nó cleachtas náisiúnta ag teacht le dlí an Aontais nó nach bhfuil.
''Forfheidhmiú an dlí (imeachtaí um shárú)'' – tógtar an cineál seo cáis i gcoinne rialtas náisiúnta má theipeann air dlí an Aontais a chomhlíonadh Is féidir leis an gCoimisiún Eorpach nó Ballstát ar leith an cás a thionscnamh. Má chinntear gur sháraigh an tír an dlí, ní mór di cúrsaí a chur ina gceart láithreach bonn, nó d'fhéadfaí an dara cás a thabhairt ina coinne ina bhféadfaí fíneáil a ghearradh uirthi.
''Gníomhartha dlíthiúla de chuid an Aontais a neamhniú (caingne le haghaidh neamhniú)'' – má mheastar go sáraíonn gníomh de chuid an Aontais conarthaí nó cearta bunúsacha an Aontais, is féidir le rialtas Ballstáit, Comhairle an Aontais Eorpaigh, an Coimisiún Eorpach nó (i gcásanna áirithe) Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCúirt an gníomh sin a neamhniú.
Chomh maith leis sin, féadfaidh daoine aonair a iarraidh ar an gCúirt gníomh de chuid an Aontais a bhfuil tionchar díreach orthu a neamhniú.
''Deimhin a dhéanamh de go ndéanann an tAontas gníomh (caingne a bhaineann le neamhghníomh)'' – ní mór don Pharlaimint, don Chomhairle agus don Choimisiún cinntí áirithe a ghlacadh i gcásanna áirithe. Mura ndéanann siad amhlaidh, féadfaidh rialtais na mBallstát, institiúidí eile de chuid an Aontais nó (faoi réir coinníollacha áirithe) daoine aonair nó gnólachtaí gearán a thabhairt os comhair na Cúirte.
''Smachtbhannaí a chur ar institiúidí de chuid an Aontais (caingne le haghaidh damáistí)'' – is féidir le haon duine a ndearnadh dochar dá leasa mar thoradh ar ghníomh nó neamhghníomh a dhéanann an tAontas Eorpach nó foireann an Aontais caingean a thabhairt ina n-aghaidh os comhair na Cúirte.
===== Comhdhéanamh =====
Tá dhá chúirt i gCúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh:
* An Chúirt Bhreithiúnais – pléann sí le hiarrataí ar réamhrialuithe ó na cúirteanna náisiúnta, le caingne áirithe le haghaidh neamhniú agus le hachomhairc.
* An Chúirt Ghinearálta – tugann sí breithiúnas i gcaingne le haghaidh neamhniú a thógann daoine aonair, comhlachtaí agus, i roinnt cásanna, rialtais na mBallstát. Go bunúsach, ciallaíonn sin gur le dlí na hiomaíochta, státchabhair, trádáil, talmhaíocht agus trádmharcanna is mó a bhíonn an chúirt seo ag plé.
Ceapann na rialtais náisiúnta i gcomhpháirtíocht gach breitheamh agus gach abhcóide ginearálta le haghaidh téarma in-athnuaite sé bliana. Sa dá Chúirt, roghnaíonn na breithiúna Uachtarán le haghaidh téarma in-athnuaite trí bliana.
[[Íomhá:Official Emblem of the Court of Justice of the European Union (type 3).svg|mion|220x220px]]
=== Córas Dlíthiúil ===
Tá córas dlí an AE bunaithe ar shraith conarthaí. Is leis na conarthaí sin a cruthaíodh an Comhphobal Eorpach agus an tAontas Eorpach. Leasaíodh iad roinnt uaireanta le conarthaí leasaithe nó le conarthaí aontachais i.e. conarthaí a lig Ballstáit nua isteach sa Chomhphobal/Aontas. Conarthaí a thugann cumhacht atá iontu agus leagann siad aidhmeanna beartais leathana amach agus cruthaíonn siad institiúidí a bhfuil na cumhachtaí dlíthiúla is gá acu chun na haidhmeanna sin a chur i bhfeidhm. Cuimsíonn na cumhachtaí dlíthiúla seo an cumas reachtaíocht a achtú. Bíonn cuid den reachtaíocht seo infheidhme go díreach sna Ballstáit agus bíonn cuid eile di a shonraíonn creat a gcaithfidh na Ballstáit a ndlíthe féin a rith chun an sprioc iontu a chomhlíonadh. Ní mór do na cúirteanna náisiúnta na conarthaí atá daingnithe ag an mBallstát a fhorghníomhú agus dá réir sin, na dlíthe atá achtaithe faoi na conarthaí, fiú mura mbíonn siad ag teacht le dlíthe náisiúnta.
Is Rialacháin agus Treoracha príomhghníomhartha reachtacha an AE. Ní bhíonn ar Bhallstát beart feidhmiúcháin ar bith a dhéanamh chun go dtiocfadh rialachán i bhfeidhm ina gcríoch féin. Nuair a thagann siad i bhfeidhm, bíonn tús áite acu ar fhorálacha sa dlí náisiúnta a d'fhéadfadh a bheith ar neamhréir leo. Maidir le Treoracha, bíonn ar na Ballstáit toradh áirithe a chur i gcrích ach fágtar fúthu féin an slí leis an toradh sin a chur i gcrích. Nuair a chaitear an tréimhse ama a bhíonn sonraithe chun treoir a thrasuíomh sa dlí náisiúnta, uaireanta agus faoi choinníollacha áirithe, gabhann éifeacht dhíreach leis an Treoir i ndlí náisiúnta an Bhallstáit sin. Gníomhartha dlíthiúla is ea cinntí agus dírítear chuig pearsana nó cuideachtaí sonraithe iad. Úsáidtear de ghnáth iad i nDlí na hIomaíochta nó rialuithe ar Chabhracha Stáit. Ach úsáidtear go minic iad le haghaidh cúrsaí nós imeachta nó riaracháin laistigh de na hInstitiúidí. Tá feidhm dhlíthiúil chothrom ag rialacháin, treoracha agus cinntí agus tá feidhm acu gan céimiúlacht fhoirmiúil.
Tá ról tábhachtach ag cúirteanna náisiúnta na mBallstát maidir le forghníomhú na ndlíthe AE. Deirtear sna conarthaí go ngníomhóidh an AE agus na cúirteanna náisiúnta “de mheon dlúthpháirtíochta”. Is féidir leis na cúirteanna náisiúnta iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialú a thabhairt ar léiriú nó bailíocht reachtaíochta an AE má mheasann an chúirt go bhfuil gá le cinneadh ar an gceist ionas go bhféadfaidh sí breithiúnas a thabhairt. Ach is ag cúirteanna an AE amháin atá an ceart a dhearbhú go bhfuil reachtaíocht an AE neamhbhailí.
== Eacnamaíocht an AE ==
[[Íomhá:Bancnótaí euro.jpg|mion|220x220px]]
Tá margadh aonair ag an AE agus forbraíodh é sin trí chóras caighdeánaithe dlíthe atá i bhfeidhm i ngach Ballstát. Ráthaíonn na dlíthe sin saorghluaiseacht daoine, seirbhísí, earraí agus caipitil. Tá comhbheartas trádála, comhbheartas talmhaíochta, comhbheartas iascaigh chomh maith le beartas forbartha réigiúnaí i bhfeidhm san Aontas.
Chruthaigh an AE margadh eacnamaíochta aonair ar fud chríocha a Ballstáit. Faoi láthair, úsáidtear airgeadra aonair in 16 Bhallstát – limistéar an euro. Meastar gur eacnamaíocht aonair í eacnamaíocht an AE. I 2007, bhí oltáirgeacht intíre (OTN) ainmniúil de US$16.83 trilliún ag an AE – ba shin 31% de tháirgeacht eacnamaíochta iomlán an domhain agus mar sin tá an eacnamaíocht is mó ar domhan ag an AE de réir OTN ainmniúil. Is í eacnamaíocht an AE an dara bloc trádála eacnamaíochta is mó ar domhan ó thaobh luacháil PPP de OTN [?]. Chomh maith leis sin, is é an t-onnmhaireoir earraí is mó ar domhan é, an dara allmhaireoir is mó ar domhan, agus an páirtí trádála is mó do roinnt tíortha móra mar [[An India]] agus [[An tSín]].
[[Íomhá:251px-Boinn-euro.jpg|mion|220x220px]]
=== Buiséad ===
Aontaíonn na Ballstáit buiséad an Aontais Eorpaigh ar bhonn ilbhliantúil tar éis dóibh togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. D'imigh an buiséad deiridh in éag i [[2006]] agus caithfear buiséad nua a aontú do na blianta [[2007]]-[[2013]]. Cuireadh tús leis na pléite ar an mbuiséad nua i [[2004]]. Clúdóidh an socrú nua buiséad d'Aontas ina bhfuil seacht mBallstát is fiche le leibhéil éagsúla forbartha eacnamaíochta agus sóisialta bainte amach acu.
== Beartais ==
Maidir le forbairt talmhaíochta agus tuaithe de, tá an Comhbheartas Talmhaíochta, ar a dtugtar an ''CAP'' nó an ''Common Agricultural Policy'' as Béarla, á athchóiriú faoi láthair. Bunaíodh creat dleathach ar ar tugadh an Comhbheartas Iascaigh nó ''Common Fisheries Policy'' (CFP) i [[1983]]. Seo an beartas faoina bhfuil forbairt na n-earnálacha iascaigh curtha i bhfeidhm. Rinneadh athbhreithniú agus athchóiriú air sa bhliain [[1992]] agus arís ag deireadh na bliana [[2002]]. Tá an bhéim curtha ar chaomhnú agus ar fhorbairt stoic sa CFP.
== Idirnáisiúnta ==
Tá ról ag an AE i mbeartas eachtrach agus mar sin seasann sé dá Bhallstáit san Eagraíocht Dhomhanda Trádála, ag comhdhálacha [[G8]] agus sna [[Náisiúin Aontaithe]]. Tá 22 thír den AE ina mbaill d’[[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]. Tá ról aige, chomh maith, sa réimse ceartais agus gnóthaí baile ina n-áirítear díothú rialaithe pas idir roinnt Ballstát faoi [[Comhaontú Schengen|Chomhaontú Schengen]].
Ní hionann an Chomhairle Eorpach agus [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta atá neamhspleách ar an AE (46 baillstát, lonnaithe i Strasbourg). Ach is comhalta de Chomhairle na hEorpa Ballstáit uile an Aontais Eorpaigh. Dá réir sin, tá coinbhinsiúin srl. Chomhairle na hEorpa ina gceangal go hindíreach ar an Aontas Eorpach.
== Institiúidí agus Comhlachtaí an AE ==
[[Íomhá:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|mion|An Coimisiún Eorpach|220x220px]]
Is iad seo institiúidí an AE, mar atá:
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* An [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]]
* An [[An Coimisiún Eorpach|Coimisiún Eorpach]]
* An [[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|Chúirt Bhreithiúnais]]
* An [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa|Chúirt Iniúchóirí]] (CIE)
Faoi Chonradh Liospóin, déantar Institiúid freisin de:
* An Chomhairle Eorpach (Na Ceannairí Stáit agus/nó Rialtais)
Is iad seo comhlachtaí an AE, mar atá:
* An [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta]]
* [[Coiste na Réigiún]]
* An [[Banc Ceannais Eorpach]] (BCE)
* An [[Banc Eorpach Infheistíochta]]
* [[An tOmbudsman Eorpach]]
[[Íomhá:EU PopDev.png|mion|Daonra|220x220px]]
== Déimeagrafaic ==
Measadh, i mí Eanáir 2009, go raibh 503,492,041 duine ina gcónaí sna 28 mballstát. In Eanáir na bliana 2020 bhí 446,834,579 duine ina gcónaí sna 27 mballstát.
Tá 5.76% de dhaonra an domhain ina gcónaí san AE ach ní chlúdaíonn an AE ach 3% de thalamh an domhain. Tá dlús daonra de 113km² (44 míle cearnach) ag an AE. Tá an trian de shaoránaigh an AE ina gcónaí i gcathracha a bhfuil thart ar milliún duine iontu agus cónaíonn 80% i limistéir uirbeacha go ginearálta. Tá níos mó cathracha domhanda san AE ná mar atá in aon réigiún eile ar domhan. Tá 16 chathair san AE a bhfuil daonra os cionn milliún duine iontu.
Chomh maith le cathracha móra, tá roinnt réigiún san AE a bhfuil dlús ard daonra iontu, áiteanna a bhfuil roinnt cathracha gar dá chéile agus a bhfuil limistéir mhóra ina gceart féin cruthaithe acu: Na réigiúin is mó ná Rhine-Ruhr ([[Köln]], [[Dortmund]], [[Düsseldorf]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 10.5 milliún duine, [[Randstad]] ([[Amstardam]], Rottardam, [[An Háig]], Utrecht srl.) ina bhfuil timpeall agus 7 milliún duine, an Réigiún Frankfurt Rhein-Main ([[Frankfurt]], [[Wiesbaden]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 5.8 milliún duine, an muileata Pléimeannach (limistéar uirbeach idir [[Antuairp|Antwerpen]], [[an Bhruiséil]], [[Leuven]] agus [[Gent]]) ina bhfuil timpeall agus 5.5 milliún duine, Réigiún Tionsclaíoch na Siléisea Uachtair ([[Katowice]], Sosnowiec srl.) ina bhfuil timpeall agus 3.5 milliún duine agus an Réigiún Oresund ([[Cóbanhávan]], [[An Danmhairg]] agus [[Malmö]], [[An tSualainn]]) ina bhfuil timpeall agus 2.5 milliún duine.
[[Íomhá:Knowledge English EU map.png|mion|220x220px|daoine ag labhairt [[An Béarla|Béarla]]]]
=== Teangacha ===
Tá 24 teanga oifigiúil agus oibre ag an AE: [[An Béarla|Béarla]], [[An Bhulgáiris|Bulgáiris]], [[An Chróitis|Cróitis]], [[An Danmhairgis|Danmhairgis]], [[An Eastóinis|Eastóinis]], [[An Fhionlainnis|Fionlainnis]], [[An Fhraincis|Fraincis]], [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]], [[An Ghréigis|Gréigis]], [[An Iodáilis|Iodáilis]], [[An Laitvis|Laitvis]], [[An Liotuáinis|Liotuáinis]], [[An Mháltais|Máltais]], [[An Ollainnis|Ollainnis]], [[An Pholainnis|Polainnis]], [[An Phortaingéilis|Portaingéilis]], [[An Rómáinis|Rómáinis]], [[An tSeicis|Seicis]], [[An tSlóivéinis|Slóivéinis]], [[An tSlóvaicis|Slóvaicis]], [[An Spáinnis|Spáinnis]], [[An tSualainnis|Sualainnis]], agus [[An Ungáiris|Ungáiris]]. Aistrítear doiciméid thábhachtacha, mar shampla reachtaíocht, go gach teanga oifigiúil. Déanann [[Parlaimint na hEorpa]] aistriúchán i ngach teanga ar dhoiciméid agus ar a seisiúin iomlánacha. Ní úsáideann roinnt institiúidí eile ach cúpla teanga mar theangacha inmheánacha oibre. Is iad na Ballstáit atá freagrach as an bpolasaí teanga, ach cuireann institiúidí an AE béim ar theangacha eile a fhoghlaim.
Is í an Ghearmáinis an teanga is mó a labhraítear mar theanga dhúchais (timpeall agus 88.7 milliún duine ó 2006), agus ansin leanann Iodáilis agus Fraincis (bhíodh an Béarla sa dara háit sular fhág an Ríocht Aontaithe an tAontas in Eanáir 2020). Labhraíonn níos mó ná leath de dhaonra an AE (51%) Béarla agus mar sin is é an teanga iasachta is mó labhartha san Aontas é. Leanann an Ghearmáinis agus an Fhraincis. Is féidir le 56% de shaoránaigh Eorpacha comhrá a choinneáil i dteanga eile seachas a dteanga dhúchais.
[[Íomhá:Knowledge German EU map.png|mion|225x225px|daoine ag labhairt [[An Ghearmáinis|Gearmainis]]]]
[[Na teangacha Ind-Eorpacha|Teangacha Ind-Eorpacha]] is ea formhór theangacha oifigiúla an AE, seachas an Eastóinis, an Fhionlainnis agus an Ungáiris den fhine Úralach agus Máltais ar teanga Seimíteach í. Scríobhtar an chuid is mó de theangacha oifigiúla an AE san [[aibítir Laidineach]], seachas Bulgáiris a scríobhtar san [[aibítir Choireallach|aibítir Choireallach]] agus an Ghréigis a scríobhtar san aibítir Gréagach.
Chomh maith leis na 24 theanga oifigiúil, tá timpeall 150 teanga réigiúnacha agus neamhfhorleathana san Aontas á labhairt ag timpeall 50 milliún duine. As na teangacha sin, is féidir le saoránaigh comhfhreagras a dhéanamh le príomhinstitiúidí an AE i dteangacha réigiúnacha na Spáinne ([[An Chatalóinis|Catalóinis]], [[An Bhascais|Bascais]] agus [[An Ghailísis|Gailísis]]), i [[Gaeilge na hAlban|nGaeilge na hAlban]] agus sa [[An Bhreatnais|Bhreatnais]]. Cé go dtugann cláir an AE tacaíocht do theangacha réigiúnacha agus neamhfhorleathana, is ceist do na Ballstáit féin é cosaint na dteangacha úd.
Seachas na teangacha réigiúnacha, labhraíonn pobail imirceacha sna Ballstáit a lán teangacha ó chodanna eile den domhan: [[An Tuircis|Tuircis]], [[An Araibis|Araibis]], [[An Rúisis|Rúisis]], [[An Urdúis|Urdúis]], Beangáilis, [[An Hiondúis|Hiondúis]], [[An Tamailis|Tamailis]], [[An Úcráinis|Úcráinis]], [[An Phuinseáibis|Puinseáibis]] agus teangacha Balcánacha. Tá a lán seanphobal imirceach dátheangach. Níl aon aitheantas nó stádas foirmiúil ag teangacha imirceacha san AE nó i dtíortha an AE, ach ó 2007 tá na teangacha sin i dteideal tacaíocht a fháil ó rannóg teagaisc teangacha an AE, Clár Foghlama Saoil 2007-2013.
[[Íomhá:Europe belief in god upd.png|mion|220x220px|Creideamh ([[:en:Eurobarometer|Eurobarometer]] 2005)]]
=== Creideamh ===
Is comhlacht tuata é an AE agus mar sin níl aon nasc foirmiúil aige le haon chreideamh agus ní luaitear aon chreideamh in aon chonradh atá faoi láthair ann nó atá beartaithe. I rith pléití faoi dhréacht-téacsanna an Bhunreachta don Eoraip agus níos déanaí [[Conradh Liospóin|Chonraidh Liospóin]], bhí tograí ann chun [[An Chríostaíocht]] agus/nó [[Dia]] a lua i mbrollach an téacs, ach sa deireadh diúltaíodh do na tograí sin.
Is é an fáth go bhfuil béim mar sin ar Chríostaíocht ná gurb í an Chríostaíocht an creideamh is fairsinge san Eoraip, agus mar sin san AE. Cuimsítear na reiligiúin seo a leanas leis an gCríostaíocht: an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]], iomad [[an Protastúnachas|eaglaisí Protastúnacha]] (go háirithe i dtuaisceart na hEorpa) agus an Eaglais Cheartchreidmheach (in oirdheisceart na hEorpa). Tá creidimh eile san AE mar [[An tIoslam|Ioslam]] agus [[An Giúdachas|Giúdachas]]. Measadh go raibh daonra Moslamach de 16 mhilliún duine san Eoraip i 2006 agus daonra Giúdach de níos mó ná milliún duine.
De réir pobalbhreitheanna Eurobarometer ó Eurostat, tá claonadh éigin i dtreo an chreidimh ag formhór shaoránaigh an AE, ach ní mheasann ach 21% díobh gur rud tábhachtach é. Tá an méid [[an tAindiachas|aindiachaithe]] i measc an phobail i gcoitinne san Eoraip ag méadú agus tá laghdú ag teacht ar an mballraíocht in eaglaisí agus freastal ar sheirbhísí diaga. Dar le Eurobarometer i 2005, as na 25 Ballstát ag an am sin, chreid 52% de na daoine i nDia, chreid 27% i spioradáltacht éigin agus ní raibh aon chineál chreidimh ag 18% de na daoine. Ba iad Poblacht na Seice agus An Eastóin na tíortha ina raibh an líon daoine ba lú creidimh (19% i bPoblacht na Seice agus 16% san Eastóin). Ba iad Málta, An Chipir agus An Rómáin na tíortha ba reiligiúnda (95% Caitliceach i Málta agus 90% de shaoránaigh na Cipire agus na Rómáine ag creideamh i nDia). Ar fud an AE, ba i measc na mban ba mhí a bhí creideamh le sonrú, agus is airde a céatadán de dhaoine a chreid sna catagóirí seo a leanas: daoine aosta, daoine a fuair oiliúint reiligiúnda, daoine a d'fhág an scoil ag 15 bliana d'aois le hoideachas bunúsach agus na daoine den eite dheas.
Creidimh tábhachtacha eile san AE is ea an Búdachas, an Hiondúchas agus an Suíceachas. Tá an Hiondúchas agus an Suíceachas an-láidir sa Ríocht Aontaithe.
== Stair ==
Tar éis dheireadh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogaidh Domhanda]], ceapadh go mbeadh sé níos fearr an Eoraip a aontú chun éalú ón náisiúnachas antoisceach a scrios an mhór-roinn.
Ceann de na hiarrachtaí ba ea an Comhphobal Eorpach do Ghual agus do Chruach. Rialú lárnaithe na seantionscal náisiúnta guail agus cruach a bhí mar phríomhaidhm ag an gComhphobal, agus dearbhaíodh gurbh í an chéad chéim í chun Cónaidhm Eorpach a bhaint amach. Ba iad [[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]], [[an Ísiltír]] agus [[An Ghearmáin|an Ghearmáin Thiar]] na Ballstáit a bhunaigh an Comhphobal.
D'eascair an tAE as an [[an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach|gComhphobail Eorpach do Ghual agus do Chruach]] agus as [[Conradh na Róimhe|Conarthaí na Róimhe]]. Bunaíodh an CEGC sa bhliain 1951 le sé thír agus síníodh Conarthaí na Róimhe sa bhliain 1957. Síníodh dhá Chonradh sa Róimh, an Conradh CEE agus Conradh Euratom. Ó shin i leith tá méadú ag teacht ar an AE agus ar an gcumhacht atá aige maidir le beartais nua.
Cruthaíodh dhá Chomhphobal eile i 1957: [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] (CEE) a chruthaigh aontas custaim agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach a cruthaíodh chun chomhoibriú maidir le forbairt fuinnimh núicléach a chothú. I 1967, chruthaigh Conradh na Brúiséile sraith amháin institiúidí do na trí chomhphobal. Anois tugadh na Comhphobail Eorpacha ar na trí chomhphobal ach tugadh an [[Comhphobal Eorpach]] orthu go coitianta.
==== 1973 ====
I 1973 mhéadaigh líon na mBallstát nuair a chuaigh [[an Danmhairg]], [[Éire]] agus [[an Ríocht Aontaithe]] leis an gComhphobal. Tháinig [[an Iorua]] ar chomhréiteach ag an am céanna ach d’fhan sí as an gComhphobal de dheasca torthaí reifrinn. I 1979, bhí toghchán díreach, daonlathach do Pharlaimint na hEorpa ann den chéad uair.
==== 1980idí ====
Chuaigh [[an Ghréig]], [[an Spáinn]] agus [[an Phortaingéil]] leis an gComhphobal sna 1980idí. I [[1985]], cruthaíodh Comhaontú Schengen lenar díothaíodh rialacha pas idir an chuid is mó de na Ballstáit. I 1987, thosaigh an CE ag úsáid na brataí Eorpaí agus shínigh na Ceannairí Stáit nó Rialtais an Ionstraim Eorpach Aonair.
==== 1990idí ====
I [[1990]], tar éis don Chuirtín Iarainn treascairt, athaontaíodh an Ghearmáin agus mar sin chuaigh an Ghearmáin Thoir isteach sa Chomhphobal. Aontaíodh critéir [[Cóbanhávan|Chóbanhávan]], critéir a bheadh i le comhlíonadh ag na tíortha a bheadh ag iarraidh teacht isteach sa Chomhphobal Eorpach, mar a tugadh air an tráth sin.
Bunaíodh an tAontas Eorpach go foirmiúil nuair a tháinig [[Conradh Maastricht]] i bhfeidhm an [[1 Samhain]] [[1993]].
Sa bhliain [[1995]] chuaigh [[an Ostair]], [[an tSualainn]] agus [[an Fhionlainn]] isteach san AE.
Socraíodh rátaí malairte na n-airgeadraí náisiúnta leis an euro i dtíortha [[limistéar an euro]] ar an [[31 Nollaig]] [[1998]] (ansin sa bhliain [[2002]] ghabh nótaí agus boinn euro ionad airgeadraí náisiúnta i 12 de na Ballstáit ag an am; tá méadú tagtha ó shin ar an limistéar euro agus anois tá 17 thír ann; ghlac an tSlóivéin leis an euro sa bhliain [[2007]]).
==== 2000idí ====
Fógraíodh go raibh na deighiltí polaitiúla idir oirthear agus iarthar na hEorpa leigheasta ar deireadh tráth a tháinig 10 dtír nua isteach san Aontas Eorpach in 2004.
I 2004, tharla an méadú ba mhó go dtí seo nuair a chuaigh [[Málta]], [[an Chipir]], [[an tSlóivéin]], [[an Eastóin]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[an Pholainn]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]] agus [[an Ungáir]] isteach san Aontas.
An [[1 Eanáir (Lá Caille)|1 Eanáir]] [[2007]], chuaigh [[an Rómáin]] agus [[an Bhulgáir]] san Aontas.
Bhuail géarchéim airgeadais an geilleagar domhanda i Meán Fómhair 2008. Dhaingnigh tíortha uile an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin. Shín ceannairí Bhallstáit na hEorpa [[Conradh Liospóin]] i mí na Nollag sa bhliain chéanna chun ionad Bhunreacht na hEorpa a ghabháil. Tháinig sé i bhfeidhm in 2009. Dá bharr sin, bhíothas in ann institiúidí nua-aoiseacha agus modhanna oibre éifeachtúla a chur ar bun don Aontas Eorpach<ref>{{Lua idirlín|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history_ga|teideal=Stair an Aontais Eorpaigh|údar=AE|dáta=2016-06-16|language=en|work=an tAontas Eorpach|dátarochtana=2020-11-04}}</ref>.
Ar an [[1 Iúil]] [[2013]], chuaigh [[an Chróit]] isteach san Aontas.
=== 2020idí ===
D'éirigh an Ríocht Aontaithe as ballraíocht an Aontais Eorpaigh ar 31ú Eanáir 2020, 3 bliana go leith i ndiaidh don reifreann ballraíochta i Meitheamh 2016 an cinneadh a dhéanamh scaradh ón chomhphobal Eorpach. Go nuige seo is í an RA an t-aon tír a d'fhág an tAontas. Beidh idirthréimhse bheartaíochta ar siúl idir seo agus deireadh 2020 chun teacht ar shonraithe chun margadh trádála a chur ar bun idir an RA agus an tAE feasta.
==== Achoimre ar na tíortha a tháinig isteach san Aontas: ====
* 1973: [[Éire]], [[An Ríocht Aontaithe]] agus [[An Danmhairg]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann)
* 1981: [[An Ghréig]]
* 1986: [[An Spáinn]] agus [[An Phortaingéil]]
* 1995: [[An Ostair]], [[An Fhionlainn]] agus [[An tSualainn]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann arís)
* 2004: [[An Laitvia]], [[An Liotuáin]], [[Málta]], [[Poblacht na Seice]], [[An Pholainn]], [[An tSlóivéin]], [[An tSlóvaic]], [[An Chipir]], [[An Ungáir]] agus [[An Eastóin]]
* 2007: [[An Bhulgáir]] agus [[An Rómáin]]
* 2013: [[An Chróit]]
* 2020: d'imigh an Ríocht Aontaithe a bhí ina ballstát ar feadh seacht mbliana is daichead.
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.europa.eu/index_ga.htm EUROPA – Tairseach an Aontais Eorpaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314185021/http://europa.eu/index_ga.htm |date=2008-03-14 }}
* [http://euabc.com EUABC]<!-- - online dictionary on the EU, includes "Reader-friendly EU Constititution" (in European languages, you may contribute too)--> (i mBéarla)
* [http://euobserver.com EUobserver]<!-- - observing the EU, news, comments, sources, newsletter by e-mail--> (i mBéarla)
* Teangacha
** [http://tuairisc.ie/cas-an-bhearla-san-aontas-eorpach-agus-coimisineir-ag-labhairt-esperanto/ Tuairisc 2016-08-09: Cás an Bhéarla san Aontas Eorpach] - le Pádraig B. Ó Laighin
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{AE}}
{{Náisiúin G-20}}
{{DEFAULTSORT:Aontas Eorpach, An t}}
[[Catagóir:An tAontas Eorpach| ]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta|Aontas Eorpach]]
[[Catagóir:Náisiúin G-20]]
ahe1dkxhawvwfnqgu5dur8kcip2ls0a
1319535
1319533
2026-07-04T16:32:47Z
TGcoa
21229
/* An Coimisiún Eorpach */
1319535
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is eagraíocht idirnáisiúnta, [[Polaitíocht|pholaitiúil]] agus [[eacnamaíocht]]<nowiki/>a é '''an tAontas Eorpach''' ('''AE'''). Tá seacht d[[tír]] is fiche ann agus iad ar fad lonnaithe i mór-roinn na [[an Eoraip|hEorpa]]. Tá [[daonra]] de thuairim is 447 milliún aige.
Is é ''Aontaithe san éagsúlacht'' a mhana. Is é an [[euro]] (€) [[Airgead (eacnamaíocht)|an t-airgeadra]] i bhformhór na dtíortha san Aontas Eorpach. Déantar [[9 Bealtaine]] a cheiliúradh ar fud an Aontais mar Lá na hEorpa.
Bunaíodh an tAontas Eorpach sa bhliain 1993 nuair a síníodh [[Conradh Maastricht]]. Ina dhiaidh sin, ba mhinic a n-úsáideadh an frása "an tAontas Eorpach" agus tagairt á dhéanamh don Aontas Eorpach agus don Chomhphobal Eorpach in éineacht. Is le Conradh Maastricht a athraíodh ainm an Chomhphobail ó [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa|Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] go dtí an Comhphobal Eorpach. Tháinig deireadh leis an idirdhealú seo nuair a tháinig [[Conradh Liospóin]] i bhfeidhm sa bhliain 2009.
== Ballstáit ==
[[File:Further European Union Enlargement.svg|220x220px|mion|
{{legend|#3f48cc|Ballstáit}}
<!---{{legend|#00a2e8|Ag teacht isteach: Níl aon rud ag an am sin}}--->
{{legend|#86fdf1|Iarrthóirí}}
{{legend|#b5e61d|Iarratasóirí}}
{{legend|#fff200|Iarrthóirí ionchasacha}}]]
Tá 27 dtír neamhspleácha ceannasacha san Aontas Eorpach agus tugtar “Ballstáit” orthu. Is iad na tíortha seo a leanas Ballstáit an Aontais Eorpaigh: [[an Bheilg]], [[an Bhulgáir]], [[an Chipir]], [[an Chróit]], [[an Danmhairg]], [[an Eastóin]], [[Éire]], [[an Fhionlainn]], [[an Fhrainc]], [[an Ghearmáin]], [[an Ghréig]], [[an Iodáil]], [[an Ísiltír]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[Lucsamburg]], [[Málta]], [[an Pholainn]], [[an Phortaingéil]], [[an Ostair]], [[an Rómáin]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]], [[an Spáinn]], [[an tSlóivéin]], [[an tSualainn]] agus [[an Ungáir]].
[[Íomhá:EC-EU-enlargement_animation.gif|mion|220x220px|CE/AE 1957-2013]]
Glacadh leis an Ríocht Aontaithe mar bhallstát ó 1973 go dtí Eanáir na bliana 2020 nuair a dh'fhágadar an tAontas.
Tá cúig thír ann atá ina n-iarrthóirí oifigiúla – sin iad [[an Íoslainn]], [[an Mhacadóin Thuaidh]], [[Montainéagró]], [[an tSeirbia]] agus [[an Tuirc]]. Thug [[an Albáin]] a iarratas don AE i Mí Aibreáin 2009, agus glactar leis [[an Bhoisnia-Heirseagaivéin]] go hoifigiúil mar iarrthóirí ionchasacha. Tá [[an Chosaiv]] luaite ag an [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]] mar iarrthóir ionchasach ach ní luann sé mar thír neamhspleách í mar ní thugann gach Ballstát aitheantas di mar thír neamhspleách atá scartha ón tSeirbia.
Caithfear coinníollacha áirithe a chomhlíonadh sula bhféadfaidh tír nua dul isteach san AE. Shocraigh an Chomhairle Eorpach na coinníollacha seo i 1993 agus tugtar "Critéir Chóbanhávan" orthu. Is iad na coinníollacha ná:
[[Íomhá:Enlargement of the European Union 77.gif|mion|Méadú an AE|220x220px]]
* Go gcaithfidh forais pholaitíochta sheasmhacha a bheith ag an tír lena ráthaítear an smacht reachta, cearta an duine agus urraim agus cosaint do mhionlaigh;
* Go gcaithfidh eacnamaíocht fheidhmeach an mhargaidh a bheith ag an tír agus an cumas déileáil le brú iomaíochta agus fórsaí margaidh laistigh den AE;
* Go gcaithfidh go mbeidh sé de chumas ag an tír oibleagáidí na Ballraíochta a ghlacadh chucu féin, lena n-áirítear a bheith ag cloí le haidhmeanna an aontais pholaitíochta, eacnamaíochta agus airgeadaíochta.
* Go gcaithfidh go mbeidh an AE féin in ann an tír nua a chomhshamhlú isteach san AE agus, ag an am céanna, an spreagadh a choinneáil ar son an Eoraip a lánpháirtiú.
Ní shonraíonn an creat atá anois ann conas is féidir le tír imeacht as an AE (cé gur fhág [[an Ghraonlainn]] críoch na Danmhairge i 1985) ach tá nós imeachta foirmiúil ina leith sin i [[Conradh Liospóin|gConradh Liospóin]].
Cé nach bhfuil [[an Íoslainn]], [[Lichtinstéin]], [[an Iorua]] agus [[an Eilvéis]] ina mBallstáit san AE, tá caidreamh comhlachais acu leis an AE: is páirt den mhargadh aonair iad an Íoslainn, Lichtinstéin agus an Iorua mar tá siad i Limistéar Eacnamaíochta na hEorpa agus tá naisc den chineál céanna ag an Eilvéis trí chonradh déthaobhach. Maidir leis na micreastáit Eorpacha, úsáideann [[Andóra]], [[Monacó]], [[San Mairíne]] agus [[Cathair na Vatacáine]] an euro.
[[Breatimeacht|Dh'fhág]] an Ríocht Aontaithe an tAontas Eorpach ar an aonú lá is tríocha d'Eanáir 2020, mar thoradh ar an reifreann a tharla i Meitheamh 2016 inar vótáil tromlach beag ar son an tAontas a fhágáil. San am i láthair glactar leis go mbeidh idirthréimhse ann idir Feabhra 2020 agus deireadh mhí na Nollag 2020, agus le linn an ama seo beidh idirbheartaíocht ar bun idir ionadaithe an dá thaoibh le go n-aontófar comhaontú trádála ionas gur féidir le comhlachtaí leanstan ar aghaidh lena gcuid ghnó as seo amach (trasna na teorann idir Éirinn agus Tuaisceart Éireann) mar a ghní siad faoi láthair.
=== Tíreolaíocht ===
Ní hionann críoch an AE agus críoch na hEorpa, mar tá cuid den mhór-roinn nach bhfuil san AE, mar shampla an Íoslainn, an Ríocht Aontaithe, an Eilvéis, an Iorua agus an [[An Rúis|Rúis]] Eorpach. Níl gach páirt de na Ballstáit san AE cé gur cuid de mhór-roinn na hEorpa iad (mar shampla [[Oileáin Fharó]] ar le Ríocht na Danmhairge iad ach nach cuid den AE iad). Cé go bhfuil roinnt críoch ann nach bhfuil i limistéar geografach na hEorpa ach a bhfuil socruithe comhlachais eatarthu agus na Ballstáit, níl siad san AE féin (mar shampla [[an Ghraonlainn]], [[Arúba]], agus Aintillí na hÍsiltíre). Tá roinnt críoch thar lear ar cuid den AE iad cé nach bhfuil siad i limistéar geografach na hEorpa – mar atá [[na hAsóir]], [[na hOileáin Chanáracha]], [[Ceuta]], [[Guáin na Fraince]], Guadeloupe, [[Maidéara]], [[Martinique]], [[Melilla]] agus [[La Réunion]].
Is 4,422,773 ciliméadar cearnach achar an Aontais Eorpaigh. Níl ach sé thír ar domhan níos mó ná críoch iomlán an AE. Is é Mount Blanc sna [[na hAlpa|hAlpa]] an bhinn is airde san Aontas agus tá sé 4,807 méadar os cionn leibhéal na farraige. Tá 69,342 ciliméadar de chósta ag an AE. Is ag an Aontas atá an dara cósta is faide ar domhan (is é cósta Cheanada an ceann is faide). Roinntear teorainn an Aontais le 21 thír eile nach Ballstáit den Aontas iad. Tá 13,454 ciliméadar de theorainn ann – an cúigiú teorainn is faide ar domhan.
Agus críocha thar lear na mBallstát á gcur san áireamh, tá beagnach gach cineál aeráide san AE. Mar sin, ní féidir 'gnáthaeráid' a lua leis an AE ina iomláine. Go deimhin, tá cónaí ar fhormhór an daonra i limistéir ina bhfuil aeráid mheánmhuirí (Deisceart na hEorpa), aeráid mheasartha aigéanach (Iarthar na hEorpa) nó aeráid ilchríochach teo-shamhraidh (Oirthear na hEorpa).
[[Íomhá:Parlement européen - Hémicycle (1).jpg|alt=|mion|220x220px|Seomra [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]], [[Strasbourg]]]]
=== Cearta Bunúsacha ===
Níl catalóg de chearta bunúsacha ag an AE i láthair na huaire. Ach tugann Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach breithiúnais faoi chearta bunúsacha a thagann as na traidisiúin bhunreachtúla atá i gcoiteann ag na Ballstáit agus is féidir léi reachtaíocht an AE a chur ó bhailíocht mura ngéilleann sí do na cearta bunúsacha sin. Cé gur féidir a rá go bhfuil cód neamhscríofa de chearta bunúsacha ag an AE, rinneadh iarracht ó am go chéile catalóg scríofa a bhunú. I 2000, d’ullmhaigh an AE an Chairt um Chearta Bunúsacha.
Cé gur coinníoll ballraíochta den AE é daingniú an [[Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine|Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine]], níl an AE faoi chumhdach an choinbhinsiúin fós. Sa bhliain 2020, tá idirbheartaíocht ar siúl idir an dá thaobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.coe.int/en/web/human-rights-intergovernmental-cooperation/accession-of-the-european-union-to-the-european-convention-on-human-rights|teideal=EU accession to the ECHR|language=en-GB|work=Human RightsIntergovernmental Cooperation|dátarochtana=2020-11-04}}</ref> Níor stop sé sin, an Chúirt Bhreithiúnais ó aitheantas a thabhairt do na prionsabail atá i bpáirt ag na Ballstáit uile (i.e. an Coinbhinsiún um Chearta an Duine), agus is dealraitheach go mbíonn aird ag gCúirt Bhreithiúnais agus an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine ar rialuithe a chéile chun a áirithiú nach bhíonn a gcásdlí ar neamhréir lena chéile.
[[Íomhá:Aontas Eorpach tiortha oileain 256.png|mion|220x220px]]
== Rialachas ==
Oibríonn an AE trí chóras croschineáil – sin meascán idir-rialtais agus fornáisiúnachais. I roinnt réimsí, braitheann an tAontas ar chomhaontú idir na Ballstáit. Ach tá eagrais fornáisiúnacha ann chomh maith agus is féidir leo cinntí a dhéanamh gan aontoilíocht idir gach rialtas náisiúnta. Tá Coimisiúin na hEorpa, [[Parlaimint na hEorpa]], [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]], [[An Chomhairle Eorpach]], [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]]<ref>Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach go dtí 30/11/2009</ref> agus an [[Banc Ceannais Eorpach]] ar na hinstitiúidí is tábhachtaí san AE. Toghtar an Pharlaimint gach cúig bliana agus is iad saoránaigh an AE a vótálann.
=== Limistéar freagrachta ===
Deirtear go minic go bhfuil 3 limistéar freagrachta ar an AE, nó "colúin" mar a dtugtar orthu. Is iad beartais bhunaidh an Chomhpobail Eorpaigh atá sa chéad cholún agus is é an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála atá sa dara colún. Ar dtús, ba ceartas agus gnóthaí baile a bhí sa tríú colún ach is comhar póilíneachta agus breithiúnach in ábhair choiriúla a dtugtar anois air, de bharr athruithe ar tugadh isteach le Conarthaí [[Amstardam]] agus [[Nice]]. D’fhéadfaí cur síos ar an dara agus an tríú colún mar cholúin idir-rialtasacha mar nach bhfuil ról mór ag an gCoimisiún, ag Parlaimint na hEorpa, ná ag an gCúirt Bhreithiúnais – ar institiúidí fhornáisiúnta iad – iontu. Sna colúin sin, tá ról ceannaireachta ag Comhairle an Aontais Eorpaigh (nó Comhairle na nAirí, mar a dtugtaí uirthi) agus ag an gComhairle Eorpach (na ceannairí Stáit agus Rialtais), agus is institiúidí idir-rialtasacha iad sin. Déantar an chuid is mó de ghníomhachtaí an AE faoin gcéad cholún – colún an Chomhphobail. Tá an tionchar is mó ag na hinstitiúidí fornáisiúnta sa cholún sin agus déileálann an colún lena lán cúrsaí eacnamaíochta.
Tá gníomhaíochtaí an AE rialaithe trí roinnt institiúidí agus comhlachtaí. Comhlíonann siad na cúraimí agus na beartais atá sainithe sna conarthaí. Faigheann an AE a cheannasaíocht pholaitiúil ón gComhairle Eorpach, na ceannairí Stáit nó Rialtais i dteannta le hUachtarán an Choimisiúin. (Is é nó í an ceannaire Rialtais a dhéanann ionadaíocht ar an mBallstát de ghnáth, ach i réimsí áirithe (agus i gcás cúpla Ballstát) tugtar an t-údarás sin don cheannaire Stáit.) Tá cúnamh le fáil ag gach ionadaí Ballstáit ó Aire Gnóthaí Eachtracha a thíre féin. Úsáideann an Chomhairle a ról ceannaireachta chun conspóidí idir na Ballstáit agus na hinstitiúidí, mar aon le géarchéim agus easaontais pholaitiúla faoi cheisteanna agus faoi bheartais chonspóideacha a réiteach.
Bíonn cruinniú ag an gComhairle Eorpach ceithre huaire sa bhliain ag Comhdhálacha Eorpacha, mar a thugtar orthu.
Is uachtaránach ar bhonn uainíochta a bhíonn ar an Comhairle an Aontais Eorpaigh– bíonn gach Ballstát, ina sheal féin, ina uachtarán ag an gComhairle ar feadh sé mhí agus le linn an ama sin eagraíonn siad cruinnithe an Chomhairle an Aontais Eorpaigh (Comhairle na nAirí). Is iondúil go dtapaíonn an Ballstát a bhíonn i gceann na huachtaránachta a dheis chun clár oibre áirithe a stiúradh – mar shampla leasú eacnamaíochta, athchóiriú an AE nó méadú agus lánpháirtiú Eorpach a chur chun cinn.
== Institiúidí ==
Is é an Coimisiún Eorpach feidhmeannas an AE agus tá sé freagrach as reachtaíocht a thionscnamh agus gnóthaí an AE a reáchtáil ó lá go lá. Tá sé ceaptha go ngníomhódh an Coimisiún ar son leasa an AE ina iomláine, murab ionann agus an Chomhairle Eorpach nó Comhairle an Aontais Eorpaigh, a bhfuil an claonadh iontu a bheith dílis dá leas náisiúnta féin. Deirtear gurb é an coimisiúin is údar spreagtha do lánpháirtiú na hEorpa. Faoi láthair, tá 27 gcoimisinéir (duine as gach Ballstát) sa Choimisiún agus tá a réimse freagrachta beartais féin ag gach duine díobh.
==== [[An Coimisiún Eorpach]] ====
Is é príomhchúram an Choimisiúin Eorpaigh polasaithe a mholadh agus a chur i bhfeidhm. ‘Caomhnóir na gConarthaí’ atá sa Choimisiún, cinntíonn sé go gcuirtear i bhfeidhm iad agus is leisean an ceart tionscnaimh chun dlíthe nua a mholadh a bhaineann le hábhair a bhfuil an tAontas amháin freagrach astu.
{{Príomhalt|An Coimisiún Eorpach}}
'''[[An Chomhairle Eorpach]]'''
Is í an Chomhairle Eorpach an institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a shainíonn treoir ghinearálta pholaitiúil agus tosaíochtaí ginearálta an Aontais. Tá an Chomhairle Eorpach comhdhéanta de '''cheannairí stáit nó rialtais na mBallstát''' mar aon lena hUachtarán agus Uachtarán an Choimisiúin.
{{Príomhalt|An Chomhairle Eorpach}}
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí).
{{Príomhalt|Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
==== [[Parlaimint na hEorpa]] ====
[[Íomhá:Political System of the European Union.svg|mion|220x220px]]
Is í Parlaimint na hEorpa tionól díreach-tofa an AE. Is é a ról ná an Coimisiún Eorpach a fhormheas nó a scoireadh, in éindí le Comhairle an Aontais Eorpaigh, agus reachtaíocht curtha roimpi ag an gCoimisiún a phlé agus a vótáil. Toghann saoránaigh an AE na 705 Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) go díreach gach 5 bliana. Cé go dtoghtar na FPE ar bhonn náisiúnta, suíonn siad de réir grúpaí pholaitiúla seachas de réir a náisiúntachta. Tá líon seasta feisirí ag gach tír. Ar thogra ón gCoimisiún, ritheann an Pharlaimint agus an Chomhairle (Comhairle an Aontais Eorpaigh) reachtaíocht go comhpháirteach i limistéir áirithe – tugtar an chomhchinnteoireacht air seo.
Ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, tá réimse na comhchinnteoireachta seo leathnaithe go dtína lán réimsí eile. Go deimhin, is í an chomhchinnteoireacht a bheidh mar an "gnáthnós reachtaíochta". Tá de chumhacht ag an bParlaimint chomh maith an Coimisiún a cháineadh as míghníomh agus féadfaidh sí diúltú glacadh le buiséad an AE. Is é Uachtarán Pharlaimint na hEorpa a ghníomhaíonn mar Cheann Comhairle sa Pharlaimint agus déanann sí nó sé ionadaíocht ar an bParlaimint sa tsaol mór. Toghann na FPEanna an t-uachtarán agus na leasuachtaráin gach dhá bhliain go leith.[[Íomhá:Supranational European Bodies.svg|mion|220x220px]]
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí). Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála.
==== [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] ====
Tugann an Chúirt rialuithe uaithi ar na cásanna a thagann os a comhair. Is iad seo a leanas na cineálacha cásanna is coitianta:
''An dlí a léirmhíniú (réamhrialuithe)'' – tá sé de cheanglas ar chúirteanna náisiúnta na mBallstát deimhin a dhéanamh de go gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm i gceart, ach d'fhéadfadh léirmhíniú éagsúil a bheith ann idir na cúirteanna i dtíortha éagsúla. Má bhíonn cúirt náisiúnta in amhras mar gheall ar léirmhíniú nó bailíocht dhlí an Aontais, féadfaidh sí soiléiriú a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais. Is féidir úsáid a bhaint as an bpróiseas céanna chun cinneadh a dhéanamh an bhfuil dlí nó cleachtas náisiúnta ag teacht le dlí an Aontais nó nach bhfuil.
''Forfheidhmiú an dlí (imeachtaí um shárú)'' – tógtar an cineál seo cáis i gcoinne rialtas náisiúnta má theipeann air dlí an Aontais a chomhlíonadh Is féidir leis an gCoimisiún Eorpach nó Ballstát ar leith an cás a thionscnamh. Má chinntear gur sháraigh an tír an dlí, ní mór di cúrsaí a chur ina gceart láithreach bonn, nó d'fhéadfaí an dara cás a thabhairt ina coinne ina bhféadfaí fíneáil a ghearradh uirthi.
''Gníomhartha dlíthiúla de chuid an Aontais a neamhniú (caingne le haghaidh neamhniú)'' – má mheastar go sáraíonn gníomh de chuid an Aontais conarthaí nó cearta bunúsacha an Aontais, is féidir le rialtas Ballstáit, Comhairle an Aontais Eorpaigh, an Coimisiún Eorpach nó (i gcásanna áirithe) Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCúirt an gníomh sin a neamhniú.
Chomh maith leis sin, féadfaidh daoine aonair a iarraidh ar an gCúirt gníomh de chuid an Aontais a bhfuil tionchar díreach orthu a neamhniú.
''Deimhin a dhéanamh de go ndéanann an tAontas gníomh (caingne a bhaineann le neamhghníomh)'' – ní mór don Pharlaimint, don Chomhairle agus don Choimisiún cinntí áirithe a ghlacadh i gcásanna áirithe. Mura ndéanann siad amhlaidh, féadfaidh rialtais na mBallstát, institiúidí eile de chuid an Aontais nó (faoi réir coinníollacha áirithe) daoine aonair nó gnólachtaí gearán a thabhairt os comhair na Cúirte.
''Smachtbhannaí a chur ar institiúidí de chuid an Aontais (caingne le haghaidh damáistí)'' – is féidir le haon duine a ndearnadh dochar dá leasa mar thoradh ar ghníomh nó neamhghníomh a dhéanann an tAontas Eorpach nó foireann an Aontais caingean a thabhairt ina n-aghaidh os comhair na Cúirte.
===== Comhdhéanamh =====
Tá dhá chúirt i g[[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]]:
* [[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|An Chúirt Bhreithiúnais]] – pléann sí le hiarrataí ar réamhrialuithe ó na cúirteanna náisiúnta, le caingne áirithe le haghaidh neamhniú agus le hachomhairc.
* An Chúirt Ghinearálta – tugann sí breithiúnas i gcaingne le haghaidh neamhniú a thógann daoine aonair, comhlachtaí agus, i roinnt cásanna, rialtais na mBallstát. Go bunúsach, ciallaíonn sin gur le dlí na hiomaíochta, státchabhair, trádáil, talmhaíocht agus trádmharcanna is mó a bhíonn an chúirt seo ag plé.
Ceapann na rialtais náisiúnta i gcomhpháirtíocht gach breitheamh agus gach abhcóide ginearálta le haghaidh téarma in-athnuaite sé bliana. Sa dá Chúirt, roghnaíonn na breithiúna Uachtarán le haghaidh téarma in-athnuaite trí bliana.
[[Íomhá:Official Emblem of the Court of Justice of the European Union (type 3).svg|mion|220x220px|[[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|An Chúirt Bhreithiúnais]]]]
=== Córas Dlíthiúil ===
Tá córas dlí an AE bunaithe ar shraith conarthaí. Is leis na conarthaí sin a cruthaíodh an Comhphobal Eorpach agus an tAontas Eorpach. Leasaíodh iad roinnt uaireanta le conarthaí leasaithe nó le conarthaí aontachais i.e. conarthaí a lig Ballstáit nua isteach sa Chomhphobal/Aontas. Conarthaí a thugann cumhacht atá iontu agus leagann siad aidhmeanna beartais leathana amach agus cruthaíonn siad institiúidí a bhfuil na cumhachtaí dlíthiúla is gá acu chun na haidhmeanna sin a chur i bhfeidhm. Cuimsíonn na cumhachtaí dlíthiúla seo an cumas reachtaíocht a achtú. Bíonn cuid den reachtaíocht seo infheidhme go díreach sna Ballstáit agus bíonn cuid eile di a shonraíonn creat a gcaithfidh na Ballstáit a ndlíthe féin a rith chun an sprioc iontu a chomhlíonadh. Ní mór do na cúirteanna náisiúnta na conarthaí atá daingnithe ag an mBallstát a fhorghníomhú agus dá réir sin, na dlíthe atá achtaithe faoi na conarthaí, fiú mura mbíonn siad ag teacht le dlíthe náisiúnta.
Is Rialacháin agus Treoracha príomhghníomhartha reachtacha an AE. Ní bhíonn ar Bhallstát beart feidhmiúcháin ar bith a dhéanamh chun go dtiocfadh rialachán i bhfeidhm ina gcríoch féin. Nuair a thagann siad i bhfeidhm, bíonn tús áite acu ar fhorálacha sa dlí náisiúnta a d'fhéadfadh a bheith ar neamhréir leo. Maidir le Treoracha, bíonn ar na Ballstáit toradh áirithe a chur i gcrích ach fágtar fúthu féin an slí leis an toradh sin a chur i gcrích. Nuair a chaitear an tréimhse ama a bhíonn sonraithe chun treoir a thrasuíomh sa dlí náisiúnta, uaireanta agus faoi choinníollacha áirithe, gabhann éifeacht dhíreach leis an Treoir i ndlí náisiúnta an Bhallstáit sin. Gníomhartha dlíthiúla is ea cinntí agus dírítear chuig pearsana nó cuideachtaí sonraithe iad. Úsáidtear de ghnáth iad i nDlí na hIomaíochta nó rialuithe ar Chabhracha Stáit. Ach úsáidtear go minic iad le haghaidh cúrsaí nós imeachta nó riaracháin laistigh de na hInstitiúidí. Tá feidhm dhlíthiúil chothrom ag rialacháin, treoracha agus cinntí agus tá feidhm acu gan céimiúlacht fhoirmiúil.
Tá ról tábhachtach ag cúirteanna náisiúnta na mBallstát maidir le forghníomhú na ndlíthe AE. Deirtear sna conarthaí go ngníomhóidh an AE agus na cúirteanna náisiúnta “de mheon dlúthpháirtíochta”. Is féidir leis na cúirteanna náisiúnta iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialú a thabhairt ar léiriú nó bailíocht reachtaíochta an AE má mheasann an chúirt go bhfuil gá le cinneadh ar an gceist ionas go bhféadfaidh sí breithiúnas a thabhairt. Ach is ag cúirteanna an AE amháin atá an ceart a dhearbhú go bhfuil reachtaíocht an AE neamhbhailí.
== Eacnamaíocht an AE ==
[[Íomhá:Bancnótaí euro.jpg|mion|220x220px]]
Tá margadh aonair ag an AE agus forbraíodh é sin trí chóras caighdeánaithe dlíthe atá i bhfeidhm i ngach Ballstát. Ráthaíonn na dlíthe sin saorghluaiseacht daoine, seirbhísí, earraí agus caipitil. Tá comhbheartas trádála, comhbheartas talmhaíochta, comhbheartas iascaigh chomh maith le beartas forbartha réigiúnaí i bhfeidhm san Aontas.
Chruthaigh an AE margadh eacnamaíochta aonair ar fud chríocha a Ballstáit. Faoi láthair, úsáidtear airgeadra aonair in 16 Bhallstát – limistéar an euro. Meastar gur eacnamaíocht aonair í eacnamaíocht an AE. I 2007, bhí oltáirgeacht intíre (OTN) ainmniúil de US$16.83 trilliún ag an AE – ba shin 31% de tháirgeacht eacnamaíochta iomlán an domhain agus mar sin tá an eacnamaíocht is mó ar domhan ag an AE de réir OTN ainmniúil. Is í eacnamaíocht an AE an dara bloc trádála eacnamaíochta is mó ar domhan ó thaobh luacháil PPP de OTN [?]. Chomh maith leis sin, is é an t-onnmhaireoir earraí is mó ar domhan é, an dara allmhaireoir is mó ar domhan, agus an páirtí trádála is mó do roinnt tíortha móra mar [[An India]] agus [[An tSín]].
[[Íomhá:251px-Boinn-euro.jpg|mion|220x220px]]
=== Buiséad ===
Aontaíonn na Ballstáit buiséad an Aontais Eorpaigh ar bhonn ilbhliantúil tar éis dóibh togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. D'imigh an buiséad deiridh in éag i [[2006]] agus caithfear buiséad nua a aontú do na blianta [[2007]]-[[2013]]. Cuireadh tús leis na pléite ar an mbuiséad nua i [[2004]]. Clúdóidh an socrú nua buiséad d'Aontas ina bhfuil seacht mBallstát is fiche le leibhéil éagsúla forbartha eacnamaíochta agus sóisialta bainte amach acu.
== Beartais ==
Maidir le forbairt talmhaíochta agus tuaithe de, tá an Comhbheartas Talmhaíochta, ar a dtugtar an ''CAP'' nó an ''Common Agricultural Policy'' as Béarla, á athchóiriú faoi láthair. Bunaíodh creat dleathach ar ar tugadh an Comhbheartas Iascaigh nó ''Common Fisheries Policy'' (CFP) i [[1983]]. Seo an beartas faoina bhfuil forbairt na n-earnálacha iascaigh curtha i bhfeidhm. Rinneadh athbhreithniú agus athchóiriú air sa bhliain [[1992]] agus arís ag deireadh na bliana [[2002]]. Tá an bhéim curtha ar chaomhnú agus ar fhorbairt stoic sa CFP.
== Idirnáisiúnta ==
Tá ról ag an AE i mbeartas eachtrach agus mar sin seasann sé dá Bhallstáit san Eagraíocht Dhomhanda Trádála, ag comhdhálacha [[G8]] agus sna [[Náisiúin Aontaithe]]. Tá 22 thír den AE ina mbaill d’[[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]. Tá ról aige, chomh maith, sa réimse ceartais agus gnóthaí baile ina n-áirítear díothú rialaithe pas idir roinnt Ballstát faoi [[Comhaontú Schengen|Chomhaontú Schengen]].
Ní hionann an Chomhairle Eorpach agus [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta atá neamhspleách ar an AE (46 baillstát, lonnaithe i Strasbourg). Ach is comhalta de Chomhairle na hEorpa Ballstáit uile an Aontais Eorpaigh. Dá réir sin, tá coinbhinsiúin srl. Chomhairle na hEorpa ina gceangal go hindíreach ar an Aontas Eorpach.
== Institiúidí agus Comhlachtaí an AE ==
[[Íomhá:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|mion|An Coimisiún Eorpach|220x220px]]
Is iad seo institiúidí an AE, mar atá:
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* An [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]]
* An [[An Coimisiún Eorpach|Coimisiún Eorpach]]
* An [[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|Chúirt Bhreithiúnais]]
* An [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa|Chúirt Iniúchóirí]] (CIE)
Faoi Chonradh Liospóin, déantar Institiúid freisin de:
* An Chomhairle Eorpach (Na Ceannairí Stáit agus/nó Rialtais)
Is iad seo comhlachtaí an AE, mar atá:
* An [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta]]
* [[Coiste na Réigiún]]
* An [[Banc Ceannais Eorpach]] (BCE)
* An [[Banc Eorpach Infheistíochta]]
* [[An tOmbudsman Eorpach]]
[[Íomhá:EU PopDev.png|mion|Daonra|220x220px]]
== Déimeagrafaic ==
Measadh, i mí Eanáir 2009, go raibh 503,492,041 duine ina gcónaí sna 28 mballstát. In Eanáir na bliana 2020 bhí 446,834,579 duine ina gcónaí sna 27 mballstát.
Tá 5.76% de dhaonra an domhain ina gcónaí san AE ach ní chlúdaíonn an AE ach 3% de thalamh an domhain. Tá dlús daonra de 113km² (44 míle cearnach) ag an AE. Tá an trian de shaoránaigh an AE ina gcónaí i gcathracha a bhfuil thart ar milliún duine iontu agus cónaíonn 80% i limistéir uirbeacha go ginearálta. Tá níos mó cathracha domhanda san AE ná mar atá in aon réigiún eile ar domhan. Tá 16 chathair san AE a bhfuil daonra os cionn milliún duine iontu.
Chomh maith le cathracha móra, tá roinnt réigiún san AE a bhfuil dlús ard daonra iontu, áiteanna a bhfuil roinnt cathracha gar dá chéile agus a bhfuil limistéir mhóra ina gceart féin cruthaithe acu: Na réigiúin is mó ná Rhine-Ruhr ([[Köln]], [[Dortmund]], [[Düsseldorf]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 10.5 milliún duine, [[Randstad]] ([[Amstardam]], Rottardam, [[An Háig]], Utrecht srl.) ina bhfuil timpeall agus 7 milliún duine, an Réigiún Frankfurt Rhein-Main ([[Frankfurt]], [[Wiesbaden]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 5.8 milliún duine, an muileata Pléimeannach (limistéar uirbeach idir [[Antuairp|Antwerpen]], [[an Bhruiséil]], [[Leuven]] agus [[Gent]]) ina bhfuil timpeall agus 5.5 milliún duine, Réigiún Tionsclaíoch na Siléisea Uachtair ([[Katowice]], Sosnowiec srl.) ina bhfuil timpeall agus 3.5 milliún duine agus an Réigiún Oresund ([[Cóbanhávan]], [[An Danmhairg]] agus [[Malmö]], [[An tSualainn]]) ina bhfuil timpeall agus 2.5 milliún duine.
[[Íomhá:Knowledge English EU map.png|mion|220x220px|daoine ag labhairt [[An Béarla|Béarla]]]]
=== Teangacha ===
Tá 24 teanga oifigiúil agus oibre ag an AE: [[An Béarla|Béarla]], [[An Bhulgáiris|Bulgáiris]], [[An Chróitis|Cróitis]], [[An Danmhairgis|Danmhairgis]], [[An Eastóinis|Eastóinis]], [[An Fhionlainnis|Fionlainnis]], [[An Fhraincis|Fraincis]], [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]], [[An Ghréigis|Gréigis]], [[An Iodáilis|Iodáilis]], [[An Laitvis|Laitvis]], [[An Liotuáinis|Liotuáinis]], [[An Mháltais|Máltais]], [[An Ollainnis|Ollainnis]], [[An Pholainnis|Polainnis]], [[An Phortaingéilis|Portaingéilis]], [[An Rómáinis|Rómáinis]], [[An tSeicis|Seicis]], [[An tSlóivéinis|Slóivéinis]], [[An tSlóvaicis|Slóvaicis]], [[An Spáinnis|Spáinnis]], [[An tSualainnis|Sualainnis]], agus [[An Ungáiris|Ungáiris]]. Aistrítear doiciméid thábhachtacha, mar shampla reachtaíocht, go gach teanga oifigiúil. Déanann [[Parlaimint na hEorpa]] aistriúchán i ngach teanga ar dhoiciméid agus ar a seisiúin iomlánacha. Ní úsáideann roinnt institiúidí eile ach cúpla teanga mar theangacha inmheánacha oibre. Is iad na Ballstáit atá freagrach as an bpolasaí teanga, ach cuireann institiúidí an AE béim ar theangacha eile a fhoghlaim.
Is í an Ghearmáinis an teanga is mó a labhraítear mar theanga dhúchais (timpeall agus 88.7 milliún duine ó 2006), agus ansin leanann Iodáilis agus Fraincis (bhíodh an Béarla sa dara háit sular fhág an Ríocht Aontaithe an tAontas in Eanáir 2020). Labhraíonn níos mó ná leath de dhaonra an AE (51%) Béarla agus mar sin is é an teanga iasachta is mó labhartha san Aontas é. Leanann an Ghearmáinis agus an Fhraincis. Is féidir le 56% de shaoránaigh Eorpacha comhrá a choinneáil i dteanga eile seachas a dteanga dhúchais.
[[Íomhá:Knowledge German EU map.png|mion|225x225px|daoine ag labhairt [[An Ghearmáinis|Gearmainis]]]]
[[Na teangacha Ind-Eorpacha|Teangacha Ind-Eorpacha]] is ea formhór theangacha oifigiúla an AE, seachas an Eastóinis, an Fhionlainnis agus an Ungáiris den fhine Úralach agus Máltais ar teanga Seimíteach í. Scríobhtar an chuid is mó de theangacha oifigiúla an AE san [[aibítir Laidineach]], seachas Bulgáiris a scríobhtar san [[aibítir Choireallach|aibítir Choireallach]] agus an Ghréigis a scríobhtar san aibítir Gréagach.
Chomh maith leis na 24 theanga oifigiúil, tá timpeall 150 teanga réigiúnacha agus neamhfhorleathana san Aontas á labhairt ag timpeall 50 milliún duine. As na teangacha sin, is féidir le saoránaigh comhfhreagras a dhéanamh le príomhinstitiúidí an AE i dteangacha réigiúnacha na Spáinne ([[An Chatalóinis|Catalóinis]], [[An Bhascais|Bascais]] agus [[An Ghailísis|Gailísis]]), i [[Gaeilge na hAlban|nGaeilge na hAlban]] agus sa [[An Bhreatnais|Bhreatnais]]. Cé go dtugann cláir an AE tacaíocht do theangacha réigiúnacha agus neamhfhorleathana, is ceist do na Ballstáit féin é cosaint na dteangacha úd.
Seachas na teangacha réigiúnacha, labhraíonn pobail imirceacha sna Ballstáit a lán teangacha ó chodanna eile den domhan: [[An Tuircis|Tuircis]], [[An Araibis|Araibis]], [[An Rúisis|Rúisis]], [[An Urdúis|Urdúis]], Beangáilis, [[An Hiondúis|Hiondúis]], [[An Tamailis|Tamailis]], [[An Úcráinis|Úcráinis]], [[An Phuinseáibis|Puinseáibis]] agus teangacha Balcánacha. Tá a lán seanphobal imirceach dátheangach. Níl aon aitheantas nó stádas foirmiúil ag teangacha imirceacha san AE nó i dtíortha an AE, ach ó 2007 tá na teangacha sin i dteideal tacaíocht a fháil ó rannóg teagaisc teangacha an AE, Clár Foghlama Saoil 2007-2013.
[[Íomhá:Europe belief in god upd.png|mion|220x220px|Creideamh ([[:en:Eurobarometer|Eurobarometer]] 2005)]]
=== Creideamh ===
Is comhlacht tuata é an AE agus mar sin níl aon nasc foirmiúil aige le haon chreideamh agus ní luaitear aon chreideamh in aon chonradh atá faoi láthair ann nó atá beartaithe. I rith pléití faoi dhréacht-téacsanna an Bhunreachta don Eoraip agus níos déanaí [[Conradh Liospóin|Chonraidh Liospóin]], bhí tograí ann chun [[An Chríostaíocht]] agus/nó [[Dia]] a lua i mbrollach an téacs, ach sa deireadh diúltaíodh do na tograí sin.
Is é an fáth go bhfuil béim mar sin ar Chríostaíocht ná gurb í an Chríostaíocht an creideamh is fairsinge san Eoraip, agus mar sin san AE. Cuimsítear na reiligiúin seo a leanas leis an gCríostaíocht: an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]], iomad [[an Protastúnachas|eaglaisí Protastúnacha]] (go háirithe i dtuaisceart na hEorpa) agus an Eaglais Cheartchreidmheach (in oirdheisceart na hEorpa). Tá creidimh eile san AE mar [[An tIoslam|Ioslam]] agus [[An Giúdachas|Giúdachas]]. Measadh go raibh daonra Moslamach de 16 mhilliún duine san Eoraip i 2006 agus daonra Giúdach de níos mó ná milliún duine.
De réir pobalbhreitheanna Eurobarometer ó Eurostat, tá claonadh éigin i dtreo an chreidimh ag formhór shaoránaigh an AE, ach ní mheasann ach 21% díobh gur rud tábhachtach é. Tá an méid [[an tAindiachas|aindiachaithe]] i measc an phobail i gcoitinne san Eoraip ag méadú agus tá laghdú ag teacht ar an mballraíocht in eaglaisí agus freastal ar sheirbhísí diaga. Dar le Eurobarometer i 2005, as na 25 Ballstát ag an am sin, chreid 52% de na daoine i nDia, chreid 27% i spioradáltacht éigin agus ní raibh aon chineál chreidimh ag 18% de na daoine. Ba iad Poblacht na Seice agus An Eastóin na tíortha ina raibh an líon daoine ba lú creidimh (19% i bPoblacht na Seice agus 16% san Eastóin). Ba iad Málta, An Chipir agus An Rómáin na tíortha ba reiligiúnda (95% Caitliceach i Málta agus 90% de shaoránaigh na Cipire agus na Rómáine ag creideamh i nDia). Ar fud an AE, ba i measc na mban ba mhí a bhí creideamh le sonrú, agus is airde a céatadán de dhaoine a chreid sna catagóirí seo a leanas: daoine aosta, daoine a fuair oiliúint reiligiúnda, daoine a d'fhág an scoil ag 15 bliana d'aois le hoideachas bunúsach agus na daoine den eite dheas.
Creidimh tábhachtacha eile san AE is ea an Búdachas, an Hiondúchas agus an Suíceachas. Tá an Hiondúchas agus an Suíceachas an-láidir sa Ríocht Aontaithe.
== Stair ==
Tar éis dheireadh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogaidh Domhanda]], ceapadh go mbeadh sé níos fearr an Eoraip a aontú chun éalú ón náisiúnachas antoisceach a scrios an mhór-roinn.
Ceann de na hiarrachtaí ba ea an Comhphobal Eorpach do Ghual agus do Chruach. Rialú lárnaithe na seantionscal náisiúnta guail agus cruach a bhí mar phríomhaidhm ag an gComhphobal, agus dearbhaíodh gurbh í an chéad chéim í chun Cónaidhm Eorpach a bhaint amach. Ba iad [[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]], [[an Ísiltír]] agus [[An Ghearmáin|an Ghearmáin Thiar]] na Ballstáit a bhunaigh an Comhphobal.
D'eascair an tAE as an [[an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach|gComhphobail Eorpach do Ghual agus do Chruach]] agus as [[Conradh na Róimhe|Conarthaí na Róimhe]]. Bunaíodh an CEGC sa bhliain 1951 le sé thír agus síníodh Conarthaí na Róimhe sa bhliain 1957. Síníodh dhá Chonradh sa Róimh, an Conradh CEE agus Conradh Euratom. Ó shin i leith tá méadú ag teacht ar an AE agus ar an gcumhacht atá aige maidir le beartais nua.
Cruthaíodh dhá Chomhphobal eile i 1957: [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] (CEE) a chruthaigh aontas custaim agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach a cruthaíodh chun chomhoibriú maidir le forbairt fuinnimh núicléach a chothú. I 1967, chruthaigh Conradh na Brúiséile sraith amháin institiúidí do na trí chomhphobal. Anois tugadh na Comhphobail Eorpacha ar na trí chomhphobal ach tugadh an [[Comhphobal Eorpach]] orthu go coitianta.
==== 1973 ====
I 1973 mhéadaigh líon na mBallstát nuair a chuaigh [[an Danmhairg]], [[Éire]] agus [[an Ríocht Aontaithe]] leis an gComhphobal. Tháinig [[an Iorua]] ar chomhréiteach ag an am céanna ach d’fhan sí as an gComhphobal de dheasca torthaí reifrinn. I 1979, bhí toghchán díreach, daonlathach do Pharlaimint na hEorpa ann den chéad uair.
==== 1980idí ====
Chuaigh [[an Ghréig]], [[an Spáinn]] agus [[an Phortaingéil]] leis an gComhphobal sna 1980idí. I [[1985]], cruthaíodh Comhaontú Schengen lenar díothaíodh rialacha pas idir an chuid is mó de na Ballstáit. I 1987, thosaigh an CE ag úsáid na brataí Eorpaí agus shínigh na Ceannairí Stáit nó Rialtais an Ionstraim Eorpach Aonair.
==== 1990idí ====
I [[1990]], tar éis don Chuirtín Iarainn treascairt, athaontaíodh an Ghearmáin agus mar sin chuaigh an Ghearmáin Thoir isteach sa Chomhphobal. Aontaíodh critéir [[Cóbanhávan|Chóbanhávan]], critéir a bheadh i le comhlíonadh ag na tíortha a bheadh ag iarraidh teacht isteach sa Chomhphobal Eorpach, mar a tugadh air an tráth sin.
Bunaíodh an tAontas Eorpach go foirmiúil nuair a tháinig [[Conradh Maastricht]] i bhfeidhm an [[1 Samhain]] [[1993]].
Sa bhliain [[1995]] chuaigh [[an Ostair]], [[an tSualainn]] agus [[an Fhionlainn]] isteach san AE.
Socraíodh rátaí malairte na n-airgeadraí náisiúnta leis an euro i dtíortha [[limistéar an euro]] ar an [[31 Nollaig]] [[1998]] (ansin sa bhliain [[2002]] ghabh nótaí agus boinn euro ionad airgeadraí náisiúnta i 12 de na Ballstáit ag an am; tá méadú tagtha ó shin ar an limistéar euro agus anois tá 17 thír ann; ghlac an tSlóivéin leis an euro sa bhliain [[2007]]).
==== 2000idí ====
Fógraíodh go raibh na deighiltí polaitiúla idir oirthear agus iarthar na hEorpa leigheasta ar deireadh tráth a tháinig 10 dtír nua isteach san Aontas Eorpach in 2004.
I 2004, tharla an méadú ba mhó go dtí seo nuair a chuaigh [[Málta]], [[an Chipir]], [[an tSlóivéin]], [[an Eastóin]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[an Pholainn]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]] agus [[an Ungáir]] isteach san Aontas.
An [[1 Eanáir (Lá Caille)|1 Eanáir]] [[2007]], chuaigh [[an Rómáin]] agus [[an Bhulgáir]] san Aontas.
Bhuail géarchéim airgeadais an geilleagar domhanda i Meán Fómhair 2008. Dhaingnigh tíortha uile an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin. Shín ceannairí Bhallstáit na hEorpa [[Conradh Liospóin]] i mí na Nollag sa bhliain chéanna chun ionad Bhunreacht na hEorpa a ghabháil. Tháinig sé i bhfeidhm in 2009. Dá bharr sin, bhíothas in ann institiúidí nua-aoiseacha agus modhanna oibre éifeachtúla a chur ar bun don Aontas Eorpach<ref>{{Lua idirlín|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history_ga|teideal=Stair an Aontais Eorpaigh|údar=AE|dáta=2016-06-16|language=en|work=an tAontas Eorpach|dátarochtana=2020-11-04}}</ref>.
Ar an [[1 Iúil]] [[2013]], chuaigh [[an Chróit]] isteach san Aontas.
=== 2020idí ===
D'éirigh an Ríocht Aontaithe as ballraíocht an Aontais Eorpaigh ar 31ú Eanáir 2020, 3 bliana go leith i ndiaidh don reifreann ballraíochta i Meitheamh 2016 an cinneadh a dhéanamh scaradh ón chomhphobal Eorpach. Go nuige seo is í an RA an t-aon tír a d'fhág an tAontas. Beidh idirthréimhse bheartaíochta ar siúl idir seo agus deireadh 2020 chun teacht ar shonraithe chun margadh trádála a chur ar bun idir an RA agus an tAE feasta.
==== Achoimre ar na tíortha a tháinig isteach san Aontas: ====
* 1973: [[Éire]], [[An Ríocht Aontaithe]] agus [[An Danmhairg]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann)
* 1981: [[An Ghréig]]
* 1986: [[An Spáinn]] agus [[An Phortaingéil]]
* 1995: [[An Ostair]], [[An Fhionlainn]] agus [[An tSualainn]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann arís)
* 2004: [[An Laitvia]], [[An Liotuáin]], [[Málta]], [[Poblacht na Seice]], [[An Pholainn]], [[An tSlóivéin]], [[An tSlóvaic]], [[An Chipir]], [[An Ungáir]] agus [[An Eastóin]]
* 2007: [[An Bhulgáir]] agus [[An Rómáin]]
* 2013: [[An Chróit]]
* 2020: d'imigh an Ríocht Aontaithe a bhí ina ballstát ar feadh seacht mbliana is daichead.
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.europa.eu/index_ga.htm EUROPA – Tairseach an Aontais Eorpaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314185021/http://europa.eu/index_ga.htm |date=2008-03-14 }}
* [http://euabc.com EUABC]<!-- - online dictionary on the EU, includes "Reader-friendly EU Constititution" (in European languages, you may contribute too)--> (i mBéarla)
* [http://euobserver.com EUobserver]<!-- - observing the EU, news, comments, sources, newsletter by e-mail--> (i mBéarla)
* Teangacha
** [http://tuairisc.ie/cas-an-bhearla-san-aontas-eorpach-agus-coimisineir-ag-labhairt-esperanto/ Tuairisc 2016-08-09: Cás an Bhéarla san Aontas Eorpach] - le Pádraig B. Ó Laighin
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{AE}}
{{Náisiúin G-20}}
{{DEFAULTSORT:Aontas Eorpach, An t}}
[[Catagóir:An tAontas Eorpach| ]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta|Aontas Eorpach]]
[[Catagóir:Náisiúin G-20]]
3o7tgbdz98lu5ug4p13fc8wi61r0vqk
1319539
1319535
2026-07-04T16:36:26Z
TGcoa
21229
/* Comhairle an Aontais Eorpaigh */
1319539
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is eagraíocht idirnáisiúnta, [[Polaitíocht|pholaitiúil]] agus [[eacnamaíocht]]<nowiki/>a é '''an tAontas Eorpach''' ('''AE'''). Tá seacht d[[tír]] is fiche ann agus iad ar fad lonnaithe i mór-roinn na [[an Eoraip|hEorpa]]. Tá [[daonra]] de thuairim is 447 milliún aige.
Is é ''Aontaithe san éagsúlacht'' a mhana. Is é an [[euro]] (€) [[Airgead (eacnamaíocht)|an t-airgeadra]] i bhformhór na dtíortha san Aontas Eorpach. Déantar [[9 Bealtaine]] a cheiliúradh ar fud an Aontais mar Lá na hEorpa.
Bunaíodh an tAontas Eorpach sa bhliain 1993 nuair a síníodh [[Conradh Maastricht]]. Ina dhiaidh sin, ba mhinic a n-úsáideadh an frása "an tAontas Eorpach" agus tagairt á dhéanamh don Aontas Eorpach agus don Chomhphobal Eorpach in éineacht. Is le Conradh Maastricht a athraíodh ainm an Chomhphobail ó [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa|Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] go dtí an Comhphobal Eorpach. Tháinig deireadh leis an idirdhealú seo nuair a tháinig [[Conradh Liospóin]] i bhfeidhm sa bhliain 2009.
== Ballstáit ==
[[File:Further European Union Enlargement.svg|220x220px|mion|
{{legend|#3f48cc|Ballstáit}}
<!---{{legend|#00a2e8|Ag teacht isteach: Níl aon rud ag an am sin}}--->
{{legend|#86fdf1|Iarrthóirí}}
{{legend|#b5e61d|Iarratasóirí}}
{{legend|#fff200|Iarrthóirí ionchasacha}}]]
Tá 27 dtír neamhspleácha ceannasacha san Aontas Eorpach agus tugtar “Ballstáit” orthu. Is iad na tíortha seo a leanas Ballstáit an Aontais Eorpaigh: [[an Bheilg]], [[an Bhulgáir]], [[an Chipir]], [[an Chróit]], [[an Danmhairg]], [[an Eastóin]], [[Éire]], [[an Fhionlainn]], [[an Fhrainc]], [[an Ghearmáin]], [[an Ghréig]], [[an Iodáil]], [[an Ísiltír]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[Lucsamburg]], [[Málta]], [[an Pholainn]], [[an Phortaingéil]], [[an Ostair]], [[an Rómáin]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]], [[an Spáinn]], [[an tSlóivéin]], [[an tSualainn]] agus [[an Ungáir]].
[[Íomhá:EC-EU-enlargement_animation.gif|mion|220x220px|CE/AE 1957-2013]]
Glacadh leis an Ríocht Aontaithe mar bhallstát ó 1973 go dtí Eanáir na bliana 2020 nuair a dh'fhágadar an tAontas.
Tá cúig thír ann atá ina n-iarrthóirí oifigiúla – sin iad [[an Íoslainn]], [[an Mhacadóin Thuaidh]], [[Montainéagró]], [[an tSeirbia]] agus [[an Tuirc]]. Thug [[an Albáin]] a iarratas don AE i Mí Aibreáin 2009, agus glactar leis [[an Bhoisnia-Heirseagaivéin]] go hoifigiúil mar iarrthóirí ionchasacha. Tá [[an Chosaiv]] luaite ag an [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]] mar iarrthóir ionchasach ach ní luann sé mar thír neamhspleách í mar ní thugann gach Ballstát aitheantas di mar thír neamhspleách atá scartha ón tSeirbia.
Caithfear coinníollacha áirithe a chomhlíonadh sula bhféadfaidh tír nua dul isteach san AE. Shocraigh an Chomhairle Eorpach na coinníollacha seo i 1993 agus tugtar "Critéir Chóbanhávan" orthu. Is iad na coinníollacha ná:
[[Íomhá:Enlargement of the European Union 77.gif|mion|Méadú an AE|220x220px]]
* Go gcaithfidh forais pholaitíochta sheasmhacha a bheith ag an tír lena ráthaítear an smacht reachta, cearta an duine agus urraim agus cosaint do mhionlaigh;
* Go gcaithfidh eacnamaíocht fheidhmeach an mhargaidh a bheith ag an tír agus an cumas déileáil le brú iomaíochta agus fórsaí margaidh laistigh den AE;
* Go gcaithfidh go mbeidh sé de chumas ag an tír oibleagáidí na Ballraíochta a ghlacadh chucu féin, lena n-áirítear a bheith ag cloí le haidhmeanna an aontais pholaitíochta, eacnamaíochta agus airgeadaíochta.
* Go gcaithfidh go mbeidh an AE féin in ann an tír nua a chomhshamhlú isteach san AE agus, ag an am céanna, an spreagadh a choinneáil ar son an Eoraip a lánpháirtiú.
Ní shonraíonn an creat atá anois ann conas is féidir le tír imeacht as an AE (cé gur fhág [[an Ghraonlainn]] críoch na Danmhairge i 1985) ach tá nós imeachta foirmiúil ina leith sin i [[Conradh Liospóin|gConradh Liospóin]].
Cé nach bhfuil [[an Íoslainn]], [[Lichtinstéin]], [[an Iorua]] agus [[an Eilvéis]] ina mBallstáit san AE, tá caidreamh comhlachais acu leis an AE: is páirt den mhargadh aonair iad an Íoslainn, Lichtinstéin agus an Iorua mar tá siad i Limistéar Eacnamaíochta na hEorpa agus tá naisc den chineál céanna ag an Eilvéis trí chonradh déthaobhach. Maidir leis na micreastáit Eorpacha, úsáideann [[Andóra]], [[Monacó]], [[San Mairíne]] agus [[Cathair na Vatacáine]] an euro.
[[Breatimeacht|Dh'fhág]] an Ríocht Aontaithe an tAontas Eorpach ar an aonú lá is tríocha d'Eanáir 2020, mar thoradh ar an reifreann a tharla i Meitheamh 2016 inar vótáil tromlach beag ar son an tAontas a fhágáil. San am i láthair glactar leis go mbeidh idirthréimhse ann idir Feabhra 2020 agus deireadh mhí na Nollag 2020, agus le linn an ama seo beidh idirbheartaíocht ar bun idir ionadaithe an dá thaoibh le go n-aontófar comhaontú trádála ionas gur féidir le comhlachtaí leanstan ar aghaidh lena gcuid ghnó as seo amach (trasna na teorann idir Éirinn agus Tuaisceart Éireann) mar a ghní siad faoi láthair.
=== Tíreolaíocht ===
Ní hionann críoch an AE agus críoch na hEorpa, mar tá cuid den mhór-roinn nach bhfuil san AE, mar shampla an Íoslainn, an Ríocht Aontaithe, an Eilvéis, an Iorua agus an [[An Rúis|Rúis]] Eorpach. Níl gach páirt de na Ballstáit san AE cé gur cuid de mhór-roinn na hEorpa iad (mar shampla [[Oileáin Fharó]] ar le Ríocht na Danmhairge iad ach nach cuid den AE iad). Cé go bhfuil roinnt críoch ann nach bhfuil i limistéar geografach na hEorpa ach a bhfuil socruithe comhlachais eatarthu agus na Ballstáit, níl siad san AE féin (mar shampla [[an Ghraonlainn]], [[Arúba]], agus Aintillí na hÍsiltíre). Tá roinnt críoch thar lear ar cuid den AE iad cé nach bhfuil siad i limistéar geografach na hEorpa – mar atá [[na hAsóir]], [[na hOileáin Chanáracha]], [[Ceuta]], [[Guáin na Fraince]], Guadeloupe, [[Maidéara]], [[Martinique]], [[Melilla]] agus [[La Réunion]].
Is 4,422,773 ciliméadar cearnach achar an Aontais Eorpaigh. Níl ach sé thír ar domhan níos mó ná críoch iomlán an AE. Is é Mount Blanc sna [[na hAlpa|hAlpa]] an bhinn is airde san Aontas agus tá sé 4,807 méadar os cionn leibhéal na farraige. Tá 69,342 ciliméadar de chósta ag an AE. Is ag an Aontas atá an dara cósta is faide ar domhan (is é cósta Cheanada an ceann is faide). Roinntear teorainn an Aontais le 21 thír eile nach Ballstáit den Aontas iad. Tá 13,454 ciliméadar de theorainn ann – an cúigiú teorainn is faide ar domhan.
Agus críocha thar lear na mBallstát á gcur san áireamh, tá beagnach gach cineál aeráide san AE. Mar sin, ní féidir 'gnáthaeráid' a lua leis an AE ina iomláine. Go deimhin, tá cónaí ar fhormhór an daonra i limistéir ina bhfuil aeráid mheánmhuirí (Deisceart na hEorpa), aeráid mheasartha aigéanach (Iarthar na hEorpa) nó aeráid ilchríochach teo-shamhraidh (Oirthear na hEorpa).
[[Íomhá:Parlement européen - Hémicycle (1).jpg|alt=|mion|220x220px|Seomra [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]], [[Strasbourg]]]]
=== Cearta Bunúsacha ===
Níl catalóg de chearta bunúsacha ag an AE i láthair na huaire. Ach tugann Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach breithiúnais faoi chearta bunúsacha a thagann as na traidisiúin bhunreachtúla atá i gcoiteann ag na Ballstáit agus is féidir léi reachtaíocht an AE a chur ó bhailíocht mura ngéilleann sí do na cearta bunúsacha sin. Cé gur féidir a rá go bhfuil cód neamhscríofa de chearta bunúsacha ag an AE, rinneadh iarracht ó am go chéile catalóg scríofa a bhunú. I 2000, d’ullmhaigh an AE an Chairt um Chearta Bunúsacha.
Cé gur coinníoll ballraíochta den AE é daingniú an [[Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine|Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine]], níl an AE faoi chumhdach an choinbhinsiúin fós. Sa bhliain 2020, tá idirbheartaíocht ar siúl idir an dá thaobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.coe.int/en/web/human-rights-intergovernmental-cooperation/accession-of-the-european-union-to-the-european-convention-on-human-rights|teideal=EU accession to the ECHR|language=en-GB|work=Human RightsIntergovernmental Cooperation|dátarochtana=2020-11-04}}</ref> Níor stop sé sin, an Chúirt Bhreithiúnais ó aitheantas a thabhairt do na prionsabail atá i bpáirt ag na Ballstáit uile (i.e. an Coinbhinsiún um Chearta an Duine), agus is dealraitheach go mbíonn aird ag gCúirt Bhreithiúnais agus an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine ar rialuithe a chéile chun a áirithiú nach bhíonn a gcásdlí ar neamhréir lena chéile.
[[Íomhá:Aontas Eorpach tiortha oileain 256.png|mion|220x220px]]
== Rialachas ==
Oibríonn an AE trí chóras croschineáil – sin meascán idir-rialtais agus fornáisiúnachais. I roinnt réimsí, braitheann an tAontas ar chomhaontú idir na Ballstáit. Ach tá eagrais fornáisiúnacha ann chomh maith agus is féidir leo cinntí a dhéanamh gan aontoilíocht idir gach rialtas náisiúnta. Tá Coimisiúin na hEorpa, [[Parlaimint na hEorpa]], [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]], [[An Chomhairle Eorpach]], [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]]<ref>Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach go dtí 30/11/2009</ref> agus an [[Banc Ceannais Eorpach]] ar na hinstitiúidí is tábhachtaí san AE. Toghtar an Pharlaimint gach cúig bliana agus is iad saoránaigh an AE a vótálann.
=== Limistéar freagrachta ===
Deirtear go minic go bhfuil 3 limistéar freagrachta ar an AE, nó "colúin" mar a dtugtar orthu. Is iad beartais bhunaidh an Chomhpobail Eorpaigh atá sa chéad cholún agus is é an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála atá sa dara colún. Ar dtús, ba ceartas agus gnóthaí baile a bhí sa tríú colún ach is comhar póilíneachta agus breithiúnach in ábhair choiriúla a dtugtar anois air, de bharr athruithe ar tugadh isteach le Conarthaí [[Amstardam]] agus [[Nice]]. D’fhéadfaí cur síos ar an dara agus an tríú colún mar cholúin idir-rialtasacha mar nach bhfuil ról mór ag an gCoimisiún, ag Parlaimint na hEorpa, ná ag an gCúirt Bhreithiúnais – ar institiúidí fhornáisiúnta iad – iontu. Sna colúin sin, tá ról ceannaireachta ag Comhairle an Aontais Eorpaigh (nó Comhairle na nAirí, mar a dtugtaí uirthi) agus ag an gComhairle Eorpach (na ceannairí Stáit agus Rialtais), agus is institiúidí idir-rialtasacha iad sin. Déantar an chuid is mó de ghníomhachtaí an AE faoin gcéad cholún – colún an Chomhphobail. Tá an tionchar is mó ag na hinstitiúidí fornáisiúnta sa cholún sin agus déileálann an colún lena lán cúrsaí eacnamaíochta.
Tá gníomhaíochtaí an AE rialaithe trí roinnt institiúidí agus comhlachtaí. Comhlíonann siad na cúraimí agus na beartais atá sainithe sna conarthaí. Faigheann an AE a cheannasaíocht pholaitiúil ón gComhairle Eorpach, na ceannairí Stáit nó Rialtais i dteannta le hUachtarán an Choimisiúin. (Is é nó í an ceannaire Rialtais a dhéanann ionadaíocht ar an mBallstát de ghnáth, ach i réimsí áirithe (agus i gcás cúpla Ballstát) tugtar an t-údarás sin don cheannaire Stáit.) Tá cúnamh le fáil ag gach ionadaí Ballstáit ó Aire Gnóthaí Eachtracha a thíre féin. Úsáideann an Chomhairle a ról ceannaireachta chun conspóidí idir na Ballstáit agus na hinstitiúidí, mar aon le géarchéim agus easaontais pholaitiúla faoi cheisteanna agus faoi bheartais chonspóideacha a réiteach.
Bíonn cruinniú ag an gComhairle Eorpach ceithre huaire sa bhliain ag Comhdhálacha Eorpacha, mar a thugtar orthu.
Is uachtaránach ar bhonn uainíochta a bhíonn ar an Comhairle an Aontais Eorpaigh– bíonn gach Ballstát, ina sheal féin, ina uachtarán ag an gComhairle ar feadh sé mhí agus le linn an ama sin eagraíonn siad cruinnithe an Chomhairle an Aontais Eorpaigh (Comhairle na nAirí). Is iondúil go dtapaíonn an Ballstát a bhíonn i gceann na huachtaránachta a dheis chun clár oibre áirithe a stiúradh – mar shampla leasú eacnamaíochta, athchóiriú an AE nó méadú agus lánpháirtiú Eorpach a chur chun cinn.
== Institiúidí ==
Is é an Coimisiún Eorpach feidhmeannas an AE agus tá sé freagrach as reachtaíocht a thionscnamh agus gnóthaí an AE a reáchtáil ó lá go lá. Tá sé ceaptha go ngníomhódh an Coimisiún ar son leasa an AE ina iomláine, murab ionann agus an Chomhairle Eorpach nó Comhairle an Aontais Eorpaigh, a bhfuil an claonadh iontu a bheith dílis dá leas náisiúnta féin. Deirtear gurb é an coimisiúin is údar spreagtha do lánpháirtiú na hEorpa. Faoi láthair, tá 27 gcoimisinéir (duine as gach Ballstát) sa Choimisiún agus tá a réimse freagrachta beartais féin ag gach duine díobh.
==== [[An Coimisiún Eorpach]] ====
Is é príomhchúram an Choimisiúin Eorpaigh polasaithe a mholadh agus a chur i bhfeidhm. ‘Caomhnóir na gConarthaí’ atá sa Choimisiún, cinntíonn sé go gcuirtear i bhfeidhm iad agus is leisean an ceart tionscnaimh chun dlíthe nua a mholadh a bhaineann le hábhair a bhfuil an tAontas amháin freagrach astu.
{{Príomhalt|An Coimisiún Eorpach}}
'''[[An Chomhairle Eorpach]]'''
Is í an Chomhairle Eorpach an institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a shainíonn treoir ghinearálta pholaitiúil agus tosaíochtaí ginearálta an Aontais. Tá an Chomhairle Eorpach comhdhéanta de '''cheannairí stáit nó rialtais na mBallstát''' mar aon lena hUachtarán agus Uachtarán an Choimisiúin.
{{Príomhalt|An Chomhairle Eorpach}}
==== [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] ====
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh údarás reachtach an AE (a ngníomhaíonn an Pharlaimint i gcomhpháirt léi i réimsí áirithe). Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair (tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh státseirbhíse i láthair thar ceann na nAirí).
{{Príomhalt|Comhairle an Aontais Eorpaigh}}'''[[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]'''
Mar uachtarán ar an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|gComhairle]], feidhmíonn an ballstát mar chathaoirleach ar chruinnithe [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle an Aontais Eorpaigh]].<ref>Nuair a thagann Comhairle an Aontais Eorpaigh le chéile, bíonn aire rialtais ó gach ballstát den Aontas Eorpach i láthair. Is é an t-aire atá freagrach as an earnáil atá á plé a fhreastalóidh ar an gcruinniú. Mar shampla, féadfaidh na hairí sláinte ó gach tír freastal ar chruinniú. Is é an t-aire ón tír a bhfuil an uachtaránacht aici a bheidh ina chathaoirleach ar na cruinnithe sin. Is í an chomhairle gnóthaí eachtracha, a bhfuil cathaoirleach buan aici, an t-aon eisceacht air sin.</ref>
{{Príomhalt|Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh}}
==== [[Parlaimint na hEorpa]] ====
[[Íomhá:Political System of the European Union.svg|mion|220x220px]]
Is í Parlaimint na hEorpa tionól díreach-tofa an AE. Is é a ról ná an Coimisiún Eorpach a fhormheas nó a scoireadh, in éindí le Comhairle an Aontais Eorpaigh, agus reachtaíocht curtha roimpi ag an gCoimisiún a phlé agus a vótáil. Toghann saoránaigh an AE na 705 Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) go díreach gach 5 bliana. Cé go dtoghtar na FPE ar bhonn náisiúnta, suíonn siad de réir grúpaí pholaitiúla seachas de réir a náisiúntachta. Tá líon seasta feisirí ag gach tír. Ar thogra ón gCoimisiún, ritheann an Pharlaimint agus an Chomhairle (Comhairle an Aontais Eorpaigh) reachtaíocht go comhpháirteach i limistéir áirithe – tugtar an chomhchinnteoireacht air seo.
Ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, tá réimse na comhchinnteoireachta seo leathnaithe go dtína lán réimsí eile. Go deimhin, is í an chomhchinnteoireacht a bheidh mar an "gnáthnós reachtaíochta". Tá de chumhacht ag an bParlaimint chomh maith an Coimisiún a cháineadh as míghníomh agus féadfaidh sí diúltú glacadh le buiséad an AE. Is é Uachtarán Pharlaimint na hEorpa a ghníomhaíonn mar Cheann Comhairle sa Pharlaimint agus déanann sí nó sé ionadaíocht ar an bParlaimint sa tsaol mór. Toghann na FPEanna an t-uachtarán agus na leasuachtaráin gach dhá bhliain go leith.[[Íomhá:Supranational European Bodies.svg|mion|220x220px]]
==== [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] ====
Tugann an Chúirt rialuithe uaithi ar na cásanna a thagann os a comhair. Is iad seo a leanas na cineálacha cásanna is coitianta:
''An dlí a léirmhíniú (réamhrialuithe)'' – tá sé de cheanglas ar chúirteanna náisiúnta na mBallstát deimhin a dhéanamh de go gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm i gceart, ach d'fhéadfadh léirmhíniú éagsúil a bheith ann idir na cúirteanna i dtíortha éagsúla. Má bhíonn cúirt náisiúnta in amhras mar gheall ar léirmhíniú nó bailíocht dhlí an Aontais, féadfaidh sí soiléiriú a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais. Is féidir úsáid a bhaint as an bpróiseas céanna chun cinneadh a dhéanamh an bhfuil dlí nó cleachtas náisiúnta ag teacht le dlí an Aontais nó nach bhfuil.
''Forfheidhmiú an dlí (imeachtaí um shárú)'' – tógtar an cineál seo cáis i gcoinne rialtas náisiúnta má theipeann air dlí an Aontais a chomhlíonadh Is féidir leis an gCoimisiún Eorpach nó Ballstát ar leith an cás a thionscnamh. Má chinntear gur sháraigh an tír an dlí, ní mór di cúrsaí a chur ina gceart láithreach bonn, nó d'fhéadfaí an dara cás a thabhairt ina coinne ina bhféadfaí fíneáil a ghearradh uirthi.
''Gníomhartha dlíthiúla de chuid an Aontais a neamhniú (caingne le haghaidh neamhniú)'' – má mheastar go sáraíonn gníomh de chuid an Aontais conarthaí nó cearta bunúsacha an Aontais, is féidir le rialtas Ballstáit, Comhairle an Aontais Eorpaigh, an Coimisiún Eorpach nó (i gcásanna áirithe) Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCúirt an gníomh sin a neamhniú.
Chomh maith leis sin, féadfaidh daoine aonair a iarraidh ar an gCúirt gníomh de chuid an Aontais a bhfuil tionchar díreach orthu a neamhniú.
''Deimhin a dhéanamh de go ndéanann an tAontas gníomh (caingne a bhaineann le neamhghníomh)'' – ní mór don Pharlaimint, don Chomhairle agus don Choimisiún cinntí áirithe a ghlacadh i gcásanna áirithe. Mura ndéanann siad amhlaidh, féadfaidh rialtais na mBallstát, institiúidí eile de chuid an Aontais nó (faoi réir coinníollacha áirithe) daoine aonair nó gnólachtaí gearán a thabhairt os comhair na Cúirte.
''Smachtbhannaí a chur ar institiúidí de chuid an Aontais (caingne le haghaidh damáistí)'' – is féidir le haon duine a ndearnadh dochar dá leasa mar thoradh ar ghníomh nó neamhghníomh a dhéanann an tAontas Eorpach nó foireann an Aontais caingean a thabhairt ina n-aghaidh os comhair na Cúirte.
===== Comhdhéanamh =====
Tá dhá chúirt i g[[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]]:
* [[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|An Chúirt Bhreithiúnais]] – pléann sí le hiarrataí ar réamhrialuithe ó na cúirteanna náisiúnta, le caingne áirithe le haghaidh neamhniú agus le hachomhairc.
* An Chúirt Ghinearálta – tugann sí breithiúnas i gcaingne le haghaidh neamhniú a thógann daoine aonair, comhlachtaí agus, i roinnt cásanna, rialtais na mBallstát. Go bunúsach, ciallaíonn sin gur le dlí na hiomaíochta, státchabhair, trádáil, talmhaíocht agus trádmharcanna is mó a bhíonn an chúirt seo ag plé.
Ceapann na rialtais náisiúnta i gcomhpháirtíocht gach breitheamh agus gach abhcóide ginearálta le haghaidh téarma in-athnuaite sé bliana. Sa dá Chúirt, roghnaíonn na breithiúna Uachtarán le haghaidh téarma in-athnuaite trí bliana.
[[Íomhá:Official Emblem of the Court of Justice of the European Union (type 3).svg|mion|220x220px|[[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|An Chúirt Bhreithiúnais]]]]
=== Córas Dlíthiúil ===
Tá córas dlí an AE bunaithe ar shraith conarthaí. Is leis na conarthaí sin a cruthaíodh an Comhphobal Eorpach agus an tAontas Eorpach. Leasaíodh iad roinnt uaireanta le conarthaí leasaithe nó le conarthaí aontachais i.e. conarthaí a lig Ballstáit nua isteach sa Chomhphobal/Aontas. Conarthaí a thugann cumhacht atá iontu agus leagann siad aidhmeanna beartais leathana amach agus cruthaíonn siad institiúidí a bhfuil na cumhachtaí dlíthiúla is gá acu chun na haidhmeanna sin a chur i bhfeidhm. Cuimsíonn na cumhachtaí dlíthiúla seo an cumas reachtaíocht a achtú. Bíonn cuid den reachtaíocht seo infheidhme go díreach sna Ballstáit agus bíonn cuid eile di a shonraíonn creat a gcaithfidh na Ballstáit a ndlíthe féin a rith chun an sprioc iontu a chomhlíonadh. Ní mór do na cúirteanna náisiúnta na conarthaí atá daingnithe ag an mBallstát a fhorghníomhú agus dá réir sin, na dlíthe atá achtaithe faoi na conarthaí, fiú mura mbíonn siad ag teacht le dlíthe náisiúnta.
Is Rialacháin agus Treoracha príomhghníomhartha reachtacha an AE. Ní bhíonn ar Bhallstát beart feidhmiúcháin ar bith a dhéanamh chun go dtiocfadh rialachán i bhfeidhm ina gcríoch féin. Nuair a thagann siad i bhfeidhm, bíonn tús áite acu ar fhorálacha sa dlí náisiúnta a d'fhéadfadh a bheith ar neamhréir leo. Maidir le Treoracha, bíonn ar na Ballstáit toradh áirithe a chur i gcrích ach fágtar fúthu féin an slí leis an toradh sin a chur i gcrích. Nuair a chaitear an tréimhse ama a bhíonn sonraithe chun treoir a thrasuíomh sa dlí náisiúnta, uaireanta agus faoi choinníollacha áirithe, gabhann éifeacht dhíreach leis an Treoir i ndlí náisiúnta an Bhallstáit sin. Gníomhartha dlíthiúla is ea cinntí agus dírítear chuig pearsana nó cuideachtaí sonraithe iad. Úsáidtear de ghnáth iad i nDlí na hIomaíochta nó rialuithe ar Chabhracha Stáit. Ach úsáidtear go minic iad le haghaidh cúrsaí nós imeachta nó riaracháin laistigh de na hInstitiúidí. Tá feidhm dhlíthiúil chothrom ag rialacháin, treoracha agus cinntí agus tá feidhm acu gan céimiúlacht fhoirmiúil.
Tá ról tábhachtach ag cúirteanna náisiúnta na mBallstát maidir le forghníomhú na ndlíthe AE. Deirtear sna conarthaí go ngníomhóidh an AE agus na cúirteanna náisiúnta “de mheon dlúthpháirtíochta”. Is féidir leis na cúirteanna náisiúnta iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialú a thabhairt ar léiriú nó bailíocht reachtaíochta an AE má mheasann an chúirt go bhfuil gá le cinneadh ar an gceist ionas go bhféadfaidh sí breithiúnas a thabhairt. Ach is ag cúirteanna an AE amháin atá an ceart a dhearbhú go bhfuil reachtaíocht an AE neamhbhailí.
== Eacnamaíocht an AE ==
[[Íomhá:Bancnótaí euro.jpg|mion|220x220px]]
Tá margadh aonair ag an AE agus forbraíodh é sin trí chóras caighdeánaithe dlíthe atá i bhfeidhm i ngach Ballstát. Ráthaíonn na dlíthe sin saorghluaiseacht daoine, seirbhísí, earraí agus caipitil. Tá comhbheartas trádála, comhbheartas talmhaíochta, comhbheartas iascaigh chomh maith le beartas forbartha réigiúnaí i bhfeidhm san Aontas.
Chruthaigh an AE margadh eacnamaíochta aonair ar fud chríocha a Ballstáit. Faoi láthair, úsáidtear airgeadra aonair in 16 Bhallstát – limistéar an euro. Meastar gur eacnamaíocht aonair í eacnamaíocht an AE. I 2007, bhí oltáirgeacht intíre (OTN) ainmniúil de US$16.83 trilliún ag an AE – ba shin 31% de tháirgeacht eacnamaíochta iomlán an domhain agus mar sin tá an eacnamaíocht is mó ar domhan ag an AE de réir OTN ainmniúil. Is í eacnamaíocht an AE an dara bloc trádála eacnamaíochta is mó ar domhan ó thaobh luacháil PPP de OTN [?]. Chomh maith leis sin, is é an t-onnmhaireoir earraí is mó ar domhan é, an dara allmhaireoir is mó ar domhan, agus an páirtí trádála is mó do roinnt tíortha móra mar [[An India]] agus [[An tSín]].
[[Íomhá:251px-Boinn-euro.jpg|mion|220x220px]]
=== Buiséad ===
Aontaíonn na Ballstáit buiséad an Aontais Eorpaigh ar bhonn ilbhliantúil tar éis dóibh togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. D'imigh an buiséad deiridh in éag i [[2006]] agus caithfear buiséad nua a aontú do na blianta [[2007]]-[[2013]]. Cuireadh tús leis na pléite ar an mbuiséad nua i [[2004]]. Clúdóidh an socrú nua buiséad d'Aontas ina bhfuil seacht mBallstát is fiche le leibhéil éagsúla forbartha eacnamaíochta agus sóisialta bainte amach acu.
== Beartais ==
Maidir le forbairt talmhaíochta agus tuaithe de, tá an Comhbheartas Talmhaíochta, ar a dtugtar an ''CAP'' nó an ''Common Agricultural Policy'' as Béarla, á athchóiriú faoi láthair. Bunaíodh creat dleathach ar ar tugadh an Comhbheartas Iascaigh nó ''Common Fisheries Policy'' (CFP) i [[1983]]. Seo an beartas faoina bhfuil forbairt na n-earnálacha iascaigh curtha i bhfeidhm. Rinneadh athbhreithniú agus athchóiriú air sa bhliain [[1992]] agus arís ag deireadh na bliana [[2002]]. Tá an bhéim curtha ar chaomhnú agus ar fhorbairt stoic sa CFP.
== Idirnáisiúnta ==
Tá ról ag an AE i mbeartas eachtrach agus mar sin seasann sé dá Bhallstáit san Eagraíocht Dhomhanda Trádála, ag comhdhálacha [[G8]] agus sna [[Náisiúin Aontaithe]]. Tá 22 thír den AE ina mbaill d’[[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]. Tá ról aige, chomh maith, sa réimse ceartais agus gnóthaí baile ina n-áirítear díothú rialaithe pas idir roinnt Ballstát faoi [[Comhaontú Schengen|Chomhaontú Schengen]].
Ní hionann an Chomhairle Eorpach agus [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta atá neamhspleách ar an AE (46 baillstát, lonnaithe i Strasbourg). Ach is comhalta de Chomhairle na hEorpa Ballstáit uile an Aontais Eorpaigh. Dá réir sin, tá coinbhinsiúin srl. Chomhairle na hEorpa ina gceangal go hindíreach ar an Aontas Eorpach.
== Institiúidí agus Comhlachtaí an AE ==
[[Íomhá:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|mion|An Coimisiún Eorpach|220x220px]]
Is iad seo institiúidí an AE, mar atá:
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* An [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]]
* An [[An Coimisiún Eorpach|Coimisiún Eorpach]]
* An [[Cúirt Bhreithiúnais Eorpach|Chúirt Bhreithiúnais]]
* An [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa|Chúirt Iniúchóirí]] (CIE)
Faoi Chonradh Liospóin, déantar Institiúid freisin de:
* An Chomhairle Eorpach (Na Ceannairí Stáit agus/nó Rialtais)
Is iad seo comhlachtaí an AE, mar atá:
* An [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta]]
* [[Coiste na Réigiún]]
* An [[Banc Ceannais Eorpach]] (BCE)
* An [[Banc Eorpach Infheistíochta]]
* [[An tOmbudsman Eorpach]]
[[Íomhá:EU PopDev.png|mion|Daonra|220x220px]]
== Déimeagrafaic ==
Measadh, i mí Eanáir 2009, go raibh 503,492,041 duine ina gcónaí sna 28 mballstát. In Eanáir na bliana 2020 bhí 446,834,579 duine ina gcónaí sna 27 mballstát.
Tá 5.76% de dhaonra an domhain ina gcónaí san AE ach ní chlúdaíonn an AE ach 3% de thalamh an domhain. Tá dlús daonra de 113km² (44 míle cearnach) ag an AE. Tá an trian de shaoránaigh an AE ina gcónaí i gcathracha a bhfuil thart ar milliún duine iontu agus cónaíonn 80% i limistéir uirbeacha go ginearálta. Tá níos mó cathracha domhanda san AE ná mar atá in aon réigiún eile ar domhan. Tá 16 chathair san AE a bhfuil daonra os cionn milliún duine iontu.
Chomh maith le cathracha móra, tá roinnt réigiún san AE a bhfuil dlús ard daonra iontu, áiteanna a bhfuil roinnt cathracha gar dá chéile agus a bhfuil limistéir mhóra ina gceart féin cruthaithe acu: Na réigiúin is mó ná Rhine-Ruhr ([[Köln]], [[Dortmund]], [[Düsseldorf]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 10.5 milliún duine, [[Randstad]] ([[Amstardam]], Rottardam, [[An Háig]], Utrecht srl.) ina bhfuil timpeall agus 7 milliún duine, an Réigiún Frankfurt Rhein-Main ([[Frankfurt]], [[Wiesbaden]] srl.) ina bhfuil timpeall agus 5.8 milliún duine, an muileata Pléimeannach (limistéar uirbeach idir [[Antuairp|Antwerpen]], [[an Bhruiséil]], [[Leuven]] agus [[Gent]]) ina bhfuil timpeall agus 5.5 milliún duine, Réigiún Tionsclaíoch na Siléisea Uachtair ([[Katowice]], Sosnowiec srl.) ina bhfuil timpeall agus 3.5 milliún duine agus an Réigiún Oresund ([[Cóbanhávan]], [[An Danmhairg]] agus [[Malmö]], [[An tSualainn]]) ina bhfuil timpeall agus 2.5 milliún duine.
[[Íomhá:Knowledge English EU map.png|mion|220x220px|daoine ag labhairt [[An Béarla|Béarla]]]]
=== Teangacha ===
Tá 24 teanga oifigiúil agus oibre ag an AE: [[An Béarla|Béarla]], [[An Bhulgáiris|Bulgáiris]], [[An Chróitis|Cróitis]], [[An Danmhairgis|Danmhairgis]], [[An Eastóinis|Eastóinis]], [[An Fhionlainnis|Fionlainnis]], [[An Fhraincis|Fraincis]], [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]], [[An Ghréigis|Gréigis]], [[An Iodáilis|Iodáilis]], [[An Laitvis|Laitvis]], [[An Liotuáinis|Liotuáinis]], [[An Mháltais|Máltais]], [[An Ollainnis|Ollainnis]], [[An Pholainnis|Polainnis]], [[An Phortaingéilis|Portaingéilis]], [[An Rómáinis|Rómáinis]], [[An tSeicis|Seicis]], [[An tSlóivéinis|Slóivéinis]], [[An tSlóvaicis|Slóvaicis]], [[An Spáinnis|Spáinnis]], [[An tSualainnis|Sualainnis]], agus [[An Ungáiris|Ungáiris]]. Aistrítear doiciméid thábhachtacha, mar shampla reachtaíocht, go gach teanga oifigiúil. Déanann [[Parlaimint na hEorpa]] aistriúchán i ngach teanga ar dhoiciméid agus ar a seisiúin iomlánacha. Ní úsáideann roinnt institiúidí eile ach cúpla teanga mar theangacha inmheánacha oibre. Is iad na Ballstáit atá freagrach as an bpolasaí teanga, ach cuireann institiúidí an AE béim ar theangacha eile a fhoghlaim.
Is í an Ghearmáinis an teanga is mó a labhraítear mar theanga dhúchais (timpeall agus 88.7 milliún duine ó 2006), agus ansin leanann Iodáilis agus Fraincis (bhíodh an Béarla sa dara háit sular fhág an Ríocht Aontaithe an tAontas in Eanáir 2020). Labhraíonn níos mó ná leath de dhaonra an AE (51%) Béarla agus mar sin is é an teanga iasachta is mó labhartha san Aontas é. Leanann an Ghearmáinis agus an Fhraincis. Is féidir le 56% de shaoránaigh Eorpacha comhrá a choinneáil i dteanga eile seachas a dteanga dhúchais.
[[Íomhá:Knowledge German EU map.png|mion|225x225px|daoine ag labhairt [[An Ghearmáinis|Gearmainis]]]]
[[Na teangacha Ind-Eorpacha|Teangacha Ind-Eorpacha]] is ea formhór theangacha oifigiúla an AE, seachas an Eastóinis, an Fhionlainnis agus an Ungáiris den fhine Úralach agus Máltais ar teanga Seimíteach í. Scríobhtar an chuid is mó de theangacha oifigiúla an AE san [[aibítir Laidineach]], seachas Bulgáiris a scríobhtar san [[aibítir Choireallach|aibítir Choireallach]] agus an Ghréigis a scríobhtar san aibítir Gréagach.
Chomh maith leis na 24 theanga oifigiúil, tá timpeall 150 teanga réigiúnacha agus neamhfhorleathana san Aontas á labhairt ag timpeall 50 milliún duine. As na teangacha sin, is féidir le saoránaigh comhfhreagras a dhéanamh le príomhinstitiúidí an AE i dteangacha réigiúnacha na Spáinne ([[An Chatalóinis|Catalóinis]], [[An Bhascais|Bascais]] agus [[An Ghailísis|Gailísis]]), i [[Gaeilge na hAlban|nGaeilge na hAlban]] agus sa [[An Bhreatnais|Bhreatnais]]. Cé go dtugann cláir an AE tacaíocht do theangacha réigiúnacha agus neamhfhorleathana, is ceist do na Ballstáit féin é cosaint na dteangacha úd.
Seachas na teangacha réigiúnacha, labhraíonn pobail imirceacha sna Ballstáit a lán teangacha ó chodanna eile den domhan: [[An Tuircis|Tuircis]], [[An Araibis|Araibis]], [[An Rúisis|Rúisis]], [[An Urdúis|Urdúis]], Beangáilis, [[An Hiondúis|Hiondúis]], [[An Tamailis|Tamailis]], [[An Úcráinis|Úcráinis]], [[An Phuinseáibis|Puinseáibis]] agus teangacha Balcánacha. Tá a lán seanphobal imirceach dátheangach. Níl aon aitheantas nó stádas foirmiúil ag teangacha imirceacha san AE nó i dtíortha an AE, ach ó 2007 tá na teangacha sin i dteideal tacaíocht a fháil ó rannóg teagaisc teangacha an AE, Clár Foghlama Saoil 2007-2013.
[[Íomhá:Europe belief in god upd.png|mion|220x220px|Creideamh ([[:en:Eurobarometer|Eurobarometer]] 2005)]]
=== Creideamh ===
Is comhlacht tuata é an AE agus mar sin níl aon nasc foirmiúil aige le haon chreideamh agus ní luaitear aon chreideamh in aon chonradh atá faoi láthair ann nó atá beartaithe. I rith pléití faoi dhréacht-téacsanna an Bhunreachta don Eoraip agus níos déanaí [[Conradh Liospóin|Chonraidh Liospóin]], bhí tograí ann chun [[An Chríostaíocht]] agus/nó [[Dia]] a lua i mbrollach an téacs, ach sa deireadh diúltaíodh do na tograí sin.
Is é an fáth go bhfuil béim mar sin ar Chríostaíocht ná gurb í an Chríostaíocht an creideamh is fairsinge san Eoraip, agus mar sin san AE. Cuimsítear na reiligiúin seo a leanas leis an gCríostaíocht: an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]], iomad [[an Protastúnachas|eaglaisí Protastúnacha]] (go háirithe i dtuaisceart na hEorpa) agus an Eaglais Cheartchreidmheach (in oirdheisceart na hEorpa). Tá creidimh eile san AE mar [[An tIoslam|Ioslam]] agus [[An Giúdachas|Giúdachas]]. Measadh go raibh daonra Moslamach de 16 mhilliún duine san Eoraip i 2006 agus daonra Giúdach de níos mó ná milliún duine.
De réir pobalbhreitheanna Eurobarometer ó Eurostat, tá claonadh éigin i dtreo an chreidimh ag formhór shaoránaigh an AE, ach ní mheasann ach 21% díobh gur rud tábhachtach é. Tá an méid [[an tAindiachas|aindiachaithe]] i measc an phobail i gcoitinne san Eoraip ag méadú agus tá laghdú ag teacht ar an mballraíocht in eaglaisí agus freastal ar sheirbhísí diaga. Dar le Eurobarometer i 2005, as na 25 Ballstát ag an am sin, chreid 52% de na daoine i nDia, chreid 27% i spioradáltacht éigin agus ní raibh aon chineál chreidimh ag 18% de na daoine. Ba iad Poblacht na Seice agus An Eastóin na tíortha ina raibh an líon daoine ba lú creidimh (19% i bPoblacht na Seice agus 16% san Eastóin). Ba iad Málta, An Chipir agus An Rómáin na tíortha ba reiligiúnda (95% Caitliceach i Málta agus 90% de shaoránaigh na Cipire agus na Rómáine ag creideamh i nDia). Ar fud an AE, ba i measc na mban ba mhí a bhí creideamh le sonrú, agus is airde a céatadán de dhaoine a chreid sna catagóirí seo a leanas: daoine aosta, daoine a fuair oiliúint reiligiúnda, daoine a d'fhág an scoil ag 15 bliana d'aois le hoideachas bunúsach agus na daoine den eite dheas.
Creidimh tábhachtacha eile san AE is ea an Búdachas, an Hiondúchas agus an Suíceachas. Tá an Hiondúchas agus an Suíceachas an-láidir sa Ríocht Aontaithe.
== Stair ==
Tar éis dheireadh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogaidh Domhanda]], ceapadh go mbeadh sé níos fearr an Eoraip a aontú chun éalú ón náisiúnachas antoisceach a scrios an mhór-roinn.
Ceann de na hiarrachtaí ba ea an Comhphobal Eorpach do Ghual agus do Chruach. Rialú lárnaithe na seantionscal náisiúnta guail agus cruach a bhí mar phríomhaidhm ag an gComhphobal, agus dearbhaíodh gurbh í an chéad chéim í chun Cónaidhm Eorpach a bhaint amach. Ba iad [[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]], [[an Ísiltír]] agus [[An Ghearmáin|an Ghearmáin Thiar]] na Ballstáit a bhunaigh an Comhphobal.
D'eascair an tAE as an [[an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach|gComhphobail Eorpach do Ghual agus do Chruach]] agus as [[Conradh na Róimhe|Conarthaí na Róimhe]]. Bunaíodh an CEGC sa bhliain 1951 le sé thír agus síníodh Conarthaí na Róimhe sa bhliain 1957. Síníodh dhá Chonradh sa Róimh, an Conradh CEE agus Conradh Euratom. Ó shin i leith tá méadú ag teacht ar an AE agus ar an gcumhacht atá aige maidir le beartais nua.
Cruthaíodh dhá Chomhphobal eile i 1957: [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] (CEE) a chruthaigh aontas custaim agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach a cruthaíodh chun chomhoibriú maidir le forbairt fuinnimh núicléach a chothú. I 1967, chruthaigh Conradh na Brúiséile sraith amháin institiúidí do na trí chomhphobal. Anois tugadh na Comhphobail Eorpacha ar na trí chomhphobal ach tugadh an [[Comhphobal Eorpach]] orthu go coitianta.
==== 1973 ====
I 1973 mhéadaigh líon na mBallstát nuair a chuaigh [[an Danmhairg]], [[Éire]] agus [[an Ríocht Aontaithe]] leis an gComhphobal. Tháinig [[an Iorua]] ar chomhréiteach ag an am céanna ach d’fhan sí as an gComhphobal de dheasca torthaí reifrinn. I 1979, bhí toghchán díreach, daonlathach do Pharlaimint na hEorpa ann den chéad uair.
==== 1980idí ====
Chuaigh [[an Ghréig]], [[an Spáinn]] agus [[an Phortaingéil]] leis an gComhphobal sna 1980idí. I [[1985]], cruthaíodh Comhaontú Schengen lenar díothaíodh rialacha pas idir an chuid is mó de na Ballstáit. I 1987, thosaigh an CE ag úsáid na brataí Eorpaí agus shínigh na Ceannairí Stáit nó Rialtais an Ionstraim Eorpach Aonair.
==== 1990idí ====
I [[1990]], tar éis don Chuirtín Iarainn treascairt, athaontaíodh an Ghearmáin agus mar sin chuaigh an Ghearmáin Thoir isteach sa Chomhphobal. Aontaíodh critéir [[Cóbanhávan|Chóbanhávan]], critéir a bheadh i le comhlíonadh ag na tíortha a bheadh ag iarraidh teacht isteach sa Chomhphobal Eorpach, mar a tugadh air an tráth sin.
Bunaíodh an tAontas Eorpach go foirmiúil nuair a tháinig [[Conradh Maastricht]] i bhfeidhm an [[1 Samhain]] [[1993]].
Sa bhliain [[1995]] chuaigh [[an Ostair]], [[an tSualainn]] agus [[an Fhionlainn]] isteach san AE.
Socraíodh rátaí malairte na n-airgeadraí náisiúnta leis an euro i dtíortha [[limistéar an euro]] ar an [[31 Nollaig]] [[1998]] (ansin sa bhliain [[2002]] ghabh nótaí agus boinn euro ionad airgeadraí náisiúnta i 12 de na Ballstáit ag an am; tá méadú tagtha ó shin ar an limistéar euro agus anois tá 17 thír ann; ghlac an tSlóivéin leis an euro sa bhliain [[2007]]).
==== 2000idí ====
Fógraíodh go raibh na deighiltí polaitiúla idir oirthear agus iarthar na hEorpa leigheasta ar deireadh tráth a tháinig 10 dtír nua isteach san Aontas Eorpach in 2004.
I 2004, tharla an méadú ba mhó go dtí seo nuair a chuaigh [[Málta]], [[an Chipir]], [[an tSlóivéin]], [[an Eastóin]], [[an Laitvia]], [[an Liotuáin]], [[an Pholainn]], [[Poblacht na Seice]], [[an tSlóvaic]] agus [[an Ungáir]] isteach san Aontas.
An [[1 Eanáir (Lá Caille)|1 Eanáir]] [[2007]], chuaigh [[an Rómáin]] agus [[an Bhulgáir]] san Aontas.
Bhuail géarchéim airgeadais an geilleagar domhanda i Meán Fómhair 2008. Dhaingnigh tíortha uile an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin. Shín ceannairí Bhallstáit na hEorpa [[Conradh Liospóin]] i mí na Nollag sa bhliain chéanna chun ionad Bhunreacht na hEorpa a ghabháil. Tháinig sé i bhfeidhm in 2009. Dá bharr sin, bhíothas in ann institiúidí nua-aoiseacha agus modhanna oibre éifeachtúla a chur ar bun don Aontas Eorpach<ref>{{Lua idirlín|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history_ga|teideal=Stair an Aontais Eorpaigh|údar=AE|dáta=2016-06-16|language=en|work=an tAontas Eorpach|dátarochtana=2020-11-04}}</ref>.
Ar an [[1 Iúil]] [[2013]], chuaigh [[an Chróit]] isteach san Aontas.
=== 2020idí ===
D'éirigh an Ríocht Aontaithe as ballraíocht an Aontais Eorpaigh ar 31ú Eanáir 2020, 3 bliana go leith i ndiaidh don reifreann ballraíochta i Meitheamh 2016 an cinneadh a dhéanamh scaradh ón chomhphobal Eorpach. Go nuige seo is í an RA an t-aon tír a d'fhág an tAontas. Beidh idirthréimhse bheartaíochta ar siúl idir seo agus deireadh 2020 chun teacht ar shonraithe chun margadh trádála a chur ar bun idir an RA agus an tAE feasta.
==== Achoimre ar na tíortha a tháinig isteach san Aontas: ====
* 1973: [[Éire]], [[An Ríocht Aontaithe]] agus [[An Danmhairg]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann)
* 1981: [[An Ghréig]]
* 1986: [[An Spáinn]] agus [[An Phortaingéil]]
* 1995: [[An Ostair]], [[An Fhionlainn]] agus [[An tSualainn]] (dhiúltaigh muintir na h[[An Iorua|Iorua]] i reifreann arís)
* 2004: [[An Laitvia]], [[An Liotuáin]], [[Málta]], [[Poblacht na Seice]], [[An Pholainn]], [[An tSlóivéin]], [[An tSlóvaic]], [[An Chipir]], [[An Ungáir]] agus [[An Eastóin]]
* 2007: [[An Bhulgáir]] agus [[An Rómáin]]
* 2013: [[An Chróit]]
* 2020: d'imigh an Ríocht Aontaithe a bhí ina ballstát ar feadh seacht mbliana is daichead.
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.europa.eu/index_ga.htm EUROPA – Tairseach an Aontais Eorpaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314185021/http://europa.eu/index_ga.htm |date=2008-03-14 }}
* [http://euabc.com EUABC]<!-- - online dictionary on the EU, includes "Reader-friendly EU Constititution" (in European languages, you may contribute too)--> (i mBéarla)
* [http://euobserver.com EUobserver]<!-- - observing the EU, news, comments, sources, newsletter by e-mail--> (i mBéarla)
* Teangacha
** [http://tuairisc.ie/cas-an-bhearla-san-aontas-eorpach-agus-coimisineir-ag-labhairt-esperanto/ Tuairisc 2016-08-09: Cás an Bhéarla san Aontas Eorpach] - le Pádraig B. Ó Laighin
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{AE}}
{{Náisiúin G-20}}
{{DEFAULTSORT:Aontas Eorpach, An t}}
[[Catagóir:An tAontas Eorpach| ]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta|Aontas Eorpach]]
[[Catagóir:Náisiúin G-20]]
9age56u8efx84euvy2xclol0xuhna0g
Cogadh Saoirse Mheiriceá
0
4263
1319506
1291344
2026-07-04T12:35:10Z
TGcoa
21229
1319506
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Coinbhleacht Mhíleata
|coinbhleacht=Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá
|íomhá=Rev collage.png
|méid_íomhá=280px
|dáta=[[19 Aibreán]], [[1775]] – [[3 Meán Fómhair]], [[1783]]
|toradh=Conradh Versailles (1783)
|comhraiceoir1=[[Íomhá:US flag 13 stars.svg|22px|border]] [[Stáit Aontaithe]] <br /> [[Íomhá:Royal Standard of the King of France.svg|22px|border]] [[An Fhrainc]] <br /> [[Íomhá:Bandera de España 1760-1785.svg|22px]] [[An Spáinn]]<br /> [[Íomhá:Prinsenvlag.svg|22px|border]] [[Poblacht na hOllainne]] <br />... srl
|comhraiceoir2=[[Íomhá:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|border]] [[Ríocht na Breataine Móire]]<br /> Iroquois <br /> Cherokee <br /> ... srl
|ceannasaí1= [[George Washington]] <br />[[Nathanael Greene]] <br />[[Horatio Gates]] <br />[[Benedict Arnold]] <br />[[Friedrich Wilhelm von Steuben]] <br />[[Marquis de La Fayette]] <br />[[Comte de Rochambeau]] <br />[[Comte de Grasse]] <br />[[Bailli de Suffren]] <br />[[Bernardo de Gálvez]] <br />[[Luis de Córdova]] <br />...srl
|ceannasaí2=[[Frederick North]] <br />[[William Howe]] <br />[[Thomas Gage]] <br />[[Henry Clinton]] <br />[[Lord Cornwallis]] <br />[[Guy Carleton]] <br />[[John Burgoyne]] <br />[[George Rodney]] <br />[[Richard Howe]] <br />[[Wilhelm von Knyphausen]] <br />[[Joseph Brant]] <br />...srl
|líon_comhraic1=~140,000
|líon_comhraic2=~300,000
|taismigh1=~50,000*
|taismigh2=~47,000*
|nótaí=* Básanna & gortaithe
|}}
[[Cogadh]] [[réabhlóid]]<nowiki/>each ([[1775]] - [[1783]]) i [[Meiriceá Thuaidh]] idir [[An Bhreatain|Ríocht na Breataine Móire]] agus trí choilíneacht déag Bhriotanacha ba ea '''Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá''', nó '''Cogadh Saoirse Mheiriceá''', mar a thugtar air freisin.
[[Íomhá:Boston Massacre.jpg|thumb|left|Greanadóireacht le [[Paul Revere]] - an Sléacht i m[[Bostún]].|255x255px]]Thosaigh an cogadh mar chonspóid faoi [[cearta daonna|chearta]] na gcoilíneach mar Shasanaigh, conspóid a bhain le cúrsaí tráchtála agus riaracháin. Is gearr gur tháinig tuiscint nua ag na coilínigh orthu féin mar Mheiriceánaigh, agus as sin amach bhí siad ag iarraidh deireadh a chur le riail na Breataine.
== Imeachtaí ==
Thosaigh an cogadh sa bhliain 1775 nuair a chuaigh na réabhlóidithe faoi réim sna coilíneachtaí uile agus gur chuir siad an Dara Chomhdháil Ilchríochach agus an tArm Ilchríochach nua ar bun. An bhliain dár gcionn fógraíodh neamhspleáchas [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], náisiún nua.
* Ar an [[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh [[Cath an Oileáin Fhada]] (nó Cath Bhrooklyn uaireanta)
* Ar 11-[[12 Meitheamh]] [[1775|1775,]] troideadh [[Cath Machias (1775)|Cath Machias]], an chéad chath ar muir i gcogadh na saoirse.
* [[Feachtas Philadelphia]]. Ba thréimhse cinniúnach é an tréimhse sa bhua a bhain na Meiriceánaigh amach i gcoinne na mBriotanach.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/teann-arm-ilchriche-george-washington-go-valley-forge-an-19-nollaig-1777/|teideal=Téann Arm Ilchríche George Washington go Valley Forge, an 19 Nollaig 1777|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-12-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-12-25}}</ref> I mí Mheán Fómhair 1778, rinne Howe ionsaí ar Philadelphia. Buaileadh na Briotanaigh go dona i gCathanna Saratoga (19 M.F. 1777 agus 7 D.F.1777), uair chinniúnach i stair na Stát Aontaithe. Tharraing sé sin [[an Fhrainc]] isteach sa chogadh.
=== Cuntas finné súl ===
Seo a leanas cuntas ar an ngéilleadh a rinne Arm na Breataine, faoi cheannas Cornwallis, don Arm Ilchríoch faoi cheannas George Washington. <blockquote>Timpeall a dó dhéag a chlog sheas An tArm Ilcríochach i líne ag taobh amháin den mbóthar agus sheas Arm na Fraince ag an taobh eile. Ag ceann an tslua bhí an ceannaire iontach, George Washington, ina shuí go bródúil in airde ar a chapall láidir. I gceannas ar na Francaigh bhí Count Rochambeau agus cuma uasal air féin agus ar a arm. Cé nach raibh an éide cheart ag gach Meiriceánach ba chuma mar bhí láidreacht agus sonas le feiceáil go soiléir. Thit ciúnas ar an áit. Mháirseáil na trúpaí ríoga aníos chugainn agus bhí cuma néata go leor orthu. Nuair a tháinig siad níos gaire áfach ba léir nach raibh siad chomh sciliúil sin. Bhí an-chuid acu an briseadh líne agus ag titim siar. Bhí sé soiléir go raibh drochthraenáil déanta orthu. Nuair a thosaigh siad ag cur a gcuid gunnaí uathu rinne siad é i slí drochbhéasach. Ní raibh an teideal “saighdiúir” nó “oifigeach” tuillte acu dar linn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Container/Documents/18-go-20-R%C3%A9abhl%C3%B3id-Mheirice%C3%A1-na-Fraince-agus-%C3%89ir%C3%AD-Amach-1798_20230105085134289.pdf|teideal=18-20 Réabhlóid Mheiriceá, na Fraince agus Éirí Amach 1798|údar=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026}}</ref></blockquote>
== Féach freisin ==
* [[Feachtas Philadelphia, 1777-1778]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
[[Catagóir:Réabhlóidí| *]]
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá| ]]
[[Catagóir:18ú haois]]
7acfpqt2ae78r9wd2cx81svuxw9mttv
1319511
1319506
2026-07-04T12:50:25Z
TGcoa
21229
/* Imeachtaí */
1319511
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Coinbhleacht Mhíleata
|coinbhleacht=Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá
|íomhá=Rev collage.png
|méid_íomhá=280px
|dáta=[[19 Aibreán]], [[1775]] – [[3 Meán Fómhair]], [[1783]]
|toradh=Conradh Versailles (1783)
|comhraiceoir1=[[Íomhá:US flag 13 stars.svg|22px|border]] [[Stáit Aontaithe]] <br /> [[Íomhá:Royal Standard of the King of France.svg|22px|border]] [[An Fhrainc]] <br /> [[Íomhá:Bandera de España 1760-1785.svg|22px]] [[An Spáinn]]<br /> [[Íomhá:Prinsenvlag.svg|22px|border]] [[Poblacht na hOllainne]] <br />... srl
|comhraiceoir2=[[Íomhá:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|border]] [[Ríocht na Breataine Móire]]<br /> Iroquois <br /> Cherokee <br /> ... srl
|ceannasaí1= [[George Washington]] <br />[[Nathanael Greene]] <br />[[Horatio Gates]] <br />[[Benedict Arnold]] <br />[[Friedrich Wilhelm von Steuben]] <br />[[Marquis de La Fayette]] <br />[[Comte de Rochambeau]] <br />[[Comte de Grasse]] <br />[[Bailli de Suffren]] <br />[[Bernardo de Gálvez]] <br />[[Luis de Córdova]] <br />...srl
|ceannasaí2=[[Frederick North]] <br />[[William Howe]] <br />[[Thomas Gage]] <br />[[Henry Clinton]] <br />[[Lord Cornwallis]] <br />[[Guy Carleton]] <br />[[John Burgoyne]] <br />[[George Rodney]] <br />[[Richard Howe]] <br />[[Wilhelm von Knyphausen]] <br />[[Joseph Brant]] <br />...srl
|líon_comhraic1=~140,000
|líon_comhraic2=~300,000
|taismigh1=~50,000*
|taismigh2=~47,000*
|nótaí=* Básanna & gortaithe
|}}
[[Cogadh]] [[réabhlóid]]<nowiki/>each ([[1775]] - [[1783]]) i [[Meiriceá Thuaidh]] idir [[An Bhreatain|Ríocht na Breataine Móire]] agus trí choilíneacht déag Bhriotanacha ba ea '''Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá''', nó '''Cogadh Saoirse Mheiriceá''', mar a thugtar air freisin.
[[Íomhá:Boston Massacre.jpg|thumb|left|Greanadóireacht le [[Paul Revere]] - an Sléacht i m[[Bostún]].|255x255px]]Thosaigh an cogadh mar chonspóid faoi [[cearta daonna|chearta]] na gcoilíneach mar Shasanaigh, conspóid a bhain le cúrsaí tráchtála agus riaracháin. Is gearr gur tháinig tuiscint nua ag na coilínigh orthu féin mar Mheiriceánaigh, agus as sin amach bhí siad ag iarraidh deireadh a chur le riail na Breataine.
== Imeachtaí ==
Thosaigh an cogadh sa bhliain 1775 nuair a chuaigh na réabhlóidithe faoi réim sna coilíneachtaí uile agus gur chuir siad an Dara Chomhdháil Ilchríochach agus an tArm Ilchríochach nua ar bun. An bhliain dár gcionn fógraíodh neamhspleáchas [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], náisiún nua.
* Ar an [[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh [[Cath an Oileáin Fhada]] (nó Cath Bhrooklyn uaireanta)
* Ar 11-[[12 Meitheamh]] [[1775|1775,]] troideadh [[Cath Machias (1775)|Cath Machias]], an chéad chath ar muir i gcogadh na saoirse.
* [[Feachtas Philadelphia]]. Ba thréimhse cinniúnach é an tréimhse sa bhua a bhain na Meiriceánaigh amach i gcoinne na mBriotanach.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/teann-arm-ilchriche-george-washington-go-valley-forge-an-19-nollaig-1777/|teideal=Téann Arm Ilchríche George Washington go Valley Forge, an 19 Nollaig 1777|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-12-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-12-25}}</ref> I mí Mheán Fómhair 1778, rinne Howe ionsaí ar Philadelphia. Buaileadh na Briotanaigh go dona i gCathanna Saratoga (19 M.F. 1777 agus 7 D.F.1777), uair chinniúnach i stair na Stát Aontaithe. Tharraing sé sin [[an Fhrainc]] isteach sa chogadh.
[[Íomhá:Surrender of Lord Cornwallis.jpg|clé|mion|220x220px|Géilleadh Cornwallis ag Yorktown,, le John Trumbull, 1820]]
=== Géilleadh Cornwallis ag Yorktown, 1781 ===
Rinne Arm na Breataine, faoi cheannas an Ghinearáil Cornwallis, léigear i [[Yorktown]], Virginia, ó dheireadh mhí Mheán Fómhair 1781, agus é timpeallaithe ag an Arm Ilchríochach faoi Washington agus ag fórsaí na Fraince faoi Rochambeau, chomh maith le cabhlach na Fraince faoi de Grasse.
Ar an 19 Deireadh Fómhair 1781, ghéill Cornwallis ar deireadh, agus síníodh na hAirteagail an lá céanna. Sheol Cornwallis féin an Briogáidire Ginearál Charles O'Hara<ref>Ba é mac neamhdhlisteanach James O'Hara, an 2ú Barún Tyrawley, é, agus a leannán Portaingéalach. Sonra spéisiúil: bhí bunús Éireannach ag muintir Tyrawley féin — ba as Éirinn (nasc le Contae Shligigh, de réir Foclóir Beathaisnéise Náisiúnta) do sheanathair Charles, an chéad Bharún Tyrawley — ach rugadh Charles féin i Liospóin, ní in Éirinn ná i Sasana.
Chuaigh sé ar scoil i Westminster, Sasana, agus thosaigh sé a shlí bheatha mhíleata ag aois a dó dhéag, i 1752.</ref> chun géilleadh thar a cheann, ó nár mhian leis féin freastal ar an searmanas.
'''Cuntas finné súl'''
Seo a leanas cuntas ar an ngéilleadh a rinne Arm na Breataine, faoi cheannas Cornwallis, don Arm Ilchríoch faoi cheannas George Washington. <blockquote>Timpeall a dó dhéag a chlog sheas An tArm Ilcríochach i líne ag taobh amháin den mbóthar agus sheas Arm na Fraince ag an taobh eile. Ag ceann an tslua bhí an ceannaire iontach, George Washington, ina shuí go bródúil in airde ar a chapall láidir. I gceannas ar na Francaigh bhí Count Rochambeau agus cuma uasal air féin agus ar a arm. Cé nach raibh an éide cheart ag gach Meiriceánach ba chuma mar bhí láidreacht agus sonas le feiceáil go soiléir. Thit ciúnas ar an áit. Mháirseáil na trúpaí ríoga aníos chugainn agus bhí cuma néata go leor orthu. Nuair a tháinig siad níos gaire áfach ba léir nach raibh siad chomh sciliúil sin. Bhí an-chuid acu an briseadh líne agus ag titim siar. Bhí sé soiléir go raibh drochthraenáil déanta orthu. Nuair a thosaigh siad ag cur a gcuid gunnaí uathu rinne siad é i slí drochbhéasach. Ní raibh an teideal “saighdiúir” nó “oifigeach” tuillte acu dar linn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Container/Documents/18-go-20-R%C3%A9abhl%C3%B3id-Mheirice%C3%A1-na-Fraince-agus-%C3%89ir%C3%AD-Amach-1798_20230105085134289.pdf|teideal=18-20 Réabhlóid Mheiriceá, na Fraince agus Éirí Amach 1798|údar=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026}}</ref></blockquote>
== Féach freisin ==
* [[Feachtas Philadelphia, 1777-1778]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
[[Catagóir:Réabhlóidí| *]]
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá| ]]
[[Catagóir:18ú haois]]
0it2xrxrmo0tue58pzg0x3wid6o9kl7
1319513
1319511
2026-07-04T12:54:33Z
TGcoa
21229
1319513
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Coinbhleacht Mhíleata
|coinbhleacht=Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá
|íomhá=Rev collage.png
|méid_íomhá=280px
|dáta=[[19 Aibreán]], [[1775]] – [[3 Meán Fómhair]], [[1783]]
|toradh=Conradh Versailles (1783)
|comhraiceoir1=[[Íomhá:US flag 13 stars.svg|22px|border]] [[Stáit Aontaithe]] <br /> [[Íomhá:Royal Standard of the King of France.svg|22px|border]] [[An Fhrainc]] <br /> [[Íomhá:Bandera de España 1760-1785.svg|22px]] [[An Spáinn]]<br /> [[Íomhá:Prinsenvlag.svg|22px|border]] [[Poblacht na hOllainne]] <br />... srl
|comhraiceoir2=[[Íomhá:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|border]] [[Ríocht na Breataine Móire]]<br /> Iroquois <br /> Cherokee <br /> ... srl
|ceannasaí1= [[George Washington]] <br />[[Nathanael Greene]] <br />[[Horatio Gates]] <br />[[Benedict Arnold]] <br />[[Friedrich Wilhelm von Steuben]] <br />[[Marquis de La Fayette]] <br />[[Comte de Rochambeau]] <br />[[Comte de Grasse]] <br />[[Bailli de Suffren]] <br />[[Bernardo de Gálvez]] <br />[[Luis de Córdova]] <br />...srl
|ceannasaí2=[[Frederick North]] <br />[[William Howe]] <br />[[Thomas Gage]] <br />[[Henry Clinton]] <br />[[Lord Cornwallis]] <br />[[Guy Carleton]] <br />[[John Burgoyne]] <br />[[George Rodney]] <br />[[Richard Howe]] <br />[[Wilhelm von Knyphausen]] <br />[[Joseph Brant]] <br />...srl
|líon_comhraic1=~140,000
|líon_comhraic2=~300,000
|taismigh1=~50,000*
|taismigh2=~47,000*
|nótaí=* Básanna & gortaithe
|}}
[[Cogadh]] [[réabhlóid]]<nowiki/>each ([[1775]] - [[1783]]) i [[Meiriceá Thuaidh]] idir [[An Bhreatain|Ríocht na Breataine Móire]] agus trí choilíneacht déag Bhriotanacha ba ea '''Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá''', nó '''Cogadh Saoirse Mheiriceá''', mar a thugtar air freisin.
Thosaigh an cogadh mar chonspóid faoi [[cearta daonna|chearta]] na gcoilíneach mar Shasanaigh, conspóid a bhain le cúrsaí tráchtála agus riaracháin. Is gearr gur tháinig tuiscint nua ag na coilínigh orthu féin mar Mheiriceánaigh, agus as sin amach bhí siad ag iarraidh deireadh a chur le riail na Breataine.
[[Íomhá:Boston Massacre.jpg|thumb|left|Greanadóireacht le [[Paul Revere]] - an Sléacht i m[[Bostún]].|255x255px]]
[[Íomhá:Battleoflongisland.jpg|clé|mion|220x220px|[[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh [[Cath an Oileáin Fhada]], le Alonzo Chappel, 1858]]
[[Íomhá:USSWasp1775.jpg|clé|mion|240x240px|Meitheamh 1775, troideadh [[Cath Machias (1775)|Cath Machias]] - Scúnar timpeall an ama seo]]
== Imeachtaí ==
Thosaigh an cogadh sa bhliain 1775 nuair a chuaigh na réabhlóidithe faoi réim sna coilíneachtaí uile agus gur chuir siad an Dara Chomhdháil Ilchríochach agus an tArm Ilchríochach nua ar bun. An bhliain dár gcionn fógraíodh neamhspleáchas [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], náisiún nua.
* Ar an [[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh [[Cath an Oileáin Fhada]] (nó Cath Bhrooklyn uaireanta)
* Ar 11-[[12 Meitheamh]] [[1775|1775,]] troideadh [[Cath Machias (1775)|Cath Machias]], an chéad chath ar muir i gcogadh na saoirse.
* [[Feachtas Philadelphia]]. Ba thréimhse cinniúnach é an tréimhse sa bhua a bhain na Meiriceánaigh amach i gcoinne na mBriotanach.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/teann-arm-ilchriche-george-washington-go-valley-forge-an-19-nollaig-1777/|teideal=Téann Arm Ilchríche George Washington go Valley Forge, an 19 Nollaig 1777|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-12-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-12-25}}</ref> I mí Mheán Fómhair 1778, rinne Howe ionsaí ar Philadelphia. Buaileadh na Briotanaigh go dona i gCathanna Saratoga (19 M.F. 1777 agus 7 D.F.1777), uair chinniúnach i stair na Stát Aontaithe. Tharraing sé sin [[an Fhrainc]] isteach sa chogadh.
[[Íomhá:Surrender of Lord Cornwallis.jpg|clé|mion|220x220px|Géilleadh Cornwallis ag Yorktown,, le John Trumbull, 1820]]
=== Géilleadh Cornwallis ag Yorktown, 1781 ===
Rinne Arm na Breataine, faoi cheannas an Ghinearáil Cornwallis, léigear i [[Yorktown]], Virginia, ó dheireadh mhí Mheán Fómhair 1781, agus é timpeallaithe ag an Arm Ilchríochach faoi Washington agus ag fórsaí na Fraince faoi Rochambeau, chomh maith le cabhlach na Fraince faoi de Grasse.
Ar an 19 Deireadh Fómhair 1781, ghéill Cornwallis ar deireadh, agus síníodh na hAirteagail an lá céanna. Sheol Cornwallis féin an Briogáidire Ginearál Charles O'Hara<ref>Ba é mac neamhdhlisteanach James O'Hara, an 2ú Barún Tyrawley, é, agus a leannán Portaingéalach. Sonra spéisiúil: bhí bunús Éireannach ag muintir Tyrawley féin — ba as Éirinn (nasc le Contae Shligigh, de réir Foclóir Beathaisnéise Náisiúnta) do sheanathair Charles, an chéad Bharún Tyrawley — ach rugadh Charles féin i Liospóin, ní in Éirinn ná i Sasana.
Chuaigh sé ar scoil i Westminster, Sasana, agus thosaigh sé a shlí bheatha mhíleata ag aois a dó dhéag, i 1752.</ref> chun géilleadh thar a cheann, ó nár mhian leis féin freastal ar an searmanas.
'''Cuntas finné súl'''
Seo a leanas cuntas ar an ngéilleadh a rinne Arm na Breataine, faoi cheannas Cornwallis, don Arm Ilchríoch faoi cheannas George Washington. <blockquote>Timpeall a dó dhéag a chlog sheas An tArm Ilcríochach i líne ag taobh amháin den mbóthar agus sheas Arm na Fraince ag an taobh eile. Ag ceann an tslua bhí an ceannaire iontach, George Washington, ina shuí go bródúil in airde ar a chapall láidir. I gceannas ar na Francaigh bhí Count Rochambeau agus cuma uasal air féin agus ar a arm. Cé nach raibh an éide cheart ag gach Meiriceánach ba chuma mar bhí láidreacht agus sonas le feiceáil go soiléir. Thit ciúnas ar an áit. Mháirseáil na trúpaí ríoga aníos chugainn agus bhí cuma néata go leor orthu. Nuair a tháinig siad níos gaire áfach ba léir nach raibh siad chomh sciliúil sin. Bhí an-chuid acu an briseadh líne agus ag titim siar. Bhí sé soiléir go raibh drochthraenáil déanta orthu. Nuair a thosaigh siad ag cur a gcuid gunnaí uathu rinne siad é i slí drochbhéasach. Ní raibh an teideal “saighdiúir” nó “oifigeach” tuillte acu dar linn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Container/Documents/18-go-20-R%C3%A9abhl%C3%B3id-Mheirice%C3%A1-na-Fraince-agus-%C3%89ir%C3%AD-Amach-1798_20230105085134289.pdf|teideal=18-20 Réabhlóid Mheiriceá, na Fraince agus Éirí Amach 1798|údar=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026}}</ref></blockquote>
== Féach freisin ==
* [[Feachtas Philadelphia, 1777-1778]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
[[Catagóir:Réabhlóidí| *]]
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá| ]]
[[Catagóir:18ú haois]]
o057nbhxp1l5fxum36d1fb2vqgv3pmj
1319514
1319513
2026-07-04T12:55:20Z
TGcoa
21229
/* Géilleadh Cornwallis ag Yorktown, 1781 */
1319514
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Coinbhleacht Mhíleata
|coinbhleacht=Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá
|íomhá=Rev collage.png
|méid_íomhá=280px
|dáta=[[19 Aibreán]], [[1775]] – [[3 Meán Fómhair]], [[1783]]
|toradh=Conradh Versailles (1783)
|comhraiceoir1=[[Íomhá:US flag 13 stars.svg|22px|border]] [[Stáit Aontaithe]] <br /> [[Íomhá:Royal Standard of the King of France.svg|22px|border]] [[An Fhrainc]] <br /> [[Íomhá:Bandera de España 1760-1785.svg|22px]] [[An Spáinn]]<br /> [[Íomhá:Prinsenvlag.svg|22px|border]] [[Poblacht na hOllainne]] <br />... srl
|comhraiceoir2=[[Íomhá:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|border]] [[Ríocht na Breataine Móire]]<br /> Iroquois <br /> Cherokee <br /> ... srl
|ceannasaí1= [[George Washington]] <br />[[Nathanael Greene]] <br />[[Horatio Gates]] <br />[[Benedict Arnold]] <br />[[Friedrich Wilhelm von Steuben]] <br />[[Marquis de La Fayette]] <br />[[Comte de Rochambeau]] <br />[[Comte de Grasse]] <br />[[Bailli de Suffren]] <br />[[Bernardo de Gálvez]] <br />[[Luis de Córdova]] <br />...srl
|ceannasaí2=[[Frederick North]] <br />[[William Howe]] <br />[[Thomas Gage]] <br />[[Henry Clinton]] <br />[[Lord Cornwallis]] <br />[[Guy Carleton]] <br />[[John Burgoyne]] <br />[[George Rodney]] <br />[[Richard Howe]] <br />[[Wilhelm von Knyphausen]] <br />[[Joseph Brant]] <br />...srl
|líon_comhraic1=~140,000
|líon_comhraic2=~300,000
|taismigh1=~50,000*
|taismigh2=~47,000*
|nótaí=* Básanna & gortaithe
|}}
[[Cogadh]] [[réabhlóid]]<nowiki/>each ([[1775]] - [[1783]]) i [[Meiriceá Thuaidh]] idir [[An Bhreatain|Ríocht na Breataine Móire]] agus trí choilíneacht déag Bhriotanacha ba ea '''Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá''', nó '''Cogadh Saoirse Mheiriceá''', mar a thugtar air freisin.
Thosaigh an cogadh mar chonspóid faoi [[cearta daonna|chearta]] na gcoilíneach mar Shasanaigh, conspóid a bhain le cúrsaí tráchtála agus riaracháin. Is gearr gur tháinig tuiscint nua ag na coilínigh orthu féin mar Mheiriceánaigh, agus as sin amach bhí siad ag iarraidh deireadh a chur le riail na Breataine.
[[Íomhá:Boston Massacre.jpg|thumb|left|Greanadóireacht le [[Paul Revere]] - an Sléacht i m[[Bostún]].|255x255px]]
[[Íomhá:Battleoflongisland.jpg|clé|mion|220x220px|[[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh [[Cath an Oileáin Fhada]], le Alonzo Chappel, 1858]]
[[Íomhá:USSWasp1775.jpg|clé|mion|240x240px|Meitheamh 1775, troideadh [[Cath Machias (1775)|Cath Machias]] - Scúnar timpeall an ama seo<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://www.irishecho.com/2011/02/irish-column-hms-margaretta-agus-na-brianaigh-2/|teideal=Irish Column: HMS Margaretta agus na Brianaigh.|údar=Barra Ó Donnabháin|dáta=2011-02-16|work=Irish Echo|dátarochtana=2021-06-06}}</ref>]]
== Imeachtaí ==
Thosaigh an cogadh sa bhliain 1775 nuair a chuaigh na réabhlóidithe faoi réim sna coilíneachtaí uile agus gur chuir siad an Dara Chomhdháil Ilchríochach agus an tArm Ilchríochach nua ar bun. An bhliain dár gcionn fógraíodh neamhspleáchas [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], náisiún nua.
* Ar an [[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh [[Cath an Oileáin Fhada]] (nó Cath Bhrooklyn uaireanta)
* Ar 11-[[12 Meitheamh]] [[1775|1775,]] troideadh [[Cath Machias (1775)|Cath Machias]], an chéad chath ar muir i gcogadh na saoirse.<ref name=":02" />
* [[Feachtas Philadelphia]]. Ba thréimhse cinniúnach é an tréimhse sa bhua a bhain na Meiriceánaigh amach i gcoinne na mBriotanach.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/teann-arm-ilchriche-george-washington-go-valley-forge-an-19-nollaig-1777/|teideal=Téann Arm Ilchríche George Washington go Valley Forge, an 19 Nollaig 1777|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-12-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-12-25}}</ref> I mí Mheán Fómhair 1778, rinne Howe ionsaí ar Philadelphia. Buaileadh na Briotanaigh go dona i gCathanna Saratoga (19 M.F. 1777 agus 7 D.F.1777), uair chinniúnach i stair na Stát Aontaithe. Tharraing sé sin [[an Fhrainc]] isteach sa chogadh.
[[Íomhá:Surrender of Lord Cornwallis.jpg|clé|mion|220x220px|Géilleadh Cornwallis ag Yorktown,, le John Trumbull, 1820]]
=== Géilleadh Cornwallis ag Yorktown, 1781 ===
Rinne Arm na Breataine, faoi cheannas an Ghinearáil Cornwallis, léigear i [[Yorktown]], Virginia, ó dheireadh mhí Mheán Fómhair 1781, agus é timpeallaithe ag an Arm Ilchríochach faoi Washington agus ag fórsaí na Fraince faoi Rochambeau, chomh maith le cabhlach na Fraince faoi de Grasse.
Ar an 19 Deireadh Fómhair 1781, ghéill Cornwallis ar deireadh, agus síníodh na hAirteagail an lá céanna. Sheol Cornwallis féin an Briogáidire Ginearál Charles O'Hara<ref>Ba é mac neamhdhlisteanach James O'Hara, an 2ú Barún Tyrawley, é, agus a leannán Portaingéalach. Sonra spéisiúil: bhí bunús Éireannach ag muintir Tyrawley féin — ba as Éirinn (nasc le Contae Shligigh, de réir Foclóir Beathaisnéise Náisiúnta) do sheanathair Charles, an chéad Bharún Tyrawley — ach rugadh Charles féin i Liospóin, ní in Éirinn ná i Sasana.
Chuaigh sé ar scoil i Westminster, Sasana, agus thosaigh sé a shlí bheatha mhíleata ag aois a dó dhéag, i 1752.</ref> chun géilleadh thar a cheann, ó nár mhian leis féin freastal ar an searmanas.
'''Cuntas finné súl'''
Seo a leanas cuntas ar an ngéilleadh a rinne Arm na Breataine, faoi cheannas Cornwallis, don Arm Ilchríoch faoi cheannas George Washington. <blockquote>"Timpeall a dó dhéag a chlog sheas An tArm Ilcríochach i líne ag taobh amháin den mbóthar agus sheas Arm na Fraince ag an taobh eile. Ag ceann an tslua bhí an ceannaire iontach, George Washington, ina shuí go bródúil in airde ar a chapall láidir. I gceannas ar na Francaigh bhí Count Rochambeau agus cuma uasal air féin agus ar a arm. Cé nach raibh an éide cheart ag gach Meiriceánach ba chuma mar bhí láidreacht agus sonas le feiceáil go soiléir. Thit ciúnas ar an áit. Mháirseáil na trúpaí ríoga aníos chugainn agus bhí cuma néata go leor orthu. Nuair a tháinig siad níos gaire áfach ba léir nach raibh siad chomh sciliúil sin. Bhí an-chuid acu an briseadh líne agus ag titim siar. Bhí sé soiléir go raibh drochthraenáil déanta orthu. Nuair a thosaigh siad ag cur a gcuid gunnaí uathu rinne siad é i slí drochbhéasach. Ní raibh an teideal “saighdiúir” nó “oifigeach” tuillte acu dar linn."<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Container/Documents/18-go-20-R%C3%A9abhl%C3%B3id-Mheirice%C3%A1-na-Fraince-agus-%C3%89ir%C3%AD-Amach-1798_20230105085134289.pdf|teideal=18-20 Réabhlóid Mheiriceá, na Fraince agus Éirí Amach 1798|údar=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026}}</ref></blockquote>
== Féach freisin ==
* [[Feachtas Philadelphia, 1777-1778]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
[[Catagóir:Réabhlóidí| *]]
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá| ]]
[[Catagóir:18ú haois]]
hsazkvzlfwzrgum4oatie9gzftr3w8y
4 Iúil
0
4888
1319546
1272612
2026-07-04T21:09:22Z
Conradder
34685
/* Tarluithe eile */
1319546
wikitext
text/x-wiki
{{Iúil}}
Is é an '''4 Iúil''' an 185ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 186ú lá i mbliain bhisigh. Tá 180 lá fágtha sa bhliain.
== Féilte ==
* [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] - Lá na Saoirse
== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1542]] — [[Eoin na Croise]], naomh Caitliceach (b. [[1591]])
* [[1804]] — [[Nathaniel Hawthorne]], údar Meiriceánach (b. [[1864]])
* [[1807]] — [[Giuseppe Garibaldi]], tírghráthóir agus saighdiúir (b.[[1882]])
* [[1868]] — [[Henrietta Swan Leavitt]], réalteolaí Meiriceánach (b. [[1921]])
* [[1870]] — [[Batt O'Connor]], polaiteoir Éireannach (b. [[1935]])
* [[1872]] — [[Calvin Coolidge]], 30ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.[[1933]])
* [[1906]] — [[Thomas Wall]], leabhareolaí Éireannach (b. [[1985]])
* [[1908]] — [[Bob Olin]], dornálaí Meiriceánach (b. [[1956]])
* [[1910]] — [[Gloria Stuart]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[2010]])
* [[1910]] — [[Robert King Merton]], socheolaí Meiriceánach (b. [[2003]])
* [[1930]] — [[Johnny Saxton]], dornálaí Meiriceánach (b. [[2008]])
* [[1938]] — [[Bill Withers]], amhránaí agus ceoltóir Meiriceánach (b. [[2020]])
* [[1951]] — [[Billy Lawless]], polaiteoir Éireannach (b. [[2024]])
* [[1960]] — [[Phil Hogan]], polaiteoir Éireannach
* [[1962]] — [[Frank Feighan]], polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
* [[1974]] — [[David Cullinane]], polaiteoir Éireannach
* [[1974]] — [[Mick Wingert]], guthóir Meiriceánach
* [[1978]] — [[Derek Ó Loinn]], iománaí
* [[1991]] — [[Úna-Minh Chaomhánach]], Iriseoir taistil Éireannach agus bainisteoir meáin shóisialta
* [[1995]] — [[Post Malone]], rapálaí
== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[965]] — [[Pápa Beinidict V]] (r ~900)
* [[1761]] — [[Samuel Richardson]], Scríbhneoir Sasanach (r. [[1689]])
* [[1826]] — [[John Adams]], 90, 2ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.[[1735]])
* [[1826]] — [[Thomas Jefferson]], 83, 3ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.[[1743]])
* [[1831]] — [[James Monroe]], 73, 5ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.[[1758]])
* [[1910]] — [[Giovanni Schiaparelli]], 75, réalteolaí (r.[[1835]])
* [[1934]] — [[Marie Curie]], Ceimicí (r. [[1867]])
* [[1970]] — [[Patrick Maguire]], polaiteoir Éireannach
* [[1979]] — [[Patrick Kerrigan]], polaiteoir Éireannach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre (r. [[1928]])
* [[2001]] — [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]], péintéir Éireannach (r. [[1919]])
* [[2003]] — [[André Claveau]], amhránaí Francach (r. [[1911]])
* [[2003]] — [[Barry White]], amhránaí agus cumadóir Meiriceánach (r. [[1944]])
* [[2006]] — [[Marcellite Garner]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1908]])
* [[2008]] — [[Dara Bán Mac Donnchadha]], amhránaí sean-nóis (r. [[1939]])
* [[2011]] — [[Otto von Habsburg]], polaiteoir Gearmánach (r. [[1912]])
== Tarluithe eile ==
* [[836]] - ''Pactum Sicardi''
* [[1826]] - Cailleadh [[John Adams]] agus [[Thomas Jefferson]] ar an lá céanna
* [[1827]] - Cealaíodh [[sclábhaíocht]] i [[Nua-Eabhrac (stát)|Stát Nua-Eabhrac]]
* [[1879]] - Ghabh fórsaí [[an Ríocht Aontaithe|na Breataine]] [[Ubundi]], príomhchathair na [[An tSúlúis |Súlú]]
* [[1914]] - Tharla an tsochraid d'[[Ard-diúc Franz Ferdinand na hOstaire|Ard-diúc Franz Ferdinand]] agus a bhean cheile, Sophie, i Vín
* [[1946]] - Tugann na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] neamhspleáchas do [[na hOileáin Fhilipíneacha]]
* [[1960]] - Bhí [[Bratach Stáit Aontaithe Mheiriceá|bratach na Stáit Aontaithe]] le caoga réalta ar foluain don chéad uair i bh[[Filideilfia, Pennsylvania|Filideilfia]]
* [[1976]] - Rinneadh [[Oibríocht Entebbe|ruathar ar aerfort Entebbe]] in [[Uganda]], le gialla a shaoradh i ndiaidh fuadaigh d'eitleán [[Air France]].
* [[2009]] - D'oscail an choróin i n[[Dealbh na Saoirse]] don phobail arís i ndiaidh ocht mbliana (bhí sí dúnta de dheasca imní slándála i ndiaidh [[9/11]])
* [[2012]] - D'fhógair [[CERN]] gur tháinig na heolaithe ann ar an m[[Bósón Higgs]].
* [[2024]] - Tharla [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024]]. Fuair [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Lucht Oibre]] ollbhua sa toghchán
* [[2025]] - Tháinig [[Tuilte lár-Texas, 2025|tuile mór ar lar-Texas]]. Maraíodh 108 ar a laghad
* [[2025]] - D'athaontaigh [[Oasis]] nuair ar sheinn siad a gcéad ceolchoirm le sé bliana dhéag i g[[Caerdydd]]
[[Catagóir:Dátaí|0704]]
[[Catagóir:Míonna|Iúil, 4]]
21dpkka3psnditz8z3qw2hqe54gz9rp
The Simpsons
0
7466
1319503
1298251
2026-07-04T12:14:00Z
Stephan1000000
39047
808
1319503
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse|num_seasons=37|num_episodes=808}}
Is é '''''The Simpsons''''' an tsraith [[Beochan|bheoite]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Mheiriceánach]] is fadsaolaí riamh. Baineann sé le saol na Simpsons, teaghlach Meiriceánach a chónaíonn in Springfield, baile sna Stáit Aontaithe. Craoladh an chéad eipeasóid ar [[17 Nollaig]] [[1989]] ar [[Gréasán teilifíse|ghréasán]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Ó shin, tá breis agus [[Liosta eipeasóidí The Simpsons|654 eipeasóid]] craolta. Tá an tsraith an-cáiliúil ar fud an domhain agus glacann a lán [[Liosta de na aoi-réaltaí The Simpsons|daoine cáiliúla]] páirt mar aoi-réaltaí.
Meastar gurb é ''The Simpsons'' ceann de na sraitheanna is mó éilimh i stair na teilifíse. Tá clú ar an stíl ait ealaíne atá ann: bíonn craiceann buí agus súile móra ar na carachtair, agus ceithre mhéar ar a lámha.
== Plota ==
Cúigear atá i dteaghlach na Simpsons, .i. [[Homer Simpson|Homer]], a bhean chéile [[Marge Simpson|Marge]], agus a gclann, [[Bart Simpson|Bart]], [[Lisa Simpson|Lisa]] agus [[Maggie Simpson|Maggie]]. Tá cónaí orthu ag [[742 Evergreen Terrace]] i mbaile [[Springfield]] i SAM (ní luaitear stát leis).
==Eipeasóidí==
{{féach freisin|Liosta eipeasóidí The Simpsons}}
== Stair ==
[[Íomhá:TS-Simpsons.jpg|float|deas|200px|mionsamhail|Ceist léamhthuisceana as scrúdú [[Gaeilge]] an [[Teastas Sóisearach|Teastais Shóisearaigh]], (Bonnleibhéal, 2000): Tá ''The Simpsons'' an-tábhachtach sa [[popchultúr|phopchultúr]] ar fud an domhain, go háirithe i measc an aosa óig.]] Chruthaigh [[Matt Groening]] an clár sa bhliain 1987 nuair a iarradh air sraith [[Cartún|chartún]] gearr a scríobh do ''The Tracy Ullman Show'' a chraolfaí ag tús agus deireadh na sosanna fógraí. Bhunaigh Groening na carachtair ar a mhuintir féin. Craoladh an chéad chartún ar 19 Aibreán 1987. Rinneadh 48 gceann de na cartúin seo san iomlán.
Sa bhliain 1989, lorg Fox séasúr de thrí heipeasóid déag, leathuair an chloig an ceann. Craoladh an chéad eipeasóid, ''[[Simpsons Roasting on an Open Fire]]'', ar 17 Nollaig 1989. Bhí móreileamh air láithreach bonn. B'aoir é ar shaol an lae inniu sna Stáit Aontaithe, agus é mar fhritéis don ''[[sitcom]]'' teaghlaigh tipiciúil Meiriceánach.
== Aisteoirí gutha ==
{|class="wikitable"
|-
!colspan=6|Príomhaisteoirí
|-
|align=center| [[File:Dan Castellaneta cropped.jpg|150x150px]]
|align=center| [[File:Julie Kavner.jpg|150x150px]]
|align=center| [[File:Nancy Cartwright.jpg|150x150px|upright]]
|align=center| [[File:Yeardley Smith 2012.png|150x150px]]
|align=center| [[File:Hankazaria05.jpg|150x150px|upright]]
|align=center| [[File:Harry Shearer at RT4.jpg|150x150px]]
|- style="text-align:center;"
|style="width:16%;"| [[Dan Castellaneta]]
|style="width:16%;"| [[Julie Kavner]]
|style="width:16%;"| [[Nancy Cartwright]]
|style="width:16%;"| [[Yeardley Smith]]
|style="width:16%;"| [[Hank Azaria]]
|style="width:16%;"| [[Harry Shearer]]
|-
|width=16%| [[Homer Simpson|Homer]], [[Abe Simpson|Grampa]], [[Barney Gumble|Barney]], [[Krusty the Clown|Krusty]], [[Groundskeeper Willie]], [[Mayor Quimby]], [[Hans Moleman]] agus eile.
|width=16%| [[Marge Simpson|Marge]], [[Patty Bouvier]] agus [[Selma Bouvier]]
|width=16%| [[Bart Simpson|Bart]], [[Nelson Muntz|Nelson]], [[Ralph Wiggum|Ralph]], [[Todd Flanders]], agus eile.
|width=16%| [[Lisa Simpson|Lisa]]
|width=16%| [[Moe Szyslak|Moe]], [[Chief Wiggum]], [[Apu Nahasapeemapetilon|Apu]], [[Comic Book Guy]], [[Lenny and Carl|Carl]], [[Cletus Spuckler|Cletus]], [[Professor Frink]], [[Dr. Nick]] agus eile
|width=16%| [[Mr. Burns]], [[Waylon Smithers|Smithers]], [[Ned Flanders]], [[Reverend Lovejoy]], [[Kent Brockman]], [[Dr. Hibbert]], [[Lenny and Carl|Lenny]], [[Principal Skinner]], [[Otto Mann|Otto]], [[Rainier Wolfcastle]] agus eile.
|}
== Naisc sheachtracha ==
* {{deilbhín en}} [http://www.thesimpsons.com/ Suíomh oifigiúil]
* {{deilbhín en}} [http://www.snpp.com/ The Simpsons Archive]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{The Simpsons}}
{{DEFAULTSORT:Simpsons, The}}
[[Catagóir:The Simpsons]]
[[Catagóir:Cláir Ghrinn]]
[[Catagóir:Cláir Fox]]
[[Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha]]
[[Catagóir:Cartúin]]
[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1989]]
3pxo460jufp8scit7zadk9wal2ey4va
Na hOileáin Fhilipíneacha
0
10526
1319544
1299226
2026-07-04T19:34:14Z
TGcoa
21229
1319544
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is tír san [[Áise]] í '''Poblacht na nOileán Filipíneach''' ([[Tagálaigis|Filipínis]]: ''Republika ng Pilipinas'' - fuaimnítear an focal ''ng'' mar ''nang''). Is í [[Mainile]] príomhchathair na nOileán Filipíneach, ach tá 7,641<ref>{{Lua idirlín|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|teideal=More islands, more fun in PH|dátarochtana=20 Meitheamh 2018|dáta=20 Feabhra 2016|archivedate=7 Deireadh Fómhair 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> oileán san oileánra Filipíneach, agus tá tailte na n-oileán seo timpeall trí chéad míle ciliméadar cearnach ar achar.
Labhraíonn muintir na nOileán Filipíneach teangacha bundúchasacha a bhaineann leis an bhfine Astrainéiseach. D'fhág daoine de phór [[An tSín|Síneach]], [[An Spáinn|Spáinneach]], [[SAM|Meiriceánach]] agus Arabach a sliocht ar na hoileáin chomh maith.
B'é [[Ruy López de Villalobos]] a d'ainmnigh na hoileáin as an Rí Spáinneach Pilib a Dó. Chuir na Spáinnigh a gcumhacht i bhfeidhm ar na hoileáin sa bhliain [[1565]], agus mhair an coilíneachas Spáinneach go dtí an Réabhlóid Fhilipíneach sa bhliain [[1896]]. Shealbhaigh na Stáit Aontaithe na hOileáin Fhilipíneacha i ndiaidh [[Cogadh Mheiriceá agus na Spáinne|Chogadh Mheiriceá agus na Spáinne]] sa bhliain [[1898]]. Fuair na hOileáin Fhilipíneacha neamhspleáchas mar [[Poblacht|Phoblacht]] sa bhliain [[1946]].
Tá cultúr na bhFilipíneach go mór faoi thionchar an Iarthair. Is é an [[Caitliceachas]] an [[reiligiún]] is tábhachtaí sna hoileáin, agus labhraítear an [[Béarla]] go forleathan. Is teanga oifigiúil é, chomh maith leis an teanga [[Tagálaigis|Filipínis]], is é sin, an leagan caighdeánaithe den [[Tagálaigis]]. Cé go raibh na Spáinnigh i seilbh na n-oileán ar feadh na gcéadta bliain, níl stádas oifigiúil ag an [[Spáinnis]] a thuilleadh, agus níl an teanga féin ó dhúchas ach ag dornán beag de dhaoine. Tá na leaganacha [[Fásteanga|criólaithe]] den Spáinnis, ar a dtugtar ''[[Chavacano (teanga)|Chavacano]]'', i bhfad níos tábhachtaí mar ghnáthurlabhraí pobail sna hOileáin Fhilipíneacha ná an Spáinnis chaighdeánaithe.
[[Íomhá:Rp-map.png|thumb|left|Léarscáil|478x478px]]
[[Íomhá:Ferdinand Magellan.jpg|clé|mion|271x271px|[[Fernão de Magalhães]]]]
[[Íomhá:Jose Rizal full.jpg|clé|mion|313x313px|Dr. [[José Rizal]], 1890idí]]
[[Íomhá:Emilio Aguinaldo ca. 1919 (Restored).jpg|clé|mion|300x300px|[[Emilio Aguinaldo]] (1869–1964) ca. 1919]]
== Stair ==
Bhí daoine daonna ina gcónaí i bPalawas sna hOileáin Fhilipíneacha chomh fada siar le leathchéad míle bliain ó sin, mar a deir na seandálaithe. Tháinig na hAstrainéisigh, sinsir na bhFilipíneach comhaimseartha, go dtí an t-oileánra dhá mhíle go leith de bhlianta roimh bhreith [[Críost|Chríost]], agus b'i dtuaisceart an oileáin úd [[Luzon]] ba thúisce a chuir siad fúthu. Sular bhain na [[Eoraip|hEorpaigh]] amach an chearn seo den domhan, bhí na tradálaithe [[Ioslam|Moslamacha]], Indiacha agus Síneacha anseo cheana, agus iad i dteagmháil le muintir na n-oileán le fada an lá.
B'é [[Fernão de Magalhães]] an chéad taiscéalaí ón Iarthar a tháinig ar cuairt ar na hoileáin, sa bhliain [[1521]], agus é díreach ag tabhairt an chéad turas timpeall an Domhain. Níor tháinig sé slán as, nó is amhlaidh gur chuir sé ladar i gcúrsaí polaitíochta na dtaoiseach áitiúil in oileán [[Cebu]], agus fuair sé bás i g[[Cath Mactan|cath]] a tharraing a chuid scéimeanna anuas air. Thit sé ar chrann [[Juan Sebastián Elcano]] iarsmaí na sluaíochta a thabhairt abhaile.
Sa bhliain [[1565]], tháinig [[Miguel López de Legazpi]] go dtí na hoileáin. B'eisean a bhunaigh an chéad áitreabh Spáinneach ansin. I rith an chéad trí chéad bliain eile, d'iompaigh muintir na n-oileán leis an gCaitliceachas faoi thionchar na misinéirí Spáinneacha, ach san am sin, ba mhinic a d'éirigh na bundúchasaigh amach in aghaidh na Spáinne, agus thairis sin, bhí na cumhachtaí coilíneacha eile ag coinneáil saighdiúirí na Spáinne gnóthach lena gcuid iarrachtaí teacht i seilbh na n-oileán nó fód éigin a dhéanamh iontu.
Thar aon rud eile, d'éirigh leis na Sasanaigh príomhchathair na n-oileán a fhorghabháil le linn [[Cogadh na Seacht mBlian|Chogadh na Seacht mBlian]]. Bhí na hOileáin Fhilipíneacha á rialú ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], áit a raibh suíochán Leas-Rí na Spáinne Nua, go dtí an bhliain 1821, nuair a bhain Meicsiceo amach an neamhspleáchas. Ina dhiaidh sin, bhí na hoileáin á rialú go díreach ó Mhaidrid. hOsclaíodh na hOileáin don trádáil dhomhanda ar an 6ú lá de Mhí Mheán Fómhair [[1834]].
'''1890idí - 1900idí'''
Nuair a bhí an naoú haois déag ag druidim chun deireanais, thosaigh gluaiseacht bholscaireachta sa Spáinn féin ag éileamh leasuithe agus feabhsuithe sna hOileáin agus ag déanamh gearáin faoin éagóir a bhí na misinéirí a imirt ar na bundúchasaigh. Ní raibh na Spáinnigh sásta a gceart a thabhairt do na Filipínigh, áfach.
D'fhill [[José Rizal]], príomhghníomhaí na gluaiseachta, go dtí na hOileáin agus rinne sé iarracht na leasuithe sóisialta a chur chun cinn go háitiúil. Bhí na húdaráis barúlach gur réabhlóidí dainséarach amach is amach a bhí ann, agus cuireadh chun báis é sa bhliain [[1896]]. Mar sin féin, bhí an réabhlóid ar cois cheana. Chuir baill an chumainn réabhlóidigh úd ''Katipunan'' rialtas dá gcuid féin ar bun sna hOileáin sa chéad bhliain tar éis bhás Rizal. B'é Emilio Aguinaldo a bhí i gceannas ar an rialtas, agus is é an meas atá ag na Filipínigh air inniu ná gurbh eisean a bhí ar an chéad Uachtarán ar an tír, cé nach bhfuair a rialtas aitheantas ó na tíortha coimhthíocha riamh.
Sa bhliain 1898, chuir na [[SAM|Meiriceánaigh]] ladar i gcúrsaí na nOileán. Roimhe sin, bhí sé éirithe ina chogadh idir na Meiriceánaigh agus na Spáinnigh faoi [[Cúba|Chúba]], agus ina dhiaidh sin, d'fhairsingigh an cogadh céanna go dtí na hOileáin.
Ar dtús, chloígh cabhlach na Meiriceánach na Spáinnigh i gcath farraige i mBá Mhainile, rud a thug a dhóthain misnigh d'Aguinaldo poblacht neamhspleách a ghairm de na hOileáin Fhilipíneacha. Nuair a shínigh na Spáinnigh is na Meiriceánaigh conradh síochána, áfach, níor tugadh aitheantas don phoblacht seo ar aon nós. A mhalairt ar fad, ghéill an Spáinn na hOileáin do na Stáit Aontaithe mar choilíneacht.
Chuir na Filipínigh troid ar na Meiriceánaigh ina dhiaidh sin, leis an bhfód a sheasamh ar son a saoirse, ach ní raibh gar ann. Rug na trúpaí Meiriceánacha ar Aguinaldo ar an 23 Márta 1901, ach níor tháinig deireadh leis an gcogaíocht i gceart roimh an mbliain 1913.
=== An Dara Cogadh Domhanda ===
Tháinig athrú stádais ar an tír sa bhliain 1935, nuair a hiompaíodh ina Comhlathas í, nó fuair na Filipínigh rialtas dúchais áirithe ansin. Bhí tuilleadh saoirse ar na bacáin, ach ansin, thosaigh [[an Dara Cogadh Domhanda]], agus d'fhorghabh na Seapánaigh na hOileáin ar fad. I ndiaidh do na [[An tSeapáin|Seapánaigh]] an cogadh a chailleadh, áfach, d'fhógair na Filipínigh poblacht neamhspleách ar an 4 Iúil [[1946]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Treaty of Manila (1946)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Treaty_of_Manila_(1946)&oldid=1351952316|journal=Wikipedia|date=2026-05-01|language=en}}</ref>
=== Deachtóireacht Marcos, 1965-1986 ===
Ní raibh an stát nua ábalta trioblóidí polaitiúla inmheánacha a sheachaint. B'iad na seascaidí agus tús na seachtóidí an tréimhse ab fhearr ó thaobh na síochána agus na heacnamaíochta de, nuair a bhí an tUachtarán [[Ferdinand Marcos]] ag rialú na tíre go dlisteanach.
Nuair a bhí sé leis an Uachtaránacht a fhágáil i ndiaidh an dara téarma a chaith sé i gceannas ar na hOileáin, áfach, chuir sé dlí cogaidh i bhfeidhm ar an tír. Chuaigh saol na nOileán Filipíneach chun donais, agus an éillitheacht is an lobhadas ag rith damhsa sa tír.
=== Benigno agus Corazón Aquino ===
[[Íomhá:Ninoy Aquino 3.jpg|mion|"Ninoy" Aquino|311x311px]]
Ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]], feallmharaíodh ceannaire an fhreasúra, Benigno "Ninoy" Aquino ag [[aerfort]] [[Mainile|Mhainile]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=1vADEDZpetY|teideal=Feallmharú Aquino ar Youtube|údar=|dáta=1983|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí sé ar [[deoraíocht]] sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] ó 1980 go dtí 1983. Ní raibh sé ach tagtha ar ais nuair a lámhachadh é ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]].
Chuir an dúnmharú fearg ar go leor daoine sna hOileáin, agus iad suite siúráilte gurbh é an t[[Uachtarán]] Marcos a d'íoc pá na ndúnmharfóirí.
Chuaigh baintreach an fhir mhairbh, [[Corazon Aquino|Corazón "Cory" Aquino]], i gceannas ar an bhfreasúra. Faoi bhrú an fhreasúra, thoiligh an tUachtarán Marcos le toghcháin a eagrú sa bhliain 1986.
[[Íomhá:Corazon Aquino 1986.jpg|mion|Corazón Aquino, 15 M.F. 1986|293x293px]]
B'í Corazón Aquino iarrthóir an fhreasúra. Nuair a chaill sí an toghchán Uachtaránachta, bhí formhór mór na bhFilipíneach den tuairim go raibh torthaí na vótála cóirithe ag Marcos. D'éirigh cuid de na [[fórsaí armtha]] amach in aghaidh Marcos, agus fuair siad tacaíocht na sibhialtach, a chuaigh amach sna [[sráid]]<nowiki/>eanna ag agóidíocht.
Sa deireadh thiar thall, b'éigean do Marcos an [[tír]] a fhágáil, agus gaireadh Uachtarán de Corazón Aquino.
I ndiaidh na réabhlóide seo féin - Réabhlóid EDSA, mar a thugtar uirthi (is ionann EDSA agus ''Epifanio de los Santos Avenue'', an tsráid is mó i Mainile) - níor tháinig mórán feabhais ar chúrsaí na tíre. Nuair a bhí Aquino ina hUachtarán, bhí iar-lucht leanúna Marcos ag bagairt ''[[coup d'état]]'' uirthi ó am go ham. Na treallchogaithe Cumannacha a bhí ag troid go brúidiúil faoin tuath ó laethanta Marcos anuas, níor éirigh siad as an gcath i ndiaidh Réabhlóid EDSA, agus mar aisfhreagra, tháinig gluaiseacht fhoréigneach fhrith-Chumannach, ''Alsa Masa''[http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061029171506/http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm |date=2006-10-29 }}, ar an bhfód agus í ag ionsaí is ag marú daoine éigiontacha go minic ar an tsiocair gur "[[Cumannachas|Cumannaigh]]" a bhí iontu. Níos déanaí, thosaigh an mionlach Moslamach féin ag dul chun cearmansaíochta ar an rialtas agus dreamanna treallchogaíochta a chur ar bun.
=== Fidel Ramos, 1997 ===
Bhisigh cúrsaí geilleagair na tíre beagáinín i mblianta an chéad Uachtarán eile, Fidel Ramos, ach sa bhliain 1997, chuir géarchéim eacnamaíochta na hÁise Thoir an chuid ba mhó den bhiseach seo ar ceal arís. Sa bhliain 2001, chuir Dara Réabhlóid EDSA an chéad Uachtarán eile, Joseph Estrada, as cumhacht. An tUachtarán a tháinig i gcomharbas airsean, mar atá, [[Gloria Macapagal Arroyo]], bhí an-dóchas ag na Filipínigh aisti ar dtús, ach ina dhiaidh sin, thosaigh na gnáthliomhaintí faoi bhreabaireacht agus faoi thoghcháin chóirithe.
== Daonra ==
[[Íomhá:Big Manila.jpg|thumb|220x220px|Mainile]]
Teangacha Astrainéiseacha is mó a labhraíonn na Filipínigh, agus is de phór Astrainéiseach iad an formhór acu. Tháinig a gcuid sinsear ón [[An Téaváin|Téaváin]], a raibh treibheacha Astrainéiseacha ina gcónaí inti sular chuir na Sínigh fúthu ar an oileán sin. Tá dreamanna beaga fágtha ansin ag labhairt teangacha Astrainéiseacha, agus meastar gurb iad na h[[Ami]] an dream is gaolmhaire le sinsir na bhFilipíneach. Pobal mionlaigh sa Téaváin is ea na hAmi. Tá dornán beag de ''Negritos'' nó d'Aetaigh fágtha sna hOileáin Fhilipíneacha i gcónaí, agus is iadsan na bundúchasaigh a raibh a sinsir-san ag áitreabh na n-oileán roimh theacht na nAstrainéiseach. Thairis sin, tá cuid mhaith Sínigh ag cur fúthu sa tír - 2 % den daonra ar fad - cé go gcreidtear go bhfuil sinsear Síneach amháin, ar a laghad, ag 10 % de mhuintir na nOileán. Tá pobal mór Meiriceánach sa tír chomh maith, ar saighdiúirí nó éasaoránaigh eile iad a bhformhór.
== Teangacha ==
Is iad an Tagálaigis - nó an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] Pilipino, mar a thugtar uirthi go hoifigiúil - agus an Béarla teangacha oifigiúla na nOileán. Mar sin féin, tá go leor teangacha eile á labhairt timpeall na tíre. Nuair a tugadh an Tagálaigis isteach mar theanga oifigiúil, is dócha nach raibh sí ar an teanga ba líonmhaire cainteoirí dúchais ar aon nós, nó b'í an phríomhchúis leis an stádas seo a thabhairt di ná gurbh í an teanga a bhí á labhairt i Mainile agus máguaird. Teangacha móra eile is ea an teanga Cebuano, an teanga Ilokano, an teanga Hiligaynon, an teanga Waray-Waray, an teanga Kapampangan, an teanga Bikol, an teanga Pangasinan, an teanga Kinaray-a, an teanga Maranao, an teanga Maguindanao, agus an teanga Tausug. Is iad seo na teangacha a bhfuil níos mó ná milliún cainteoirí dúchais acu, ach ar ndóigh, tá cuid mhór mionchanúintí eile ann. Is follasach nach mbíonn difríocht na canúna is na teanga soiléir i gcónaí, agus mar shampla, is minic a ghlacann na Filipínigh féin leis an teanga Cebuano, an teanga Hiligaynon agus an teanga Waray-Waray mar chanúintí aon teanga amháin, mar atá, an teanga Visayan nó Binisaya. Má dhearctar ar na canúintí Visayan mar aon teanga amháin, tá níos mó cainteoirí dúchais ag an teanga sin ná ag an Tagaláigis. Mar sin féin, is é dearcadh na dteangeolaithe ná gur níos mó ná aon teanga amháin atá i gceist, ó bhíonn na teangacha seo sách dothuigthe ag cainteoirí a chéile. Is í an teanga Cebuano an ceann is mó de na teangacha Visayan, agus í ó dhúchas ag fiche milliún duine. In oileán Cebu a labhraítear í, ar ndóigh.
Tá canúintí Sínise á labhairt sna hOileáin Fhilipíneacha freisin. Is í an chanúint is tábhachtaí ná Lan-nang, an leagan áitiúil den chanúint Min Nan. Tháinig sinsir lucht a labhartha ó chúige Fujien in oirdheisceart na Síne. Tá an Chantainis á labhairt sna hOileáin freisin.
Baineann na Moslamaigh Fhilipíneacha úsáid áirithe as an [[Araibis]], toisc gurb í teanga [[An Córan|an Chóráin]] í. Is í an teanga Tausug - ceann de na canúintí Visayan - is mó a bhíonn ó dhúchas acu, áfach.
Cé go raibh an [[Spáinnis]] ina teanga thábhachtach sna hOileáin go deireadh na naoú haoise déag, is ar éigean a labhraíonn aon duine ó dhúchas í a thuilleadh. Sa bhliain 1950, bhí sí mar theanga dhúchais ag 6 % de mhuintir na tíre, ach caithfidh sé gur seandaoine ab ea a bhformhór, nó ní raibh sí ach ag 2,500 duine sa bhliain 1990. Mar sin féin, tá tábhacht áirithe ag baint léi i gcónaí mar theanga léannta, go háirithe i measc na sagart Caitliceach agus na staraithe. Scéal eile ar fad é go bhfuil fásteangacha á labhairt anseo agus ansiúd atá bunaithe ar an Spáinnis, agus an ghramadach simplithe faoi thionchar na dteangacha áitiúla. Tugtar Chavacano ar na teangacha seo, focal a chiallaíonn "garbh" nó "barbartha" sa Spáinnis. Tháinig siad ar an bhfód beag beann ar a chéile, an chuid is mó acu. Is í an teanga Zamboangueño in Oileán Mindanao an ceann is mó de na fásteangacha seo, agus í ag 360,000 duine ó dhúchas.
Tá an Béarla á labhairt ag gach Filipíneach a bhfuil léann nó foghlaim ar bith aige - d'fhéadfá an sean-nath cainte Gaeilge "duine a bhfuil léann agus Béarla aige" a úsáid, nó sin é an dearcadh atá ag muintir na nOileán Filipíneach ar an mBéarla - agus is minic a bhaineann siad úsáid as meascán Tagálaigise agus Béarla ar a dtugtar ''Taglish''. An cineál Béarla a chluintear sna hOileáin Fhilipíneacha, is follasach go bhfuil sé go mór mór faoi thionchar na dteangacha áitiúla, ar nós na Tagálaigise. Luíonn sé le réasún gurb ar an gcaighdeán Meiriceánach is mó a bhíonn na Filipínigh ag déanamh aithrise.
'''Foclóir'''
Cúpla focal as Béarla na nOileán Filipíneach:
* ''brownout'': Sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, is ionann ''brownout'' agus leathdhorchú - is é sin, le linn a leithéide, téann an leictreachas i laghad, ach ní mhúchtar na soilse go hiomlán. Dá múchfaí, is é an rud a bheadh ann ná ''blackout'' nó lándorchú. Sna hOileáin Fhilipíneacha, áfach, tugtar ''brownout'' ar an lándorchú, is é sin, ar an rud ar a dtugtar ''blackout'' sna háiteanna eile.
* ''commuter'': Sna hOileáin, ní thagraíonn an focal seo do gach comaitéir. An duine a bhíonn ag tiomáint a ghluaisteáin féin, ní ''commuter'' é, dar leis na Filipínigh: caithfidh tú dul ar an mbus nó ar an tram le go dtabharfaí ''commuter'' ort. An briathar ''to commute'', arís, is é is ciall leis ná bus nó tram a thógáil.
* ''officemate'' - comhoibrí san oifig, nó ''office co-worker'' mar a deirtear i ngnáth-Bhéarla.
* ''to open/to close'' - is ionann ''to open TV'' sna hOileáin agus an teilifíseán a chur ag obair, agus is ionann ''to close TV'' agus an teilifíseán a chur as.
* ''remembrance'' - deismireán, cuimhneachán, seoid chuimhneacháin. ''Souvenir'' a thugtar ar a leithéid sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, ar ndóigh.
* ''rotonda'' - compal tráchta, timpeallán tráchta. ''Roundabout'' a deirtear in Éirinn, ar ndóigh. As an Spáinnis a tháinig an focal Filipíneach.
* ''thrice'' - ní focal liteartha é seo sna hOileáin, ach focal a chloisfeá sa ghnáthchaint - níos minicí fiú ná ''three times''.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Oileain Fhilipineacha, Na h}}
[[Catagóir:Na hOileáin Fhilipíneacha]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]]
t8cp62jvtsm3cku8adfseq1btt7evrr
1319545
1319544
2026-07-04T20:03:03Z
TGcoa
21229
1319545
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is tír san [[Áise]] í '''Poblacht na nOileán Filipíneach''' ([[Tagálaigis|Filipínis]]: ''Republika ng Pilipinas'' - fuaimnítear an focal ''ng'' mar ''nang''). Is í [[Mainile]] príomhchathair na nOileán Filipíneach, ach tá 7,641<ref>{{Lua idirlín|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|teideal=More islands, more fun in PH|dátarochtana=20 Meitheamh 2018|dáta=20 Feabhra 2016|archivedate=7 Deireadh Fómhair 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> oileán san oileánra Filipíneach, agus tá tailte na n-oileán seo timpeall trí chéad míle ciliméadar cearnach ar achar.
Labhraíonn muintir na nOileán Filipíneach teangacha bundúchasacha a bhaineann leis an bhfine Astrainéiseach. D'fhág daoine de phór [[An tSín|Síneach]], [[An Spáinn|Spáinneach]], [[SAM|Meiriceánach]] agus Arabach a sliocht ar na hoileáin chomh maith.
B'é [[Ruy López de Villalobos]] a d'ainmnigh na hoileáin as an Rí Spáinneach Pilib a Dó. Chuir na Spáinnigh a gcumhacht i bhfeidhm ar na hoileáin sa bhliain [[1565]], agus mhair an coilíneachas Spáinneach go dtí an Réabhlóid Fhilipíneach sa bhliain [[1896]]. Shealbhaigh na Stáit Aontaithe na hOileáin Fhilipíneacha i ndiaidh [[Cogadh Mheiriceá agus na Spáinne|Chogadh Mheiriceá agus na Spáinne]] sa bhliain [[1898]]. Fuair na hOileáin Fhilipíneacha neamhspleáchas mar [[Poblacht|Phoblacht]] sa bhliain [[1946]].
Tá cultúr na bhFilipíneach go mór faoi thionchar an Iarthair. Is é an [[Caitliceachas]] an [[reiligiún]] is tábhachtaí sna hoileáin, agus labhraítear an [[Béarla]] go forleathan. Is teanga oifigiúil é, chomh maith leis an teanga [[Tagálaigis|Filipínis]], is é sin, an leagan caighdeánaithe den [[Tagálaigis]]. Cé go raibh na Spáinnigh i seilbh na n-oileán ar feadh na gcéadta bliain, níl stádas oifigiúil ag an [[Spáinnis]] a thuilleadh, agus níl an teanga féin ó dhúchas ach ag dornán beag de dhaoine. Tá na leaganacha [[Fásteanga|criólaithe]] den Spáinnis, ar a dtugtar ''[[Chavacano (teanga)|Chavacano]]'', i bhfad níos tábhachtaí mar ghnáthurlabhraí pobail sna hOileáin Fhilipíneacha ná an Spáinnis chaighdeánaithe.
[[Íomhá:Rp-map.png|thumb|left|Léarscáil|478x478px]]
[[Íomhá:Ferdinand Magellan.jpg|clé|mion|271x271px|[[Fernão de Magalhães]]]]
[[Íomhá:Jose Rizal full.jpg|clé|mion|313x313px|Dr. [[José Rizal]], 1890idí]]
[[Íomhá:Emilio Aguinaldo ca. 1919 (Restored).jpg|clé|mion|300x300px|[[Emilio Aguinaldo]] (1869–1964) ca. 1919]]
== Stair ==
Bhí daoine daonna ina gcónaí i bPalawan sna hOileáin Fhilipíneacha chomh fada siar le leathchéad míle bliain ó sin, mar a deir na seandálaithe. Tháinig na hAstrainéisigh, sinsir na bhFilipíneach comhaimseartha, go dtí an t-oileánra dhá mhíle go leith de bhlianta roimh bhreith [[Críost|Chríost]], agus b'i dtuaisceart an oileáin úd [[Luzon]] ba thúisce a chuir siad fúthu. Sular bhain na [[Eoraip|hEorpaigh]] amach an chearn seo den domhan, bhí na tradálaithe [[Ioslam|Moslamacha]], Indiacha agus Síneacha anseo cheana, agus iad i dteagmháil le muintir na n-oileán le fada an lá.
B'é [[Fernão de Magalhães]] an chéad taiscéalaí ón Iarthar a tháinig ar cuairt ar na hoileáin, sa bhliain [[1521]], agus é díreach ag tabhairt an chéad turas timpeall an Domhain. Níor tháinig sé slán as, nó is amhlaidh gur chuir sé ladar i gcúrsaí polaitíochta na dtaoiseach áitiúil in oileán [[Cebu]], agus fuair sé bás i g[[Cath Mactan|cath]] a tharraing a chuid scéimeanna anuas air. Thit sé ar chrann [[Juan Sebastián Elcano]] iarsmaí na sluaíochta a thabhairt abhaile.
Sa bhliain [[1565]], tháinig [[Miguel López de Legazpi]] go dtí na hoileáin. B'eisean a bhunaigh an chéad áitreabh Spáinneach ansin. I rith an chéad trí chéad bliain eile, d'iompaigh muintir na n-oileán leis an gCaitliceachas faoi thionchar na misinéirí Spáinneacha, ach san am sin, ba mhinic a d'éirigh na bundúchasaigh amach in aghaidh na Spáinne, agus thairis sin, bhí na cumhachtaí coilíneacha eile ag coinneáil saighdiúirí na Spáinne gnóthach lena gcuid iarrachtaí teacht i seilbh na n-oileán nó fód éigin a dhéanamh iontu.
Thar aon rud eile, d'éirigh leis na Sasanaigh príomhchathair na n-oileán a fhorghabháil le linn [[Cogadh na Seacht mBlian|Chogadh na Seacht mBlian]]. Bhí na hOileáin Fhilipíneacha á rialú ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], áit a raibh suíochán Leas-Rí na Spáinne Nua, go dtí an bhliain 1821, nuair a bhain Meicsiceo amach an neamhspleáchas. Ina dhiaidh sin, bhí na hoileáin á rialú go díreach ó Mhaidrid. Osclaíodh na hOileáin don trádáil dhomhanda ar an 6ú lá de Mhí Mheán Fómhair [[1834]].
'''1890idí - 1900idí'''
Nuair a bhí an naoú haois déag ag druidim chun deireanais, thosaigh gluaiseacht bholscaireachta sa Spáinn féin ag éileamh leasuithe agus feabhsuithe sna hOileáin agus ag déanamh gearáin faoin éagóir a bhí na misinéirí a imirt ar na bundúchasaigh. Ní raibh na Spáinnigh sásta a gceart a thabhairt do na Filipínigh, áfach.
D'fhill [[José Rizal]], príomhghníomhaí na gluaiseachta, go dtí na hOileáin agus rinne sé iarracht na leasuithe sóisialta a chur chun cinn go háitiúil. Bhí na húdaráis barúlach gur réabhlóidí dainséarach amach is amach a bhí ann, agus cuireadh chun báis é sa bhliain [[1896]]. Mar sin féin, bhí an réabhlóid ar cois cheana. Chuir baill an chumainn réabhlóidigh úd ''Katipunan'' rialtas dá gcuid féin ar bun sna hOileáin sa chéad bhliain tar éis bhás Rizal. B'é Emilio Aguinaldo a bhí i gceannas ar an rialtas, agus is é an meas atá ag na Filipínigh air inniu ná gurbh eisean a bhí ar an chéad Uachtarán ar an tír, cé nach bhfuair a rialtas aitheantas ó na tíortha coimhthíocha riamh.
Sa bhliain 1898, chuir na [[SAM|Meiriceánaigh]] ladar i gcúrsaí na nOileán. Roimhe sin, bhí sé éirithe ina chogadh idir na Meiriceánaigh agus na Spáinnigh faoi [[Cúba|Chúba]], agus ina dhiaidh sin, d'fhairsingigh an cogadh céanna go dtí na hOileáin.
Ar dtús, chloígh cabhlach na Meiriceánach na Spáinnigh i gcath farraige i mBá Mhainile, rud a thug a dhóthain misnigh d'Aguinaldo poblacht neamhspleách a ghairm de na hOileáin Fhilipíneacha. Nuair a shínigh na Spáinnigh is na Meiriceánaigh conradh síochána, áfach, níor tugadh aitheantas don phoblacht seo ar aon nós. A mhalairt ar fad, ghéill an Spáinn na hOileáin do na Stáit Aontaithe mar choilíneacht.
Chuir na Filipínigh troid ar na Meiriceánaigh ina dhiaidh sin, leis an bhfód a sheasamh ar son a saoirse, ach ní raibh gar ann. Rug na trúpaí Meiriceánacha ar Aguinaldo ar an 23 Márta 1901, ach níor tháinig deireadh leis an gcogaíocht i gceart roimh an mbliain 1913.
=== An Dara Cogadh Domhanda ===
Tháinig athrú stádais ar an tír sa bhliain 1935, nuair a iompaíodh ina Comhlathas í, nó fuair na Filipínigh rialtas dúchais áirithe ansin. Bhí tuilleadh saoirse ar na bacáin, ach ansin, thosaigh [[an Dara Cogadh Domhanda]], agus d'fhorghabh na Seapánaigh na hOileáin ar fad. I ndiaidh do na [[An tSeapáin|Seapánaigh]] an cogadh a chailleadh, áfach, d'fhógair na Filipínigh poblacht neamhspleách ar an 4 Iúil [[1946]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Treaty of Manila (1946)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Treaty_of_Manila_(1946)&oldid=1351952316|journal=Wikipedia|date=2026-05-01|language=en}}</ref>
=== Deachtóireacht Marcos, 1965-1986 ===
Ní raibh an stát nua ábalta trioblóidí polaitiúla inmheánacha a sheachaint.
Nuair a bhí Marcos ar tí an Uachtaránacht a fhágáil i ndiaidh an dara téarma a chaith sé i gceannas ar na hOileáin, áfach, chuir sé dlí cogaidh i bhfeidhm ar an tír. Chuaigh saol na nOileán Filipíneach chun donais, agus an éillitheacht is an lobhadas ag rith damhsa sa tír.
=== Benigno agus Corazón Aquino ===
[[Íomhá:Ninoy Aquino 3.jpg|mion|"Ninoy" Aquino|311x311px]]
Ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]], feallmharaíodh ceannaire an fhreasúra, Benigno "Ninoy" Aquino ag [[aerfort]] [[Mainile|Mhainile]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=1vADEDZpetY|teideal=Feallmharú Aquino ar Youtube|údar=|dáta=1983|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí sé ar [[deoraíocht]] sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] ó 1980 go dtí 1983. Ní raibh sé ach tagtha ar ais nuair a lámhachadh é ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]].
Chuir an dúnmharú fearg ar go leor daoine sna hOileáin, agus iad suite siúráilte gurbh é an t[[Uachtarán]] Marcos a d'íoc pá na ndúnmharfóirí.
Chuaigh baintreach an fhir mhairbh, [[Corazon Aquino|Corazón "Cory" Aquino]], i gceannas ar an bhfreasúra. Faoi bhrú an fhreasúra, thoiligh an tUachtarán Marcos le toghcháin a eagrú sa bhliain 1986.
[[Íomhá:Corazon Aquino 1986.jpg|mion|Corazón Aquino, 15 M.F. 1986|293x293px]]
B'í Corazón Aquino iarrthóir an fhreasúra. Nuair a chaill sí an toghchán Uachtaránachta, bhí formhór mór na bhFilipíneach den tuairim go raibh torthaí na vótála cóirithe ag Marcos. D'éirigh cuid de na [[fórsaí armtha]] amach in aghaidh Marcos, agus fuair siad tacaíocht na sibhialtach, a chuaigh amach sna [[sráid]]<nowiki/>eanna ag agóidíocht.
Sa deireadh thiar thall, b'éigean do Marcos an [[tír]] a fhágáil, agus gaireadh Uachtarán de Corazón Aquino.
I ndiaidh na réabhlóide seo féin - Réabhlóid EDSA, mar a thugtar uirthi (is ionann EDSA agus ''Epifanio de los Santos Avenue'', an tsráid is mó i Mainile) - níor tháinig mórán feabhais ar chúrsaí na tíre. Nuair a bhí Aquino ina hUachtarán, bhí iar-lucht leanúna Marcos ag bagairt ''[[coup d'état]]'' uirthi ó am go ham. Na treallchogaithe Cumannacha a bhí ag troid go brúidiúil faoin tuath ó laethanta Marcos anuas, níor éirigh siad as an gcath i ndiaidh Réabhlóid EDSA, agus mar aisfhreagra, tháinig gluaiseacht fhoréigneach fhrith-Chumannach, ''Alsa Masa''[http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061029171506/http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm |date=2006-10-29 }}, ar an bhfód agus í ag ionsaí is ag marú daoine éigiontacha go minic ar an tsiocair gur "[[Cumannachas|Cumannaigh]]" a bhí iontu. Níos déanaí, thosaigh an mionlach Moslamach féin ag dul chun cearmansaíochta ar an rialtas agus dreamanna treallchogaíochta a chur ar bun.
=== Fidel Ramos, 1997 ===
Bhisigh cúrsaí geilleagair na tíre beagáinín i mblianta an chéad Uachtarán eile, Fidel Ramos, ach sa bhliain 1997, chuir géarchéim eacnamaíochta na hÁise Thoir an chuid ba mhó den bhiseach seo ar ceal arís. Sa bhliain 2001, chuir Dara Réabhlóid EDSA an chéad Uachtarán eile, Joseph Estrada, as cumhacht. An tUachtarán a tháinig i gcomharbas airsean, mar atá, [[Gloria Macapagal Arroyo]], bhí an-dóchas ag na Filipínigh aisti ar dtús, ach ina dhiaidh sin, thosaigh na gnáthliomhaintí faoi bhreabaireacht agus faoi thoghcháin chóirithe.
'''[[Rodrigo Duterte]]''' (Uachtarán 2016-2022)
'''[[Bongbong Marcos]]''' (2022 ar aghaidh) — mac Ferdinand Marcos
== Daonra ==
[[Íomhá:Big Manila.jpg|thumb|220x220px|Mainile]]
Teangacha Astrainéiseacha is mó a labhraíonn na Filipínigh, agus is de phór Astrainéiseach iad an formhór acu. Tháinig a gcuid sinsear ón [[An Téaváin|Téaváin]], a raibh treibheacha Astrainéiseacha ina gcónaí inti sular chuir na Sínigh fúthu ar an oileán sin. Tá dreamanna beaga fágtha ansin ag labhairt teangacha Astrainéiseacha, agus meastar gurb iad na h[[Ami]] an dream is gaolmhaire le sinsir na bhFilipíneach. Pobal mionlaigh sa Téaváin is ea na hAmi. Tá dornán beag de ''Negritos'' nó d'Aetaigh fágtha sna hOileáin Fhilipíneacha i gcónaí, agus is iadsan na bundúchasaigh a raibh a sinsir-san ag áitreabh na n-oileán roimh theacht na nAstrainéiseach. Thairis sin, tá cuid mhaith Sínigh ag cur fúthu sa tír - 2 % den daonra ar fad - cé go gcreidtear go bhfuil sinsear Síneach amháin, ar a laghad, ag 10 % de mhuintir na nOileán. Tá pobal mór Meiriceánach sa tír chomh maith, ar saighdiúirí nó éasaoránaigh eile iad a bhformhór.
== Teangacha ==
Is iad an Tagálaigis - nó an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] Pilipino, mar a thugtar uirthi go hoifigiúil - agus an Béarla teangacha oifigiúla na nOileán. Mar sin féin, tá go leor teangacha eile á labhairt timpeall na tíre. Nuair a tugadh an Tagálaigis isteach mar theanga oifigiúil, is dócha nach raibh sí ar an teanga ba líonmhaire cainteoirí dúchais ar aon nós, nó b'í an phríomhchúis leis an stádas seo a thabhairt di ná gurbh í an teanga a bhí á labhairt i Mainile agus máguaird. Teangacha móra eile is ea an teanga Cebuano, an teanga Ilokano, an teanga Hiligaynon, an teanga Waray-Waray, an teanga Kapampangan, an teanga Bikol, an teanga Pangasinan, an teanga Kinaray-a, an teanga Maranao, an teanga Maguindanao, agus an teanga Tausug. Is iad seo na teangacha a bhfuil níos mó ná milliún cainteoirí dúchais acu, ach ar ndóigh, tá cuid mhór mionchanúintí eile ann. Is follasach nach mbíonn difríocht na canúna is na teanga soiléir i gcónaí, agus mar shampla, is minic a ghlacann na Filipínigh féin leis an teanga Cebuano, an teanga Hiligaynon agus an teanga Waray-Waray mar chanúintí aon teanga amháin, mar atá, an teanga Visayan nó Binisaya. Má dhearctar ar na canúintí Visayan mar aon teanga amháin, tá níos mó cainteoirí dúchais ag an teanga sin ná ag an Tagaláigis. Mar sin féin, is é dearcadh na dteangeolaithe ná gur níos mó ná aon teanga amháin atá i gceist, ó bhíonn na teangacha seo sách dothuigthe ag cainteoirí a chéile. Is í an teanga Cebuano an ceann is mó de na teangacha Visayan, agus í ó dhúchas ag fiche milliún duine. In oileán Cebu a labhraítear í, ar ndóigh.
Tá canúintí Sínise á labhairt sna hOileáin Fhilipíneacha freisin. Is í an chanúint is tábhachtaí ná Lan-nang, an leagan áitiúil den chanúint Min Nan. Tháinig sinsir lucht a labhartha ó chúige Fujien in oirdheisceart na Síne. Tá an Chantainis á labhairt sna hOileáin freisin.
Baineann na Moslamaigh Fhilipíneacha úsáid áirithe as an [[Araibis]], toisc gurb í teanga [[An Córan|an Chóráin]] í. Is í an teanga Tausug - ceann de na canúintí Visayan - is mó a bhíonn ó dhúchas acu, áfach.
Cé go raibh an [[Spáinnis]] ina teanga thábhachtach sna hOileáin go deireadh na naoú haoise déag, is ar éigean a labhraíonn aon duine ó dhúchas í a thuilleadh. Sa bhliain 1950, bhí sí mar theanga dhúchais ag 6 % de mhuintir na tíre, ach caithfidh sé gur seandaoine ab ea a bhformhór, nó ní raibh sí ach ag 2,500 duine sa bhliain 1990. Mar sin féin, tá tábhacht áirithe ag baint léi i gcónaí mar theanga léannta, go háirithe i measc na sagart Caitliceach agus na staraithe. Scéal eile ar fad é go bhfuil fásteangacha á labhairt anseo agus ansiúd atá bunaithe ar an Spáinnis, agus an ghramadach simplithe faoi thionchar na dteangacha áitiúla. Tugtar Chavacano ar na teangacha seo, focal a chiallaíonn "garbh" nó "barbartha" sa Spáinnis. Tháinig siad ar an bhfód beag beann ar a chéile, an chuid is mó acu. Is í an teanga Zamboangueño in Oileán Mindanao an ceann is mó de na fásteangacha seo, agus í ag 360,000 duine ó dhúchas.
Tá an Béarla á labhairt ag gach Filipíneach a bhfuil léann nó foghlaim ar bith aige - d'fhéadfá an sean-nath cainte Gaeilge "duine a bhfuil léann agus Béarla aige" a úsáid, nó sin é an dearcadh atá ag muintir na nOileán Filipíneach ar an mBéarla - agus is minic a bhaineann siad úsáid as meascán Tagálaigise agus Béarla ar a dtugtar ''Taglish''. An cineál Béarla a chluintear sna hOileáin Fhilipíneacha, is follasach go bhfuil sé go mór mór faoi thionchar na dteangacha áitiúla, ar nós na Tagálaigise. Luíonn sé le réasún gurb ar an gcaighdeán Meiriceánach is mó a bhíonn na Filipínigh ag déanamh aithrise.
'''Foclóir'''
Cúpla focal as Béarla na nOileán Filipíneach:
* ''brownout'': Sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, is ionann ''brownout'' agus leathdhorchú - is é sin, le linn a leithéide, téann an leictreachas i laghad, ach ní mhúchtar na soilse go hiomlán. Dá múchfaí, is é an rud a bheadh ann ná ''blackout'' nó lándorchú. Sna hOileáin Fhilipíneacha, áfach, tugtar ''brownout'' ar an lándorchú, is é sin, ar an rud ar a dtugtar ''blackout'' sna háiteanna eile.
* ''commuter'': Sna hOileáin, ní thagraíonn an focal seo do gach comaitéir. An duine a bhíonn ag tiomáint a ghluaisteáin féin, ní ''commuter'' é, dar leis na Filipínigh: caithfidh tú dul ar an mbus nó ar an tram le go dtabharfaí ''commuter'' ort. An briathar ''to commute'', arís, is é is ciall leis ná bus nó tram a thógáil.
* ''officemate'' - comhoibrí san oifig, nó ''office co-worker'' mar a deirtear i ngnáth-Bhéarla.
* ''to open/to close'' - is ionann ''to open TV'' sna hOileáin agus an teilifíseán a chur ag obair, agus is ionann ''to close TV'' agus an teilifíseán a chur as.
* ''remembrance'' - deismireán, cuimhneachán, seoid chuimhneacháin. ''Souvenir'' a thugtar ar a leithéid sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, ar ndóigh.
* ''rotonda'' - compal tráchta, timpeallán tráchta. ''Roundabout'' a deirtear in Éirinn, ar ndóigh. As an Spáinnis a tháinig an focal Filipíneach.
* ''thrice'' - ní focal liteartha é seo sna hOileáin, ach focal a chloisfeá sa ghnáthchaint - níos minicí fiú ná ''three times''.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Oileain Fhilipineacha, Na h}}
[[Catagóir:Na hOileáin Fhilipíneacha]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]]
cpezias7mpjmqfskzal8htewxur85le
1319547
1319545
2026-07-04T22:08:31Z
TGcoa
21229
/* An Dara Cogadh Domhanda */
1319547
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is tír san [[Áise]] í '''Poblacht na nOileán Filipíneach''' ([[Tagálaigis|Filipínis]]: ''Republika ng Pilipinas'' - fuaimnítear an focal ''ng'' mar ''nang''). Is í [[Mainile]] príomhchathair na nOileán Filipíneach, ach tá 7,641<ref>{{Lua idirlín|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|teideal=More islands, more fun in PH|dátarochtana=20 Meitheamh 2018|dáta=20 Feabhra 2016|archivedate=7 Deireadh Fómhair 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> oileán san oileánra Filipíneach, agus tá tailte na n-oileán seo timpeall trí chéad míle ciliméadar cearnach ar achar.
Labhraíonn muintir na nOileán Filipíneach teangacha bundúchasacha a bhaineann leis an bhfine Astrainéiseach. D'fhág daoine de phór [[An tSín|Síneach]], [[An Spáinn|Spáinneach]], [[SAM|Meiriceánach]] agus Arabach a sliocht ar na hoileáin chomh maith.
B'é [[Ruy López de Villalobos]] a d'ainmnigh na hoileáin as an Rí Spáinneach Pilib a Dó. Chuir na Spáinnigh a gcumhacht i bhfeidhm ar na hoileáin sa bhliain [[1565]], agus mhair an coilíneachas Spáinneach go dtí an Réabhlóid Fhilipíneach sa bhliain [[1896]]. Shealbhaigh na Stáit Aontaithe na hOileáin Fhilipíneacha i ndiaidh [[Cogadh Mheiriceá agus na Spáinne|Chogadh Mheiriceá agus na Spáinne]] sa bhliain [[1898]]. Fuair na hOileáin Fhilipíneacha neamhspleáchas mar [[Poblacht|Phoblacht]] sa bhliain [[1946]].
Tá cultúr na bhFilipíneach go mór faoi thionchar an Iarthair. Is é an [[Caitliceachas]] an [[reiligiún]] is tábhachtaí sna hoileáin, agus labhraítear an [[Béarla]] go forleathan. Is teanga oifigiúil é, chomh maith leis an teanga [[Tagálaigis|Filipínis]], is é sin, an leagan caighdeánaithe den [[Tagálaigis]]. Cé go raibh na Spáinnigh i seilbh na n-oileán ar feadh na gcéadta bliain, níl stádas oifigiúil ag an [[Spáinnis]] a thuilleadh, agus níl an teanga féin ó dhúchas ach ag dornán beag de dhaoine. Tá na leaganacha [[Fásteanga|criólaithe]] den Spáinnis, ar a dtugtar ''[[Chavacano (teanga)|Chavacano]]'', i bhfad níos tábhachtaí mar ghnáthurlabhraí pobail sna hOileáin Fhilipíneacha ná an Spáinnis chaighdeánaithe.
[[Íomhá:Rp-map.png|thumb|left|Léarscáil|478x478px]]
[[Íomhá:Ferdinand Magellan.jpg|clé|mion|271x271px|[[Fernão de Magalhães]]]]
[[Íomhá:Jose Rizal full.jpg|clé|mion|313x313px|Dr. [[José Rizal]], 1890idí]]
[[Íomhá:Emilio Aguinaldo ca. 1919 (Restored).jpg|clé|mion|300x300px|[[Emilio Aguinaldo]] (1869–1964) ca. 1919]]
== Stair ==
Bhí daoine daonna ina gcónaí i bPalawan sna hOileáin Fhilipíneacha chomh fada siar le leathchéad míle bliain ó sin, mar a deir na seandálaithe. Tháinig na hAstrainéisigh, sinsir na bhFilipíneach comhaimseartha, go dtí an t-oileánra dhá mhíle go leith de bhlianta roimh bhreith [[Críost|Chríost]], agus b'i dtuaisceart an oileáin úd [[Luzon]] ba thúisce a chuir siad fúthu. Sular bhain na [[Eoraip|hEorpaigh]] amach an chearn seo den domhan, bhí na tradálaithe [[Ioslam|Moslamacha]], Indiacha agus Síneacha anseo cheana, agus iad i dteagmháil le muintir na n-oileán le fada an lá.
B'é [[Fernão de Magalhães]] an chéad taiscéalaí ón Iarthar a tháinig ar cuairt ar na hoileáin, sa bhliain [[1521]], agus é díreach ag tabhairt an chéad turas timpeall an Domhain. Níor tháinig sé slán as, nó is amhlaidh gur chuir sé ladar i gcúrsaí polaitíochta na dtaoiseach áitiúil in oileán [[Cebu]], agus fuair sé bás i g[[Cath Mactan|cath]] a tharraing a chuid scéimeanna anuas air. Thit sé ar chrann [[Juan Sebastián Elcano]] iarsmaí na sluaíochta a thabhairt abhaile.
Sa bhliain [[1565]], tháinig [[Miguel López de Legazpi]] go dtí na hoileáin. B'eisean a bhunaigh an chéad áitreabh Spáinneach ansin. I rith an chéad trí chéad bliain eile, d'iompaigh muintir na n-oileán leis an gCaitliceachas faoi thionchar na misinéirí Spáinneacha, ach san am sin, ba mhinic a d'éirigh na bundúchasaigh amach in aghaidh na Spáinne, agus thairis sin, bhí na cumhachtaí coilíneacha eile ag coinneáil saighdiúirí na Spáinne gnóthach lena gcuid iarrachtaí teacht i seilbh na n-oileán nó fód éigin a dhéanamh iontu.
Thar aon rud eile, d'éirigh leis na Sasanaigh príomhchathair na n-oileán a fhorghabháil le linn [[Cogadh na Seacht mBlian|Chogadh na Seacht mBlian]]. Bhí na hOileáin Fhilipíneacha á rialú ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], áit a raibh suíochán Leas-Rí na Spáinne Nua, go dtí an bhliain 1821, nuair a bhain Meicsiceo amach an neamhspleáchas. Ina dhiaidh sin, bhí na hoileáin á rialú go díreach ó Mhaidrid. Osclaíodh na hOileáin don trádáil dhomhanda ar an 6ú lá de Mhí Mheán Fómhair [[1834]].
'''1890idí - 1900idí'''
Nuair a bhí an naoú haois déag ag druidim chun deireanais, thosaigh gluaiseacht bholscaireachta sa Spáinn féin ag éileamh leasuithe agus feabhsuithe sna hOileáin agus ag déanamh gearáin faoin éagóir a bhí na misinéirí a imirt ar na bundúchasaigh. Ní raibh na Spáinnigh sásta a gceart a thabhairt do na Filipínigh, áfach.
D'fhill [[José Rizal]], príomhghníomhaí na gluaiseachta, go dtí na hOileáin agus rinne sé iarracht na leasuithe sóisialta a chur chun cinn go háitiúil. Bhí na húdaráis barúlach gur réabhlóidí dainséarach amach is amach a bhí ann, agus cuireadh chun báis é sa bhliain [[1896]]. Mar sin féin, bhí an réabhlóid ar cois cheana. Chuir baill an chumainn réabhlóidigh úd ''Katipunan'' rialtas dá gcuid féin ar bun sna hOileáin sa chéad bhliain tar éis bhás Rizal. B'é Emilio Aguinaldo a bhí i gceannas ar an rialtas, agus is é an meas atá ag na Filipínigh air inniu ná gurbh eisean a bhí ar an chéad Uachtarán ar an tír, cé nach bhfuair a rialtas aitheantas ó na tíortha coimhthíocha riamh.
Sa bhliain 1898, chuir na [[SAM|Meiriceánaigh]] ladar i gcúrsaí na nOileán. Roimhe sin, bhí sé éirithe ina chogadh idir na Meiriceánaigh agus na Spáinnigh faoi [[Cúba|Chúba]], agus ina dhiaidh sin, d'fhairsingigh an cogadh céanna go dtí na hOileáin.
Ar dtús, chloígh cabhlach na Meiriceánach na Spáinnigh i gcath farraige i mBá Mhainile, rud a thug a dhóthain misnigh d'Aguinaldo poblacht neamhspleách a ghairm de na hOileáin Fhilipíneacha. Nuair a shínigh na Spáinnigh is na Meiriceánaigh conradh síochána, áfach, níor tugadh aitheantas don phoblacht seo ar aon nós. A mhalairt ar fad, ghéill an Spáinn na hOileáin do na Stáit Aontaithe mar choilíneacht.
Chuir na Filipínigh troid ar na Meiriceánaigh ina dhiaidh sin, leis an bhfód a sheasamh ar son a saoirse, ach ní raibh gar ann. Rug na trúpaí Meiriceánacha ar Aguinaldo ar an 23 Márta 1901, ach níor tháinig deireadh leis an gcogaíocht i gceart roimh an mbliain 1913.
=== An Dara Cogadh Domhanda ===
Tháinig athrú stádais ar an tír sa bhliain 1935, nuair a iompaíodh ina Comhlathas í, nó fuair na Filipínigh rialtas dúchais áirithe ansin. Bhí tuilleadh saoirse ar na bacáin, ach ansin, thosaigh [[an Dara Cogadh Domhanda]], agus d'fhorghabh na Seapánaigh na hOileáin ar fad. I ndiaidh do na [[An tSeapáin|Seapánaigh]] an cogadh a chailleadh, áfach, d'fhógair na Stáit Aontaithe agus na Filipínigh (Conradh Manila) poblacht neamhspleách ar an 4 Iúil [[1946]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Treaty of Manila (1946)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Treaty_of_Manila_(1946)&oldid=1351952316|journal=Wikipedia|date=2026-05-01|language=en}}</ref>
Bhí roinnt cúiseanna ar leith ag na Stáit Aontaithe neamhspleáchas do na hOileáin Fhilipíneacha
▶️ Leas eacnamaíoch: chuir earraí Fhilipíneacha feirmeoirí na S-A faoi bhrú
▶️ Bhí imirce gan srian ann go na S-A roimh 1946. Tugadh cuótaí inimirce dochta nuair a d'éirigh na Filipínigh "saor".
▶️ Rinne an coilíneachas dochar do sheasamh na S-A; thug an díchoilíniú sin creidiúnacht mhorálta di, i gcoinne an Chumannachais. ag an am
=== Deachtóireacht Marcos, 1965-1986 ===
Ní raibh an stát nua ábalta trioblóidí polaitiúla inmheánacha a sheachaint.
Nuair a bhí Marcos ar tí an Uachtaránacht a fhágáil i ndiaidh an dara téarma a chaith sé i gceannas ar na hOileáin, áfach, chuir sé dlí cogaidh i bhfeidhm ar an tír. Chuaigh saol na nOileán Filipíneach chun donais, agus an éillitheacht is an lobhadas ag rith damhsa sa tír.
[[Íomhá:1997 State of the Nation Address (SONA) of Fidel Valdez Ramos, 12th President of the Republic of the Philippines.webm|mion|220x220px|Físéan - Fidel Ramos in 1997]]
=== Benigno agus Corazón Aquino ===
[[Íomhá:Ninoy Aquino 3.jpg|mion|"Ninoy" Aquino|311x311px]]
Ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]], feallmharaíodh ceannaire an fhreasúra, Benigno "Ninoy" Aquino ag [[aerfort]] [[Mainile|Mhainile]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=1vADEDZpetY|teideal=Feallmharú Aquino ar Youtube|údar=|dáta=1983|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí sé ar [[deoraíocht]] sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] ó 1980 go dtí 1983. Ní raibh sé ach tagtha ar ais nuair a lámhachadh é ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]].
Chuir an dúnmharú fearg ar go leor daoine sna hOileáin, agus iad suite siúráilte gurbh é an t[[Uachtarán]] Marcos a d'íoc pá na ndúnmharfóirí.
Chuaigh baintreach an fhir mhairbh, [[Corazon Aquino|Corazón "Cory" Aquino]], i gceannas ar an bhfreasúra. Faoi bhrú an fhreasúra, thoiligh an tUachtarán Marcos le toghcháin a eagrú sa bhliain 1986.
[[Íomhá:Corazon Aquino 1986.jpg|mion|Corazón Aquino, 15 M.F. 1986|293x293px]]
[[Íomhá:President Rodrigo Duterte addressing Filipino community in Brunei.jpg|mion|220x220px|[[Rodrigo Duterte]] in 2016]]
B'í Corazón Aquino iarrthóir an fhreasúra. Nuair a chaill sí an toghchán Uachtaránachta, bhí formhór mór na bhFilipíneach den tuairim go raibh torthaí na vótála cóirithe ag Marcos. D'éirigh cuid de na [[fórsaí armtha]] amach in aghaidh Marcos, agus fuair siad tacaíocht na sibhialtach, a chuaigh amach sna [[sráid]]<nowiki/>eanna ag agóidíocht.
Sa deireadh thiar thall, b'éigean do Marcos an [[tír]] a fhágáil, agus gaireadh Uachtarán de Corazón Aquino.
I ndiaidh na réabhlóide seo féin - Réabhlóid EDSA, mar a thugtar uirthi (is ionann EDSA agus ''Epifanio de los Santos Avenue'', an tsráid is mó i Mainile) - níor tháinig mórán feabhais ar chúrsaí na tíre. Nuair a bhí Aquino ina hUachtarán, bhí iar-lucht leanúna Marcos ag bagairt ''[[coup d'état]]'' uirthi ó am go ham. Na treallchogaithe Cumannacha a bhí ag troid go brúidiúil faoin tuath ó laethanta Marcos anuas, níor éirigh siad as an gcath i ndiaidh Réabhlóid EDSA, agus mar aisfhreagra, tháinig gluaiseacht fhoréigneach fhrith-Chumannach, ''Alsa Masa''[http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061029171506/http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm |date=2006-10-29 }}, ar an bhfód agus í ag ionsaí is ag marú daoine éigiontacha go minic ar an tsiocair gur "[[Cumannachas|Cumannaigh]]" a bhí iontu. Níos déanaí, thosaigh an mionlach Moslamach féin ag dul chun cearmansaíochta ar an rialtas agus dreamanna treallchogaíochta a chur ar bun.
=== Fidel Ramos, 1997 ===
Bhisigh cúrsaí geilleagair na tíre beagáinín i mblianta an chéad Uachtarán eile, Fidel Ramos, ach sa bhliain 1997, chuir géarchéim eacnamaíochta na hÁise Thoir an chuid ba mhó den bhiseach seo ar ceal arís. Sa bhliain 2001, chuir Dara Réabhlóid EDSA an chéad Uachtarán eile, Joseph Estrada, as cumhacht. An tUachtarán a tháinig i gcomharbas airsean, mar atá, [[Gloria Macapagal Arroyo]], bhí an-dóchas ag na Filipínigh aisti ar dtús, ach ina dhiaidh sin, thosaigh na gnáthliomhaintí faoi bhreabaireacht agus faoi thoghcháin chóirithe.
'''[[Rodrigo Duterte]]''', Uachtarán 2016-2022, a tharraing conspóid go minic
'''[[Bongbong Marcos]]''', 2022 ar aghaidh — mac Ferdinand Marcos is ea é, agus pobalóir.
== Daonra ==
[[Íomhá:Big Manila.jpg|thumb|220x220px|Mainile]]
Teangacha Astrainéiseacha is mó a labhraíonn na Filipínigh, agus is de phór Astrainéiseach iad an formhór acu. Tháinig a gcuid sinsear ón [[An Téaváin|Téaváin]], a raibh treibheacha Astrainéiseacha ina gcónaí inti sular chuir na Sínigh fúthu ar an oileán sin. Tá dreamanna beaga fágtha ansin ag labhairt teangacha Astrainéiseacha, agus meastar gurb iad na h[[Ami]] an dream is gaolmhaire le sinsir na bhFilipíneach. Pobal mionlaigh sa Téaváin is ea na hAmi. Tá dornán beag de ''Negritos'' nó d'Aetaigh fágtha sna hOileáin Fhilipíneacha i gcónaí, agus is iadsan na bundúchasaigh a raibh a sinsir-san ag áitreabh na n-oileán roimh theacht na nAstrainéiseach. Thairis sin, tá cuid mhaith Sínigh ag cur fúthu sa tír - 2 % den daonra ar fad - cé go gcreidtear go bhfuil sinsear Síneach amháin, ar a laghad, ag 10 % de mhuintir na nOileán. Tá pobal mór Meiriceánach sa tír chomh maith, ar saighdiúirí nó éasaoránaigh eile iad a bhformhór.
== Teangacha ==
Is iad an Tagálaigis - nó an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] Pilipino, mar a thugtar uirthi go hoifigiúil - agus an Béarla teangacha oifigiúla na nOileán. Mar sin féin, tá go leor teangacha eile á labhairt timpeall na tíre. Nuair a tugadh an Tagálaigis isteach mar theanga oifigiúil, is dócha nach raibh sí ar an teanga ba líonmhaire cainteoirí dúchais ar aon nós, nó b'í an phríomhchúis leis an stádas seo a thabhairt di ná gurbh í an teanga a bhí á labhairt i Mainile agus máguaird. Teangacha móra eile is ea an teanga Cebuano, an teanga Ilokano, an teanga Hiligaynon, an teanga Waray-Waray, an teanga Kapampangan, an teanga Bikol, an teanga Pangasinan, an teanga Kinaray-a, an teanga Maranao, an teanga Maguindanao, agus an teanga Tausug. Is iad seo na teangacha a bhfuil níos mó ná milliún cainteoirí dúchais acu, ach ar ndóigh, tá cuid mhór mionchanúintí eile ann. Is follasach nach mbíonn difríocht na canúna is na teanga soiléir i gcónaí, agus mar shampla, is minic a ghlacann na Filipínigh féin leis an teanga Cebuano, an teanga Hiligaynon agus an teanga Waray-Waray mar chanúintí aon teanga amháin, mar atá, an teanga Visayan nó Binisaya. Má dhearctar ar na canúintí Visayan mar aon teanga amháin, tá níos mó cainteoirí dúchais ag an teanga sin ná ag an Tagaláigis. Mar sin féin, is é dearcadh na dteangeolaithe ná gur níos mó ná aon teanga amháin atá i gceist, ó bhíonn na teangacha seo sách dothuigthe ag cainteoirí a chéile. Is í an teanga Cebuano an ceann is mó de na teangacha Visayan, agus í ó dhúchas ag fiche milliún duine. In oileán Cebu a labhraítear í, ar ndóigh.
Tá canúintí Sínise á labhairt sna hOileáin Fhilipíneacha freisin. Is í an chanúint is tábhachtaí ná Lan-nang, an leagan áitiúil den chanúint Min Nan. Tháinig sinsir lucht a labhartha ó chúige Fujien in oirdheisceart na Síne. Tá an Chantainis á labhairt sna hOileáin freisin.
Baineann na Moslamaigh Fhilipíneacha úsáid áirithe as an [[Araibis]], toisc gurb í teanga [[An Córan|an Chóráin]] í. Is í an teanga Tausug - ceann de na canúintí Visayan - is mó a bhíonn ó dhúchas acu, áfach.
Cé go raibh an [[Spáinnis]] ina teanga thábhachtach sna hOileáin go deireadh na naoú haoise déag, is ar éigean a labhraíonn aon duine ó dhúchas í a thuilleadh. Sa bhliain 1950, bhí sí mar theanga dhúchais ag 6 % de mhuintir na tíre, ach caithfidh sé gur seandaoine ab ea a bhformhór, nó ní raibh sí ach ag 2,500 duine sa bhliain 1990. Mar sin féin, tá tábhacht áirithe ag baint léi i gcónaí mar theanga léannta, go háirithe i measc na sagart Caitliceach agus na staraithe. Scéal eile ar fad é go bhfuil fásteangacha á labhairt anseo agus ansiúd atá bunaithe ar an Spáinnis, agus an ghramadach simplithe faoi thionchar na dteangacha áitiúla. Tugtar Chavacano ar na teangacha seo, focal a chiallaíonn "garbh" nó "barbartha" sa Spáinnis. Tháinig siad ar an bhfód beag beann ar a chéile, an chuid is mó acu. Is í an teanga Zamboangueño in Oileán Mindanao an ceann is mó de na fásteangacha seo, agus í ag 360,000 duine ó dhúchas.
Tá an Béarla á labhairt ag gach Filipíneach a bhfuil léann nó foghlaim ar bith aige - d'fhéadfá an sean-nath cainte Gaeilge "duine a bhfuil léann agus Béarla aige" a úsáid, nó sin é an dearcadh atá ag muintir na nOileán Filipíneach ar an mBéarla - agus is minic a bhaineann siad úsáid as meascán Tagálaigise agus Béarla ar a dtugtar ''Taglish''. An cineál Béarla a chluintear sna hOileáin Fhilipíneacha, is follasach go bhfuil sé go mór mór faoi thionchar na dteangacha áitiúla, ar nós na Tagálaigise. Luíonn sé le réasún gurb ar an gcaighdeán Meiriceánach is mó a bhíonn na Filipínigh ag déanamh aithrise.
'''Foclóir'''
Cúpla focal as Béarla na nOileán Filipíneach:
* ''brownout'': Sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, is ionann ''brownout'' agus leathdhorchú - is é sin, le linn a leithéide, téann an leictreachas i laghad, ach ní mhúchtar na soilse go hiomlán. Dá múchfaí, is é an rud a bheadh ann ná ''blackout'' nó lándorchú. Sna hOileáin Fhilipíneacha, áfach, tugtar ''brownout'' ar an lándorchú, is é sin, ar an rud ar a dtugtar ''blackout'' sna háiteanna eile.
* ''commuter'': Sna hOileáin, ní thagraíonn an focal seo do gach comaitéir. An duine a bhíonn ag tiomáint a ghluaisteáin féin, ní ''commuter'' é, dar leis na Filipínigh: caithfidh tú dul ar an mbus nó ar an tram le go dtabharfaí ''commuter'' ort. An briathar ''to commute'', arís, is é is ciall leis ná bus nó tram a thógáil.
* ''officemate'' - comhoibrí san oifig, nó ''office co-worker'' mar a deirtear i ngnáth-Bhéarla.
* ''to open/to close'' - is ionann ''to open TV'' sna hOileáin agus an teilifíseán a chur ag obair, agus is ionann ''to close TV'' agus an teilifíseán a chur as.
* ''remembrance'' - deismireán, cuimhneachán, seoid chuimhneacháin. ''Souvenir'' a thugtar ar a leithéid sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, ar ndóigh.
* ''rotonda'' - compal tráchta, timpeallán tráchta. ''Roundabout'' a deirtear in Éirinn, ar ndóigh. As an Spáinnis a tháinig an focal Filipíneach.
* ''thrice'' - ní focal liteartha é seo sna hOileáin, ach focal a chloisfeá sa ghnáthchaint - níos minicí fiú ná ''three times''.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Oileain Fhilipineacha, Na h}}
[[Catagóir:Na hOileáin Fhilipíneacha]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]]
tmtj3w5udvhlko75n7zohpty4br3j6a
1319548
1319547
2026-07-04T22:12:36Z
TGcoa
21229
1319548
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is tír san [[Áise]] í '''Poblacht na nOileán Filipíneach''' ([[Tagálaigis|Filipínis]]: ''Republika ng Pilipinas'' - fuaimnítear an focal ''ng'' mar ''nang''). Is í [[Mainile]] príomhchathair na nOileán Filipíneach, ach tá 7,641<ref>{{Lua idirlín|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|teideal=More islands, more fun in PH|dátarochtana=20 Meitheamh 2018|dáta=20 Feabhra 2016|archivedate=7 Deireadh Fómhair 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> oileán san oileánra Filipíneach, agus tá tailte na n-oileán seo timpeall trí chéad míle ciliméadar cearnach ar achar.
Labhraíonn muintir na nOileán Filipíneach teangacha bundúchasacha a bhaineann leis an bhfine Astrainéiseach. D'fhág daoine de phór [[An tSín|Síneach]], [[An Spáinn|Spáinneach]], [[SAM|Meiriceánach]] agus Arabach a sliocht ar na hoileáin chomh maith.
B'é [[Ruy López de Villalobos]] a d'ainmnigh na hoileáin as an Rí Spáinneach Pilib a Dó. Chuir na Spáinnigh a gcumhacht i bhfeidhm ar na hoileáin sa bhliain [[1565]], agus mhair an coilíneachas Spáinneach go dtí an Réabhlóid Fhilipíneach sa bhliain [[1896]]. Shealbhaigh na Stáit Aontaithe na hOileáin Fhilipíneacha i ndiaidh [[Cogadh Mheiriceá agus na Spáinne|Chogadh Mheiriceá agus na Spáinne]] sa bhliain [[1898]]. Fuair na hOileáin Fhilipíneacha neamhspleáchas mar [[Poblacht|Phoblacht]] sa bhliain [[1946]].
Tá cultúr na bhFilipíneach go mór faoi thionchar an Iarthair. Is é an [[Caitliceachas]] an [[reiligiún]] is tábhachtaí sna hoileáin, agus labhraítear an [[Béarla]] go forleathan. Is teanga oifigiúil é, chomh maith leis an teanga [[Tagálaigis|Filipínis]], is é sin, an leagan caighdeánaithe den [[Tagálaigis]]. Cé go raibh na Spáinnigh i seilbh na n-oileán ar feadh na gcéadta bliain, níl stádas oifigiúil ag an [[Spáinnis]] a thuilleadh, agus níl an teanga féin ó dhúchas ach ag dornán beag de dhaoine. Tá na leaganacha [[Fásteanga|criólaithe]] den Spáinnis, ar a dtugtar ''[[Chavacano (teanga)|Chavacano]]'', i bhfad níos tábhachtaí mar ghnáthurlabhraí pobail sna hOileáin Fhilipíneacha ná an Spáinnis chaighdeánaithe.
[[Íomhá:Rp-map.png|thumb|left|Léarscáil|478x478px]]
[[Íomhá:Ferdinand Magellan.jpg|clé|mion|271x271px|[[Fernão de Magalhães]]]]
[[Íomhá:Jose Rizal full.jpg|clé|mion|313x313px|Dr. [[José Rizal]], 1890idí]]
[[Íomhá:Emilio Aguinaldo ca. 1919 (Restored).jpg|clé|mion|300x300px|[[Emilio Aguinaldo]] (1869–1964) ca. 1919]]
== Stair ==
Bhí daoine daonna ina gcónaí i bPalawan sna hOileáin Fhilipíneacha chomh fada siar le leathchéad míle bliain ó sin, mar a deir na seandálaithe. Tháinig na hAstrainéisigh, sinsir na bhFilipíneach comhaimseartha, go dtí an t-oileánra dhá mhíle go leith de bhlianta roimh bhreith [[Críost|Chríost]], agus b'i dtuaisceart an oileáin úd [[Luzon]] ba thúisce a chuir siad fúthu. Sular bhain na [[Eoraip|hEorpaigh]] amach an chearn seo den domhan, bhí na tradálaithe [[Ioslam|Moslamacha]], Indiacha agus Síneacha anseo cheana, agus iad i dteagmháil le muintir na n-oileán le fada an lá.
B'é [[Fernão de Magalhães]] an chéad taiscéalaí ón Iarthar a tháinig ar cuairt ar na hoileáin, sa bhliain [[1521]], agus é díreach ag tabhairt an chéad turas timpeall an Domhain. Níor tháinig sé slán as, nó is amhlaidh gur chuir sé ladar i gcúrsaí polaitíochta na dtaoiseach áitiúil in oileán [[Cebu]], agus fuair sé bás i g[[Cath Mactan|cath]] a tharraing a chuid scéimeanna anuas air. Thit sé ar chrann [[Juan Sebastián Elcano]] iarsmaí na sluaíochta a thabhairt abhaile.
Sa bhliain [[1565]], tháinig [[Miguel López de Legazpi]] go dtí na hoileáin. B'eisean a bhunaigh an chéad áitreabh Spáinneach ansin. I rith an chéad trí chéad bliain eile, d'iompaigh muintir na n-oileán leis an gCaitliceachas faoi thionchar na misinéirí Spáinneacha, ach san am sin, ba mhinic a d'éirigh na bundúchasaigh amach in aghaidh na Spáinne, agus thairis sin, bhí na cumhachtaí coilíneacha eile ag coinneáil saighdiúirí na Spáinne gnóthach lena gcuid iarrachtaí teacht i seilbh na n-oileán nó fód éigin a dhéanamh iontu.
Thar aon rud eile, d'éirigh leis na Sasanaigh príomhchathair na n-oileán a fhorghabháil le linn [[Cogadh na Seacht mBlian|Chogadh na Seacht mBlian]]. Bhí na hOileáin Fhilipíneacha á rialú ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], áit a raibh suíochán Leas-Rí na Spáinne Nua, go dtí an bhliain 1821, nuair a bhain Meicsiceo amach an neamhspleáchas. Ina dhiaidh sin, bhí na hoileáin á rialú go díreach ó Mhaidrid. Osclaíodh na hOileáin don trádáil dhomhanda ar an 6ú lá de Mhí Mheán Fómhair [[1834]].
'''1890idí - 1900idí'''
Nuair a bhí an naoú haois déag ag druidim chun deireanais, thosaigh gluaiseacht bholscaireachta sa Spáinn féin ag éileamh leasuithe agus feabhsuithe sna hOileáin agus ag déanamh gearáin faoin éagóir a bhí na misinéirí a imirt ar na bundúchasaigh. Ní raibh na Spáinnigh sásta a gceart a thabhairt do na Filipínigh, áfach.
D'fhill [[José Rizal]], príomhghníomhaí na gluaiseachta, go dtí na hOileáin agus rinne sé iarracht na leasuithe sóisialta a chur chun cinn go háitiúil. Bhí na húdaráis barúlach gur réabhlóidí dainséarach amach is amach a bhí ann, agus cuireadh chun báis é sa bhliain [[1896]]. Mar sin féin, bhí an réabhlóid ar cois cheana. Chuir baill an chumainn réabhlóidigh úd ''Katipunan'' rialtas dá gcuid féin ar bun sna hOileáin sa chéad bhliain tar éis bhás Rizal. B'é Emilio Aguinaldo a bhí i gceannas ar an rialtas, agus is é an meas atá ag na Filipínigh air inniu ná gurbh eisean a bhí ar an chéad Uachtarán ar an tír, cé nach bhfuair a rialtas aitheantas ó na tíortha coimhthíocha riamh.
Sa bhliain 1898, chuir na [[SAM|Meiriceánaigh]] ladar i gcúrsaí na nOileán. Roimhe sin, bhí sé éirithe ina chogadh idir na Meiriceánaigh agus na Spáinnigh faoi [[Cúba|Chúba]], agus ina dhiaidh sin, d'fhairsingigh an cogadh céanna go dtí na hOileáin.
Ar dtús, chloígh cabhlach na Meiriceánach na Spáinnigh i gcath farraige i mBá Mhainile, rud a thug a dhóthain misnigh d'Aguinaldo poblacht neamhspleách a ghairm de na hOileáin Fhilipíneacha. Nuair a shínigh na Spáinnigh is na Meiriceánaigh conradh síochána, áfach, níor tugadh aitheantas don phoblacht seo ar aon nós. A mhalairt ar fad, ghéill an Spáinn na hOileáin do na Stáit Aontaithe mar choilíneacht.
Chuir na Filipínigh troid ar na Meiriceánaigh ina dhiaidh sin, leis an bhfód a sheasamh ar son a saoirse, ach ní raibh gar ann. Rug na trúpaí Meiriceánacha ar Aguinaldo ar an 23 Márta 1901, ach níor tháinig deireadh leis an gcogaíocht i gceart roimh an mbliain 1913. [[Íomhá:Ninoy Aquino 3.jpg|mion|"Ninoy" Aquino|311x311px]]
[[Íomhá:Corazon Aquino 1986.jpg|mion|Corazón Aquino, 15 M.F. 1986|293x293px]]
[[Íomhá:1997 State of the Nation Address (SONA) of Fidel Valdez Ramos, 12th President of the Republic of the Philippines.webm|mion|220x220px|Físéan - Fidel Ramos in 1997]][[Íomhá:President Rodrigo Duterte addressing Filipino community in Brunei.jpg|mion|220x220px|[[Rodrigo Duterte]] in 2016]]
[[Íomhá:2023 State of the Nation Address (SONA) of Ferdinand Romualdez Bongbong Marcos Jr., 17th President of the Republic of the Philippines.webm|mion|220x220px|Físeán: [[Bongbong Marcos]] Jr.,,2023]]
=== An Dara Cogadh Domhanda ===
Tháinig athrú stádais ar an tír sa bhliain 1935, nuair a iompaíodh ina Comhlathas í, nó fuair na Filipínigh rialtas dúchais áirithe ansin. Bhí tuilleadh saoirse ar na bacáin, ach ansin, thosaigh [[an Dara Cogadh Domhanda]], agus d'fhorghabh na Seapánaigh na hOileáin ar fad. I ndiaidh do na [[An tSeapáin|Seapánaigh]] an cogadh a chailleadh, áfach, d'fhógair na Stáit Aontaithe agus na Filipínigh (Conradh Manila) poblacht neamhspleách ar an 4 Iúil [[1946]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Treaty of Manila (1946)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Treaty_of_Manila_(1946)&oldid=1351952316|journal=Wikipedia|date=2026-05-01|language=en}}</ref>
Bhí roinnt cúiseanna ar leith ag na Stáit Aontaithe neamhspleáchas do na hOileáin Fhilipíneacha
▶️ Leas eacnamaíoch: chuir earraí Fhilipíneacha feirmeoirí na S-A faoi bhrú
▶️ Bhí imirce gan srian ann go na S-A roimh 1946. Tugadh cuótaí inimirce dochta nuair a d'éirigh na Filipínigh "saor".
▶️ Rinne an coilíneachas dochar do sheasamh na S-A; thug an díchoilíniú sin creidiúnacht mhorálta di, i gcoinne an Chumannachais. ag an am
=== Deachtóireacht Marcos, 1965-1986 ===
Ní raibh an stát nua ábalta trioblóidí polaitiúla inmheánacha a sheachaint.
Nuair a bhí Marcos ar tí an Uachtaránacht a fhágáil i ndiaidh an dara téarma a chaith sé i gceannas ar na hOileáin, áfach, chuir sé dlí cogaidh i bhfeidhm ar an tír. Chuaigh saol na nOileán Filipíneach chun donais, agus an éillitheacht is an lobhadas ag rith damhsa sa tír.
=== Benigno agus Corazón Aquino ===
Ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]], feallmharaíodh ceannaire an fhreasúra, Benigno "Ninoy" Aquino ag [[aerfort]] [[Mainile|Mhainile]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=1vADEDZpetY|teideal=Feallmharú Aquino ar Youtube|údar=|dáta=1983|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí sé ar [[deoraíocht]] sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] ó 1980 go dtí 1983. Ní raibh sé ach tagtha ar ais nuair a lámhachadh é ar an [[21 Lúnasa]] [[1983]].
Chuir an dúnmharú fearg ar go leor daoine sna hOileáin, agus iad suite siúráilte gurbh é an t[[Uachtarán]] Marcos a d'íoc pá na ndúnmharfóirí.
Chuaigh baintreach an fhir mhairbh, [[Corazon Aquino|Corazón "Cory" Aquino]], i gceannas ar an bhfreasúra. Faoi bhrú an fhreasúra, thoiligh an tUachtarán Marcos le toghcháin a eagrú sa bhliain 1986.
B'í Corazón Aquino iarrthóir an fhreasúra. Nuair a chaill sí an toghchán Uachtaránachta, bhí formhór mór na bhFilipíneach den tuairim go raibh torthaí na vótála cóirithe ag Marcos. D'éirigh cuid de na [[fórsaí armtha]] amach in aghaidh Marcos, agus fuair siad tacaíocht na sibhialtach, a chuaigh amach sna [[sráid]]<nowiki/>eanna ag agóidíocht.
Sa deireadh thiar thall, b'éigean do Marcos an [[tír]] a fhágáil, agus gaireadh Uachtarán de Corazón Aquino.
I ndiaidh na réabhlóide seo féin - Réabhlóid EDSA, mar a thugtar uirthi (is ionann EDSA agus ''Epifanio de los Santos Avenue'', an tsráid is mó i Mainile) - níor tháinig mórán feabhais ar chúrsaí na tíre. Nuair a bhí Aquino ina hUachtarán, bhí iar-lucht leanúna Marcos ag bagairt ''[[coup d'état]]'' uirthi ó am go ham. Na treallchogaithe Cumannacha a bhí ag troid go brúidiúil faoin tuath ó laethanta Marcos anuas, níor éirigh siad as an gcath i ndiaidh Réabhlóid EDSA, agus mar aisfhreagra, tháinig gluaiseacht fhoréigneach fhrith-Chumannach, ''Alsa Masa''[http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061029171506/http://www.robertsemeniuk.com/F_WC4.htm |date=2006-10-29 }}, ar an bhfód agus í ag ionsaí is ag marú daoine éigiontacha go minic ar an tsiocair gur "[[Cumannachas|Cumannaigh]]" a bhí iontu. Níos déanaí, thosaigh an mionlach Moslamach féin ag dul chun cearmansaíochta ar an rialtas agus dreamanna treallchogaíochta a chur ar bun.
=== Fidel Ramos, 1997 ===
Bhisigh cúrsaí geilleagair na tíre beagáinín i mblianta an chéad Uachtarán eile, Fidel Ramos, ach sa bhliain 1997, chuir géarchéim eacnamaíochta na hÁise Thoir an chuid ba mhó den bhiseach seo ar ceal arís. Sa bhliain 2001, chuir Dara Réabhlóid EDSA an chéad Uachtarán eile, Joseph Estrada, as cumhacht. An tUachtarán a tháinig i gcomharbas airsean, mar atá, [[Gloria Macapagal Arroyo]], bhí an-dóchas ag na Filipínigh aisti ar dtús, ach ina dhiaidh sin, thosaigh na gnáthliomhaintí faoi bhreabaireacht agus faoi thoghcháin chóirithe.
'''[[Rodrigo Duterte]]''', Uachtarán 2016-2022, a tharraing conspóid go minic
'''[[Bongbong Marcos]]''', 2022 ar aghaidh — mac Ferdinand Marcos is ea é, agus pobalóir.
== Daonra ==
Teangacha Astrainéiseacha is mó a labhraíonn na Filipínigh, agus is de phór Astrainéiseach iad an formhór acu. Tháinig a gcuid sinsear ón [[An Téaváin|Téaváin]], a raibh treibheacha Astrainéiseacha ina gcónaí inti sular chuir na Sínigh fúthu ar an oileán sin. Tá dreamanna beaga fágtha ansin ag labhairt teangacha Astrainéiseacha, agus meastar gurb iad na h[[Ami]] an dream is gaolmhaire le sinsir na bhFilipíneach. Pobal mionlaigh sa Téaváin is ea na hAmi. Tá dornán beag de ''Negritos'' nó d'Aetaigh fágtha sna hOileáin Fhilipíneacha i gcónaí, agus is iadsan na bundúchasaigh a raibh a sinsir-san ag áitreabh na n-oileán roimh theacht na nAstrainéiseach. Thairis sin, tá cuid mhaith Sínigh ag cur fúthu sa tír - 2 % den daonra ar fad - cé go gcreidtear go bhfuil sinsear Síneach amháin, ar a laghad, ag 10 % de mhuintir na nOileán. Tá pobal mór Meiriceánach sa tír chomh maith, ar saighdiúirí nó éasaoránaigh eile iad a bhformhór.
== Teangacha ==
Is iad an Tagálaigis - nó an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] Pilipino, mar a thugtar uirthi go hoifigiúil - agus an Béarla teangacha oifigiúla na nOileán. Mar sin féin, tá go leor teangacha eile á labhairt timpeall na tíre. Nuair a tugadh an Tagálaigis isteach mar theanga oifigiúil, is dócha nach raibh sí ar an teanga ba líonmhaire cainteoirí dúchais ar aon nós, nó b'í an phríomhchúis leis an stádas seo a thabhairt di ná gurbh í an teanga a bhí á labhairt i Mainile agus máguaird. Teangacha móra eile is ea an teanga Cebuano, an teanga Ilokano, an teanga Hiligaynon, an teanga Waray-Waray, an teanga Kapampangan, an teanga Bikol, an teanga Pangasinan, an teanga Kinaray-a, an teanga Maranao, an teanga Maguindanao, agus an teanga Tausug. Is iad seo na teangacha a bhfuil níos mó ná milliún cainteoirí dúchais acu, ach ar ndóigh, tá cuid mhór mionchanúintí eile ann. Is follasach nach mbíonn difríocht na canúna is na teanga soiléir i gcónaí, agus mar shampla, is minic a ghlacann na Filipínigh féin leis an teanga Cebuano, an teanga Hiligaynon agus an teanga Waray-Waray mar chanúintí aon teanga amháin, mar atá, an teanga Visayan nó Binisaya. Má dhearctar ar na canúintí Visayan mar aon teanga amháin, tá níos mó cainteoirí dúchais ag an teanga sin ná ag an Tagaláigis. Mar sin féin, is é dearcadh na dteangeolaithe ná gur níos mó ná aon teanga amháin atá i gceist, ó bhíonn na teangacha seo sách dothuigthe ag cainteoirí a chéile. Is í an teanga Cebuano an ceann is mó de na teangacha Visayan, agus í ó dhúchas ag fiche milliún duine. In oileán Cebu a labhraítear í, ar ndóigh.
Tá canúintí Sínise á labhairt sna hOileáin Fhilipíneacha freisin. Is í an chanúint is tábhachtaí ná Lan-nang, an leagan áitiúil den chanúint Min Nan. Tháinig sinsir lucht a labhartha ó chúige Fujien in oirdheisceart na Síne. Tá an Chantainis á labhairt sna hOileáin freisin.
Baineann na Moslamaigh Fhilipíneacha úsáid áirithe as an [[Araibis]], toisc gurb í teanga [[An Córan|an Chóráin]] í. Is í an teanga Tausug - ceann de na canúintí Visayan - is mó a bhíonn ó dhúchas acu, áfach.
Cé go raibh an [[Spáinnis]] ina teanga thábhachtach sna hOileáin go deireadh na naoú haoise déag, is ar éigean a labhraíonn aon duine ó dhúchas í a thuilleadh. Sa bhliain 1950, bhí sí mar theanga dhúchais ag 6 % de mhuintir na tíre, ach caithfidh sé gur seandaoine ab ea a bhformhór, nó ní raibh sí ach ag 2,500 duine sa bhliain 1990. Mar sin féin, tá tábhacht áirithe ag baint léi i gcónaí mar theanga léannta, go háirithe i measc na sagart Caitliceach agus na staraithe. Scéal eile ar fad é go bhfuil fásteangacha á labhairt anseo agus ansiúd atá bunaithe ar an Spáinnis, agus an ghramadach simplithe faoi thionchar na dteangacha áitiúla. Tugtar Chavacano ar na teangacha seo, focal a chiallaíonn "garbh" nó "barbartha" sa Spáinnis. Tháinig siad ar an bhfód beag beann ar a chéile, an chuid is mó acu. Is í an teanga Zamboangueño in Oileán Mindanao an ceann is mó de na fásteangacha seo, agus í ag 360,000 duine ó dhúchas.
Tá an Béarla á labhairt ag gach Filipíneach a bhfuil léann nó foghlaim ar bith aige - d'fhéadfá an sean-nath cainte Gaeilge "duine a bhfuil léann agus Béarla aige" a úsáid, nó sin é an dearcadh atá ag muintir na nOileán Filipíneach ar an mBéarla - agus is minic a bhaineann siad úsáid as meascán Tagálaigise agus Béarla ar a dtugtar ''Taglish''. An cineál Béarla a chluintear sna hOileáin Fhilipíneacha, is follasach go bhfuil sé go mór mór faoi thionchar na dteangacha áitiúla, ar nós na Tagálaigise. Luíonn sé le réasún gurb ar an gcaighdeán Meiriceánach is mó a bhíonn na Filipínigh ag déanamh aithrise.[[Íomhá:Big Manila.jpg|thumb|220x220px|'''Mainile''']]'''Foclóir'''
Cúpla focal as Béarla na nOileán Filipíneach:
* ''brownout'': Sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, is ionann ''brownout'' agus leathdhorchú - is é sin, le linn a leithéide, téann an leictreachas i laghad, ach ní mhúchtar na soilse go hiomlán. Dá múchfaí, is é an rud a bheadh ann ná ''blackout'' nó lándorchú. Sna hOileáin Fhilipíneacha, áfach, tugtar ''brownout'' ar an lándorchú, is é sin, ar an rud ar a dtugtar ''blackout'' sna háiteanna eile.
* ''commuter'': Sna hOileáin, ní thagraíonn an focal seo do gach comaitéir. An duine a bhíonn ag tiomáint a ghluaisteáin féin, ní ''commuter'' é, dar leis na Filipínigh: caithfidh tú dul ar an mbus nó ar an tram le go dtabharfaí ''commuter'' ort. An briathar ''to commute'', arís, is é is ciall leis ná bus nó tram a thógáil.
* ''officemate'' - comhoibrí san oifig, nó ''office co-worker'' mar a deirtear i ngnáth-Bhéarla.
* ''to open/to close'' - is ionann ''to open TV'' sna hOileáin agus an teilifíseán a chur ag obair, agus is ionann ''to close TV'' agus an teilifíseán a chur as.
* ''remembrance'' - deismireán, cuimhneachán, seoid chuimhneacháin. ''Souvenir'' a thugtar ar a leithéid sa chuid eile de dhomhan an Bhéarla, ar ndóigh.
* ''rotonda'' - compal tráchta, timpeallán tráchta. ''Roundabout'' a deirtear in Éirinn, ar ndóigh. As an Spáinnis a tháinig an focal Filipíneach.
* ''thrice'' - ní focal liteartha é seo sna hOileáin, ach focal a chloisfeá sa ghnáthchaint - níos minicí fiú ná ''three times''.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Oileain Fhilipineacha, Na h}}
[[Catagóir:Na hOileáin Fhilipíneacha]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]]
mq4xg6cl8e5qzaepoo44vy6h145vnjz
Starbucks
0
12797
1319551
1117792
2026-07-05T06:37:12Z
Cicihwahyuni6
56512
1319551
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is comhlacht idirnáisiúnta [[caife]] é '''Starbucks''' a bhfuil 17,009 siopaí acu ag feidhmiú i 39 tíortha éagsúla.
Bunaíodh an comhlacht i [[Seattle]], [[Washington (stát)|Washington]], [[SAM]] sa bhliain [[1971]] ag trí chomhghleacaí: Jerry Baldwin, múinteoir Béarla, Zev Siegel, múinteoir staire agus Gordon Bowker, scríbhneoir.
==Naisc sheachtracha==
* [https://www.theguardian.com/business/2022/nov/17/starbucks-union-fight-delays Workers denounce Starbucks over union contract negotiations: ‘They don’t treat us like human beings’]
==Tagairtí==
{{reflist}}
==Naisc sheachtracha==
* [http://starbucks.com Suíomh oifigiúil]
{{Síol-gnó}}
{{DEFAULTSORT:Starbucks}}
[[Catagóir:Comhlachtaí bia]]
[[Catagóir:Comhlachtaí a bhunaithe in Seattle]]
6lpk8d8e077bn9xdrrcqour2eykkpwr
Family Guy
0
14511
1319510
1307620
2026-07-04T12:39:18Z
Stephan1000000
39047
461
1319510
wikitext
text/x-wiki
{{glanadh|beag=beag}}
{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse|num_seasons=24|num_episodes=461}}
Is sraith [[teilifís]]e [[SAM|Mheiriceánach]] é '''Family Guy''' faoi chlann chraiceáilte atá ina gcónaí i mbaile ficseanúil darb ainm Quahog, [[Oileán Rhode]]. Chruthaigh [[Seth MacFarlane]] é. Tá cúigear sa chlann, an t-athair [[Peter Griffin]], an mháthair, [[Lois Griffin]], agus triúr páistí, [[Chris Griffin]], [[Meg Griffin]] agus [[Stewie Griffin]]. Tá madra ann chomh maith, [[Brian Griffin]] is ainm dó, a bhíonn ag caint freisin. Tá an-chuid téamaí i ngach scéal. Tá an-úsáid bainte ag na scríbhneoirí as Reiligiún, Gnéas, saol ginearálta, an mbás, daoine cáiliúla agus an-chuid eile.
== Stair ==
Cruthú na chéad is dara séasúir sa bhliain 1999 tar éis a rug 'Larry Shorts' suntas den Comhairle Craoladh FOX i rith na bhfógraí an t-Super Bowl i 1999. Fógraíodh a chealú ach de bharr bogadh i chumhacht i bhFOX agus caoineadh amach ó na lucht leanúna tharla freaschur don socrú sin. Tar éis sin, rinne siad sraith eile ach arís chealú sé. Chuir athritheanna ar 'Adult swim' an tseó ar ais in iúl agus bhí na scoaoilí DVD conáchas, le dhíolacháin breis is 2.2 mhilliún cóipeáile i mbliain amháin, rud éigin a spreagadh suim úr i FOX sa tsraith. D'fhill Family Guy ar ais i léithreacht i 2004, ag déanamh dhá sraitheanna níos mó (iomlán 5) agus ag déandamh scanánn díreach go DVD, 'Stewie Griffin; the untold story'. Tosaíodh an 6ú sraith á craoladh i bhFómhair 2007, le sraith eile á phleanála do Fómhair 2008. Le chéile le sin, chuaigh Family Guy isteach i 'syndication' i bhFómhair 2007.
== Carachtair ==
* '''[[Peter Griffin]]'''
* '''[[Lois Griffin]]''', an mháthair
* '''[[Chris Griffin]]'''
* '''[[Meg Griffin]]'''
* '''[[Stewie Griffin]]'''
* '''[[Brian Griffin|Brian]]''', madra
* '''[[Glenn Quagmire]]'''
* '''[[Cleveland Brown]]'''
* '''[[Joe Swanson]]'''
* '''[[Mayor West]]'''
* '''[[Herbert]]'''
* '''[[Cleveland Brown, Jr.]]'''
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Family Guy}}
{{síol-tv}}
[[Catagóir:Family Guy]]
[[Catagóir:Cartúin]]
[[Catagóir:Cláir Ghrinn]]
[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1999]]
[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2002]]
[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2005]]
[[Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha]]
[[Catagóir:Cláir Fox]]
a8v0whrxohkzk4dkras0pnjc9pdyakq
Muintir na hÉireann
0
21189
1319552
1319287
2026-07-05T06:43:16Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1319552
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}}
Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]].
Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí).
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE {
?item wdt:P19 ?pob .
?pob wdt:P131* wd:Q27.
OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) }
OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) }
. }
|wdq=.
|sort=569
|section=31
|links=local
|columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19
}}
== duine ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! íomhá
! nome
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]]
| [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-16
| data-sort-value="2025" | 2025-05-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Patrick Kavanagh]]
| data-sort-value="1904" | 1904-10-21
| data-sort-value="1967" | 1967-11-30
| [[Inis Caoin]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]]
| [[Naomh Bríd]]
| data-sort-value="451" | 451<br/>453
| data-sort-value="525" | 525
| ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]]
| [[George Berkeley]]
| data-sort-value="1685" | 1685-03-12
| data-sort-value="1753" | 1753-01-14
| ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]]
| [[Richard Harris]]
| data-sort-value="1930" | 1930-10-01
| data-sort-value="2002" | 2002-10-25
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]]
| [[Mary Harris Jones]]
| data-sort-value="1830" | 1830-05-01
| data-sort-value="1930" | 1930-11-30
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]]
| [[William Thomas Mulvany]]
| data-sort-value="1806" | 1806-03-11
| data-sort-value="1885" | 1885-10-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| [[Sandie Jones]]
| data-sort-value="1951" | 1951-11-09
| data-sort-value="2019" | 2019-09-19
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]]
| [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]]
| data-sort-value="1769" | 1769-05-01
| data-sort-value="1852" | 1852-09-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Aodhán Lindisfarne]]
| data-sort-value="590" | 590
| data-sort-value="651" | 651-08-31
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Maeve Binchy]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29
| data-sort-value="2012" | 2012-07-30
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]]
| [[George Gabriel Stokes]]
| data-sort-value="1819" | 1819-08-13
| data-sort-value="1903" | 1903-02-01
| [[An Scrín]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]]
| [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]]
| data-sort-value="1821" | 1821-02-17
| data-sort-value="1861" | 1861-01-17
| [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]]
| [[Edmund Burke|Edmond Búrc]]
| data-sort-value="1729" | 1729-01-12
| data-sort-value="1797" | 1797-07-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]]
| data-sort-value="1816" | 1816-04-12
| data-sort-value="1903" | 1903-02-09
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| [[John Desmond Bernal]]
| data-sort-value="1901" | 1901-05-10
| data-sort-value="1971" | 1971-09-15
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Eddie Jordan 2017 United States GP .jpg|center|128px]]
| [[Eddie Jordan]]
| data-sort-value="1948" | 1948-03-30
| data-sort-value="2025" | 2025-03-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Íomhá:Michael Collins 1921.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Coileáin]]
| data-sort-value="1890" | 1890-10-16
| data-sort-value="1922" | 1922-08-22
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]]
| [[Seán MacSwiney]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| [[James O'Keeffe]]
| data-sort-value="1912" | 1912
| data-sort-value="1986" | 1986-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|center|128px]]
| [[Edward Carson]]
| data-sort-value="1854" | 1854-02-09
| data-sort-value="1935" | 1935-10-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| [[Conor Maguire]]
| data-sort-value="1889" | 1889-12-16
| data-sort-value="1971" | 1971-09-26
| [[Conga]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]]
| [[Edna O'Brien]]
| data-sort-value="1930" | 1930-12-15
| data-sort-value="2024" | 2024-07-27
| [[Tuaim Gréine]]
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| [[Ben Briscoe]]
| data-sort-value="1934" | 1934-03-11
| data-sort-value="2023" | 2023-07-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]]
| [[Naomh Cilian]]
| data-sort-value="640" | 640
| data-sort-value="689" | 689
| [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]]
| [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-06
| data-sort-value="1995" | 1995-06-25
| [[Dún na Mainistreach]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Sinéad O'Connor]]
| data-sort-value="1966" | 1966-12-08
| data-sort-value="2023" | 2023-07-26
| [[Gleann na gCaorach]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[James Ryan]]
| data-sort-value="1891" | 1891-12-06
| data-sort-value="1970" | 1970-09-25
| ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]]
| [[Michael Gambon]]
| data-sort-value="1940" | 1940-10-19
| data-sort-value="2023" | 2023-09-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]]
| data-sort-value="1509" | 1509
| data-sort-value="1565" | 1565-01-02
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Breandán]]
| data-sort-value="486" | 486
| data-sort-value="577" | 577
| [[An Fhianait]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]]
| [[John Field]]
| data-sort-value="1782" | 1782-07-26
| data-sort-value="1837" | 1837-01-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| [[Alice Kyteler]]
| data-sort-value="1263" | 1263
| No/unknown value
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]]
| [[John Millington Synge]]
| data-sort-value="1871" | 1871-04-16
| data-sort-value="1909" | 1909-03-24
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Gately]]
| data-sort-value="1976" | 1976-03-17
| data-sort-value="2009" | 2009-10-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]]
| [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]]
| data-sort-value="1850" | 1850-06-24
| data-sort-value="1916" | 1916-06-05
| [[Béal Átha Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| [[Iris Murdoch]]
| data-sort-value="1919" | 1919-07-15
| data-sort-value="1999" | 1999-02-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]]
| [[Laurence Sterne]]
| data-sort-value="1713" | 1713-11-24
| data-sort-value="1768" | 1768-03-18
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]]
| [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]]
| data-sort-value="1944" | 1944-08-09
| data-sort-value="2026" | 2026-04-06
| [[Cill Iníon Léinín]]
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-06
| data-sort-value="2009" | 2009-02-20
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]]
| [[Seán Mac Réamainn]]
| data-sort-value="1856" | 1856-09-01
| data-sort-value="1918" | 1918-03-06
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]]
| [[Maureen O'Hara]]
| data-sort-value="1920" | 1920-08-17
| data-sort-value="2015" | 2015-10-24
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]]
| [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]]
| data-sort-value="1911" | 1911-05-17
| data-sort-value="1998" | 1998-06-23
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]]
| [[Veronica Guerin]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-05
| data-sort-value="1996" | 1996-06-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]]
| [[Dubhghlas de hÍde]]
| data-sort-value="1860" | 1860-01-17
| data-sort-value="1949" | 1949-07-12
| [[An Caisleán Riabhach]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]]
| [[Lady Gregory]]
| data-sort-value="1852" | 1852-03-15
| data-sort-value="1932" | 1932-05-22
| [[Baile Locha Riach]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]]
| [[William O'Brien]]
| data-sort-value="1852" | 1852-10-02
| data-sort-value="1928" | 1928-02-25
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]]
| [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]]
| data-sort-value="1803" | 1803-10-17
| data-sort-value="1864" | 1864-06-18
| [[Caisleán Dhrom Ólainn]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]]
| [[Brendan mac Nemainn]]
| data-sort-value="500" | 5th century
| data-sort-value="573" | 573
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| [[Frank O'Farrell]]
| data-sort-value="1927" | 1927-10-09
| data-sort-value="2022" | 2022-03-06
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]]
| [[Gráinne Ní Mháille]]
| data-sort-value="1539" | 1539
| data-sort-value="1603" | 1603<br/>1599-06-18
| [[Oileán Chliara|Cliara]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]]
| [[Dorothea Jordan]]
| data-sort-value="1761" | 1761-11-21
| data-sort-value="1816" | 1816-07-05
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]]
| [[Proinsias Ó Fathaigh]]
| data-sort-value="1880" | 1880-01-12
| data-sort-value="1953" | 1953-07-12
| [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]]
| [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]]
| data-sort-value="1821" | 1821-12-27
| data-sort-value="1896" | 1896-02-03
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]]
| [[Brian Bóramha]]
| data-sort-value="941" | 941
| data-sort-value="1014" | 1014-04-23
| [[Cill Dalua]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Mac Piarais]]
| data-sort-value="1879" | 1879-11-10
| data-sort-value="1916" | 1916-05-03
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ághas]]
| data-sort-value="1885" | 1885-01-12
| data-sort-value="1917" | 1917-09-25
| [[Lios Póil]]
|-
| style='text-align:right'| 59
|
| [[Tony Gregory]]
| data-sort-value="1947" | 1947-12-05
| data-sort-value="2009" | 2009-01-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1513" | 1513
| data-sort-value="1537" | 1537
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]]
| data-sort-value="550" | 6th century
| data-sort-value="627" | 627
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]]
| [[William Stokes]]
| data-sort-value="1804" | 1804-10-01
| data-sort-value="1878" | 1878-01-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]]
| [[Andrew Kerins]]
| data-sort-value="1840" | 1840-05-18
| data-sort-value="1915" | 1915-04-17
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]]
| [[Padraic Colum]]
| data-sort-value="1881" | 1881-12-08
| data-sort-value="1972" | 1972-01-11
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]]
| [[Eileen Desmond]]
| data-sort-value="1932" | 1932-12-29
| data-sort-value="2005" | 2005-01-06
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 66
|
| [[Josephine Hart]]
| data-sort-value="1942" | 1942-03-01
| data-sort-value="2011" | 2011-06-02
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 67
|
| [[Dónal McCann]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-07
| data-sort-value="1999" | 1999-07-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]]
| [[Dan O'Herlihy]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-01
| data-sort-value="2005" | 2005-02-17
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]]
| [[Theobald Wolfe Tone]]
| data-sort-value="1763" | 1763-06-20
| data-sort-value="1798" | 1798-11-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]]
| [[Eileen Gray]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-08<br/>1879
| data-sort-value="1976" | 1976-10-31
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]]
| [[Cáit Ní Bhriain]]
| data-sort-value="1897" | 1897-12-03
| data-sort-value="1974" | 1974-08-13
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Nora Barnacle]]
| data-sort-value="1884" | 1884-03-21
| data-sort-value="1951" | 1951-04-10
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Hayes]]
| data-sort-value="1818" | 1818-10-29<br/>1825
| data-sort-value="1861" | 1861-08-11
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Frank Cluskey]]
| data-sort-value="1930" | 1930-04-08
| data-sort-value="1989" | 1989-05-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]]
| [[Pádraig Faulkner]]
| data-sort-value="1918" | 1918-03-12
| data-sort-value="2012" | 2012-06-01
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 76
|
| [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]]
| data-sort-value="1927" | 1927-01-20
| data-sort-value="2013" | 2013-03-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]]
| [[Tony O'Reilly]]
| data-sort-value="1936" | 1936-05-07
| data-sort-value="2024" | 2024-05-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]]
| [[Arthur Guinness]]
| data-sort-value="1725" | 1725
| data-sort-value="1803" | 1803-01-23
| [[Cill Droichid]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]]
| [[Féilim Ó Néill]]
| data-sort-value="1603" | 1603
| data-sort-value="1653" | 1653<br/>1652-03-10
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]]
| data-sort-value="1670" | 1670
| data-sort-value="1738" | 1738-03-25
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]]
| [[Laurence Parsons]]
| data-sort-value="1840" | 1840-11-17
| data-sort-value="1908" | 1908-08-29
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]]
| [[Edward Cecil Guinness]]
| data-sort-value="1847" | 1847-11-10
| data-sort-value="1927" | 1927-10-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]]
| [[Pádraig Sáirséal]]
| data-sort-value="1655" | 1655
| data-sort-value="1693" | 1693-08-21
| [[Leamhcán]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]]
| [[Feargus O'Connor]]
| data-sort-value="1794" | 1794-07-18
| data-sort-value="1855" | 1855-08-30<br/>1855-08-31
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]]
| [[Art Ó Gríofa]]
| data-sort-value="1872" | 1872-03-31
| data-sort-value="1922" | 1922-08-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]]
| [[Richard Brinsley Sheridan]]
| data-sort-value="1751" | 1751-10-30
| data-sort-value="1816" | 1816-07-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]]
| [[John Tyndall]]
| data-sort-value="1820" | 1820-08-02
| data-sort-value="1893" | 1893-12-04
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie Drew]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-16
| data-sort-value="2008" | 2008-08-16
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]]
| [[Gearóid Óg Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1487" | 1487
| data-sort-value="1534" | 1534-09-02
| [[Maigh Nuad]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]]
| [[John Lighton Synge]]
| data-sort-value="1897" | 1897-03-23
| data-sort-value="1995" | 1995-03-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]]
| [[Charles Villiers Stanford]]
| data-sort-value="1852" | 1852-09-30
| data-sort-value="1924" | 1924-03-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]]
| [[Luke Kelly]]
| data-sort-value="1940" | 1940-11-17
| data-sort-value="1984" | 1984-01-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]]
| [[Liam Ó Flaithearta]]
| data-sort-value="1896" | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19
| data-sort-value="1984" | 1984-09-07<br/>1984-07-07
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]]
| [[Antoine Thomson d'Abbadie]]
| data-sort-value="1810" | 1810-01-03
| data-sort-value="1897" | 1897-03-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]]
| [[Henry Wilson]]
| data-sort-value="1864" | 1864-05-05
| data-sort-value="1922" | 1922-06-22
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ailbhe Mac Raghnaill]]
| data-sort-value="1932" | 1932-11-03
| data-sort-value="2014" | 2014-08-21
| [[Rúscaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]]
| [[Bernard Ó hAilín]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-09
| data-sort-value="2024" | 2024-06-22
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cearbhall Ó Dálaigh]]
| data-sort-value="1911" | 1911-02-12
| data-sort-value="1978" | 1978-03-21
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]]
| [[Liam Mac Cosgair]]
| data-sort-value="1920" | 1920-04-13
| data-sort-value="2017" | 2017-10-04
| [[Caisleán Cnucha]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1917" | 1917-08-15
| data-sort-value="1999" | 1999-10-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]]
| data-sort-value="1891" | 1891-06-20
| data-sort-value="1976" | 1976-01-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 102
|
| [[Michael Keyes]]
| data-sort-value="1886" | 1886-03-31
| data-sort-value="1959" | 1959-09-08
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]]
| [[Seosamh Pluincéad]]
| data-sort-value="1887" | 1887-11-21
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]]
| [[John Joly]]
| data-sort-value="1857" | 1857-11-01
| data-sort-value="1933" | 1933-12-08
| [[Breacánach]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]]
| data-sort-value="550" | 550
| data-sort-value="623" | 623-09-25
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Abbán]]
| data-sort-value="570" | 570
| data-sort-value="620" | 620-03-16
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó hIrighile]]
| data-sort-value="1923" | 1923-05-02
| data-sort-value="2008" | 2008-04-12
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]]
| [[Edward Sabine]]
| data-sort-value="1788" | 1788-10-14
| data-sort-value="1883" | 1883-06-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[Íomhá:Celebrated spies and famous mysteries of the great war (1919) (14765772825).jpg|center|128px]]
| [[Ruairí Mac Easmainn]]
| data-sort-value="1864" | 1864-09-01
| data-sort-value="1916" | 1916-08-03
| [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]]
| [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]]
| data-sort-value="1737" | 1737-05-02
| data-sort-value="1805" | 1805-05-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]]
| [[Breandán Ó Beacháin]]
| data-sort-value="1923" | 1923-02-09
| data-sort-value="1964" | 1964-03-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]]
| [[Dónall Ó Conaill]]
| data-sort-value="1775" | 1775-08-06
| data-sort-value="1847" | 1847-05-15
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Cathasaigh]]
| data-sort-value="1880" | 1880-03-30
| data-sort-value="1964" | 1964-09-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Moore]]
| data-sort-value="1779" | 1779-05-28
| data-sort-value="1852" | 1852-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]]
| [[Charles Stewart Parnell]]
| data-sort-value="1846" | 1846-06-27
| data-sort-value="1891" | 1891-10-06
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]]
| [[Columbán]]
| data-sort-value="543" | 543
| data-sort-value="615" | 615-11-23
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]]
| [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-25
| data-sort-value="1966" | 1966-11-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]]
| [[Henry Grattan]]
| data-sort-value="1746" | 1746-07-03
| data-sort-value="1820" | 1820-06-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]]
| [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]]
| data-sort-value="1769" | 1769-06-18
| data-sort-value="1822" | 1822-08-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]]
| data-sort-value="1855" | 1855-05-17
| data-sort-value="1931" | 1931-03-26
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]]
| [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]]
| data-sort-value="1844" | 1844-11-21
| data-sort-value="1919" | 1919-06-25
| [[Baile Chaisleáin Bhéarra]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]]
| [[James Ussher]]
| data-sort-value="1581" | 1581-01-04
| data-sort-value="1656" | 1656-03-21
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[Íomhá:John Bruton 2011.jpg|center|128px]]
| [[John Bruton|Seán de Briotún]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-18
| data-sort-value="2024" | 2024-02-06
| [[Dún Búinne]]
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Ó hEochaidh]]
| data-sort-value="1925" | 1925-09-16
| data-sort-value="2006" | 2006-06-13
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]]
| [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]]
| data-sort-value="1798" | 1798-11-01
| data-sort-value="1868" | 1868-05-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 126
|
| [[Seán Eichingeam]]
| data-sort-value="1870" | 1870
| data-sort-value="1923" | 1923-04-23
| [[Cuan Bhaile na Cúirte]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aibhistín de Staic]]
| data-sort-value="1879" | 1879-12-07
| data-sort-value="1929" | 1929-04-27
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]]
| [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]]
| data-sort-value="1851" | 1851-12-03
| data-sort-value="1948" | 1948-03-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]]
| data-sort-value="1936" | 1936-05-08
| data-sort-value="2006" | 2006-05-11
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Justin Keating]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-07
| data-sort-value="2009" | 2009-12-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 131
|
| [[Breandán Ó hEithir]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-18
| data-sort-value="1990" | 1990-10-26
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Mac Giolla]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-25
| data-sort-value="2010" | 2010-02-04
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[James Dillon|Séamus Diolún]]
| data-sort-value="1902" | 1902-09-26
| data-sort-value="1986" | 1986-02-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]]
| [[Richard Griffith]]
| data-sort-value="1784" | 1784-09-20
| data-sort-value="1878" | 1878-09-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]]
| [[Edward Hincks]]
| data-sort-value="1792" | 1792-08-19
| data-sort-value="1866" | 1866-12-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]]
| [[Diarmaid Mac Murchadha]]
| data-sort-value="1110" | 1110
| data-sort-value="1171" | 1171-05-01
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]]
| [[Bobby Aylward]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-01
| data-sort-value="2022" | 2022-07-14
| [[Muileann an Bhata]]
|-
| style='text-align:right'| 138
|
| [[Bobby Molloy]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-09
| data-sort-value="2016" | 2016-10-02
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]]
| [[Richard Kirwan]]
| data-sort-value="1733" | 1733-08-01
| data-sort-value="1812" | 1812-06-01
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]]
| [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]]
| data-sort-value="1918" | 1918-11-19
| data-sort-value="1990" | 1990-02-17
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 141
|
| [[Peadar de Bhulbh]]
| data-sort-value="1727" | 1727
| data-sort-value="1803" | 1803
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]]
| data-sort-value="1959" | 1959-05-21
| data-sort-value="2011" | 2011-06-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]]
| data-sort-value="1930" | 1930-11-17
| data-sort-value="1995" | 1995-11-01
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]]
| [[William Orpen]]
| data-sort-value="1878" | 1878-11-27
| data-sort-value="1931" | 1931-09-29
| [[Stigh Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Deaglán]]
| data-sort-value="500" | 5th century
| data-sort-value="500" | 5th century
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 146
|
| [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]]
|
| data-sort-value="675" | 675
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 147
|
| [[T. P. McKenna]]
| data-sort-value="1929" | 1929-09-07
| data-sort-value="2011" | 2011-02-13
| [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]]
| [[Tomás Ó Deirg]]
| data-sort-value="1897" | 1897-11-26
| data-sort-value="1956" | 1956-11-19
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]]
| [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]]
| data-sort-value="1533" | 1533
| data-sort-value="1583" | 1583-11-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 150
|
| [[Patrick O'Donnell]]
| data-sort-value="1907" | 1907-08-21
| data-sort-value="1970" | 1970-10-04
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]]
| [[Ernest Shackleton]]
| data-sort-value="1874" | 1874-02-15
| data-sort-value="1922" | 1922-01-05
| [[Caisleán Cill Chá]]
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]]
| [[Seán Pilib Ó Maolchalann]]
| data-sort-value="1840" | 1840-02-29
| data-sort-value="1914" | 1914-08-12
| [[Lios Ceannúir]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1892" | 1892-06-07
| data-sort-value="1927" | 1927-07-10
| [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]]
| [[Eoin Ó Dubhthaigh]]
| data-sort-value="1892" | 1892-10-20
| data-sort-value="1944" | 1944-11-30
| [[Baile na Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]]
| [[Peter Sutherland]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-25
| data-sort-value="2018" | 2018-01-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Feargal]]
| data-sort-value="700" | 700
| data-sort-value="784" | 784-11-27
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]]
| [[Liam Tomás Mac Cosgair]]
| data-sort-value="1880" | 1880-06-06
| data-sort-value="1965" | 1965-11-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Séamus Pattison]]
| data-sort-value="1936" | 1936-04-19
| data-sort-value="2018" | 2018-02-04
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 159
|
| [[Seán Flanagan]]
| data-sort-value="1922" | 1922-01-26
| data-sort-value="1993" | 1993-02-05
| [[Béal Átha hAmhnais]]
|-
| style='text-align:right'| 160
|
| [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1940" | 1940-03-01
| data-sort-value="2008" | 2008-05-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]]
| [[Seán F. Lemass]]
| data-sort-value="1899" | 1899-07-15
| data-sort-value="1971" | 1971-05-11
| [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]]
|-
| style='text-align:right'| 162
|
| [[Margaret Hassan]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-18
| data-sort-value="2004" | 2004-11-08
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Noel Browne|Nollaig de Brún]]
| data-sort-value="1915" | 1915-12-20
| data-sort-value="1997" | 1997-05-21
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 164
|
| [[David Kelly]]
| data-sort-value="1929" | 1929-07-11
| data-sort-value="2012" | 2012-02-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]]
| [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]]
| data-sort-value="1877" | 1877-02-16
| data-sort-value="1938" | 1938-07-27
| [[Abhainn an Scáil]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]]
| [[James Hoban]]
| data-sort-value="1762" | 1762
| data-sort-value="1831" | 1831-12-08
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]]
| [[James Stephens (scríbhneoir)]]
| data-sort-value="1882" | 1882-02-09
| data-sort-value="1950" | 1950-12-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Francis Meagher]]
| data-sort-value="1823" | 1823-08-03
| data-sort-value="1867" | 1867-07-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]]
| [[Máirtín Ó Direáin]]
| data-sort-value="1910" | 1910-11-29
| data-sort-value="1988" | 1988-03-19
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Tras Honan]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-04
| data-sort-value="2023" | 2023-11-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 171
|
| [[William Trevor]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-24
| data-sort-value="2016" | 2016-11-20
| [[Baile Mhistéala]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]]
| [[Dave Allen]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-06
| data-sort-value="2005" | 2005-03-10
| [[Teach na Giúise]]
|-
| style='text-align:right'| 173
|
| [[Christy Brown]]
| data-sort-value="1932" | 1932-06-05
| data-sort-value="1981" | 1981-09-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 174
|
| [[Éinde Ó Callaráin]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05
| data-sort-value="2004" | 2004-04-08
| [[Maigh Locha]]
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]]
| [[George Francis Fitzgerald]]
| data-sort-value="1851" | 1851-08-03
| data-sort-value="1901" | 1901-02-21
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]]
| [[Maighréad de Bhál]]
| data-sort-value="1515" | 1515
| data-sort-value="1584" | 1584
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]]
| [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]]
| data-sort-value="1937" | 1937-05-31
| data-sort-value="2024" | 2024-10-03
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]]
| [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-06
| data-sort-value="2018" | 2018-01-15
| [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]]
| [[Mary Ward]]
| data-sort-value="1827" | 1827-04-27
| data-sort-value="1869" | 1869-08-31
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 180
|
| [[Paddy Canny]]
| data-sort-value="1919" | 1919-09-09
| data-sort-value="2008" | 2008-06-28
| ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]''
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]]
| [[Joe Kinnear]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-27
| data-sort-value="2024" | 2024-04-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]]
| [[Roibeard Emmet]]
| data-sort-value="1780" | 1780-03-04
| data-sort-value="1803" | 1803-09-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]]
| [[Robert O'Hara Burke]]
| data-sort-value="1821" | 1821-05-06
| data-sort-value="1861" | 1861-06-28<br/>1861-07-01
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]]
| [[Peadar de Lása]]
| data-sort-value="1678" | 1678-09-29
| data-sort-value="1751" | 1751-04-19
| [[Cill Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 185
| [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]]
| [[Cathal Brugha]]
| data-sort-value="1874" | 1874-07-18
| data-sort-value="1922" | 1922-07-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 186
|
| [[Máirtín Ó Cadhain]]
| data-sort-value="1906" | 1906-01-04
| data-sort-value="1970" | 1970-10-18
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 187
| [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]]
| [[Risteárd Ó Maolchatha]]
| data-sort-value="1886" | 1886-05-10
| data-sort-value="1971" | 1971-12-16
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 188
| [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]]
| [[Charles Maturin]]
| data-sort-value="1782" | 1782-09-25
| data-sort-value="1824" | 1824-10-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 189
| [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]]
| [[Liam Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1893" | 1893-11-20
| data-sort-value="1923" | 1923-04-10
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 190
| [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]]
| [[George Johnstone Stoney]]
| data-sort-value="1826" | 1826-02-15
| data-sort-value="1911" | 1911-07-05
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 191
|
| [[Conchúr Crús Ó Briain]]
| data-sort-value="1917" | 1917-11-03
| data-sort-value="2008" | 2008-12-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[Íomhá:Paddy Maloney of the Chieftains (214371161) (cropped2).jpg|center|128px]]
| [[Paddy Moloney]]
| data-sort-value="1938" | 1938-08-01
| data-sort-value="2021" | 2021-10-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Ciarán]]
| data-sort-value="516" | 516
| data-sort-value="546" | 546
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 194
| [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]]
| [[Gabriel Rosenstock]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-29
| data-sort-value="2026" | 2026-04-06
| [[Cill Fhíonáin]]
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]]
| [[Robert Kane]]
| data-sort-value="1809" | 1809-09-24
| data-sort-value="1890" | 1890-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]]
| [[Patrick Peyton]]
| data-sort-value="1909" | 1909-01-09
| data-sort-value="1992" | 1992-06-03
| [[Áth Tí an Mheasaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 197
|
| [[Austin Clarke]]
| data-sort-value="1896" | 1896-05-09
| data-sort-value="1974" | 1974-03-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 198
| [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]]
| [[Mike McTigue]]
| data-sort-value="1892" | 1892-11-26
| data-sort-value="1966" | 1966-08-12
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]]
| [[Lorcán Ua Tuathail]]
| data-sort-value="1128" | 1128
| data-sort-value="1180" | 1180-11-14
| [[Díseart Diarmada]]
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Ó Domhnaill]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-07<br/>1952-10-07
| data-sort-value="2006" | 2006-07-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Cróc|Thomas Croke]]
| data-sort-value="1824" | 1824-05-28
| data-sort-value="1902" | 1902-07-22
| ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]''
|-
| style='text-align:right'| 202
|
| [[Thomas Finlay]]
| data-sort-value="1922" | 1922-09-17
| data-sort-value="2017" | 2017-12-03
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]]
| [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1918" | 1918-02-14
| data-sort-value="2006" | 2006-10-02
| [[Cluain Eois]]
|-
| style='text-align:right'| 204
|
| [[Thomas Walsh]]
| data-sort-value="1901" | 1901-12-18
| data-sort-value="1956" | 1956-07-14
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 205
|
| [[Séamus Ó Beaglaoich]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09
| data-sort-value="2023" | 2023-01-09
| [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]]
|-
| style='text-align:right'| 206
|
| [[Tom Nolan]]
| data-sort-value="1921" | 1921-07-27
| data-sort-value="1992" | 1992-08-17
| [[Míseal]]
|-
| style='text-align:right'| 207
|
| [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]]
| data-sort-value="1919" | 1919-10-15
| data-sort-value="1984" | 1984-05-01
| [[An Aird Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 208
| [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]]
| [[Naomh Ruadhán]]
|
| data-sort-value="584" | 584-04-15
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 209
| [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1815" | 1815-01-12
| data-sort-value="1877" | 1877-02-07<br/>1877-02-06
| ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 210
|
| [[Darren Sutherland]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-18
| data-sort-value="2009" | 2009-09-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 211
| [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]]
| [[Riobárd Bartún]]
| data-sort-value="1881" | 1881-03-14
| data-sort-value="1975" | 1975-08-10
| [[Áth na mBó]]
|-
| style='text-align:right'| 212
| [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Mac Curtáin]]
| data-sort-value="1884" | 1884-03-20
| data-sort-value="1920" | 1920-03-20
| ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 213
| [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]]
| [[Éamonn Ceannt]]
| data-sort-value="1881" | 1881-09-21
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Béal Átha Mó]]
|-
| style='text-align:right'| 214
| [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Ó Maolallaí]]
| data-sort-value="1945" | 1945-11-10
| data-sort-value="2010" | 2010-08-31
| [[Tuar Mhic Éadaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 215
| [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]]
| [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]]
| data-sort-value="1852" | 1852-02-24
| data-sort-value="1933" | 1933-01-21
| ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]''
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]]
| [[William Brown (aimiréal)|William Brown]]
| data-sort-value="1777" | 1777-06-22
| data-sort-value="1857" | 1857-03-14<br/>1857-03-03
| [[Béal Easa]]
|-
| style='text-align:right'| 217
| [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Moylan]]
| data-sort-value="1888" | 1888-11-19
| data-sort-value="1957" | 1957-11-16
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 218
| [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]]
| [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]]
| data-sort-value="1762" | 1762-12-25
| data-sort-value="1826" | 1826-10-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]]
| [[Harry Clarke]]
| data-sort-value="1889" | 1889-03-17
| data-sort-value="1931" | 1931-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 220
| [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]]
| [[George Petrie]]
| data-sort-value="1790" | 1790-01-01
| data-sort-value="1866" | 1866-01-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 221
| [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]]
| [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]]
| data-sort-value="1870" | 1870-07-08
| data-sort-value="1950" | 1950-04-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 222
| [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]]
| [[Robert Mallet]]
| data-sort-value="1810" | 1810-06-03
| data-sort-value="1881" | 1881-11-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 223
| [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]]
| [[George Charles Beresford]]
| data-sort-value="1864" | 1864-07-10
| data-sort-value="1938" | 1938-02-21
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 224
| [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]]
| [[Tom O'Donnell]]
| data-sort-value="1926" | 1926-08-30
| data-sort-value="2020" | 2020-10-08
| ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]''
|-
| style='text-align:right'| 225
| [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]]
| [[Robert McClure]]
| data-sort-value="1807" | 1807-01-28
| data-sort-value="1873" | 1873-10-17
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 226
| [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]]
| [[Timothy J. Murphy]]
| data-sort-value="1893" | 1893-07-17
| data-sort-value="1949" | 1949-04-29
| [[Cluain Droichead]]
|-
| style='text-align:right'| 227
| [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]]
| [[Marcus Daly]]
| data-sort-value="1841" | 1841-12-05
| data-sort-value="1900" | 1900-11-12
| [[Baile Shéamais Dhuibh]]
|-
| style='text-align:right'| 228
| [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]]
| [[Violet Gibson]]
| data-sort-value="1876" | 1876-08-31
| data-sort-value="1956" | 1956-05-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 229
| [[Íomhá:David Andrews.jpg|center|128px]]
| [[David Andrews]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-15
| data-sort-value="2026" | 2026-06-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 230
| [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]]
| [[Robert Adams]]
| data-sort-value="1791" | 1791
| data-sort-value="1875" | 1875-01-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 231
| [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]]
| [[Daniel Morrissey]]
| data-sort-value="1895" | 1895-11-28
| data-sort-value="1981" | 1981-01-01
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 232
| [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]]
| [[Cormac Breathnach]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1956" | 1956-05-29
| [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]''
|-
| style='text-align:right'| 233
|
| [[Fearghal mac Maoil Dúin]]
|
| data-sort-value="722" | 722-12-11
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 234
| [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]]
| [[Cormac mac Cuileannáin]]
| data-sort-value="801" | 9th century<br/>836
| data-sort-value="908" | 908-09-13
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 235
|
| [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]]
| data-sort-value="950" | 10th century
| data-sort-value="956" | 956
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 236
|
| [[Domhnall mac Aodha]]
| data-sort-value="501" | 6th century
| data-sort-value="642" | 642-01
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 237
|
| [[Aodh Allán]]
| data-sort-value="601" | 7th century
| data-sort-value="743" | 743
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 238
|
| [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]]
| data-sort-value="650" | 7th century
| data-sort-value="695" | 695
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 239
| [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]]
| [[Daisy Bates]]
| data-sort-value="1859" | 1859-10-16<br/>1859-01
| data-sort-value="1951" | 1951-04-18
| [[Ros Cré]]
|-
| style='text-align:right'| 240
| [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]]
| [[Daniel Mannix]]
| data-sort-value="1864" | 1864-03-04
| data-sort-value="1963" | 1963-11-06
| [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]]
|-
| style='text-align:right'| 241
|
| [[Denis J. O'Sullivan]]
| data-sort-value="1918" | 1918-03-05
| data-sort-value="1987" | 1987-07-20
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 242
| [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-24
| data-sort-value="2010" | 2010-06-23
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 243
| [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]]
| [[Dermot Morgan]]
| data-sort-value="1952" | 1952-03-31
| data-sort-value="1998" | 1998-02-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 244
| [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]]
| [[Deasún Ó Máille]]
| data-sort-value="1939" | 1939-02-02
| data-sort-value="2021" | 2021-07-21
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 245
| [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]]
| [[Sitric II]]
| data-sort-value="970" | 970
| data-sort-value="1042" | 1042
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 246
|
| [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-17
| data-sort-value="2018" | 2018-09-17
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 247
| [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]]
| [[William Norton|Liam Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1900" | 1900
| data-sort-value="1963" | 1963-12-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 248
| [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Francis Moran]]
| data-sort-value="1830" | 1830-09-16
| data-sort-value="1911" | 1911-08-16
| [[Leithghlinn an Droichid]]
|-
| style='text-align:right'| 249
| [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]]
| [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1763" | 1763-10-15
| data-sort-value="1798" | 1798-06-04
| ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]''
|-
| style='text-align:right'| 250
| [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Edward Connor]]
| data-sort-value="1820" | 1820-03-17
| data-sort-value="1891" | 1891-12-17
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 251
| [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]]
| [[William Lamport]]
| data-sort-value="1611" | 1611<br/>1615
| data-sort-value="1659" | 1659-11-19
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 252
| [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]]
| [[Val Doonican]]
| data-sort-value="1927" | 1927-02-03
| data-sort-value="2015" | 2015-07-02<br/>2015-07-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 253
| [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Burke|Séamus Búrc]]
| data-sort-value="1893" | 1893-06-14
| data-sort-value="1967" | 1967-01-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 254
|
| [[Séamus Dolan]]
| data-sort-value="1914" | 1914-12-10
| data-sort-value="2010" | 2010-08-10
| [[An Blaic]]
|-
| style='text-align:right'| 255
|
| [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]]
| data-sort-value="1933" | 1933-03-11
| data-sort-value="2000" | 2000-11-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 256
| [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]]
| data-sort-value="1621" | 1621-04-25
| data-sort-value="1679" | 1679-10-16
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 257
|
| [[Oliver J. Flanagan]]
| data-sort-value="1920" | 1920-05-22
| data-sort-value="1987" | 1987-04-26
| [[Móinteach Mílic]]
|-
| style='text-align:right'| 258
| [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]]
| [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]]
| data-sort-value="1901" | 1901-07-17
| data-sort-value="1982" | 1982-03-18
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 259
| [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]]
| [[Eoghan Ó Comhraí]]
| data-sort-value="1794" | 1794-11-20
| data-sort-value="1862" | 1862-07-30
| ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]''
|-
| style='text-align:right'| 260
| [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]]
| [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]]
| data-sort-value="1883" | 1883-11-28
| data-sort-value="1922" | 1922-12-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 261
|
| [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-12-08
| data-sort-value="1951" | 1951-03-27
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 262
| [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]]
| [[Francis Ledwidge]]
| data-sort-value="1887" | 1887-08-19
| data-sort-value="1917" | 1917-07-31
| [[Baile Shláine]]
|-
| style='text-align:right'| 263
| [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]]
| [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]]
| data-sort-value="1846" | 1846-03-25
| data-sort-value="1906" | 1906-05-30
| [[An tSráid]]
|-
| style='text-align:right'| 264
|
| [[Marianus Scottus]]
| data-sort-value="1028" | 1028
| data-sort-value="1082" | 1082-12-22
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 265
| [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]]
| [[Ambrós Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1720" | 1720-02-13
| data-sort-value="1801" | 1801-03-19
| [[Baile an Fharaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 266
|
| [[Martin Cahill]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-23
| data-sort-value="1994" | 1994-08-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 267
| [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]]
| [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-17
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 268
| [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ceannt]]
| data-sort-value="1865" | 1865-08-29
| data-sort-value="1916" | 1916-05-09
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 269
| [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Kennedy]]
| data-sort-value="1879" | 1879-07-11
| data-sort-value="1936" | 1936-12-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 270
|
| [[Peadar Rís]]
| data-sort-value="1935" | 1935-06-16
| data-sort-value="1992" | 1992-10-25
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 271
|
| [[Timothy O'Donovan]]
| data-sort-value="1881" | 1881-04-04
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 272
|
| [[John Ormonde]]
| data-sort-value="1905" | 1905-09-15
| data-sort-value="1981" | 1981-06-25
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 273
| [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Riada]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-01
| data-sort-value="1971" | 1971-10-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 274
| [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]]
| [[Traolach Mac Suibhne]]
| data-sort-value="1879" | 1879-03-28
| data-sort-value="1920" | 1920-10-25
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 275
| [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]]
| [[John B. Keane]]
| data-sort-value="1928" | 1928-07-21
| data-sort-value="2002" | 2002-05-30
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 276
|
| [[Michael K. Noonan]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 277
|
| [[Feargal Ó hAnnluain]]
| data-sort-value="1936" | 1936-02-02
| data-sort-value="1957" | 1957-01-01
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 278
|
| [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]]
| data-sort-value="1912" | 1912-12-25
| data-sort-value="1983" | 1983-05-06
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 279
|
| [[James FitzGerald-Kenney]]
| data-sort-value="1878" | 1878-01-01
| data-sort-value="1956" | 1956-10-21
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 280
|
| [[Fiachra Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1933" | 1933-08-18
| data-sort-value="2018" | 2018-07-29
| [[Lios Uí Chathasaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 281
| [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Richie Ryan]]
| data-sort-value="1929" | 1929-02-27
| data-sort-value="2019" | 2019-03-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 282
| [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]]
| [[Fionán Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1889" | 1889-03-17
| data-sort-value="1966" | 1966-06-03
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 283
| [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]]
| [[Katherine Plunket]]
| data-sort-value="1820" | 1820-11-22
| data-sort-value="1932" | 1932-10-14
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 284
| [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1926" | 1926-02-09
| data-sort-value="2011" | 2011-05-19
| [[Droichead na Dothra]]
|-
| style='text-align:right'| 285
| [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]]
| [[Nonpareil Dempsey]]
| data-sort-value="1862" | 1862-12-15
| data-sort-value="1895" | 1895-11-02<br/>1896-11-01
| [[An Currach]]
|-
| style='text-align:right'| 286
|
| [[Frank Daly]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1950" | 1950-02-18
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 287
| [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]]
| [[Proinsias Táilliúir (mairtíreach)|Proinnsias Táiliúr]]
| data-sort-value="1550" | 1550
| data-sort-value="1621" | 1621-01-30
| [[Sord]]
|-
| style='text-align:right'| 288
| [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]]
| [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]]
| data-sort-value="1807" | 1807-03-10
| data-sort-value="1849" | 1849-12-27
| ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]''
|-
| style='text-align:right'| 289
| [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]]
| [[Dion Boucicault]]
| data-sort-value="1822" | 1822-12-26
| data-sort-value="1890" | 1890-09-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 290
|
| [[Niall Caille]]
| data-sort-value="850" | 9th century
| data-sort-value="846" | 846
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 291
| [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]]
| data-sort-value="470" | 470
| data-sort-value="549" | 549<br/>552
| [[Míseal]]
|-
| style='text-align:right'| 292
| [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]]
| [[James Everett]]
| data-sort-value="1894" | 1894-05-01
| data-sort-value="1967" | 1967-12-18
| ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]''
|-
| style='text-align:right'| 293
| [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]]
| [[Brian Mac Amhlaidh]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-04
| data-sort-value="2026" | 2026-01-23
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 294
|
| [[Seán Treacy]]
| data-sort-value="1923" | 1923-09-22
| data-sort-value="2018" | 2018-03-23
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 295
|
| [[Hugh O'Flaherty]]
| data-sort-value="1898" | 1898-02-28
| data-sort-value="1963" | 1963-10-30
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 296
| [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]]
| [[Thomas John Barnardo]]
| data-sort-value="1845" | 1845-07-04
| data-sort-value="1905" | 1905-09-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 297
|
| [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-01-01
| data-sort-value="1969" | 1969-01-24
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 298
| [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]]
| [[Seoirse de Brún]]
| data-sort-value="1698" | 1698-06-15
| data-sort-value="1792" | 1792-02-18<br/>1792-09-18
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 299
| [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Art O'Connor]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="1950" | 1950-05-10
| [[Cill Droichid]]
|-
| style='text-align:right'| 300
| [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]]
| [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]]
| data-sort-value="1792" | 1792-04-23
| data-sort-value="1882" | 1882-02-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 301
| [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]]
| [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]]
| data-sort-value="1629" | 1629-11-01
| data-sort-value="1681" | 1681-07-01
| [[Loch Craobh]]
|-
| style='text-align:right'| 302
| [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ó Criomhthain]]
| data-sort-value="1855" | 1855
| data-sort-value="1937" | 1937-03-07
| [[Na Blascaodaí]]
|-
| style='text-align:right'| 303
| [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]]
| [[James Napper Tandy]]
| data-sort-value="1740" | 1740
| data-sort-value="1803" | 1803-08-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 304
| [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]]
| [[Domhnall Ua Buachalla]]
| data-sort-value="1866" | 1866-02-05
| data-sort-value="1963" | 1963-10-30
| [[Maigh Nuad]]
|-
| style='text-align:right'| 305
| [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]]
| [[John McCormack]]
| data-sort-value="1884" | 1884-06-14
| data-sort-value="1945" | 1945-09-16
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 306
|
| [[Seathrún Céitinn]]
| data-sort-value="1569" | 1569
| data-sort-value="1644" | 1644
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 307
| [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]]
| [[Terry Wogan]]
| data-sort-value="1938" | 1938-08-03
| data-sort-value="2016" | 2016-01-31
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 308
| [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie Delany]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-06
| data-sort-value="2026" | 2026-03-11
| [[An tInbhear Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 309
| [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]]
| [[Niamh Bhreathnach]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-01
| data-sort-value="2023" | 2023-02-06
| [[Baile Uí Lachnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 310
|
| [[Peadar Doyle]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="1956" | 1956-08-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 311
| [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Gearóid Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-28
| data-sort-value="1948" | 1948-03-25
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 312
|
| [[Shane McEntee]]
| data-sort-value="1956" | 1956-12-19
| data-sort-value="2012" | 2012-12-21
| [[An Obair]]
|-
| style='text-align:right'| 313
|
| [[Gemma Hussey]]
| data-sort-value="1938" | 1938-11-11
| data-sort-value="2024" | 2024-11-26
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 314
| [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]]
| [[Gene Fitzgerald]]
| data-sort-value="1932" | 1932-08-21
| data-sort-value="2007" | 2007-12-14
| [[An Baile Gallda]]
|-
| style='text-align:right'| 315
| [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seoirse Ó Colla]]
| data-sort-value="1925" | 1925-10-18
| data-sort-value="1983" | 1983-09-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 316
|
| [[Gerard Sweetman]]
| data-sort-value="1908" | 1908-06-10
| data-sort-value="1970" | 1970-01-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 317
| [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]]
| [[Gerry Ryan]]
| data-sort-value="1956" | 1956-06-04
| data-sort-value="2010" | 2010-04-30
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 318
| [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]]
| [[P. J. Ruttledge]]
| data-sort-value="1892" | 1892
| data-sort-value="1952" | 1952-05-08
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 319
| [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Robert Briscoe]]
| data-sort-value="1894" | 1894-09-25
| data-sort-value="1969" | 1969-03-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 320
|
| [[Paddy O’Toole]]
| data-sort-value="1938" | 1938-01-15
| data-sort-value="2025" | 2025-05-11
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 321
| [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Lane]]
| data-sort-value="1875" | 1875-11-09
| data-sort-value="1915" | 1915-05-07
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 322
|
| [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]]
| data-sort-value="1874" | 1874-01-06
| data-sort-value="1949" | 1949-05-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 323
|
| [[Seachnassach mac Blathmaic]]
|
| data-sort-value="671" | 671
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 324
|
| [[Blathmac mac Aodha Sláine]]
| data-sort-value="650" | 7th century
| data-sort-value="665" | 665
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 325
|
| [[Conghal Ceannmhaghair]]
|
| data-sort-value="710" | 710
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 326
|
| [[Fógartach mac Néill]]
| data-sort-value="601" | 7th century
| data-sort-value="724" | 724
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 327
| [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Thomas Kinsella]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-04
| data-sort-value="2021" | 2021-12-22
| [[Inse Chór]]
|-
| style='text-align:right'| 328
| [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]]
| [[Violet Florence Martin]]
| data-sort-value="1862" | 1862-06-11
| data-sort-value="1915" | 1915-12-21
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 329
|
| [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-10
| data-sort-value="2023" | 2023-01-18
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 330
|
| [[John McCann]]
| data-sort-value="1905" | 1905-06-17
| data-sort-value="1980" | 1980-02-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 331
| [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]]
| [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]]
| data-sort-value="1881" | 1881-01-23
| data-sort-value="1968" | 1968-10-31
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 332
|
| [[Henry Kenny]]
| data-sort-value="1913" | 1913-09-07
| data-sort-value="1975" | 1975-09-25
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 333
| [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Henry Morgan Dockrell]]
| data-sort-value="1880" | 1880
| data-sort-value="1955" | 1955-10-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 334
|
| [[Mervyn Taylor]]
| data-sort-value="1931" | 1931-12-01
| data-sort-value="2021" | 2021-09-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 335
| [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Leonard]]
| data-sort-value="1926" | 1926-11-09
| data-sort-value="2009" | 2009-02-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 336
| [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]]
| [[Humphrey Lloyd]]
| data-sort-value="1800" | 1800-04-16
| data-sort-value="1881" | 1881-01-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 337
|
| [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-05
| data-sort-value="2009" | 2009-05-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 338
|
| [[Paddy Belton]]
| data-sort-value="1926" | 1926-06-25
| data-sort-value="1987" | 1987-05-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 339
| [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-16
| data-sort-value="2008" | 2008-07-09
| [[Bóthar na Trá]]
|-
| style='text-align:right'| 340
|
| [[William Murphy]]
| data-sort-value="1892" | 1892-02-12
| data-sort-value="1967" | 1967-11-16
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 341
|
| [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]]
| data-sort-value="1919" | 1919
| data-sort-value="1952" | 1952
| [[Cill na Seanrátha]]
|-
| style='text-align:right'| 342
| [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]]
| data-sort-value="1830" | 1830-07-23
| data-sort-value="1907" | 1907-03-16
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 343
| [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Seachnasaigh]]
| data-sort-value="1818" | 1818
| data-sort-value="1883" | 1883-05-05
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 344
| [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]]
| [[John Philpot Curran]]
| data-sort-value="1750" | 1750-07-24
| data-sort-value="1817" | 1817-10-14
| [[Áth Trasna]]
|-
| style='text-align:right'| 345
|
| [[Kevin Danaher]]
| data-sort-value="1913" | 1913-01-30
| data-sort-value="2002" | 2002-03-14
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 346
|
| [[Caoimhín Ó hIfearnáin]]
| data-sort-value="1929" | 1929-08-20
| data-sort-value="2013" | 2013-01-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 347
| [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]]
| [[Liam Mac Piarais]]
| data-sort-value="1881" | 1881-11-15
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 348
|
| [[Michael Coleman]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-31
| data-sort-value="1945" | 1945-01-04
| [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
|-
| style='text-align:right'| 349
| [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]]
| [[Michael Herbert]]
| data-sort-value="1925" | 1925-05-17
| data-sort-value="2006" | 2006-06-20
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 350
| [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]]
| [[Tomás Mac Donnchadha]]
| data-sort-value="1878" | 1878-02-01
| data-sort-value="1916" | 1916-05-03
| [[Cloch Shiurdáin]]
|-
| style='text-align:right'| 351
| [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]]
| [[Seán Mac Diarmada]]
| data-sort-value="1883" | 1883-02-28
| data-sort-value="1916" | 1916-05-12
| [[Coillte Clochair]]
|-
| style='text-align:right'| 352
| [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]]
| [[Conchur Ó Colbaird]]
| data-sort-value="1888" | 1888-10-19
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 353
| [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]]
| [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]]
| data-sort-value="1877" | 1877-01-16
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|-
| style='text-align:right'| 354
| [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Mulláin]]
| data-sort-value="1874" | 1874-12-01
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 355
| [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]]
| [[Éamonn Ó Dálaigh]]
| data-sort-value="1891" | 1891-02-25
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 356
| [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]]
| data-sort-value="1875" | 1875-04-22<br/>1875-04-21
| data-sort-value="1916" | 1916-04-29<br/>1916-04-28
| [[Béal Átha Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 357
|
| [[John O'Donohue]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-01
| data-sort-value="2008" | 2008-01-03
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 358
|
| [[Donnchadha Ó Máille]]
| data-sort-value="1921" | 1921
| data-sort-value="1968" | 1968-03-10
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 359
| [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]]
| [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="1966" | 1966-03-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 360
|
| [[Pádraig Ó Donnagáin]]
| data-sort-value="1923" | 1923-10-29
| data-sort-value="2000" | 2000-11-26
| [[Mainistir Bhuithe]]
|-
| style='text-align:right'| 361
|
| [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]]
|
| data-sort-value="879" | 879-11-20
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 362
|
| [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]]
| data-sort-value="801" | 9th century
| data-sort-value="944" | 944
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 363
| [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]]
| [[Victor Herbert]]
| data-sort-value="1859" | 1859-02-01
| data-sort-value="1924" | 1924-05-26
| [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]]
|-
| style='text-align:right'| 364
|
| [[Kieran Crotty]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-20
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 365
|
| [[Eamonn Casey]]
| data-sort-value="1927" | 1927-04-24
| data-sort-value="2017" | 2017-03-13
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 366
|
| [[John McGahern]]
| data-sort-value="1934" | 1934-11-12
| data-sort-value="2006" | 2006-03-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 367
| [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]]
| [[Fland Mac Máel Sechnaill|Fland mac Máel Sechnaill]]
| data-sort-value="847" | 847<br/>848
| data-sort-value="916" | 916-05-25
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 368
|
| [[Domhnall mac Murchadha]]
| data-sort-value="601" | 7th century
| data-sort-value="763" | 763
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 369
| [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]]
| [[Pádraic Ó Conaire]]
| data-sort-value="1882" | 1882-02-28
| data-sort-value="1928" | 1928-10-06
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 370
| [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]]
| [[Whitley Stokes]]
| data-sort-value="1830" | 1830-02-28
| data-sort-value="1909" | 1909-04-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 371
|
| [[Patrick Baxter]]
| data-sort-value="1891" | 1891-10-01
| data-sort-value="1959" | 1959-04-03
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 372
|
| [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]]
| data-sort-value="1914" | 1914-01-18
| data-sort-value="1993" | 1993-06-29
| [[Cearnóg Parnell]]
|-
| style='text-align:right'| 373
| [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]]
| data-sort-value="522" | 522-10-15
| data-sort-value="600" | 600-11-24
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 374
|
| [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]]
| data-sort-value="733" | 733
| data-sort-value="797" | 797-02-06
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 375
|
| [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]]
| data-sort-value="750" | 8th century
| data-sort-value="833" | 833
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 376
| [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]]
| [[Éamann Iognáid Rís]]
| data-sort-value="1762" | 1762-06-01
| data-sort-value="1844" | 1844-08-29
| [[Callainn]]
|-
| style='text-align:right'| 377
|
| [[Patrick Byrne]]
| data-sort-value="1925" | 1925-04-02
| data-sort-value="2021" | 2021-10-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 378
| [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]]
| [[Edward J. Flanagan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-07-13
| data-sort-value="1948" | 1948-05-15
| [[Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 379
| [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]]
| [[Peadar Ó Cearnaigh]]
| data-sort-value="1883" | 1883-12-12
| data-sort-value="1942" | 1942-11-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 380
| [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]]
| [[Edward Cooper]]
| data-sort-value="1798" | 1798-05-01
| data-sort-value="1863" | 1863-04-28<br/>1863-04-23
| [[Faiche Stiabhna]]
|-
| style='text-align:right'| 381
| [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Wilfrid Brambell]]
| data-sort-value="1912" | 1912-03-22
| data-sort-value="1985" | 1985-01-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 382
| [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]]
| [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]]
| data-sort-value="1789" | 1789
| data-sort-value="1865" | 1865-07-25
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 383
| [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]]
| [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]]
| data-sort-value="1886" | 1886-02-09
| data-sort-value="1948" | 1948-08-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 384
|
| [[Seán Moore]]
| data-sort-value="1913" | 1913-05-19
| data-sort-value="1986" | 1986-10-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 385
| [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]]
| [[Alexander Mitchell]]
| data-sort-value="1780" | 1780-04-13
| data-sort-value="1868" | 1868-06-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 386
|
| [[Alexis FitzGerald Óg]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-07
| data-sort-value="2015" | 2015-07-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 387
| [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]]
| [[Alfie Byrne]]
| data-sort-value="1882" | 1882-03-17
| data-sort-value="1956" | 1956-03-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 388
|
| [[Alfred P. Byrne]]
| data-sort-value="1913" | 1913
| data-sort-value="1952" | 1952-07-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 389
| [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]]
| [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]]
| data-sort-value="1779" | 1779-03-30
| data-sort-value="1835" | 1835-12-25
| ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 390
|
| [[Tomás Ó Rathile]]
| data-sort-value="1882" | 1882-11-11
| data-sort-value="1953" | 1953-11-16
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 391
| [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]]
| [[Jim Stynes]]
| data-sort-value="1966" | 1966-04-23
| data-sort-value="2012" | 2012-03-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 392
| [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]]
| [[Brian Mac Giolla Meidhre]]
| data-sort-value="1747" | 1747
| data-sort-value="1805" | 1805-07-27
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 393
|
| [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]
| data-sort-value="1088" | 1088
| data-sort-value="1156" | 1156
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 394
| [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]]
| [[Milo O'Shea]]
| data-sort-value="1926" | 1926-06-02
| data-sort-value="2013" | 2013-04-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 395
| [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]]
| [[Agnes Mary Clerke]]
| data-sort-value="1842" | 1842-02-10
| data-sort-value="1907" | 1907-01-20
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 396
| [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Dubhuí]]
| data-sort-value="1842" | 1842-09-03
| data-sort-value="1928" | 1928-09-29
| ''[[:d:Q2084287|An Chill]]''
|-
| style='text-align:right'| 397
| [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]]
| [[Eliza Lynch]]
| data-sort-value="1835" | 1835-03-06
| data-sort-value="1886" | 1886-07-27
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 398
|
| [[Breandán Breathnach]]
| data-sort-value="1912" | 1912-04-01
| data-sort-value="1985" | 1985-11-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 399
|
| [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]]
| data-sort-value="1922" | 1922-01-02
| data-sort-value="1998" | 1998-12-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 400
| [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Criostóir Ó Rinn]]
| data-sort-value="1920" | 1920-10-12
| data-sort-value="1979" | 1979-03-02
| [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]]
|-
| style='text-align:right'| 401
| [[Íomhá:Ciaran O Lionaird (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Ó Lionaird|Ciarán Ó Lionáird]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-11
| data-sort-value="2026" | 2026-06-09
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 402
| [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]]
| [[Constance Smith]]
| data-sort-value="1928" | 1928-01-22
| data-sort-value="2003" | 2003-06-30
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 403
|
| [[Dónal Ó Caoimh]]
| data-sort-value="1907" | 1907-06-02
| data-sort-value="1967" | 1967-06-02
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 404
|
| [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]]
|
| data-sort-value="1072" | 1072-02-07
| [[Fearna]]
|-
| style='text-align:right'| 405
| [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]]
| [[Dolores Keane]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-26
| data-sort-value="2026" | 2026-03-16
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 406
| [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Batt O'Connor]]
| data-sort-value="1870" | 1870-07-04
| data-sort-value="1935" | 1935-02-07
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 407
|
| [[Batt Donegan]]
| data-sort-value="1910" | 1910-12-21
| data-sort-value="1978" | 1978-08-26
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 408
|
| [[Beatrice Gubbins]]
| data-sort-value="1878" | 1878-09-19
| data-sort-value="1944" | 1944-08-12
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 409
|
| [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]]
| data-sort-value="1949" | 1949-03-11
| data-sort-value="2023" | 2023-11-18
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 410
| [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]]
| [[Bernadette O'Farrell]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-30
| data-sort-value="1999" | 1999-09-26
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 411
|
| [[Bernard Cowen]]
| data-sort-value="1932" | 1932-01-29
| data-sort-value="1984" | 1984-01-24
| [[Clóirtheach]]
|-
| style='text-align:right'| 412
|
| [[Niall Tóibín]]
| data-sort-value="1929" | 1929-11-21
| data-sort-value="2019" | 2019-11-13
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 413
| [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]]
| [[Liam Ó Floinn]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-15
| data-sort-value="2018" | 2018-03-14
| ''[[:d:Q2084287|An Chill]]''
|-
| style='text-align:right'| 414
| [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Cuilinn]]
| data-sort-value="1803" | 1803-04-29
| data-sort-value="1878" | 1878-10-24
| ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]''
|-
| style='text-align:right'| 415
| [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]]
| [[Oscar Traynor]]
| data-sort-value="1886" | 1886-03-21
| data-sort-value="1963" | 1963-12-15
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 416
| [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Donnabháin]]
| data-sort-value="1806" | 1806-07-25
| data-sort-value="1861" | 1861-12-10
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 417
| [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]]
| data-sort-value="1931" | 1931-03-02
| data-sort-value="2025" | 2025-12-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 418
| [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]]
| [[Patrick J. Reynolds]]
| data-sort-value="1920" | 1920-11-25
| data-sort-value="2003" | 2003-12-27
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 419
|
| [[Patrick Lalor]]
| data-sort-value="1926" | 1926-07-19
| data-sort-value="2016" | 2016-07-29
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 420
|
| [[Patrick Little]]
| data-sort-value="1884" | 1884-06-17
| data-sort-value="1963" | 1963-05-16
| [[Dún Droma]]
|-
| style='text-align:right'| 421
|
| [[Patrick McGrath]]
| data-sort-value="1900" | 2nd millennium
| data-sort-value="1956" | 1956-06-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 422
| [[Íomhá:George Gardiner (boxer).jpg|center|128px]]
| [[George Gardner]]
| data-sort-value="1877" | 1877-03-17
| data-sort-value="1954" | 1954-07-08
| [[Lios Dúin Bhearna]]
|-
| style='text-align:right'| 423
|
| [[Gormflaith ingen Murchada]]
| data-sort-value="960" | 960
| data-sort-value="1030" | 1030
| [[An Nás]]
|-
| style='text-align:right'| 424
| [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]]
| [[Grace Gifford]]
| data-sort-value="1888" | 1888-03-04
| data-sort-value="1955" | 1955-12-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 425
|
| [[Henry Bagenal]]
| data-sort-value="1556" | 1556
| data-sort-value="1598" | 1598-08-14
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 426
|
| [[Bill O'Herlihy]]
| data-sort-value="1938" | 1938-09-26
| data-sort-value="2015" | 2015-05-25
| [[An Glaisín]]
|-
| style='text-align:right'| 427
|
| [[Billy Fox]]
| data-sort-value="1939" | 1939-01-03
| data-sort-value="1974" | 1974-03-12
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 428
| [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]]
| [[Bob Doyle]]
| data-sort-value="1916" | 1916-02-12
| data-sort-value="2009" | 2009-01-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 429
| [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]]
| [[Mary Bailey]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-01
| data-sort-value="1960" | 1960-07-29
| ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]''
|-
| style='text-align:right'| 430
| [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]]
| [[Margaret Cousins]]
| data-sort-value="1878" | 1878-11-07
| data-sort-value="1954" | 1954-03-11
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 431
|
| [[Breandán Ó Buachalla]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-15
| data-sort-value="2010" | 2010-05-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 432
|
| [[Brendan Crinion]]
| data-sort-value="1923" | 1923-11-11
| data-sort-value="1989" | 1989-07-02
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 433
| [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Grace]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-01
| data-sort-value="2019" | 2019-07-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 434
| [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Halligan]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-05
| data-sort-value="2020" | 2020-08-09
| [[Rialto]]
|-
| style='text-align:right'| 435
|
| [[Brendan Ingle]]
| data-sort-value="1940" | 1940-06-19
| data-sort-value="2018" | 2018-05-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 436
| [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Kehoe]]
| data-sort-value="1970" | 1970-12-03
| data-sort-value="2011" | 2011-07-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 437
|
| [[Brendan Kennelly]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2021" | 2021-10-17
| [[Béal Átha Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 438
| [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]]
| [[Brian Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1882" | 1882-07-01
| data-sort-value="1963" | 1963-03-03
| [[Cill Scíre]]
|-
| style='text-align:right'| 439
|
| [[Bridget Rice]]
| data-sort-value="1885" | 1885-05-07
| data-sort-value="1967" | 1967-12-08
| [[Cluain Cearbán]]
|-
| style='text-align:right'| 440
| [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bryan Cusack]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-02
| data-sort-value="1973" | 1973-05-24
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 441
| [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]]
| [[Caitlín Brugha]]
| data-sort-value="1879" | 1879-12-11
| data-sort-value="1959" | 1959-12-01
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 442
| [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]]
| [[Carmel Snow]]
| data-sort-value="1887" | 1887-08-27
| data-sort-value="1961" | 1961-05
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 443
|
| [[Carrie Acheson]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-11
| data-sort-value="2023" | 2023-01-16
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 444
| [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Ó Murchadha]]
| data-sort-value="1880" | 1880-02-16
| data-sort-value="1958" | 1958-04-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 445
|
| [[Peadar Mercier]]
| data-sort-value="1914" | 1914
| data-sort-value="1991" | 1991
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 446
|
| [[Pearse Wyse]]
| data-sort-value="1928" | 1928-03-02
| data-sort-value="2009" | 2009-04-28
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 447
| [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]]
| [[Peter Barry|Peadar de Barra]]
| data-sort-value="1928" | 1928-08-10
| data-sort-value="2016" | 2016-08-26
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 448
|
| [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1748" | 1748
| data-sort-value="1784" | 1784-06-17
| ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]''
|-
| style='text-align:right'| 449
|
| [[Peter Hughes]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="1954" | 1954-06-24
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 450
| [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]]
| [[Willie Clancy]]
| data-sort-value="1918" | 1918-12-24
| data-sort-value="1973" | 1973-01-24
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 451
|
| [[Philip Brady]]
| data-sort-value="1898" | 1898-06-10
| data-sort-value="1995" | 1995-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 452
|
| [[Philip Cosgrave]]
| data-sort-value="1884" | 1884-11-02
| data-sort-value="1923" | 1923-10-23
| [[Contae Átha Cliath Theas]]
|-
| style='text-align:right'| 453
| [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]]
| [[William Molyneux]]
| data-sort-value="1656" | 1656-04-17
| data-sort-value="1698" | 1698-10-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 454
| [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]]
| [[Dervla Murphy]]
| data-sort-value="1931" | 1931-11-28
| data-sort-value="2022" | 2022-05-22
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 455
| [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]]
| [[Thomas D'Arcy McGee]]
| data-sort-value="1825" | 1825-04-13
| data-sort-value="1868" | 1868-04-07
| [[Cairlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 456
|
| [[Robert Hilliard]]
| data-sort-value="1904" | 1904-04-07
| data-sort-value="1937" | 1937-02-22
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 457
| [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]]
| [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]]
| data-sort-value="1824" | 1824-02-08
| data-sort-value="1879" | 1879-10-10
| [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]]
|-
| style='text-align:right'| 458
|
| [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]]
| data-sort-value="1944" | 1944-06-29
| data-sort-value="2005" | 2005-06-07
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 459
|
| [[Seán Gibbons]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-31
| data-sort-value="1952" | 1952-04-19
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 460
|
| [[Seán Goulding]]
| data-sort-value="1877" | 1877
| data-sort-value="1959" | 1959-12-15
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 461
|
| [[Seán Sherwin]]
| data-sort-value="1946" | 1946
| data-sort-value="2025" | 2025-04-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 462
| [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Saighre]]
| data-sort-value="500" | 1st millennium<br/>375
| data-sort-value="530" | 530
| [[Cléire]]
|-
| style='text-align:right'| 463
|
| [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]]
|
| data-sort-value="1194" | 1194
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 464
| [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]]
| [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]]
| data-sort-value="980" | 980<br/>981
| data-sort-value="1064" | 1064
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 465
| [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]]
| [[Matt Talbot]]
| data-sort-value="1856" | 1856-05-02
| data-sort-value="1925" | 1925-06-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 466
| [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]]
| [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]]
| data-sort-value="1868" | 1868-05-07
| data-sort-value="1916" | 1916-05-05
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 467
| [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]]
| [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]]
| data-sort-value="1879" | 1879-05-29
| data-sort-value="1956" | 1956-06-02
| ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]''
|-
| style='text-align:right'| 468
| [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]]
| [[Seán Heuston]]
| data-sort-value="1891" | 1891-02-21
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 469
| [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Ennis]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-05
| data-sort-value="1982" | 1982-10-05
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 470
|
| [[Alec Reid]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-05
| data-sort-value="2013" | 2013-11-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 471
|
| [[Fiach mac Aodha Ó Broin]]
| data-sort-value="1534" | 1534
| data-sort-value="1597" | 1597-05-08
| [[Síol Éalaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 472
|
| [[Francis Browne]]
| data-sort-value="1880" | 1880-01-03
| data-sort-value="1960" | 1960-07-07
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 473
|
| [[Frank Kelly]]
| data-sort-value="1938" | 1938-12-28
| data-sort-value="2016" | 2016-02-28
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 474
| [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jim Gibbons]]
| data-sort-value="1924" | 1924-08-03
| data-sort-value="1997" | 1997-12-20
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 475
|
| [[Séamas Ó hArgadáin]]
| data-sort-value="1782" | 1782
| data-sort-value="1855" | 1855
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 476
| [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[James Tully]]
| data-sort-value="1915" | 1915-09-18
| data-sort-value="1992" | 1992-05-20
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 477
|
| [[Martin O'Sullivan]]
| data-sort-value="1900" | 2nd millennium
| data-sort-value="1956" | 1956-01-20
| [[Inis Díomáin]]
|-
| style='text-align:right'| 478
|
| [[Jerry Cronin]]
| data-sort-value="1925" | 1925-09-15
| data-sort-value="1990" | 1990-10-19
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 479
| [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]]
| [[Seán Garland]]
| data-sort-value="1934" | 1934-03-07
| data-sort-value="2018" | 2018-12-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 480
| [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]]
| [[Joe Dolan]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-16
| data-sort-value="2007" | 2007-12-26
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 481
| [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Eoin]]
| data-sort-value="1893" | 1893-09-30
| data-sort-value="1973" | 1973-07-07
| [[Béal Átha na Lao]]
|-
| style='text-align:right'| 482
| [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1872" | 1872
| data-sort-value="1957" | 1957-03-26
| [[Oileán Dairbhre]]
|-
| style='text-align:right'| 483
| [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[John M. O'Sullivan]]
| data-sort-value="1881" | 1881-02-18
| data-sort-value="1948" | 1948-02-09
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 484
| [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]]
| [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]]
| data-sort-value="1923" | 1923-07-08
| data-sort-value="2007" | 2007-07-09
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 485
| [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]]
| [[John Sealy Townsend]]
| data-sort-value="1868" | 1868-06-07
| data-sort-value="1957" | 1957-02-16
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 486
|
| [[Larry Gogan]]
| data-sort-value="1934" | 1934-05-03
| data-sort-value="2020" | 2020-01-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 487
|
| [[Joseph Blowick]]
| data-sort-value="1903" | 1903-03-13
| data-sort-value="1970" | 1970-08-12
| [[Baile na Cora]]
|-
| style='text-align:right'| 488
| [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]]
| [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]]
| data-sort-value="1878" | 1878-04-11
| data-sort-value="1972" | 1972-09-29
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 489
| [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin Boland]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-15
| data-sort-value="2001" | 2001-09-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 490
|
| [[Thomas Kilroy]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-23
| data-sort-value="2023" | 2023-12-07
| [[Callainn]]
|-
| style='text-align:right'| 491
|
| [[Tom O'Higgins]]
| data-sort-value="1916" | 1916-07-23
| data-sort-value="2003" | 2003-02-25
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 492
| [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]]
| [[Luke Wadding]]
| data-sort-value="1588" | 1588-10-16
| data-sort-value="1657" | 1657-11-18
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 493
| [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]]
| data-sort-value="1873" | 1873-11-26
| data-sort-value="1950" | 1950-10-06
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 494
|
| [[Sam Maguire]]
| data-sort-value="1877" | 1877-03-11
| data-sort-value="1927" | 1927-02-06
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 495
| [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]]
| [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]]
| data-sort-value="1831" | 1831-09-10
| data-sort-value="1915" | 1915-06-29
| [[Ros Ó gCairbre]]
|-
| style='text-align:right'| 496
| [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]]
| [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]]
| data-sort-value="1887" | 1887-04-27
| data-sort-value="1922" | 1922-08-01
| [[Baile Phib]]
|-
| style='text-align:right'| 497
|
| [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]]
| data-sort-value="1906" | 1906-01-04
| data-sort-value="1974" | 1974-10-17
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 498
| [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rory O'Hanlon]]
| data-sort-value="1934" | 1934-02-07
| data-sort-value="2026" | 2026-03-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 499
| [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]]
| [[Laurence O'Neill]]
| data-sort-value="1874" | 1874
| data-sort-value="1943" | 1943-07-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 500
| [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Barry]]
| data-sort-value="1902" | 1902-01-20
| data-sort-value="1920" | 1920-11-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 501
|
| [[Louis le Brocquy]]
| data-sort-value="1916" | 1916-11-10
| data-sort-value="2012" | 2012-04-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 502
| [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mark Clinton]]
| data-sort-value="1915" | 1915-02-07
| data-sort-value="2001" | 2001-12-23
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 503
|
| [[Martin O'Donoghue]]
| data-sort-value="1933" | 1933-05-13
| data-sort-value="2018" | 2018-07-20
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 504
|
| [[Maurice E. Dockrell]]
| data-sort-value="1908" | 1908-10-06
| data-sort-value="1986" | 1986-12-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 505
| [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Cíosóg]]
| data-sort-value="1847" | 1847-09-20
| data-sort-value="1906" | 1906-11-27
| [[Cora Finne]]
|-
| style='text-align:right'| 506
|
| [[Michael Hayes]]
| data-sort-value="1889" | 1889-12-01
| data-sort-value="1976" | 1976-07-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 507
|
| [[Michael Hilliard]]
| data-sort-value="1903" | 1903-03-11
| data-sort-value="1982" | 1982-01-01
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 508
| [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]]
| [[Charles J. Kickham]]
| data-sort-value="1828" | 1828-05-09
| data-sort-value="1882" | 1882-08-22
| [[Muileann na hUamhan]]
|-
| style='text-align:right'| 509
| [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]]
| [[Cathal Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1710" | 1710-01-01
| data-sort-value="1791" | 1791-07-01
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 510
| [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]]
| [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]
| data-sort-value="1116" | 1116
| data-sort-value="1198" | 1198-12-02
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 511
| [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]]
| [[James Campbell]]
| data-sort-value="1851" | 1851-04-04
| data-sort-value="1931" | 1931-03-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 512
| [[Íomhá:James Clarence Mangan.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Ó Mangáin]]
| data-sort-value="1803" | 1803-05-01
| data-sort-value="1849" | 1849-06-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 513
| [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]]
| [[George Francis Mulvany]]
| data-sort-value="1809" | 1809
| data-sort-value="1869" | 1869
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 514
| [[Íomhá:George Gilmore (retouched).png|center|128px]]
| [[George Gilmore]]
| data-sort-value="1898" | 1898
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 515
|
| [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]]
| data-sort-value="1862" | 1862-03-08
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 516
|
| [[Ernest Alton]]
| data-sort-value="1873" | 1873
| data-sort-value="1952" | 1952-02-18
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 517
| [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]]
| [[James Walsh]]
| data-sort-value="1880" | 1880-02-20
| data-sort-value="1948" | 1948-11-30
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 518
| [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]]
| [[Eva Gore-Booth]]
| data-sort-value="1870" | 1870-05-22
| data-sort-value="1926" | 1926-06-30
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 519
|
| [[Eva Philbin]]
| data-sort-value="1914" | 1914-01-04
| data-sort-value="2005" | 2005-06-24
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 520
|
| [[Evie Hone]]
| data-sort-value="1894" | 1894-04-22
| data-sort-value="1955" | 1955-03-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 521
|
| [[Feargal Quinn]]
| data-sort-value="1936" | 1936-11-27
| data-sort-value="2019" | 2019-04-25
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 522
| [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]]
| [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]]
|
| data-sort-value="1265" | 1265
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 523
|
| [[Finbarr Dwyer]]
| data-sort-value="1946" | 1946-09-20
| data-sort-value="2014" | 2014-02-08
| [[Baile Chaisleáin Bhéarra]]
|-
| style='text-align:right'| 524
|
| [[Fintan Coogan, Mór]]
| data-sort-value="1910" | 1910-04-13
| data-sort-value="1984" | 1984-11-04
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 525
|
| [[Flor Crowley]]
| data-sort-value="1934" | 1934-12-27
| data-sort-value="1997" | 1997-05-16
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 526
| [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]]
| [[Francis Cahill]]
| data-sort-value="1882" | 1882
| data-sort-value="1957" | 1957-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 527
|
| [[Francis Humphreys]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1961" | 1961-04-19
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 528
|
| [[Francis McGuinness]]
| data-sort-value="1868" | 1868
| data-sort-value="1934" | 1934-11-30
| [[Tearmann Bearaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 529
| [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]]
| [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]]
| data-sort-value="1878" | 1878-12-23
| data-sort-value="1916" | 1916-04-26
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 530
|
| [[Frank Drohan]]
| data-sort-value="1879" | 1879-08-13
| data-sort-value="1953" | 1953-03-05
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 531
| [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]]
| [[Frank MacDermot]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-25
| data-sort-value="1975" | 1975-06-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 532
|
| [[Proinnsias de Priondargást]]
| data-sort-value="1933" | 1933-07-13
| data-sort-value="2015" | 2015-02-20
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 533
|
| [[Frank Sherwin]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1981" | 1981
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 534
|
| [[Frank Stockwell]]
| data-sort-value="1928" | 1928-12-07
| data-sort-value="2009" | 2009-03-09
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 535
|
| [[Frank Taylor]]
| data-sort-value="1914" | 1914-05-30
| data-sort-value="1998" | 1998-04-15
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 536
|
| [[Frederick Crowley]]
| data-sort-value="1880" | 1880
| data-sort-value="1945" | 1945-05-05
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 537
|
| [[George C. Bennett]]
| data-sort-value="1877" | 1877
| data-sort-value="1963" | 1963-06-20
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 538
|
| [[Eddie Filgate]]
| data-sort-value="1915" | 1915-09-16
| data-sort-value="2017" | 2017-01-19
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 539
|
| [[Edward Aylward]]
| data-sort-value="1894" | 1894
| data-sort-value="1976" | 1976-02
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 540
|
| [[Edward Walsh]]
| data-sort-value="1805" | 1805
| data-sort-value="1850" | 1850-08-06
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 541
|
| [[Eighneachán Ó hAnnluain]]
| data-sort-value="1933" | 1933
| data-sort-value="1994" | 1994-12-14
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 542
| [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]]
| [[Eleanor Maguire]]
| data-sort-value="1970" | 1970-03-27
| data-sort-value="2025" | 2025-01-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 543
| [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]]
| [[Elizabeth O'Farrell]]
| data-sort-value="1884" | 1884-11-05
| data-sort-value="1957" | 1957-06-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 544
|
| [[Ellen Hutchins]]
| data-sort-value="1785" | 1785-03-17
| data-sort-value="1815" | 1815-02-09
| [[Béal Átha Leice]]
|-
| style='text-align:right'| 545
|
| [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]]
| data-sort-value="1691" | 1691
| data-sort-value="1756" | 1756
| [[An Eatharla]]
|-
| style='text-align:right'| 546
|
| [[George Morrison]]
| data-sort-value="1922" | 1922-11-03
| data-sort-value="2025" | 2025-08-04
| [[Trá Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 547
|
| [[George Nicolls]]
| data-sort-value="1886" | 1886-04-29
| data-sort-value="1942" | 1942-05-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 548
|
| [[George Wolfe]]
| data-sort-value="1860" | 1860
| data-sort-value="1941" | 1941-12-01
| [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 549
|
| [[Gerald Fitzgibbon]]
| data-sort-value="1866" | 1866-10-08
| data-sort-value="1942" | 1942-12-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 550
|
| [[Gerard Lynch]]
| data-sort-value="1931" | 1931-06-15
| data-sort-value="2025" | 2025-12-20
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 551
|
| [[Gerry L'Estrange]]
| data-sort-value="1917" | 1917-11-07
| data-sort-value="1996" | 1996-04-05
| [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]]
|-
| style='text-align:right'| 552
|
| [[Gerard McDonnell]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-20
| data-sort-value="2008" | 2008-08-02
| ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 553
| [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]]
| [[Gobnait]]
|
| data-sort-value="501" | 6th century
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 554
|
| [[Godfrey Timmins]]
| data-sort-value="1927" | 1927-09-06
| data-sort-value="2001" | 2001-04-11
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 555
| [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]]
| [[Graham Knuttel]]
| data-sort-value="1954" | 1954
| data-sort-value="2023" | 2023
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 556
|
| [[Margaretta Bowen]]
| data-sort-value="1880" | 1880-01-01
| data-sort-value="1981" | 1981-04-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 557
|
| [[Roddy Connolly]]
| data-sort-value="1901" | 1901-02-11
| data-sort-value="1980" | 1980-12-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 558
| [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]]
| [[William Dargan]]
| data-sort-value="1799" | 1799-02-28
| data-sort-value="1867" | 1867-02-07
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 559
|
| [[Gus Healy]]
| data-sort-value="1904" | 1904-05-20
| data-sort-value="1987" | 1987-07-10
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 560
| [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington in 1916.png|center|128px]]
| [[Hanna Sheehy-Skeffington]]
| data-sort-value="1877" | 1877-05-24
| data-sort-value="1946" | 1946-04-20
| [[Ceann Toirc]]
|-
| style='text-align:right'| 561
| [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]]
| [[Charlie Bird]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-09
| data-sort-value="2024" | 2024-03-11
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 562
| [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]]
| [[John Doyle]]
| data-sort-value="1797" | 1797
| data-sort-value="1868" | 1868-01-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 563
| [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]]
| [[Peadar Ua Laoghaire]]
| data-sort-value="1839" | 1839-04
| data-sort-value="1920" | 1920-03-21
| [[Cluain Droichead]]
|-
| style='text-align:right'| 564
|
| [[Seán Clárach Mac Domhnaill]]
| data-sort-value="1691" | 1691
| data-sort-value="1754" | 1754-01-07
| ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]''
|-
| style='text-align:right'| 565
|
| [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-05
| data-sort-value="1994" | 1994-09-19
| ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 566
|
| [[Paddy Ambrose]]
| data-sort-value="1928" | 1928-10-17
| data-sort-value="2002" | 2002-02-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 567
|
| [[Paddy Coad]]
| data-sort-value="1920" | 1920-04-04
| data-sort-value="1992" | 1992-08-03<br/>1992-03-08
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 568
| [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]]
| [[Patrick Weston Joyce]]
| data-sort-value="1827" | 1827
| data-sort-value="1914" | 1914-01-07
| [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]]
|-
| style='text-align:right'| 569
|
| [[Myles Dillon]]
| data-sort-value="1900" | 1900-04-11
| data-sort-value="1972" | 1972-06-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 570
| [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]]
| [[Robert Dwyer Joyce]]
| data-sort-value="1830" | 1830<br/>1836
| data-sort-value="1883" | 1883
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 571
| [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]]
| [[Ruairí Ó Brádaigh]]
| data-sort-value="1932" | 1932-10-02
| data-sort-value="2013" | 2013-06-05
| [[An Longfort]]
|-
| style='text-align:right'| 572
|
| [[Seán 'ac Dhonncha]]
| data-sort-value="1919" | 1919-10-02
| data-sort-value="1996" | 1996-12-14
| [[An Aird Thiar]]
|-
| style='text-align:right'| 573
|
| [[Seán Puircell]]
| data-sort-value="1928" | 1928-12-17
| data-sort-value="2005" | 2005-08-27
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 574
|
| [[Seán Ó Conaill]]
| data-sort-value="1853" | 1853-01-21
| data-sort-value="1931" | 1931-05-21
| ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 575
|
| [[Dáibhí Ó Bruadair]]
| data-sort-value="1625" | 1625
| data-sort-value="1698" | 1698-01
| [[Barraigh Mhóra]]
|-
| style='text-align:right'| 576
| [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]]
| [[John Dillon|Seán Diolún]]
| data-sort-value="1851" | 1851-09-04
| data-sort-value="1927" | 1927-08-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 577
| [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]]
| [[Thomas Antisell]]
| data-sort-value="1817" | 1817-01-16
| data-sort-value="1893" | 1893-06-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 578
| [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]]
| [[Christie Hennessy]]
| data-sort-value="1945" | 1945-11-19
| data-sort-value="2007" | 2007-12-11
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 579
| [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Christopher Byrne]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1957" | 1957-09-05
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 580
| [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]]
| [[Christy Dignam]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-23
| data-sort-value="2023" | 2023-06-13
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 581
|
| [[Ciarán Mac Mathúna]]
| data-sort-value="1925" | 1925-11-26
| data-sort-value="2009" | 2009-12-11
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 582
| [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]]
| [[Colm de Bhailís]]
| data-sort-value="1796" | 1796-05-02
| data-sort-value="1906" | 1906-02-27
| [[Leitir Mealláin]]
|-
| style='text-align:right'| 583
| [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]]
| [[Colmán mac Duach]]
| data-sort-value="550" | 550<br/>6th century
| data-sort-value="632" | 632-10-29
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 584
| [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]]
| [[Conchubhar Ó Coileáin]]
| data-sort-value="1881" | 1881-11-13
| data-sort-value="1937" | 1937-11-23
| ''[[:d:Q65559960|Aránach]]''
|-
| style='text-align:right'| 585
|
| [[Con Meaney]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-08
| data-sort-value="1970" | 1970-09-11
| [[Sráid an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 586
| [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]]
| [[D.P. Moran|David Patrick Moran]]
| data-sort-value="1869" | 1869-03-22
| data-sort-value="1936" | 1936-01-31
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 587
|
| [[Dan Desmond]]
| data-sort-value="1913" | 1913-10-03
| data-sort-value="1964" | 1964-12-09
| [[Bun an Tábhairne]]
|-
| style='text-align:right'| 588
| [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]]
| [[Dan Keating]]
| data-sort-value="1902" | 1902-01-02
| data-sort-value="2007" | 2007-10-02
| [[Caisleán na Mainge]]
|-
| style='text-align:right'| 589
|
| [[Máire Mhac an tSaoi]]
| data-sort-value="1922" | 1922-04-04
| data-sort-value="2021" | 2021-10-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 590
| [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Ríordáin]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-03
| data-sort-value="1977" | 1977-02-21
| [[Baile Bhuirne]]
|-
| style='text-align:right'| 591
| [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]]
| [[Peig Sayers]]
| data-sort-value="1873" | 1873
| data-sort-value="1958" | 1958
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 592
|
| [[Moss Keane]]
| data-sort-value="1948" | 1948-07-27
| data-sort-value="2010" | 2010-10-05
| [[Corra]]
|-
| style='text-align:right'| 593
|
| [[Eoghan Ó Tuairisc]]
| data-sort-value="1919" | 1919-04-03
| data-sort-value="1982" | 1982-08-24
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 594
|
| [[Muiris Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1904" | 1904-02-19
| data-sort-value="1950" | 1950-06-25
| [[An Blascaod Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 595
|
| [[Seán Ó Tuama]]
| data-sort-value="1926" | 1926-01-28
| data-sort-value="2006" | 2006-10-14
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 596
|
| [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]]
|
| data-sort-value="1070" | 1070
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 597
|
| [[Ulick O'Connor]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2019" | 2019-10-07
| [[Ráth Garbh]]
|-
| style='text-align:right'| 598
| [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]]
| [[John Good]]
|
| data-sort-value="1941" | 1941-04-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 599
|
| [[John Healy]]
| data-sort-value="1903" | 1903-05-26
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 600
| [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]]
| [[John Hely-Hutchinson]]
| data-sort-value="1724" | 1724
| data-sort-value="1794" | 1794-09-04
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 601
|
| [[John Jinks]]
| data-sort-value="1872" | 1872
| data-sort-value="1934" | 1934-09-11
| [[Droim Chliabh]]
|-
| style='text-align:right'| 602
|
| [[John Joe Doyle]]
| data-sort-value="1906" | 1906-06-14
| data-sort-value="2000" | 2000-08-11
| [[Cora Chaitlín]]
|-
| style='text-align:right'| 603
|
| [[John Joe McGirl]]
| data-sort-value="1921" | 1921-03-25
| data-sort-value="1988" | 1988-12-08
| [[Béal an Átha Móir]]
|-
| style='text-align:right'| 604
|
| [[John Joe O'Reilly]]
| data-sort-value="1881" | 1881-04-24
| data-sort-value="1967" | 1967-12-28
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 605
|
| [[John Joe Rice]]
| data-sort-value="1893" | 1893
| data-sort-value="1970" | 1970-07-24
| [[Neidín]]
|-
| style='text-align:right'| 606
|
| [[Seán Ó Céin]]
| data-sort-value="1917" | 1917-02-18
| data-sort-value="1975" | 1975-10-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 607
|
| [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]]
| data-sort-value="1889" | 1889-04-10
| data-sort-value="1957" | 1957-06-10
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 608
|
| [[John Mannion, Mór]]
| data-sort-value="1907" | 1907-06-04
| data-sort-value="1978" | 1978-09-10
| [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]]
|-
| style='text-align:right'| 609
|
| [[John Mannion Óg]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-26
| data-sort-value="2006" | 2006-04-02
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 610
|
| [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]]
| data-sort-value="1753" | 1753
| data-sort-value="1798" | 1798<br/>1798-06-26
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 611
|
| [[John O’Byrne|John O'Byrne]]
| data-sort-value="1884" | 1884-04-24
| data-sort-value="1954" | 1954-01-14
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 612
|
| [[John O'Donovan]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="1982" | 1982-05-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 613
|
| [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]]
| data-sort-value="1894" | 1894-09-01
| data-sort-value="1959" | 1959-06-21
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 614
|
| [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]]
| data-sort-value="1933" | 1933-05-03
| data-sort-value="2015" | 2015-10-05
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 615
| [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]]
| [[John O'Mahony]]
| data-sort-value="1953" | 1953-06-08
| data-sort-value="2024" | 2024-07-06
| [[Cill Mobhí]]
|-
| style='text-align:right'| 616
|
| [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]]
| data-sort-value="1901" | 1901-06-08
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 617
|
| [[Johnny Callanan]]
| data-sort-value="1910" | 1910-05-20
| data-sort-value="1982" | 1982-06-15
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 618
|
| [[Johnny Connor]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1955" | 1955-12-11
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 619
|
| [[Johnny Geoghegan]]
| data-sort-value="1913" | 1913-11-05
| data-sort-value="1975" | 1975-01-05
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 620
| [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jon Kenny]]
| data-sort-value="1957" | 1957-12-12
| data-sort-value="2024" | 2024-11-15
| [[An tOspidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 621
| [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]]
| data-sort-value="1806" | 1806
| data-sort-value="1885" | 1885-07-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 622
|
| [[Joseph Bermingham]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-09
| data-sort-value="1995" | 1995-08-11
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 623
| [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]]
| [[Proinsias Ó Riain]]
| data-sort-value="1902" | 1902-09-11
| data-sort-value="1944" | 1944-06-10
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 624
|
| [[J. J. Clancy]]
| data-sort-value="1890" | 1890-01-23
| data-sort-value="1932" | 1932-05-01
| [[Cúil Mhuine]]
|-
| style='text-align:right'| 625
| [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Jack Doyle]]
| data-sort-value="1913" | 1913-08-31
| data-sort-value="1978" | 1978-12-13
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 626
| [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jack Finlay]]
| data-sort-value="1890" | 1890
| data-sort-value="1942" | 1942-09-30
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 627
|
| [[Jackie Fahey]]
| data-sort-value="1928" | 1928-01-23
| data-sort-value="2019" | 2019-03-18
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 628
|
| [[Jackie Healy-Rae]]
| data-sort-value="1931" | 1931-03-09
| data-sort-value="2014" | 2014-12-05
| [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]]
|-
| style='text-align:right'| 629
|
| [[Seán de Paor]]
| data-sort-value="1916" | 1916-05-30
| data-sort-value="1994" | 1994-02-23
| [[Áth an Choite]]
|-
| style='text-align:right'| 630
|
| [[James B. Lynch]]
|
| data-sort-value="1954" | 1954-03-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 631
|
| [[James Berry]]
| data-sort-value="1842" | 1842
| data-sort-value="1914" | 1914-06-04
| [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]]
|-
| style='text-align:right'| 632
|
| [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]]
| No/unknown value
| data-sort-value="1964" | 1964-05-12
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 633
| [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[James Colbert]]
| data-sort-value="1890" | 1890-01-03
| data-sort-value="1970" | 1970-01-28
| [[Caisleán Maí Tamhnach]]
|-
| style='text-align:right'| 634
|
| [[James Collins]]
| data-sort-value="1900" | 1900-10-30
| data-sort-value="1967" | 1967-09-01
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 635
|
| [[James Cosgrave]]
| data-sort-value="1865" | 1865-09-12
| data-sort-value="1936" | 1936-04-18
| [[Dún an Uchta]]
|-
| style='text-align:right'| 636
|
| [[James Daly]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1920" | 1920-11-02
| [[Béal Átha Mó]]
|-
| style='text-align:right'| 637
|
| [[James Devins]]
| data-sort-value="1873" | 1873
| data-sort-value="1922" | 1922-09-20
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 638
|
| [[James Dolan]]
| data-sort-value="1882" | 1882-03-29
| data-sort-value="1955" | 1955-07-14
| [[Cluainín]]
|-
| style='text-align:right'| 639
|
| [[Tom Munnelly]]
| data-sort-value="1944" | 1944-05-25
| data-sort-value="2007" | 2007-08-30
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 640
|
| [[Tommy Langan]]
| data-sort-value="1921" | 1921-09-23
| data-sort-value="1974" | 1974-09-22
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 641
|
| [[Tomás Ó Murchú]]
| data-sort-value="1921" | 1921
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 642
|
| [[Peadar Ó Gealacáin]]
| data-sort-value="1793" | 1793
| data-sort-value="1860" | 1860
| [[Maigh nEalta]]
|-
| style='text-align:right'| 643
|
| [[Éamon de Buitléar]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-22
| data-sort-value="2013" | 2013-01-27
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 644
|
| [[Aodh Mac Gabhráin]]
| data-sort-value="1670" | 1670
| data-sort-value="1738" | 1738
| [[Gleann Ghaibhle]]
|-
| style='text-align:right'| 645
|
| [[Brión mac Echach Muigmedóin]]
| data-sort-value="500" | 5th century
| data-sort-value="500" | 5th century
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 646
|
| [[Páidí Ó Sé]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05-16
| data-sort-value="2012" | 2012-12-15
| [[Ceann Trá]]
|-
| style='text-align:right'| 647
| [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Muircheartaigh]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-20
| data-sort-value="2024" | 2024-06-25
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 648
| [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]]
| [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]]
| data-sort-value="1897" | 1897-07-01
| data-sort-value="1980" | 1980-07-02
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 649
| [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]]
| [[Séamas Mac Stiofáin]]
| data-sort-value="1825" | 1825-01-26
| data-sort-value="1901" | 1901-04-28
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 650
| [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]]
| [[Seán Céitinn]]
| data-sort-value="1889" | 1889-09-28
| data-sort-value="1977" | 1977-12-21
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 651
| [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]]
| [[Máiréad Ní Ghráda]]
| data-sort-value="1896" | 1896-12-23
| data-sort-value="1971" | 1971-06-13
| [[Cill Mháille]]
|-
| style='text-align:right'| 652
|
| [[Brian O'Shea]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-09
| data-sort-value="2026" | 2026-01-28
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 653
| [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]]
| [[Emmet Stagg]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-01
| data-sort-value="2024" | 2024-03-17
| [[Maolla]]
|-
| style='text-align:right'| 654
|
| [[Oilibhéar Breathnach]]
| data-sort-value="1937" | 1937-07-13
| data-sort-value="1996" | 1996-03-09
| [[Baile Mhic Andáin]]
|-
| style='text-align:right'| 655
|
| [[Tomás de Bhaldraithe]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-14
| data-sort-value="1996" | 1996-04-24
| ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]''
|-
| style='text-align:right'| 656
|
| [[Brian O'Doherty]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-04
| data-sort-value="2022" | 2022-11-07
| [[Bealach an Doirín]]
|-
| style='text-align:right'| 657
| [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]]
| [[Eamonn Andrews]]
| data-sort-value="1922" | 1922-12-19
| data-sort-value="1987" | 1987-11-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 658
|
| [[Vivion de Valera]]
| data-sort-value="1910" | 1910-12-13
| data-sort-value="1982" | 1982-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 659
|
| [[Sinéad de Valera]]
| data-sort-value="1878" | 1878-06-03
| data-sort-value="1975" | 1975-01-07
| [[Baile Brigín]]
|-
| style='text-align:right'| 660
| [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ua Duinnín]]
| data-sort-value="1860" | 1860-12-25
| data-sort-value="1934" | 1934-09-29
| [[An Ráth Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 661
|
| [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]]
| data-sort-value="1950" | 1950-04-20
| data-sort-value="2005" | 2005-06-19
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 662
|
| [[Caitlín Maude]]
| data-sort-value="1941" | 1941-06-22
| data-sort-value="1982" | 1982-06-06
| [[Casla]]
|-
| style='text-align:right'| 663
| [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]]
| [[Seán Sabhat]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="1957" | 1957-01-01
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 664
|
| [[Tomás Mac Síomóin]]
| data-sort-value="1938" | 1938
| data-sort-value="2022" | 2022-02-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 665
|
| [[Máire Mullarney]]
| data-sort-value="1921" | 1921-09-01
| data-sort-value="2008" | 2008-08-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 666
| [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]]
| [[Dónall Ó Braoin]]
| data-sort-value="1894" | 1894-08-11
| data-sort-value="1969" | 1969-12-27
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 667
| [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]]
| [[Gay Byrne]]
| data-sort-value="1934" | 1934-08-05
| data-sort-value="2019" | 2019-11-04
| [[Rialto]]
|-
| style='text-align:right'| 668
| [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Odhrán]]
| data-sort-value="450" | 5th century
| data-sort-value="563" | 563
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 669
|
| [[Helena Molony]]
| data-sort-value="1883" | 1883-01-15
| data-sort-value="1967" | 1967-01-28<br/>1967-01-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 670
| [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Addis Emmet]]
| data-sort-value="1764" | 1764-04-24
| data-sort-value="1827" | 1827-11-14
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 671
|
| [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-25
| data-sort-value="2010" | 2010-02-25
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 672
| [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]]
| [[Henry Joseph Monck Mason]]
| data-sort-value="1778" | 1778-07-15
| data-sort-value="1858" | 1858-04-14
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 673
| [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Henry Kelly]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-17
| data-sort-value="2025" | 2025-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 674
| [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]]
| [[Tom Hales]]
| data-sort-value="1892" | 1892-03-05
| data-sort-value="1966" | 1966-04-29
| [[Baile na Daibhche]]
|-
| style='text-align:right'| 675
| [[Íomhá:Timothy Harrington.jpg|center|128px]]
| [[Timothy Harrington]]
| data-sort-value="1851" | 1851
| data-sort-value="1910" | 1910-03-12
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 676
|
| [[Honor Crowley]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-19
| data-sort-value="1966" | 1966-10-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 677
|
| [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]]
| data-sort-value="1939" | 1939-07-05
| data-sort-value="2023" | 2023-04-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 678
|
| [[Hugh Colohan]]
| data-sort-value="1894" | 1894-09-30
| data-sort-value="1931" | 1931-04-15
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 679
|
| [[Hugh Geoghegan]]
| data-sort-value="1938" | 1938-05-16
| data-sort-value="2024" | 2024-07-07
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 680
| [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Gibbons]]
| data-sort-value="1916" | 1916-07-06
| data-sort-value="2007" | 2007-11-13
| [[Béal na mBuillí]]
|-
| style='text-align:right'| 681
| [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]]
| [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]]
| data-sort-value="1786" | 1786-06-24
| data-sort-value="1861" | 1861-06-01
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 682
|
| [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]]
| data-sort-value="1918" | 1918-01-14
| data-sort-value="2019" | 2019-08-12
| [[An Bóthar Leathan]]
|-
| style='text-align:right'| 683
| [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]]
| [[John Crowley]]
| data-sort-value="1870" | 1870
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 684
|
| [[John Daly]]
| data-sort-value="1867" | 1867-03-23
| data-sort-value="1932" | 1932-02-23
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 685
|
| [[John Dinneen]]
| data-sort-value="1867" | 1867-03-23
| data-sort-value="1942" | 1942-01-01
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 686
|
| [[John Flynn]]
| data-sort-value="1891" | 1891-11-10
| data-sort-value="1968" | 1968-08-22
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 687
|
| [[John Galvin]]
| data-sort-value="1907" | 1907-05-15
| data-sort-value="1963" | 1963-10-11
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 688
| [[Íomhá:Portrait of Professor J.H. Todd P4908.jpg|center|128px]]
| [[James Henthorn Todd]]
| data-sort-value="1805" | 1805-04-23
| data-sort-value="1869" | 1869-06-28
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 689
|
| [[Dan Spring]]
| data-sort-value="1910" | 1910-07-01
| data-sort-value="1988" | 1988-01-01
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 690
|
| [[Daniel Byrne]]
| data-sort-value="1885" | 1885-10-05
| data-sort-value="1952" | 1952-06-09
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 691
|
| [[Daniel Corkery]]
| data-sort-value="1883" | 1883-09-20
| data-sort-value="1961" | 1961-04-23
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 692
|
| [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]]
| data-sort-value="1878" | 1878-02-14
| data-sort-value="1964" | 1964-12-31
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 693
|
| [[Daniel McCarthy]]
| data-sort-value="1883" | 1883-01-22
| data-sort-value="1957" | 1957-03-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 694
|
| [[Daniel Moloney]]
| data-sort-value="1909" | 1909
| data-sort-value="1963" | 1963-06-26
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 695
|
| [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]]
|
| data-sort-value="1968" | 1968-08-04
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 696
|
| [[Daniel Vaughan]]
| data-sort-value="1897" | 1897-07-27
| data-sort-value="1975" | 1975-09-23
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 697
|
| [[Darach Ó Catháin]]
| data-sort-value="1922" | 1922
| data-sort-value="1987" | 1987
| ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]''
|-
| style='text-align:right'| 698
| [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]]
| [[Darrell Figgis]]
| data-sort-value="1882" | 1882-09-17
| data-sort-value="1925" | 1925-10-27
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 699
|
| [[Declan Costello]]
| data-sort-value="1926" | 1926-08-01
| data-sort-value="2011" | 2011-06-06
| [[Fionnradharc]]
|-
| style='text-align:right'| 700
|
| [[Denis Allen]]
| data-sort-value="1896" | 1896-01-02
| data-sort-value="1961" | 1961-03-29
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 701
|
| [[Donncha Ó Cochláin]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-07
| data-sort-value="2026" | 2026-06-05
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 702
|
| [[Denis Farrelly]]
| data-sort-value="1912" | 1912-09-18
| data-sort-value="1974" | 1974-12-27
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 703
| [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]]
| [[Denis Florence MacCarthy]]
| data-sort-value="1817" | 1817-05-26
| data-sort-value="1882" | 1882-04-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 704
|
| [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]]
| data-sort-value="1108" | 1108
| data-sort-value="1193" | 1193
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 705
| [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Derek Keating]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05
| data-sort-value="2023" | 2023-05-06
| [[Baile Formaid]]
|-
| style='text-align:right'| 706
|
| [[Joseph Hughes]]
| data-sort-value="1905" | 1905-09-18
| data-sort-value="1960" | 1960-01-20
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 707
| [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]]
| [[Joseph McGuinness]]
| data-sort-value="1875" | 1875-04-10
| data-sort-value="1922" | 1922-05-31
| [[Tearmann Bearaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 708
|
| [[Justin McKenna]]
| data-sort-value="1896" | 1896-06-09
| data-sort-value="1950" | 1950-03-23
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 709
| [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]]
| [[Kate Meyrick]]
| data-sort-value="1875" | 1875-08-07
| data-sort-value="1933" | 1933-01-19
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 710
|
| [[Kathleen Lynn]]
| data-sort-value="1874" | 1874-01-28
| data-sort-value="1955" | 1955-09-14
| [[Cill Ala]]
|-
| style='text-align:right'| 711
| [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen O'Callaghan]]
| data-sort-value="1885" | 1885-10-11
| data-sort-value="1961" | 1961-03-16
| ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]''
|-
| style='text-align:right'| 712
|
| [[Kathleen O'Connor]]
| data-sort-value="1934" | 1934-07-30
| data-sort-value="2017" | 2017-12-13
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 713
|
| [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]]
| data-sort-value="1870" | 1870-07-16
| data-sort-value="1956" | 1956-12-27
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 714
|
| [[Larry McMahon]]
| data-sort-value="1929" | 1929-01-18
| data-sort-value="2006" | 2006-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 715
| [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]]
| [[Labhrás Mag Fhionnail]]
| data-sort-value="1852" | 1852-04-09
| data-sort-value="1923" | 1923-04-17
| [[Dealbhna]]
|-
| style='text-align:right'| 716
|
| [[Liam Ahern]]
| data-sort-value="1916" | 1916-01-12
| data-sort-value="1974" | 1974-07-13
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 717
|
| [[Mary Reynolds]]
| data-sort-value="1889" | 1889-10-10
| data-sort-value="1974" | 1974-08-29
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 718
|
| [[Mary Ryan]]
| data-sort-value="1898" | 1898-01-31
| data-sort-value="1981" | 1981-02-08
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 719
|
| [[Maura Laverty]]
| data-sort-value="1907" | 1907<br/>1907-05-15
| data-sort-value="1966" | 1966-07-28
| [[Ráth Iomgháin]]
|-
| style='text-align:right'| 720
|
| [[Maureen O'Carroll]]
| data-sort-value="1913" | 1913-03-29
| data-sort-value="1984" | 1984-05-09
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 721
|
| [[Maureen Potter]]
| data-sort-value="1925" | 1925-01-03
| data-sort-value="2004" | 2004-04-07
| [[Fionnradharc]]
|-
| style='text-align:right'| 722
| [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]]
| [[Muiris Ó Daimhín]]
| data-sort-value="1842" | 1842-06-29
| data-sort-value="1927" | 1927-01-27
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 723
| [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Mac Amhlaoibh]]
| data-sort-value="1841" | 1841-09-10
| data-sort-value="1913" | 1913-03-15
| [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 724
|
| [[Maxwell Henry Close]]
| data-sort-value="1822" | 1822
| data-sort-value="1903" | 1903-09-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 725
|
| [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]]
| data-sort-value="1884" | 1884
| data-sort-value="1970" | 1970-10-06
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 726
|
| [[Michael Carty]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-16
| data-sort-value="1975" | 1975-04-23
| [[Baile Locha Riach]]
|-
| style='text-align:right'| 727
| [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]]
| [[Michael Colivet]]
| data-sort-value="1882" | 1882-03-29
| data-sort-value="1955" | 1955-05-04
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 728
|
| [[Michael Davern]]
| data-sort-value="1900" | 1900-07-22
| data-sort-value="1973" | 1973-07-25
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 729
|
| [[Michael Derham]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="1923" | 1923-11-20
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 730
|
| [[Michael Doyle]]
| data-sort-value="1861" | 1861
| data-sort-value="1942" | 1942-09-07
| ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]''
|-
| style='text-align:right'| 731
| [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]]
| [[Michael Egan]]
| data-sort-value="1866" | 1866-02
| data-sort-value="1947" | 1947-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 732
|
| [[Michael F. Kitt]]
| data-sort-value="1914" | 1914-09-13
| data-sort-value="1974" | 1974-12-24
| [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]]
|-
| style='text-align:right'| 733
| [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]]
| [[Michael Heffernan]]
| data-sort-value="1885" | 1885-04-03
| data-sort-value="1970" | 1970-11-21
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 734
|
| [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]]
| No/unknown value
| No/unknown value
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 735
| [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]]
| [[James Hickey]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1966" | 1966-06-07
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 736
| [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]]
| [[James Lennon]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1958" | 1958-08-13
| [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]]
|-
| style='text-align:right'| 737
|
| [[James Morrisroe]]
| data-sort-value="1875" | 1875-04-05
| data-sort-value="1937" | 1937-12-31
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 738
|
| [[James Murphy]]
| data-sort-value="1887" | 1887-12-28
| data-sort-value="1961" | 1961-10-07
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 739
| [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]]
| [[James O'Mara]]
| data-sort-value="1873" | 1873-08-06
| data-sort-value="1948" | 1948-11-21
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 740
|
| [[James Pattison]]
| data-sort-value="1886" | 1886-06-28
| data-sort-value="1963" | 1963-12-31
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 741
|
| [[James Tunney]]
| data-sort-value="1892" | 1892
| data-sort-value="1964" | 1964-05-11
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 742
|
| [[Jasper Wolfe]]
| data-sort-value="1872" | 1872-08-03
| data-sort-value="1952" | 1952-08-27
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 743
| [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]]
| [[Timothy Daniel Sullivan]]
| data-sort-value="1827" | 1827-05-29
| data-sort-value="1914" | 1914-03-31
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 744
| [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]]
| [[D. A. Binchy]]
| data-sort-value="1899" | 1899-06-03
| data-sort-value="1989" | 1989-05-04
| [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]]
|-
| style='text-align:right'| 745
| [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]]
| [[Sean Hales]]
| data-sort-value="1880" | 1880-03-30
| data-sort-value="1922" | 1922-12-07
| [[Baile na Daibhche]]
|-
| style='text-align:right'| 746
| [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Thomas J. O'Connell]]
| data-sort-value="1882" | 1882-11-21
| data-sort-value="1969" | 1969-06-22
| [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]]
|-
| style='text-align:right'| 747
|
| [[Óengus mac Óengobann]]
| data-sort-value="750" | 8th century
| data-sort-value="824" | 824
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 748
| [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]]
| [[Earnán Ó Máille]]
| data-sort-value="1897" | 1897-05-26
| data-sort-value="1957" | 1957-03-25
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 749
| [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]]
| [[Eithne Inglis]]
| data-sort-value="1875" | 1875-01-10
| data-sort-value="1944" | 1944-01-27
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 750
| [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]]
| [[Adrian Hardiman]]
| data-sort-value="1951" | 1951-05-21
| data-sort-value="2016" | 2016-03-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 751
| [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]]
| [[Úna Ní Fhaircheallaigh]]
| data-sort-value="1874" | 1874-06-24
| data-sort-value="1951" | 1951-11-05
| [[Achadh an Iúir]]
|-
| style='text-align:right'| 752
|
| [[Alexander Haslett]]
| data-sort-value="1883" | 1883-09-02
| data-sort-value="1951" | 1951-01-17
| [[Glasloch]]
|-
| style='text-align:right'| 753
|
| [[Michael Lipper]]
| data-sort-value="1932" | 1932-06-01
| data-sort-value="1987" | 1987-10-18
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 754
|
| [[Michael Lyons]]
| data-sort-value="1910" | 1910-11-01
| data-sort-value="1991" | 1991-11-19
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 755
|
| [[Michael Lyster]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-11
| data-sort-value="2026" | 2026-03-21
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 756
|
| [[Michael Murphy]]
| data-sort-value="1919" | 1919-03-12
| data-sort-value="2000" | 2000-10-28
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 757
|
| [[Mícheál Ó hEithir]]
| data-sort-value="1920" | 1920-06-02
| data-sort-value="1996" | 1996-11-24
| [[Glas Naíon]]
|-
| style='text-align:right'| 758
| [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Ó hIceadha]]
| data-sort-value="1860" | 1860-03-12<br/>1861-03-12
| data-sort-value="1916" | 1916-11-19
| ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]''
|-
| style='text-align:right'| 759
|
| [[Micheál Ó Síothcháin]]
| data-sort-value="1870" | 1870-12-17
| data-sort-value="1945" | 1945-03-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 760
|
| [[Michael Sheridan]]
| data-sort-value="1896" | 1896
| data-sort-value="1970" | 1970-07-06
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 761
| [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]]
| [[Michael Staines]]
| data-sort-value="1885" | 1885-05-01
| data-sort-value="1955" | 1955-10-26
| [[Baile Uí Fhiacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 762
|
| [[Michael ffrench-O'Carroll]]
| data-sort-value="1919" | 1919-09-15
| data-sort-value="2007" | 2007-05-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 763
|
| [[Micheál Ó Síoda]]
| data-sort-value="1888" | 1888-05-30
| data-sort-value="1966" | 1966-10-19
| [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 764
|
| [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-13
| data-sort-value="2004" | 2004-05-11
| [[Oileán Ciarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 765
|
| [[Mick Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1893" | 1893
| data-sort-value="1968" | 1968-10-08
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 766
|
| [[Séamas Langtún]]
| data-sort-value="1918" | 1918-01-18
| data-sort-value="1987" | 1987-04-18
| [[Gabhrán]]
|-
| style='text-align:right'| 767
|
| [[Joan Burke]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-08
| data-sort-value="2016" | 2016-11-27
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 768
|
| [[Seosamh Mac Donncha]]
| data-sort-value="1953" | 1953
| data-sort-value="2016" | 2016-05-20
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 769
| [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]]
| [[Derry O'Sullivan]]
| data-sort-value="1944" | 1944
| data-sort-value="2025" | 2025-08-16
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 770
|
| [[Desmond Governey]]
| data-sort-value="1920" | 1920-09-11
| data-sort-value="1984" | 1984-12-29
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 771
|
| [[Diarmuid Lynch]]
| data-sort-value="1878" | 1878-01-10
| data-sort-value="1950" | 1950-11-09
| [[Trácht Fhionn]]
|-
| style='text-align:right'| 772
|
| [[Dick Dowling]]
| data-sort-value="1938" | 1938-12-12
| data-sort-value="2024" | 2024-03-30
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 773
|
| [[Don Davern]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-04
| data-sort-value="1968" | 1968-11-02
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 774
|
| [[Donal Creed]]
| data-sort-value="1924" | 1924-09-07
| data-sort-value="2017" | 2017-11-23
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 775
|
| [[Donal O'Donoghue]]
| data-sort-value="1894" | 1894-06-05
| data-sort-value="1971" | 1971-07-26
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 776
|
| [[Donncha Ó Dúlaing]]
| data-sort-value="1933" | 1933-03-15
| data-sort-value="2021" | 2021-09-04
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 777
|
| [[Donnchadh Ó Briain]]
| data-sort-value="1897" | 1897-11-17
| data-sort-value="1981" | 1981-09-22
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 778
|
| [[Donnchadh Ó Corráin]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-28
| data-sort-value="2017" | 2017-10-25
| ''[[:d:Q104308060|Graighin]]''
|-
| style='text-align:right'| 779
| [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]]
| [[Dora Sigerson Shorter]]
| data-sort-value="1866" | 1866-08-16
| data-sort-value="1918" | 1918-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 780
|
| [[Dorothy Stopford-Price]]
| data-sort-value="1890" | 1890-09-09
| data-sort-value="1954" | 1954-01-30<br/>1954-01-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 781
|
| [[Dónall Mac Amhlaigh]]
| data-sort-value="1926" | 1926
| data-sort-value="1989" | 1989-01-27
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 782
|
| [[Edward Conway]]
| data-sort-value="1894" | 1894-07-03
| data-sort-value="1968" | 1968-12-29
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 783
|
| [[Eamon Rice]]
| data-sort-value="1873" | 1873-04-26
| data-sort-value="1937" | 1937-11-07
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 784
|
| [[Éamon Ó Ciosáin]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1979" | 1979-05-20
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 785
|
| [[Éamonn Ó Néill]]
| data-sort-value="1882" | 1882
| data-sort-value="1954" | 1954-11-03
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 786
| [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]]
| [[Eavan Boland]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-24
| data-sort-value="2020" | 2020-04-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 787
|
| [[Joe Steve Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1942" | 1942
| data-sort-value="2020" | 2020-01-19
| ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]''
|-
| style='text-align:right'| 788
|
| [[John A. Murphy]]
| data-sort-value="1927" | 1927-01-17
| data-sort-value="2022" | 2022-02-28
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 789
|
| [[Risteard de Hindeberg]]
| data-sort-value="1863" | 1863-09-18
| data-sort-value="1916" | 1916-03-17
| ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]''
|-
| style='text-align:right'| 790
|
| [[Robert Day]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1949" | 1949
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 791
|
| [[Roibeard Ó Faracháin]]
| data-sort-value="1909" | 1909-04-24
| data-sort-value="1984" | 1984-12-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 792
|
| [[Robert Lahiffe]]
| data-sort-value="1911" | 1911
| data-sort-value="1975" | 1975-03-08
| [[Gort Inse Guaire|An Gort]]
|-
| style='text-align:right'| 793
|
| [[Roger Sweetman]]
| data-sort-value="1874" | 1874-08-18
| data-sort-value="1954" | 1954-05-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 794
|
| [[Liam Hamilton]]
| data-sort-value="1928" | 1928-09-08
| data-sort-value="2000" | 2000-11-29
| [[Baile Mhistéala]]
|-
| style='text-align:right'| 795
|
| [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]]
| data-sort-value="1945" | 1945-10-01
| data-sort-value="2005" | 2005-10-22
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 796
|
| [[Liam Mac Con Iomaire]]
| data-sort-value="1937" | 1937-10-09
| data-sort-value="2019" | 2019-05-05
| [[Casla]]
|-
| style='text-align:right'| 797
|
| [[Liam de Róiste]]
| data-sort-value="1882" | 1882-06-15
| data-sort-value="1959" | 1959-05-15
| [[Baile Mhontáin]]
|-
| style='text-align:right'| 798
|
| [[Lionel Booth]]
| data-sort-value="1914" | 1914-06-12
| data-sort-value="1997" | 1997-05-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 799
|
| [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]]
| data-sort-value="1885" | 1880s
| data-sort-value="1939" | 1939
| [[An Móta]]
|-
| style='text-align:right'| 800
|
| [[Lorenzo Ó Meachair]]
| data-sort-value="1899" | 1899-09-16
| data-sort-value="1973" | 1973-05-17
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 801
|
| [[Luke Belton]]
| data-sort-value="1918" | 1918-08-09
| data-sort-value="2006" | 2006-06-18
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 802
|
| [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]]
| data-sort-value="1897" | 1897-04-29
| data-sort-value="1944" | 1944-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 803
|
| [[Manchán Magan]]
| data-sort-value="1970" | 1970-08-20
| data-sort-value="2025" | 2025-10-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 804
|
| [[Mainchín Seoighe]]
| data-sort-value="1920" | 1920-08-18
| data-sort-value="2006" | 2006-07-03
| ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]''
|-
| style='text-align:right'| 805
| [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]]
| [[Margaret Burke Sheridan]]
| data-sort-value="1889" | 1889-10-15
| data-sort-value="1958" | 1958-04-16
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 806
|
| [[Margaret Collins-O'Driscoll]]
| data-sort-value="1878" | 1878
| data-sort-value="1945" | 1945-06-17
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 807
|
| [[Margaret Jane Scott Hawthorne]]
| data-sort-value="1869" | 1869-01-17
| data-sort-value="1958" | 1958-05-01
| ''[[:d:Q104345161|Corr na Féinne]]''
|-
| style='text-align:right'| 808
|
| [[Margaret Mary Pearse]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-24
| data-sort-value="1968" | 1968-11-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 809
| [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]]
| [[Margaret Pearse]]
| data-sort-value="1857" | 1857-02-12
| data-sort-value="1932" | 1932-04-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 810
|
| [[Marian Finucane]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-21
| data-sort-value="2020" | 2020-01-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 811
| [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]]
| [[Mark Killilea, Mór]]
| data-sort-value="1897" | 1897-01-15
| data-sort-value="1970" | 1970-09-29
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 812
| [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]]
| [[Mark Killilea, Óg]]
| data-sort-value="1939" | 1939-09-05
| data-sort-value="2018" | 2018-12-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 813
|
| [[Martin Brennan]]
| data-sort-value="1903" | 1903-03-01
| data-sort-value="1956" | 1956-06-21
| [[Tobar an Choire]]
|-
| style='text-align:right'| 814
|
| [[Martin Conlon]]
| data-sort-value="1879" | 1879
| data-sort-value="1966" | 1966-01-23
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 815
|
| [[Martin Finn]]
| data-sort-value="1917" | 1917-08-22
| data-sort-value="1988" | 1988-03-07
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 816
| [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]]
| [[Máirtín Mac Donnchadha]]
| data-sort-value="1858" | 1858<br/>1857
| data-sort-value="1934" | 1934-11-24
| [[Garmna]]
|-
| style='text-align:right'| 817
|
| [[Martin Medlar]]
| data-sort-value="1899" | 1899-12-04
| data-sort-value="1965" | 1965-06-04
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 818
|
| [[Martin Roddy]]
| data-sort-value="1883" | 1883-12-09
| data-sort-value="1948" | 1948-01-08
| ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]''
|-
| style='text-align:right'| 819
|
| [[Martin Ryan]]
| data-sort-value="1900" | 1900-01-31
| data-sort-value="1943" | 1943-07-22
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 820
|
| [[Alfred O'Rahilly]]
| data-sort-value="1884" | 1884-10-01
| data-sort-value="1969" | 1969-08-01
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 821
| [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]]
| [[Alicia Adélaide Needham]]
| data-sort-value="1863" | 1863-10-31
| data-sort-value="1945" | 1945-12-24
| [[An Seanchaisleán]]
|-
| style='text-align:right'| 822
|
| [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1780" | 1780<br/>1783-05-01
| data-sort-value="1838" | 1838-11-20
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 823
| [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]]
| [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]]
| data-sort-value="1742" | 1742-08-03<br/>1742
| data-sort-value="1832" | 1832-07-05<br/>1832-04-05
| [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]]
|-
| style='text-align:right'| 824
| [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]]
| [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]]
| data-sort-value="1852" | 1852-05-13
| data-sort-value="1911" | 1911-09-20
| ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]''
|-
| style='text-align:right'| 825
| [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]]
| [[Anna Haslam]]
| data-sort-value="1829" | 1829-04-06
| data-sort-value="1922" | 1922-11-28
| [[Eochaill]]
|-
| style='text-align:right'| 826
| [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]]
| [[Anne Devlin]]
| data-sort-value="1780" | 1780
| data-sort-value="1851" | 1851-09-01
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 827
|
| [[Ann Lovett]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-06
| data-sort-value="1984" | 1984-01-31
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 828
|
| [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-09
| data-sort-value="2001" | 2001-07-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 829
|
| [[Anthony Barry]]
| data-sort-value="1901" | 1901-06-07
| data-sort-value="1983" | 1983-10-24
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 830
|
| [[Art Ó Cléirigh]]
| data-sort-value="1879" | 1879-10-25
| data-sort-value="1932" | 1932-11-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 831
| [[Íomhá:A rest in rotten row.jpg|center|128px]]
| [[Rose Maynard Barton]]
| data-sort-value="1856" | 1856-04-21
| data-sort-value="1929" | 1929
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 832
| [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]]
| [[Rosemary Smith]]
| data-sort-value="1937" | 1937-08-07
| data-sort-value="2023" | 2023-12-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 833
|
| [[Ruairí Brugha]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-15
| data-sort-value="2006" | 2006-01-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 834
| [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[An Bhantiarna Mary Heath]]
| data-sort-value="1896" | 1896-11-10
| data-sort-value="1939" | 1939-05-09
| [[Cnoc an Doire]]
|-
| style='text-align:right'| 835
| [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]]
| [[Mary Banotti]]
| data-sort-value="1939" | 1939-05-29
| data-sort-value="2024" | 2024-05-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 836
|
| [[Mary Colum]]
| data-sort-value="1884" | 1884-06-13<br/>1887-06-13
| data-sort-value="1957" | 1957-10-22
| [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 837
|
| [[Máire Ní Aodáin]]
| data-sort-value="1862" | 1862<br/>1862-05-19
| data-sort-value="1942" | 1942<br/>1942-07-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 838
|
| [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-05-06
| data-sort-value="2023" | 2023-09-19
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 839
|
| [[Samuel Holt]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="1929" | 1929-04-18
| [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]]
|-
| style='text-align:right'| 840
| [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]]
| [[Sarah Purser]]
| data-sort-value="1848" | 1848-03-22
| data-sort-value="1943" | 1943-08-07
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 841
|
| [[Seán Ardagh]]
| data-sort-value="1947" | 1947-11-25
| data-sort-value="2016" | 2016-05-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 842
|
| [[Seán Brosnan]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-21
| data-sort-value="1979" | 1979-04-18
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 843
|
| [[Seán Carroll]]
| data-sort-value="1892" | 1892-01-20
| data-sort-value="1954" | 1954-02-01
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 844
|
| [[Seán Dunne]]
| data-sort-value="1918" | 1918-12-18
| data-sort-value="1969" | 1969-06-25
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 845
|
| [[Seán FitzPatrick]]
| data-sort-value="1948" | 1948-05-25
| data-sort-value="2021" | 2021-11-08
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 846
|
| [[Seán French (1890–1937)|Seán French]]
| data-sort-value="1890" | 1890-05-29
| data-sort-value="1937" | 1937-09-12
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 847
|
| [[Seán French (1931–2011)|Seán French]]
| data-sort-value="1931" | 1931-11-08
| data-sort-value="2011" | 2011-12-25
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 848
|
| [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]]
| data-sort-value="1884" | 1884
| data-sort-value="1928" | 1928-01-24
| [[Cuan Dor]]
|-
| style='text-align:right'| 849
|
| [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="1974" | 1974-03-14
| ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]''
|-
| style='text-align:right'| 850
| [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]]
| [[Seán McGarry]]
| data-sort-value="1886" | 1886-08-02
| data-sort-value="1958" | 1958-12-09
| [[Dún Droma]]
|-
| style='text-align:right'| 851
|
| [[Seán McCurtin]]
| data-sort-value="1896" | 1896-06-24
| data-sort-value="1982" | 1982-11-12
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 852
|
| [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]]
| data-sort-value="1932" | 1932-12
| data-sort-value="2025" | 2025-04-14
| [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]]
|-
| style='text-align:right'| 853
|
| [[Seán Ó Gráda]]
| data-sort-value="1889" | 1889-12-01
| data-sort-value="1966" | 1966-04-07
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 854
|
| [[Seán O'Mahony]]
| data-sort-value="1864" | 1864
| data-sort-value="1934" | 1934-11-28
| [[Baile Mhic Andáin]]
|-
| style='text-align:right'| 855
|
| [[Seán Ó Tiobraide]]
| data-sort-value="1897" | 1897
| data-sort-value="1939" | 1939-07-15
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 856
|
| [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1896" | 1896-04-17
| data-sort-value="1994" | 1994-06-15
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 857
|
| [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]]
| data-sort-value="1929" | 1929-06-21
| data-sort-value="2006" | 2006-10-27
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 858
| [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]]
| [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]]
| data-sort-value="1895" | 1895-02-14
| data-sort-value="1920" | 1920-10-14
| [[Sulchóid Bheag]]
|-
| style='text-align:right'| 859
|
| [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1650" | 1650
| data-sort-value="1729" | 1729-03-09
| ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 860
|
| [[Sheila Galvin]]
| data-sort-value="1914" | 1914-02-23
| data-sort-value="1983" | 1983-03-20
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 861
|
| [[Bang Bang]]
| data-sort-value="1906" | 1906-04-19
| data-sort-value="1981" | 1981-01-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 862
|
| [[Barney Mellows]]
| data-sort-value="1896" | 1896-03-29
| data-sort-value="1942" | 1942-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 863
| [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]]
| [[Máirtín Sabhaois]]
| data-sort-value="1898" | 1898
| data-sort-value="1919" | 1919-12-19
| [[Baile Easa Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 864
|
| [[Thomas Meaney]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-11
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Sráid an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 865
| [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]]
| [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]]
| data-sort-value="1871" | 1871-11-30
| data-sort-value="1943" | 1943-06-11
| [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 866
|
| [[Thomas O'Donoghue]]
| data-sort-value="1890" | 1890
| data-sort-value="1999" | 20th century
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 867
|
| [[Thomas O'Mahony]]
|
| data-sort-value="1924" | 1924-07-20
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 868
| [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]]
| data-sort-value="1767" | 1767-11-21
| data-sort-value="1803" | 1803-10-21
| [[Drom Átháin]]
|-
| style='text-align:right'| 869
|
| [[Thomas Tynan]]
| data-sort-value="1859" | 1859
| data-sort-value="1953" | 1953-09-24
| [[Baile Briotáis]]
|-
| style='text-align:right'| 870
|
| [[Timothy O'Connor]]
| data-sort-value="1906" | 1906-10-01
| data-sort-value="1986" | 1986-07-21
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 871
|
| [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]]
| data-sort-value="1899" | 1899-07-26
| data-sort-value="1971" | 1971-03-03
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 872
| [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]]
| [[Timothy Quill]]
| data-sort-value="1901" | 1901-05-09
| data-sort-value="1960" | 1960-06-10
| [[Cluain Droichead]]
|-
| style='text-align:right'| 873
|
| [[Todd Andrews]]
| data-sort-value="1901" | 1901-10-06
| data-sort-value="1985" | 1985-10-11
| [[Tuaisceart Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 874
|
| [[Tom Clancy]]
| data-sort-value="1924" | 1924-10-29
| data-sort-value="1990" | 1990-11-07
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 875
| [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]]
| [[Tom Kettle]]
| data-sort-value="1880" | 1880-02-09
| data-sort-value="1916" | 1916-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 876
|
| [[Tom Leonard]]
| data-sort-value="1924" | 1924-05-30
| data-sort-value="2004" | 2004-03-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 877
|
| [[Nollaig Ó Gadhra]]
| data-sort-value="1943" | 1943-12-16
| data-sort-value="2008" | 2008-08-13
| [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]]
|-
| style='text-align:right'| 878
| [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[P. J. Moloney]]
| data-sort-value="1869" | 1869-03-20
| data-sort-value="1947" | 1947-09-04
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 879
|
| [[Pádraig Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1910" | 1910-09-16
| data-sort-value="1971" | 1971-12-07
| [[Achadh Úr]]
|-
| style='text-align:right'| 880
|
| [[Hugh Law]]
| data-sort-value="1872" | 1872-07-28
| data-sort-value="1943" | 1943-04-01<br/>1943-04-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 881
|
| [[James Crowley]]
| data-sort-value="1880" | 1880
| data-sort-value="1946" | 1946-01-21
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 882
|
| [[Francis Bulfin]]
| data-sort-value="1874" | 1874-02-12
| data-sort-value="1951" | 1951-03-22
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 883
| [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]]
| [[Bridget Redmond]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1952" | 1952-05-03
| [[An Currach]]
|-
| style='text-align:right'| 884
|
| [[John Horgan]]
| data-sort-value="1876" | 1876
| data-sort-value="1955" | 1955-06-27
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 885
|
| [[Patrick Egan]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1960" | 1960-04-28
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 886
|
| [[Michael Kilroy]]
| data-sort-value="1884" | 1884-09-14
| data-sort-value="1962" | 1962-12-23
| [[Baile Uí Fhiacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 887
|
| [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]]
| data-sort-value="1897" | 1897-03-01
| data-sort-value="1965" | 1965-02-14
| [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]]
|-
| style='text-align:right'| 888
| [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]]
| [[Paul Galligan]]
| data-sort-value="1888" | 1888-06-20
| data-sort-value="1966" | 1966-12-14
| [[Carraig Álainn]]
|-
| style='text-align:right'| 889
|
| [[John Butler]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1968" | 1968-02-16
| [[Béal na Molt]]
|-
| style='text-align:right'| 890
| [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]]
| [[Rosie Hackett]]
| data-sort-value="1893" | 1893-07-25<br/>1883
| data-sort-value="1976" | 1976-05-04<br/>1976-07-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 891
| [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]]
| [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]]
| data-sort-value="1929" | 1929-02-14
| data-sort-value="1976" | 1976-04-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 892
| [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]]
| [[Martin Corry]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-12
| data-sort-value="1979" | 1979-02-14
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 893
| [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]]
| [[Jack Murphy]]
| data-sort-value="1920" | 1920
| data-sort-value="1984" | 1984-07-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 894
|
| [[Des Foley]]
| data-sort-value="1940" | 1940-09-12
| data-sort-value="1995" | 1995-02-05
| [[Cionn Sáile]]
|-
| style='text-align:right'| 895
|
| [[Jack McQuillan]]
| data-sort-value="1920" | 1920-08-30
| data-sort-value="1998" | 1998-03-08
| [[Béal Átha Feorainne]]
|-
| style='text-align:right'| 896
|
| [[Michael O'Halloran]]
| data-sort-value="1933" | 1933-08-20
| data-sort-value="1999" | 1999-11-29
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 897
|
| [[Mícheál Mac Aodha]]
| data-sort-value="1912" | 1912-07-12
| data-sort-value="1982" | 1982-09-13
| [[Caisleán Uí Chonaill]]
|-
| style='text-align:right'| 898
| [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]]
| [[Mick Moloney]]
| data-sort-value="1944" | 1944-11-15
| data-sort-value="2022" | 2022-07-27
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 899
| [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]]
| data-sort-value="1936" | 1936-06-09
| data-sort-value="2025" | 2025-04-03
| [[An Coireán]]
|-
| style='text-align:right'| 900
|
| [[Mildred Anne Butler]]
| data-sort-value="1858" | 1858-01-11
| data-sort-value="1941" | 1941-10-11
| [[Baile Mhic Andáin]]
|-
| style='text-align:right'| 901
|
| [[Monica Barnes]]
| data-sort-value="1936" | 1936-02-12
| data-sort-value="2018" | 2018-05-03
| [[Carraig Mhachaire Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 902
|
| [[Muiris Mac Conghail]]
| data-sort-value="1941" | 1941-05-12
| data-sort-value="2019" | 2019-11-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 903
|
| [[Myrtle Allen]]
| data-sort-value="1924" | 1924-03-13
| data-sort-value="2018" | 2018-06-13
| ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 904
| [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]]
| [[Máire Ní Chinnéide]]
| data-sort-value="1879" | 1879-01-17
| data-sort-value="1967" | 1967-05-25
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 905
| [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]]
| [[Máire Nic Shiubhlaigh]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-05
| data-sort-value="1958" | 1958-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 906
| [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]]
| [[James Ware]]
| data-sort-value="1594" | 1594-11-26
| data-sort-value="1666" | 1666-12-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 907
| [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]]
| [[Michael Donnellan]]
| data-sort-value="1900" | 1900
| data-sort-value="1964" | 1964-09-27
| [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 908
|
| [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]]
| data-sort-value="1836" | 1836-09-29
| data-sort-value="1899" | 1899-01-10
| ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]''
|-
| style='text-align:right'| 909
| [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]]
| [[Joseph MacBride]]
| data-sort-value="1860" | 1860
| data-sort-value="1938" | 1938-01-01
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 910
|
| [[Louis Dalton]]
| data-sort-value="1862" | 1862-09-20
| data-sort-value="1945" | 1945-01-13
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 911
| [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]]
| [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]]
| data-sort-value="1861" | 1861-04-15
| data-sort-value="1917" | 1917-06-07
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 912
|
| [[Éamon Rooney]]
|
| data-sort-value="1993" | 1993-11-09
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 913
|
| [[Éamonn Mac Thomáis]]
| data-sort-value="1927" | 1927-01-13
| data-sort-value="2002" | 2002-08-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 914
| [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]]
| [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]]
| data-sort-value="1606" | 1606
| data-sort-value="1649" | 1649-03-09
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 915
|
| [[William Bowles]]
| data-sort-value="1705" | 1705<br/>1714
| data-sort-value="1780" | 1780-08-25
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 916
| [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]]
| [[John Boyle O'Reilly]]
| data-sort-value="1844" | 1844-06-28
| data-sort-value="1890" | 1890-08-10
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 917
| [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]]
| [[David Kent]]
| data-sort-value="1867" | 1867-02-02
| data-sort-value="1930" | 1930-11
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 918
|
| [[Joseph MacDonagh]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-18
| data-sort-value="1922" | 1922-12-25
| [[Cloch Shiurdáin]]
|-
| style='text-align:right'| 919
|
| [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1700" | 1700
| data-sort-value="1760" | 1760
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 920
|
| [[Osmond Esmonde]]
| data-sort-value="1896" | 1896-04-04
| data-sort-value="1936" | 1936-07-22
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 921
|
| [[Sorcha Ní Ghuairim]]
| data-sort-value="1911" | 1911-10-11
| data-sort-value="1976" | 1976-12-24
| [[Roisín na Mainiach]]
|-
| style='text-align:right'| 922
| [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]]
| [[Stella Steyn]]
| data-sort-value="1907" | 1907-12-26
| data-sort-value="1987" | 1987-07-21
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 923
|
| [[Stephen Barrett]]
| data-sort-value="1913" | 1913-12-26
| data-sort-value="1976" | 1976-09-08
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 924
| [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Coughlan]]
| data-sort-value="1910" | 1910-12-26
| data-sort-value="1994" | 1994-12-20
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 925
|
| [[Stephen Fuller]]
| data-sort-value="1900" | 1900-01-01
| data-sort-value="1984" | 1984
| [[Cill Flainn]]
|-
| style='text-align:right'| 926
|
| [[Stephen Jordan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-12-26
| data-sort-value="1975" | 1975-09-15
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 927
|
| [[Séamus Doyle]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1971" | 1971-04-30
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 928
|
| [[Séamus Fitzgerald]]
| data-sort-value="1896" | 1896-08-21
| data-sort-value="1972" | 1972-07-23
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 929
|
| [[Séamus Dwyer]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-15
| data-sort-value="1922" | 1922-12-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 930
|
| [[Séamus Mac an Iomaire]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-13
| data-sort-value="1967" | 1967-11-15
| [[Maínis]]
|-
| style='text-align:right'| 931
| [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Crowley]]
| data-sort-value="1890" | 1890-05-01
| data-sort-value="1970" | 1970-03-12
| [[Baile an Londraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 932
| [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Ó Donnchadha]]
| data-sort-value="1874" | 1874-09-04
| data-sort-value="1949" | 1949-09-21
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 933
|
| [[Terry Brennan]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05-24
| data-sort-value="2020" | 2020-06-19
| [[Cairlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 934
| [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Ó Coinnialláin]]
| data-sort-value="1780" | 1780
| data-sort-value="1854" | 1854
| [[An Scrín]]
|-
| style='text-align:right'| 935
| [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]]
| [[Thomas Bracken]]
| data-sort-value="1843" | 1843-12-21
| data-sort-value="1898" | 1898-02-16
| [[Cluain Eois]]
|-
| style='text-align:right'| 936
| [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]]
| [[Pat Ingoldsby]]
| data-sort-value="1942" | 1942-08-25
| data-sort-value="2025" | 2025-03-01
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 937
|
| [[Patricia Burke Brogan]]
| data-sort-value="1926" | 1926-03-17
| data-sort-value="2022" | 2022-09-05
| [[Cill an Dísirt]]
|-
| style='text-align:right'| 938
|
| [[Patrick Beegan]]
| data-sort-value="1895" | 1895-05-26
| data-sort-value="1958" | 1958-02-02
| [[Ceapaigh an tSeagail]]
|-
| style='text-align:right'| 939
| [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Belton]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1945" | 1945-01-30
| [[Béal Átha Liag]]
|-
| style='text-align:right'| 940
|
| [[Patrick Brennan]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1999" | 20th century
| [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]]
|-
| style='text-align:right'| 941
|
| [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]]
| data-sort-value="1879" | 1879-04-16
| data-sort-value="1945" | 1945-02-07
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 942
|
| [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]]
| data-sort-value="1904" | 1904-01-26
| data-sort-value="1985" | 1985-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 943
|
| [[Patrick Cahill]]
| data-sort-value="1884" | 1884-09-11
| data-sort-value="1946" | 1946-11-12
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 944
|
| [[Patrick Clancy]]
| data-sort-value="1877" | 1877
| data-sort-value="1947" | 1947-02-21
| [[An Brú]]
|-
| style='text-align:right'| 945
|
| [[Patrick Connor]]
| data-sort-value="1906" | 1906-03-15
| data-sort-value="1989" | 1989-08-26
| [[Neidín]]
|-
| style='text-align:right'| 946
|
| [[Patrick Crotty]]
| data-sort-value="1902" | 1902-11-23
| data-sort-value="1970" | 1970-11-26
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 947
|
| [[Patrick Dooley]]
| data-sort-value="1910" | 1910-01-14
| data-sort-value="1982" | 1982-05-02
| [[Baile Átha Í]]
|-
| style='text-align:right'| 948
|
| [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]]
| data-sort-value="1875" | 1875-07-28
| data-sort-value="1946" | 1946-07-21
| [[Baile na Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 949
|
| [[Patrick Finucane]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-05
| data-sort-value="1984" | 1984-04-10
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 950
|
| [[Patrick Fogarty]]
|
| data-sort-value="1947" | 1947-05-02
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 951
|
| [[Patrick Gaffney]]
|
| data-sort-value="1943" | 1943
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 952
|
| [[Patrick Giles]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1965" | 1965-03-13
| [[Maigh Dearmhaí]]
|-
| style='text-align:right'| 953
|
| [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]]
| data-sort-value="1891" | 1891-05-13
| data-sort-value="1936" | 1936-07-14
| [[An Ballán]]
|-
| style='text-align:right'| 954
|
| [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]]
| data-sort-value="1907" | 1907-03-25
| data-sort-value="1972" | 1972-10-05
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 955
|
| [[Patrick Kerrigan]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-21
| data-sort-value="1979" | 1979-07-04
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 956
|
| [[Patrick Kinane]]
| data-sort-value="1892" | 1892-07-03
| data-sort-value="1957" | 1957-07-15
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 957
|
| [[Patrick Lenihan]]
| data-sort-value="1902" | 1902-09-04
| data-sort-value="1970" | 1970-03-11
| [[Cill Fhionnúrach]]
|-
| style='text-align:right'| 958
|
| [[Patrick Leonard]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1944" | 1944-05-10
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 959
|
| [[Patrick Malone]]
| data-sort-value="1916" | 1916-05-30
| data-sort-value="1993" | 1993-12-03
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 960
|
| [[Patrick McCarvill]]
| data-sort-value="1893" | 1893-05-23
| data-sort-value="1955" | 1955-03-16
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 961
|
| [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]]
| data-sort-value="1894" | 1894-10-14
| data-sort-value="1973" | 1973-12-04
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 962
|
| [[Tom Murphy]]
| data-sort-value="1935" | 1935-02-23
| data-sort-value="2018" | 2018-05-15
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 963
|
| [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]]
| data-sort-value="1915" | 1915-08-06
| data-sort-value="1995" | 1995-02-01
| [[Cill na Seanrátha]]
|-
| style='text-align:right'| 964
|
| [[Tom Sailí Ó Flaithearta]]
| data-sort-value="1931" | 1931
| data-sort-value="2021" | 2021-04-15
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 965
|
| [[Uileog de Búrca]]
| data-sort-value="1829" | 1829-12-29
| data-sort-value="1887" | 1887-11-22
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 966
|
| [[Val Mulkerns]]
| data-sort-value="1925" | 1925-02-14
| data-sort-value="2018" | 2018-03-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 967
| [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]]
| [[Vincent White]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1958" | 1958-12-14
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 968
|
| [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]]
| data-sort-value="1915" | 1915-05-03
| data-sort-value="1967" | 1967-04-22
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 969
| [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]]
| [[Jennie Wyse Power]]
| data-sort-value="1858" | 1858-05-01
| data-sort-value="1941" | 1941-01-05
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 970
|
| [[Ellen O'Leary]]
| data-sort-value="1831" | 1831
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 971
|
| [[Harry Colley]]
| data-sort-value="1891" | 1891-02-21
| data-sort-value="1972" | 1972-01-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 972
|
| [[Críostóir Ó Floinn]]
| data-sort-value="1927" | 1927-12-18
| data-sort-value="2023" | 2023-10-09
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 973
|
| [[Don Cockburn]]
| data-sort-value="1930" | 1930-03-13
| data-sort-value="2017" | 2017-09-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 974
|
| [[William O'Donnell]]
|
| data-sort-value="1947" | 1947-02-04
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 975
| [[Íomhá:GILBERT(1896) p165 WILLIAM CONYNGHAM PLUNKET.jpg|center|128px]]
| [[William Plunket, an 4ú Barún Pluincéad]]
| data-sort-value="1828" | 1828-08-26
| data-sort-value="1897" | 1897-04-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 976
| [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]]
| [[Big Tom]]
| data-sort-value="1936" | 1936-09-18
| data-sort-value="2018" | 2018-04-17
| [[Baile na Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 977
|
| [[Dáibhí de Barra]]
| data-sort-value="1758" | 1758
| data-sort-value="1851" | 1851
| [[Carraig Thuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 978
|
| [[Dáithí Ó hÓgáin]]
| data-sort-value="1949" | 1949
| data-sort-value="2011" | 2011
| [[An Brú]]
|-
| style='text-align:right'| 979
|
| [[Domhnall Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1847" | 1847
| data-sort-value="1930" | 1930-09-27
| ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]''
|-
| style='text-align:right'| 980
|
| [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]]
| data-sort-value="1910" | 1910-06-01
| data-sort-value="2001" | 2001-06-07
| [[Domhnach Broc]]
|-
| style='text-align:right'| 981
|
| [[Maidhc Dainín Ó Sé]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-02
| data-sort-value="2013" | 2013-08-29
| [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]]
|-
| style='text-align:right'| 982
|
| [[Máire Ní Scolaí]]
| data-sort-value="1909" | 1909-05-24
| data-sort-value="1985" | 1985-06-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 983
|
| [[Máirtín Ó Corrbuí]]
| data-sort-value="1912" | 1912-11-17
| data-sort-value="2002" | 2002-05-08
| ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]''
|-
| style='text-align:right'| 984
|
| [[Máirín Ní Rodaigh]]
|
| data-sort-value="1965" | 1965-10
| [[An Cabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 985
|
| [[Mícheál Breathnach]]
| data-sort-value="1881" | 1881-09-16
| data-sort-value="1908" | 1908-09-28
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 986
|
| [[Mícheál Ó Bréartúin]]
| data-sort-value="1930" | 1930
| data-sort-value="2011" | 2011
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 987
|
| [[Patsy Ó Ceannabháin]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="1998" | 1998
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 988
|
| [[Pádraic Óg Ó Conaire]]
| data-sort-value="1893" | 1893-03-11
| data-sort-value="1971" | 1971-08-05
| ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]''
|-
| style='text-align:right'| 989
|
| [[Seán Ó Ruadháin]]
| data-sort-value="1883" | 1883-02-20
| data-sort-value="1966" | 1966-06-22
| [[Gaoth Sáile]]
|-
| style='text-align:right'| 990
|
| [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1715" | 1715
| data-sort-value="1795" | 1795
| [[Tuar na Fola]]
|-
| style='text-align:right'| 991
|
| [[Énrí Ó Muirgheasa]]
| data-sort-value="1874" | 1874-01-14
| data-sort-value="1945" | 1945-08-13
| ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]''
|-
| style='text-align:right'| 992
| [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]]
| [[Mary Anne Sadlier]]
| data-sort-value="1820" | 1820-12-31
| data-sort-value="1903" | 1903-04-05
| [[Muinchille]]
|-
| style='text-align:right'| 993
|
| [[Kit Ahern]]
| data-sort-value="1915" | 1915-01-13
| data-sort-value="2007" | 2007-12-27
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 994
|
| [[Nicky McFadden]]
| data-sort-value="1962" | 1962-12-25
| data-sort-value="2014" | 2014-03-25
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 995
|
| [[Tadhg Dall Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1550" | 1550
| data-sort-value="1591" | 1591-03
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 996
|
| [[Tomás Ó Néill Ruiséal]]
| data-sort-value="1828" | 1828
| data-sort-value="1908" | 1908
| [[An Móta]]
|-
| style='text-align:right'| 997
|
| [[Mary Elizabeth Byrne]]
| data-sort-value="1880" | 1880-07-02
| data-sort-value="1931" | 1931-01-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 998
|
| [[Anraí Ó Riain]]
| data-sort-value="1957" | 1957-04-07
| data-sort-value="2020" | 2020-11-24
| ''[[:d:Q4222952|Clárach]]''
|-
| style='text-align:right'| 999
|
| [[Seosamh Ó Ceocháin]]
| data-sort-value="1918" | 1918-08-18
| data-sort-value="1988" | 1988-01-05
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1000
|
| [[Michael O'Higgins]]
| data-sort-value="1917" | 1917-11-01
| data-sort-value="2005" | 2005-03-09
| [[Teach Srafáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1001
|
| [[Brigid Hogan-O'Higgins]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-10
| data-sort-value="2022" | 2022-11-02
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1002
| [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]]
| [[Billy Lawless]]
| data-sort-value="1951" | 1951-07-04
| data-sort-value="2024" | 2024-11-08
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1003
|
| [[Thomas de Vere Coneys]]
| data-sort-value="1804" | 1804
| data-sort-value="1851" | 1851-12-28
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1004
|
| [[Séamas Ó Dubhghaill]]
| data-sort-value="1855" | 1855-07-25
| data-sort-value="1929" | 1929-05-30
| ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1005
|
| [[Seosamh Ó Tórna]]
| data-sort-value="1888" | 1888-08-02
| data-sort-value="1967" | 1967-04-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1006
|
| [[Peadar Bairéad]]
|
| data-sort-value="2019" | 2019
| [[Iorras]]
|-
| style='text-align:right'| 1007
|
| [[Siobhán Ní Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1928" | 1928-08-31
| data-sort-value="2013" | 2013-05-21
| [[Baile an Fheirtéaraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1008
|
| [[Moya Llewelyn Davies]]
| data-sort-value="1881" | 1881-03-25
| data-sort-value="1943" | 1943-09-28
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1009
|
| [[Edward King-Tenison]]
| data-sort-value="1805" | 1805-01-21
| data-sort-value="1878" | 1878-06-19
| ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 1010
| [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]]
| [[Edith Anne Stoney]]
| data-sort-value="1869" | 1869-01-06
| data-sort-value="1938" | 1938-06-25
| [[Droichead na Dothra]]
|-
| style='text-align:right'| 1011
|
| [[Joseph Cooper Walker]]
| data-sort-value="1761" | 1761
| data-sort-value="1810" | 1810-04-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1012
|
| [[William Ganly]]
| data-sort-value="1855" | 1855
| data-sort-value="1926" | 1926-02-20
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1013
|
| [[Edward Hayes]]
| data-sort-value="1810" | 1810<br/>1814
| data-sort-value="1870" | 1870-11-12
| [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1014
| [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]]
| [[William Henry Gregory]]
| data-sort-value="1817" | 1817-07-12<br/>1817-06-13
| data-sort-value="1892" | 1892-03-06
| [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1015
|
| [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]]
| data-sort-value="1908" | 1908-06-10
| data-sort-value="1951" | 1951-11-20
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1016
| [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]]
| [[Tomás Dáibhis]]
| data-sort-value="1814" | 1814-10-14
| data-sort-value="1845" | 1845-09-16
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1017
|
| [[Thomas Dunne]]
| data-sort-value="1926" | 1926-03-10
| data-sort-value="1990" | 1990-08-03
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1018
| [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]]
| [[Thomas F. O'Higgins]]
| data-sort-value="1890" | 1890-04-08
| data-sort-value="1953" | 1953-11-01
| [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]]
|-
| style='text-align:right'| 1019
|
| [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]]
| data-sort-value="1893" | 1893-10-11
| data-sort-value="1932" | 1932-11-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1020
|
| [[Thomas Harris]]
| data-sort-value="1895" | 1895
| data-sort-value="1974" | 1974-02-18
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1021
| [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Hunter]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1932" | 1932-03-11
| [[Baile Chaisleáin an Róistigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1022
|
| [[Thomas Hussey]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-25
| data-sort-value="2024" | 2024-01-21
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1023
|
| [[Sarah Mary Fitton]]
| data-sort-value="1796" | 1796
| data-sort-value="1874" | 1874-03-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1024
| [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]]
| [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]]
| data-sort-value="1845" | 1845-01-27
| data-sort-value="1916" | 1916-08-18<br/>1916-08-17
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1025
| [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]]
| [[Thomas James Mulvany]]
| data-sort-value="1779" | 1779
| data-sort-value="1845" | 1845-02-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1026
|
| [[Charles Dawson]]
| data-sort-value="1842" | 1842
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1027
|
| [[Nancy Corrigan]]
| data-sort-value="1912" | 1912-06-21
| data-sort-value="1983" | 1983
| [[Acaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1028
|
| [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]]
|
| data-sort-value="862" | 862
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1029
|
| [[Rós Ní Mhaonaigh]]
| data-sort-value="1740" | 1740
| data-sort-value="1798" | 1798
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 1030
|
| [[Tony Scannell]]
| data-sort-value="1945" | 1945-08-14
| data-sort-value="2020" | 2020-05-26
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 1031
|
| [[Jim Fahy]]
| data-sort-value="1946" | 1946
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Baile Locha Riach]]
|-
| style='text-align:right'| 1032
| [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]]
| [[Wilhelmina Geddes]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="1955" | 1955
| [[Liatroim]]
|-
| style='text-align:right'| 1033
|
| [[Uilliam Ó Domhnaill]]
| data-sort-value="1501" | 16th century
| data-sort-value="1628" | 1628-07-11
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1034
|
| [[William Davin]]
| data-sort-value="1890" | 1890-02
| data-sort-value="1956" | 1956-03-01
| [[Ráth Domhnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1035
|
| [[William Desmond]]
|
| data-sort-value="1941" | 1941-09-05
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1036
|
| [[William Duffy]]
| data-sort-value="1865" | 1865-04-07
| data-sort-value="1945" | 1945-01-01
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1037
|
| [[William Frederick Wakeman]]
| data-sort-value="1822" | 1822
| data-sort-value="1900" | 1900
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1038
|
| [[William Hayes]]
| data-sort-value="1913" | 1913-01-18
| data-sort-value="1994" | 1994-01-07
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1039
|
| [[William Higgins]]
| data-sort-value="1763" | 1763
| data-sort-value="1825" | 1825
| [[Cúil Mhuine]]
|-
| style='text-align:right'| 1040
| [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]]
| [[William James MacNeven]]
| data-sort-value="1763" | 1763-03-21
| data-sort-value="1841" | 1841-07-12
| [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]]
|-
| style='text-align:right'| 1041
|
| [[Patrick O'Byrne]]
| data-sort-value="1870" | 1870-08
| data-sort-value="1944" | 1944-01-20
| [[Ros Cré]]
|-
| style='text-align:right'| 1042
|
| [[Pádraig Ó Caoimh]]
| data-sort-value="1881" | 1881-07-03
| data-sort-value="1973" | 1973-09-20
| ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]''
|-
| style='text-align:right'| 1043
|
| [[Patrick O'Malley]]
| data-sort-value="1943" | 1943-07-01
| data-sort-value="2021" | 2021-03-27
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1044
|
| [[Patrick Palmer]]
| data-sort-value="1889" | 1889-04-13
| data-sort-value="1971" | 1971-03-21
| [[Dún na Séad]]
|-
| style='text-align:right'| 1045
|
| [[Patrick Shanahan]]
| data-sort-value="1908" | 1908-03-10
| data-sort-value="2000" | 2000-02-01
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1046
|
| [[Patrick Teehan]]
| data-sort-value="1904" | 1904-04-14
| data-sort-value="1985" | 1985-12-25
| [[Tigh Moling]]
|-
| style='text-align:right'| 1047
|
| [[Paudge Brennan]]
| data-sort-value="1922" | 1922-02-18
| data-sort-value="1998" | 1998-06-10
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1048
| [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paul Coghlan]]
| data-sort-value="1944" | 1944-06-01
| data-sort-value="2023" | 2023-06-08
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1049
|
| [[Peadar Cowan]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-23
| data-sort-value="1962" | 1962-05-09
| [[Ármhach]]
|-
| style='text-align:right'| 1050
|
| [[Percy Dockrell]]
| data-sort-value="1914" | 1914-12-27
| data-sort-value="1979" | 1979-11-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1051
| [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]]
| [[Peter Mathews]]
| data-sort-value="1951" | 1951-08
| data-sort-value="2017" | 2017-02-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1052
|
| [[Domhnall Caomhánach]]
| data-sort-value="1140" | 1140
| data-sort-value="1175" | 1175
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 1053
|
| [[Nicolás Bhailís]]
| data-sort-value="1548" | 1548
| data-sort-value="1585" | 1585-12-14
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1054
|
| [[Phelim Calleary]]
| data-sort-value="1895" | 1895-10-03
| data-sort-value="1974" | 1974-01-04
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1055
| [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]]
| [[Philip McGuinness]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-29
| data-sort-value="2010" | 2010-04-19
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 1056
|
| [[Philip Shanahan]]
| data-sort-value="1874" | 1874-10-27
| data-sort-value="1931" | 1931-11-21
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1057
|
| [[Pierce McCan]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-02
| data-sort-value="1919" | 1919-03-06
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1058
|
| [[Proinsias Mac Aonghusa]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-23
| data-sort-value="2003" | 2003-09-28
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1059
|
| [[Pádraig Tyers]]
| data-sort-value="1925" | 1925-10-20
| data-sort-value="2010" | 2010-02-19
| [[Tuar an Fhíona]]
|-
| style='text-align:right'| 1060
|
| [[Pádraig Ó Fiannachta]]
| data-sort-value="1927" | 1927
| data-sort-value="2016" | 2016-07-15
| ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]''
|-
| style='text-align:right'| 1061
|
| [[Pádraig Ó Siochfhradha]]
| data-sort-value="1883" | 1883-03-10
| data-sort-value="1964" | 1964-11-19
| ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]''
|-
| style='text-align:right'| 1062
| [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]]
| [[Pádraig Ó Snodaigh]]
| data-sort-value="1935" | 1935<br/>1935-05-18
| data-sort-value="2025" | 2025-01-02
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1063
| [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Foighil]]
| data-sort-value="1928" | 1928-06-01
| data-sort-value="2005" | 2005-03-21
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1064
| [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]]
| [[Richard Barrington]]
| data-sort-value="1849" | 1849
| data-sort-value="1915" | 1915-09-15
| ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]''
|-
| style='text-align:right'| 1065
|
| [[Richard Barry]]
| data-sort-value="1919" | 1919-09-04
| data-sort-value="2013" | 2013-04-28
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 1066
|
| [[Richard Beamish]]
| data-sort-value="1862" | 1862-06-16<br/>1861-06-16
| data-sort-value="1938" | 1938-02-23
| [[An Gleanntán]]
|-
| style='text-align:right'| 1067
| [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Richard Corish]]
| data-sort-value="1889" | 1889-01-01
| data-sort-value="1945" | 1945-07-19
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1068
|
| [[Risteárd de hAe]]
| data-sort-value="1902" | 1902
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Mainistir na Féile]]
|-
| style='text-align:right'| 1069
| [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]]
| [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]]
| data-sort-value="1792" | 1792
| data-sort-value="1867" | 1867
| [[Contae na hIarmhí]]
|-
| style='text-align:right'| 1070
|
| [[Liam Ó hAonghusa|William Maunsell Hennessy]]
| data-sort-value="1829" | 1829
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Caisleán Ghriaire]]
|-
| style='text-align:right'| 1071
| [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]]
| [[Arthur Hart Guinness]]
| data-sort-value="1768" | 1768
| data-sort-value="1855" | 1855
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1072
|
| [[Jemma Redmond]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-16
| data-sort-value="2016" | 2016-08-16
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1073
|
| [[Margaret Dobbs]]
| data-sort-value="1871" | 1871-11-19
| data-sort-value="1962" | 1962-01-02
| [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1074
| [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]]
| [[Sheila Tinney]]
| data-sort-value="1918" | 1918-01-15
| data-sort-value="2010" | 2010-03-27
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1075
|
| [[Austin Carroll]]
| data-sort-value="1835" | 1835<br/>1835-02-23
| data-sort-value="1909" | 1909<br/>1909-11-29
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1076
|
| [[Kathleen Watkins]]
| data-sort-value="1934" | 1934-10-17
| data-sort-value="2024" | 2024-11-07
| [[Teach Sagard]]
|-
| style='text-align:right'| 1077
|
| [[William Redmond]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1932" | 1932-04-17
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1078
|
| [[William Sears]]
| data-sort-value="1868" | 1868
| data-sort-value="1929" | 1929-03-23
| [[An Éill]]
|-
| style='text-align:right'| 1079
| [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]]
| [[William Stockley]]
| data-sort-value="1859" | 1859-06-29
| data-sort-value="1943" | 1943-07-22
| [[Teach Mealóg]]
|-
| style='text-align:right'| 1080
|
| [[Dorothy Blackham]]
| data-sort-value="1896" | 1896-03-01
| data-sort-value="1975" | 1975-09-03
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 1081
|
| [[Neilí Ní Bhriain]]
| data-sort-value="1864" | 1864-06-04
| data-sort-value="1925" | 1925-04-01
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1082
|
| [[Vincent Barry]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="1975" | 1975
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1083
|
| [[Donncha Ó Céileachair]]
| data-sort-value="1918" | 1918
| data-sort-value="1960" | 1960
| [[Cúil Aodha]]
|-
| style='text-align:right'| 1084
|
| [[Mary Elmes]]
| data-sort-value="1908" | 1908-05-05
| data-sort-value="2002" | 2002-03-09
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1085
| [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]]
| data-sort-value="1915" | 1915-03-26
| data-sort-value="1998" | 1998-07-26
| [[Cill Ghallagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1086
|
| [[William Haliday]]
| data-sort-value="1788" | 1788
| data-sort-value="1812" | 1812
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1087
|
| [[Áine Ní Fhoghludha]]
| data-sort-value="1880" | 1880-11-10
| data-sort-value="1932" | 1932-04-14
| ''[[:d:Q104319641|An Móta]]''
|-
| style='text-align:right'| 1088
|
| [[Patrick Ganly]]
| data-sort-value="1809" | 1809
| data-sort-value="1899" | 1899
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1089
| [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]]
| [[Robert Murphy]]
| data-sort-value="1806" | 1806
| data-sort-value="1843" | 1843-03-12
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1090
|
| [[William Kirby Sullivan]]
| data-sort-value="1821" | 1821
| data-sort-value="1890" | 1890
| [[An Druipseach]]
|-
| style='text-align:right'| 1091
|
| [[Caitlín Ní Thoirbheird]]
| data-sort-value="1891" | 1891-05-05
| data-sort-value="1969" | 1969-07-24
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1092
| [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]]
| [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]]
|
| data-sort-value="1126" | 1126
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 1093
|
| [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]]
|
| data-sort-value="1142" | 1142
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1094
|
| [[Mary Swanzy]]
| data-sort-value="1882" | 1882
| data-sort-value="1978" | 1978
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1095
|
| [[Seosamh Laoide]]
| data-sort-value="1865" | 1865-05-24
| data-sort-value="1939" | 1939-09-21
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 1096
|
| [[Robert Francis Ruttledge]]
| data-sort-value="1899" | 1899-09-11
| data-sort-value="2002" | 2002-01-12
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1097
|
| [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="2017" | 2017-09-09
| [[An Aird Thiar]]
|-
| style='text-align:right'| 1098
|
| [[Teresa Mullen]]
| data-sort-value="1938" | 1938-04-27
| data-sort-value="1989" | 1989-08-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1099
|
| [[Liam Budhlaeir]]
| data-sort-value="1923" | 1923-09-28
| data-sort-value="1995" | 1995-06-10
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1100
|
| [[Seán Ó hÉalaí]]
| data-sort-value="1938" | 1938-01-27
| data-sort-value="2017" | 2017-12-11
| ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]''
|-
| style='text-align:right'| 1101
|
| [[Aogán Ó Muircheartaigh]]
| data-sort-value="1948" | 1948
| data-sort-value="2025" | 2025-05-26
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1102
|
| [[Seán Ó Tuairisg]]
| data-sort-value="1945" | 1945-11-01
| data-sort-value="2023" | 2023-04-19
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1103
|
| [[Caitlín Ní Mhaolchróin]]
| data-sort-value="1895" | 1895-11-22
| data-sort-value="1973" | 1973-06-13
| [[Cill Bheagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1104
|
| [[Nóra Ághas]]
| data-sort-value="1882" | 1882-07-15
| data-sort-value="1970" | 1970-01-20
| ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]''
|-
| style='text-align:right'| 1105
|
| [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]]
| data-sort-value="1869" | 1869
| data-sort-value="1949" | 1949-07-17
| ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]''
|-
| style='text-align:right'| 1106
|
| [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]]
| data-sort-value="1878" | 1878
| data-sort-value="1910" | 1910
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1107
|
| [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1903" | 1903-11-30
| data-sort-value="1996" | 1996-12-12
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1108
|
| [[Máirín Ní Mhuiríosa]]
| data-sort-value="1906" | 1906-09-05
| data-sort-value="1982" | 1982-08-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1109
| [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]]
| [[Eibhlín Nic Niocaill]]
| data-sort-value="1884" | 1884-10-22
| data-sort-value="1909" | 1909-08-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1110
|
| [[Vicky Phelan]]
| data-sort-value="1974" | 1974-10-28
| data-sort-value="2022" | 2022-11-14
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1111
| [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]]
| [[Meg Connery]]
| data-sort-value="1879" | 1879
| data-sort-value="1956" | 1956-12
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 1112
|
| [[Cecilia Margaret Nairn]]
| data-sort-value="1791" | 1791
| data-sort-value="1857" | 1857-06-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1113
|
| [[Victoria Coffey]]
| data-sort-value="1911" | 1911-09-16
| data-sort-value="1999" | 1999-06-15
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1114
|
| [[James Murnaghan]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1115
| [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]]
| [[Maud Joynt]]
| data-sort-value="1868" | 1868-03-07
| data-sort-value="1940" | 1940-07-24
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1116
|
| [[Margaret Grey Porter]]
|
| data-sort-value="1881" | 1881
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 1117
|
| [[Eleanor Knott]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-18
| data-sort-value="1975" | 1975-01-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1118
|
| [[Nan Ghriallais]]
| data-sort-value="1936" | 1936-04-02
| data-sort-value="2018" | 2018-11-19
| [[Muiceanach idir Dhá Sháile]]
|-
| style='text-align:right'| 1119
|
| [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Seán Ó Sé]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-16
| data-sort-value="2026" | 2026-01-13
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1120
|
| [[Flann Ó Riain]]
| data-sort-value="1929" | 1929-09-18
| data-sort-value="2008" | 2008-12-06
| [[Leamhcán]]
|-
| style='text-align:right'| 1121
|
| [[Molly Bracken]]
| data-sort-value="1908" | 1908-02-03
| data-sort-value="1991" | 1991-11-19
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1122
|
| [[Eoghan Ó Siadhail]]
| data-sort-value="1584" | 1584
| data-sort-value="1650" | 1650-06-21
| [[Contae na hIarmhí]]
|-
| style='text-align:right'| 1123
|
| [[Stephen Spring Rice (1814–1865)]]
| data-sort-value="1814" | 1814-08-31
| data-sort-value="1865" | 1865-05-09
| ''[[:d:Q16931404|Mount Trenchard House]]''
|-
| style='text-align:right'| 1124
|
| [[Julia Grenan]]
| data-sort-value="1883" | 1883-07-02
| data-sort-value="1972" | 1972-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1125
|
| [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]]
| data-sort-value="1547" | 1547
| data-sort-value="1618" | 1618
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1126
|
| [[Richard Walsh]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="1957" | 1957-12-04
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 1127
|
| [[Richard Wilson]]
| data-sort-value="1875" | 1875
| data-sort-value="1957" | 1957-02-20
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1128
|
| [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]]
| data-sort-value="1896" | 1896-02-11
| data-sort-value="1961" | 1961-09-08
| ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]''
|-
| style='text-align:right'| 1129
|
| [[Peadar Lamb]]
| data-sort-value="1930" | 1930
| data-sort-value="2017" | 2017-09-01
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1130
|
| [[Biddy White Lennon]]
| data-sort-value="1945" | 1945
| data-sort-value="2017" | 2017-11-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1131
|
| [[Robert William Alexander]]
| data-sort-value="1905" | 1905-11-21
| data-sort-value="1979" | 1979-12-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1132
|
| [[Keelin Shanley]]
| data-sort-value="1968" | 1968-08-24
| data-sort-value="2020" | 2020-02-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1133
|
| [[Domhnaill Ó Bearáin]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-28
| data-sort-value="2018" | 2018-01-03
| [[Contae Átha Cliath Theas]]
|-
| style='text-align:right'| 1134
|
| [[Liam Prút]]
| data-sort-value="1940" | 1940
| data-sort-value="2023" | 2023-09-30
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 1135
|
| [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]]
| data-sort-value="1702" | 1702
| data-sort-value="1795" | 1795
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1136
|
| [[Mary Georgina Barton]]
| data-sort-value="1861" | 1861-04-03
| data-sort-value="1949" | 1949-11-08
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1137
|
| [[Donncha Ó Cróinín]]
| data-sort-value="1919" | 1919-12-08
| data-sort-value="1990" | 1990-06-05
| [[Baile Mhic Íre]]
|-
| style='text-align:right'| 1138
|
| [[Seosamh Ó Guairim]]
| data-sort-value="1955" | 1955-12-12
| data-sort-value="2017" | 2017-03-06
| [[Roisín na Mainiach]]
|-
| style='text-align:right'| 1139
|
| [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-29
| data-sort-value="2016" | 2016-09-19
| [[Tuar Mhic Éadaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1140
|
| [[Aodhán Madden]]
| data-sort-value="1947" | 1947
| data-sort-value="2015" | 2015
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1141
|
| [[Caitlín Ní Chionnaith]]
| data-sort-value="1897" | 1897-09-09
| data-sort-value="1988" | 1988-03-22
| [[An Seanchaisleán]]
|-
| style='text-align:right'| 1142
|
| [[Liam Ó Rinn]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-20
| data-sort-value="1943" | 1943-10-03
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1143
|
| [[Máirin de Valéra]]
| data-sort-value="1912" | 1912-04-12
| data-sort-value="1984" | 1984-08-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1144
|
| [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]]
| data-sort-value="1951" | 1951
| data-sort-value="1982" | 1982-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1145
|
| [[Fanny Currey]]
| data-sort-value="1848" | 1848-05-30
| data-sort-value="1917" | 1917-03-30
| ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]''
|-
| style='text-align:right'| 1146
|
| [[Catherine Isabella Osborne]]
| data-sort-value="1818" | 1818-06-30
| data-sort-value="1880" | 1880-06-21
| ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]''
|-
| style='text-align:right'| 1147
|
| [[Colm Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2017" | 2017
| [[Camas]]
|-
| style='text-align:right'| 1148
|
| [[Seán Ua Cearnaigh]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-13
| data-sort-value="2020" | 2020-10-26
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1149
|
| [[Morgan Jageurs]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1932" | 1932-04-28
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1150
|
| [[Peter Morgan Jaguers]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1151
|
| [[Seán Ó Lúing]]
| data-sort-value="1917" | 1917-05-16
| data-sort-value="2000" | 2000-02-10
| [[Baile an Fheirtéaraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1152
|
| [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]]
| data-sort-value="1924" | 1924
| data-sort-value="2012" | 2012
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1153
|
| [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-09
| data-sort-value="1967" | 1967-01-18
| [[Baile Bhuirne]]
|-
| style='text-align:right'| 1154
|
| [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]]
| data-sort-value="1870" | 1870
| data-sort-value="1939" | 1939-08-20
| ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]''
|-
| style='text-align:right'| 1155
|
| [[Seánie O'Brien]]
| data-sort-value="1919" | 1919-08-23
| data-sort-value="1988" | 1988
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 1156
|
| [[Máire Ní Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1884" | 1884-02-02
| data-sort-value="1914" | 1914-07-14
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1157
|
| [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]]
| data-sort-value="1853" | 1853-09-20
| data-sort-value="1940" | 1940-03-07
| ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1158
|
| [[Moyra Barry]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1960" | 1960-02-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1159
|
| [[Ruth Brandt]]
| data-sort-value="1936" | 1936-06-22
| data-sort-value="1989" | 1989-08-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1160
|
| [[Séamus Ó hUltacháin]]
| data-sort-value="1948" | 1948
| data-sort-value="2023" | 2023-09-19
| ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]''
|-
| style='text-align:right'| 1161
|
| [[Diarmuid Breathnach]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-05
| data-sort-value="2023" | 2023-11-13
| ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]''
|-
| style='text-align:right'| 1162
|
| [[John William Seoighe]]
| data-sort-value="1919" | 1919
| data-sort-value="2015" | 2015
| ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1163
|
| [[Paddy McMahon]]
| data-sort-value="1933" | 1933
| data-sort-value="2019" | 2019
| [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]]
|-
| style='text-align:right'| 1164
|
| [[Seán Garvey]]
| data-sort-value="1952" | 1952
| data-sort-value="2022" | 2022-05-06
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1165
|
| [[Annraoi Ó Liatháin]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-15
| data-sort-value="1981" | 1981-07-27
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 1166
|
| [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]]
| data-sort-value="1877" | 1877-01-21
| data-sort-value="1944" | 1944-04-03
| ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]''
|-
| style='text-align:right'| 1167
|
| [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]]
| data-sort-value="1903" | 1903-01-21
| data-sort-value="1974" | 1974-02-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1168
|
| [[Bríd Ní Ghiolláin]]
| data-sort-value="1894" | 1894-11-15
| data-sort-value="2003" | 2003-12-31
| ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]''
|-
| style='text-align:right'| 1169
|
| [[Eileen O'Faoláin]]
| data-sort-value="1900" | 1900-06-10
| data-sort-value="1988" | 1988-09-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1170
|
| [[Séamus Ó Caoimh|James George O'Keeffe]]
| data-sort-value="1865" | 1865-04-21
| data-sort-value="1937" | 1937-12-06
| ''[[:d:Q104304440|Baile an Tobair]]''
|-
| style='text-align:right'| 1171
|
| [[Sailí Ní Anluain]]
| data-sort-value="1830" | 1830s
| data-sort-value="1896" | 1896-12-28
| ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]''
|-
| style='text-align:right'| 1172
| [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]]
| [[James O'Donnell]]
| data-sort-value="1828" | 1828
| data-sort-value="1897" | 1897-10-17
| ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1173
|
| [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]]
| data-sort-value="1903" | 1903
| data-sort-value="1961" | 1961-04-11
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1174
|
| [[Seán Ó Morónaigh]]
| data-sort-value="1940" | 1940
| data-sort-value="2023" | 2023-04-24
| [[Úlla]]
|-
| style='text-align:right'| 1175
|
| [[Séamus Ó Muircheartaigh]]
| data-sort-value="1877" | 1877-07-01
| data-sort-value="1927" | 1927-03-11
| [[Ard na Caithne]]
|-
| style='text-align:right'| 1176
|
| [[Peadar Ó Treasaigh]]
|
| data-sort-value="2026" | 2026-02-28
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1177
|
| [[Mabel Sharman Crawford]]
| data-sort-value="1820" | 1820-06-03
| data-sort-value="1912" | 1912-02-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1178
|
| [[Diarmaid Ó Muirithe]]
| data-sort-value="1935" | 1935-11-11
| data-sort-value="2014" | 2014-07-11
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|-
| style='text-align:right'| 1179
|
| [[Edith Young]]
| data-sort-value="1882" | 1882-09-10
| data-sort-value="1974" | 1974-02-10
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 1180
|
| [[Oonah Keogh]]
| data-sort-value="1903" | 1903-05-02
| data-sort-value="1989" | 1989-07-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1181
|
| [[Patrick Smyth]]
| data-sort-value="1824" | 1824
| data-sort-value="1865" | 1865-10-14
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1182
|
| [[Thomas Wall]]
| data-sort-value="1906" | 1906-07-04
| data-sort-value="1985" | 1985-08-20
| ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1183
|
| [[Clíodna Cussen]]
| data-sort-value="1932" | 1932-09-18
| data-sort-value="2022" | 2022-08-02
| [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1184
|
| [[Patrick M. Foley|Patrick Foley]]
|
| data-sort-value="1931" | 1931-08-22
| [[Corca Dhuibhne]]
|-
| style='text-align:right'| 1185
| [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]]
| [[James Joyce]]
| data-sort-value="1882" | 1882-02-02
| data-sort-value="1941" | 1941-01-13
| [[Ráth Garbh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1186
| [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Lonsdale]]
| data-sort-value="1903" | 1903-01-28
| data-sort-value="1971" | 1971-04-01
| [[Droichead Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1187
| [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]]
| [[William Rowan Hamilton]]
| data-sort-value="1805" | 1805-08-04
| data-sort-value="1865" | 1865-09-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1188
| [[Íomhá:George Bernard Shaw 1936.jpg|center|128px]]
| [[George Bernard Shaw]]
| data-sort-value="1856" | 1856-07-26
| data-sort-value="1950" | 1950-11-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1189
| [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]]
| [[Francis Beaufort]]
| data-sort-value="1774" | 1774-05-27
| data-sort-value="1857" | 1857-12-17
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1190
| [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1950" | 1950-12-10
| data-sort-value="2018" | 2018-11-07
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1191
|
| [[Seán Ó Céirín]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-19
| data-sort-value="2001" | 2001-08-21
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1192
| [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
| [[Oscar Wilde]]
| data-sort-value="1854" | 1854-10-16
| data-sort-value="1900" | 1900-11-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1193
| [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]]
| [[Bram Stoker]]
| data-sort-value="1847" | 1847-11-08
| data-sort-value="1912" | 1912-04-20
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1194
| [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Samuel Beckett]]
| data-sort-value="1906" | 1906-04-13
| data-sort-value="1989" | 1989-12-22
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1195
| [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]]
| [[W. B. Yeats]]
| data-sort-value="1865" | 1865-06-13<br/>1865-03-13
| data-sort-value="1939" | 1939-01-28
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1196
| [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Swift]]
| data-sort-value="1667" | 1667-11-30
| data-sort-value="1745" | 1745-10-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1197
| [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]]
| [[Robert Boyle]]
| data-sort-value="1627" | 1627-01-25
| data-sort-value="1691" | 1691-12-31
| ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]''
|-
| style='text-align:right'| 1198
|
| [[Maureen Sweeney]]
| data-sort-value="1923" | 1923-06-03
| data-sort-value="2023" | 2023-12-17
| ''[[:d:Q56274057|Knockanure]]''
|-
| style='text-align:right'| 1199
|
| [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]]
| data-sort-value="1918" | 1918-07-31
| data-sort-value="1998" | 1998-01-26
| [[Cill Dalua]]
|-
| style='text-align:right'| 1200
|
| [[Conleth Ellis]]
| data-sort-value="1937" | 1937
| data-sort-value="1988" | 1988-05-10
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1201
|
| [[Minnie Cormack]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1919" | 1919<br/>1920
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 1202
|
| [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]]
| data-sort-value="1925" | 1925
| data-sort-value="1992" | 1992-12-26
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1203
|
| [[Seán Pléimeann]]
| data-sort-value="1814" | 1814
| data-sort-value="1896" | 1896-01-28
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1204
|
| [[Risteárd Ó Glaisne]]
| data-sort-value="1927" | 1927-09-02
| data-sort-value="2003" | 2003-11-06
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 1205
|
| [[Charlotte Dease]]
| data-sort-value="1873" | 1873-07-20
| data-sort-value="1953" | 1953-05-05
| [[Baile Briotáis]]
|-
| style='text-align:right'| 1206
|
| [[Cáit Feiritéar]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-01
| data-sort-value="2005" | 2005-06-08
| ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]''
|-
| style='text-align:right'| 1207
|
| [[Nessa Ní Shéaghdha]]
| data-sort-value="1916" | 1916-03-14
| data-sort-value="1993" | 1993-04-11
| [[Droim Conrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1208
| [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]]
| [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]]
| data-sort-value="1615" | 1615
| data-sort-value="1686" | 1686
| [[Cluain idir Dhá Lá]]
|-
| style='text-align:right'| 1209
|
| [[Pádraigín Haicéad]]
| data-sort-value="1604" | 1604
| data-sort-value="1654" | 1654-11
| ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]''
|-
| style='text-align:right'| 1210
|
| [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2005" | 2005
| [[An Aird Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 1211
|
| [[Máire an Ghabha]]
| data-sort-value="1905" | 1905-03-18
| data-sort-value="1999" | 1999
| [[An Aird Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 1212
|
| [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]]
| data-sort-value="1922" | 1922-11-22
| data-sort-value="2013" | 2013-03-23
| ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]''
|-
| style='text-align:right'| 1213
|
| [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]]
| data-sort-value="1918" | 1918-04
| data-sort-value="2001" | 2001-04
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1214
|
| [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]]
| data-sort-value="1926" | 1926-08-15
| data-sort-value="2013" | 2013-11-12
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1215
|
| [[Tom Phaddy Mac Diarmada]]
| data-sort-value="1909" | 1909-03-02
| data-sort-value="2001" | 2001-04-02
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1216
|
| [[Johnny Báille]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-25
| data-sort-value="2004" | 2004-09-26
| [[Leitir Móir]]
|-
| style='text-align:right'| 1217
|
| [[Tess Uí Chonghaile]]
|
| data-sort-value="2005" | 2005-03-08
| ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]''
|-
| style='text-align:right'| 1218
|
| [[Meáirt Churraoin]]
| data-sort-value="1913" | 1913-12-12
| data-sort-value="1999" | 1999
| ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1219
|
| [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]]
| data-sort-value="1947" | 1947-04-13
| data-sort-value="2025" | 2025-01-03
| ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1220
|
| [[Domhnall Mac Síthigh]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-21
| data-sort-value="2017" | 2017-06-09
| ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]''
|-
| style='text-align:right'| 1221
|
| [[Pat Cheoinín]]
| data-sort-value="1915" | 1915
| data-sort-value="2008" | 2008
| [[Fínis]]
|-
| style='text-align:right'| 1222
|
| [[Feistí Ó Conluain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
| data-sort-value="2001" | 2001-06-04
| ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]''
|-
| style='text-align:right'| 1223
|
| [[Máire Nic Dhonnchadha]]
| data-sort-value="1937" | 1937
| data-sort-value="2020" | 2020-12-01
| ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]''
|-
| style='text-align:right'| 1224
|
| [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]]
| data-sort-value="1938" | 1938
| data-sort-value="2012" | 2012-01-26
| [[Inis Mhic Cionaith]]
|-
| style='text-align:right'| 1225
|
| [[Bina McLoughlin]]
| data-sort-value="1929" | 1929
| data-sort-value="2001" | 2001-02-16
| ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1226
| [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]]
| [[Anne Enright]]
| data-sort-value="1962" | 1962-10-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1227
| [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Roddy Doyle]]
| data-sort-value="1958" | 1958-05-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1228
| [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Fiona Shaw]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-10
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1229
| [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]]
| [[James O'Shea]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1230
| [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]]
| [[Pierce Brosnan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05-16
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1231
| [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Stephen Ireland]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-22
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1232
| [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Ned O'Sullivan]]
| data-sort-value="1950" | 1950-11-25
|
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 1233
| [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]]
| [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]]
| data-sort-value="1951" | 1951-09-12
|
| [[Droim Conrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1234
| [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]]
| [[Joey O'Brien]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1235
| [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Colin Farrell]]
| data-sort-value="1976" | 1976-05-31
|
| ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]''
|-
| style='text-align:right'| 1236
| [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Robbie Keane]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-08
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1237
| [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]]
| [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-10
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1238
| [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]]
| [[Máire Mhic Róibín]]
| data-sort-value="1944" | 1944-05-21
|
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1239
| [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]]
| [[Roy Keane]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1240
| [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]]
| [[Damien Duff]]
| data-sort-value="1979" | 1979-03-02
|
| [[Baile Baodáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1242
| [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]]
| [[Cillian Murphy]]
| data-sort-value="1976" | 1976-05-25
|
| [[Dúglas]]
|-
| style='text-align:right'| 1243
| [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]]
| [[Mark Dearey]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-19
|
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 1244
| [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Gleeson]]
| data-sort-value="1955" | 1955-03-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1245
| [[Íomhá:Evanna Lynch Comic Con Cape Town 2026 02.jpg|center|128px]]
| [[Evanna Lynch]]
| data-sort-value="1991" | 1991-08-16
|
| [[Tearmann Feichín]]
|-
| style='text-align:right'| 1246
| [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Colfer]]
| data-sort-value="1965" | 1965-05-14
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1247
| [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Rhys Meyers]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1248
| [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]]
| [[Bob Geldof]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-05
|
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 1249
| [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]]
| [[Glen Hansard]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1250
| [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]]
| [[Sheamus]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1251
| [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]]
| [[Cecelia Ahern]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1252
| [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]]
| [[Niamh Kavanagh]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-13
|
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1253
| [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]]
| [[Brenda Fricker]]
| data-sort-value="1945" | 1945-02-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1254
| [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]]
| [[Eimear Quinn]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1255
| [[Íomhá:Sarah Bolger (48484781976) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Sarah Bolger]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1256
| [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]]
| [[Sharon Corr]]
| data-sort-value="1970" | 1970-03-24
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1257
| [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]]
| [[Elaine Cassidy]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-31
|
| [[Cill Chomhghaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1258
| [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Sonia O'Sullivan]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-28
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1259
| [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Fionnula Flanagan]]
| data-sort-value="1941" | 1941-12-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1260
|
| [[Michelle Smith]]
| data-sort-value="1969" | 1969-12-16
|
| [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]]
|-
| style='text-align:right'| 1261
| [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]]
| [[Steve Finnan]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-24
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1262
| [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]]
| [[Richard Dunne]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-21
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1263
| [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]]
| [[Naoise Ó Muirí]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-15
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1264
| [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]]
| [[Samantha Mumba]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1265
| [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]]
| [[Christy Moore]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-07
|
| [[Droichead Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1266
| [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kerry Condon]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-09
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1267
| [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]]
| [[Marian Keyes]]
| data-sort-value="1963" | 1963-09-10
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1268
| [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]]
| [[Imelda May]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1269
| [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]]
| [[Alison Doody]]
| data-sort-value="1966" | 1966-11-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1270
| [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Katie Taylor]]
| data-sort-value="1986" | 1986-07-02
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1271
| [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]]
| [[Mary Black]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05-23<br/>1955-05-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1272
| [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]]
| [[John Lyons]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06
|
| [[Baile Munna]]
|-
| style='text-align:right'| 1273
| [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]]
| [[Andrea Corr]]
| data-sort-value="1974" | 1974-05-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1274
| [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]]
| [[Éamon Ó Cuív]]
| data-sort-value="1950" | 1950-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1275
| [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó hEochaidh]]
| data-sort-value="1961" | 1961-11-08
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1276
| [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Claire Keegan]]
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1277
| [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]]
| [[Sunniva]]
| data-sort-value="901" | 10th century
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1278
| [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin Doyle]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-18
|
| [[Maigh Arnaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1279
| [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]]
| [[Gabriel Byrne]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1280
| [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]]
| [[Shane Long]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-22
|
| [[Gort na hUamha]]
|-
| style='text-align:right'| 1281
| [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]]
| [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-30
|
| [[Na Solláin]]
|-
| style='text-align:right'| 1282
| [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]]
| [[John O'Shea]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-30
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1283
| [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]]
| [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1284
| [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ronan Keating]]
| data-sort-value="1977" | 1977-03-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1285
| [[Íomhá:Damien Rice 5.jpg|center|128px]]
| [[Damien Rice]]
| data-sort-value="1973" | 1973-12-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1286
| [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]]
| [[Brian McFadden]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1287
| [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]]
| [[John Banville]]
| data-sort-value="1945" | 1945-12-08
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1288
| [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Colm Meaney]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1289
| [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Hunt]]
| data-sort-value="1981" | 1981-08-01
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1290
| [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]]
| [[Robert Sheehan]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-07
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1291
| [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]]
| [[Glenn Whelan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1292
| [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]]
| [[Keith Andrews]]
| data-sort-value="1980" | 1980-09-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1293
| [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]]
| [[Steve Staunton]]
| data-sort-value="1969" | 1969-01-19
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1294
| [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Paul McShane]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-06
|
| [[Cill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1295
| [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Denis Irwin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-10-31
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1296
| [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]]
| [[Nicky Byrne]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1297
| [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Kelly]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1298
| [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Niall Quinn]]
| data-sort-value="1966" | 1966-10-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1299
| [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]]
| [[Ken Doherty]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1300
| [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Day]]
| data-sort-value="1954" | 1954-06-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1301
| [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]]
| [[Darren Shan]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-03<br/>1972-07-02
|
| [[Londain]]<br/>[[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1302
| [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-29
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1303
| [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]]
| [[Liam Brady]]
| data-sort-value="1956" | 1956-02-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1304
| [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Roche]]
| data-sort-value="1959" | 1959-11-28
|
| [[Dún Droma]]
|-
| style='text-align:right'| 1305
| [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]]
| [[Aidan Gillen]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1306
| [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]]
| [[Darren O'Dea]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1307
| [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-19
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1308
| [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]]
| [[John Boyne]]
| data-sort-value="1971" | 1971-04-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1309
|
| [[Máirtín Mac Cumascaigh]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-09
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1310
|
| [[Dan Neville]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-08
|
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1311
| [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Liam Twomey]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-03
|
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 1312
| [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Cuffe]]
| data-sort-value="1963" | 1963-04-03
|
| [[Seanchill]]
|-
| style='text-align:right'| 1313
| [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]]
| [[Bernard Durkan]]
| data-sort-value="1945" | 1945-03-26
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|-
| style='text-align:right'| 1314
| [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]]
| [[Denis Naughten]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-23
|
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1315
| [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Harrington]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1316
| [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]]
| [[Dylan Moran]]
| data-sort-value="1971" | 1971-11-03
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1317
| [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Hand]]
| data-sort-value="1946" | 1946-03-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1318
| [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Lawlor]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-13
|
| [[Baile Eoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1319
|
| [[Gary Deegan]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1320
| [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]]
| [[Tommy Bowe]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-22
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1321
| [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Brádaigh]]
| data-sort-value="1939" | 1939-08-16
|
| ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]''
|-
| style='text-align:right'| 1322
| [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Marian Harkin]]
| data-sort-value="1953" | 1953-11-26
|
| [[Baile an Tóchair]]
|-
| style='text-align:right'| 1323
| [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]]
| [[Maria Doyle Kennedy]]
| data-sort-value="1964" | 1964-09-25
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1324
| [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]]
| [[Déirdre de Búrca]]
| data-sort-value="1963" | 1963-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1325
| [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]]
| [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]]
| data-sort-value="1949" | 1949-02-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1326
| [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1950" | 1950-12-06
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1327
| [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]]
| [[Gerry Collins]]
| data-sort-value="1938" | 1938-10-16
|
| [[Mainistir na Féile]]
|-
| style='text-align:right'| 1328
|
| [[Kirsten Sheridan]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1329
| [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]]
| [[Rob Kearney]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1330
| [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]]
| [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1331
| [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]]
| [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]]
| data-sort-value="1975" | 1975-07-13
|
| [[An Port Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1332
| [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]]
| [[David Forde]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-20
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1333
| [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]]
| [[Domhnall Gleeson]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1334
| [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-09
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1335
| [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brendan Smith]]
| data-sort-value="1956" | 1956-06-01
|
| [[An Cabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1336
| [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]]
| [[Róisín Murphy]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-05
|
| [[An tInbhear Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1337
| [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]]
| [[Mary Lou McDonald]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1338
|
| [[Doireann Ní Bhriain]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1339
|
| [[Dawn Martin]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-28
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1340
| [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]]
| [[Mary White]]
| data-sort-value="1948" | 1948-11-24
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1341
|
| [[Marina Carr]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-17
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 1342
| [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]]
| [[Siobhan Fahey]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1343
| [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]]
| [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-11
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1344
| [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]]
| [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-13
|
| [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]]
|-
| style='text-align:right'| 1345
| [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Máire Ní Ainifín]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1346
| [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]]
| [[Andy Reid]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1347
| [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]]
| [[Colm Tóibín]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05-30
|
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 1348
| [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]]
| [[Keith Fahey]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1349
| [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]]
| [[Batt O'Keeffe]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-02
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1350
| [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]]
| [[Phil Prendergast]]
| data-sort-value="1959" | 1959-09-20
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1351
|
| [[Ruth Bradley]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1352
| [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Kenny]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1353
| [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]]
| [[Cillian Sheridan]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-23
|
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1354
|
| [[Yvonne McGuinness]]
| data-sort-value="1972" | 1972-10-12
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1355
| [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]]
| [[Mary Kennedy]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-04
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1356
| [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Nessa Childers]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1357
| [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]]
| [[Alan Shatter]]
| data-sort-value="1951" | 1951-02-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1358
| [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Stokes]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1359
|
| [[Avril Doyle]]
| data-sort-value="1949" | 1949-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1360
| [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]]
| [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-01
|
| [[Cromadh]]
|-
| style='text-align:right'| 1361
| [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Byrne]]
| data-sort-value="1956" | 1956-02-26
|
| [[An Cloigín Gorm]]
|-
| style='text-align:right'| 1362
| [[Íomhá:Dervla Kirwan at the BAFTA's in 2009.jpg|center|128px]]
| [[Dervla Kirwan]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-24<br/>1971-10-23
|
| [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1363
| [[Íomhá:1718637040285 20190604 KELLEHER Billy IE 14.jpg|center|128px]]
| [[Billy Kelleher]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1364
| [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]]
| [[Jimmy Deenihan]]
| data-sort-value="1952" | 1952-09-11
|
| [[Leic Snámha]]
|-
| style='text-align:right'| 1365
| [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Pat Breen]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-21
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1366
| [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]]
| [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-18
|
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 1367
| [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]]
| [[Paddy Keenan]]
| data-sort-value="1950" | 1950-01-30
|
| [[Baile Átha Troim]]
|-
| style='text-align:right'| 1368
|
| [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-07
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1369
| [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]]
| [[Donal MacIntyre]]
| data-sort-value="1966" | 1966-01-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1370
| [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-20
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1371
| [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]]
| [[Kian Egan]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-29
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1372
| [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]]
| [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1373
| [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael P. Kitt]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-17
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 1374
| [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]]
| [[Louis Walsh]]
| data-sort-value="1952" | 1952-08-05
|
| [[Coillte Mach]]
|-
| style='text-align:right'| 1375
|
| [[Conor McPherson]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1376
| [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eamonn Coghlan]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-21
|
| [[Droimeanach]]
|-
| style='text-align:right'| 1377
| [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]]
| [[Ruby Walsh]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-14
|
| ''[[:d:Q2084287|An Chill]]''
|-
| style='text-align:right'| 1378
|
| [[Éamann Ó Braonáin]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-02
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1379
| [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]]
| [[Shane Filan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-07-05
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1380
| [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Niall Horan]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-13
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1381
| [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]]
| [[Jack Gleeson]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1382
|
| [[Paddy Reilly]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1383
| [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]]
| [[Larry Mullen]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1384
| [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]]
| [[Bono]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1385
|
| [[Brian Kerr]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-03<br/>1953-03-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1386
|
| [[Gráinne Seoige]]
| data-sort-value="1973" | 1973-11-05
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1387
|
| [[Billy Roche]]
| data-sort-value="1949" | 1949-01-11
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1388
| [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]]
| [[Brian O'Driscoll]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1389
| [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]]
| [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]]
| data-sort-value="1963" | 1963-07-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1390
| [[Íomhá:2026 Micheál Martin - (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Máirtín]]
| data-sort-value="1960" | 1960-08-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1391
| [[Íomhá:1718705088377 20240617 NI MHURCHU Cynthia IE 007.jpg|center|128px]]
| [[Cynthia Ní Mhurchú]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1392
|
| [[Gráinne Murphy]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-26
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1393
| [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]]
| [[Michael Carruth]]
| data-sort-value="1967" | 1967-07-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1394
| [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]]
| [[Dermot Bolger]]
| data-sort-value="1959" | 1959-02-06
|
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1395
| [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]]
| [[Stefan Molyneux]]
| data-sort-value="1966" | 1966-09-24
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 1396
|
| [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]]
| data-sort-value="1956" | 1956-04-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1397
| [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]]
| [[Jim Corr]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-31
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1398
| [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Graham Linehan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-05-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1399
| [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Owen Heary]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1400
| [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Shane Horgan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-18
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1401
| [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]]
| [[Kenny Egan]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-07
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1402
| [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]]
| [[John Hayes]]
| data-sort-value="1973" | 1973-11-02
|
| ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1403
| [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]]
| [[Jim Higgins]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-04
|
| [[Béal Átha hAmhnais]]
|-
| style='text-align:right'| 1404
|
| [[Seán Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-22
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1405
| [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]]
| [[Gordon D'Arcy]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-10
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1406
| [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]]
| [[Colum McCann]]
| data-sort-value="1965" | 1965-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1407
| [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]]
| [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-11
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1408
| [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]]
| [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1409
|
| [[Séamus Kirk]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-26
|
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 1410
| [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]]
| [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-28
|
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1411
| [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Éamon Mac Giollamóir]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-24
|
| [[An Chealtrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1412
| [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Phil Hogan]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-04
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1413
| [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]]
| [[Dara Ó Briain]]
| data-sort-value="1972" | 1972-02-04
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1414
| [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]]
| [[Donal Lunny]]
| data-sort-value="1947" | 1947-03-10
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1415
| [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]]
| [[Finn Bálor]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07-25
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1416
| [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]]
| [[Seán Gallagher]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-07
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1417
| [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]]
| [[Charles Flanagan]]
| data-sort-value="1956" | 1956-11-01
|
| [[Móinteach Mílic]]
|-
| style='text-align:right'| 1418
| [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Charles McDonald]]
| data-sort-value="1935" | 1935-06-11
|
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1419
| [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]]
| [[Colm Burke]]
| data-sort-value="1957" | 1957-01-17
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1420
| [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dara Calleary]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-10
|
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1421
| [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]]
| [[Darragh O'Brien]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-08
|
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 1422
| [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]]
| [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]]
| data-sort-value="1947" | 1947
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1423
| [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Deirdre Clune]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1424
| [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]]
| [[Denis O'Donovan]]
| data-sort-value="1955" | 1955-07-23
|
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1425
| [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Wilson]]
| data-sort-value="1965" | 1965-11-20
|
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1426
| [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]]
| [[Philip Pettit]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| [[Béal Átha Ghártha]]
|-
| style='text-align:right'| 1427
| [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]]
| [[Dominic Hannigan]]
| data-sort-value="1965" | 1965-07
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1429
| [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paschal Donohoe]]
| data-sort-value="1974" | 1974-09-19
|
| [[Baile Phib]]
|-
| style='text-align:right'| 1430
| [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]]
| [[Ardal O'Hanlon]]
| data-sort-value="1965" | 1965-10-08
|
| [[Carraig Mhachaire Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 1431
| [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]]
| [[Marc MacSharry]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1432
| [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1433
| [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]]
| [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1952" | 1952-04-26
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1434
| [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]]
| data-sort-value="1938" | 1938-04-29
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1435
| [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]]
| [[Joe Higgins]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-20
|
| [[Lios Póil]]
|-
| style='text-align:right'| 1436
| [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]]
| [[Willie O'Dea]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-01
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1437
| [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-21
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1438
| [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]]
| [[Gerald Barry]]
| data-sort-value="1952" | 1952-04-28
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1439
| [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]]
| [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1440
| [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]]
| [[Willo Flood]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1441
| [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Sexton]]
| data-sort-value="1985" | 1985-07-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1442
| [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]]
| [[Gabriel de Mhistéal]]
| data-sort-value="1951" | 1951-12-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1443
|
| [[Fidelma Healy Eames]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-14
|
| [[Maigh Locha]]
|-
| style='text-align:right'| 1444
| [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]]
| [[Frank Feighan]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-04
|
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1445
| [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]]
| [[Peter Stringer]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-13
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1446
| [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]]
| [[Paddy Burke]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-15
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1447
| [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Noel Grealish]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1448
| [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]]
| [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1449
| [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]]
| [[Pat Kenny]]
| data-sort-value="1948" | 1948-01-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1450
| [[Íomhá:Caroline Corr (Vienna, 2016) 03 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Caroline Corr]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1451
| [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]]
| [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]]
| data-sort-value="1972" | 1972-06-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1452
| [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]]
| [[Michael Lowry]]
| data-sort-value="1954" | 1954-03-13
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1453
| [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]]
| [[James Reilly]]
| data-sort-value="1955" | 1955-08-16
|
| [[Lusca]]
|-
| style='text-align:right'| 1454
|
| [[Jim Walsh]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-05
|
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|-
| style='text-align:right'| 1455
| [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]]
| [[John Gormley]]
| data-sort-value="1959" | 1959-08-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1456
|
| [[Tom Sheahan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-09-05
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1457
| [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Leo Varadkar]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1458
| [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]]
| [[Terence Flanagan]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1459
| [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Farrell]]
| data-sort-value="1947" | 1947-09-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1460
|
| [[Glen Crowe]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1461
| [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pat Fenlon]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1462
| [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]]
| [[Mark Feehily]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-28
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1463
|
| [[Noel Coonan]]
| data-sort-value="1951" | 1951-01-06
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1464
|
| [[Labhrás Ó Murchú]]
| data-sort-value="1939" | 1939-08-14
|
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 1465
| [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]]
| [[Tríona Ní Dhomhnaill]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 1466
| [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]]
| [[Liam Aighleart]]
| data-sort-value="1952" | 1952-09-27
|
| [[Muileann an Bhata]]
|-
| style='text-align:right'| 1467
|
| [[Liam Mac Cóil]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1468
| [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]]
| [[Maighread Ní Dhomhnaill]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 1469
| [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]]
| [[John Spillane]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1470
| [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]]
| [[Mark Daly]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-12
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1471
|
| [[Maurice Cummins]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-25
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1472
| [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]]
| data-sort-value="1951" | 1951-05-29
|
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 1473
| [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]]
| [[Trevor Joyce]]
| data-sort-value="1947" | 1947-10-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1474
| [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]]
| [[Niall Ó Brolcháin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-14
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1475
| [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]]
| [[Nora Owen]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1476
| [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]]
| [[Paul O'Connell]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-20
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1477
| [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-02
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1478
| [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]]
| [[Muireann Nic Amhlaoibh]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Inis Oírr]]
|-
| style='text-align:right'| 1479
|
| [[Paul Bradford]]
| data-sort-value="1963" | 1963-12-01
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1480
| [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]]
| [[Liam Ó Maonlaí]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-07
|
| [[Baile na Manach]]
|-
| style='text-align:right'| 1481
| [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Richard Boyd Barrett]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1482
| [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]]
| [[Robert Troy]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-24
|
| [[Baile na Carraige]]
|-
| style='text-align:right'| 1483
|
| [[Seán Kenny]]
| data-sort-value="1942" | 1942-10-01
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1484
| [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Shane Ross]]
| data-sort-value="1949" | 1949-07-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1485
| [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eamonn Dunphy]]
| data-sort-value="1945" | 1945-08-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1486
| [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]]
| [[Steve Collins]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-21
|
| [[an Chabrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1487
|
| [[Diarmuid Ó Murchú]]
| data-sort-value="1975" | 1975-08-22
|
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 1488
| [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]]
| [[Barry McGuigan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-02-28
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1489
| [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]]
| [[Terry Leyden]]
| data-sort-value="1945" | 1945-10-01
|
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1490
| [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]]
| [[John O'Flynn]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-11
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1491
| [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]]
| [[Timmy Dooley]]
| data-sort-value="1969" | 1969-02-13
|
| [[Baile Uí Bheoláin]]
|-
| style='text-align:right'| 1492
| [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]]
| [[Roy O'Donovan]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1493
| [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]]
| [[Colin Healy]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-14
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1494
| [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Alex White]]
| data-sort-value="1958" | 1958-12-03
|
| [[Marino]]
|-
| style='text-align:right'| 1495
| [[Íomhá:UNA FODEN AT RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107005 (19922574374).jpg|center|128px]]
| [[Una Healy]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-10
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1496
| [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Shane Lowry]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-02
|
| [[Clóirtheach]]
|-
| style='text-align:right'| 1497
| [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]]
| [[Ian Gibson]]
| data-sort-value="1939" | 1939-04-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1498
|
| [[Aengus Mac Grianna]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-09
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1499
| [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]]
| [[Caitriona Balfe]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1500
| [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]]
| [[Ciara Grant]]
| data-sort-value="1978" | 1978-05-17
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1501
| [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Clare Daly]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-11
|
| [[Droichead Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1502
| [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]]
| [[Colm Cúipéir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-03
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1503
| [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]]
| [[D. S. Ó Ciara]]
| data-sort-value="1970" | 1970-11-11
|
| [[Gabhrán]]
|-
| style='text-align:right'| 1504
|
| [[Dónal Ó Seancháin]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-04
|
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1505
|
| [[Darragh Ó Sé]]
| data-sort-value="1975" | 1975-04-01
|
| [[Ceann Trá]]
|-
| style='text-align:right'| 1506
| [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]]
| [[Declan Kidney]]
| data-sort-value="1959" | 1959-10-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1507
| [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]]
| [[Déaglán Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-18
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1508
| [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Denise O'Sullivan]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-04
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1509
|
| [[Éadbhard Ó Cathaoir]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-14
|
| [[Inis Tíog]]
|-
| style='text-align:right'| 1510
| [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]]
| [[Eric Elwood]]
| data-sort-value="1969" | 1969-02-26
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1511
| [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]]
| [[Frances Black]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1512
| [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]]
| [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1513
|
| [[James Nolan]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-27
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 1514
| [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lucinda Creighton]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-20
|
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 1515
|
| [[Marc Ó Sé]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-21
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1516
| [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]]
| [[Mary Davis]]
| data-sort-value="1954" | 1954-08-06
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|-
| style='text-align:right'| 1517
|
| [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]]
| data-sort-value="1937" | 1937-01-04
|
| [[Oileán Dairbhre]]
|-
| style='text-align:right'| 1518
|
| [[Mícheál Mac Síthigh]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-28
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1519
| [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]]
| [[Alan Titley]]
| data-sort-value="1947" | 1947-06-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1520
|
| [[Vincent Morley]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1521
| [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Niamh Fahey]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-13
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1522
|
| [[Nollaig Ó Sceacháin]]
| data-sort-value="1945" | 1945-12-06
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 1523
| [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]]
| [[Pat Scully]]
| data-sort-value="1970" | 1970-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1524
| [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó Spealáin]]
| data-sort-value="1955" | 1955-12-01
|
| [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1525
|
| [[Paul Galvin]]
| data-sort-value="1979" | 1979-11-02
|
| [[Leic Snámha]]
|-
| style='text-align:right'| 1526
| [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Ed Joyce]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1527
|
| [[Tomás Breatnach]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-27<br/>1983
|
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1528
| [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]]
| [[Vincent Browne]]
| data-sort-value="1944" | 1944-07-17
|
| [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1529
| [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]]
| [[David McWilliams]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1530
| [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Willie Walsh]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1531
| [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Áine O'Gorman]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-13
|
| [[Cill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1532
|
| [[Brian Shelley]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1533
|
| [[Dave Mooney]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1534
| [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]]
| [[Eve Hewson]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1535
|
| [[Colm Ó Maonlaí]]
| data-sort-value="1966" | 1966-12-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1536
| [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]]
| [[Geraldine Kennedy]]
| data-sort-value="1951" | 1951-09-01
|
| [[Trá Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1537
| [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Mac Dhonnagáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1538
| [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Amond]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-15
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1539
| [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]]
| [[Killian Brennan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-31
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1540
|
| [[Martin Coleman]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-15
|
| [[Béal Átha an Cheasaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1541
| [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]]
| [[Todd Carty]]
| data-sort-value="1963" | 1963-08-31
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1542
| [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]]
| [[John Perry]]
| data-sort-value="1956" | 1956-08-15
|
| [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
|-
| style='text-align:right'| 1543
| [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-12
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1544
| [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]]
| [[Seán Fleming]]
| data-sort-value="1958" | 1958-02-01
|
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1545
| [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]]
| [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]]
| data-sort-value="1945" | 1945-07-13
|
| [[An Ghaobhach]]
|-
| style='text-align:right'| 1546
| [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]]
| [[Tommy Broughan]]
| data-sort-value="1947" | 1947-08-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1547
| [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Lynch]]
| data-sort-value="1953" | 1953-06-07
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1548
| [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]]
| [[Paul Kehoe]]
| data-sort-value="1973" | 1973-01-11
|
| [[Brí]]
|-
| style='text-align:right'| 1549
| [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Michael Ring]]
| data-sort-value="1953" | 1953-12-24
|
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 1550
| [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]]
| [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-25
|
| [[Droim Conrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1551
| [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Barry Andrews]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1552
|
| [[Billy Timmins]]
| data-sort-value="1959" | 1959-10-01
|
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 1553
| [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]]
| [[Jack Wall]]
| data-sort-value="1945" | 1945-07-01
|
| [[Díseart Diarmada]]
|-
| style='text-align:right'| 1554
| [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]]
| [[Fergus O'Dowd]]
| data-sort-value="1948" | 1948-09-01
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1555
| [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]]
| [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]]
| data-sort-value="1967" | 1967-10-08
|
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1556
|
| [[Ivor Mac Alaigh]]
| data-sort-value="1958" | 1958-05-06
|
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1557
|
| [[Tom Hayes]]
| data-sort-value="1952" | 1952-02-16
|
| [[An Gabhailín]]
|-
| style='text-align:right'| 1558
| [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]]
| [[Olivia Mitchell]]
| data-sort-value="1947" | 1947-07-31
|
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 1559
| [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]]
| [[David Stanton]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-15
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 1560
| [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]]
| [[Damien English]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-21
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1561
| [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]]
| [[Colm Ó Cíosóig]]
| data-sort-value="1964" | 1964-10-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1562
| [[Íomhá:1720100109938 20240704 FLANAGAN Luke Ming IE 004.jpg|center|128px]]
| [[Luke 'Ming' Flanagan]]
| data-sort-value="1972" | 1972-01-22
|
| [[Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1563
| [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Dónal Óg Ó Cíosóg]]
| data-sort-value="1977" | 1977-03-16
|
| [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]]
|-
| style='text-align:right'| 1564
| [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]]
| data-sort-value="1935" | 1935-04-22
|
| [[Baile na Manach]]
|-
| style='text-align:right'| 1565
|
| [[Lesley Roy]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-17
|
| [[Baile Brigín]]
|-
| style='text-align:right'| 1566
| [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]]
| [[Aisling Bea]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-16
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1567
| [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]]
| [[Simon Zebo]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1568
|
| [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1569
| [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]]
| [[Ronan Finn]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1570
|
| [[Aaron Mac Cuinneagáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-04
|
| [[Sionainn (baile)|Sionainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1571
| [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]]
| [[Adam Fergus]]
|
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1572
| [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aengus Ó Snodaigh]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1573
|
| [[Aodhán Ó Fógartaigh]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-20
|
| [[Áth na nUrlainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1574
| [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aodán Ó hAirt]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-17
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1575
|
| [[Aodán Ó Sé]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-29
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1576
| [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony 2.jpg|center|128px]]
| [[Aodhán Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-08
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1577
| [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]]
| [[Aidan Price]]
| data-sort-value="1981" | 1981-12-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1578
| [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aideen Hayden]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1579
|
| [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1580
| [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]]
| [[Aine Lawlor]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1581
|
| [[Eileen MacDonagh]]
| data-sort-value="1956" | 1956-07-20
|
| [[An Ghaobhach]]
|-
| style='text-align:right'| 1582
|
| [[Alan Ó Brógáin]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1583
| [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]]
| [[Alan Dillon]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1584
| [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]]
| [[Alan Farrell]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-29
|
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 1585
|
| [[Alan Mathews]]
| data-sort-value="1965" | 1965-06-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1586
| [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Alan Ó Nualláin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1587
|
| [[Alice Maher]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]''
|-
| style='text-align:right'| 1588
| [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]]
| [[Amanda Byram]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1589
|
| [[Ambrós Ó Donnabháin]]
| data-sort-value="1962" | 1962-06-11
|
| [[Gníomh go Leith]]
|-
| style='text-align:right'| 1590
| [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]]
| [[Amy Huberman]]
| data-sort-value="1979" | 1979-03-20
|
| [[Cábán tSíle]]
|-
| style='text-align:right'| 1591
| [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]]
| [[Andrew Doyle]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1592
| [[Íomhá:Andy Moran.jpg|center|128px]]
| [[Aindriu Ó Morain]]
| data-sort-value="1983" | 1983-11-02
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1593
| [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]]
| [[Ann Phelan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-16
|
| [[Gráig na Manach]]
|-
| style='text-align:right'| 1594
|
| [[Anna Geary]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1595
|
| [[Annalise Murphy]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-01
|
| [[Baile Átha Troim]]
|-
| style='text-align:right'| 1596
|
| [[Anne Colley]]
| data-sort-value="1951" | 1951-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1597
|
| [[Anne Doyle]]
| data-sort-value="1952" | 1952-01-30
|
| [[Fearna]]
|-
| style='text-align:right'| 1598
|
| [[Anne Ferris]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1599
|
| [[Antóin Ó Dálaigh]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-29
|
| [[Droichead an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1600
| [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]]
| [[Antóin de Nais]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-12
|
| [[Ceann Toirc]]
|-
| style='text-align:right'| 1601
| [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]]
| [[Aodhán Ó Ríordáin]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1602
|
| [[Aodán Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-29
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1603
| [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]]
| [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]''
|-
| style='text-align:right'| 1604
|
| [[Aoife Ní Thuairisg]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1605
|
| [[Arthur Spring]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-05
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1606
|
| [[Daragh O'Malley]]
| data-sort-value="1954" | 1954-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1607
| [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]]
| [[Averil Power]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1608
|
| [[Barry Cogan]]
| data-sort-value="1936" | 1936-09-27
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1609
| [[Íomhá:1718705058077 20240617 COWEN Barry IE 008.jpg|center|128px]]
| [[Barry Cowen]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-28
|
| [[Clóirtheach]]
|-
| style='text-align:right'| 1610
|
| [[Beircheart Ó Conchúir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-25
|
| ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]''
|-
| style='text-align:right'| 1611
| [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]]
| [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1612
|
| [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1613
| [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]]
| [[Bernard Dunne]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-06
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1614
|
| [[Bernard O'Shea]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Darú, Contae Laoise|Darú]]
|-
| style='text-align:right'| 1615
|
| [[Liam Cúipéir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-16
|
| [[Eochaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1616
|
| [[Billy Woods]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-24
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1617
|
| [[Bob Quinn]]
| data-sort-value="1935" | 1935<br/>1939
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1618
|
| [[Brenda Power]]
|
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1619
|
| [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-07-22
|
| [[An Geata Bán]]
|-
| style='text-align:right'| 1620
| [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]]
| [[Brendan Maher]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-05
|
| [[Buiríos Ó Luigheach]]
|-
| style='text-align:right'| 1621
| [[Íomhá:Brendan O'Carroll as the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin (REF-102282).jpg|center|128px]]
| [[Brendan O'Carroll]]
| data-sort-value="1955" | 1955-09-15
|
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1622
| [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]]
| [[Brendan Ryan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-05
|
| [[Domhnach Bat]]
|-
| style='text-align:right'| 1623
|
| [[Brendan Shine]]
| data-sort-value="1947" | 1947-06-02
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 1624
|
| [[Brendan Toal]]
| data-sort-value="1940" | 1940-12-01
|
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1625
| [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]]
| [[Brian Hayes]]
| data-sort-value="1969" | 1969-08-23
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1626
|
| [[Brian Ó Murchú]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-21
|
| ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]''
|-
| style='text-align:right'| 1627
|
| [[Brian Ó hAlluráin]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-17
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1628
| [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]]
| [[Brian Stanley]]
| data-sort-value="1961" | 1961-01-12
|
| [[Buiríos Mór Osraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1629
|
| [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08
|
| [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]]
|-
| style='text-align:right'| 1630
|
| [[Briege Corkery]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1631
|
| [[Eva Rothschild]]
| data-sort-value="1972" | 1972<br/>1971-02<br/>1971
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1632
|
| [[Bryan Cullen]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1633
|
| [[Bryan Sheehan]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-25
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1634
|
| [[Bríd Ní Neachtain]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1635
|
| [[Mary Byrne]]
| data-sort-value="1959" | 1959-11-03
|
| [[Baile Formaid]]
|-
| style='text-align:right'| 1636
| [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]]
| [[Caoimhghín Ó Caoláin]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-18
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1637
| [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]]
| [[Cathal Mac Coille]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1638
|
| [[Cathal Mac an Oirchinnigh]]
| data-sort-value="1991" | 1991
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1639
| [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Catherine Connolly]]
| data-sort-value="1955" | 1955-11-05
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1640
| [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Murphy]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-01
|
| [[Baile Phámar]]
|-
| style='text-align:right'| 1641
| [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Noone]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-24
|
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 1642
|
| [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]]
|
|
| ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]''
|-
| style='text-align:right'| 1643
| [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]]
| [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1644
| [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]]
| [[Criostóir Seoige]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-04
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1645
|
| [[Cian Ó Diolún]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-30
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1646
|
| [[Cian Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-03-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1647
| [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]]
| [[Ciara Conway]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-13
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1648
|
| [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-07-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1649
| [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Lynch]]
| data-sort-value="1964" | 1964-06-13
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1650
|
| [[Ciarán Murphy]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-30
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1651
|
| [[Ciarán Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1976" | 1976-02-28
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1652
| [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]]
| [[Cillian Ó Buachalla]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-14
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1653
|
| [[Cillian O'Connor]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05
|
| [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]]
|-
| style='text-align:right'| 1654
|
| [[Colette Nic Aodha]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Sruthair]]
|-
| style='text-align:right'| 1655
|
| [[Cóilín Ó Fionnalaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-25
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 1656
|
| [[Colin Moran]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1657
|
| [[Cóilín Ó Riain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-02
|
| [[Cora Chaitlín]]
|-
| style='text-align:right'| 1658
| [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Colm Ó Callanáin]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-18
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1659
|
| [[Colm Ó Gealbháin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-02
|
| [[Cluain Lára]]
|-
| style='text-align:right'| 1660
|
| [[Colm Keaveney]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-11
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1661
| [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1662
|
| [[Conor Allis]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-08
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1663
| [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]]
| [[Conchúr Ó Cuana]]
| data-sort-value="1992" | 1992-10-22
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1664
|
| [[Conchúir Ó Fogartaigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-12
|
| [[Caisleán an Chomair]]
|-
| style='text-align:right'| 1665
|
| [[Conchur Ó Liatháin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-30
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 1666
|
| [[Conchúir Mac Craith]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-29
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1667
| [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]]
| [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-14
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1668
|
| [[Conchur Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-08
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 1669
|
| [[Cornelius Connolly]]
|
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1670
|
| [[Cáit Keane]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-24
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1671
| [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]]
| [[Damien Dempsey]]
| data-sort-value="1975" | 1975
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1672
| [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]]
| [[Damien Hayes]]
| data-sort-value="1982" | 1982-02-18
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1673
|
| [[Daniel Bohane]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1674
|
| [[Dónall Ó Cearnaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-19
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 1675
|
| [[Danny Sutcliffe]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1676
| [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]]
| [[Dara Murphy]]
| data-sort-value="1969" | 1969-12-02
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 1677
|
| [[Dara Ó Conaola]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1678
| [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]]
| [[Dara Ó Cinnéide]]
| data-sort-value="1975" | 1975-04-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1679
|
| [[Darach Ó hEoghanáin]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-21
|
| [[Cluain Lára]]
|-
| style='text-align:right'| 1680
|
| [[Darach Mac Con Iomaire]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1681
| [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]]
| [[Darach Ó Scolaí]]
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1682
| [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Darina Allen]]
| data-sort-value="1948" | 1948-06-13
|
| [[An Chúlchoill]]
|-
| style='text-align:right'| 1683
|
| [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-26
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1684
|
| [[Darren Magee]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1685
| [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dave Fanning]]
| data-sort-value="1956" | 1956-02-27<br/>1955
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1686
| [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]]
| [[David Burke]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-07
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1687
| [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[David Cullinane]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-04
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1688
|
| [[Daithí Mac Éinrí]]
|
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1689
|
| [[David Moran]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-29
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1690
|
| [[Daithí Ó Treasaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1691
|
| [[Declan O'Mahony]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1692
| [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Donnacha Bastic]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1693
| [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]]
| [[Denis Behan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-02
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1694
| [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]]
| [[Denis Landy]]
| data-sort-value="1962" | 1962-02-28
|
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 1695
| [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]]
| [[Donncha Ó Moráin]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-16
|
| [[Baile an Bhuinneánaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1696
|
| [[Derek Ó Loinn]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-04
|
| [[Áth na nUrlainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1697
|
| [[Derek Mooney]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1698
|
| [[Derek Murray]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1699
| [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]]
| [[Derek Nolan]]
| data-sort-value="1982" | 1982
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1700
|
| [[Dermot Somers]]
| data-sort-value="1947" | 1947
|
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1701
|
| [[Des Cahill]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1702
|
| [[Dessie Farrell]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1703
| [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]]
| [[Dessie Ellis]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-23
|
| [[Baile Munna]]
|-
| style='text-align:right'| 1704
|
| [[Seán Óg de Paor]]
| data-sort-value="1970" | 1970-12-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1705
| [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Diane Caldwell]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-11
|
| [[Baile Brigín]]
|-
| style='text-align:right'| 1706
|
| [[Diarmuid O'Carroll]]
| data-sort-value="1987" | 1987-03-16
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1707
| [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-27
|
| [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]]
|-
| style='text-align:right'| 1708
| [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Willie Penrose|Liam Penrose]]
| data-sort-value="1956" | 1956-08-01
|
| [[Baile na Carraige]]
|-
| style='text-align:right'| 1709
|
| [[Donal Ó Grádaigh]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1710
|
| [[Domhnall Ó Tuathaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-20
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1711
| [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]]
| [[Donnacha Walsh]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-03
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1712
| [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dorothy Cross]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1713
|
| [[Dáithí Ó Sé]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-02
|
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 1714
|
| [[Dónall Mac Giolla Easpaig]]
| data-sort-value="1948" | 1948-04-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1715
| [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eamon Scanlon]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-20
|
| [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
|-
| style='text-align:right'| 1716
|
| [[Eimear Ní Chonaola]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1717
| [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Emma Eliza Regan]]
| data-sort-value="1990" | 1990-12-04
|
| [[Maigh Cuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1718
| [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]]
| [[Eoghan Murphy]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-23
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1719
|
| [[Eoghan Mac Diarmada]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-15
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1720
|
| [[Eoghan Ó Gadhra]]
| data-sort-value="1985" | 1985-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1721
|
| [[Eoin Ó Ceadagáin]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-01
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1722
| [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]]
| [[Eoin Brosnan]]
|
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1723
| [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Ó Lorcáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-17
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1724
| [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]]
| [[Eoin Liostún]]
| data-sort-value="1957" | 1957-10-16
|
| [[Baile an Bhuinneánaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1725
| [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Ó Broin]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1726
| [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eric Byrne]]
| data-sort-value="1947" | 1947-04-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1727
| [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pixie McKenna]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1728
|
| [[Evelyn O'Rourke]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1729
|
| [[Fiach Mac Conghail]]
| data-sort-value="1964" | 1964-08-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1730
|
| [[Fiachra Breathnach]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-21
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1731
| [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]]
| [[Finian Hanley]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-04
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1732
| [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]]
| [[Finian McGrath]]
| data-sort-value="1953" | 1953-04-09
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 1733
| [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]]
| [[Fintan O'Toole]]
| data-sort-value="1958" | 1958-02-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1734
|
| [[Fiona Glascott]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-22
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1735
|
| [[Francis Brennan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1736
|
| [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-10
|
| [[Baile Bhailcín]]
|-
| style='text-align:right'| 1737
|
| [[Garraí Mag Uidhir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1738
|
| [[Gabhán Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-11
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1739
| [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]]
| [[George Lee (iriseoir)|George Lee]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-27
|
| [[Teach Mealóg]]
|-
| style='text-align:right'| 1740
|
| [[Gerard Brennan]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1741
|
| [[Gearóid de Paor]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-27
|
| [[Áth an Choite]]
|-
| style='text-align:right'| 1742
| [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]]
| [[Gerald Nash]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-07
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1743
|
| [[Gerry Brady]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1744
|
| [[Gerry Hutch]]
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1745
| [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]]
| [[Glenda Gilson]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-03
|
| [[Caisleán Cnucha]]
|-
| style='text-align:right'| 1746
| [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]]
| [[Graham Ó Cáinte]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-23
|
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1747
|
| [[Graham Mag Oireachtaigh]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-17
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1748
| [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]]
| [[Heather Humphreys]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-14
|
| ''[[:d:Q31173147|An Droim]]''
|-
| style='text-align:right'| 1749
| [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]]
| [[Hildegarde Naughton]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-01
|
| [[Órán Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1750
|
| [[Ian Dempsey]]
| data-sort-value="1961" | 1961-01-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1751
| [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ivana Bacik]]
| data-sort-value="1968" | 1968-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1752
|
| [[J. J. Ó Dúláinne]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-06
|
| [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1753
|
| [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]]
| data-sort-value="1957" | 1957-11-19
|
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1754
| [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Tirial]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-19
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1755
| [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]]
| [[Jacqui Hurley]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-15
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1756
|
| [[James Bannon]]
| data-sort-value="1958" | 1958-03-06
|
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 1757
| [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]]
| [[James Heffernan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-03
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1758
| [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Mac Cártaigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1759
| [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]]
| [[James McGee]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1760
|
| [[Séamas Mac Fhearaigh]]
| data-sort-value="1971" | 1971-11-26
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 1761
| [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]]
| [[Séamus Ó Sceacháil]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-22
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1762
| [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]]
| [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]]
| data-sort-value="1972" | 1972-02-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1763
|
| [[Iasan Scorlóg]]
| data-sort-value="1976" | 1976-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1764
|
| [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1765
| [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]]
| [[Jerry Buttimer]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-18
|
| [[Baile an Easpaig]]
|-
| style='text-align:right'| 1766
| [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jessie Buckley]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-28
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1767
| [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]]
| [[Jillian van Turnhout]]
| data-sort-value="1968" | 1968-03-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1768
|
| [[Jim D'Arcy]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-20
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1769
| [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]]
| [[Jim Daly]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-20
|
| [[Draighneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1770
|
| [[Jim Gavin]]
| data-sort-value="1971" | 1971-07-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1771
|
| [[Séamus de Barra-Ó Murchú]]
| data-sort-value="1954" | 1954-08-22
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1772
|
| [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]]
| data-sort-value="1945" | 1945-02-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1773
| [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]]
| [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]]
| data-sort-value="1961" | 1961-06-04
|
| [[Droimeanach]]
|-
| style='text-align:right'| 1774
|
| [[Joe Behan]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-30
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1775
| [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]]
| [[Joe Bergin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-17
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1776
| [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seosamh Ó Cainín]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-11
|
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 1777
| [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]]
| [[Joe Carey]]
| data-sort-value="1975" | 1975-06-24
|
| [[Droichead an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1778
|
| [[Seosamh Ó Déin]]
| data-sort-value="1977" | 1977-11-15
|
| [[Cill Ia]]
|-
| style='text-align:right'| 1779
| [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]]
| [[Joe Duffy]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1780
| [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]]
| [[Joe Gamble]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-14
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1781
| [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]]
| [[Joe O'Reilly]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-01
|
| [[Muinchille]]
|-
| style='text-align:right'| 1782
|
| [[John Bowman (craoltóir)]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1783
|
| [[Seán Ó Conalláin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-23
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1784
| [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]]
| [[John Curran]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-17
|
| [[Leamhcán]]
|-
| style='text-align:right'| 1785
|
| [[John Delaney]]
| data-sort-value="1967" | 1967-10-16
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1786
|
| [[John Donnellan]]
| data-sort-value="1937" | 1937-03-27
|
| [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1787
| [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]]
| [[John Gilroy]]
| data-sort-value="1967" | 1967-07-20
|
| [[Baile Átha Buí]]
|-
| style='text-align:right'| 1788
| [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]]
| [[John Halligan]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-18
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1789
| [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]]
| [[John J. McGuinness]]
| data-sort-value="1955" | 1955-03-15
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1790
|
| [[John Leonard]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-20
|
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 1791
|
| [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-14
|
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 1792
|
| [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1793
|
| [[John McCoy]]
| data-sort-value="1940" | 1940-07-01
|
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1794
|
| [[Seán Ó Maoláin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-01-28
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1795
| [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]]
| [[John Murray (craoltóir Éireannach)]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1796
|
| [[Seán Ó Caoimh]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-15
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1797
| [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]]
| [[John Paul Phelan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-27
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1798
|
| [[Seán Tennyson]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-06
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1799
|
| [[John Whelan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-24
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1800
| [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Gloinn]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-07
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1801
| [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan O'Brien]]
| data-sort-value="1971" | 1971-12-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1802
| [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Justin Barrett]]
| data-sort-value="1971" | 1971-04-13
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1803
| [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kathryn Reilly]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-17
|
| [[Baile Shéamais Dhuibh]]
|-
| style='text-align:right'| 1804
| [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kathryn Thomas]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-20
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1805
| [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]]
| [[Katie Holten]]
| data-sort-value="1975" | 1975-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1806
|
| [[Caoimhín Ó Cáinte]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Inis Eonáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1807
|
| [[Caoimhín Ó Dubháin]]
| data-sort-value="1991" | 1991-10
|
| ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1808
|
| [[Kevin Hartnett]]
| data-sort-value="1984" | 1984-06-04
|
| [[An Seangharraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1809
|
| [[Caoimhín Mac Meanman]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1810
|
| [[Caoimhín Ó Móráin]]
| data-sort-value="1987" | 1987-03-03
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1811
| [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kieran O'Donnell]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-08
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1812
|
| [[Kieran O'Leary]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-28
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1813
|
| [[Killian Young]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-04
|
| [[An Rinn Aird]]
|-
| style='text-align:right'| 1814
| [[Íomhá:Jaguar XE - Arrival in London (15185880955) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Laura Whitmore]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-04
|
| [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1815
|
| [[Lee Keegan]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-25
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1816
| [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]]
| [[Leona Maguire]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-30
|
| [[An Cabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1817
|
| [[Liam Ó Fionnalaigh]]
| data-sort-value="1958" | 1958-01-01
|
| [[Baile an Phoill]]
|-
| style='text-align:right'| 1818
| [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]]
| [[Liam Kearney]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-10
|
| [[Conaithe]]
|-
| style='text-align:right'| 1819
|
| [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-16
|
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 1820
| [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]]
| [[Linda Bhreathnach]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1821
|
| [[Lorcan Allen]]
| data-sort-value="1940" | 1940-03-27
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1822
| [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]]
| [[Louise Quinn]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-17
|
| [[Baile Coimín]]
|-
| style='text-align:right'| 1823
|
| [[Lucy Kennedy]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-21
|
| [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1824
|
| [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]]
| data-sort-value="1951" | 1951-01-25
|
| [[Muine Bheag]]
|-
| style='text-align:right'| 1825
|
| [[Macdara Ó Fátharta]]
|
|
| [[Inis Meáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1826
| [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]]
| [[Maeve Higgins]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-24
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1827
|
| [[Majella O'Donnell]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-14
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1828
| [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]]
| [[Marie-Louise O'Donnell]]
| data-sort-value="1952" | 1952-09-05
|
| [[Béal Easa]]
|-
| style='text-align:right'| 1829
|
| [[Marie Moloney]]
| data-sort-value="1958" | 1958-08-26
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1830
|
| [[Marie Mullen]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1831
|
| [[Marita Conlon-McKenna]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1832
|
| [[Mark Vaughan]]
| data-sort-value="1985" | 1985-10-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1833
| [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Martin Conway]]
| data-sort-value="1974" | 1974-04-08
|
| [[Inis Díomáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1834
| [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]]
| [[Martin Ferris]]
| data-sort-value="1952" | 1952-02-10
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1835
|
| [[Martin Gibbons]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-01
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1836
| [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]]
| [[Martin Heydon]]
| data-sort-value="1978" | 1978-08-09
|
| [[Cill Chuillinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1837
|
| [[Máirtín Ó Stoirín]]
| data-sort-value="1964" | 1964-09-28
|
| [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]]
|-
| style='text-align:right'| 1838
| [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]]
| [[Marty Morrissey]]
| data-sort-value="1958" | 1958-10-28
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1839
| [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]]
| [[Mary Ann O'Brien]]
| data-sort-value="1960" | 1960-09-08
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1840
|
| [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-17
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 1841
| [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]]
| [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-10
|
| [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1842
|
| [[Mary Moran]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-28
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1843
|
| [[Mary Wilson (craoltóir)]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1844
| [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]]
| [[Maitiú Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| [[Inis na mBreatnach]]
|-
| style='text-align:right'| 1845
| [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]]
| [[Mattie McGrath]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-01
|
| ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]''
|-
| style='text-align:right'| 1846
|
| [[Maura Derrane]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-08
|
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1847
| [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]]
| [[Muiris Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1848
| [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]]
| [[Maurice Quinlivan]]
| data-sort-value="1967" | 1967-11-23
|
| [[Baile Uí Neachtain Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1849
|
| [[Muiris Ó Seanacháin]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-01
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1850
| [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]]
| [[MayKay]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Cill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1851
| [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]]
| [[Megan Campbell]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-28
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1852
|
| [[Michael Comiskey]]
| data-sort-value="1953" | 1953-10-01
|
| [[Cluainín]]
|-
| style='text-align:right'| 1853
| [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Creed]]
| data-sort-value="1963" | 1963-06-29
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1854
| [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]]
| [[Michael Darragh MacAuley]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1855
| [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]]
| [[Michael Devine]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-19
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1856
|
| [[Micheál Ó Fionnalaigh]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-28
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 1857
|
| [[Micheál Mac Síomóin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1858
| [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Healy-Rae]]
| data-sort-value="1967" | 1967-01-11
|
| [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1859
|
| [[Michael Hennessy]]
|
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1860
|
| [[Mícheál Caomhánach]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-06
|
| [[Achadh Úr]]
|-
| style='text-align:right'| 1861
|
| [[Michael McCarthy]]
| data-sort-value="1976" | 1976-11-15
|
| [[Dún Mánmhaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1862
|
| [[Michael McGlynn]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1863
| [[Íomhá:Michael McGrath 2014 (headshot).jpg|center|128px]]
| [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-23
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1864
| [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]]
| [[Michael McNamara]]
| data-sort-value="1974" | 1974-03-01
|
| [[An Scairbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1865
|
| [[Michael Meehan]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1866
|
| [[Michael Mullins]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-22
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1867
| [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]]
| [[Michael W. D'Arcy]]
| data-sort-value="1970" | 1970-02-26
|
| [[Guaire]]
|-
| style='text-align:right'| 1868
|
| [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-23
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1869
|
| [[Michelle Mulherin]]
| data-sort-value="1972" | 1972-01-20
|
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1870
| [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michelle O'Neill]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-10
|
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 1871
| [[Íomhá:Member of the European Parliament Michael Wallace.jpg|center|128px]]
| [[Mick Wallace]]
| data-sort-value="1955" | 1955-11-09
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1872
|
| [[Mickey Kearns]]
| data-sort-value="1943" | 1943-04-18
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1873
|
| [[Mike Denver]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-15
|
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 1874
|
| [[Mike Frank Russell]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 1875
| [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]]
| [[Miriam O'Callaghan]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-06
|
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1876
| [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]]
| [[Níall de Búrca]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-21
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1877
| [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]]
| [[Niall Collins]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-30
|
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 1878
|
| [[Nioclás Inglis]]
| data-sort-value="1962" | 1962-10-20
|
| [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]]
|-
| style='text-align:right'| 1879
|
| [[Nollaig Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-12
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1880
|
| [[Nollaig Mac Craith]]
| data-sort-value="1990" | 1990-12-17
|
| [[Luachma]]
|-
| style='text-align:right'| 1881
|
| [[Nollaig Ó Muraíle]]
|
|
| [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]]
|-
| style='text-align:right'| 1882
| [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]]
| [[Oliver Callan]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-27
|
| [[Inis Caoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1883
|
| [[Ollie Cahill]]
| data-sort-value="1975" | 1975-09-29
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1884
|
| [[Orla Guerin]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1885
|
| [[P.S. Ó Riain]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-15
|
| [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1886
|
| [[Pádraig Mac Aindriú]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1887
|
| [[Pádraig de Priondragás]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| ''[[:d:Q4222952|Clárach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1888
| [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]]
| [[Rory O'Neill]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-16
|
| [[Baile an Róba]]
|-
| style='text-align:right'| 1889
|
| [[Paschal Mooney]]
| data-sort-value="1947" | 1947-10-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1890
| [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]]
| [[Pat Deering]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02-02
|
| [[Ráth Bhile]]
|-
| style='text-align:right'| 1891
|
| [[Pádraig Ó Dónalláin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-19
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1892
|
| [[Pat Gilroy]]
| data-sort-value="1971" | 1971-11-03
|
| [[Marino]]
|-
| style='text-align:right'| 1893
|
| [[Pat O'Neill]]
| data-sort-value="1958" | 1958-11-14
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1894
| [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó hOrgáin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-05
|
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1895
|
| [[Patrick Maher]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-12
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1896
|
| [[Patrick Norton]]
| data-sort-value="1928" | 1928
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1897
|
| [[Patrick Nulty]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1898
|
| [[Pádraig Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-06
|
| ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]''
|-
| style='text-align:right'| 1899
| [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]]
| [[Patrick O'Donovan]]
| data-sort-value="1977" | 1977-03-21
|
| [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1900
| [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]]
| [[Paudie Coffey]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05-15
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1901
|
| [[Paudie O'Sullivan]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1902
|
| [[Paul Casey]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1903
|
| [[Paul (Óg) Connaughton]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01
|
| [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]]
|-
| style='text-align:right'| 1904
|
| [[Paul Griffin]]
|
|
| [[Stigh Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1905
|
| [[Paul O'Connor]]
|
|
| [[Neidín]]
|-
| style='text-align:right'| 1906
| [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Riain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1907
|
| [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-11
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1908
| [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Peadar Tóibín]]
| data-sort-value="1974" | 1974-06-19
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1909
| [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]]
| [[Peter Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1962" | 1962-05-11
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1910
|
| [[Pilib Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-09
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1911
|
| [[Pilib Mac Mathúna]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1912
|
| [[Pádhraic Ó Comáin]]
|
|
| ''[[:d:Q4253241|Leacach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1913
| [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pádraic Maher]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-09
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1914
|
| [[Pádraig Ó Baoill]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1915
|
| [[Pádraig Reidy]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1916
|
| [[Páidí Ó Lionáird]]
| data-sort-value="1968" | 1968-08-17
|
| [[Cúil Aodha]]
|-
| style='text-align:right'| 1917
| [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]]
| [[Rachel Allen]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1918
| [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]]
| [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-30
|
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 1919
| [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ray D'Arcy]]
| data-sort-value="1964" | 1964-09-01
|
| [[Cill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1920
|
| [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1921
| [[Íomhá:Becky Lynch July 2019.jpg|center|128px]]
| [[Becky Lynch]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-30
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1922
| [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]]
| [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1923
| [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]]
| [[Risteard Ó hÓgáin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-08
|
| [[Dún Feart]]
|-
| style='text-align:right'| 1924
|
| [[Risteárd Cooper]]
| data-sort-value="1969" | 1969-02
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1925
|
| [[Rita Ann Higgins]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1926
| [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]]
| [[Robert Ballagh]]
| data-sort-value="1943" | 1943-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1927
|
| [[Robert Dowds]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1928
|
| [[Roger Garland]]
| data-sort-value="1933" | 1933-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1929
|
| [[Roibeard Ó Maolalaigh]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1930
|
| [[Ronan Collins]]
| data-sort-value="1952" | 1952-10-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1931
|
| [[Rónán Ó Corráin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-26
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1932
|
| [[Ross McConnell]]
|
|
| [[Glas Naíon]]
|-
| style='text-align:right'| 1933
|
| [[Ross O'Carroll]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1934
|
| [[Ryan Ó Dubhuir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-07-23
|
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 1935
| [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ryan O'Shaughnessy]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-27
|
| [[Na Sceirí]]
|-
| style='text-align:right'| 1936
| [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ryan Tubridy]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1937
| [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]]
| [[Róisín O]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1938
|
| [[Rónán Mac Con Iomaire]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-02
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1939
| [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rónán Mullen]]
| data-sort-value="1970" | 1970-10-13
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1940
|
| [[Rónán Ó Flatharta]]
|
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1941
| [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Sandra McLellan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-05
|
| [[Eochaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1942
|
| [[Seamus Moore]]
| data-sort-value="1947" | 1947-06-18
|
| [[Callainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1943
|
| [[Séamas Ó Muíneacháin]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-22
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1944
| [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]]
| [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]]
| data-sort-value="1944" | 1944
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1945
| [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]]
| [[Sean O'Rourke]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1946
|
| [[Seán Bán Breathnach]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1947
| [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Crowe]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1948
|
| [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-11
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1949
| [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]]
| data-sort-value="1975" | 1975-05-07
|
| [[Maigh Cuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1950
| [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]]
| [[Seán O'Sullivan]]
|
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1951
| [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]]
| [[Seán Sherlock]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-06
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1952
| [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Fearghaíl]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-17
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1953
|
| [[Mike Murphy]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1954
|
| [[Seán Ó Dulaoích]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-26
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1955
|
| [[Shane Mac Dhuarcáin]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1956
|
| [[Shane Murphy]]
| data-sort-value="1983" | 1983-08-19
|
| [[An Gleanntán]]
|-
| style='text-align:right'| 1957
|
| [[Shane O'Neill]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-01
|
| [[Baile an Easpaig]]
|-
| style='text-align:right'| 1958
|
| [[Shane Ryan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1959
|
| [[Sharon Ní Bheoláin]]
| data-sort-value="1966" | 1966-02-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1960
| [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-10-17
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|-
| style='text-align:right'| 1961
|
| [[Siún Nic Gearailt]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-14
|
| [[An Fheothanach]]
|-
| style='text-align:right'| 1962
| [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]]
| [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1963
| [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Stiofán Cluxton]]
| data-sort-value="1981" | 1981-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1964
| [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]]
| [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1965
|
| [[Stiofán Ó Cuív]]
| data-sort-value="1991" | 1991-04-29
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1966
| [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]]
| [[Stephen Rice]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1967
| [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]]
| [[Susan Denham]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-07
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1968
| [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]]
| [[Susan O'Keeffe]]
| data-sort-value="1960" | 1960-09-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1969
|
| [[Séadna Ó Móra]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-09
|
| [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1970
| [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Séamas Ó Callanáin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-15
|
| [[An Drom]]
|-
| style='text-align:right'| 1971
| [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Séamus Healy]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-09
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1972
|
| [[Seán Ó Loirgneáin]]
|
|
| ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1973
|
| [[Síle Ní Bhraonáin]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1974
|
| [[Síle Seoige]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-13
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1975
| [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]]
| [[T. S. Ó Maoildeirg]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-16
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 1976
|
| [[Tommy Tiernan]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-16
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1977
| [[Íomhá:Thomas Byrne.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-01
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1978
|
| [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1926" | 1926-07-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1979
| [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Pringle]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1980
| [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ó Riain]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-19
|
| [[Tulach an Iarainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1981
|
| [[Timmy McCarthy]]
| data-sort-value="1977" | 1977-09-07
|
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1982
| [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Toiréasa Ferris]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-24
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1983
|
| [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]]
| data-sort-value="1968" | 1968-10-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1984
|
| [[Tom Condon]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-09
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1985
|
| [[Tom Fleming]]
| data-sort-value="1951" | 1951-02
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1986
|
| [[Tomás Ó Doinn]]
| data-sort-value="1974" | 1974-05-21
|
| [[Tuaim Uí Mheára]]
|-
| style='text-align:right'| 1987
|
| [[Tommy Griffin]]
| data-sort-value="1978" | 1978-04-12
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1988
| [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-26
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1989
|
| [[Tomás Mac Eoin]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1990
|
| [[Tomás Ó Flatharta]]
|
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1991
|
| [[Antóin de Brún]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-01
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1992
|
| [[Antoine Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-15
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1993
|
| [[Tónaí Mac Taidhg]]
| data-sort-value="1946" | 1946-01
|
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 1994
|
| [[Tony Mulcahy]]
| data-sort-value="1959" | 1959-04-12
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1995
|
| [[Treasa Ní Cheannabháin]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Cill Chiaráin]]
|-
| style='text-align:right'| 1996
|
| [[Trevor Mac Goill]]
| data-sort-value="1975" | 1975
|
| [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]]
|-
| style='text-align:right'| 1997
| [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]]
| [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1998
|
| [[Vincent Woods]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 1999
| [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]]
| [[Ualtar Breathnach]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-25
|
| [[Ros Bearrcon]]
|-
| style='text-align:right'| 2000
|
| [[Willie O'Dwyer]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-04
|
| [[Muileann an Bhata]]
|-
| style='text-align:right'| 2001
|
| [[Áine Collins]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-01
|
| [[Bántír]]
|-
| style='text-align:right'| 2002
|
| [[Éanna Ní Lamhna]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Baile an Ghearlánaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2003
|
| [[Éilís Ní Dhuibhne]]
| data-sort-value="1954" | 1954-02-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2004
| [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]]
| [[Úna O'Hagan]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2005
| [[Íomhá:Helen McEntee in 2026.jpg|center|128px]]
| [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-08
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2006
|
| [[Paul Doolin]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2007
|
| [[Kieran Cremin]]
|
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 2008
|
| [[Hector Ó hEochagáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-08-17
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2009
|
| [[Nollaig Ó hÍcí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-12
|
| ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 2010
|
| [[Noel Harrington]]
| data-sort-value="1970" | 1970-12-24
|
| [[Baile Chaisleáin Bhéarra]]
|-
| style='text-align:right'| 2011
|
| [[Gearóid Mac Cuinneagáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961-08-30
|
| ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]''
|-
| style='text-align:right'| 2012
|
| [[Ronan Hussey]]
|
|
| [[An tSnaidhm]]
|-
| style='text-align:right'| 2013
| [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]]
| [[Terry Cavanagh]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Tigh Damhnata]]
|-
| style='text-align:right'| 2014
|
| [[Beairtle Ó Conaire]]
|
|
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 2015
| [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]]
| [[Biddy Jenkinson]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2016
|
| [[Brian Walsh]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-28
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2017
| [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Brendan Griffin]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-14
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2018
|
| [[Colm Mac Séalaigh]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2019
| [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]]
| [[Daithí Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-02
|
| [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2020
|
| [[Dymphna Lonergan]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2021
|
| [[Dáithí Mac Cárthaigh]]
|
|
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 2022
|
| [[Déaglán Collinge]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2023
|
| [[Eilís Ní Dheá]]
|
|
| [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]]
|-
| style='text-align:right'| 2024
|
| [[Jackie Mac Donncha]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| [[Cill Chiaráin]]
|-
| style='text-align:right'| 2025
|
| [[Jimmy O'Brien Moran]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2026
|
| [[Liam Mac Amhlaigh]]
|
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2027
|
| [[Mairéad Mhic Dhonncha]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]''
|-
| style='text-align:right'| 2028
|
| [[Mark Geary]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2029
| [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-10
|
| [[An Port Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 2030
|
| [[Micheál Ó Cuaig]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]''
|-
| style='text-align:right'| 2031
|
| [[Máirtín Óg Mac Donncha]]
|
|
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 2032
|
| [[Mícheál de Barra]]
|
|
| [[Cill Fhionnúrach]]
|-
| style='text-align:right'| 2033
|
| [[Mícheál W. Ó Murchú]]
|
|
| [[Ráth Chormaic]]
|-
| style='text-align:right'| 2034
|
| [[Niall Ó Ciosáin]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2035
| [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]]
| [[Nell Ní Chróinín]]
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2036
|
| [[Niall Ó Cárthaigh]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-01
|
| [[Carraig Thuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 2037
|
| [[Paddy Bushe]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2038
|
| [[Peadar Ó hUallaigh]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2039
|
| [[Paul Seevers]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2040
|
| [[Páraic Breathnach]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| ''[[:d:Q65391591|Carna]]''
|-
| style='text-align:right'| 2041
|
| [[Pádraig Standún]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]''
|-
| style='text-align:right'| 2042
|
| [[Pádraig Ó Cíobháin]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-12
|
| [[Baile an Fheirtéaraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2043
|
| [[Seosamh Ó Cuaig]]
|
|
| ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]''
|-
| style='text-align:right'| 2044
|
| [[Seán Ó Curraoin]]
|
|
| [[Bearna]]
|-
| style='text-align:right'| 2045
| [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Donnelly]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-14
|
| [[Deilgne]]
|-
| style='text-align:right'| 2046
|
| [[Séamas Mac Annaidh]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2047
| [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]]
| [[Tony McLoughlin]]
| data-sort-value="1949" | 1949-01-19
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2048
|
| [[Tomás Ó Neachtain]]
|
|
| ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]''
|-
| style='text-align:right'| 2049
|
| [[Torlach Mac Con Midhe]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2050
|
| [[Neasa Ní Chinnéide]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2051
|
| [[Seán Ó Conghaile]]
| data-sort-value="1948" | 1948-06-14
|
| [[Leitir Móir]]
|-
| style='text-align:right'| 2052
| [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]]
| [[Michael Colreavy]]
| data-sort-value="1948" | 1948-09
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2053
|
| [[Neil Ronan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-01
|
| [[Bealach Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2054
| [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Floinn]]
| data-sort-value="1986" | 1986-07-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2055
| [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]]
| [[Doireann Ní Ghríofa]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-29
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2056
| [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]]
| [[Tom O'Sullivan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-15
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 2057
|
| [[Keith Hanley]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-15
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2058
|
| [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]]
| data-sort-value="1934" | 1934-01-25
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2059
|
| [[Patrick Gallagher]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-01
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2060
|
| [[Henry Abbott]]
| data-sort-value="1947" | 1947-12-18
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2061
| [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]]
| [[Yvonne Farrell]]
| data-sort-value="1951" | 1951
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 2062
| [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lorraine Higgins]]
| data-sort-value="1979" | 1979-08-03
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2063
|
| [[John Kelly]]
| data-sort-value="1960" | 1960-02-02
|
| [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]]
|-
| style='text-align:right'| 2064
|
| [[Mary Mooney]]
| data-sort-value="1958" | 1958-12-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2065
|
| [[Thomas Nagle]]
|
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2066
|
| [[Seosamh Ó Cuana]]
| data-sort-value="1965" | 1965-03-17
|
| [[An Ballán]]
|-
| style='text-align:right'| 2067
|
| [[John Fitzgibbon]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-06
|
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 2068
|
| [[Imelda Henry]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-05
|
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2069
|
| [[Paul Brogan]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2070
|
| [[Cathal Barrett]]
| data-sort-value="1993" | 1993-07-21
|
| ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]''
|-
| style='text-align:right'| 2071
|
| [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-03
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 2072
| [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Comdhain]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-19
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2073
|
| [[Jake Ó Diolúin]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2074
|
| [[Shay Byrne]]
| data-sort-value="1973" | 1973
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2075
|
| [[Marc Eilís]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-26
|
| [[Sráid an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2076
|
| [[Iásón Mac Giollarnáth]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-22
|
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 2077
|
| [[Séamus Ó hAirtnéada]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-17
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2078
|
| [[Peter Duggan]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]''
|-
| style='text-align:right'| 2079
|
| [[Daithí Mac an Oirchinnigh]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-07
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2080
|
| [[Lorcán Mac Lochlainn]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-14
|
| [[Ceann Toirc]]
|-
| style='text-align:right'| 2081
| [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Murchú]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-01
|
| [[Dún Feart]]
|-
| style='text-align:right'| 2082
|
| [[Seán Ó Dónaill]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-15
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2083
| [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Duibhir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-09-17
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2084
| [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lúcás Ó Fearghaill]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-25
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 2085
|
| [[Roibeard Ó Sé]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-20
|
| [[Carraig Uí Leighin]]
|-
| style='text-align:right'| 2086
|
| [[Nioclás Mac Uaid]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-12
|
| [[Eifinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2087
|
| [[Shane Ó Carthaigh]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2088
| [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]]
| [[Hozier]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-17
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 2089
|
| [[James O'Donoghue]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-19
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2090
|
| [[Pádraig Breathnach]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-12
|
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2091
|
| [[Pól Ó Mainnín]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2092
|
| [[Róisín Elsafty]]
| data-sort-value="1976" | 1976
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2093
|
| [[Eímear Noone]]
| data-sort-value="1978" | 1970s
|
| [[Cill Chonaill]]
|-
| style='text-align:right'| 2094
| [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]]
| [[Seán Canney]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-06
|
| ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]''
|-
| style='text-align:right'| 2095
| [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]]
| [[Seán Cúipéir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2096
|
| [[John Kennedy (peileadóir)]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]''
|-
| style='text-align:right'| 2097
| [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-10-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2098
|
| [[Conor McManus]]
|
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 2099
| [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]]
| [[Brendan McCahey]]
| data-sort-value="1976" | 1976
|
| ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]''
|-
| style='text-align:right'| 2100
|
| [[Séamus de Barra]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-29
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2101
| [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-08
|
| [[Trá Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 2102
|
| [[Déin Mac Concharraige]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2103
|
| [[Stephen Walsh]]
| data-sort-value="1985" | 1985-12-20
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2104
|
| [[Ailéin Ó Ceadagáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-17
|
| [[Dúglas]]
|-
| style='text-align:right'| 2105
| [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]]
| [[Lynn Ní Bhaoighealláin|Lynn Boylan]]
| data-sort-value="1976" | 1976-11-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2106
| [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]]
| [[Damien Cahalane]]
| data-sort-value="1992" | 1992-08-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2107
| [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]]
| [[Ruth Coppinger]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2108
|
| [[Áistín Ó Gliasáin]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-27
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2109
| [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]]
| [[Gabrielle McFadden]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-09
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 2110
| [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]]
| [[Liadh Ní Riada]]
| data-sort-value="1966" | 1966-11-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2111
| [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]]
| [[Roderic O’Gorman]]
| data-sort-value="1982" | 1982-12-12
|
| [[Mullach Eadrad]]
|-
| style='text-align:right'| 2112
|
| [[Seán Mac Mathúna]]
| data-sort-value="1936" | 1936
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2113
| [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]]
| [[Dónall Ó Héalaí]]
| data-sort-value="1987" | 1987
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2114
|
| [[Killian Burke]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-09
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 2115
|
| [[Lee Chin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-10-08
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 2116
| [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]]
| [[Brian Ó Lachtnáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-09
|
| [[Baile na Martra]]
|-
| style='text-align:right'| 2117
|
| [[Rónán Ó Meachair]]
| data-sort-value="1995" | 1995-11-09
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 2118
| [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]]
| [[Sarah Greene]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-21
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2119
|
| [[Peter Charleton]]
| data-sort-value="1956" | 1956-03-27
|
| [[Caisleán Cnucha]]
|-
| style='text-align:right'| 2120
|
| [[Seosamh Ó hOldáin]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-02
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 2121
| [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Barr]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2122
|
| [[Christina Noble]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2123
|
| [[Seán Breathnach]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2124
| [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]]
| [[Paul O'Donovan]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-19
|
| ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]''
|-
| style='text-align:right'| 2125
| [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]]
| [[Gerard Craughwell]]
| data-sort-value="1953" | 1953-11-22
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2126
| [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]]
| [[Michael Fitzmaurice]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-18
|
| [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]]
|-
| style='text-align:right'| 2127
|
| [[Sara Berkeley]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2128
| [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]]
| [[Nóirín O'Sullivan]]
| data-sort-value="1960" | 1960-11-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2129
| [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]]
| [[Molly Sterling]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-08
|
| [[Pocán]]
|-
| style='text-align:right'| 2130
| [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]]
| [[Gavin Duffy]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-29
|
| [[Cill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2131
|
| [[Seán Mac Craith]]
| data-sort-value="1994" | 1994-07-28
|
| [[Luachma]]
|-
| style='text-align:right'| 2132
| [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]]
| [[Gavin James]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2133
| [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]]
| [[Bríd Smith]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-18
|
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2134
| [[Íomhá:Áine Ní Ghlinn.jpg|center|128px]]
| [[Áine Ní Ghlinn]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 2135
|
| [[Lucy O'Byrne]]
| data-sort-value="1991" | 1991<br/>1992
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2136
| [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]]
| [[Gerard Barrett]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-05
|
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 2137
|
| [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-14
|
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2138
| [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]]
| [[Jacksepticeye]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-07
|
| [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]]
|-
| style='text-align:right'| 2139
|
| [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-03
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2140
|
| [[Daithí Mac Braoin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-09-20
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2141
|
| [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[An tÁth Leacach]]
|-
| style='text-align:right'| 2142
|
| [[Déaglán hAnnáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2143
|
| [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-02
|
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2144
|
| [[Kim Hayden]]
|
|
| [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 2145
|
| [[Nollaig Ní Laoire]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| [[Ráth Chairn]]
|-
| style='text-align:right'| 2146
|
| [[Páidí Ó Briain]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-05
|
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2147
|
| [[Pól de Brún]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-21
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2148
|
| [[Risteard Mac Cárthaigh]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2149
|
| [[Séamus Ó hÍcí]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2150
|
| [[Séamus Ó Riain]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-07
|
| [[Garraí Uí Spealáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2151
|
| [[Uáin Mac Conmara]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-11
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2152
|
| [[Patrick Donoghue]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2153
| [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]]
| [[Claire Hanna]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-19
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2154
| [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Susan McKenna-Lawlor]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2155
|
| [[Conchúir Mac Domhnall]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-22
|
| [[Guaire]]
|-
| style='text-align:right'| 2156
|
| [[Cormac Ó Murchú]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-21
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 2157
|
| [[Seán Mac Beinéid]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-05
|
| [[Baile na Sagart]]
|-
| style='text-align:right'| 2158
|
| [[Stiofán Mac Beinéid]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-08
|
| [[Baile na Sagart]]
|-
| style='text-align:right'| 2159
|
| [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-02
|
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2160
| [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]]
| [[Noel Rock]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-11
|
| [[Baile Munna]]
|-
| style='text-align:right'| 2161
|
| [[Séamus Ó Cinnéide]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-26
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2162
|
| [[Rónán Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2163
| [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Ó Mainnín]]
| data-sort-value="1994" | 1994-10-22
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2164
|
| [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-29
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2165
|
| [[Tadhg de Búrca]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-19
|
| [[Clais Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 2166
|
| [[Ré Ó Laighléis]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2167
| [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]]
| [[Gearóid Mac an Airchinnigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-24
|
| [[Órán Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 2168
| [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]]
| [[Sinéad Diver]]
| data-sort-value="1977" | 1977-02-17
|
| [[Béal an Mhuirthead]]
|-
| style='text-align:right'| 2169
| [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]]
| [[Daithí de Búrca]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2170
|
| [[Brían Ó Fiannachta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2171
|
| [[Seán Ó Caoilte]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2172
| [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Conchúir Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-31
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2173
|
| [[Roibeard Ó Leannáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 2174
| [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó hAnmhuire]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-13
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2175
| [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]]
| [[Iasón Ó Floinn]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2176
| [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pádraic Ó Mainnín]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2177
|
| [[Louise O'Neill]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-24
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2178
| [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]]
| [[Shelley McNamara]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Lios Dúin Bhearna]]
|-
| style='text-align:right'| 2179
|
| [[Pádraic Breathnach]]
| data-sort-value="1942" | 1942-07-12
|
| [[Maigh Cuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2180
| [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]]
| [[Cormac Devlin]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2181
| [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paddy Cosgrave]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-19
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2182
| [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Katie McCabe]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2183
|
| [[Gerard Hogan]]
| data-sort-value="1964" | 1964-12-23<br/>1958
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2184
| [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]]
| [[Paul Mercier]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2185
| [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Martin]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-30
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 2186
| [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]]
| [[Gino Kenny]]
| data-sort-value="1972" | 1972-06-25
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2187
| [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]]
| [[Imelda Munster]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-24
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2188
| [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]]
| [[Michael Harty]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-07
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2189
| [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Shane Cassells]]
| data-sort-value="1971" | 1971-03-26
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2190
| [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Funchion]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-22
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2191
| [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]]
| [[Frank O'Rourke]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-11
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2192
| [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]]
| [[John Brady]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-28
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 2193
| [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]]
| [[John Brassil]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-16
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2194
| [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]]
| [[Maria Bailey]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-10
|
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 2195
| [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Colm Brophy]]
| data-sort-value="1973" | 1973-01-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2196
| [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]]
| [[James Browne]]
| data-sort-value="1975" | 1975-10-15
|
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 2197
| [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Declan Breathnach]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
|
| [[Droichead an Chnoic]]
|-
| style='text-align:right'| 2198
| [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]]
| [[Mary Butler]]
| data-sort-value="1963" | 1963-01-27
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2199
| [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]]
| [[Jackie Cahill]]
| data-sort-value="1957" | 1957-08-05
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 2200
| [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]]
| [[Pat Buckley]]
| data-sort-value="1968" | 1968-07-13
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 2201
| [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]]
| [[Peter Burke]]
| data-sort-value="1982" | 1982-10-22
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2202
| [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]]
| [[Jack Chambers]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-21
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2203
| [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]]
| [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-15
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2204
| [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]]
| [[Pat Casey]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-11
|
| [[An Láithreach]]
|-
| style='text-align:right'| 2205
| [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Lisa Chambers]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-24
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2206
| [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]]
| [[John Lahart]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-08
|
| [[Baile Uí Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2207
| [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]]
| [[James Lawless]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-19
|
| [[Guaire]]
|-
| style='text-align:right'| 2208
| [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]]
| [[Danny Healy-Rae]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-16
|
| [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2209
| [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Martin Kenny]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-01
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2210
| [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-12
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 2211
| [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]]
| [[Aindrias Moynihan]]
| data-sort-value="1967" | 1967-10-17
|
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 2212
| [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]]
| [[Josepha Madigan]]
| data-sort-value="1970" | 1970-05-21
|
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2213
| [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Denise Mitchell]]
| data-sort-value="1976" | 1976-11-22
|
| [[An Chúlóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2214
| [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]]
| [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]]
| data-sort-value="1975" | 1975-09-25
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2215
| [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Margaret Murphy O'Mahony]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-07
|
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 2216
| [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]]
| [[Eugene Murphy]]
| data-sort-value="1965" | 1965-08-26
|
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 2217
| [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]]
| [[Kate O'Connell]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-03
|
| [[Cill Bheagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2218
| [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]]
| [[Kevin O'Keeffe]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-09
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 2219
| [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]]
| [[Carol Nolan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-05-23
|
| [[Baile Mhic Ádaim]]
|-
| style='text-align:right'| 2220
| [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]]
| [[Jim O'Callaghan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-05
|
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2221
| [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Louise O'Reilly]]
| data-sort-value="1973" | 1973-09-27
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2222
| [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]]
| [[Anne Rabbitte]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-11
|
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 2223
| [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]]
| [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-14
|
| ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]''
|-
| style='text-align:right'| 2224
| [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Fiona O'Loughlin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-08
|
| [[Ráth Iomgháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2225
| [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]]
| [[Niamh Smyth]]
| data-sort-value="1972" | 1972-04-19
|
| [[Muinchille]]
|-
| style='text-align:right'| 2226
| [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]]
| [[Sabina Higgins]]
| data-sort-value="1944" | 1944-05-07
|
| [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]]
|-
| style='text-align:right'| 2227
| [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]]
| [[Cian O’Callaghan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-10<br/>1979-05-07
|
| [[Cill Fhionntain]]
|-
| style='text-align:right'| 2228
|
| [[Seán Mac Giobúin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-21
|
| [[Áth Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2229
| [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]]
| [[Lynn Ruane]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-20
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 2230
| [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dee Forbes]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02
|
| [[Drom Dhá Liag]]
|-
| style='text-align:right'| 2231
| [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]]
| [[Alice Mary Higgins]]
| data-sort-value="1975" | 1975-06-17
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2232
|
| [[Michael Lawson]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Cúil Darach]]
|-
| style='text-align:right'| 2233
| [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]]
| [[Fintan Warfield]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-16
|
| [[Crois Araild]]
|-
| style='text-align:right'| 2234
| [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]]
| [[Tim Lombard]]
| data-sort-value="1976" | 1976-02-17
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2235
| [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Murnane-O'Connor]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-24
|
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 2236
| [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]]
| [[Aidan Davitt]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-13
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2237
| [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]]
| [[Gerry Horkan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-07-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2238
| [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]]
| [[Maura Hopkins]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-25
|
| [[Bealach an Doirín]]
|-
| style='text-align:right'| 2239
| [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]]
| [[Conor Cleary]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 2240
| [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]]
| [[Gary O'Donovan]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-30
|
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 2241
|
| [[Aron Ó Seanachair]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Sionainn (baile)|Sionainn]]
|-
| style='text-align:right'| 2242
| [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rose Conway-Walsh]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-13
|
| [[Béal an Mhuirthead]]
|-
| style='text-align:right'| 2243
| [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Victor Boyhan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-04-30
|
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 2244
| [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]]
| [[Máire Devine]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-07
|
| [[Na Saoirsí]]
|-
| style='text-align:right'| 2245
| [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]]
| [[Paul Gavan]]
| data-sort-value="1965" | 1965-11-29
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2246
| [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Maria Byrne]]
| data-sort-value="1967" | 1967-11-27
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2247
| [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]]
| [[Lorraine Clifford-Lee]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2248
| [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Ardagh]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-20
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2249
| [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]]
| [[Keith Swanick]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-12
|
| [[An Caisleán Riabhach]]
|-
| style='text-align:right'| 2250
| [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]]
| [[Neale Richmond]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-15
|
| [[Baile an tSaoir]]
|-
| style='text-align:right'| 2251
| [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]]
| [[Colette Kelleher]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-09
|
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 2252
| [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó Céidigh]]
| data-sort-value="1957" | 1957-01-02
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2253
|
| [[Seán de Brún]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]''
|-
| style='text-align:right'| 2254
| [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]]
| [[Anne Marie Waters]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2255
|
| [[Daithí Ó Riada (An Clár)]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2256
|
| [[Diarmaid Ó Broin]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 2257
|
| [[James Toher]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Baile Átha Troim]]
|-
| style='text-align:right'| 2258
| [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]]
| [[Paul Daly]]
| data-sort-value="1958" | 1958-01-19
|
| [[Cill Bheagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2259
| [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]]
| [[John Dolan]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-13
|
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 2260
| [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]]
| [[Joan Freeman]]
| data-sort-value="1958" | 1958-04-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2261
|
| [[Dónall Mac Cormaic]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-28
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2262
|
| [[Barra de Nais|Barry Nash]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-31
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2263
|
| [[Seán Mac Clochaire]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-25
|
| [[Dúglas]]
|-
| style='text-align:right'| 2264
|
| [[Liam de Bluinsín]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 2265
|
| [[Damien Ó Ciaragáin]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-11
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2266
| [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adrian Ó Tuathaigh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-14
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2267
|
| [[Siobhán McSweeney]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-27
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2268
|
| [[Jamie Barron]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2269
| [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]]
| [[Enda Ó Coinnín]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-01
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2270
| [[Íomhá:Brendan Murray Kyiv 2017.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Murray]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2271
|
| [[David Byrne]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2272
|
| [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2273
| [[Íomhá:Máirín Ní Dhonnchadha (NUI Galway) XIV International Congress of Celtic Studies Maynooth 2011.jpg|center|128px]]
| [[Máirín Ní Dhonnchadha]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2274
|
| [[Lúcás Miach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-29
|
| [[Baile Níos]]
|-
| style='text-align:right'| 2275
|
| [[Aisling Ní Dhonnchadha]]
|
|
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 2276
|
| [[Rory Keenan]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2277
|
| [[Matthew Hussey]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
| [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]]
|-
| style='text-align:right'| 2278
|
| [[Michael English]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-23
|
| [[Díseart Diarmada]]
|-
| style='text-align:right'| 2279
|
| [[Colm Ó Spealáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-07-01
|
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2280
|
| [[Darragh Mac Giobúin]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-01
|
| [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]]
|-
| style='text-align:right'| 2281
|
| [[Mícheál Ó Cathaláin]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-17
|
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 2282
|
| [[Seán Mac Erlaine]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2283
|
| [[Marc Ó Colmáin]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-23
|
| [[An Bhlarna]]
|-
| style='text-align:right'| 2284
|
| [[Déin Ó Brosnacháin]]
| data-sort-value="1991" | 1991-06-24
|
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 2285
|
| [[Roibeard Ó Floinn]]
| data-sort-value="1997" | 1997-11-07
|
| [[An Gleanntán]]
|-
| style='text-align:right'| 2286
| [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Hayley Nolan]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2287
|
| [[Barra Ó Cochláin]]
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| [[Baile Gunnair]]
|-
| style='text-align:right'| 2288
|
| [[Darragh Ó Liatháin]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2289
| [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]]
| [[Caitríona Perry]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-15
|
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 2290
|
| [[Mac Shile Ó hAodha]]
| data-sort-value="1998" | 1998
|
| [[Cill Díoma]]
|-
| style='text-align:right'| 2291
|
| [[Seán Ó Finn]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-24
|
| [[An Brú]]
|-
| style='text-align:right'| 2292
|
| [[Aron Ó Giolláin]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 2293
| [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]]
| [[Nicola Coughlan]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-09
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2294
|
| [[Conn Ó Ceallacháin]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2295
|
| [[Eiric na Leamhna]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2296
| [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Mac Donncha]]
| data-sort-value="1965" | 1965-03-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2297
| [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]]
| [[Aaron Connolly]]
| data-sort-value="2000" | 2000-01-28
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2298
|
| [[Teresa Mannion]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]''
|-
| style='text-align:right'| 2299
|
| [[Seána Kerslake]]
| data-sort-value="1992" | 1992-10-21
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 2300
| [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn, Feb 2025 - 54319343593 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Evanne Ní Chuilinn]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2301
|
| [[Seán Ó Donnchú]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-25
|
| [[Inis Cara]]
|-
| style='text-align:right'| 2302
|
| [[Tadhg Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-13
|
| ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]''
|-
| style='text-align:right'| 2303
|
| [[Denise McCormack]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2304
| [[Íomhá:David Clifford in action.jpg|center|128px]]
| [[David Clifford]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-22
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2305
|
| [[Níall Ó Scolaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2306
|
| [[Colm Basquel]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2307
|
| [[Evan Mac Cumascaigh]]
| data-sort-value="1998" | 1998
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2308
| [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]]
| [[Tara Flynn]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2309
|
| [[Lúc Ó Scannláin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-06-02
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2310
|
| [[Risteard Ó Laocha]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-13
|
| [[Inis Tíog]]
|-
| style='text-align:right'| 2311
|
| [[Máirtín Ó Ceocháin]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-09
|
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2312
|
| [[Darren Ó Braonáin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-13
|
| [[Achadh Úr]]
|-
| style='text-align:right'| 2313
|
| [[Pádraig Ó Loinn]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-02
|
| [[Inis Tíog]]
|-
| style='text-align:right'| 2314
|
| [[Pádraig Ó Duíginn]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-23
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2315
|
| [[Catherine Corless]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 2316
|
| [[Darach Ó Séaghdha]]
| data-sort-value="1950" | 20th century
|
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2317
|
| [[Osgur Ó Ciardha]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2318
| [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]]
| [[Harriet Scott]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-10
|
| [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]]
|-
| style='text-align:right'| 2319
|
| [[Georgia Drummy]]
| data-sort-value="2000" | 2000-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2320
| [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]]
| [[Sally Rooney]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-20
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2321
| [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rhasidat Adeleke]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2322
|
| [[Adrian Breen]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-28
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2323
|
| [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-07-09
|
| [[Lothra]]
|-
| style='text-align:right'| 2324
|
| [[Seán Ó Conchúir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-10-01
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 2325
| [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Leanne Kiernan]]
| data-sort-value="1999" | 1999-04-27
|
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2326
|
| [[Risteard Inglis]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| [[Dún Bleisce]]
|-
| style='text-align:right'| 2327
|
| [[Séamus Ó Flanagáin]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]''
|-
| style='text-align:right'| 2328
|
| [[Darragh Ó Donnabháin]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| ''[[:d:Q59726393|Úlla]]''
|-
| style='text-align:right'| 2329
|
| [[Grace O'Flanagan]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2330
|
| [[Yvonne O'Byrne]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-02
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2331
|
| [[Nicola Evans]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-17
|
| [[Cluain Sceach]]
|-
| style='text-align:right'| 2332
|
| [[Roisin Upton|Róisín Upton]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-01
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2333
|
| [[Nicola Daly]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2334
|
| [[Aifric Mac Aodha]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2335
|
| [[Caitríona Ní Chléirchín]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Scairbh na gCaorach]]
|-
| style='text-align:right'| 2336
|
| [[Éanna Ó Muireasa]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 2337
|
| [[Dónall Ó Muireasa]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-20
|
| [[Caisleán Uí Chonaill]]
|-
| style='text-align:right'| 2338
|
| [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| [[Dún Bleisce]]
|-
| style='text-align:right'| 2339
|
| [[Clíodhna Ní Lionáin]]
|
|
| [[Cúil Ghréine]]
|-
| style='text-align:right'| 2340
|
| [[Bríd Ní Mhóráin]]
| data-sort-value="1951" | 1951
|
| [[Áth Trasna]]
|-
| style='text-align:right'| 2341
|
| [[Claire O'Riordan]]
| data-sort-value="1994" | 1994-10-12
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2342
|
| [[Rory Ó Beagáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-04-11
|
| [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2343
| [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]]
| [[Kellie Harrington]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2344
| [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]]
| [[Jane Ní Dhulchaointigh]]
|
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2345
|
| [[Brian Ó hEadhra]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2346
|
| [[Niall Déiseach]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]''
|-
| style='text-align:right'| 2347
|
| [[Karen Byrne]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-30
|
| [[Baile Formaid]]
|-
| style='text-align:right'| 2348
|
| [[Marc Mac Eochaidh]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-09
|
| [[Cill Síoláin]]
|-
| style='text-align:right'| 2349
|
| [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-07
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2350
|
| [[Vincent Lambe]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2351
|
| [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]]
|
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2352
|
| [[Alan Dempsey]]
|
|
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2353
|
| [[Ben Troy]]
|
|
| [[Carraig Mhachaire Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 2354
| [[Íomhá:Bryan Dobson (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bryan Dobson]]
| data-sort-value="1960" | 1960-02-10
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 2355
|
| [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
|
|
| [[Ráth Caola]]
|-
| style='text-align:right'| 2356
| [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]]
| [[Ógie Ó Céilleachair]]
|
|
| [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2357
|
| [[Heather Payne]]
| data-sort-value="2000" | 2000-01-26
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2358
|
| [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-23
|
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 2359
| [[Íomhá:Dermot Kennedy 7.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]]
| data-sort-value="1991" | 1991-12-13
|
| [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]]
|-
| style='text-align:right'| 2360
|
| [[Naoise Dolan]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2361
|
| [[John Farrelly]]
| data-sort-value="2000" | 2000-05-16
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2362
|
| [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-28
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2363
| [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]]
| [[Emma Dabiri]]
| data-sort-value="1979" | 1979-03-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2364
|
| [[Alice Little]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-03
|
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 2365
| [[Íomhá:Styopa Mkrtchyan, Adam Idah, Benoit Bastien YantsImages - Asatur Yesayants 688 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adam Idah]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-11
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2366
|
| [[Ciara Ní É]]
|
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 2367
| [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Gadirova]]
| data-sort-value="2004" | 2004-10-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2368
| [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]]
| [[Caoilinn Hughes]]
| data-sort-value="1985" | 1985
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2369
| [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]]
| [[Isibeal Atkinson]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-17
|
| [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]]
|-
| style='text-align:right'| 2370
|
| [[Jessica Ziu]]
| data-sort-value="2002" | 2002-06-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2371
|
| [[Sinéad Ní Uallacháin]]
|
|
| ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 2372
| [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]]
| [[Troy Parrott]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2373
|
| [[Emilie Pine]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2374
|
| [[Dáirine Ní Mheadhra]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2375
| [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]]
| [[Cathal Berry]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2376
| [[Íomhá:Gavin Bazunu 22112025 (9).jpg|center|128px]]
| [[Gavin Bazunu]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2377
| [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]]
| [[Eugene Murtagh]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
| [[Dún an Rí]]
|-
| style='text-align:right'| 2378
| [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]]
| [[Paul Mescal]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-02
|
| [[Maigh Nuad]]
|-
| style='text-align:right'| 2379
| [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]]
| [[Mark Ward (polaiteoir)]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2380
| [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]]
| [[Louisa Harland]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-31<br/>1994-01-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2381
|
| [[Caitlín Ní Chualáin]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2382
|
| [[Peadar Ó Riada]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12
|
| [[Cúil Aodha]]
|-
| style='text-align:right'| 2383
|
| [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]]
|
|
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 2384
| [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Hazel Chu]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2385
|
| [[Maura Higgins]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-25<br/>1990-10-25
|
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 2386
|
| [[Áine Hensey]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2387
|
| [[John Beag Ó Flatharta]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Leitir Mealláin]]
|-
| style='text-align:right'| 2388
|
| [[Mícheál de Mórdha]]
|
|
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 2389
| [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]]
| [[Holly Cairns]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-04
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2390
| [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]]
| [[Ruairí Ó Murchú]]
| data-sort-value="1978" | 1978-05-03
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 2391
| [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]]
| [[Sorca Clarke]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2392
| [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]]
| [[Violet-Anne Wynne]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Cill Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 2393
| [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]]
| [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-06
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2394
| [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]]
| [[Pa Daly]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2395
| [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Carroll MacNeill]]
| data-sort-value="1980" | 1980-09-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2396
| [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]]
| [[Marc Ó Cathasaigh]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-03
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2397
| [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]]
| [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-02
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2398
| [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]]
| [[Brian Leddin]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2399
| [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Malcolm Noonan]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2400
| [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]]
| [[Claire Kerrane]]
| data-sort-value="1992" | 1992-04-24
|
| [[Dún Gar]]
|-
| style='text-align:right'| 2401
| [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pauline Tully]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Cill na Leice]]
|-
| style='text-align:right'| 2402
| [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Costello]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2403
| [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]]
| [[Norma Foley]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2404
| [[Íomhá:Verona Murphy at the Sitting of the 34th Dáil on 18 December 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Verona Murphy]]
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]''
|-
| style='text-align:right'| 2405
| [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Whitmore]]
| data-sort-value="1974" | 1974-06
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 2406
| [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]]
| [[Emer Higgins]]
| data-sort-value="1983" | 1980s
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2407
| [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]]
| [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2408
| [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]]
| [[Steven Matthews]]
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2409
| [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lyra Valkyria]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2410
| [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]]
| [[Patricia Ryan (polaiteoir)]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-03
|
| [[Baile Briotáis]]
|-
| style='text-align:right'| 2411
| [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]]
| [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2412
| [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]]
| [[Paul Donnelly]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2413
| [[Íomhá:Roberto Lopes, Jan 2026 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pico Lopes]]
| data-sort-value="1992" | 1992-06-17
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2414
|
| [[Tony Holohan]]
|
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2415
| [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mike Ryan]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2416
|
| [[Sorcha Richardson]]
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2417
| [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Orla Comerford]]
| data-sort-value="1997" | 1997-09-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2418
|
| [[Nan Tom Teaimín]]
|
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2419
|
| [[Máire Ní Chéileachair]]
|
|
| ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]''
|-
| style='text-align:right'| 2420
| [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]]
| [[Richie Conroy]]
|
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2421
| [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]]
| [[John Cummins]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2422
|
| [[Lyra (amhránaí)|Lyra]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-19
|
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 2423
|
| [[Sibéal Davitt]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2424
| [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[CMAT]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2425
| [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jamie Finn]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2426
|
| [[Niamh Farrelly]]
| data-sort-value="1999" | 1999-04-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2427
|
| [[Áine Ní Chíobháin]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2428
|
| [[Breandán 'ac Gearailt]]
|
|
| [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2429
|
| [[Maud Cotter]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 2430
| [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]]
| [[Rachael Blackmore]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-11
|
| ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]''
|-
| style='text-align:right'| 2431
| [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]]
| [[Saoirse Noonan]]
| data-sort-value="1999" | 1999-07-13
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2432
|
| [[SON]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-21
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2433
|
| [[Bernadette Nic an tSaoir]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2434
| [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]]
| [[Éanna Hardwicke]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-21
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2435
| [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]]
| [[Katie McGreal]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2436
|
| [[Dáithí de Mórdha]]
|
|
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 2437
|
| [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1944" | 1944
|
| ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]''
|-
| style='text-align:right'| 2438
|
| [[Mairéad Ní Fhlatharta]]
|
|
| ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]''
|-
| style='text-align:right'| 2439
|
| [[Niamh Ní Chróinín]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2440
|
| [[Aodán Ó Ceallaigh]]
|
|
| [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2441
|
| [[Sorcha O'Raghallaigh]]
|
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 2442
|
| [[Simon Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1973" | 1973
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2443
| [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Gavan Reilly]]
|
|
| ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]''
|-
| style='text-align:right'| 2444
|
| [[Joan Mallon]]
|
|
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2445
| [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]]
| [[Deirdre Brennan]]
| data-sort-value="1934" | 1934
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2446
|
| [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-19
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2447
|
| [[Olan Monk]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2448
|
| [[Louisa Ní Éideáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Léim an Bhradáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2449
|
| [[Stephen O'Hanlon]]
|
|
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2450
|
| [[Roibeard Ó Cathasaigh]]
|
|
| [[Lios Póil]]
|-
| style='text-align:right'| 2451
|
| [[Cormac Mac Gearailt]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2452
|
| [[Iarla Ó Muirthile]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2453
| [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]]
| [[Anne Marie McMahon]]
|
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 2454
|
| [[Síomha Ní Ruairc]]
| data-sort-value="1950" | 20th century
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 2455
|
| [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
| [[Leitreach Ard]]
|-
| style='text-align:right'| 2456
|
| [[John Sheáin Dharach Seoige]]
|
|
| ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]''
|-
| style='text-align:right'| 2457
| [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bambie Thug]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 2458
|
| [[Maidhc Cheannabháin]]
|
|
| ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]''
|-
| style='text-align:right'| 2459
|
| [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]]
|
|
| ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]''
|-
| style='text-align:right'| 2460
|
| [[Conchubhar Ó Luasa]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]''
|-
| style='text-align:right'| 2461
|
| [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]''
|-
| style='text-align:right'| 2462
|
| [[Róisín Chambers]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2463
|
| [[Edwina Guckian]]
|
|
| [[Droim ar Snámh]]
|-
| style='text-align:right'| 2464
| [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]]
| [[Róisín Seoighe]]
|
|
| [[Ros an Mhíl]]
|-
| style='text-align:right'| 2465
|
| [[Shauna Bannon]]
| data-sort-value="1993" | 1993-10-23
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 2466
|
| [[Seamas Ó hAoláin]]
|
|
| [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 2467
|
| [[Ciarán Ó hÓgartaigh]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2468
|
| [[Tadhg Hickey]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2469
|
| [[Síle Denvir]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2470
|
| [[Joni Crone]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2471
|
| [[Tara Howley]]
|
|
| [[Cill Fhionnúrach]]
|-
| style='text-align:right'| 2472
|
| [[Pádraig Rynne]]
|
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 2473
|
| [[Marina Ní Dhubháin]]
|
|
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 2474
| [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]]
| [[Nicholas Carolan]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2475
|
| [[Hilary Bowen-Walsh]]
|
|
| [[Baile Easa Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2476
|
| [[Séaghan Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1999" | 1999
|
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 2477
| [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]]
| [[Albert Dolan]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-01
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2478
| [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Hayes]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-18
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2479
|
| [[Mike Mac Domhnaill]]
|
|
| ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]''
|-
| style='text-align:right'| 2480
| [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Barra Ó hÉanacháin]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 2481
|
| [[Tomás Ó Coileáin]]
|
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2482
|
| [[Doireann Ní Ghlacáin]]
|
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 2483
|
| [[Muireann Ní Chíobháin]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2484
|
| [[Cúán de Búrca]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2485
|
| [[Marie-Louise Nicholson]]
|
|
| [[Tearmann Feichín]]
|-
| style='text-align:right'| 2486
|
| [[John Prendergast]]
|
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2487
|
| [[Seoirsín Bashford]]
|
|
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 2488
|
| [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]]
|
|
| [[Domhnach Bat]]
|-
| style='text-align:right'| 2489
|
| [[Cormac Ó Beaglaoich]]
|
|
| [[Corca Dhuibhne]]
|-
| style='text-align:right'| 2490
|
| [[Majella Ní Dhomhnaill]]
|
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 2491
|
| [[Siobhán Peoples]]
|
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2492
| [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]]
| [[Colm Bairéad]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2493
|
| [[Diarmuid de Faoite]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2494
|
| [[Pádraig Ó Macháin]]
|
|
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 2495
|
| [[Siún Ní Dhuinn]]
|
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 2496
|
| [[Abbie Larkin]]
| data-sort-value="2005" | 2005-04-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2497
|
| [[Carol Cronin]]
|
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2498
|
| [[Tadhg Ó Dúshláine]]
| data-sort-value="1951" | 1951-06-06
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2499
|
| [[Séamas Ó hInnéirghe]]
| data-sort-value="1918" | 1918
|
| ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]''
|-
| style='text-align:right'| 2500
|
| [[Isobel Ní Riain]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2501
|
| [[Eoin Ó Catháin]]
|
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 2502
|
| [[Colm Broderick]]
|
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 2503
|
| [[Izzy Kamikaze]]
|
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 2504
|
| [[David Dunne]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2505
|
| [[Áine de Baróid]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2506
|
| [[Colm Ó Cuaig]]
|
|
| ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]''
|-
| style='text-align:right'| 2507
|
| [[Rob Fell]]
|
|
| [[Na Foidhrí]]
|-
| style='text-align:right'| 2508
|
| [[Labhrás Ó Finneadha]]
|
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 2509
|
| [[Kathleen Loughnane]]
|
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 2510
|
| [[Breda Hegarty]]
|
|
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 2511
|
| [[Máirín Uí Chonchubhair]]
|
|
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 2512
|
| [[Seán Ó Maoilchiaráin]]
|
|
| [[Áth an Choite]]
|-
| style='text-align:right'| 2513
| [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]]
| [[Íte Ní Chionnaith]]
|
|
| [[Inse Chór]]
|-
| style='text-align:right'| 2514
|
| [[Laura J. Pakenham]]
| data-sort-value="2001" | 2001
|
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 2515
|
| [[Éadaoin Fitzmaurice]]
|
|
| [[An tInbhear Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 2516
|
| [[Síomha Hennessy]]
|
|
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2517
|
| [[Róisín O'Donovan]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2518
|
| [[Molly Daly]]
| data-sort-value="2008" | 2008-03-26
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2519
|
| [[Síofra Ní Mhóráin]]
|
|
| [[An Chúlóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2520
| [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]]
| [[Trevor Sargent]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-26
|
| [[Cill Dhéagláin]]
|-
| style='text-align:right'| 2521
| [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]]
| [[Graham Norton]]
| data-sort-value="1963" | 1963-04-04
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2522
| [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]]
| [[Rosanna Davison]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2523
| [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]]
| [[Alan Averill]]
| data-sort-value="1975" | 1975-08-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2524
| [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1941" | 1941-04-18
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2525
| [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-24
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|}
== Misc ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! íomhá
! nome
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Damhnait]]
| data-sort-value="700" | 7th century
| data-sort-value="700" | 7th century
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1241
| [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]]
| [[Jedward]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1428
| [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]]
| [[Dustin Turcaí]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|}
{{Wikidata list end}}
{{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}}
{{síol-ie}}
[[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]]
[[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]]
[[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]]
c4018rfx4k66quod1kxbh9psuq15iqq
Steòrnabhagh
0
27986
1319542
1319460
2026-07-04T18:29:24Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1319542
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is [[baile]] i [[Leòdhas]] é '''Steòrnabhagh'''. Tá sé i limistéar [[Comhairle nan Eilean Siar|Chomhairle nan Eilean Siar]].<ref name='AAA'>{{Cite web-en|url=https://www.ainmean-aite.scot/?id=39555|title=Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland|access-date=2024-04-17|language=en|work=Ainmean-Àite na h-Alba}}</ref> De réir daonáireamh 2011 na h[[Albain|Alban]] bhí cónaí ar 5,714 duine i mbaile Steòrnabhagh, méadú 112 ó 5,602 duine sa bhliain 2001. Is é an baile is mó in [[Na hInnse Gall|Innse Gall]] agus is calafort tábhachtach é.
==Teangacha==
Sa bhliain 2011 dúirt 39.5% do dhaonra Steòrnabhagh go raibh [[Gaeilge na hAlban]] acu, laghdú ó 4.7% ó 44.2% don daonra sa bhliain 2001. Bhí [[An Albainis|Béarla na hAlban]] ag 7.7% den daonra sa bhliain 2011.{{Fíoras}} Sa bhliain 2011 dúirt 24.8% de dhaonra Steòrnabhagh gur labhair siad teanga eile seachas an [[Béarla]] sa bhaile.
Osclaíodh [[An Taigh Cèilidh]], caifé dírithe ar phobal Ghaeilge na hAlban, sa bhaile go luath sa bhliain 2023 tar éis thar faoi dhá bhliain d'fheachtasaíocht ón bpobal céanna.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/naidheachdan/58241365|teideal=Taigh-Cèilidh san amharc an Steòrnabhagh|dáta=2021-08-17|language=as Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|dátarochtana=2026-07-03}}</ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|journal=[[Buaidh]]|language=Gaeilge na hAlban|title=Fìor Thaigh Cèilidh|author=Fañch Bihan-Gallic|date=Earrach 2024|issue=5|pages=lch 37}}</ref>
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf Steòrnabhagh]<ref group="nóta">{{Lua idirlín |url=http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-02-06 |archivedate=2012-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204162141/http://www.linguae-celticae.org/dateien/Gaidhlig_Local_Studies_Vol_15_Steornabhagh_Ed_II.pdf }}</ref>
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}
{{síol-tír-gd}}
{{DEFAULTSORT:Steornabhagh}}
[[Catagóir:Steòrnabhagh| ]]
[[Catagóir:Leòdhas]]
[[Catagóir:Inse Ghall]]
[[Catagóir:Na hOileáin Siar]]
[[Catagóir:Comhairle nan Eilean Siar]]
cpswkd47ydaw65kmxzq3o5i82byi6bs
An Bhearú
0
34058
1319516
1310970
2026-07-04T13:57:54Z
Bogger
4531
béarú -> bearú
1319516
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
Is [[abhainn]] in [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] í '''An Bhearú'''. Tá sé ar cheann de [[Cumar na dTrí Uisce|Cumar na dtrí Uisce]]; is iad an [[An tSiúir|tSiúir]] agus an [[An Fheoir|Fheoir]] an dá cheann eile. Is í an Bhearú an ceann is faide de na trí abhainn agus, ag 192 km (120 mhíle), an dara abhainn is faide in Éirinn, taobh thiar den [[An tSionainn|tSionainn]]. Is é dobharcheantar na Bearú ná 3,067 km<sup>2</sup> sula dtéann an Fheoir isteach beagán os cionn 20 km roimh a bhéal. Is é meánráta sreafa fadtéarmach na habhann, arís sula dtéann an Fheoir isteach inti, ná 37.4 méadar ciúbach in aghaidh an tsoicind.<ref name="auto" /> Ag an gcumasc leis an bhFeoir, is é a abhantrach ná ca. 5,500 km<sup>2</sup> agus a urscaoileadh os cionn 80 m<sup>3</sup>/s.
== Cúrsa ==
Tá foinse na Bearú ag [[Glenbarrow|Gleann Bearú]] i [[Sliabh Bladhma|Sléibhte Shliabh Bladhma]] i [[Contae Laoise|gContae Laoise]].
I measc na mbailte a dtéann an Bhearú tríd ar a bealach chun na farraige taobh amuigh de [[Port Láirge|Phort Láirge]] tá [[Cúil an tSúdaire]], [[Mainistir Eimhín]], [[Baile Átha Í]], [[Ceatharlach]]/An Ghráig, [[Muine Bheag]], [[An Droichead Nua (Contae Chill Chainnigh)|An Droichead Nua]], [[Gráig na Manach]] agus [[Ros Mhic Thriúin]].
Cruthaíonn an abhainn teorainn nádúrtha idir contaetha Chill Chainnigh agus Phort Láirge, ar a bruach dheis, agus, ar a bruach clé, contaetha Cheatharlach agus Loch Garman.
== Ainm ==
Thagann ainm ''An Bhéarú ón'' [[An Phróta-Cheiltis|bPróta-Cheilteach]] ''boru-'' ("beirigh, fiuch"), rud a d'fhágfadh go bhfuil sé gaolmhar le ''Borvo'', dia Ceilteach ([[Gallaigh|Gallach]]) na mianraí agus an fíoruisce.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Monnier|first=Nolwena|date=2019|title=Nommer la nature : toponymie de la nature dans la Topographia Hibernica de Gerald of Wales|journal=Études irlandaises|issue=44–1|pages=31–46|doi=10.4000/etudesirlandaises.6884|issn=0183-973X}}</ref>
Tá baint ag ainm na habhann le gníomhais sheanscéalta [[Dían Cécht]], a mharaigh trí nathair a fuarthas i gcroí mhac an [[Mór-Ríoghain|Mhór-Ríoghain]] agus a chaith isteach sa Bhearú iad, rud a chuir ag fiuchadh í.<ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.academia.edu/10246879|title=Indo-European Dragon-Slayers and Healers, and the Irish Account of Dian Cécht and Méiche|first=John|author=Shaw|accessdate=17 May 2016}}</ref>
== Stair ==
Chuir an Bearú teorainn nádúrtha ar fáil go stairiúil idir ríochtaí [[Laigin]] ar an gcladach thoir agus [[Osraige]] ar an gcladach thiar.
== Féach freisin ==
* [[Liosta Aibhneacha na hÉireann|Liosta aibhneacha na hÉireann]]
* [[Cumar na dTrí Uisce]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://barrowvalley.net Láithreán gréasáin Barrow Valley Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150914155539/http://barrowvalley.net/ |date=2015-09-14 }}
* [http://riverbarrow.net láithreán gréasáin Abhainn na Bearú]
* [http://www.iwai.ie/nav/barrow.html IWAI – Loingseoireacht na Bearú] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040402062810/http://www.iwai.ie/nav/barrow.html |date=2004-04-02 }}
* [http://www.irishwhitewater.com/river_guide/river.php?id=390 Treoir Abhainn na Bearú]
[[Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge]]
[[Catagóir:Abhainn]]
5szwyuuqpvlpab3m817dog1vq202rzd
Sròn an t-Sìthein
0
53947
1319541
1211967
2026-07-04T16:59:59Z
Ériugena
188
1319541
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is baile é '''Sròn an t-Sìthein''' suite i [[Suaineart]].<ref name='AAA'>{{Cite web-en|url=https://www.ainmean-aite.scot/?id=41023|title=Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland|access-date=2024-04-17|language=en|work=Ainmean-Àite na h-Alba}}</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Sron an t-Sithein}}
[[Catagóir:Bailte in Albain]]
[[Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd]]
elxrnuegry9uru228s651nnh71jaf77
Comhairle na hEorpa
0
64223
1319522
1284679
2026-07-04T14:46:39Z
TGcoa
21229
1319522
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (airí)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is eagraíocht idirnáisiúnta í Comhairle na hEorpa ([[An Béarla|Béarla]]; ''Council of Europe'', [[An Fhraincis|Fraincis]]: ''Conseil de l'Europe'') a bhfuil sé mar aidhm shonraithe aici<ref>{{Cite web|url=http://www.coe.int/en/web/about-us/values|teideal=Values|website=The Council of Europe in brief|language=en-GB|access-date=2017-04-21}}</ref> [[cearta an duine]], an [[daonlathas]] agus [[forlámhas an dlí]]<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/4816408.stm|teideal=BBC News - Profile: The Council of Europe|website=news.bbc.co.uk}}</ref> san [[An Eoraip|Eoraip]] a dhearbhú. Bunaithe sa bhliain 1949, bhí 47 ballstát aici (roimh 2022), le daonra de thart ar 820 milliún. Feidhmíonn sí ó shin le buiséad bliantúil de thart ar 500 milliún [[euro]].<ref>Council of Europe, [http://www.coe.int/en/web/about-us/budget Budget], Retrieved: 21 April 2016</ref>
Tá an eagraíocht difriúil ón [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] (AE), 27 náisiún mar bhaill, cé go mba rud furasta an dá fhoras a mheascadh, go páirteach toisc gur ghlac an AE leis an m[[Bratach na hEorpa|Bratach Eorpach]] bunaidh a chruthaigh Comhairle na hEorpa sa bhliain 1955,<ref>Council of Europe. [http://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-flag "The European flag"]. Retrieved 18 April 2016</ref> chomh maith le h[[Iomann na hEorpa]].<ref>Council of Europe. [http://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-anthem "The European anthem"]. Retrieved 18 April 2016</ref> Níor tháinig aon tír isteach san AE riamh gan baint a bheith aici le Comhairle na hEorpa.<ref>Council of Europe. [http://www.coe.int/en/web/about-us/do-not-get-confused "How to Distinguish Us"]. Retrieved: 18 April 2016</ref>
[[Íomhá:Logo Asamblea Parlamentaria Consejo de Europa.svg|clé|mion]]
[[Íomhá:Strasbourg Europe Agora n2.JPG|clé|mion|Agora, Strabourg]]
== Eagraíocht ==
Murab ionann agus an AE, ní féidir le Comhairle na hEorpa dlíthe a dhéanamh, ach tá sé de chumhacht aici comhaontuithe roghnaithe idirnáisiúnta arna gcur i bhfeidhm ag stáit Eorpacha maidir le topaicí éagsúla a fhorfheidhmiú.
Is í [[an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine]] an foras ab aithnidiúla de Chomhairle na hEorpa. Pléann an Chúirt le cásanna a chuirtear faoina bráid ina líomhnaíonn stáit nó daoine aonair go bhfuil sárú déanta ar na cearta atá daingnithe sa [[Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine|Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cainteoir-liofa-gaeilge-tofa-mar-bhreitheamh-sa-chuirt-eorpach-um-chearta-an-duine/|teideal=Cainteoir líofa Gaeilge tofa mar bhreitheamh sa Chúirt Eorpach um Chearta an Duine|dáta=2024-04-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-18}}</ref>
Is iad Coiste na nAirí, a chuimsíonn airí eachtracha gach ballstáit, agus an Tionól Parlaiminteach, comhdhéanta de chomhaltaí de pharlaimintí náisiúnta gach ballstáit, dá chomhlacht reachtúil na Chomhairle. Is institiúid neamhspleách é an [[Coimisinéir um Chearta an Duine]] laistigh de Chomhairle na hEorpa, a bhfuil sainordú aige feasacht agus meas ar chearta an duine sna ballstáit a chur chun cinn. Tá an tArd-Rúnaí i gceannas ar rúnaíocht na heagraíochta. I measc mórchomhlachtaí eile na Comhairle tá Stiúrthóireacht na hEorpa um Cháilíocht Leigheasra & Cúram Sláinte (SECL) agus Réadlann Chlosamhairc na hEorpa.
Tá ceanncheathrú Chomhairle na hEorpa i [[Strasbourg]] [[An Fhrainc|na Fraince]]. Is iad [[an Béarla]] agus [[an Fhraincis]] an dá theanga oifigiúil. Baineann Coiste na nAirí, an Tionól Parlaiminteach, agus an Chomhdháil úsáid as [[An Ghearmáinis|an nGearmáinis]], [[an Iodáilis]] agus [[an Rúisis]] freisin le haghaidh cuid dá gcuid oibre.
==Ról ==
Tá meas ar obair na Comhairle chun cuidiú le mionlaigh náisiúnta a chosaint, troid in aghaidh [[Ciníochas|ciníochais]] agus seineafóibe, agus caimiléireacht a chomhrac.
Is breathnóir oifigiúil de chuid na Náisiún Aontaithe í Comhairle na hEorpa.<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/sections/member-states/intergovernmental-organizations/index.html|teideal=Intergovernmental Organizations|website=www.un.org}}</ref>
== Stair ==
Bunaíodh an Chomhairle tar éis an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]] trí Chonradh Londan. Tá sé méadaithe ón 9 stát bunaidh (le n-áirítear Éire) go 47 in 2022 agus 46 inniu (in 2026).
Ar an 25 Feabhra 2022, chuir Comhairle na hEorpa ballraíocht na Rúise ar fionraí (lá tar éis [[ionradh na Rúise ar an Úcráin]]), agus nuair a d'fhógair an Rúis féin, an 15 Márta 2022, go raibh sí ag imeacht as an eagraíocht, vótáil Coiste na nAirí an lá céanna, d'aon toil, chun deireadh a chur lena ballraíocht go hoifigiúil.
Tá iarratas ballraíochta na [[An Chosaiv|Cosaive]] ag dul chun cinn le blianta beaga anuas — cheadaigh Tionól Parlaiminteach na Comhairle é i mí Aibreáin 2024.
== Féach freisin ==
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|An Chomhairle Eorpach (EUCO)]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Parlaimint na hEorpa]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle na hEorpa}}
[[Catagóir:Comhairle na hEorpa]]
[[Catagóir:Polaitíocht na hEorpa]]
ejltlpjmy2zgt137jytgzt5n97nkbgb
An Coimisiún Eorpach
0
69228
1319536
1303224
2026-07-04T16:32:55Z
TGcoa
21229
/* Riarachán */
1319536
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
I dteannta le Comhairle an Aontais Eorpaigh agus le [[Parlaimint na hEorpa]], is ceann de na hinstitiúidí is tábhachtaí den [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é an '''Coimisiún Eorpach'''.<ref name=iate /> Tá ball as gach ballstát den Aontas ar an gCoimisiún, rud a chiallaíonn go bhfuil 27 coimisinéirí páirteach ann.
[[Íomhá:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|mion|clé|An Coimisiún Eorpach]]
[[Íomhá:Berlaymont-Building-1.Jpg|mion|clé]][[Íomhá:European Commission Room (Open Day) 1.jpg|mion|clé|Seomra cruinnithe, ardán 13, Berlaymont]]
== Feidhmeanna ==
Is é príomhchúram an Choimisiúin Eorpaigh polasaithe a mholadh agus a chur i bhfeidhm. ‘Caomhnóir na gConarthaí’ atá sa Choimisiún, cinntíonn sé go gcuirtear i bhfeidhm iad agus is leisean an ceart tionscnaimh chun dlíthe nua a mholadh a bhaineann le hábhair a bhfuil an tAontas amháin freagrach astu – aontas custam an Aontais, caomhnú acmhainní nádúrtha na mara, an Margadh Eorpach Aonair agus an t-[[Euro|airgeadra aonair]], ina measc.
I bprionsabal, tá ról lárnach ag an gCoimisiún mar chosantóir leas comhchoiteann an Aontais Eorpaigh agus is de bharr an róil sin atá an ceart tionscnaimh aige. I gcomhthéacs na gcóras polaitiúil, tá gné ar leith ag an gCoimisiún ós rud go bhfuil sé freagrach as leas comhchoiteann an Aontais cé nach dtagann a chumhacht ó Pharlaimint na hEorpa, parlaimint a thoghann lucht vótála an Aontais féin.
Tá ról tábhachtach ag brúghrúpaí i bpróiseas cinnteoireachta an Choimisiúin Eorpaigh, brúghrúpaí a oibríonn ar son leas an phobail agus brúghrúpaí a oibríonn ar son leas na ngnóthaí.
Maireann téarma an Choimisiúin cúig bliana.
== Caidreamh ==
=== Rialtais ===
Cé go bhfuil cosúlachtaí ann idir ról an Choimisiúin agus ról [[Rialtas|rialtais]] na mballstát, tá difríochtaí ann leis. I bprionsabal, oibríonn na coimisinéirí ar son an Aontais agus tá siad neamhspleách ar a dtír féin. I ndáiríre, áfach, polaiteoirí atá sna coimisinéirí de ghnáth, polaiteoirí a bhfuil saol fada caite acu ag obair i rialtas a dtíre féin.
Chomh maith leis sin, braitheann an Choimisiún ar rialtais na mballstát le buiséad a fháil.
=== Parlaimint ===
Tá an Coimisiún freagrach do Pharlaimint na hEorpa agus tá an Pharlaimint i gcumas an Coimisiún a cháineadh. Ach níl an Pharlaimint i gcumas an Coimisiún a cháineadh ach amháin maidir lena riarachán agus, chun an próiseas cáinte a chur i bhfeidhm, teastaíonn vóta ó dhá thrian d’fheisirí na Parlaiminte.
=== An Chomhairle ===
Roinntear na cumhachtaí, cumhachtaí reachtacha agus cumhachtaí feidhmiúcháin araon, idir an Coimisiún agus an Chomhairle.
== Riarachán ==
Tá an Coimisiún lonnaithe sa [[An Bhruiséil|Bhruiséil]], i bhfoirgneamh Berlaymont atá suite ag cearnóg ''boulevard Charlemagne'' agus ''rue de la Loi''.
Tá foireann mhór státseirbhíseach ann a chabhraíonn le hobair na gCoimisinéirí, is í an fhoireann sin an fhoireann is mó san Aontas – sa bhliain 2007, bhí beagnach 27,000 duine ag obair inti.
Ó bunaíodh an Coimisiún sa bhliain 1958, bíonn sealanna ina mbíonn sé níos gníomhaí agus sealanna eile ina mbíonn sé níos ciúine. I ndáiríre, is é an rud is tábhachtaí a théann i gcion ar obair an Choimisiúin agus ar obair na gCoimisinéirí ná lánpháirtiú na hEorpa.
== Ceapachán ==
I ndiaidh na Toghcháin Eorpacha (gach cúig bliana), ainmníonn na Ballstáit, agus toradh na toghcháin ar eolais acu, Uachtarán nua don Choimisiún. Faomhann an Pharlaimint ainmní na mBallstáit le tromlach simplí (50%+1). Mura fhaigheann an ainmní na vótaí atá de dhíth ón bParlaimint, caithfeadh na Ballstáit ainmní nua a ainmniú (tríd an Comhairle Eorpach agus le tromlach cáilithe).
Nuair atá Uachtarán nua an Choimisiún tofa, glacann na mBallstáit agus an Uachtarán tofa, le chéile, liosta de iarrthóir Coimisinéirí. Bíonn de chúram ar Pharlaimint na hEorpa an "coláiste" de Choimisinéirí, Uachtarán an Choimisiún tofa, agus an Ard-ionadaí do Gnóthaí Eachtracha a fhormheas. Is é an tromlach simplí (50%+1) an tairseach don formheas seo. Faoi dheireadh, is é an Comhairle Eorpach a socraíonn an gCoimisiún go foirmiúl le tromlach cáilithe.
== Stair ==
Bunaíodh an Coimisiún Eorpach le [[Conradh na Róimhe]] sa bhliain 1957 (féach airteagail 155 go 163).
Idir 2014-2019, bhí [[Jean-Claude Juncker]], polaiteoir as [[Lucsamburg]], ina uachtarán ar an gCoimisiún. Thosaigh sé sa phost ar an 1 Samhain 2014, tar éis don Pharlaimint Eorpach glacadh leis mar uachtarán ar an 15 Iúil 2014.
Ceapadh [[Ursula von der Leyen|Urusula Von der Leyen]] in 2019 ina uachtarán ar an gCoimisiún. Ar an 27 Samhain 2024, vótáil móramh de na feisirí i bParlaimint na hEorpa ar son an dara téarma mar Uachtarán ar an gCoimisiún a thabhairt do Ursula von der Leyen.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An dara téarma faighte ag von der Leyen|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/1127/1483308-an-dara-tearma-faighte-ag-von-der-leyen/|date=2024-11-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] (EUCO)
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Eurostat]]
* [[Comhairle na hEorpa|(Comhairle na hEorpa)]]
==Tagairtí==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/956044/ga | teideal = Téarma: An Coimisiún Eorpach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>
}}
{{DEFAULTSORT:Coimisiún Eorpach, An}}
{{AE}}
[[Catagóir:An tAontas Eorpach]]
[[Catagóir:Coimisiún Eorpach]]
9y4d3qrn7w9huk3jrmwh9320hcalenr
Rodrigo Duterte
0
88795
1319550
1267357
2026-07-05T00:53:53Z
TGcoa
21229
1319550
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Uachtarán]] ar [[na hOileáin Fhilipíneacha]], 2016-2022, ba ea '''Rodrigo Roa Duterte,''' a rugadh ar an [[28 Márta]], [[1945]], a tharraing conspóid go minic.
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ph}}
{{DEFAULTSORT:Duterte, Rodrigo}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1945]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Filipíneacha]]
[[Catagóir:Pobalóirí]]
4d1xbetm7xbnhy833m5ipn5caar3vap
Cath an Oileáin Fhada
0
94571
1319512
1246697
2026-07-04T12:52:46Z
TGcoa
21229
1319512
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}}
Ar an [[27 Lúnasa]] [[1776]], troideadh '''Cath an Oileáin Fhada''' (nó '''Cath Bhrooklyn''' uaireanta) le linn [[Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá|Chogadh Saoirse Mheiriceá]] i mBrooklyn, an cath ba mhó sa Chogadh. Bhí an tArm Ilchríochach suite i nDroim Gowanus in iarthuaisceart Bhrooklyn, agus an bealach go Manhattan á chosaint acu. Briseadh ar na Meiriceánaigh sa chath fuilteach. Bhí na fórsaí ríoga, idir [[An Bhreatain|Bhriotanaigh]] agus [[Heiseánach|Heiseánaigh]], dhá oiread níos mó (20,000) ná na Meiriceánaigh (10,000).
[[Íomhá:Battleoflongisland.jpg|mion|le Alonzo Chappel, 1858|clé|220x220px]]
Bhí amhras ar chumas an Ghinearáil [[George Washington]] ina dhiaidh seo. Ach d’éirigh leis go seoigh an t-arm Meiriceánach a choimeád le chéile; ar an 29/30 Lúnasa, chúlaigh siad siar chuig Manhattan.
Tharla an rud a b’uafásaí sa chogadh mar gheall ar an chath seo, áfach, mar chuir na Sasanaigh roinnt mílte príosúnach Meiriceánach i sean[[long]]<nowiki/>a lofa i mBá Wallabout sa chuan amach ó Bhrooklyn. Fuair níos mó Meiriceánach bás ón drochíde a bhfuair siad ansin ná mar a cailleadh i ngach cath eile sa chogadh curtha in éindí.
[[Íomhá:U.S. Army - Artillery Retreat from Long Island 1776.jpg|clé|mion|ag cúlú as éadan|220x220px]]
D’fhan Brooklyn faoi riail na mBriotanach go deireadh an chogaidh. Bhí an [[geilleagar]] agus an saol sóisialta in aimhréidh áirithe go dtí sin agus go ceann tamaill ina dhiaidh.
== Féach freisin ==
* [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]
[[Catagóir:Brooklyn]]
kpcoc1ckk9ng9udxsahvsbuy4qfbayr
Vicipéid:Mná gan leathanach ar Vicipéid
4
95192
1319549
1319188
2026-07-04T23:53:07Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1319549
wikitext
text/x-wiki
Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid:
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE {
?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 .
FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink
?wen schema:about ?item .
?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> .
}
?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female
?item wdt:P31 wd:Q5 . # human
OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks
} limit 1000
|sort=P569
|columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc
|thumb=40
|autolist=fallback
|links=red
|summary=itemnumber
}}
{| class='wikitable sortable'
! name
! íomhá
! description
! gairm
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
! áit bháis
! nasc wikidata
! méid naisc
|-
| [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]]
| [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan
|
| data-sort-value="1401" | 15th century
| data-sort-value="1542" | 1542-08-09
|
| [[Cill Chainnigh]]
| [[:d:Q208901|Q208901]]
| 4
|-
| [[Elizabeth Stanhope]]
| [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope
|
| data-sort-value="1640" | 1640-06-29
| data-sort-value="1665" | 1665-07
| [[Caisleán Chill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q245681|Q245681]]
| 3
|-
| [[Grizel Steevens]]
| [[Íomhá:Grizell Steevens.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀
| [[benefactor]]
| data-sort-value="1653" | 1653
| data-sort-value="1746" | 1746
| [[Sasana]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1124291|Q1124291]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Aldworth]]
| [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth
| [[uasal]]
| data-sort-value="1692" | 1692<br/>1695
| data-sort-value="1773" | 1773<br/>1772-05-11
| [[Dún ar Aill]]
| [[Contae Chorcaí]]
| [[:d:Q1773537|Q1773537]]
| 11
|-
| [[Elizabeth Griffith]]
| [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], scríbhneoir aistí, drámadóir agus [[Aisteoir|aisteoir]] (1727–1793) ♀
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1727" | 1727-10-11
| data-sort-value="1793" | 1793-01-05
| [[Sir Forgannwg]]
| [[Cill Dara]]
| [[:d:Q1331217|Q1331217]]
| 7
|-
| [[Nano Nagle]]
| [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀
| [[bean rialta Chríostaí]]
| data-sort-value="1728" | 1728
| data-sort-value="1784" | 1784-04-20
| [[Contae Chorcaí]]
| [[Corcaigh]]
| [[:d:Q596669|Q596669]]
| 11
|-
| [[Amelia Curran]]
|
| péintéir Éireannach (1775–1847)
| [[péintéir]]
| data-sort-value="1775" | 1775
| data-sort-value="1847" | 1847
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[an Róimh]]
| [[:d:Q2842660|Q2842660]]
| 10
|-
| [[Catherine McAuley]]
| [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀
| [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]]
| data-sort-value="1778" | 1778-09-29
| data-sort-value="1841" | 1841-11-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q2736460|Q2736460]]
| 15
|-
| [[Anna Maria Hall]]
| [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]]
| úrscéalaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]]
| data-sort-value="1800" | 1800-01-06
| data-sort-value="1881" | 1881-01-30
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Molesey]]
| [[:d:Q562000|Q562000]]
| 16
|-
| [[Joanna Hiffernan]]
| [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]]
| mainicín Éireannach
| [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1843" | 1843
| data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1903
| [[Luimneach]]
| [[Holborn]]
| [[:d:Q457483|Q457483]]
| 15
|-
| [[Ellen (Nellie) Cashman]]
| [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame
| [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]]
| data-sort-value="1845" | 1845-08-25
| data-sort-value="1925" | 1925-01-04
| [[An Cóbh]]
| [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]]
| [[:d:Q602294|Q602294]]
| 8
|-
| [[Fanny Parnell]]
| [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]]
| file Éireannach (1848 – 1882)
| [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]
| data-sort-value="1848" | 1848-09-04
| data-sort-value="1882" | 1882-07-20
|
|
| [[:d:Q3066476|Q3066476]]
| 5
|-
| [[George Egerton]]
| [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte
| [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]]
| data-sort-value="1859" | 1859-12-14<br/>1860
| data-sort-value="1945" | 1945-08-12
| [[an Astráil]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q273207|Q273207]]
| 10
|-
| [[May Langrishe]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1864" | 1864-12-31
| data-sort-value="1939" | 1939-01-24
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
| [[Charmouth]]
| [[:d:Q1727762|Q1727762]]
| 4
|-
| [[Louisa Martin]]
| [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]]
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1865" | 1865-09-03
| data-sort-value="1941" | 1941-10-24
| [[An Dúcharraig]]
| [[Port Rois]]
| [[:d:Q1395948|Q1395948]]
| 12
|-
| [[Lena Rice]]
| [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1866" | 1866-06-21
| data-sort-value="1907" | 1907-06-21
| [[Loch Ceann]]
| [[Loch Ceann]]
| [[:d:Q267303|Q267303]]
| 22
|-
| [[M. Obré]]
| [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1870" | 1870s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739841|Q55739841]]
| 1
|-
| [[Annie Moore]]
| [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀
|
| data-sort-value="1874" | 1874-04-24
| data-sort-value="1924" | 1924-12-06
| [[Corcaigh]]
| [[Manhattan]]
| [[:d:Q529195|Q529195]]
| 6
|-
| [[Hilda Chater]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1874" | 1874-08-28
| data-sort-value="1968" | 1968-11-27
|
|
| [[:d:Q105722375|Q105722375]]
| 4
|-
| [[Bickford]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1875" | 1875
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739807|Q55739807]]
| 0
|-
| [[T. D. Good-Carroll]]
| [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1879" | 1879-11-01
| data-sort-value="1958" | 1958-02-21
| [[An Charraig Dhubh]]
| [[Droichead na Dothra]]
| [[:d:Q27044123|Q27044123]]
| 3
|-
| [[Sara Allgood]]
| [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1880" | 1880-10-30<br/>1883
| data-sort-value="1950" | 1950-09-13
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Woodland Hills]]
| [[:d:Q238070|Q238070]]
| 30
|-
| [[Mary Dickenson-Auner]]
|
| cumadóir Éireannach
| [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]]
| data-sort-value="1880" | 1880-10-24
| data-sort-value="1965" | 1965-05-25
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Vín]]
| [[:d:Q1719083|Q1719083]]
| 4
|-
| [[Irene Hamilton]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739833|Q55739833]]
| 0
|-
| [[Manders]]
| [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739843|Q55739843]]
| 1
|-
| [[Hazlett]]
| [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q84044654|Q84044654]]
| 1
|-
| [[Louisa Plews]]
| [[Íomhá:Irish International Badminton team 1912.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1969" | 1969-12-10
|
| [[Baile na Lobhar]]
| [[:d:Q55739855|Q55739855]]
| 1
|-
| [[Storey]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739860|Q55739860]]
| 0
|-
| [[H. Pigot]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554314|Q65554314]]
| 0
|-
| [[C. Johnstone]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q27574560|Q27574560]]
| 0
|-
| [[Nora Lambert]]
| [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554502|Q65554502]]
| 1
|-
| [[F. O. D. Trench]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q27574551|Q27574551]]
| 0
|-
| [[E. F. Stewart]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1890" | 1890s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739822|Q55739822]]
| 0
|-
| [[Bridget Dowling]]
| [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]]
| céilí Alois Hitler
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1891" | 1891-07-03
| data-sort-value="1969" | 1969-11-18
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Long Island]]
| [[:d:Q454576|Q454576]]
| 16
|-
| [[Patricia Collinge]]
| [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Meiriceánach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1892" | 1892-09-20
| data-sort-value="1974" | 1974-04-10
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q177208|Q177208]]
| 20
|-
| [[Dorothy Colpoys]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1894" | 1894-11-26
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Surrey]]
| [[Devon]]
| [[:d:Q27783241|Q27783241]]
| 2
|-
| [[A. M. Head]]
| [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1895" | 1895
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q15290937|Q15290937]]
| 4
|-
| [[Enid Starkie]]
|
| léirmheastóir liteartha Éireannach
| [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[focleolaí]]
| data-sort-value="1897" | 1897-08-18
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
| [[Cill Iníon Léinín]]
|
| [[:d:Q1343100|Q1343100]]
| 3
|-
| [[Ninette de Valois]]
| [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], ballet director agus damhsóir (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell
| [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1898" | 1898-06-06
| data-sort-value="2001" | 2001-03-08
| [[Baile Coimín]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q234436|Q234436]]
| 33
|-
| [[Elizabeth Bowen]]
| [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]]
| data-sort-value="1899" | 1899-06-07
| data-sort-value="1973" | 1973-02-22
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q235308|Q235308]]
| 43
|-
| [[D. Anderson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739817|Q55739817]]
| 0
|-
| [[D. Pilkington]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739819|Q55739819]]
| 0
|-
| [[Muriel Homan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739840|Q55739840]]
| 0
|-
| [[Iris Origo]]
| [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Briotanach
| [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]]
| data-sort-value="1902" | 1902-08-15
| data-sort-value="1988" | 1988-06-28
| [[Gloucestershire]]
| [[Siena]]
| [[:d:Q518613|Q518613]]
| 8
|-
| [[Derreen Good]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1904" | 1904-08-15
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q55739818|Q55739818]]
| 1
|-
| [[Norma Stoker]]
| [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1905" | 1905-03-26
| data-sort-value="1962" | 1962-08-21
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1999289|Q1999289]]
| 5
|-
| [[Olive Wilson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1948" | 1948
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q2019968|Q2019968]]
| 2
|-
| [[Edel Quinn]]
| [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀
| [[misinéir]]
| data-sort-value="1907" | 1907-09-14
| data-sort-value="1944" | 1944-05-12
| [[Ceann Toirc]]
| [[Nairobi]]
| [[:d:Q443996|Q443996]]
| 14
|-
| [[G. Good]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554295|Q65554295]]
| 0
|-
| [[Christabel Bielenberg]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg
| [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]]
| data-sort-value="1909" | 1909-06-18
| data-sort-value="2003" | 2003-11-02
| [[Londain]]
| [[An Tulach]]
| [[:d:Q97287|Q97287]]
| 7
|-
| [[Margaret Kelly]]
| [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1910" | 1910-06-24
| data-sort-value="2004" | 2004-09-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Páras]]
| [[:d:Q1747577|Q1747577]]
| 8
|-
| [[Eileen Goulding]]
| [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1910" | 1910s
|
|
|
| [[:d:Q84044350|Q84044350]]
| 1
|-
| [[Billy Kelly]]
| [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1910" | 1910s
|
|
|
| [[:d:Q84044367|Q84044367]]
| 1
|-
| [[Mavis Macnaughton]]
| [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1911" | 1911-09-14
| data-sort-value="1958" | 1958-11
| [[Ráth Domhnaigh]]
|
| [[:d:Q1647577|Q1647577]]
| 5
|-
| [[G. Carty]]
| [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1911" | 1911
|
|
|
| [[:d:Q65554294|Q65554294]]
| 1
|-
| [[Marguerite Dockrell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (1912–1983) ♀; child of [[Henry Morgan Dockrell]]
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1912" | 1912-03-10
| data-sort-value="1983" | 1983-09
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Northampton]]
| [[:d:Q23936583|Q23936583]]
| 4
|-
| [[Geraldine Fitzgerald]]
| [[Íomhá:Geraldine-Fitzgerald-August-1944.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1913" | 1913-11-24
| data-sort-value="2005" | 2005-07-17
| [[Na Clocha Liatha]]
| [[Upper East Side]]
| [[:d:Q236396|Q236396]]
| 38
|-
| [[Joyce Redman]]
|
| aisteoir Angla-Éireannach
| [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amharclannóir]]
| data-sort-value="1915" | 1915-12-09
| data-sort-value="2012" | 2012-05-10
| [[Gosforth]]
| [[Pembury]]
| [[:d:Q442956|Q442956]]
| 16
|-
| [[Dorothy Donaldson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]]
| data-sort-value="1915" | 1915
| data-sort-value="2011" | 2011-09-04
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q1250293|Q1250293]]
| 4
|-
| [[E. Hall]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1915" | 1915
|
|
|
| [[:d:Q134423755|Q134423755]]
| 0
|-
| [[Bridie O'Flaherty]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-27
| data-sort-value="2006" | 2006-01-12
|
| [[Gaillimh]]
| [[:d:Q914007|Q914007]]
| 2
|-
| [[Maeve Brennan]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]]
| data-sort-value="1917" | 1917-01-06
| data-sort-value="1993" | 1993-11-01
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q1883652|Q1883652]]
| 9
|-
| [[Josie MacAvin]]
|
| dearthóir seit
| [[dearthóir léiriúchán]]
| data-sort-value="1919" | 1919-04-23
| data-sort-value="2005" | 2005-01-26
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile na Manach]]
| [[:d:Q178716|Q178716]]
| 8
|-
| [[Barbara Good]]
| [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920
|
|
|
| [[:d:Q807442|Q807442]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Shaw]]
| [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach, [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir litríocht pháistí (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize
| [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1920" | 1920-05-04
| data-sort-value="1992" | 1992-06-27
| [[Béal Feirste]]
| [[Beirlín]]
| [[:d:Q1331314|Q1331314]]
| 3
|-
| [[Eilís Dillon]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1920" | 1920-03-07
| data-sort-value="1994" | 1994-07-19
| [[Gaillimh]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1567235|Q1567235]]
| 9
|-
| [[Nora Conway]]
| [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920s
| data-sort-value="2010" | 2010s
|
|
| [[:d:Q6457791|Q6457791]]
| 3
|-
| [[B. Potter]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920s
|
|
|
| [[:d:Q55739806|Q55739806]]
| 0
|-
| [[Leland Bardwell]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]]
| data-sort-value="1922" | 1922-02-25
| data-sort-value="2016" | 2016-06-28
| [[Chennai]]
| [[Sligeach]]
| [[:d:Q1816611|Q1816611]]
| 4
|-
| [[V. H. Gillespie]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1923" | 1923
|
|
|
| [[:d:Q65554623|Q65554623]]
| 0
|-
| [[Mary Catherine Tinney]]
|
| taidhleoir Éireannach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1924" | 1924-02-15
| data-sort-value="2006" | 2006-11-22
| [[Albain]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1410325|Q1410325]]
| 3
|-
| [[Sheila Manahan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-01
| data-sort-value="1988" | 1988-03-29
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q1414336|Q1414336]]
| 3
|-
| [[Anna Manahan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1924" | 1924-10-18
| data-sort-value="2009" | 2009-03-08
| [[Contae Phort Láirge]]
| [[Port Láirge]]
| [[:d:Q2358194|Q2358194]]
| 6
|-
| [[Peggy Cummins]]
| [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1925" | 1925-12-18
| data-sort-value="2017" | 2017-12-29
| [[Prestatyn]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q441467|Q441467]]
| 19
|-
| [[B. Curran]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
|
|
|
| [[:d:Q65554200|Q65554200]]
| 0
|-
| [[W. Swann]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
|
|
|
| [[:d:Q134573262|Q134573262]]
| 0
|-
| [[Anne McCaffrey]]
| [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]]
| úrscéalaí Gael-Mheiriceánach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1926" | 1926-04-01
| data-sort-value="2011" | 2011-11-21
| [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]]
| [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]]
| [[:d:Q233046|Q233046]]
| 40
|-
| [[Alice Glenn]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1927" | 1927-12-17
| data-sort-value="2011" | 2011-12-16
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Deilginis]]
| [[:d:Q2646906|Q2646906]]
| 2
|-
| [[Jean Kennedy Smith]]
| [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]]
| taidhleoir Gael-Mheiriceánach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-20
| data-sort-value="2020" | 2020-06-17
| [[Bostún, Massachusetts|Bostún]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q272401|Q272401]]
| 30
|-
| [[Mona Baptiste]]
|
| [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1928" | 1928-06-21
| data-sort-value="1993" | 1993-06-25
| [[Oileán na Tríonóide]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1662382|Q1662382]]
| 6
|-
| [[Kitty Hayes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2008" | 2008-05-17
|
|
| [[:d:Q1949254|Q1949254]]
| 3
|-
| [[Maeve Kyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine
| [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1928" | 1928-10-06
| data-sort-value="2025" | 2025-07-23
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q6729406|Q6729406]]
| 6
|-
| [[Sheila Smyth]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1928" | 1928
|
|
|
| [[:d:Q27793294|Q27793294]]
| 0
|-
| [[Catherine Gaskin]]
|
| úrscéalaí Gael-Astráileach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1929" | 1929-04-02
| data-sort-value="2009" | 2009-09-06
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]]
| [[Sydney]]
| [[:d:Q513055|Q513055]]
| 7
|-
| [[Esme Mercer]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|
|
| [[:d:Q27672134|Q27672134]]
| 0
|-
| [[R. Gibson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|
|
| [[:d:Q65554544|Q65554544]]
| 0
|-
| [[Jennifer Johnston]]
| [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-12
| data-sort-value="2025" | 2025-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Dún Laoghaire]]
| [[:d:Q526219|Q526219]]
| 14
|-
| [[Yvonne Kelly]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1930" | 1930s
|
|
|
| [[:d:Q1547285|Q1547285]]
| 2
|-
| [[Susan Devlin]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1931" | 1931
|
| [[Winnipeg]]
|
| [[:d:Q2363393|Q2363393]]
| 3
|-
| [[Yvonne Barr]]
|
| víreolaí Éireannach
| [[vireolaí]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-11
| data-sort-value="2016" | 2016-02-13
| [[Ceatharlach]]
| [[Melbourne]]
| [[:d:Q456705|Q456705]]
| 13
|-
| [[Anne Donnelly]]
|
| péintéir Éireannach
| [[péintéir]]
| data-sort-value="1932" | 1932
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q1117247|Q1117247]]
| 3
|-
| [[J. Duncan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1932" | 1932
|
|
|
| [[:d:Q65554344|Q65554344]]
| 0
|-
| [[Jean Lawless]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1933" | 1933
|
|
|
| [[:d:Q13481865|Q13481865]]
| 2
|-
| [[Audrey Dalton]]
| [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1934" | 1934-01-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q439915|Q439915]]
| 18
|-
| [[Ann Ormonde]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1935" | 1935-01-20
|
| [[Coill Mhic Thomáisín]]
|
| [[:d:Q263468|Q263468]]
| 2
|-
| [[Nuala Fennell]]
| [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1935" | 1935-11-25
| data-sort-value="2009" | 2009-08-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Bóthar Mhuirfean]]
| [[:d:Q526634|Q526634]]
| 5
|-
| [[Mary Bryan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2017" | 2017-10-26
| [[Trá Lí]]
|
| [[:d:Q1906224|Q1906224]]
| 2
|-
| [[Elizabeth Shaughnessy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
|
|
| [[:d:Q5363498|Q5363498]]
| 2
|-
| [[Carmencita Hederman]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-23
| data-sort-value="2025" | 2025-05-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1043753|Q1043753]]
| 4
|-
| [[Deirdre O'Connell]]
|
| ban-aisteoir agus amhránaí Gael-Mheiriceánach
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]
| data-sort-value="1939" | 1939-06-16
| data-sort-value="2001" | 2001-06-09
| [[South Bronx]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q2916434|Q2916434]]
| 5
|-
| [[Gemma O'Connor]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1501154|Q1501154]]
| 4
|-
| [[Lena Rea]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
|
|
| [[:d:Q1817335|Q1817335]]
| 2
|-
| [[Joan McCloy]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
|
|
| [[:d:Q6519433|Q6519433]]
| 2
|-
| [[Fidelma Macken]]
|
| breitheamh Éireannach
| [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]]<br/>[[saineolaí dlí]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1411301|Q1411301]]
| 4
|-
| [[Maureen Mockford]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1942" | 1942-03-27
| data-sort-value="2008" | 2008-01-12
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q13481867|Q13481867]]
| 3
|-
| [[Claire Walsh]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05-27
|
|
|
| [[:d:Q42294660|Q42294660]]
| 2
|-
| [[Jane Leslie]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
|
|
| [[:d:Q65554348|Q65554348]]
| 0
|-
| [[Mary Dinan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="2024" | 2024-11-02
|
|
| [[:d:Q6780729|Q6780729]]
| 1
|-
| [[Mary White]]
|
| polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil)
| [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-07
| data-sort-value="2026" | 2026-01-04
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q530899|Q530899]]
| 5
|-
| [[Margaret Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-21
|
|
|
| [[:d:Q41446936|Q41446936]]
| 1
|-
| [[Mary Upton]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1946" | 1946-05-30
|
| [[Cill Rois]]
|
| [[:d:Q540353|Q540353]]
| 4
|-
| [[Mary Freehill]]
| [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]]
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1946" | 1946-07-22
|
|
|
| [[:d:Q1906258|Q1906258]]
| 3
|-
| [[Kate Walsh]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1947" | 1947-03-01
| data-sort-value="2007" | 2007-04-24
| [[Cill Droichid]]
|
| [[:d:Q2463581|Q2463581]]
| 3
|-
| [[Sinéad Cusack]]
| [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]]
| aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-18
|
| [[Deilginis]]
|
| [[:d:Q224782|Q224782]]
| 17
|-
| [[Ann Murray]]
| [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]]
| amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1949" | 1949-08-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q462570|Q462570]]
| 10
|-
| [[Mary Bergin]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-13
|
| [[Seanchill]]
|
| [[:d:Q1627129|Q1627129]]
| 5
|-
| [[Mary Tracey-Purcell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-22
|
|
|
| [[:d:Q42293853|Q42293853]]
| 4
|-
| [[Maxi]]
|
| DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1950" | 1950-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q510649|Q510649]]
| 10
|-
| [[Wendy Donnelly]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950s
|
|
|
| [[:d:Q2559274|Q2559274]]
| 1
|-
| [[Pádraigín Ní Uallacháin]]
| [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]]
| amhránaí agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]]<br/>[[múinteoir]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-23
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q2729382|Q2729382]]
| 4
|-
| [[Dorothy Cunningham]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q26955634|Q26955634]]
| 1
|-
| [[F. Cunningham]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q65554280|Q65554280]]
| 0
|-
| [[Aileen Noonan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q110160815|Q110160815]]
| 2
|-
| [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]]
| [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Briotanach (rugadh 1951)
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-14
|
| [[Halesworth]]
|
| [[:d:Q336425|Q336425]]
| 10
|-
| [[Anne Anderson]]
| [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]]
| taidhleoir Éireannach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-07
|
| [[Cluain Meala]]
|
| [[:d:Q564938|Q564938]]
| 6
|-
| [[Barbara Beckett]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1952" | 1952-03
|
| [[Tuaisceart Éireann]]
|
| [[:d:Q807346|Q807346]]
| 3
|-
| [[Diane Underwood]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
|
|
| [[:d:Q26958541|Q26958541]]
| 1
|-
| [[Ann O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27881115|Q27881115]]
| 2
|-
| [[Vivienne Smith]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27886476|Q27886476]]
| 2
|-
| [[Nollaig Casey]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[fidléir]]
| data-sort-value="1953" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q2469858|Q2469858]]
| 3
|-
| [[Bairbre Dowling]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-27
| data-sort-value="2016" | 2016-01-20
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Manhattan]]
| [[:d:Q2879967|Q2879967]]
| 2
|-
| [[Cornelia Hayes O'Herlihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy
| [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1953" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q2997473|Q2997473]]
| 1
|-
| [[Áine Brady]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-08
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q249955|Q249955]]
| 3
|-
| [[Síle de Valera]]
| [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q436181|Q436181]]
| 8
|-
| [[Bairbre de Brún]]
| [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q450673|Q450673]]
| 10
|-
| [[Geraldine Brannigan]]
|
| iomaitheoir Eurovision 1975
| [[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Cluain Tarbh]]
|
| [[:d:Q451689|Q451689]]
| 8
|-
| [[Rynagh O'Grady]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1954" | 1954
| data-sort-value="2021" | 2021-02-08
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q3453946|Q3453946]]
| 6
|-
| [[Mary Geaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀
| [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-06
|
| [[Oileán Ciarraí]]
|
| [[:d:Q6779624|Q6779624]]
| 1
|-
| [[Christine Fulcher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-20
|
|
|
| [[:d:Q27922118|Q27922118]]
| 2
|-
| [[Bríd Brennan]]
| [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q913526|Q913526]]
| 9
|-
| [[Alexandra Colen]]
| [[Íomhá:AlexandraColen1996.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach-Beilgeach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1955" | 1955-07-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2833256|Q2833256]]
| 4
|-
| [[Mary Coughlan]]
| [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-05
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q369823|Q369823]]
| 8
|-
| [[Máire Ní Chathasaigh]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Droichead na Bandan]]
|
| [[:d:Q975053|Q975053]]
| 2
|-
| [[Kathleen O'Beirne]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1736283|Q1736283]]
| 2
|-
| [[Linda Andrews]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
|
| [[:d:Q27036227|Q27036227]]
| 1
|-
| [[Brenda McGrory]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-04-29
|
|
|
| [[:d:Q27927243|Q27927243]]
| 2
|-
| [[Lynn McCrave]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
|
| [[:d:Q65554433|Q65554433]]
| 0
|-
| [[Geraldine Feeney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-09
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|
| [[:d:Q304576|Q304576]]
| 2
|-
| [[Siobhán McCarthy]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1957" | 1957-11-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q969376|Q969376]]
| 2
|-
| [[Alison Browner]]
|
| amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1490059|Q1490059]]
| 4
|-
| [[Regina Joyce]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-07
|
|
|
| [[:d:Q7308488|Q7308488]]
| 3
|-
| [[Ann Crossan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
|
|
| [[:d:Q26958736|Q26958736]]
| 0
|-
| [[Aisling O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-07-07
|
|
|
| [[:d:Q27922111|Q27922111]]
| 2
|-
| [[Deirdre Sheehan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-25
|
|
|
| [[:d:Q27995560|Q27995560]]
| 2
|-
| [[Niamh McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135389748|Q135389748]]
| 0
|-
| [[Breda Grennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-28
|
|
|
| [[:d:Q135389750|Q135389750]]
| 0
|-
| [[Louise Richardson]]
| [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]]
| eolaí polaitíochta Éireannach
| [[ollamh]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Trá Mhór]]
|
| [[:d:Q440934|Q440934]]
| 12
|-
| [[Aisling Walsh]]
| [[Íomhá:Aisling Walsh.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir agus stiúrthóir scannán Éireannach
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2443145|Q2443145]]
| 12
|-
| [[Niamh Parsons]]
| [[Íomhá:Niamh-Parsons-08.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2502492|Q2502492]]
| 4
|-
| [[Ailish Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-18
|
|
|
| [[:d:Q29997026|Q29997026]]
| 1
|-
| [[Marion Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135389248|Q135389248]]
| 0
|-
| [[Philodena Grennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-04-30
|
|
|
| [[:d:Q135389749|Q135389749]]
| 0
|-
| [[Michèle Burke]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr
| [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1959" | 1959
| data-sort-value="2025" | 2025-09-26
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q518417|Q518417]]
| 9
|-
| [[Kate Thompson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀
| [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q960202|Q960202]]
| 4
|-
| [[Carey May Edge]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1035934|Q1035934]]
| 5
|-
| [[Margaret M. Murnane]]
|
| fisiceoir Éireannach
| [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]
| data-sort-value="1959" | 1959-01-23
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q1894870|Q1894870]]
| 10
|-
| [[Marie Murphy-Rollins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1959" | 1959-03-23
|
|
|
| [[:d:Q29996726|Q29996726]]
| 1
|-
| [[Debbie Freeman]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
|
|
| [[:d:Q65554233|Q65554233]]
| 0
|-
| [[Lori Redmond]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1959" | 1959-08-15
|
|
|
| [[:d:Q135389746|Q135389746]]
| 0
|-
| [[Ann Connellan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1959" | 1959-04-15
|
|
|
| [[:d:Q135389753|Q135389753]]
| 0
|-
| [[Roma Downey]]
| [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie
| [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-06
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q258989|Q258989]]
| 23
|-
| [[Patricia Walsh]]
|
| caiteoir teisce Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-16
|
|
|
| [[:d:Q16224342|Q16224342]]
| 4
|-
| [[Caroline O'Shea]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1960" | 1960-12-30
|
|
|
| [[:d:Q21936525|Q21936525]]
| 2
|-
| [[Miriam Hopkins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-28
|
|
|
| [[:d:Q28037353|Q28037353]]
| 3
|-
| [[Ann O'Sullivan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q55739805|Q55739805]]
| 0
|-
| [[Nikki Lane]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q55739848|Q55739848]]
| 0
|-
| [[Ann Hawkshaw]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q65554176|Q65554176]]
| 0
|-
| [[Siobhain Caffrey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1960) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-08
|
|
|
| [[:d:Q135389754|Q135389754]]
| 0
|-
| [[Michelle Rocca]]
| [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]]
| péiceallán Éireannach
| [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q372148|Q372148]]
| 8
|-
| [[Orla Brady]]
| [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q444292|Q444292]]
| 19
|-
| [[Ali Hewson]]
| [[Íomhá:Alison Hewson portrait.jpg|center|40px]]
| gníomhaí agus bean ghnó Éireannach
| [[duine den lucht gnó]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q777287|Q777287]]
| 12
|-
| [[Anne Heraty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] baincéir (*1961) ♀
| [[baincéir]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
|
|
| [[:d:Q2651939|Q2651939]]
| 2
|-
| [[Mary-Pat Moore]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6778731|Q6778731]]
| 4
|-
| [[Mary Parr]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1961) ♀
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-01
|
|
|
| [[:d:Q21936533|Q21936533]]
| 3
|-
| [[Janice Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27562837|Q27562837]]
| 4
|-
| [[Elaine Doyle]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
|
|
| [[:d:Q65554263|Q65554263]]
| 0
|-
| [[Dolores Fitzgibbon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1961) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-15
|
|
|
| [[:d:Q135389751|Q135389751]]
| 0
|-
| [[Emer Costello]]
| [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-03
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q525437|Q525437]]
| 8
|-
| [[Hilary Mooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile, diagaire Caitliceach agus diagaire (*1962) ♀
| [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]]<br/>[[diagaire]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1618120|Q1618120]]
| 1
|-
| [[Fionnuala Sherry]]
| [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-20
|
| [[An Nás]]
|
| [[:d:Q1868188|Q1868188]]
| 17
|-
| [[Sian Doody]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]]
| data-sort-value="1962" | 1962-05-05
|
|
|
| [[:d:Q2280741|Q2280741]]
| 1
|-
| [[Pauline McLynn]]
| [[Íomhá:Pauline McLynn.png|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-11
|
| [[Sligeach]]
|
| [[:d:Q3372751|Q3372751]]
| 11
|-
| [[Caitríona Ruane]]
| [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir leadóige, an Ríocht Aontaithe
| [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-19
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|
| [[:d:Q5017940|Q5017940]]
| 2
|-
| [[Anne Keenan-Buckley]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1962" | 1962-01-07
|
|
|
| [[:d:Q11851668|Q11851668]]
| 2
|-
| [[Sonia Reamsbottom]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1962) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-28
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q24007862|Q24007862]]
| 4
|-
| [[Barbara Johnson]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1962" | 1962-12-05<br/>1962-12-23
|
|
|
| [[:d:Q42287970|Q42287970]]
| 1
|-
| [[Ita Marron]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
|
|
| [[:d:Q65554342|Q65554342]]
| 0
|-
| [[Pamela Peard]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1962" | 1962-06-02
|
|
|
| [[:d:Q65965095|Q65965095]]
| 0
|-
| [[Kathy Ann Kelly]]
| [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]]
| ceoltóir
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-06
|
| [[Leominster]]
|
| [[:d:Q1736556|Q1736556]]
| 5
|-
| [[Roisin Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1963) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1963" | 1963-10-26
|
|
|
| [[:d:Q21936554|Q21936554]]
| 3
|-
| [[Mary Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-17
|
|
|
| [[:d:Q135389242|Q135389242]]
| 0
|-
| [[Bernadette Lillis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135389246|Q135389246]]
| 0
|-
| [[Elizabeth O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-08-21
|
|
|
| [[:d:Q135389747|Q135389747]]
| 0
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| file Éireannach
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q338265|Q338265]]
| 3
|-
| [[Maeve Quinlan]]
| [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach
| [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-16
|
| [[Chicago, Illinois|Chicago]]
|
| [[:d:Q433284|Q433284]]
| 16
|-
| [[Carrie Crowley]]
| [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]]
| aisteoir agus craoltóir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-23
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q1045015|Q1045015]]
| 10
|-
| [[Susan Ronan]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1964" | 1964-02-21
|
| [[Éire]]
|
| [[:d:Q7648333|Q7648333]]
| 4
|-
| [[Aisling Molloy]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1964" | 1964-06-12
|
|
|
| [[:d:Q23043629|Q23043629]]
| 2
|-
| [[Ciara Doheny]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1964" | 1964-08-04
|
|
|
| [[:d:Q27893278|Q27893278]]
| 0
|-
| [[Catherine Bohan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-04-18
|
|
|
| [[:d:Q28822774|Q28822774]]
| 2
|-
| [[Rebecca Best]]
|
| imreoir scuaise Éireannach
| [[imreoir scuaise]]
| data-sort-value="1964" | 1964-01-18
|
| [[Sheffield]]
|
| [[:d:Q50839606|Q50839606]]
| 4
|-
| [[Gearoidin Ui Laighleis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
|
|
| [[:d:Q105358147|Q105358147]]
| 0
|-
| [[Sandra Fitzgibbon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-16
|
|
|
| [[:d:Q135389247|Q135389247]]
| 0
|-
| [[Sinead Daly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135389752|Q135389752]]
| 0
|-
| [[Kim Jackson]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-08-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q286695|Q286695]]
| 11
|-
| [[Maria Christian]]
| [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-05-06
|
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q1895757|Q1895757]]
| 9
|-
| [[Anne Cleary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1965) ♀
|
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q2851037|Q2851037]]
| 3
|-
| [[Barbara Griffin]]
|
| aisteoir
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-01-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2883953|Q2883953]]
| 3
|-
| [[Miriam Grealey]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-27
|
| [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]]
|
| [[:d:Q6873329|Q6873329]]
| 4
|-
| [[Holly Lane]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q27043986|Q27043986]]
| 1
|-
| [[Ann Stephens]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q27043991|Q27043991]]
| 1
|-
| [[Julie Parkes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-17
|
|
|
| [[:d:Q28911826|Q28911826]]
| 2
|-
| [[Maeve Moynihan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q65554435|Q65554435]]
| 0
|-
| [[Ursula Noctor]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1965" | 1965-01-21
| data-sort-value="1993" | 1993-04-04
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q106527955|Q106527955]]
| 1
|-
| [[Maire Ni Laighin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-02
|
|
|
| [[:d:Q135389243|Q135389243]]
| 0
|-
| [[Sarah McCloskey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-18
|
|
|
| [[:d:Q135389244|Q135389244]]
| 0
|-
| [[Margaret Timoney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-06-16
|
|
|
| [[:d:Q135389745|Q135389745]]
| 0
|-
| [[Marguerite Donlon]]
|
| damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach
| [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-31
|
| [[An Longfort]]
|
| [[:d:Q524761|Q524761]]
| 5
|-
| [[Perri Williams]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1966" | 1966-06-21
|
|
|
| [[:d:Q44503461|Q44503461]]
| 1
|-
| [[Siobhán Nicholson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1966" | 1966-06-11
|
| [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]]
|
| [[:d:Q97918916|Q97918916]]
| 2
|-
| [[Karen Hennessy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1966) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1966" | 1966-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135388055|Q135388055]]
| 0
|-
| [[Geraldine Somerville]]
|
| aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-19
|
| [[Contae na Mí]]
|
| [[:d:Q235572|Q235572]]
| 22
|-
| [[Carol Munster]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
|
|
| [[:d:Q27503288|Q27503288]]
| 1
|-
| [[Aisling Byrne-Bowman]]
|
| Mairnéalach (*1967) ♀
| [[mairnéalach]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q96484359|Q96484359]]
| 1
|-
| [[Caroline Forde]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1967) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135389245|Q135389245]]
| 0
|-
| [[Aisling O'Sullivan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q174315|Q174315]]
| 5
|-
| [[Sharon Shannon]]
| [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-12
|
| [[Cora Finne]]
|
| [[:d:Q457684|Q457684]]
| 16
|-
| [[Cecilia Keaveney]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-27
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q540369|Q540369]]
| 4
|-
| [[Emer Martin]]
| [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1258694|Q1258694]]
| 4
|-
| [[Fiona O'Malley]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-19
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q1418534|Q1418534]]
| 2
|-
| [[Regina Grennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1968) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-10
|
|
|
| [[:d:Q135385324|Q135385324]]
| 0
|-
| [[Emma Donoghue]]
| [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]]
| úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach
| [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q52255|Q52255]]
| 30
|-
| [[Karan Casey]]
| [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Cill Mhíodáin]]
|
| [[:d:Q274052|Q274052]]
| 9
|-
| [[Catherina McKiernan]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-30
|
| [[Contae an Chabháin]]
|
| [[:d:Q274541|Q274541]]
| 6
|-
| [[Angeline Ball]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q530292|Q530292]]
| 6
|-
| [[Patricia Kelly]]
| [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]]
| ceoltóir Gael-Mheiriceánach
| [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[údar]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-22
|
| [[Gamonal]]
|
| [[:d:Q1544206|Q1544206]]
| 7
|-
| [[Naomi Geraghty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀
| [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1964826|Q1964826]]
| 2
|-
| [[Pauline Curley]]
| [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]]
| reathaí maratóin Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-10
|
| [[Biorra]]
|
| [[:d:Q7155002|Q7155002]]
| 2
|-
| [[Aileen Convery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-10
|
|
|
| [[:d:Q29059727|Q29059727]]
| 2
|-
| [[Maria Coleman]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀
| [[mairnéalach]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-21
|
| [[Birmingham]]
|
| [[:d:Q56065668|Q56065668]]
| 1
|-
| [[Teresa Duffy]]
|
| Cianreathaí (*1969) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-16
|
|
|
| [[:d:Q97670856|Q97670856]]
| 1
|-
| [[Karen Staunton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1969) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135388054|Q135388054]]
| 0
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q1051060|Q1051060]]
| 2
|-
| [[Deirdre Shannon]]
|
| ceoltóir Ghaeilge Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-19
|
| [[Contae na Mí]]
|
| [[:d:Q2554305|Q2554305]]
| 8
|-
| [[Siobhán Hoey]]
|
| bean spóirt Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-17
|
|
|
| [[:d:Q7525309|Q7525309]]
| 2
|-
| [[Keelin Fox]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q15729982|Q15729982]]
| 2
|-
| [[Tanya Cooke]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q27503287|Q27503287]]
| 1
|-
| [[Claire Russell]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q27503304|Q27503304]]
| 0
|-
| [[Katy McCandless]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-06-22
|
|
|
| [[:d:Q42954570|Q42954570]]
| 2
|-
| [[Breda Dennehy-Willis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q43016830|Q43016830]]
| 1
|-
| [[Elaine Kiely]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65027970|Q65027970]]
| 0
|-
| [[Angela Carr]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65554172|Q65554172]]
| 0
|-
| [[Annette Taylor]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65554187|Q65554187]]
| 0
|-
| [[Amy Mallon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀
| [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
|
|
|
| [[:d:Q104093537|Q104093537]]
| 1
|-
| [[Michelle Amanda Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1970) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1970" | 1970-10-30
|
|
|
| [[:d:Q135387113|Q135387113]]
| 0
|-
| [[Amira Casar]]
| [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Francach
| [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1971" | 1971-05-01
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q271553|Q271553]]
| 28
|-
| [[Claire Henderson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-08
|
|
|
| [[:d:Q1094805|Q1094805]]
| 2
|-
| [[Jayne Plunkett]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-10
|
|
|
| [[:d:Q1636158|Q1636158]]
| 2
|-
| [[Susan Smith-Walsh]]
| [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]]
| cliathreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-14
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q7648401|Q7648401]]
| 2
|-
| [[Sinéad Delahunty]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1971" | 1971-02-12
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q16209027|Q16209027]]
| 2
|-
| [[Anna McPartlin]]
|
| úrscéalaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1972" | 1972
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q562441|Q562441]]
| 4
|-
| [[Alexandria Sharpe]]
| [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-04
|
|
|
| [[:d:Q636386|Q636386]]
| 11
|-
| [[Bronagh Gallagher]]
| [[Íomhá:Bronagh Gallagher.jpg|center|40px]]
| aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-04-26
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q2926038|Q2926038]]
| 12
|-
| [[Sharon Foley]]
|
| léimneoir ard Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-20
|
|
|
| [[:d:Q7490056|Q7490056]]
| 2
|-
| [[Christine Kiely]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-15
|
|
|
| [[:d:Q135386316|Q135386316]]
| 0
|-
| [[Jillian Hayes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-10-30
|
|
|
| [[:d:Q135387112|Q135387112]]
| 0
|-
| [[Karen Hannigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-23
|
|
|
| [[:d:Q135388050|Q135388050]]
| 0
|-
| [[Geraldine O'Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-11
|
|
|
| [[:d:Q135388051|Q135388051]]
| 0
|-
| [[Sonya McGinn]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]]
| data-sort-value="1973" | 1973-12-17
|
| [[Binn Éadair]]
|
| [[:d:Q1603815|Q1603815]]
| 5
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀
| [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1973" | 1973-08-23
|
|
|
| [[:d:Q16224339|Q16224339]]
| 1
|-
| [[Sarah Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-03
|
|
|
| [[:d:Q32375569|Q32375569]]
| 3
|-
| [[Carmel Kissane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-09
|
|
|
| [[:d:Q135382829|Q135382829]]
| 0
|-
| [[Kelly Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135385380|Q135385380]]
| 0
|-
| [[Olivia O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-09-09
|
|
|
| [[:d:Q135386317|Q135386317]]
| 0
|-
| [[Lorraine Grogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-26
|
|
|
| [[:d:Q135388053|Q135388053]]
| 0
|-
| [[Victoria Smurfit]]
| [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1974" | 1974-03-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q127333|Q127333]]
| 18
|-
| [[Lorraine Pilkington]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1974" | 1974-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q467567|Q467567]]
| 10
|-
| [[Alex Barclay]]
| [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[údar]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q517660|Q517660]]
| 10
|-
| [[Lisa McDonald]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-09
|
| [[Contae Loch Garman]]
|
| [[:d:Q1827764|Q1827764]]
| 2
|-
| [[Órlagh Fallon]]
|
| amhránaí agus cumadóir Éireannach
| [[cumadóir]]<br/>[[amhránaí ceoldrámaíochta]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-08-24
|
| [[Cnoc an Eanaigh]]
|
| [[:d:Q2447901|Q2447901]]
| 12
|-
| [[Camille O'Sullivan]]
|
| aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[péintéir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ailtire]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1974" | 1974-12-30
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q2935027|Q2935027]]
| 5
|-
| [[Eva Birthistle]]
| [[Íomhá:Eva Birthistle in 2007.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Bré]]
|
| [[:d:Q3061229|Q3061229]]
| 16
|-
| [[Deirdre Gallagher]]
|
| lúthchleasaí
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-13
|
|
|
| [[:d:Q5252565|Q5252565]]
| 2
|-
| [[Jenny McCauley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀
| [[mountain biker]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q17104427|Q17104427]]
| 3
|-
| [[Sarah Gillian Aherne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-10-25
|
|
|
| [[:d:Q135385323|Q135385323]]
| 0
|-
| [[Emeir Howard]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135387108|Q135387108]]
| 0
|-
| [[Caitriona White]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135387109|Q135387109]]
| 0
|-
| [[Caroline Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135387111|Q135387111]]
| 0
|-
| [[Kathy Maryirl Reid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135388045|Q135388045]]
| 0
|-
| [[Patricia Nolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135388046|Q135388046]]
| 0
|-
| [[Marie Davenport]]
|
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-24
|
| [[Inis Díomáin]]
|
| [[:d:Q6762820|Q6762820]]
| 1
|-
| [[Maria McCambridge]]
| [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]]
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1975" | 1975-07-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16210935|Q16210935]]
| 2
|-
| [[Rosemary Ryan]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1975" | 1975-11-08
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q22415175|Q22415175]]
| 2
|-
| [[Catherine O'Neill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-04
|
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|
| [[:d:Q27464978|Q27464978]]
| 1
|-
| [[Sarah Ennis]]
| [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀
| [[marcach]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-13
|
|
|
| [[:d:Q56697421|Q56697421]]
| 4
|-
| [[Edel Mary O'Gorman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-22
|
|
|
| [[:d:Q135387107|Q135387107]]
| 0
|-
| [[Michelle Aspell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135387110|Q135387110]]
| 0
|-
| [[Sinead Vaughan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135388047|Q135388047]]
| 0
|-
| [[Rachel Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135388049|Q135388049]]
| 0
|-
| [[Suzanne Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135388052|Q135388052]]
| 0
|-
| [[Olive Loughnane]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1976" | 1976-01-14
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q270214|Q270214]]
| 17
|-
| [[Gillian O'Sullivan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-21
|
| [[Cill Airne]]
|
| [[:d:Q447794|Q447794]]
| 14
|-
| [[Natalia O'Shea]]
| [[Íomhá:Helavisa5.jpg|center|40px]]
| ceoltóir agus teangeolaí Rúiseach
| [[teangeolaí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cóiritheoir ceoil]]
| data-sort-value="1976" | 1976-09-03
|
| [[Moscó]]
|
| [[:d:Q2378234|Q2378234]]
| 10
|-
| [[Sinéad Lynch]]
|
| iomróir Éireannach
| [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1976" | 1976-09-30
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q7522382|Q7522382]]
| 6
|-
| [[Karen Shinkins]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-15
|
|
|
| [[:d:Q11735683|Q11735683]]
| 4
|-
| [[Claire McCarthy]]
|
| reathaí fadraoin Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-29
|
|
|
| [[:d:Q39073573|Q39073573]]
| 1
|-
| [[Denise Scally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1976) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-13
|
|
|
| [[:d:Q135388048|Q135388048]]
| 0
|-
| [[Giada Gray]]
| [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]]
| aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q62318|Q62318]]
| 2
|-
| [[Gemma Hayes]]
| [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]]
| amhránaí agus cumadóir Éireannach
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-11
|
| [[Béal Átha Póirín]]
|
| [[:d:Q273220|Q273220]]
| 12
|-
| [[Genevieve O'Reilly]]
| [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q438161|Q438161]]
| 21
|-
| [[Eileen Walsh]]
| [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-04-16
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q517868|Q517868]]
| 13
|-
| [[Lisa Dwan]]
| [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1977" | 1977-11-25
|
| [[Coosan]]
|
| [[:d:Q1827725|Q1827725]]
| 5
|-
| [[Melanie Clark Pullen]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-02
| data-sort-value="2022" | 2022-03-29
| [[Bré]]
|
| [[:d:Q1918954|Q1918954]]
| 7
|-
| [[Laoise Ní Cheallaigh]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2619994|Q2619994]]
| 11
|-
| [[Caitriona Beggs]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q5017933|Q5017933]]
| 3
|-
| [[Tarja Owens]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus oistéapat (*1977) ♀
| [[mountain biker]]<br/>[[oistéapat]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-25
|
| [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]]
|
| [[:d:Q17106405|Q17106405]]
| 4
|-
| [[Cathy Davey]]
| [[Íomhá:Cathy Davey.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[giotáraí]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2942190|Q2942190]]
| 4
|-
| [[Rosie Fellner]]
| [[Íomhá:RoomNextDoorBFILFFRFH191024 (10 of 159) (54080060222) (cropped).jpg|center|40px]]
| aisteoir agus léiritheoir scannán
| [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|
| [[:d:Q3442638|Q3442638]]
| 7
|-
| [[Grainne Kierans]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-20
|
| [[Droichead Átha]]
|
| [[:d:Q5593528|Q5593528]]
| 3
|-
| [[Stephanie Reilly]]
|
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-23
|
|
|
| [[:d:Q7608378|Q7608378]]
| 4
|-
| [[Breege Connelly]]
| [[Íomhá:Breege Connolly Rio2016.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1978) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-01
|
|
|
| [[:d:Q26218407|Q26218407]]
| 3
|-
| [[Fiona Glennon]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|
|
| [[:d:Q65554285|Q65554285]]
| 0
|-
| [[Pauline Glennon]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|
|
| [[:d:Q65554524|Q65554524]]
| 0
|-
| [[Sinead Leahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135381706|Q135381706]]
| 0
|-
| [[Maureen Garvey]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-24
|
|
|
| [[:d:Q135384932|Q135384932]]
| 0
|-
| [[Emer Brophy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135388212|Q135388212]]
| 0
|-
| [[Gillian Callaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-12-04
|
|
|
| [[:d:Q135388213|Q135388213]]
| 0
|-
| [[Nicola Downing]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-28
|
|
|
| [[:d:Q135388214|Q135388214]]
| 0
|-
| [[Dara Barrett]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135388217|Q135388217]]
| 0
|-
| [[Sinead Harvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135388218|Q135388218]]
| 0
|-
| [[Aisling Palmer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-17
|
|
|
| [[:d:Q135388219|Q135388219]]
| 0
|-
| [[Nicola O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135388220|Q135388220]]
| 0
|-
| [[Lorraine O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135388221|Q135388221]]
| 0
|-
| [[Bernadette Flynn]]
| [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[damhsóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-08-01
|
| [[An tAonach]]
|
| [[:d:Q445819|Q445819]]
| 8
|-
| [[Caroline Ryan]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]]
| rothaí Éireannach
| [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-10
|
| [[Baile Mhic Andáin]]
|
| [[:d:Q511066|Q511066]]
| 10
|-
| [[Emma Byrne]]
| [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-06-14
|
| [[Léim an Bhradáin]]
|
| [[:d:Q533443|Q533443]]
| 13
|-
| [[Maite Kelly]]
| [[Íomhá:Zimmer frei - der Abschied-2099.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir ceolamharclannaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[oideoir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-04
|
| [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]]
|
| [[:d:Q1885940|Q1885940]]
| 6
|-
| [[Kelly Liggan]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-05
|
| [[an Spáinn]]
|
| [[:d:Q3194905|Q3194905]]
| 10
|-
| [[Ciara McCormack]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-29
|
| [[North Vancouver]]
|
| [[:d:Q5119123|Q5119123]]
| 5
|-
| [[Denise Thomas]]
|
| peileadóir
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-22
|
|
|
| [[:d:Q5257778|Q5257778]]
| 2
|-
| [[Ruth Kilkenny]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
|
|
| [[:d:Q65554558|Q65554558]]
| 0
|-
| [[Joanne Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135386914|Q135386914]]
| 0
|-
| [[Emma Jane Brady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135386915|Q135386915]]
| 0
|-
| [[Niamh Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-29
|
|
|
| [[:d:Q135388215|Q135388215]]
| 0
|-
| [[Louise Harte]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135388216|Q135388216]]
| 0
|-
| [[Clare Flood]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1980" | 1980s
|
|
|
| [[:d:Q518775|Q518775]]
| 1
|-
| [[Roisin McGettigan]]
|
| lúthchleasaí
| [[reathaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-23
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q4966678|Q4966678]]
| 5
|-
| [[Ronnie Gibbons]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-16
|
| [[Wandsworth]]
|
| [[:d:Q7365872|Q7365872]]
| 4
|-
| [[Ciara Sheehy]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q22002462|Q22002462]]
| 1
|-
| [[Lizzie Lee]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1980) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-22
|
|
|
| [[:d:Q26267482|Q26267482]]
| 3
|-
| [[Caitriona Farrell]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
|
|
| [[:d:Q27763839|Q27763839]]
| 0
|-
| [[Jean Carroll]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q28233007|Q28233007]]
| 4
|-
| [[Lindsay Peat]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-11-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q42666501|Q42666501]]
| 1
|-
| [[Ann Marie McGlynn]]
|
| Cianreathaí (*1980) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-22
|
|
|
| [[:d:Q102401300|Q102401300]]
| 1
|-
| [[Siobhan Kilkenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-17
|
|
|
| [[:d:Q119539359|Q119539359]]
| 0
|-
| [[Susan Moran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-17
|
|
|
| [[:d:Q119548345|Q119548345]]
| 1
|-
| [[Lynda Guy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135381707|Q135381707]]
| 0
|-
| [[Vanessa Julia Burke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-02
|
|
|
| [[:d:Q135387264|Q135387264]]
| 0
|-
| [[Sinead Frances Groarke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-08
|
|
|
| [[:d:Q135387266|Q135387266]]
| 0
|-
| [[Michelle Brigid Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135387268|Q135387268]]
| 0
|-
| [[Orla Mary Forde]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-01
|
|
|
| [[:d:Q135387269|Q135387269]]
| 0
|-
| [[Orla Dempsey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135387270|Q135387270]]
| 0
|-
| [[Laura Ellen Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135387271|Q135387271]]
| 0
|-
| [[Derval O'Rourke]]
| [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-28
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q269905|Q269905]]
| 20
|-
| [[Roberta Howett]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1249563|Q1249563]]
| 3
|-
| [[Bing Huang]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Shenyang]]
|
| [[:d:Q1408084|Q1408084]]
| 2
|-
| [[Rebecca Codd]]
| [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]]
| galfaire Éireannach
| [[galfaire]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-25
|
| [[Adelaide]]
|
| [[:d:Q1871491|Q1871491]]
| 3
|-
| [[Eileen O'Keeffe]]
|
| caiteoir oird Éireannach
| [[caiteoir oird]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-31
|
|
|
| [[:d:Q2741358|Q2741358]]
| 5
|-
| [[Yvonne Tracy]]
| [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-27
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q3574236|Q3574236]]
| 8
|-
| [[Ailis McSweeney]]
|
| rábálaí
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981<br/>1983-10-04
|
|
|
| [[:d:Q4697077|Q4697077]]
| 1
|-
| [[Jenny McDonough]]
| [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]]
| imreoir haca Éireannach
| [[imreoir haca]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-23
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q6179391|Q6179391]]
| 2
|-
| [[Michelle Carey]]
| [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-20<br/>1981-02-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6836951|Q6836951]]
| 6
|-
| [[Jennifer O'Sullivan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-09
|
|
|
| [[:d:Q11724189|Q11724189]]
| 1
|-
| [[Judy Reynolds]]
| [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]]
| marcach eachraíochta
| [[dressage rider]]
| data-sort-value="1981" | 1981-06-11
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q19518281|Q19518281]]
| 4
|-
| [[Kerry O'Flaherty]]
| [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07-15
|
| [[Baile Nua na hArda]]
|
| [[:d:Q20967858|Q20967858]]
| 7
|-
| [[Melanie Späth]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 60.JPG|center|40px]]
| rothaí
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1981" | 1981-06-16
|
| [[Flensburg]]
|
| [[:d:Q21197651|Q21197651]]
| 5
|-
| [[Emily Maher]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-02
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q22002445|Q22002445]]
| 2
|-
| [[Lisa Lynas]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-03
|
|
|
| [[:d:Q27267562|Q27267562]]
| 1
|-
| [[Martina McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-27
|
|
|
| [[:d:Q39270831|Q39270831]]
| 1
|-
| [[Suzanne Kenealy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q43289629|Q43289629]]
| 3
|-
| [[Emma Louise Griffin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135386149|Q135386149]]
| 0
|-
| [[Emma Angela Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135387267|Q135387267]]
| 0
|-
| [[Wallis Bird]]
| [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-29
|
| [[Loch Garman]]
|
| [[:d:Q444966|Q444966]]
| 10
|-
| [[Deirdre Ryan]]
| [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]]
| léimneoir ard Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-01
|
| [[Dún Droma]]
|
| [[:d:Q518463|Q518463]]
| 7
|-
| [[Eimear Mullan]]
| [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]]
| trí-atlanaí Éireannach
| [[trí-atlanaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-21
|
| [[Port Stíobhaird]]
|
| [[:d:Q1279348|Q1279348]]
| 5
|-
| [[Lynn Hilary]]
|
| amhránaí agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2420865|Q2420865]]
| 12
|-
| [[Mary Cullen]]
|
| reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-17
|
|
|
| [[:d:Q4943747|Q4943747]]
| 6
|-
| [[Marian Heffernan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-16
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q6761898|Q6761898]]
| 5
|-
| [[Michelle Walsh]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6837287|Q6837287]]
| 3
|-
| [[Deirdre Byrne]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-21
|
|
|
| [[:d:Q25936076|Q25936076]]
| 2
|-
| [[Michelle Fahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-26
|
|
|
| [[:d:Q119544512|Q119544512]]
| 0
|-
| [[Niamh Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-08
|
|
|
| [[:d:Q119547098|Q119547098]]
| 0
|-
| [[Kate Maher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-21
|
|
|
| [[:d:Q119553910|Q119553910]]
| 0
|-
| [[Amanda Mary O'Regan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135382828|Q135382828]]
| 0
|-
| [[Caroline Jane Nixon]]
|
| [[An Astráil|Astrálach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135383846|Q135383846]]
| 0
|-
| [[Jennifer Coady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135385145|Q135385145]]
| 0
|-
| [[Niamh Marie Furey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135386143|Q135386143]]
| 0
|-
| [[Muirissa Ann Galway]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-10
|
|
|
| [[:d:Q135386145|Q135386145]]
| 0
|-
| [[Michelle Deirdre Canavan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135386146|Q135386146]]
| 0
|-
| [[Neasa O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135386147|Q135386147]]
| 0
|-
| [[April Maria Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-10-20
|
|
|
| [[:d:Q135386148|Q135386148]]
| 0
|-
| [[Katie McGrath]]
| [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-03
|
| [[Áth na Fuinseoige]]
|
| [[:d:Q253440|Q253440]]
| 43
|-
| [[Carly Smithson]]
| [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q292301|Q292301]]
| 16
|-
| [[Ava Hutchinson]]
| [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q4827385|Q4827385]]
| 4
|-
| [[Hannah Craig]]
| [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀
| [[canúálaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-10
|
|
|
| [[:d:Q5648813|Q5648813]]
| 2
|-
| [[Stef Curtis]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-05
|
| [[Briostó]]
|
| [[:d:Q7605993|Q7605993]]
| 4
|-
| [[Aoife Hoey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-06
|
| [[Cúil an tSúdaire]]
|
| [[:d:Q7905573|Q7905573]]
| 5
|-
| [[Zoë Brown]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-15
|
|
|
| [[:d:Q9392042|Q9392042]]
| 1
|-
| [[Cecelia Joyce]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-07-25
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q12978229|Q12978229]]
| 7
|-
| [[Kim Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-24
|
|
|
| [[:d:Q119537533|Q119537533]]
| 0
|-
| [[Mary Fox]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-08
|
| [[Fairview Park]]
|
| [[:d:Q119562828|Q119562828]]
| 0
|-
| [[Mellissa Prunty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-25
|
|
|
| [[:d:Q135385143|Q135385143]]
| 0
|-
| [[Miriam Liston]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135385144|Q135385144]]
| 0
|-
| [[Selina Martina McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-02
|
|
|
| [[:d:Q135386554|Q135386554]]
| 0
|-
| [[Helena Catherine Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-12
|
|
|
| [[:d:Q135386555|Q135386555]]
| 0
|-
| [[Orla Maria Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135386556|Q135386556]]
| 0
|-
| [[Annmarie Martina Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-03
|
|
|
| [[:d:Q135386557|Q135386557]]
| 0
|-
| [[Faye Hartigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-22
|
|
|
| [[:d:Q135386558|Q135386558]]
| 0
|-
| [[Maire Bernadette Guiney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-30
|
|
|
| [[:d:Q135386559|Q135386559]]
| 0
|-
| [[Carol Anne Fennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-08
|
|
|
| [[:d:Q135386561|Q135386561]]
| 0
|-
| [[Karen Marie Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135386562|Q135386562]]
| 0
|-
| [[Sandra Marie Duggan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-31
|
|
|
| [[:d:Q135386563|Q135386563]]
| 0
|-
| [[Edel Rose Cadam]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-18
|
|
|
| [[:d:Q135386564|Q135386564]]
| 0
|-
| [[Edel Brennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-22
|
|
|
| [[:d:Q135386565|Q135386565]]
| 0
|-
| [[Dearbhla Breen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135386566|Q135386566]]
| 0
|-
| [[Nora-Jane Noone]]
| [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-08
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q292107|Q292107]]
| 13
|-
| [[Joanne Cuddihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q458353|Q458353]]
| 7
|-
| [[Leanne Moore]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-24
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q945587|Q945587]]
| 4
|-
| [[Ruth Kearney]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-11
|
| [[Lambeth]]
|
| [[:d:Q1535775|Q1535775]]
| 10
|-
| [[Charlene McKenna]]
| [[Íomhá:Charlene McKenna (2008).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-26
|
| [[Glasloch]]
|
| [[:d:Q2957880|Q2957880]]
| 12
|-
| [[Fionnuala McCormack]]
| [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3072729|Q3072729]]
| 11
|-
| [[Rosie Foley]]
| [[Íomhá:Rosie foley limbo pic.jpg|center|40px]]
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
|
|
| [[:d:Q3442640|Q3442640]]
| 1
|-
| [[Shannon McDonnell]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-28
|
| [[Orland Park]]
|
| [[:d:Q7488908|Q7488908]]
| 3
|-
| [[Siobhan Byrne]]
|
| pionsóir Oilimpeach
| [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
| data-sort-value="1984" | 1984-08-13
|
| [[Ostfildern]]
|
| [[:d:Q7525288|Q7525288]]
| 2
|-
| [[Gillian Búrc]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-08-28
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q17859745|Q17859745]]
| 1
|-
| [[Lydia Gurley]]
| [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀
| [[raonrothaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-09
|
| [[Baile Átha an Rí]]
|
| [[:d:Q27517415|Q27517415]]
| 9
|-
| [[Monika Gedvilaite]]
|
| Imreoir fichille (*1984) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-16
|
|
|
| [[:d:Q28479153|Q28479153]]
| 0
|-
| [[Sandra Lynch]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
|
|
| [[:d:Q65554564|Q65554564]]
| 0
|-
| [[Donna Marie Buckley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-10
|
|
|
| [[:d:Q135384128|Q135384128]]
| 0
|-
| [[Jennifer Anne Maher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-15
|
|
|
| [[:d:Q135385017|Q135385017]]
| 0
|-
| [[Jennifer Ann Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-26
|
|
|
| [[:d:Q135385018|Q135385018]]
| 0
|-
| [[Margaret Bourke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-30
|
|
|
| [[:d:Q135385019|Q135385019]]
| 0
|-
| [[Grainne Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135385020|Q135385020]]
| 0
|-
| [[Mairead Finnegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-25
|
|
|
| [[:d:Q135385021|Q135385021]]
| 0
|-
| [[Lynn Jones]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-20
|
|
|
| [[:d:Q135385022|Q135385022]]
| 0
|-
| [[Niamh Mullally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135385023|Q135385023]]
| 0
|-
| [[Rachel Wyse]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley
| [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-22
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q1568896|Q1568896]]
| 3
|-
| [[Georgia Salpa]]
| [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]]
| mainicín Gréagach-Éireannach
| [[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-14
|
| [[an Aithin]]
|
| [[:d:Q2586982|Q2586982]]
| 16
|-
| [[Gemma-Leah Devereux]]
|
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1985" | 1985<br/>1990-08-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2688973|Q2688973]]
| 5
|-
| [[Kirsten McGarry]]
|
| sciálaí Alpach Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]<br/>[[sciálaí saorstíle]]
| data-sort-value="1985" | 1985-07-25
|
| [[Deilginis]]
|
| [[:d:Q2780652|Q2780652]]
| 6
|-
| [[Claire Bergin]]
|
| bobshleamhnóir Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q5125145|Q5125145]]
| 5
|-
| [[Marie Curtin]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-07
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q6762814|Q6762814]]
| 3
|-
| [[Caroline O'Sullivan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1985" | 1985
|
|
|
| [[:d:Q65554212|Q65554212]]
| 0
|-
| [[Emer Foley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-12-14
|
|
|
| [[:d:Q119567267|Q119567267]]
| 0
|-
| [[Eavan Judith Morrissey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135385420|Q135385420]]
| 0
|-
| [[Aine Mary O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-12
|
|
|
| [[:d:Q135385421|Q135385421]]
| 0
|-
| [[Carol Anne O'Donovan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135385425|Q135385425]]
| 0
|-
| [[Vivienne Hilary Shaw]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-12
|
|
|
| [[:d:Q135385426|Q135385426]]
| 0
|-
| [[Saragh Jane O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-05
|
|
|
| [[:d:Q135385427|Q135385427]]
| 0
|-
| [[Mary Ellen Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135385428|Q135385428]]
| 0
|-
| [[Marie Antoinette Breen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-13
|
|
|
| [[:d:Q135385429|Q135385429]]
| 0
|-
| [[Aoife Elizabeth Roche]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135385430|Q135385430]]
| 0
|-
| [[Bridget Tara Brosnan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-10-21
|
|
|
| [[:d:Q135385431|Q135385431]]
| 0
|-
| [[Sarah Mary Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-12
|
|
|
| [[:d:Q135385432|Q135385432]]
| 0
|-
| [[Mischa Barton]]
| [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]]
| aisteoir Briotanach-Meireacánach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-24
|
| [[Hammersmith]]
|
| [[:d:Q207458|Q207458]]
| 51
|-
| [[Dominique McElligott]]
| [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q456651|Q456651]]
| 28
|-
| [[Fiona O'Sullivan]]
| [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair gairmiúil
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-17
|
| [[San Geronimo]]
|
| [[:d:Q4970710|Q4970710]]
| 12
|-
| [[Catriona Cuddihy]]
|
| lúthchleasaí
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-05
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q5053959|Q5053959]]
| 2
|-
| [[Sophie Perry]]
| [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-11
|
| [[Brighton]]
|
| [[:d:Q7563050|Q7563050]]
| 7
|-
| [[Linda Byrne]]
| [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q11756918|Q11756918]]
| 7
|-
| [[Rebecca Rolfe]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16225377|Q16225377]]
| 3
|-
| [[Jennie King]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q26804583|Q26804583]]
| 3
|-
| [[Jill Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27567873|Q27567873]]
| 3
|-
| [[Sarah McCormack]]
| [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-19
|
| [[Michigan]]
|
| [[:d:Q70926851|Q70926851]]
| 2
|-
| [[Sinead Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀
| [[ealaíontóir comhraic measctha]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-01
|
|
|
| [[:d:Q86340580|Q86340580]]
| 3
|-
| [[Joanne Maire Ni Mhathuna]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135381383|Q135381383]]
| 0
|-
| [[Cathy Grant]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-05
|
|
|
| [[:d:Q135381384|Q135381384]]
| 0
|-
| [[Stephanie Teresa O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-01
|
|
|
| [[:d:Q135382401|Q135382401]]
| 0
|-
| [[Janet Elisabeth Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-22
|
|
|
| [[:d:Q135382413|Q135382413]]
| 0
|-
| [[Patricia McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-11
|
|
|
| [[:d:Q135384028|Q135384028]]
| 0
|-
| [[Rebecca O'Mahony]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-07
|
|
|
| [[:d:Q135384029|Q135384029]]
| 0
|-
| [[Kate Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-17
|
|
|
| [[:d:Q135384032|Q135384032]]
| 0
|-
| [[Kellie Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135384033|Q135384033]]
| 0
|-
| [[Alison Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-21
|
|
|
| [[:d:Q135384036|Q135384036]]
| 0
|-
| [[Brenda Lavelle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-26
|
|
|
| [[:d:Q135384040|Q135384040]]
| 0
|-
| [[Mairead Kirby]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-31
|
|
|
| [[:d:Q135384041|Q135384041]]
| 0
|-
| [[Almha O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-06
|
|
|
| [[:d:Q135384042|Q135384042]]
| 0
|-
| [[Joanne Mahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135384043|Q135384043]]
| 0
|-
| [[Nichola O'Toole]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135384044|Q135384044]]
| 0
|-
| [[Edel Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-28
|
|
|
| [[:d:Q135384045|Q135384045]]
| 0
|-
| [[Patricia O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-27
|
|
|
| [[:d:Q135384129|Q135384129]]
| 0
|-
| [[Lisa Colette Palmer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-04-28
|
|
|
| [[:d:Q135384131|Q135384131]]
| 0
|-
| [[Jayne Wisener]]
| [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-19
|
| [[Baile Monaidh]]
|
| [[:d:Q387132|Q387132]]
| 15
|-
| [[Laura Izibor]]
| [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q437622|Q437622]]
| 7
|-
| [[Jenna O'Hea]]
| [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]]
| cispheileadóir Astrálach
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-06
|
| [[Melbourne]]
|
| [[:d:Q622730|Q622730]]
| 17
|-
| [[Claire Brady]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-20<br/>1987-01-29
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q1094778|Q1094778]]
| 3
|-
| [[Danielle Fox-Clarke]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-08-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3014994|Q3014994]]
| 2
|-
| [[Tori Pena]]
| [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]]
| léimneoir cuaille Meiriceánach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-30
|
| [[Los Alamitos]]
|
| [[:d:Q7825761|Q7825761]]
| 7
|-
| [[Nicola Twohig]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-28
|
| [[Manchain]]
|
| [[:d:Q10484148|Q10484148]]
| 1
|-
| [[Roseanne Galligan]]
| [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-09
|
| [[Droichead Nua]]
|
| [[:d:Q16209460|Q16209460]]
| 2
|-
| [[Nicola Sinnott]]
| [[Íomhá:Nicola Sinnott.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-08-08
|
|
|
| [[:d:Q22280384|Q22280384]]
| 2
|-
| [[Emma Beckett]]
| [[Íomhá:Lewes FC Women 1 Watford Women 2 07 11 2021-526 (51661727617).jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-29
|
| [[Northampton]]
|
| [[:d:Q61827370|Q61827370]]
| 4
|-
| [[Louise Galvin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-03
|
| [[Fionnúig]]
|
| [[:d:Q78056158|Q78056158]]
| 0
|-
| [[Elaine O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-04
|
|
|
| [[:d:Q135379955|Q135379955]]
| 0
|-
| [[Emma M. Mullane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-09
|
|
|
| [[:d:Q135379956|Q135379956]]
| 0
|-
| [[Hansey Lucy Sexton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-16
|
|
|
| [[:d:Q135381381|Q135381381]]
| 0
|-
| [[Hannah Mary Coen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-24
|
|
|
| [[:d:Q135381385|Q135381385]]
| 0
|-
| [[Natasha Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-27
|
|
|
| [[:d:Q135381842|Q135381842]]
| 0
|-
| [[Fiona Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-17
|
|
|
| [[:d:Q135381843|Q135381843]]
| 0
|-
| [[Kelly Johnston]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-05
|
|
|
| [[:d:Q135381844|Q135381844]]
| 0
|-
| [[Kathryn Fahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135381845|Q135381845]]
| 0
|-
| [[Sheena Catherine Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-13
|
|
|
| [[:d:Q135381846|Q135381846]]
| 0
|-
| [[Miriam Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-05
|
|
|
| [[:d:Q135381847|Q135381847]]
| 0
|-
| [[Bernice Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-18
|
|
|
| [[:d:Q135381848|Q135381848]]
| 0
|-
| [[Fiona Scally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-26
|
|
|
| [[:d:Q135384536|Q135384536]]
| 0
|-
| [[Anne Marie Butler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-18
|
|
|
| [[:d:Q135384537|Q135384537]]
| 0
|-
| [[Eileen O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135384538|Q135384538]]
| 0
|-
| [[Lorraine Dolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-27
|
|
|
| [[:d:Q135384539|Q135384539]]
| 0
|-
| [[Julie Wilkins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-04
|
|
|
| [[:d:Q135384542|Q135384542]]
| 0
|-
| [[Ailish O'Donoghue]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-18
|
|
|
| [[:d:Q135384543|Q135384543]]
| 0
|-
| [[Emma Brady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135384544|Q135384544]]
| 0
|-
| [[Genna Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-06
|
|
|
| [[:d:Q135384545|Q135384545]]
| 0
|-
| [[Fiona Ward]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-19
|
|
|
| [[:d:Q135384548|Q135384548]]
| 0
|-
| [[Sinéad Mulvey]]
| [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q255095|Q255095]]
| 20
|-
| [[Chloe Magee]]
| [[Íomhá:Chloe Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-29
|
| [[Ráth Bhoth]]
|
| [[:d:Q468589|Q468589]]
| 12
|-
| [[Méabh de Búrca]]
| [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-11
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q509493|Q509493]]
| 5
|-
| [[Erin Keery]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-16
|
|
|
| [[:d:Q1354600|Q1354600]]
| 2
|-
| [[Lynn Styles]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2708041|Q2708041]]
| 7
|-
| [[Julia Moriarty]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-03
|
| [[Adelaide]]
|
| [[:d:Q6306589|Q6306589]]
| 4
|-
| [[Melanie Nocher]]
|
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-18
|
| [[Contae an Dúin]]
|
| [[:d:Q6811327|Q6811327]]
| 5
|-
| [[Kelly Proper]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-01
|
|
|
| [[:d:Q11738678|Q11738678]]
| 3
|-
| [[Claire Tarplee]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-22
|
|
|
| [[:d:Q15925883|Q15925883]]
| 1
|-
| [[Amy Kenealy]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16224552|Q16224552]]
| 4
|-
| [[Amy Foster]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-02
|
|
|
| [[:d:Q19560506|Q19560506]]
| 2
|-
| [[Hannah Lowry-O'Reilly]]
|
| Imreoir fichille (*1988) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-19
|
|
|
| [[:d:Q28479756|Q28479756]]
| 0
|-
| [[Rachel Clancy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-23
|
|
|
| [[:d:Q119554958|Q119554958]]
| 0
|-
| [[Mairead Mcnally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-19
|
|
|
| [[:d:Q119554997|Q119554997]]
| 0
|-
| [[Leah Westbrooks]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-19
|
|
|
| [[:d:Q119557456|Q119557456]]
| 0
|-
| [[Sarah Louise McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-04
|
|
|
| [[:d:Q135381219|Q135381219]]
| 0
|-
| [[Elaine Ann Stone]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-18
|
|
|
| [[:d:Q135383157|Q135383157]]
| 0
|-
| [[Eimear Naughton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-28
|
|
|
| [[:d:Q135383158|Q135383158]]
| 0
|-
| [[Aishling Ann Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-01
|
|
|
| [[:d:Q135383161|Q135383161]]
| 0
|-
| [[Sarah Woods]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135383162|Q135383162]]
| 0
|-
| [[Rebecca Therese Woods]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135383163|Q135383163]]
| 0
|-
| [[Louise Gray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-27
|
|
|
| [[:d:Q135383165|Q135383165]]
| 0
|-
| [[Naoise Feena Doran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-19
|
|
|
| [[:d:Q135383166|Q135383166]]
| 0
|-
| [[Brenda Christina Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-31
|
|
|
| [[:d:Q135383169|Q135383169]]
| 0
|-
| [[Ciara Elizabeth Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135383174|Q135383174]]
| 0
|-
| [[Lynn Ferrari]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-24
|
|
|
| [[:d:Q135384540|Q135384540]]
| 0
|-
| [[Fiona Marie Carrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-28
|
|
|
| [[:d:Q135384546|Q135384546]]
| 0
|-
| [[Shauna Marie O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-20
|
|
|
| [[:d:Q135384547|Q135384547]]
| 0
|-
| [[Lisa Kearney]]
| [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]]
| cleachtóir júdó Éireannach
| [[cleachtóir júdó]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-27
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q2260724|Q2260724]]
| 5
|-
| [[Ciara Horne]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]]
| rothaí
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-07
|
| [[Harrow, Londain|Harrow]]
|
| [[:d:Q5119121|Q5119121]]
| 16
|-
| [[Jessie Barr]]
|
| lúthchleasaí
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q6187612|Q6187612]]
| 5
|-
| [[Laura Reynolds]]
|
| lúthchleasaí
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-21<br/>1989-01-20
|
|
|
| [[:d:Q6499354|Q6499354]]
| 3
|-
| [[Orla Barry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-21
|
| [[Droichead na Scuab]]
|
| [[:d:Q7102982|Q7102982]]
| 2
|-
| [[Kate McKenna]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16224853|Q16224853]]
| 3
|-
| [[Jenny Murphy]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-30
|
|
|
| [[:d:Q18126994|Q18126994]]
| 2
|-
| [[Michelle Finn]]
| [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-16<br/>1989-12-16
|
|
|
| [[:d:Q20967861|Q20967861]]
| 6
|-
| [[Sara Louise Treacy]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-22
|
|
|
| [[:d:Q20967862|Q20967862]]
| 5
|-
| [[Kelly Murphy]]
| [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]]
| rothaí Éireannach
| [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-03
|
| [[Birmingham]]
|
| [[:d:Q33083846|Q33083846]]
| 7
|-
| [[Lauren Delany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q78081373|Q78081373]]
| 2
|-
| [[Jessica Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-26
|
|
|
| [[:d:Q119567488|Q119567488]]
| 0
|-
| [[Megan Tice]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-06
|
|
|
| [[:d:Q120221286|Q120221286]]
| 0
|-
| [[Lisa McGill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-14
|
|
|
| [[:d:Q135380034|Q135380034]]
| 0
|-
| [[Elaine C. Caffrey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135380037|Q135380037]]
| 0
|-
| [[Colleen McInerney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-14
|
|
|
| [[:d:Q135382206|Q135382206]]
| 0
|-
| [[Aine McKenna]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-23
|
|
|
| [[:d:Q135382207|Q135382207]]
| 0
|-
| [[Julie Angelina Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-21
|
|
|
| [[:d:Q135382208|Q135382208]]
| 0
|-
| [[Susan Elise Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135382209|Q135382209]]
| 0
|-
| [[Ellevyn Winifred Irwin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135383170|Q135383170]]
| 0
|-
| [[Deirbhile Blanaid O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135383171|Q135383171]]
| 0
|-
| [[Emma Kathleen Dyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-29
|
|
|
| [[:d:Q135383173|Q135383173]]
| 0
|-
| [[Rozanna Purcell]]
|
| mainicín Éireannach
| [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-03
|
| [[Cluain Meala]]
|
| [[:d:Q1046271|Q1046271]]
| 6
|-
| [[Aisling Cooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-27
|
| [[Dumhach Thrá]]
|
| [[:d:Q4699199|Q4699199]]
| 3
|-
| [[Ruesha Littlejohn]]
| [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-03
|
| [[Glaschú]]
|
| [[:d:Q7377860|Q7377860]]
| 11
|-
| [[Ciara Everard]]
| [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-10
|
|
|
| [[:d:Q9192214|Q9192214]]
| 6
|-
| [[Claire Lambe]]
|
| iomróir Éireannach
| [[iomróir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q11690739|Q11690739]]
| 5
|-
| [[Melissa Scott-Hayward]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16225439|Q16225439]]
| 2
|-
| [[Robyn Stewart]]
| [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-10
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q27517186|Q27517186]]
| 4
|-
| [[Niamh Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-26
|
|
|
| [[:d:Q39814817|Q39814817]]
| 1
|-
| [[Fionnuala Ross]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-05
|
|
|
| [[:d:Q69863936|Q69863936]]
| 0
|-
| [[Orla O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q74239854|Q74239854]]
| 1
|-
| [[Laura Shaughnessy]]
|
| Cianreathaí (*1990) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-19
|
|
|
| [[:d:Q98550189|Q98550189]]
| 1
|-
| [[Sinead O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
|
|
|
| [[:d:Q119553438|Q119553438]]
| 0
|-
| [[Alexandra Troy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-23
|
|
|
| [[:d:Q119568422|Q119568422]]
| 0
|-
| [[Claire Rockall]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-07
|
|
|
| [[:d:Q119568822|Q119568822]]
| 0
|-
| [[Danielle O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135367014|Q135367014]]
| 0
|-
| [[Rhiannon Bernadette McNulty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-16
|
|
|
| [[:d:Q135378320|Q135378320]]
| 0
|-
| [[Emma Marron]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-21
|
|
|
| [[:d:Q135378321|Q135378321]]
| 0
|-
| [[Méabh Malone]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-01
|
|
|
| [[:d:Q135378322|Q135378322]]
| 0
|-
| [[Ciara Louise Flaherty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-28
|
|
|
| [[:d:Q135378323|Q135378323]]
| 0
|-
| [[Shelly Behan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-27
|
|
|
| [[:d:Q135378324|Q135378324]]
| 0
|-
| [[Erica C. Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135380031|Q135380031]]
| 0
|-
| [[Cathy Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135380035|Q135380035]]
| 0
|-
| [[Christine O'Gorman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-10-28
|
|
|
| [[:d:Q135381052|Q135381052]]
| 0
|-
| [[Christina Ann Newton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135381053|Q135381053]]
| 0
|-
| [[Michelle Louise Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135381055|Q135381055]]
| 0
|-
| [[Beth Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135381056|Q135381056]]
| 0
|-
| [[Eimear Mary Mairtin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-10-03
|
|
|
| [[:d:Q135381058|Q135381058]]
| 0
|-
| [[Caroline Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-25
|
|
|
| [[:d:Q135381059|Q135381059]]
| 0
|-
| [[Kerrie Marie Dore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-14
|
|
|
| [[:d:Q135381060|Q135381060]]
| 0
|-
| [[Valerie O'Driscoll]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135382205|Q135382205]]
| 0
|-
| [[Clara Peters]]
| [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]]
| scátálaí fíorach Éireannach
| [[scátálaí fíorach]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-19
|
| [[Essen]]
|
| [[:d:Q4360258|Q4360258]]
| 5
|-
| [[Lynsey McCullough]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-01
|
| [[Aontroim (baile)]]
|
| [[:d:Q6709499|Q6709499]]
| 1
|-
| [[Emma Flanagan]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16211337|Q16211337]]
| 4
|-
| [[Cherelle Khassal]]
| [[Íomhá:Cherelle Khassal (23697437213).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-09
|
| [[Sasana]]
|
| [[:d:Q22087349|Q22087349]]
| 4
|-
| [[Alice Kunek]]
| [[Íomhá:Alice Kunek - Perth Lynx.jpg|center|40px]]
| cispheileadóir Astrálach (1991-)
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-06
|
| [[Box Hill]]
|
| [[:d:Q24452204|Q24452204]]
| 10
|-
| [[Laura Boylan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1991" | 1991-12-16
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q29981448|Q29981448]]
| 3
|-
| [[Sinéad Denny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-05
|
|
|
| [[:d:Q69863080|Q69863080]]
| 0
|-
| [[Aoife McDermott]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-04
|
| [[Sligeach]]
|
| [[:d:Q78047998|Q78047998]]
| 1
|-
| [[Hannah Thornton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-29
|
|
|
| [[:d:Q119564024|Q119564024]]
| 0
|-
| [[Aine O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-28
|
|
|
| [[:d:Q135367015|Q135367015]]
| 0
|-
| [[Emma J. Sherwood]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135379981|Q135379981]]
| 0
|-
| [[Tracey M. Power]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135379982|Q135379982]]
| 0
|-
| [[Stephanie O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-04-25
|
|
|
| [[:d:Q135379983|Q135379983]]
| 0
|-
| [[Carol A. McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-22
|
|
|
| [[:d:Q135379987|Q135379987]]
| 0
|-
| [[Sophie Vavasseur]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2628135|Q2628135]]
| 14
|-
| [[Sinead Chambers]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-01
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q15712412|Q15712412]]
| 4
|-
| [[Christine McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí agus rábálaí (*1992) ♀
| [[cliathreathaí]]<br/>[[rábálaí]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-06
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q25939025|Q25939025]]
| 2
|-
| [[Poornima Menon Jayadev]]
|
| Imreoir fichille (*1992) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
|
|
| [[:d:Q28479758|Q28479758]]
| 0
|-
| [[Naomi Carroll]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-13
|
| [[Contae an Chláir]]
|
| [[:d:Q57313561|Q57313561]]
| 3
|-
| [[Claire Mooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-06-21
|
|
|
| [[:d:Q69812429|Q69812429]]
| 0
|-
| [[Joan Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-30
|
|
|
| [[:d:Q69814488|Q69814488]]
| 1
|-
| [[Catherine McManus]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-09
|
|
|
| [[:d:Q69819917|Q69819917]]
| 0
|-
| [[Casey Grace]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-14
|
|
|
| [[:d:Q119554596|Q119554596]]
| 0
|-
| [[Tessa Josephine Solan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-19
|
|
|
| [[:d:Q135378015|Q135378015]]
| 0
|-
| [[Lorraine Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135378016|Q135378016]]
| 0
|-
| [[Nichola Rafferty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
|
|
|
| [[:d:Q135378017|Q135378017]]
| 0
|-
| [[Louise Mary O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-24
|
|
|
| [[:d:Q135378019|Q135378019]]
| 0
|-
| [[Rebecca Teresa Nagle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
|
|
|
| [[:d:Q135378020|Q135378020]]
| 0
|-
| [[Kate Mary McDaid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-18
|
|
|
| [[:d:Q135378021|Q135378021]]
| 0
|-
| [[Rebecca F. O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-25
|
|
|
| [[:d:Q135379984|Q135379984]]
| 0
|-
| [[Emily M. O'Callaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-07
|
|
|
| [[:d:Q135379985|Q135379985]]
| 0
|-
| [[Katie B. Kilbride]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-06
|
|
|
| [[:d:Q135379988|Q135379988]]
| 0
|-
| [[Catriona M. Foley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-08-16
|
|
|
| [[:d:Q135379989|Q135379989]]
| 0
|-
| [[Sinead Deegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-13
|
|
|
| [[:d:Q135379990|Q135379990]]
| 0
|-
| [[Eimhear M. Browne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-07
|
|
|
| [[:d:Q135379991|Q135379991]]
| 0
|-
| [[Amy Bowtell]]
|
| imreoir leadóige
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-16
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|
| [[:d:Q4749116|Q4749116]]
| 7
|-
| [[Katie Kirk]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-05
|
|
|
| [[:d:Q11737414|Q11737414]]
| 1
|-
| [[Ciara Grant]]
| [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]]
| peileadóir
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-11
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q15960851|Q15960851]]
| 8
|-
| [[Michaela Walsh]]
|
| dornálaí as Béal Feirste
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-05
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q18218166|Q18218166]]
| 7
|-
| [[Siobhán Killeen]]
|
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[imreoir futsal]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-15
|
|
|
| [[:d:Q22278600|Q22278600]]
| 1
|-
| [[Lois Roche]]
| [[Íomhá:Lois Roche Lewes FC Women 2 Charlton Ath Women 0 17 10 2021-82 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-18
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q24150945|Q24150945]]
| 5
|-
| [[Clare Cryan]]
| [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀
| [[tumadóir iomaíoachta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-03
|
|
|
| [[:d:Q65553526|Q65553526]]
| 3
|-
| [[Emma Mitchell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-02
|
|
|
| [[:d:Q69812822|Q69812822]]
| 0
|-
| [[Mary Mulhare]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-14
|
|
|
| [[:d:Q115739743|Q115739743]]
| 1
|-
| [[Clodagh Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
|
|
| [[:d:Q119542677|Q119542677]]
| 0
|-
| [[Éabhnait Deborah Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-08
|
|
|
| [[:d:Q135376728|Q135376728]]
| 0
|-
| [[Rheanne Marie O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-24
|
|
|
| [[:d:Q135376730|Q135376730]]
| 0
|-
| [[Ciara Patricia Newell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135376733|Q135376733]]
| 0
|-
| [[Lauren Marie Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135376734|Q135376734]]
| 0
|-
| [[Laoise Maria Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-19
|
|
|
| [[:d:Q135376735|Q135376735]]
| 0
|-
| [[Laura Catriona Moloney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135376736|Q135376736]]
| 0
|-
| [[Karen Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-23
|
|
|
| [[:d:Q135376737|Q135376737]]
| 0
|-
| [[Méabh Barry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-16
|
|
|
| [[:d:Q135376739|Q135376739]]
| 0
|-
| [[Marrianna Patricia C. Troy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135378014|Q135378014]]
| 0
|-
| [[Erika Emma O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-06
|
|
|
| [[:d:Q135378018|Q135378018]]
| 0
|-
| [[Chelsea Jones]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
|
|
| [[:d:Q2377423|Q2377423]]
| 0
|-
| [[Kate Veale]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-05
|
| [[Tulach Mhór]]
|
| [[:d:Q11737264|Q11737264]]
| 2
|-
| [[Caroline Black]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1994" | 1994-03-04
|
| [[Lios na gCearrbhach]]
|
| [[:d:Q15971927|Q15971927]]
| 5
|-
| [[Phil Healy]]
| [[Íomhá:Womens 400m (46526965474) (cropped).jpg|center|40px]]
| rábálaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-19
|
| [[Béal Átha Fhínín]]
|
| [[:d:Q25999744|Q25999744]]
| 7
|-
| [[Niamh McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀
| [[lúthchleasaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-04
|
| [[Contae Chorcaí]]
|
| [[:d:Q26905471|Q26905471]]
| 2
|-
| [[Karina Campbell]]
|
| Imreoir fichille (*1994) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-19
|
|
|
| [[:d:Q28470777|Q28470777]]
| 0
|-
| [[Victoria Bell]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-22
|
| [[Sutton Coldfield]]
|
| [[:d:Q48618566|Q48618566]]
| 4
|-
| [[Alice Sharpe]]
| [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-03
|
|
|
| [[:d:Q55361867|Q55361867]]
| 9
|-
| [[Alli Palisch]]
| [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-13
|
| [[Plano, Texas|Plano]]
|
| [[:d:Q56285209|Q56285209]]
| 4
|-
| [[Shona Heaslip]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-18
|
|
|
| [[:d:Q69820877|Q69820877]]
| 0
|-
| [[Philippa Rogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-04
|
|
|
| [[:d:Q69861835|Q69861835]]
| 0
|-
| [[Leah Lyons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-27
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q78051289|Q78051289]]
| 1
|-
| [[Eimear Twomey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-05
|
|
|
| [[:d:Q135375110|Q135375110]]
| 0
|-
| [[Amy Louise Russell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135375111|Q135375111]]
| 0
|-
| [[Ciara Milroy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-18
|
|
|
| [[:d:Q135375114|Q135375114]]
| 0
|-
| [[Sorcha Maire McNulty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-04
|
|
|
| [[:d:Q135375115|Q135375115]]
| 0
|-
| [[Leanne McDonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-29
|
|
|
| [[:d:Q135375116|Q135375116]]
| 0
|-
| [[Laura Hoffman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-29
|
|
|
| [[:d:Q135375118|Q135375118]]
| 0
|-
| [[Deirdre Ann Geaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-16
|
|
|
| [[:d:Q135375120|Q135375120]]
| 0
|-
| [[Michelle Clarke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-03
|
|
|
| [[:d:Q135375123|Q135375123]]
| 0
|-
| [[Rebecca Barker]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-08-02
|
|
|
| [[:d:Q135375124|Q135375124]]
| 0
|-
| [[Ailish O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135376732|Q135376732]]
| 0
|-
| [[Cliona Niamh Máirtín]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-26
|
|
|
| [[:d:Q135376738|Q135376738]]
| 0
|-
| [[Sycerika McMahon]]
|
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-11
|
| [[Contae an Dúin]]
|
| [[:d:Q3979013|Q3979013]]
| 7
|-
| [[Carolane Soucisse]]
| [[Íomhá:2018 Autumn Classic International - Soucisse & Firus (cropped) - Soucisse.jpg|center|40px]]
| damhsóir oighir Ceanadach
| [[ice dancer]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-10
|
| [[Châteauguay]]
|
| [[:d:Q24860514|Q24860514]]
| 5
|-
| [[Aoife Mannion]]
| [[Íomhá:Aoife Mannion BCLFC 2015 (22147891741) (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1995) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-24
|
| [[Solihull]]
|
| [[:d:Q25714012|Q25714012]]
| 12
|-
| [[Ellen Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q26899011|Q26899011]]
| 3
|-
| [[Síofra Cléirigh Büttner]]
| [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]]
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q35349110|Q35349110]]
| 5
|-
| [[Gráinne Walsh]]
|
| dornálaí Éireannach
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-13
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q65091953|Q65091953]]
| 4
|-
| [[Greta Streimikyte]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀
| [[lúthchleasaí parailimpeach]]
| data-sort-value="1995" | 1995-08-24
|
| [[Vilnias]]
|
| [[:d:Q89343978|Q89343978]]
| 3
|-
| [[Sarah Jane Hearne]]
|
| Imreoir fichille (*1995) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
|
|
| [[:d:Q104843000|Q104843000]]
| 0
|-
| [[Fiona Murtagh]]
| [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀
| [[iomróir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-11
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q105925700|Q105925700]]
| 11
|-
| [[Ioana Gelip]]
|
| Imreoir fichille (*1995) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-16
|
|
|
| [[:d:Q109418259|Q109418259]]
| 0
|-
| [[Rachel Boyle]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-27
|
|
|
| [[:d:Q110991850|Q110991850]]
| 0
|-
| [[Cliodhna Manning]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-26
|
|
|
| [[:d:Q117007428|Q117007428]]
| 1
|-
| [[Emily Haggard-Kearney]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta, reathaí maratóin agus cianreathaí (*1995) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[reathaí maratóin]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1995" | 1995-11-10
|
|
|
| [[:d:Q126883212|Q126883212]]
| 0
|-
| [[Amy Waters]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-08-13
|
|
|
| [[:d:Q135367016|Q135367016]]
| 0
|-
| [[Shannon Farrell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-09
|
|
|
| [[:d:Q135373965|Q135373965]]
| 0
|-
| [[Erin Leigh Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-30
|
|
|
| [[:d:Q135373966|Q135373966]]
| 0
|-
| [[Aileen Verona Crowley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-05-04
|
|
|
| [[:d:Q135373968|Q135373968]]
| 0
|-
| [[Katie Ann Moloney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-14
|
|
|
| [[:d:Q135375112|Q135375112]]
| 0
|-
| [[Samantha Massey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-28
|
|
|
| [[:d:Q135375117|Q135375117]]
| 0
|-
| [[Lauren Kelly Falvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135375122|Q135375122]]
| 0
|-
| [[Emma Bolger]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q520262|Q520262]]
| 10
|-
| [[Mary C. Cain]]
|
| reathaí meánraoin Meiriceánach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-03
|
| [[Bronxville]]
|
| [[:d:Q6779145|Q6779145]]
| 10
|-
| [[Florence Bell]]
|
| sciálaí Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-05
|
| [[Sutton Coldfield]]
|
| [[:d:Q15910753|Q15910753]]
| 4
|-
| [[Alannah Stephenson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-04
|
| [[Lios na gCearrbhach]]
|
| [[:d:Q17457943|Q17457943]]
| 3
|-
| [[Tham Nguyen]]
| [[Íomhá:Tham Nguyen at the 2023 World Weightlifting Championships training hall.webp|center|40px]]
| Tógálaí meáchain (*1996) ♀
| [[tógálaí meáchain]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-15
|
|
|
| [[:d:Q26132016|Q26132016]]
| 4
|-
| [[Alanna Lally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-30
|
|
|
| [[:d:Q69860533|Q69860533]]
| 1
|-
| [[Fiona Mangan]]
| [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-16
|
|
|
| [[:d:Q106575388|Q106575388]]
| 5
|-
| [[Megan Armitage]]
| [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1996" | 1996-08-12
|
|
|
| [[:d:Q108532712|Q108532712]]
| 6
|-
| [[Linda Djougang]]
| [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]]
| [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-17
|
| [[Camarún]]
|
| [[:d:Q108540653|Q108540653]]
| 3
|-
| [[Georgie Hartigan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-01
|
|
|
| [[:d:Q115674773|Q115674773]]
| 1
|-
| [[Allison McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-10
|
|
|
| [[:d:Q119547267|Q119547267]]
| 0
|-
| [[Edel Thornton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-22
|
|
|
| [[:d:Q119560495|Q119560495]]
| 0
|-
| [[Kelly McGrory]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-24
|
|
|
| [[:d:Q121879328|Q121879328]]
| 3
|-
| [[Róisín Harrison]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-10
|
|
|
| [[:d:Q121879839|Q121879839]]
| 2
|-
| [[Susie Berry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1996) ♀
| [[marcach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-01
|
|
|
| [[:d:Q130313509|Q130313509]]
| 2
|-
| [[Megan Connolly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135366913|Q135366913]]
| 0
|-
| [[Ciara Mary McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135366914|Q135366914]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Rita Moore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-06-23
|
|
|
| [[:d:Q135366915|Q135366915]]
| 0
|-
| [[Nadine Cheryl Rice]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-07-29
|
|
|
| [[:d:Q135366916|Q135366916]]
| 0
|-
| [[Holli Anna Dunne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-02
|
|
|
| [[:d:Q135366917|Q135366917]]
| 0
|-
| [[Megan Connolly]]
| [[Íomhá:Megan Connolly 2015 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-07
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q21708017|Q21708017]]
| 12
|-
| [[Rachael Darragh]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]]
| data-sort-value="1997" | 1997-09-24
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q26786740|Q26786740]]
| 6
|-
| [[Sophie MacMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29947005|Q29947005]]
| 8
|-
| [[Sara Boyle]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q30230598|Q30230598]]
| 1
|-
| [[Amy Broadhurst]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q60182060|Q60182060]]
| 3
|-
| [[Aoife O'Rourke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-02
|
| [[An Caisleán Riabhach]]
|
| [[:d:Q66934867|Q66934867]]
| 8
|-
| [[Marissa Sheva]]
| [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]]
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-22
|
| [[Sellersville]]
|
| [[:d:Q98093517|Q98093517]]
| 8
|-
| [[Elsa Desmond]]
| [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀
| [[luger]]<br/>[[medical student]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-06
|
| [[Buckingham]]
|
| [[:d:Q103259948|Q103259948]]
| 5
|-
| [[Sophie Becker]]
| [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]]
| Rábálaí (*1997) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-16
|
| [[Loch Garman]]
|
| [[:d:Q105782960|Q105782960]]
| 7
|-
| [[Kate Doherty]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-27
|
|
|
| [[:d:Q106712794|Q106712794]]
| 1
|-
| [[Eilish Flanagan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
|
|
| [[:d:Q107472430|Q107472430]]
| 5
|-
| [[Roisin Flanagan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-02
|
|
|
| [[:d:Q115739741|Q115739741]]
| 2
|-
| [[Bridget Herlihy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-31
|
|
|
| [[:d:Q119539970|Q119539970]]
| 0
|-
| [[Maura Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-27
|
|
|
| [[:d:Q119541214|Q119541214]]
| 0
|-
| [[Anna Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-06-18
|
|
|
| [[:d:Q119551659|Q119551659]]
| 0
|-
| [[Aoife Anne O'Halloran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-05
|
|
|
| [[:d:Q135365106|Q135365106]]
| 0
|-
| [[Princess Elizabeth Adeogun]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135367093|Q135367093]]
| 0
|-
| [[Ellis O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] gleacaí ealaíonta (*1998) ♀
| [[gleacaí ealaíonta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-23
|
| [[Kent]]
|
| [[:d:Q23887651|Q23887651]]
| 3
|-
| [[Michaela Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-17
|
|
|
| [[:d:Q51098390|Q51098390]]
| 2
|-
| [[Anna Kerrison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-10
|
| [[Sasana]]
|
| [[:d:Q64148448|Q64148448]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Morland]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-03
|
|
|
| [[:d:Q69815287|Q69815287]]
| 0
|-
| [[Mia Griffin]]
| [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-30
|
| [[An Gleann Mór]]
|
| [[:d:Q86458131|Q86458131]]
| 8
|-
| [[Nadia Power]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-11
|
|
|
| [[:d:Q92433328|Q92433328]]
| 4
|-
| [[Eleanor Ryan-Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1998" | 1998-05-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q97654611|Q97654611]]
| 1
|-
| [[Sarah Quinn]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-08
|
|
|
| [[:d:Q106712933|Q106712933]]
| 1
|-
| [[Anna Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-21
|
|
|
| [[:d:Q119543104|Q119543104]]
| 0
|-
| [[Saoirse Power-Cassidy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-06-30
|
|
|
| [[:d:Q119553574|Q119553574]]
| 0
|-
| [[Fiona Everard]]
|
| Cianreathaí (*1998) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998
|
|
|
| [[:d:Q123502237|Q123502237]]
| 2
|-
| [[Jennifer Lehane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1998) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-08-19
|
|
|
| [[:d:Q126487392|Q126487392]]
| 2
|-
| [[Kathy Baker]]
|
| Imreoir rugbaí (*1998) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-23
|
|
|
| [[:d:Q128765068|Q128765068]]
| 3
|-
| [[Alison Jane Cleary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-13
|
|
|
| [[:d:Q135365098|Q135365098]]
| 0
|-
| [[Laura Anne Fortune]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-23
|
|
|
| [[:d:Q135365099|Q135365099]]
| 0
|-
| [[Katie Joanna Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135365102|Q135365102]]
| 0
|-
| [[Ciara Catherine Wheeler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135365103|Q135365103]]
| 0
|-
| [[Chloe Gina Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135365105|Q135365105]]
| 0
|-
| [[Anna Marie Brennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-06
|
|
|
| [[:d:Q135365107|Q135365107]]
| 0
|-
| [[Aleksandra Joanna Macheta]]
|
| [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135366449|Q135366449]]
| 0
|-
| [[Aoife Beggs]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29841599|Q29841599]]
| 5
|-
| [[Gina Akpe-Moses]]
| [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]]
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-02-25
|
| [[Lagos]]
|
| [[:d:Q33133524|Q33133524]]
| 7
|-
| [[Ciara Neville]]
| [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-14
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q50295760|Q50295760]]
| 4
|-
| [[Molly Scott]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-03-30
|
| [[Ceatharlach]]
|
| [[:d:Q55587528|Q55587528]]
| 2
|-
| [[Niamh Fogarty]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-16
|
|
|
| [[:d:Q94578252|Q94578252]]
| 2
|-
| [[Aoife Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-14
|
|
|
| [[:d:Q106712793|Q106712793]]
| 1
|-
| [[Michelle Carey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀
| [[imreoir haca]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-05
|
|
|
| [[:d:Q108106507|Q108106507]]
| 3
|-
| [[Stephanie Cotter]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q108143260|Q108143260]]
| 2
|-
| [[Grace Casey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀
| [[caiteoir sleá]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-16
|
|
|
| [[:d:Q109932829|Q109932829]]
| 0
|-
| [[Cathal Crosbie]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-12-09
|
|
|
| [[:d:Q112131519|Q112131519]]
| 1
|-
| [[Sarah Leahy]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-08-01
|
|
|
| [[:d:Q113864305|Q113864305]]
| 2
|-
| [[Claire Melia]]
| [[Íomhá:Baxi Ferrol - LDLC ASVEL Féminin 59.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-07-12
|
| [[Mainistir Eimhín]]
|
| [[:d:Q119564054|Q119564054]]
| 0
|-
| [[Erin Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1999) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-09-02
|
|
|
| [[:d:Q128803241|Q128803241]]
| 2
|-
| [[Rachel Huijsdens]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-06-23
|
|
|
| [[:d:Q135367962|Q135367962]]
| 0
|-
| [[Anne Condon]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery
| [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q11489|Q11489]]
| 3
|-
| [[Tina Reynolds]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|
| [[:d:Q514752|Q514752]]
| 9
|-
| [[Bernadette Ní Ghallchóir]]
|
| láithreoir teilifíse Éireannach
| [[láithreoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Muineachán]]
|
| [[:d:Q822164|Q822164]]
| 6
|-
| [[Eibhlin Byrne]]
|
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1301175|Q1301175]]
| 3
|-
| [[Sophie Merry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1348496|Q1348496]]
| 3
|-
| [[Janet Grogan]]
| [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*2000) ♀
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1424238|Q1424238]]
| 4
|-
| [[Maria Corrigan]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q1669568|Q1669568]]
| 3
|-
| [[Lisa Lambe]]
| [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1704246|Q1704246]]
| 13
|-
| [[Terry O'Flaherty]]
|
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1720409|Q1720409]]
| 2
|-
| [[Lise Hearns]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1827914|Q1827914]]
| 1
|-
| [[Liz Weir]]
|
| údar Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q1866600|Q1866600]]
| 4
|-
| [[Rebecca Stokell]]
|
| cruicéadaí Éireannach
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29891153|Q29891153]]
| 6
|-
| [[Mona McSharry]]
| [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]]
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-08-21
|
| [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]]
|
| [[:d:Q33319799|Q33319799]]
| 19
|-
| [[Cara Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-11-01
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q54861582|Q54861582]]
| 6
|-
| [[Sommer Lecky]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-14
|
|
|
| [[:d:Q69813606|Q69813606]]
| 2
|-
| [[Davicia Patterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-12-15
|
|
|
| [[:d:Q69820489|Q69820489]]
| 0
|-
| [[Diana Mirza]]
|
| Imreoir fichille (*2000) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-16
|
|
|
| [[:d:Q109383024|Q109383024]]
| 1
|-
| [[Lauren Roy]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-09-25
|
|
|
| [[:d:Q113864274|Q113864274]]
| 2
|-
| [[Bronagh Power-Cassidy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-09-15
|
|
|
| [[:d:Q119543792|Q119543792]]
| 0
|-
| [[Enya Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-08-31
|
|
|
| [[:d:Q119550072|Q119550072]]
| 0
|-
| [[Eibhia Ni Mhuireagain]]
|
| Imreoir fichille (*2000) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2000" | 2000
|
|
|
| [[:d:Q124424504|Q124424504]]
| 0
|-
| [[Lauren Cadden]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-07
|
|
|
| [[:d:Q126173619|Q126173619]]
| 2
|-
| [[Jodie McCann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-03
|
|
|
| [[:d:Q126685911|Q126685911]]
| 4
|-
| [[Lynn Tunnah]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-14
|
|
|
| [[:d:Q135363157|Q135363157]]
| 0
|-
| [[Annaliese Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135366286|Q135366286]]
| 0
|-
| [[Maeve Aine O'Seaghdha]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-07-26
|
|
|
| [[:d:Q135366287|Q135366287]]
| 0
|-
| [[Alison Blaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-04-22
|
|
|
| [[:d:Q135366288|Q135366288]]
| 0
|-
| [[Ella McCloskey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-07-20
|
|
|
| [[:d:Q135366289|Q135366289]]
| 0
|-
| [[Maeve Patricia Cannon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-15
|
|
|
| [[:d:Q135366291|Q135366291]]
| 0
|-
| [[Nicole Patrice Clancy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-13
|
|
|
| [[:d:Q135366294|Q135366294]]
| 0
|-
| [[Tyler Toland]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2001" | 2001-08-08
|
| [[Baile Suingean]]
|
| [[:d:Q42666544|Q42666544]]
| 6
|-
| [[Lara Gillespie]]
| [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-21
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q52153640|Q52153640]]
| 12
|-
| [[Sophie O'Sullivan]]
| [[Íomhá:Sophie O'Sullivan.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-23
|
|
|
| [[:d:Q55425594|Q55425594]]
| 5
|-
| [[Alex Chan-Taylor]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-21
|
|
|
| [[:d:Q55739862|Q55739862]]
| 0
|-
| [[Tanya Watson]]
| [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀
| [[tumadóir iomaíoachta]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-24
|
| [[Southampton]]
|
| [[:d:Q65675690|Q65675690]]
| 5
|-
| [[Niamh Coyne]]
| [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-22
|
|
|
| [[:d:Q65952719|Q65952719]]
| 4
|-
| [[Ciara Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-20
|
|
|
| [[:d:Q119554443|Q119554443]]
| 0
|-
| [[Deborah Ogayemi]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-10-12
|
|
|
| [[:d:Q119561035|Q119561035]]
| 0
|-
| [[Daina Moorehouse]]
| [[Íomhá:2025 World Boxing Championships 20250906 102037 Daina Moorehouse (IRL).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*2001) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q126709567|Q126709567]]
| 3
|-
| [[Rachel McCann]]
|
| Rábálaí (*2001) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-26
|
|
|
| [[:d:Q127785359|Q127785359]]
| 2
|-
| [[Ciara McGing]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-03-03
|
|
|
| [[:d:Q128693679|Q128693679]]
| 2
|-
| [[Victoria Catterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-03-25
|
|
|
| [[:d:Q128803156|Q128803156]]
| 2
|-
| [[Erin Healy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-05
|
|
|
| [[:d:Q135106443|Q135106443]]
| 2
|-
| [[Ciara Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-11-30
|
|
|
| [[:d:Q135360972|Q135360972]]
| 0
|-
| [[Eve Nealon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-25
|
|
|
| [[:d:Q135363158|Q135363158]]
| 0
|-
| [[Katie Williamson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-05-11
|
|
|
| [[:d:Q135364030|Q135364030]]
| 0
|-
| [[Alexandra Mary Mulligan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-14
|
|
|
| [[:d:Q135364031|Q135364031]]
| 0
|-
| [[Katie Niamh Walshe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-19
|
|
|
| [[:d:Q135364032|Q135364032]]
| 0
|-
| [[Lainey Nolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-19
|
|
|
| [[:d:Q135364033|Q135364033]]
| 0
|-
| [[Mia Furlong]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135364034|Q135364034]]
| 0
|-
| [[Niamh Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-28
|
|
|
| [[:d:Q135364035|Q135364035]]
| 0
|-
| [[Ciara Veronica White]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-01-15
|
|
|
| [[:d:Q135364036|Q135364036]]
| 0
|-
| [[Anna Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135364037|Q135364037]]
| 0
|-
| [[Lauren Darcy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-01
|
|
|
| [[:d:Q135364038|Q135364038]]
| 0
|-
| [[Abby Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-05
|
|
|
| [[:d:Q135366295|Q135366295]]
| 0
|-
| [[Mavie Österreicher]]
|
| [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="2002" | 2002-04-05
|
| [[an Ostair]]
|
| [[:d:Q57242668|Q57242668]]
| 4
|-
| [[Emily Kraft]]
| [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach (2002-)
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-18
|
| [[Frankfurt]]
|
| [[:d:Q60713591|Q60713591]]
| 6
|-
| [[Alexandra Troy]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-07
|
|
|
| [[:d:Q65554597|Q65554597]]
| 0
|-
| [[Emma Austin]]
| [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-31
|
|
|
| [[:d:Q81901202|Q81901202]]
| 2
|-
| [[Melisa Filis]]
| [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-30
|
| [[Essex]]
|
| [[:d:Q83196933|Q83196933]]
| 6
|-
| [[Michaela Corcoran]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀
| [[lúthchleasaí]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-07
|
| [[Houston, Texas|Houston]]
|
| [[:d:Q90898291|Q90898291]]
| 3
|-
| [[Adeyemi Talabi]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-25
|
|
|
| [[:d:Q113864217|Q113864217]]
| 1
|-
| [[Sabhbh Edwards Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-17
|
|
|
| [[:d:Q119549084|Q119549084]]
| 0
|-
| [[Erin Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-16
|
|
|
| [[:d:Q119550959|Q119550959]]
| 0
|-
| [[Maria Godden]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2002) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-31
|
|
|
| [[:d:Q124671917|Q124671917]]
| 1
|-
| [[Laura Mooney]]
| [[Íomhá:Laura Mooney 01.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2002" | 2002
|
|
|
| [[:d:Q126623596|Q126623596]]
| 2
|-
| [[Madison Corcoran]]
| [[Íomhá:2022 ICF Canoe Slalom World Championships - Madison Corcoran - Ireland - by 2eight - 9SC6114.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*2002) ♀
| [[canúálaí]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-07
|
|
|
| [[:d:Q127784722|Q127784722]]
| 3
|-
| [[Lauryn Homan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-20
|
|
|
| [[:d:Q135356265|Q135356265]]
| 0
|-
| [[Sarah Flemming]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-06
|
|
|
| [[:d:Q135358786|Q135358786]]
| 0
|-
| [[Jasmine Burke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135358788|Q135358788]]
| 0
|-
| [[Fatimah Akorede]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-03
|
|
|
| [[:d:Q135362059|Q135362059]]
| 0
|-
| [[Gillian Wheeler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135362060|Q135362060]]
| 0
|-
| [[Sinead Boyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-06-01
|
|
|
| [[:d:Q135362061|Q135362061]]
| 0
|-
| [[Siofra O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135362062|Q135362062]]
| 0
|-
| [[Abigail Rafferty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-28
|
|
|
| [[:d:Q135362063|Q135362063]]
| 0
|-
| [[Kate Hickey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-10-15
|
|
|
| [[:d:Q135362064|Q135362064]]
| 0
|-
| [[Lisa Blaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-02
|
|
|
| [[:d:Q135362170|Q135362170]]
| 0
|-
| [[Ciara Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-26
|
|
|
| [[:d:Q135362171|Q135362171]]
| 0
|-
| [[Shauna Dooley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135362172|Q135362172]]
| 0
|-
| [[Fiona McAdams]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-12
|
|
|
| [[:d:Q65554282|Q65554282]]
| 0
|-
| [[Nicola Tuthill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-22
|
|
|
| [[:d:Q115651644|Q115651644]]
| 6
|-
| [[Molly Moffitt]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-03-02
|
|
|
| [[:d:Q119536967|Q119536967]]
| 0
|-
| [[Ella O'Donnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-09-29
|
|
|
| [[:d:Q119554886|Q119554886]]
| 0
|-
| [[Paris McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-13
|
|
|
| [[:d:Q119564680|Q119564680]]
| 0
|-
| [[Ellie Glavin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135358579|Q135358579]]
| 0
|-
| [[Shannon Cunningham]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-06-19
|
|
|
| [[:d:Q135359457|Q135359457]]
| 0
|-
| [[Rebecca Anne Hynes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-08-21
|
|
|
| [[:d:Q135359458|Q135359458]]
| 0
|-
| [[Emma Glavin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135359460|Q135359460]]
| 0
|-
| [[Casey Mulvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-06
|
|
|
| [[:d:Q135360144|Q135360144]]
| 0
|-
| [[Miah Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135360147|Q135360147]]
| 0
|-
| [[Kara McCleane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-23
|
|
|
| [[:d:Q135360148|Q135360148]]
| 0
|-
| [[Kate Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-07-09
|
|
|
| [[:d:Q135360149|Q135360149]]
| 0
|-
| [[Sinead Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-13
|
|
|
| [[:d:Q135360151|Q135360151]]
| 0
|-
| [[Sophie Moore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-03-25
|
|
|
| [[:d:Q135360152|Q135360152]]
| 0
|-
| [[Hazel Finn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-22
|
|
|
| [[:d:Q135362040|Q135362040]]
| 0
|-
| [[Elizabeth Golding]]
|
| Scátálaí fíorach (*2004) ♀
| [[scátálaí fíorach]]
| data-sort-value="2004" | 2004-09-28
|
| [[Moscó]]
|
| [[:d:Q56395775|Q56395775]]
| 0
|-
| [[Jenna Slattery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-17
|
|
|
| [[:d:Q98090913|Q98090913]]
| 0
|-
| [[Amy Duggan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-08-16
|
|
|
| [[:d:Q119540104|Q119540104]]
| 0
|-
| [[Maeve O'Neill]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-09
|
|
|
| [[:d:Q122806335|Q122806335]]
| 2
|-
| [[Kate O'Connell]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-08-11
|
|
|
| [[:d:Q122808599|Q122808599]]
| 1
|-
| [[Orla Dullaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-16
|
|
|
| [[:d:Q135352415|Q135352415]]
| 0
|-
| [[Leilani Turner]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-11-11
|
|
|
| [[:d:Q135352416|Q135352416]]
| 0
|-
| [[Katie Flanagan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-06-28
|
|
|
| [[:d:Q135353433|Q135353433]]
| 0
|-
| [[Emily Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135353434|Q135353434]]
| 0
|-
| [[Rachel Callery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135356074|Q135356074]]
| 0
|-
| [[Niamh Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-06-04
|
|
|
| [[:d:Q135356077|Q135356077]]
| 0
|-
| [[Niamh O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-02-05
|
|
|
| [[:d:Q135356078|Q135356078]]
| 0
|-
| [[Erica Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135356079|Q135356079]]
| 0
|-
| [[Micaiah Fubara]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-10-10
|
|
|
| [[:d:Q135356080|Q135356080]]
| 0
|-
| [[Lucy Coogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135358581|Q135358581]]
| 0
|-
| [[Maria Kealy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-07-02
|
|
|
| [[:d:Q135359459|Q135359459]]
| 0
|-
| [[Tania Salvado-McCormack]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-18
|
|
|
| [[:d:Q135360141|Q135360141]]
| 0
|-
| [[Michelle Ugwah]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-07
|
|
|
| [[:d:Q135360142|Q135360142]]
| 0
|-
| [[Sarah Hickey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135360150|Q135360150]]
| 0
|-
| [[Anna Gavigan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-05-19
|
|
|
| [[:d:Q135467791|Q135467791]]
| 1
|-
| [[Trisha Kanyamarala]]
| [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]]
| [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2005" | 2005
|
|
|
| [[:d:Q81826781|Q81826781]]
| 4
|-
| [[Ava Rochford]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-31
|
|
|
| [[:d:Q113302787|Q113302787]]
| 1
|-
| [[Elizabeth Ndudi]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2005" | 2005-03-21
|
|
|
| [[:d:Q121338851|Q121338851]]
| 4
|-
| [[Gandy Malou-Mamel]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-31
|
|
|
| [[:d:Q135352417|Q135352417]]
| 1
|-
| [[Emer Dunne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-10-29
|
|
|
| [[:d:Q135354136|Q135354136]]
| 0
|-
| [[Katie O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-11-26
|
|
|
| [[:d:Q135354521|Q135354521]]
| 0
|-
| [[Rachel Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135358213|Q135358213]]
| 0
|-
| [[Alannah O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-07-17
|
|
|
| [[:d:Q135358214|Q135358214]]
| 0
|-
| [[Priya Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-28
|
|
|
| [[:d:Q135358215|Q135358215]]
| 0
|-
| [[Bree Shelley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-06-18
|
|
|
| [[:d:Q135358239|Q135358239]]
| 0
|-
| [[Rebecca Sexton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-08-17
|
|
|
| [[:d:Q135358240|Q135358240]]
| 0
|-
| [[Isabelle McSweeney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-07-18
|
|
|
| [[:d:Q135358245|Q135358245]]
| 0
|-
| [[Emma Gribben]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-04-08
|
|
|
| [[:d:Q135358246|Q135358246]]
| 0
|-
| [[Caitlin Gloeckner]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-10-03
|
|
|
| [[:d:Q135358247|Q135358247]]
| 0
|-
| [[Lucy Devoy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135358248|Q135358248]]
| 0
|-
| [[Izzy Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-05-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q136380575|Q136380575]]
| 0
|-
| [[Sarah Courtney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-18
|
|
|
| [[:d:Q135351864|Q135351864]]
| 0
|-
| [[Laura McFarland]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-05-31
|
|
|
| [[:d:Q135351865|Q135351865]]
| 0
|-
| [[Karolina Gierszal]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135355491|Q135355491]]
| 0
|-
| [[Ava Walshe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135355954|Q135355954]]
| 0
|-
| [[Clara Boyce]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-03
|
|
|
| [[:d:Q135355996|Q135355996]]
| 0
|-
| [[Shannon Quigley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-10-25
|
|
|
| [[:d:Q135356011|Q135356011]]
| 0
|-
| [[Kelly Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-31
|
|
|
| [[:d:Q135356012|Q135356012]]
| 0
|-
| [[Grace Prenter]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-05
|
|
|
| [[:d:Q135356014|Q135356014]]
| 0
|-
| [[Emma Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-23
|
|
|
| [[:d:Q135356015|Q135356015]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Gilligan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-10-07
|
|
|
| [[:d:Q135356017|Q135356017]]
| 0
|-
| [[Leah McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-06-02
|
|
|
| [[:d:Q135358238|Q135358238]]
| 0
|-
| [[Aisling Moran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-11-23
|
|
|
| [[:d:Q135358244|Q135358244]]
| 0
|-
| [[Shauna Curran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135358249|Q135358249]]
| 0
|-
| [[Rachel Bowdren]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135358250|Q135358250]]
| 0
|-
| [[Fatima Amusan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2006) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2006" | 2006-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135742833|Q135742833]]
| 1
|-
| [[Precious Akpe-Moses]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rábálaí (*2006) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rábálaí]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-09
|
|
|
| [[:d:Q135747915|Q135747915]]
| 1
|-
| [[Lucy Hynes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-05
|
|
|
| [[:d:Q136380942|Q136380942]]
| 0
|-
| [[Grace Davison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2007) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-08-26
|
|
|
| [[:d:Q130220494|Q130220494]]
| 2
|-
| [[Lara Putar]]
|
| Imreoir fichille (*2007) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-12
|
|
|
| [[:d:Q131767687|Q131767687]]
| 0
|-
| [[Una O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-05
|
|
|
| [[:d:Q135353330|Q135353330]]
| 0
|-
| [[Sophie Staunton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-03
|
|
|
| [[:d:Q135353331|Q135353331]]
| 0
|-
| [[Riodhna McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-03-11
|
|
|
| [[:d:Q135353332|Q135353332]]
| 0
|-
| [[Kira Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-09-21
|
|
|
| [[:d:Q135353333|Q135353333]]
| 0
|-
| [[Sidney Quinn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-04-16
|
|
|
| [[:d:Q135353335|Q135353335]]
| 0
|-
| [[Faye McDonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-05-08
|
|
|
| [[:d:Q135353337|Q135353337]]
| 0
|-
| [[Andrea Jude]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-19
|
|
|
| [[:d:Q135353338|Q135353338]]
| 0
|-
| [[Helena Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-18
|
|
|
| [[:d:Q135356013|Q135356013]]
| 0
|-
| [[Ciara Brogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135356016|Q135356016]]
| 0
|-
| [[Stephanie Nnabuihe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Nigéir|nigéarach]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-03-22
|
|
|
| [[:d:Q136381435|Q136381435]]
| 0
|-
| [[Amber Buchanan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2008" | 2008-05-21
|
|
|
| [[:d:Q62393479|Q62393479]]
| 0
|-
| [[Naomi Farrington]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-04-23
|
|
|
| [[:d:Q135352455|Q135352455]]
| 0
|-
| [[Muireann Teahan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-24
|
|
|
| [[:d:Q135352456|Q135352456]]
| 0
|-
| [[Maebh Purtill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-06-10
|
|
|
| [[:d:Q135352459|Q135352459]]
| 0
|-
| [[Lucy Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135352460|Q135352460]]
| 0
|-
| [[Katie Behan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-05-25
|
|
|
| [[:d:Q135352464|Q135352464]]
| 0
|-
| [[Eabha Booth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-05
|
|
|
| [[:d:Q135352465|Q135352465]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Timmons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-14
|
|
|
| [[:d:Q135352518|Q135352518]]
| 0
|-
| [[Abbie Lyons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135352519|Q135352519]]
| 0
|-
| [[Kaitlyn Summers]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-18
|
|
|
| [[:d:Q135353334|Q135353334]]
| 0
|-
| [[Francesca Kyamagero]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-08-11
|
|
|
| [[:d:Q135353336|Q135353336]]
| 0
|-
| [[Aoibheann Donnelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-08-01
|
|
|
| [[:d:Q135353339|Q135353339]]
| 0
|-
| [[Erin Friel]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2008) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135987798|Q135987798]]
| 1
|-
| [[Madelyn Hartigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2009" | 2009-08-18
|
|
|
| [[:d:Q135352457|Q135352457]]
| 0
|-
| [[Sofia Lopez O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[An Spáinn|spáinneach]] cispheileadóir (*2009) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2009" | 2009-08-25
|
|
|
| [[:d:Q136381554|Q136381554]]
| 0
|-
| [[Shekinah Djoussa]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2009" | 2009-12-09
|
|
|
| [[:d:Q136381556|Q136381556]]
| 0
|-
| [[Ayotade Ademokun]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2010" | 2010-01-11
|
|
|
| [[:d:Q136381552|Q136381552]]
| 0
|-
| [[Sorcha Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2010" | 2010-03-02
|
|
|
| [[:d:Q136381553|Q136381553]]
| 0
|-
| [[Carmel Gunning]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]]
|
|
| [[An Ghaobhach]]
|
| [[:d:Q951887|Q951887]]
| 2
|-
| [[Rita Connolly]]
|
| amhránaí
| [[amhránaí]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q956109|Q956109]]
| 4
|-
| [[Samthann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]
|
| data-sort-value="739" | 739-12-19
|
|
| [[:d:Q1278739|Q1278739]]
| 4
|-
| [[Juanita Wilson]]
|
| stiúrthóir scannán
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1710722|Q1710722]]
| 7
|-
| [[Mairéad Phelan]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
|
|
|
|
| [[:d:Q1941074|Q1941074]]
| 1
|-
| [[Teresa Kidd]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
|
|
|
|
| [[:d:Q2311088|Q2311088]]
| 1
|-
| [[Eleanor Shanley]]
| [[Íomhá:Eleanor Shanly Paul Kelly Frankie Lane Dublin 2011.png|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
|
|
|
|
| [[:d:Q2390709|Q2390709]]
| 3
|-
| [[Áine Furey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]] ♀; child of Finbar Furey
| [[amhránaí]]
|
|
|
|
| [[:d:Q2528271|Q2528271]]
| 2
|-
| [[Maeve Donnelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] veidhleadóir ♀
| [[veidhleadóir]]
|
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q2541341|Q2541341]]
| 2
|-
| [[Rosena Horan]]
| [[Íomhá:Rosena Horan.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cumadóir ♀
| [[cumadóir]]
|
|
|
|
| [[:d:Q3442530|Q3442530]]
| 1
|-
| [[Mary Brannagan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀
| [[imreoir fichille]]
|
|
|
|
| [[:d:Q110161410|Q110161410]]
| 2
|-
| [[Danielle Donegan]]
|
| Cianreathaí ♀
| [[cianreathaí]]
|
|
|
|
| [[:d:Q125188525|Q125188525]]
| 1
|-
| [[Ava O'Connor]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
|
|
|
|
| [[:d:Q125188526|Q125188526]]
| 1
|-
| [[Laura Nicholson]]
| [[Íomhá:Laura Nicholson.jpg|center|40px]]
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
|
|
|
|
| [[:d:Q135649345|Q135649345]]
| 2
|}
----
∑ 974 items.
{{wikidata list end}}
[[Catagóir:Mná Éireannacha|*]]
1x13kyqtlco7ufc123ubmotshl65vsa
Comhairle an Aontais Eorpaigh
0
96676
1319519
1303221
2026-07-04T14:30:57Z
TGcoa
21229
1319519
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''Comhairle an Aontais Eorpaigh''' (aitheanta fosta mar ''Comhairle na nAirí'')<ref name=iate /><ref>Béarla: '''''Council of the European Union''''' nó '''''Council of Ministers'''''</ref> glór rialtais an [[An tAontas Eorpach|Aontais]], a ghlacann dlíthe [[An tAontas Eorpach|AE]] agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa,]] is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn an uachtaránacht ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta.
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeanmovement.ie/resources/presidency-calendar/|teideal=Presidency Calendar|language=en-GB|work=European Movement Ireland|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
[[Íomhá:Leaders and guests at G8 summit, 2013 (cropped).jpg|clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] i mbun na Comhairle.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/en/publication/c3e3df-council-of-the-european-union-and-european-committees/|teideal=Council of the European Union and European Committees|language=en|work=www.gov.ie|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Anseo ag an [[G8]], ag labhairt le [[Christine Lagarde]]]]
[[Íomhá:Bâtiment Europa.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Europa building February 2016.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013.jpg|clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] le [[Barack Obama]], srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013<ref name=":0" />]]
== Foirmíochtaí na Comhairle ==
Is eintiteas dlíthiúil amháin í Comhairle an Aontais Eorpaigh, ach tagann sí le chéile '''i ndeich gcinn 'd'fhoirmíochtaí' éagsúla''', de réir an ábhair a bhíonn á phlé.
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag '''an gComhairle Gnóthaí Ginearálta''' agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar '''an gComhairle Gnóthaí Eachtracha''' freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
== Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER ==
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthiúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis '''''Co'''mité des '''re'''présentants '''per'''manents'' a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta (Ullmhaíonn an GAC é féin [[An Chomhairle Eorpach]])
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/prep/brussels/staff/|teideal=Staff - Department of Foreign Affairs|údar=Department of Foreign Affairs|language=en|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/preparatory-bodies/coreper-i/|teideal=Coreper I|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-05}}</ref>
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos minice ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, buaileann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
== Obair na Comhairle ==
* Caibidlíonn sí dlíthe AE agus glacann sí iad, in éineacht le Parlaimint na hEorpa, bunaithe ar thograí ón [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]
* Comhordaíonn sí beartais na mBallstát
* Ceapann sí beartas eachtrach agus slándála an Aontais, bunaithe ar threoirlínte ón gComhairle Eorpach
* Tugann sí comhaontuithe chun críche idir an tAontas agus tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile
* Is í a ghlacann buiséad bliantúil an Aontais - i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa.<gallery>
Íomhá:Europa Building in Brussels.jpg|An Europa Building, sa Bhruiséil, an áit a mbíonn cruinnithe an gComhairle
Íomhá:Brusel, Schuman, náměstí.jpg|An Comhairle ar chlé agus an Coimisiún (Berlaymont) ar dheas. Radharc ón timpeallán Schuman
</gallery>
== Comhdhéanamh ==
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
=== Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe? ===
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an uachtaránacht AE rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle. Sin í an Phortaingéil an Uachtaránacht faoi láthair.
Mar sin, aon chruinniú den Chomhairle Comhshaoil sa tréimhse ina bhfuil an uachtaránacht ag an Phortaingéil, is é aire comhshaoil na Phortaingéile a bheidh ina chathaoirleach air.
=== Tíortha an Limistéir Euro ===
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an [[An Grúpa Euro|nGrúpa Euro]], atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an [[An Grúpa Euro|Ghrúpa Euro]] a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Is é [[Paschal Donohoe]] an Uachtarán den nGrúpa Euro.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/eurogroup/|teideal=An Grúpa Euro|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
== Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle? ==
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
* 55% de na tíortha (tá 27 mball ann faoi láthair, mar sin bíonn 15 thír ag teastáil)
* a sheasann do 65% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
=== Stop a chur le cinneadh ===
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
===== Eiseachtaí =====
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] nó EUCO
* [[An Coimisiún Eorpach]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]]
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/878414/ga | teideal = Téarma: Comhairle an Aontais Eorpaigh | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
coh79z2xh7xiztssdz5khgzw3blfl2j
1319523
1319519
2026-07-04T14:48:29Z
TGcoa
21229
1319523
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''Comhairle an Aontais Eorpaigh''' (aitheanta fosta mar ''Comhairle na nAirí'')<ref name=iate /><ref>Béarla: '''''Council of the European Union''''' nó '''''Council of Ministers'''''</ref> glór rialtais an [[An tAontas Eorpach|Aontais]], a ghlacann dlíthe [[An tAontas Eorpach|AE]] agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa,]] is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn an uachtaránacht ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta.
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeanmovement.ie/resources/presidency-calendar/|teideal=Presidency Calendar|language=en-GB|work=European Movement Ireland|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
[[Íomhá:Leaders and guests at G8 summit, 2013 (cropped).jpg|clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] i mbun na Comhairle.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/en/publication/c3e3df-council-of-the-european-union-and-european-committees/|teideal=Council of the European Union and European Committees|language=en|work=www.gov.ie|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Anseo ag an [[G8]], ag labhairt le [[Christine Lagarde]]]]
[[Íomhá:Bâtiment Europa.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Europa building February 2016.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013.jpg|clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] le [[Barack Obama]], srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013<ref name=":0" />]]
== Foirmíochtaí na Comhairle ==
Is eintiteas dlíthiúil amháin í Comhairle an Aontais Eorpaigh, ach tagann sí le chéile '''i ndeich gcinn 'd'fhoirmíochtaí' éagsúla''', de réir an ábhair a bhíonn á phlé.
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag '''an gComhairle Gnóthaí Ginearálta''' agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar '''an gComhairle Gnóthaí Eachtracha''' freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
== Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER ==
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthiúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis '''''Co'''mité des '''re'''présentants '''per'''manents'' a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta (Ullmhaíonn an GAC é féin [[An Chomhairle Eorpach]])
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/prep/brussels/staff/|teideal=Staff - Department of Foreign Affairs|údar=Department of Foreign Affairs|language=en|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/preparatory-bodies/coreper-i/|teideal=Coreper I|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-05}}</ref>
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos minice ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, buaileann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
== Obair na Comhairle ==
* Caibidlíonn sí dlíthe AE agus glacann sí iad, in éineacht le Parlaimint na hEorpa, bunaithe ar thograí ón [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]
* Comhordaíonn sí beartais na mBallstát
* Ceapann sí beartas eachtrach agus slándála an Aontais, bunaithe ar threoirlínte ón gComhairle Eorpach
* Tugann sí comhaontuithe chun críche idir an tAontas agus tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile
* Is í a ghlacann buiséad bliantúil an Aontais - i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa.<gallery>
Íomhá:Europa Building in Brussels.jpg|An Europa Building, sa Bhruiséil, an áit a mbíonn cruinnithe an gComhairle
Íomhá:Brusel, Schuman, náměstí.jpg|An Comhairle ar chlé agus an Coimisiún (Berlaymont) ar dheas. Radharc ón timpeallán Schuman
</gallery>
== Comhdhéanamh ==
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
=== Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe? ===
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an uachtaránacht AE rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle. Sin í an Phortaingéil an Uachtaránacht faoi láthair.
Mar sin, aon chruinniú den Chomhairle Comhshaoil sa tréimhse ina bhfuil an uachtaránacht ag an Phortaingéil, is é aire comhshaoil na Phortaingéile a bheidh ina chathaoirleach air.
=== Tíortha an Limistéir Euro ===
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an [[An Grúpa Euro|nGrúpa Euro]], atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an [[An Grúpa Euro|Ghrúpa Euro]] a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Is é [[Paschal Donohoe]] an Uachtarán den nGrúpa Euro.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/eurogroup/|teideal=An Grúpa Euro|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
== Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle? ==
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
* 55% de na tíortha (tá 27 mball ann faoi láthair, mar sin bíonn 15 thír ag teastáil)
* a sheasann do 65% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
=== Stop a chur le cinneadh ===
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
===== Eiseachtaí =====
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] nó EUCO
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[An Coimisiún Eorpach]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/878414/ga | teideal = Téarma: Comhairle an Aontais Eorpaigh | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
ps2fsk3761u4nlvjy59on6va76qgcjk
1319525
1319523
2026-07-04T15:48:50Z
TGcoa
21229
1319525
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''Comhairle an Aontais Eorpaigh'''<ref name="iate" /><ref>Béarla: '''''Council of the European Union''''' nó '''''Council of Ministers'''''</ref> - aitheanta fosta mar '''Comhairle na nAirí''' - glór rialtais an [[An tAontas Eorpach|Aontais]], a ghlacann dlíthe [[An tAontas Eorpach|AE]] agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa,]] is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta.
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeanmovement.ie/resources/presidency-calendar/|teideal=Presidency Calendar|language=en-GB|work=European Movement Ireland|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de.
Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
[[Íomhá:Leaders and guests at G8 summit, 2013 (cropped).jpg|clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] i mbun na Comhairle.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/en/publication/c3e3df-council-of-the-european-union-and-european-committees/|teideal=Council of the European Union and European Committees|language=en|work=www.gov.ie|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Anseo ag an [[G8]], ag labhairt le [[Christine Lagarde]]]]
[[Íomhá:Bâtiment Europa.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Europa building February 2016.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013.jpg|clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] le [[Barack Obama]], srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013<ref name=":0" />]]
== Obair na Comhairle ==
* Caibidlíonn sí dlíthe AE agus glacann sí iad, in éineacht le Parlaimint na hEorpa, bunaithe ar thograí ón [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]
* Comhordaíonn sí beartais na mBallstát
* Ceapann sí beartas eachtrach agus slándála an Aontais, bunaithe ar threoirlínte ón gComhairle Eorpach
* Tugann sí comhaontuithe chun críche idir an tAontas agus tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile
* Is í a ghlacann buiséad bliantúil an Aontais - i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa.
== Foirmíochtaí na Comhairle ==
Is eintiteas dlíthiúil amháin í Comhairle an Aontais Eorpaigh, ach tagann sí le chéile '''i ndeich gcinn 'd'fhoirmíochtaí' éagsúla''', de réir an ábhair a bhíonn á phlé.
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag '''an gComhairle Gnóthaí Ginearálta''' agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar '''an gComhairle Gnóthaí Eachtracha''' freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
== Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER ==
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthiúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis '''''Co'''mité des '''re'''présentants '''per'''manents'' a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta (Ullmhaíonn an GAC é féin [[An Chomhairle Eorpach]])
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/prep/brussels/staff/|teideal=Staff - Department of Foreign Affairs|údar=Department of Foreign Affairs|language=en|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/preparatory-bodies/coreper-i/|teideal=Coreper I|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-05}}</ref>
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos minice ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, buaileann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
<gallery>
Íomhá:Europa Building in Brussels.jpg|An Europa Building, sa Bhruiséil, an áit a mbíonn cruinnithe an gComhairle
Íomhá:Brusel, Schuman, náměstí.jpg|An Comhairle ar chlé agus an Coimisiún (Berlaymont) ar dheas. Radharc ón timpeallán Schuman
</gallery>
== Comhdhéanamh ==
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
=== Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe? ===
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh|Uachtaránacht AE]] rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle.
=== Tíortha an Limistéir Euro ===
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an [[An Grúpa Euro|nGrúpa Euro]], atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an [[An Grúpa Euro|Ghrúpa Euro]] a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Bhí [[Paschal Donohoe]] ina Uachtarán ar an nGrúpa Euro go dtí 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/eurogroup/|teideal=An Grúpa Euro|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
== Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle? ==
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
* 55% de na tíortha (tá 27 mball ann faoi láthair, mar sin bíonn 15 thír ag teastáil)
* a sheasann do 65% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
=== Stop a chur le cinneadh ===
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
===== Eiseachtaí =====
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] nó EUCO
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[An Coimisiún Eorpach]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/878414/ga | teideal = Téarma: Comhairle an Aontais Eorpaigh | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
q9rxo3dc8cana9so0j7jym0wzoksv7c
1319527
1319525
2026-07-04T15:53:49Z
TGcoa
21229
1319527
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''Comhairle an Aontais Eorpaigh'''<ref name="iate" /><ref>Béarla: '''''Council of the European Union''''' nó '''''Council of Ministers'''''</ref> - aitheanta fosta mar '''Comhairle na nAirí''' - glór rialtais an [[An tAontas Eorpach|Aontais]], a ghlacann dlíthe [[An tAontas Eorpach|AE]] agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa,]] is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta.
Ná meascann an [[An Chomhairle Eorpach|Chomhairle Eorpach]] (na cinn stáit/rialtais) agus '''Comhairle an Aontais Eorpaigh''' (na hairí)
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeanmovement.ie/resources/presidency-calendar/|teideal=Presidency Calendar|language=en-GB|work=European Movement Ireland|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de.
Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
[[Íomhá:Leaders and guests at G8 summit, 2013 (cropped).jpg|clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] i mbun na Comhairle.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/en/publication/c3e3df-council-of-the-european-union-and-european-committees/|teideal=Council of the European Union and European Committees|language=en|work=www.gov.ie|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Anseo ag an [[G8]], ag labhairt le [[Christine Lagarde]]]]
[[Íomhá:Bâtiment Europa.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Europa building February 2016.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013.jpg|clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] le [[Barack Obama]], srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013<ref name=":0" />]]
== Obair na Comhairle ==
* Caibidlíonn sí dlíthe AE agus glacann sí iad, in éineacht le Parlaimint na hEorpa, bunaithe ar thograí ón [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]
* Comhordaíonn sí beartais na mBallstát
* Ceapann sí beartas eachtrach agus slándála an Aontais, bunaithe ar threoirlínte ón gComhairle Eorpach
* Tugann sí comhaontuithe chun críche idir an tAontas agus tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile
* Is í a ghlacann buiséad bliantúil an Aontais - i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa.
== Foirmíochtaí na Comhairle ==
Is eintiteas dlíthiúil amháin í Comhairle an Aontais Eorpaigh, ach tagann sí le chéile '''i ndeich gcinn 'd'fhoirmíochtaí' éagsúla''', de réir an ábhair a bhíonn á phlé.
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag '''an gComhairle Gnóthaí Ginearálta''' agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar '''an gComhairle Gnóthaí Eachtracha''' freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
== Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER ==
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthiúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis '''''Co'''mité des '''re'''présentants '''per'''manents'' a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta (Ullmhaíonn an GAC é féin [[An Chomhairle Eorpach]])
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/prep/brussels/staff/|teideal=Staff - Department of Foreign Affairs|údar=Department of Foreign Affairs|language=en|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/preparatory-bodies/coreper-i/|teideal=Coreper I|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-05}}</ref>
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos minice ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, buaileann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
<gallery>
Íomhá:Europa Building in Brussels.jpg|An Europa Building, sa Bhruiséil, an áit a mbíonn cruinnithe an gComhairle
Íomhá:Brusel, Schuman, náměstí.jpg|An Comhairle ar chlé agus an Coimisiún (Berlaymont) ar dheas. Radharc ón timpeallán Schuman
</gallery>
== Comhdhéanamh ==
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
=== Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe? ===
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh|Uachtaránacht AE]] rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle.
=== Tíortha an Limistéir Euro ===
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an [[An Grúpa Euro|nGrúpa Euro]], atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an [[An Grúpa Euro|Ghrúpa Euro]] a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Bhí [[Paschal Donohoe]] ina Uachtarán ar an nGrúpa Euro go dtí 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/eurogroup/|teideal=An Grúpa Euro|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
== Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle? ==
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
* 55% de na tíortha (tá 27 mball ann faoi láthair, mar sin bíonn 15 thír ag teastáil)
* a sheasann do 65% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
=== Stop a chur le cinneadh ===
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
===== Eiseachtaí =====
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] nó EUCO
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[An Coimisiún Eorpach]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/878414/ga | teideal = Téarma: Comhairle an Aontais Eorpaigh | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
f31ksq05d587nwu643qzjzj7suf5xas
1319530
1319527
2026-07-04T16:02:26Z
TGcoa
21229
1319530
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''Comhairle an Aontais Eorpaigh'''<ref name="iate" /><ref>Béarla: '''''Council of the European Union''''' nó '''''Council of Ministers'''''</ref> - aitheanta fosta mar '''Comhairle na nAirí''' - glór rialtais an [[An tAontas Eorpach|Aontais]], a ghlacann dlíthe [[An tAontas Eorpach|AE]] agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa,]] is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta.
Ná meascann an [[An Chomhairle Eorpach|Chomhairle Eorpach]] (na cinn stáit/rialtais agus straitéis pholaitiúil) le '''Comhairle an Aontais Eorpaigh''' (na hairí, agus foras reachtach).
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeanmovement.ie/resources/presidency-calendar/|teideal=Presidency Calendar|language=en-GB|work=European Movement Ireland|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de.
Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
[[Íomhá:Leaders and guests at G8 summit, 2013 (cropped).jpg|clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] i mbun na Comhairle.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/en/publication/c3e3df-council-of-the-european-union-and-european-committees/|teideal=Council of the European Union and European Committees|language=en|work=www.gov.ie|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Anseo ag an [[G8]], ag labhairt le [[Christine Lagarde]]]]
[[Íomhá:Bâtiment Europa.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Europa building February 2016.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013.jpg|clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] le [[Barack Obama]], srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013<ref name=":0" />]]
== Obair na Comhairle ==
* Caibidlíonn sí dlíthe AE agus glacann sí iad, in éineacht le Parlaimint na hEorpa, bunaithe ar thograí ón [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]
* Comhordaíonn sí beartais na mBallstát
* Ceapann sí beartas eachtrach agus slándála an Aontais, bunaithe ar threoirlínte ón gComhairle Eorpach
* Tugann sí comhaontuithe chun críche idir an tAontas agus tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile
* Is í a ghlacann buiséad bliantúil an Aontais - i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa.
== Foirmíochtaí na Comhairle ==
Is eintiteas dlíthiúil amháin í Comhairle an Aontais Eorpaigh, ach tagann sí le chéile '''i ndeich gcinn 'd'fhoirmíochtaí' éagsúla''', de réir an ábhair a bhíonn á phlé.
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag '''an gComhairle Gnóthaí Ginearálta''' agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar '''an gComhairle Gnóthaí Eachtracha''' freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
== Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER ==
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthiúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis '''''Co'''mité des '''re'''présentants '''per'''manents'' a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta (Ullmhaíonn an GAC é féin [[An Chomhairle Eorpach]])
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/prep/brussels/staff/|teideal=Staff - Department of Foreign Affairs|údar=Department of Foreign Affairs|language=en|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/preparatory-bodies/coreper-i/|teideal=Coreper I|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-05}}</ref>
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos minice ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, buaileann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
<gallery>
Íomhá:Europa Building in Brussels.jpg|An Europa Building, sa Bhruiséil, an áit a mbíonn cruinnithe an gComhairle
Íomhá:Brusel, Schuman, náměstí.jpg|An Comhairle ar chlé agus an Coimisiún (Berlaymont) ar dheas. Radharc ón timpeallán Schuman
</gallery>
== Comhdhéanamh ==
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
=== Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe? ===
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh|Uachtaránacht AE]] rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle.
=== Tíortha an Limistéir Euro ===
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an [[An Grúpa Euro|nGrúpa Euro]], atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an [[An Grúpa Euro|Ghrúpa Euro]] a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Bhí [[Paschal Donohoe]] ina Uachtarán ar an nGrúpa Euro go dtí 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/eurogroup/|teideal=An Grúpa Euro|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
== Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle? ==
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
* 55% de na tíortha (tá 27 mball ann faoi láthair, mar sin bíonn 15 thír ag teastáil)
* a sheasann do 65% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
=== Stop a chur le cinneadh ===
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
===== Eiseachtaí =====
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] nó EUCO
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[An Coimisiún Eorpach]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/878414/ga | teideal = Téarma: Comhairle an Aontais Eorpaigh | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
nw3t7wbyq6wkqiossthwti14un3maxd
1319531
1319530
2026-07-04T16:07:49Z
TGcoa
21229
1319531
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le: [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[An Chomhairle Eorpach]] (cinn stáit)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''Comhairle an Aontais Eorpaigh'''<ref name="iate" /><ref>Béarla: '''''Council of the European Union''''' nó '''''Council of Ministers'''''</ref> - aitheanta fosta mar '''Comhairle na nAirí''' - glór rialtais an [[An tAontas Eorpach|Aontais]], a ghlacann dlíthe [[An tAontas Eorpach|AE]] agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le [[Parlaimint na hEorpa|Parlaimint na hEorpa,]] is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]] ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta.
Buaileann airí náisiúnta le chéile sa Chomhairle chun dlíthe AE a phléigh, a leasú agus a ghlacadh, agus beartais a chomheagrú.
Ná meascann an [[An Chomhairle Eorpach|Chomhairle Eorpach]] (na cinn stáit/rialtais agus straitéis pholaitiúil) le '''Comhairle an Aontais Eorpaigh''' (na hairí, agus foras reachtach).
[[Íomhá:Leaders and guests at G8 summit, 2013 (cropped).jpg|clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] i mbun na Comhairle.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/en/publication/c3e3df-council-of-the-european-union-and-european-committees/|teideal=Council of the European Union and European Committees|language=en|work=www.gov.ie|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Anseo ag an [[G8]], ag labhairt le [[Christine Lagarde]]]]
[[Íomhá:Bâtiment Europa.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Europa building February 2016.jpg|mion|clé|Foirgneamh Europa]]
[[Íomhá:Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013.jpg|clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] le [[Barack Obama]], srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013<ref name=":0" />]]
== Obair na Comhairle ==
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeanmovement.ie/resources/presidency-calendar/|teideal=Presidency Calendar|language=en-GB|work=European Movement Ireland|dátarochtana=2021-09-24}}</ref> Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de.
Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
* Caibidlíonn sí dlíthe AE agus glacann sí iad, in éineacht le Parlaimint na hEorpa, bunaithe ar thograí ón [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]
* Comhordaíonn sí beartais na mBallstát
* Ceapann sí beartas eachtrach agus slándála an Aontais, bunaithe ar threoirlínte ón g[[An Chomhairle Eorpach|Comhairle Eorpach]]
* Tugann sí comhaontuithe chun críche idir an tAontas agus tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile
* Is í a ghlacann buiséad bliantúil an Aontais - i gcomhpháirt le [[Parlaimint na hEorpa]].
== Foirmíochtaí na Comhairle ==
Buaileann an Chomhairle le chéile i 10 gcumraíocht polasaí (nó foirmíochtaí) de réir an ábhair a bhíonn á phlé. ó thimpeallacht agus talmhaíocht go dtí gnóthaí eachtracha agus maoiniú. Seasann an tAire atá freagrach as an réimse polasaí cuí do gach tír.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland.ie/ga/eu/uachtaranacht-ae/|teideal=Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh {{!}} Ireland.ie|work=www.ireland.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref>
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag '''an gComhairle Gnóthaí Ginearálta''' agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar '''an gComhairle Gnóthaí Eachtracha''' freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
== Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER ==
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthiúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis '''''Co'''mité des '''re'''présentants '''per'''manents'' a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile (CGB) nó '''JHA''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (CGE) nó an '''FAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais nó '''[[ECOFIN]]''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta (Ullmhaíonn an GAC é féin [[An Chomhairle Eorpach]])
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
* Foirmíocht na Comhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí nó '''EPSCO''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta nó '''GAC''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iomaíochais nó '''COMPET''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh nó '''TTE''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt nó '''EYCS''' mar a thugtar ar go coitianta
* Foirmíocht na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh nó '''AGRIFISH''' mar a thugtar ar go coitianta
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/prep/brussels/staff/|teideal=Staff - Department of Foreign Affairs|údar=Department of Foreign Affairs|language=en|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/preparatory-bodies/coreper-i/|teideal=Coreper I|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-05}}</ref>
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos minice ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, buaileann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
<gallery>
Íomhá:Europa Building in Brussels.jpg|An Europa Building, sa Bhruiséil, an áit a mbíonn cruinnithe an gComhairle
Íomhá:Brusel, Schuman, náměstí.jpg|An Comhairle ar chlé agus an Coimisiún (Berlaymont) ar dheas. Radharc ón timpeallán Schuman
</gallery>
== Comhdhéanamh ==
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
=== Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe? ===
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh|Uachtaránacht AE]] rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle.
=== Tíortha an Limistéir Euro ===
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an [[An Grúpa Euro|nGrúpa Euro]], atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an [[An Grúpa Euro|Ghrúpa Euro]] a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Bhí [[Paschal Donohoe]] ina Uachtarán ar an nGrúpa Euro go dtí 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.consilium.europa.eu/ga/council-eu/eurogroup/|teideal=An Grúpa Euro|language=ga|work=www.consilium.europa.eu|dátarochtana=2021-02-04}}</ref>
== Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle? ==
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
* 55% de na tíortha (tá 27 mball ann faoi láthair, mar sin bíonn 15 thír ag teastáil)
* a sheasann do 65% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
=== Stop a chur le cinneadh ===
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
===== Eiseachtaí =====
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
== Féach freisin ==
* [[An Chomhairle Eorpach]] nó EUCO
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[An Coimisiún Eorpach]]
* [[Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/878414/ga | teideal = Téarma: Comhairle an Aontais Eorpaigh | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2026}}</ref>}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle an Aontais Eorpaigh}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
fj6qe5cwdzk3hfn778qhe995jhdi271
An Chomhairle Eorpach
0
96695
1319520
1303223
2026-07-04T14:31:12Z
TGcoa
21229
1319520
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (airí)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''an Chomhairle Eorpach'''<ref name=iate /> - tugtar '''EUCO''' uirthi go minic - a shainíonn treoir agus tosaíochtaí polaitiúla foriomlána an Aontais. Is iad na cinn stáit (nó rialtais) comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
De bhrí nach ceann d'institiúidí reachtaíochta an Aontais í, ní dhéanann sí caibidlíocht i leith dlíthe ná ní ghlacann sí dlíthe. Ina ionad sin, leagann sí amach clár oibre beartais an Aontais; is gnách go ndéantar sin trí 'chonclúidí' a ghlacadh le linn chruinnithe na Comhairle Eorpaí, ina sainaithnítear cúiseanna imní agus bearta a bhíonn le déanamh.[[Íomhá:Europa building.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]][[Íomhá:Familiefoto europese raad 2011.jpg|mion|clé|EUCO sa bhliain 2011; [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] ar dheis|220x220px]][[Íomhá:Europa building - under construction - night, 11 February 2016.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]]
== Comhaltaí na Comhairle Eorpaí ==
Is iad cinn stáit nó rialtais 27 mBallstát an Aontais, Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
Glacann Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála páirt freisin i gcruinnithe na Comhairle Eorpaí nuair a phléitear gnóthaí eachtracha.
== Próiseas cinnteoireachta ==
Den chuid is mó, is de chomhthoil a ghlacann an Chomhairle Eorpach a cuid cinntí. Mar sin féin, i gcásanna áirithe, ar a dtugtar cuntas i gconarthaí an Aontais, is d'aontoil nó trí thromlach cáilithe a dhéantar cinneadh.
Más gá vóta a chaitheamh, ní fhéadfaidh Uachtarán na Comhairle Eorpaí ná Uachtarán an Choimisiúin páirt a ghlacadh sa chúram sin.
== Uachtarán na Comhairle Eorpaí ==
Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais. Chun cabhrú leis/léi ina chuid gníomhaíochtaí, tá a oifig phríobháideach féin, an Cabinet, ag an tUachtarán.
Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
{{Main|Uachtarán na Comhairle Eorpaí}}
=== IarUachtaráin na Comhairle Eorpaí ===
[[Donald Tusk]] (2014-2019)
[[Herman Van Rompuy]] (2009-2014)
== Féach freisin ==
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|An Chomhairle Eorpach (EUCO)]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa|(Comhairle na hEorpa)]]
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/836507/ga | teideal = Téarma: An Chomhairle Eorpach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2029}}</ref>
}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle Eorpach, An}}
[[Catagóir:An Chomhairle Eorpach]]
mpqv20ottdbq6vuaslnbpfemqw1fl13
1319521
1319520
2026-07-04T14:32:23Z
TGcoa
21229
/* Féach freisin */
1319521
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (airí)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''an Chomhairle Eorpach'''<ref name=iate /> - tugtar '''EUCO''' uirthi go minic - a shainíonn treoir agus tosaíochtaí polaitiúla foriomlána an Aontais. Is iad na cinn stáit (nó rialtais) comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
De bhrí nach ceann d'institiúidí reachtaíochta an Aontais í, ní dhéanann sí caibidlíocht i leith dlíthe ná ní ghlacann sí dlíthe. Ina ionad sin, leagann sí amach clár oibre beartais an Aontais; is gnách go ndéantar sin trí 'chonclúidí' a ghlacadh le linn chruinnithe na Comhairle Eorpaí, ina sainaithnítear cúiseanna imní agus bearta a bhíonn le déanamh.[[Íomhá:Europa building.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]][[Íomhá:Familiefoto europese raad 2011.jpg|mion|clé|EUCO sa bhliain 2011; [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] ar dheis|220x220px]][[Íomhá:Europa building - under construction - night, 11 February 2016.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]]
== Comhaltaí na Comhairle Eorpaí ==
Is iad cinn stáit nó rialtais 27 mBallstát an Aontais, Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
Glacann Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála páirt freisin i gcruinnithe na Comhairle Eorpaí nuair a phléitear gnóthaí eachtracha.
== Próiseas cinnteoireachta ==
Den chuid is mó, is de chomhthoil a ghlacann an Chomhairle Eorpach a cuid cinntí. Mar sin féin, i gcásanna áirithe, ar a dtugtar cuntas i gconarthaí an Aontais, is d'aontoil nó trí thromlach cáilithe a dhéantar cinneadh.
Más gá vóta a chaitheamh, ní fhéadfaidh Uachtarán na Comhairle Eorpaí ná Uachtarán an Choimisiúin páirt a ghlacadh sa chúram sin.
== Uachtarán na Comhairle Eorpaí ==
Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais. Chun cabhrú leis/léi ina chuid gníomhaíochtaí, tá a oifig phríobháideach féin, an Cabinet, ag an tUachtarán.
Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
{{Main|Uachtarán na Comhairle Eorpaí}}
=== IarUachtaráin na Comhairle Eorpaí ===
[[Donald Tusk]] (2014-2019)
[[Herman Van Rompuy]] (2009-2014)
== Féach freisin ==
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa|(Comhairle na hEorpa)]]
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/836507/ga | teideal = Téarma: An Chomhairle Eorpach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2029}}</ref>
}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle Eorpach, An}}
[[Catagóir:An Chomhairle Eorpach]]
7u5btnagr943bzhc14ggc3y0rhzjknl
1319524
1319521
2026-07-04T14:48:35Z
TGcoa
21229
/* Féach freisin */
1319524
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (airí)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''an Chomhairle Eorpach'''<ref name=iate /> - tugtar '''EUCO''' uirthi go minic - a shainíonn treoir agus tosaíochtaí polaitiúla foriomlána an Aontais. Is iad na cinn stáit (nó rialtais) comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
De bhrí nach ceann d'institiúidí reachtaíochta an Aontais í, ní dhéanann sí caibidlíocht i leith dlíthe ná ní ghlacann sí dlíthe. Ina ionad sin, leagann sí amach clár oibre beartais an Aontais; is gnách go ndéantar sin trí 'chonclúidí' a ghlacadh le linn chruinnithe na Comhairle Eorpaí, ina sainaithnítear cúiseanna imní agus bearta a bhíonn le déanamh.[[Íomhá:Europa building.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]][[Íomhá:Familiefoto europese raad 2011.jpg|mion|clé|EUCO sa bhliain 2011; [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] ar dheis|220x220px]][[Íomhá:Europa building - under construction - night, 11 February 2016.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]]
== Comhaltaí na Comhairle Eorpaí ==
Is iad cinn stáit nó rialtais 27 mBallstát an Aontais, Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
Glacann Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála páirt freisin i gcruinnithe na Comhairle Eorpaí nuair a phléitear gnóthaí eachtracha.
== Próiseas cinnteoireachta ==
Den chuid is mó, is de chomhthoil a ghlacann an Chomhairle Eorpach a cuid cinntí. Mar sin féin, i gcásanna áirithe, ar a dtugtar cuntas i gconarthaí an Aontais, is d'aontoil nó trí thromlach cáilithe a dhéantar cinneadh.
Más gá vóta a chaitheamh, ní fhéadfaidh Uachtarán na Comhairle Eorpaí ná Uachtarán an Choimisiúin páirt a ghlacadh sa chúram sin.
== Uachtarán na Comhairle Eorpaí ==
Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais. Chun cabhrú leis/léi ina chuid gníomhaíochtaí, tá a oifig phríobháideach féin, an Cabinet, ag an tUachtarán.
Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
{{Main|Uachtarán na Comhairle Eorpaí}}
=== IarUachtaráin na Comhairle Eorpaí ===
[[Donald Tusk]] (2014-2019)
[[Herman Van Rompuy]] (2009-2014)
== Féach freisin ==
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/836507/ga | teideal = Téarma: An Chomhairle Eorpach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2029}}</ref>
}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle Eorpach, An}}
[[Catagóir:An Chomhairle Eorpach]]
ifzpotndpjnvda7hhvdlkoy9pnqnqc4
1319526
1319524
2026-07-04T15:53:42Z
TGcoa
21229
1319526
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (airí)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''an Chomhairle Eorpach'''<ref name=iate /> - tugtar '''EUCO''' uirthi go minic - a shainíonn treoir agus tosaíochtaí polaitiúla foriomlána an Aontais. Is iad na cinn stáit (nó rialtais) comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
De bhrí nach ceann d'institiúidí reachtaíochta an Aontais í, ní dhéanann sí caibidlíocht i leith dlíthe ná ní ghlacann sí dlíthe. Ina ionad sin, leagann sí amach clár oibre beartais an Aontais; is gnách go ndéantar sin trí 'chonclúidí' a ghlacadh le linn chruinnithe na Comhairle Eorpaí, ina sainaithnítear cúiseanna imní agus bearta a bhíonn le déanamh.
Ná meascann '''an Chomhairle Eorpach''' (na cinn stáit) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (na hairí)[[Íomhá:Europa building.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]][[Íomhá:Familiefoto europese raad 2011.jpg|mion|clé|EUCO sa bhliain 2011; [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] ar dheis|220x220px]][[Íomhá:Europa building - under construction - night, 11 February 2016.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]]
== Comhaltaí na Comhairle Eorpaí ==
Is iad cinn stáit nó rialtais 27 mBallstát an Aontais, Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
Glacann Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála páirt freisin i gcruinnithe na Comhairle Eorpaí nuair a phléitear gnóthaí eachtracha.
== Próiseas cinnteoireachta ==
Den chuid is mó, is de chomhthoil a ghlacann an Chomhairle Eorpach a cuid cinntí. Mar sin féin, i gcásanna áirithe, ar a dtugtar cuntas i gconarthaí an Aontais, is d'aontoil nó trí thromlach cáilithe a dhéantar cinneadh.
Más gá vóta a chaitheamh, ní fhéadfaidh Uachtarán na Comhairle Eorpaí ná Uachtarán an Choimisiúin páirt a ghlacadh sa chúram sin.
== Uachtarán na Comhairle Eorpaí ==
Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais. Chun cabhrú leis/léi ina chuid gníomhaíochtaí, tá a oifig phríobháideach féin, an Cabinet, ag an tUachtarán.
Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
{{Main|Uachtarán na Comhairle Eorpaí}}
=== IarUachtaráin na Comhairle Eorpaí ===
[[Donald Tusk]] (2014-2019)
[[Herman Van Rompuy]] (2009-2014)
== Féach freisin ==
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/836507/ga | teideal = Téarma: An Chomhairle Eorpach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2029}}</ref>
}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle Eorpach, An}}
[[Catagóir:An Chomhairle Eorpach]]
aix4dpnvybyuc8zuus2lb9298ox57tl
1319529
1319526
2026-07-04T16:01:48Z
TGcoa
21229
1319529
wikitext
text/x-wiki
: '' Gan a bheith measctha le [[Comhairle na hEorpa]] (eagraíocht idirnáisiúnta) agus [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (airí)
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is í '''an Chomhairle Eorpach'''<ref name=iate /> - tugtar '''EUCO''' uirthi go minic - a shainíonn treoir agus tosaíochtaí polaitiúla foriomlána an Aontais. Is iad na cinn stáit (nó rialtais) comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
De bhrí nach ceann d'institiúidí reachtaíochta an Aontais í, ní dhéanann sí caibidlíocht i leith dlíthe ná ní ghlacann sí dlíthe. Ina ionad sin, leagann sí amach clár oibre beartais an Aontais; is gnách go ndéantar sin trí 'chonclúidí' a ghlacadh le linn chruinnithe na Comhairle Eorpaí, ina sainaithnítear cúiseanna imní agus bearta a bhíonn le déanamh.
Ná meascann '''an Chomhairle Eorpach''' (na cinn stáit/rialtais agus straitéis pholaitiúil) le [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] (na hairí agus foras reachtach).[[Íomhá:Europa building.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]][[Íomhá:Familiefoto europese raad 2011.jpg|mion|clé|EUCO sa bhliain 2011; [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny]] ar dheis|220x220px]][[Íomhá:Europa building - under construction - night, 11 February 2016.jpg|mion|clé|[[Foirgneamh]] Europa, rue de la Loi, [[An Bhruiséil]]|220x220px]]
== Comhaltaí na Comhairle Eorpaí ==
Is iad cinn stáit nó rialtais 27 mBallstát an Aontais, Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh comhaltaí na Comhairle Eorpaí.
Glacann Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála páirt freisin i gcruinnithe na Comhairle Eorpaí nuair a phléitear gnóthaí eachtracha.
== Próiseas cinnteoireachta ==
Den chuid is mó, is de chomhthoil a ghlacann an Chomhairle Eorpach a cuid cinntí. Mar sin féin, i gcásanna áirithe, ar a dtugtar cuntas i gconarthaí an Aontais, is d'aontoil nó trí thromlach cáilithe a dhéantar cinneadh.
Más gá vóta a chaitheamh, ní fhéadfaidh Uachtarán na Comhairle Eorpaí ná Uachtarán an Choimisiúin páirt a ghlacadh sa chúram sin.
== Uachtarán na Comhairle Eorpaí ==
Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais. Chun cabhrú leis/léi ina chuid gníomhaíochtaí, tá a oifig phríobháideach féin, an Cabinet, ag an tUachtarán.
Is é [[Charles Michel]] Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na [[An Bheilg|Beilge]] ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
{{Main|Uachtarán na Comhairle Eorpaí}}
=== IarUachtaráin na Comhairle Eorpaí ===
[[Donald Tusk]] (2014-2019)
[[Herman Van Rompuy]] (2009-2014)
== Féach freisin ==
* [[Uachtarán na Comhairle Eorpaí]]
* [[Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Parlaimint na hEorpa]]
* [[Comhairle na hEorpa]], eagraíocht idirnáisiúnta le 46 ball, lonnaithe i Strasbourg na Fraince. Baint ar bith leis an AE.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/836507/ga | teideal = Téarma: An Chomhairle Eorpach | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 19-03-2029}}</ref>
}}
{{DEFAULTSORT:Comhairle Eorpach, An}}
[[Catagóir:An Chomhairle Eorpach]]
9hqke3z34p7r4tuejaklfct0j652shl
Rialtas Sealadach na hÉireann (1922)
0
100218
1319515
1089295
2026-07-04T13:10:02Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1319515
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
[[Íomhá:Stamp-Irl 1922 5shilling rialtas overprint.jpg|mion|Feabhra 1922ː na focail “Rialtas Sealadach na hÉireann 1922” clóite ar stampaí poist de chuid na Breataine]]
Bunaíodh '''Rialtas Sealadach na hÉireann''' ('Provisional Government of Ireland') in Eanáir 1922 faoi stiúir [[Mícheál Ó Coileáin|Mhíchíl Uí Choileáin]]. Rialtas idirthréimhseach a bhí ann. Ach ba chéim mhór í seo i dtreo an neamhspleáchais agus bunú [[Saorstát Éireann|Shaorstát Éireann]] níos déanaí sa bhliain 1922. Tháinig deireadh leis an Rialtas Sealadach ar 5 Nollaig 1922 agus bunaíodh [[Saorstát Éireann]] ar [[6 Nollaig]] [[1922]].[[Íomhá:Stamps-15_Irish_Free_State_1922_overprints_bw.jpg|mion|Feabhra 1922ː na focail “Rialtas Sealadach na hÉireann 1922” clóite ar stampaí poist de chuid na Breataine]]
=== Bunú ===
[[Íomhá:Michael Collins and Arthur Griffith.jpg|mion|Mícheál Ó Coileáin agus Art Ó Gríofa]]
Ar 14 Eanáir, tháinig an sciar de Shinn Féin, a bhí ar son an Chonartha, i gcumhacht agus cuireadh an Rialtais Sealadach le chéile.[2] Bhí
Síníodh an [[Conradh Angla-Éireannach]] ar an 6 Nollaig 1921, chun teacht i bhfeidhm bliain amháin níos déanaí (ar an 6 Nollaig 1922) agus rialtas idirthréimhseach a bheith ann idir an dá linn.
Ar [[7 Eanáir]] [[1922]], glacadh leis an gConradh Angla-Éireannach sa Dáil, ar son 64, in aghaidh 57, tar éis mí tréandíospóireachta, agus roinnt babhtálacha teasaí le linn na ndíospóireachtaí,
Ar 9 Eanáir, sheas Eamon de Valera síos mar “Uachtarán ar an Phoblacht” (leigh an méid a dúirt sé sa Dail ar an lá sin anseo<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/find|teideal=Find a Debate – Houses of the Oireachtas|údar=Ar 9 Ean 1922, mhaigh De Valera nach mbeadh "fratricidal strife" (fionaíolach) ann & choinneodh sé an IRA ar iall ghearr|dáta=2022-01-12|language=en-ie|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2022-01-13|archivedate=2009-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090217045724/http://debates.oireachtas.ie/DDebate.aspx?F=DAL20050623.xml&Node=H10-1}}</ref>).
Ar 10 Eanáir, toghadh Art Ó Gríofa mar “phríomh-aire” ar Dháil Éireann.
Ar [[14 Eanáir]], tháinig an sciar de [[Sinn Féin|Shinn Féin]], a bhí ar son an Chonartha, i gcumhacht agus cuireadh an Rialtais Sealadach le chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=http://centenaries.ucd.ie/wp-content/uploads/2015/04/83980-UCD-Decade-of-Centenaries_A5-IRISH_FA_download_v2.pdf|teideal=DEICH mBLIANA na gCUIMHNEACHÁN|údar=COBÁC (ucd.ie)|dáta=2013|dátarochtana=2022}}</ref> Bhí [[Mícheál Ó Coileáin]] ina Chathaoirleach agus ina Aire Airgeadais araon sa Rialtas nua.
[[Íomhá:Dublin - Dublin Castle - 20190919171746.jpg|mion|[[Caisleán Bhaile Átha Cliath]]]]
=== 16 Eanáir 1922ː an t-aistriú cumhachta ===
Ar an [[16 Eanáir]] [[1922]] ag 1.45 i.n., thug Fear Ionaid Dheireanaigh an Rí in Éirinn cumhacht agus [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] féin don Rialtas Sealadach nua go foirmiúil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britishpathe.com/video/dublin-castle|teideal=Dublin Castle|údar=https://www.youtube.com/watch?v=FrLzAQa4EvE&t=36s|dáta=16 Eanáir 1922|language=en-GB|work=www.britishpathe.com|dátarochtana=2022-01-13}}</ref> Tháinig deireadh le riarachán na Breataine. Bhailigh [[Mícheál Ó Coileáin|Michael Collins]] ansin eochracha Chaisleán BhÁC agus ghlac arm na hÉireann seilbh fhoirmiúil ar an gCaisleán. Níor mhair an searmanas ach 45 nóiméad.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/preasraitis/dce03-cuireann-an-taire-martin-failte-roimh-imeachtai-chun-comoradh-a-dheanamh-ar-chead-bliain-o-tugadh-caislean-bhaile-atha-cliath-do-rialtas-sealadach-na-heireann/|teideal=Cuireann an tAire Martin fáilte roimh imeachtaí chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó tugadh Caisleán Bhaile Átha Cliath do Rialtas Sealadach na hÉireann|language=ga|work=www.gov.ie|dátarochtana=2022-01-13}}</ref>
Ba shiombail de chumhacht na Breataine in Éirinn é an Caisleán ar feadh beagnach 700 bliain agus ba imeacht ríthábhachtach agus siombalach é aistriú an Chaisleáin chuig fórsaí an Stáit nua.
An mhí dár gcionn, thosaigh na focail “Rialtas Sealadach na hÉireann 1922” a bheith clóite ar stampaí poist de chuid na Breataine.
=== Nollaig 1922 ===
Tháinig deireadh leis an rialtas idirthréimhseach ar 5 Nollaig 1922 agus bunaíodh [[Saorstát Éireann]] ar [[6 Nollaig]] [[1922]], i ndiaidh shíniú an [[Conradh Angla-Éireannach|Chonartha Angla-Éireannaigh]]. Síníodh an Conradh ar an [[6 Nollaig]] [[1921]] agus tháinig sé i bhfeidhm bliain amháin níos déanaí, ar an 6 Nollaig 1922.
Mhúnlaigh an t-aistriú cumhachta seo agus imeachtaí 1922 ina dhiaidh sin tírdhreach polaitiúil an Stáit ar bhealach suntasach.<ref name=":0"/> Tháinig [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh na gCarad]] a thosaigh tamaill ina dhiaidh sin salach ar an imeacht seo i gcuimhne an phobail.
== Féach freisin ==
* [[Conradh Angla-Éireannach]]
*[[Cogadh Cathartha na hÉireann]]
* [[Saorstát Éireann]]
== Léitheoireacht ==
* ‘Ireland 1922: Independence, partition, civil war,’ curtha in eagar ag Darragh Gannon agus Fearghal McGarry, ina insítear scéal bliain 1922.
* ‘The Handover: Dublin Castle and the British withdrawal from Ireland, 1922’, le John Gibney agus Kate O’Malley ó Acadamh Ríoga na hÉireann.
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:1922]]
[[Catagóir:Stair na hÉireann]]
[[Catagóir:Saorstát Éireann]]
[[Catagóir:Caisleán Bhaile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Rialtas na hÉireann]]
2dqnwpbptgovz811mtc2cg9edhgsclz
Feachtas Philadelphia
0
122126
1319507
1300818
2026-07-04T12:36:34Z
TGcoa
21229
1319507
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Ba fheachtas míleata é '''Feachtas Philadelphia, 1777–1778''',<ref>nó [[Filideilfia, Pennsylvania|Filideilfia]]''.'' i mBéarla, an ''Philadelphia campaign''</ref> i rith [[Cogadh Saoirse Mheiriceá|Chogadh Saoirse Mheiriceá]]. D'éirigh leis na Briotanaigh smacht a fháil ar Philadelphia, príomhchathair na ré réabhlóidí. in 1777 ach chúlaigh siad chun Nua Eabharc i mí an Mheithimh 1778.
[[Íomhá:Troop movements in early Philadelphia Campaign, July - September, 1777.svg|clé|mion|455x455px|Iúil - M.F. 1777]]
== Cúlra ==
Tháinig an Dara Comhdháil Ilchríche le chéile ann sa bhliain 1775. Ba é sin an áit ar bunaíodh an tArm Ilchríche agus ar ceapadh [[George Washington]] ina cheannasaí air sa bhliain 1775. Ansin, ghlac siad le Dearbhú na Neamhspleáchais ar an 4 Iúil 1776, rud a chuir an cogadh ar bhonn foirmiúil.
I bhfeachtas Philadelphia, bhí an Ginearál Briotanach William Howe ag iarraidh an tArm Ilchríche faoi George Washington a mhealladh chun catha i dTuaisceart New Jersey. Theip air go hiomlán.
Ansin, thug Howe a arm go ceann thuaidh Bhá Chesapeake. Thosaigh siad ag dul ó thuaidh i dtreo Philadelphia. Rinne Washington cosaintí in aghaidh Howe ag Brandywine Creek. Ach brúdh siar é i gCath Brandywine ar an 11 Meán Fómhair 1777. Tar éis tuilleadh scirmisí, ghlac Howe seilbh ar Philadelphia. Ansin d'ionsaigh Washington garastún amháin de chuid Howe ag Germantown gan éirí leis.
Chúlaigh Washington go Valley Forge don gheimhreadh, áit ar bhain sé féin agus 12,000 saighdiúir aghaidh ar an ngeimhreadh ba chrua den chogadh, lena n-áirítear easpa bia agus éadaigh. Bhí feachtas na bliana 1777 an-dian don Arm Ilchríche. Throid na Meiriceánaigh cathanna móra ag Brandywine, Germantown agus Whitemarsh, ach theip orthu cosc a chur ar na Briotanaigh seilbh a ghlacadh ar an bpríomhchathair, Philadelphia.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/teann-arm-ilchriche-george-washington-go-valley-forge-an-19-nollaig-1777/|teideal=Téann Arm Ilchríche George Washington go Valley Forge, an 19 Nollaig 1777|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-12-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-12-25}}</ref>
[[Íomhá:Washington and Lafayette at the Battle of Brandywine.jpg|clé|mion|220x220px|Washington agus Lafayette, cath Brandywine, 11 M.F. 1777]]
[[Íomhá:Detail, Battle of Germantown.jpg|clé|mion|220x220px|Cath Germantown, 4 D.F. 1777]]
[[Íomhá:The March to Valley Forge, December 19, 1777, by William B. T. Trego.jpg|clé|mion|220x220px|"The March to Valley Forge", 19 Nollaig 1777, le William B. T. Trego]]
[[Íomhá:Baron von Steuben at Valley Forge - NARA - 530884.gif|clé|mion|220x220px|Baron von Steuben ag Valley Forge]]
[[Íomhá:0R9A8614a (47362976591).jpg|clé|mion|220x220px|athléiriú ag Valley Forge]]
[[Íomhá:Cogniet-Washington.jpg|clé|mion|269x269px|George Washington, le Léon Cogniet]]
== Geimhreadh 1777-1778 ==
Ar an 2 Nollaig 1777 scríobh an Ginearál George Washington chuig a chomhghleacaí Joseph Reed i ngeall ar an gceist chasta faoin láthair champála gheimhridh don Arm Ilchríche. D’iarr Washington roinnt comhairle chogaidh agus scríobh sé chuig a oifigigh ag lorg a dtuairimí chomh maith. Ainneoin na n-iarrachtaí seo, ní rabhthas in ann aontú ar an gceist.<ref name=":0" />
D’admhaigh Washington go raibh frustrachas air nuair a scríobh sé go raibh “an iliomad cur i gcoinne i ngeall ar gach réiteach a cuireadh chun cinn”, rud a chuir náire air faoina chinneadh féin an cheist a chur ar an oiread sin dá chomhghleacaithe san Arm Ilchríche.
Ag an am, bhí arm Washington ag campáil ag White Marsh, a bhí ar an taobh ó thuaidh de Germantown in [[Pennsylvania]].
Ar an 5 Nollaig rinne an Ginearál Briotanach William Howe iarracht Washington a mhealladh chun catha ag Whitemarsh. Chloígh Washington lena láithreacha cosanta agus, i ndiaidh roinnt laethanta de scirmisí idir an dá arm, chúlaigh Howe go Philadelphia ar an 7 Nollaig, rud a chuir deireadh leis an séasúr feachtasaíochta.
Bhí Washington ag déanamh machnaimh ar na ceathrúna geimhridh ó mhí Dheireadh Fómhair. Creideadh nach mbeadh White Marsh oiriúnach de bharr easpa adhmaid chun botháin a thógáil, easpa soláthairtí, agus an baol ann go mbeadh na Briotanaigh in ann gluaiseacht ina gcoinne go héasca.
Chreid Washington gur chóir dóibh fanacht thiar ó Philadelphia, idir na Briotanaigh agus an Chomhdháil Ilchríche, a bhí lonnaithe i York. B’éigean fanacht garr go Philadelphia chun súil a choinneáil ar ghluaiseachtaí na mBriotanach.
I ndiaidh do na Briotanaigh tarraingt siar, d’ordaigh Washington don Airm Ilchríche dul siar. Ar an 8 Nollaig thrasnaigh cuid den arm Abhainn an Schuylkill. Ar an 13 Nollaig bhain príomhfhórsa na Meiriceánach an Gulph, fad is a chuaigh na saighdiúirí gortaithe agus tinne ar aghaidh go Reading. Ar an 17 Nollaig chuala Washington ón nGinearál Anthony Wayne go raibh Valley Forge oiriúnach. Cé go raibh drogall ar Washington a airm a scoilteadh, sheol sé roinnt trúpaí chomh fada le Wilmington, Delaware, chun soláthairtí criticiúla a chosaint.
Ar an 19ú Nollaig 1777, shroich an tArm Ilchríche, a raibh níos mó ná 12,000 saighdiúir ann, i dteannta na gcéadta sibhialtach, Valley Forge. Roghnaíodh an láthair de bharr go raibh tírdhreach ann go bhféadfaí a chosaint, bhí sé gar go Philadelphia a bhí 18 míle ar siúil, agus bhí fáil ar acmhainní nádúrtha sa cheantar. Thairg na cnoic mórthimpeall, Abhainn an Schuylkill, agus na coillte sa cheantar, uisce, adhmaid agus cosaint a bhí de dhíth chun fanacht slán i rith an gheimhridh.
B’éigean foscadh a lorg ar dtús báire. D’ordaigh Washington botháin adhmaid a thógáil fiú sular shroich an tArm Valley Forge. Ach ní raibh siad críochnaithe in am agus b’éigean do na saighdiúirí codladh i bpubaill agus foscadh déanta as géaga agus brainsí crainn.<ref name=":0" />
== Earrach 1778 ==
Lean tógáil na mbothán ar aghaidh faoi threoirlínte diana maidir le méid na mbothán, na teallaigh agus an t-insliú. Ainneoin an easpa uirlisí, adhmaid agus éadaigh, d’éirigh leo 2,000 bothán a thógáil. Mhair idir 12,000 agus 14,000 sna botháin.
Ba gheimhreadh lán cruatain é in Valley Forge do na Meiriceánaigh. Bhásaigh thart ar 2,000 ó ghalair agus ó easpa éadaigh nó bróga cearta. Ach ba thréimhse chlaochlaitheach don Arm Ilchríche é chomh maith. Chuathas i mbun traenáil mhíleata faoin mBarún Friedrich von Steuben, rud a chothaigh disciplín agus aontacht. Nuair a ceapadh Nathanael Greene mar an Máistir Ceathrún d’fheabhsaigh na córais soláthairtí go mór. De bharr go raibh Washington i láthair agus le feiceáil, agus ina theannta sin ag fulaingt an chruatain chéanna, cothaíodh nasc níos gaire idir é agus an t-arm ar a raibh sé i gceannas.<ref name=":0" />
== Samhradh 1778 ==
Tharraing feachtas Howe conspóid. D'éirigh leis príomhchathair réabhlóideach Philadelphia a ghabháil. Ach chuaigh sé ar aghaidh go mall agus níor chabhraigh sé le feachtas comhuaineach John Burgoyne níos faide ó thuaidh. Ceapadh an Ginearál Sir Henry Clinton in áit Howe i mí na Bealtaine 1778.
I mí an Mheithimh 1778, tugadh ordú do Clinton Philadelphia a aslonnú. Ar an 19 Meitheamh 1778 sé mhí i ndiaidh dóibh Valley Forge a shroicheadh, d’fhág an tArm Ilchríche an láthair agus iad níos láidre, níos aontaithe agus traenáil níos fearr orthu. Lean fórsaí Washington an tArm Briotanach a bhí ag tarraingt siar; throid siad i g[[Cath Monmouth]], ceann de na cathanna ba mhó sa chogadh. Chuaigh trúpaí Clinton go dtí Cathair Nua-Eabhrac.
Ba thréimhse cinniúnach é an tréimhse sa bhua a bhain na Meiriceánaigh amach i gcoinne na mBriotanach ina gcogadh ar son na saoirse.<ref name=":0" /> I mí Mheán Fómhair 1778, fuair an dá arm iad féin sna áiteanna straitéiseacha céanna, beagnach, ina rabhadar sular sheol Howe an t-ionsaí ar Philadelphia. Ansin buaileadh na Briotanaigh go dona i gCathanna Saratoga (19 M.F. 1777 agus 7 D.F.1777), uair chinniúnach i stair na Stát Aontaithe. Tharraing sé sin [[an Fhrainc]] isteach sa chogadh.
== Féach freisin ==
* [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:1777]]
[[Catagóir:1778]]
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]
[[Catagóir:Cogadh Saoirse Mheiriceá]]
q3e0qxqakhk1r2opjnus00t75tx6394
1319509
1319507
2026-07-04T12:37:30Z
TGcoa
21229
1319509
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Ba fheachtas míleata é '''Feachtas Philadelphia, 1777–1778''',<ref>nó [[Filideilfia, Pennsylvania|Filideilfia]]''.'' i mBéarla, an ''Philadelphia campaign''</ref> i rith [[Cogadh Saoirse Mheiriceá|Chogadh Saoirse Mheiriceá]]. D'éirigh leis na Briotanaigh smacht a fháil ar Philadelphia, príomhchathair na ré réabhlóidí. in 1777 ach chúlaigh siad chun Nua Eabharc i mí an Mheithimh 1778.
[[Íomhá:Troop movements in early Philadelphia Campaign, July - September, 1777.svg|clé|mion|455x455px|Iúil - M.F. 1777]]
== Cúlra ==
Tháinig an Dara Comhdháil Ilchríche le chéile ann sa bhliain 1775. Ba é sin an áit ar bunaíodh an tArm Ilchríche agus ar ceapadh [[George Washington]] ina cheannasaí air sa bhliain 1775. Ansin, ghlac siad le Dearbhú na Neamhspleáchais ar an 4 Iúil 1776, rud a chuir an cogadh ar bhonn foirmiúil.
I bhfeachtas Philadelphia, bhí an Ginearál Briotanach William Howe ag iarraidh an tArm Ilchríche faoi George Washington a mhealladh chun catha i dTuaisceart New Jersey. Theip air go hiomlán.
Ansin, thug Howe a arm go ceann thuaidh Bhá Chesapeake. Thosaigh siad ag dul ó thuaidh i dtreo Philadelphia. Rinne Washington cosaintí in aghaidh Howe ag Brandywine Creek. Ach brúdh siar é i gCath Brandywine ar an 11 Meán Fómhair 1777. Tar éis tuilleadh scirmisí, ghlac Howe seilbh ar Philadelphia. Ansin d'ionsaigh Washington garastún amháin de chuid Howe ag Germantown gan éirí leis.
Chúlaigh Washington go Valley Forge don gheimhreadh, áit ar bhain sé féin agus 12,000 saighdiúir aghaidh ar an ngeimhreadh ba chrua den chogadh, lena n-áirítear easpa bia agus éadaigh. Bhí feachtas na bliana 1777 an-dian don Arm Ilchríche. Throid na Meiriceánaigh cathanna móra ag Brandywine, Germantown agus Whitemarsh, ach theip orthu cosc a chur ar na Briotanaigh seilbh a ghlacadh ar an bpríomhchathair, Philadelphia.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/teann-arm-ilchriche-george-washington-go-valley-forge-an-19-nollaig-1777/|teideal=Téann Arm Ilchríche George Washington go Valley Forge, an 19 Nollaig 1777|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-12-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-12-25}}</ref>
[[Íomhá:Washington and Lafayette at the Battle of Brandywine.jpg|clé|mion|220x220px|Washington agus Lafayette, cath Brandywine, 11 M.F. 1777]]
[[Íomhá:Detail, Battle of Germantown.jpg|clé|mion|220x220px|Cath Germantown, 4 D.F. 1777]]
[[Íomhá:The March to Valley Forge, December 19, 1777, by William B. T. Trego.jpg|clé|mion|220x220px|"The March to Valley Forge", 19 Nollaig 1777, le William B. T. Trego]]
[[Íomhá:Baron von Steuben at Valley Forge - NARA - 530884.gif|clé|mion|220x220px|Baron von Steuben ag Valley Forge]]
[[Íomhá:0R9A8614a (47362976591).jpg|clé|mion|220x220px|athléiriú ag Valley Forge]]
[[Íomhá:Cogniet-Washington.jpg|clé|mion|269x269px|George Washington, le Léon Cogniet]]
== Geimhreadh 1777-1778 ==
Ar an 2 Nollaig 1777 scríobh an Ginearál George Washington chuig a chomhghleacaí Joseph Reed i ngeall ar an gceist chasta faoin láthair champála gheimhridh don Arm Ilchríche. D’iarr Washington roinnt comhairle chogaidh agus scríobh sé chuig a oifigigh ag lorg a dtuairimí chomh maith. Ainneoin na n-iarrachtaí seo, ní rabhthas in ann aontú ar an gceist.<ref name=":0" />
D’admhaigh Washington go raibh frustrachas air nuair a scríobh sé go raibh “an iliomad cur i gcoinne i ngeall ar gach réiteach a cuireadh chun cinn”, rud a chuir náire air faoina chinneadh féin an cheist a chur ar an oiread sin dá chomhghleacaithe san Arm Ilchríche.
Ag an am, bhí arm Washington ag campáil ag White Marsh, a bhí ar an taobh ó thuaidh de Germantown in [[Pennsylvania]].
Ar an 5 Nollaig rinne an Ginearál Briotanach William Howe iarracht Washington a mhealladh chun catha ag Whitemarsh. Chloígh Washington lena láithreacha cosanta agus, i ndiaidh roinnt laethanta de scirmisí idir an dá arm, chúlaigh Howe go Philadelphia ar an 7 Nollaig, rud a chuir deireadh leis an séasúr feachtasaíochta.
Bhí Washington ag déanamh machnaimh ar na ceathrúna geimhridh ó mhí Dheireadh Fómhair. Creideadh nach mbeadh White Marsh oiriúnach de bharr easpa adhmaid chun botháin a thógáil, easpa soláthairtí, agus an baol ann go mbeadh na Briotanaigh in ann gluaiseacht ina gcoinne go héasca.
Chreid Washington gur chóir dóibh fanacht thiar ó Philadelphia, idir na Briotanaigh agus an Chomhdháil Ilchríche, a bhí lonnaithe i York. B’éigean fanacht garr go Philadelphia chun súil a choinneáil ar ghluaiseachtaí na mBriotanach.
I ndiaidh do na Briotanaigh tarraingt siar, d’ordaigh Washington don Airm Ilchríche dul siar. Ar an 8 Nollaig thrasnaigh cuid den arm Abhainn an Schuylkill. Ar an 13 Nollaig bhain príomhfhórsa na Meiriceánach an Gulph, fad is a chuaigh na saighdiúirí gortaithe agus tinne ar aghaidh go Reading. Ar an 17 Nollaig chuala Washington ón nGinearál Anthony Wayne go raibh Valley Forge oiriúnach. Cé go raibh drogall ar Washington a airm a scoilteadh, sheol sé roinnt trúpaí chomh fada le Wilmington, Delaware, chun soláthairtí criticiúla a chosaint.
Ar an 19ú Nollaig 1777, shroich an tArm Ilchríche, a raibh níos mó ná 12,000 saighdiúir ann, i dteannta na gcéadta sibhialtach, Valley Forge. Roghnaíodh an láthair de bharr go raibh tírdhreach ann go bhféadfaí a chosaint, bhí sé gar go Philadelphia a bhí 18 míle ar siúil, agus bhí fáil ar acmhainní nádúrtha sa cheantar. Thairg na cnoic mórthimpeall, Abhainn an Schuylkill, agus na coillte sa cheantar, uisce, adhmaid agus cosaint a bhí de dhíth chun fanacht slán i rith an gheimhridh.
B’éigean foscadh a lorg ar dtús báire. D’ordaigh Washington botháin adhmaid a thógáil fiú sular shroich an tArm Valley Forge. Ach ní raibh siad críochnaithe in am agus b’éigean do na saighdiúirí codladh i bpubaill agus foscadh déanta as géaga agus brainsí crainn.<ref name=":0" />
== Earrach 1778 ==
Lean tógáil na mbothán ar aghaidh faoi threoirlínte diana maidir le méid na mbothán, na teallaigh agus an t-insliú. Ainneoin an easpa uirlisí, adhmaid agus éadaigh, d’éirigh leo 2,000 bothán a thógáil. Mhair idir 12,000 agus 14,000 sna botháin.
Ba gheimhreadh lán cruatain é in Valley Forge do na Meiriceánaigh. Bhásaigh thart ar 2,000 ó ghalair agus ó easpa éadaigh nó bróga cearta. Ach ba thréimhse chlaochlaitheach don Arm Ilchríche é chomh maith. Chuathas i mbun traenáil mhíleata faoin mBarún Friedrich von Steuben, rud a chothaigh disciplín agus aontacht. Nuair a ceapadh Nathanael Greene mar an Máistir Ceathrún d’fheabhsaigh na córais soláthairtí go mór. De bharr go raibh Washington i láthair agus le feiceáil, agus ina theannta sin ag fulaingt an chruatain chéanna, cothaíodh nasc níos gaire idir é agus an t-arm ar a raibh sé i gceannas.<ref name=":0" />
== Samhradh 1778 ==
Tharraing feachtas Howe conspóid. D'éirigh leis príomhchathair réabhlóideach Philadelphia a ghabháil. Ach chuaigh sé ar aghaidh go mall agus níor chabhraigh sé le feachtas comhuaineach John Burgoyne níos faide ó thuaidh. Ceapadh an Ginearál Sir Henry Clinton in áit Howe i mí na Bealtaine 1778.
I mí an Mheithimh 1778, tugadh ordú do Clinton Philadelphia a aslonnú. Ar an 19 Meitheamh 1778 sé mhí i ndiaidh dóibh Valley Forge a shroicheadh, d’fhág an tArm Ilchríche an láthair agus iad níos láidre, níos aontaithe agus traenáil níos fearr orthu. Lean fórsaí Washington an tArm Briotanach a bhí ag tarraingt siar; throid siad i g[[Cath Monmouth]], ceann de na cathanna ba mhó sa chogadh. Chuaigh trúpaí Clinton go dtí Cathair Nua-Eabhrac.
Ba thréimhse cinniúnach é an tréimhse sa bhua a bhain na Meiriceánaigh amach i gcoinne na mBriotanach ina gcogadh ar son na saoirse.<ref name=":0" /> I mí Mheán Fómhair 1778, fuair an dá arm iad féin sna áiteanna straitéiseacha céanna, beagnach, ina rabhadar sular sheol Howe an t-ionsaí ar Philadelphia. Ansin buaileadh na Briotanaigh go dona i gCathanna Saratoga (19 M.F. 1777 agus 7 D.F.1777), uair chinniúnach i stair na Stát Aontaithe. Tharraing sé sin [[an Fhrainc]] isteach sa chogadh.
== Féach freisin ==
* [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:1777]]
[[Catagóir:1778]]
[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]
76al2zbvvkvwviudwobopopkwuyu7gg
Gluais na Bitheolaíochta
0
124172
1319543
1318944
2026-07-04T18:32:22Z
Ériugena
188
1319543
wikitext
text/x-wiki
Is liosta é '''Gluais na Bitheolaíocha''' ina bhfaightear sainmhínithe ar bhuntéarmaí agus ar bhunchoincheapa a úsáidtear sa [[An Bhitheolaíocht|bhitheolaíocht]]; is é sin le rá staidéar ar an bheatha agus ar orgánaigh bheo. Tá sé beartaithe mar ábhar réamhráiteach do thosaitheoirí; le haghaidh sainmhínithe níos sonraí agus níos teicniúla ó fho-dhisciplíní agus ó réimsí gaolmhara, féach Gluais na Bitheolaíochta Cille, Gluais na Géineolaíochta, Gluais na Bitheolaíochta Éabhlóidí, Gluais na hÉiceolaíochta, Gluais na hEolaíochta Comhshaoil agus Gluais an Ainmnithe Eolaíoch, nó aon cheann de na gluaiseanna a bhaineann go sonrach le horgánaigh atá i gCatagóir:Foclóirí Bitheolaíochta.
{| class="wikitable"
! Béarla
! Gaeilge
|-
| Abdomen
| Abdóman fir1 gu abdómain, ai abdómain, gi abdóman
|-
| Absicission
| Scoitheadh fir gu scoite
|-
| Absorption
| Ionsú fir abr▼ gu ionsúite
|-
| Accessory
| Cúnta a3, coimhdeach a1, cúntach a1
|-
| Accessory Bud
| Bachlóg chúnta
|-
| Accessory fruits
| Torthaí cúntacha
|-
| Accessory nerve
| Néaróg chúnta
|-
| Acetabulum
| Aicéatablam fir1▼ gu aicéatablaim, ai aicéatablaim, gi aicéatablam
|-
| Achene
| Aicéin bain2▼ gu aicéine
|-
| Acid
| Aigéad fir1▼ gu aigéid, ai aigéid, gi aigéad
|-
| Acoelomate
| Aicéalómach a1
|-
| Acquired character
| Carachtar faighte
|-
| Acropetal
| Barraimsitheach a1
|-
| Acrosome
| Acrasóm fir1▼ gu acrasóim, ai acrasóim, gi acrasóm
|-
| Actinomorphic
| achtanamorfach a1
|-
| Active transport
| iompar gníomhach▼ gu iompair ghníomhaigh
|-
| Adaptation
| oiriúnú fir▼ gu oiriúnaithe, iol oiriúnuithe
|-
| Adaptive behavior
| iompraíocht oiriúnaitheach
|-
| Addiction
| andúil bain2 na handúile
|-
| Adductor muscles
| matáin aduchtacha
|-
| Adipose tissue
| fíochán saille, gu fíocháin saille
|-
| Adrenal gland
| faireog aidréineach,gu faireoige aidréiní, ai faireoga aidréineacha, gi faireog aidréineach
|-
| Adventitious root
| fréamh bain2 aidbhinteach,gu fréimhe aidbhintí, ai fréamhacha aidbhinteacha
|-
| Aerial root
| fréamh bain2 aeir
|-
| Aeration
| aerú fir▼ gu aeraithe
|-
| Aerobic Respiration
| riospráid bain2 aeróbach▼ gu riospráide aeróbaí
|-
| Aestivation
| samhrú fir▼ gu samhraithe
|-
| Afferent
| iniomprach a1
|-
| Affinity
| finíocht bain3▼ gu finíochta
|-
| After ripening
| iar-aibiú fir▼ gu iar-aibithe
|-
| Agar
| agar fir1▼ gu agair
|-
| Agglutination
| gleanúint bain3▼ gu gleanúna
|-
| Agglutinin
| aglútainin bain2▼ gu aglútainine
|-
| '''Agglutinogen
| aglútainigéin ?'''
|-
| Aggregate
| comhbhailiú fir
|-
| '''Aggregate fruit
| sméar bain2▼ gu sméire, ai sméara, gi sméar'''
|-
| Albumen
| albaimín fir4▼ gu albaimín
|-
| Alcohol
| alcól fir1▼ gu alcóil, ai alcóil, gi alcól
|-
| Algae
| alga fir4▼ gu alga, iol algaí
|-
| Alimentary canal
| canáil bain3 an bhia
|-
| Allantois
| allantóis bain2▼ gu allantóise
|-
| Allele
| ailléil bain2▼ gu ailléile, aidbhr ailléilí
|-
| Allergy
| ailléirge bain4▼ gu ailléirge, iol ailléirgí
|-
| '''Allogamy
| allagamacht bain3 ?'''
|-
| Allopolyploid
| allapolaplóideach fir1▼ gu allapolaplóidigh, ai allapolaplóidigh, gi allapolaplóideach
|-
| Alveolus
| ailbheolas fir1▼ gu ailbheolais, ai ailbheolais, gi ailbheolas
|-
| Amino acid
| aimíonaigéad fir1▼ gu aimíonaigéid, ai aimíonaigéid, gi aimíonaigéad
|-
| Amitosis
| aimiotóis bain2▼ gu aimiotóise
|-
| Ammocoetes larva
| jiissaa amoositii
|-
| Ammonia
| amóinia bain4▼ gu amóinia
|-
| Ammonification
| amóiniú fir▼ gu amóinithe
|-'''
| Ammonifying bacteria
| Baictéir amóiníoch ?'''
|-
| Amnion
| aimnian fir1▼ gu aimniain, ai aimniain, gi aimnian
|-
| Amniotic egg
| ubh aimnianach
|-
| Amniotic fluid
| sreabhán fir1 aimnianach
|-
| Amoeba
| aiméibe bain4▼ gu aiméibe, iol aiméibí
|-
| Amoebocyte
| aiméibicít bain2▼ gu aiméibicíte, iol aiméibicítí
|-
| Amoeboid
| aiméabóideach a1▼
|-
| Amphibia
| Amphibia
|-
| Amphioxus
| amfaibhiorach a1
|-
| Ampulla
| ampaill bain2▼ gu ampaille
|-
| Amylase
| aimileáis bain2▼ gu aimileáise
|-
| Anabolism
| anabalacht bain3▼ gu anabalachta
|-
| Anaerobic Respiration
| riospráid bain2 anaeróbach▼ gu riospráide anaeróbaí
|-
| Analogous organs
| orgán fir1 analógach
|-
| Anandrous
| anandrach a1
|-
| Anaphase
| anapas fir4▼ gu anapas, iol anapasanna
|-
| Anatomy
| anatamaíocht bain3▼ gu anatamaíochta, iol anatamaíochtaí
|-
| Ancestral characteristics
| saintréithe sinsearacha
|-
| Androecium
| aindréiciam fir4▼ gu aindréiciam
|-
| Androgenic-hormone
| hormón andraigineach
|-
| Anemia
| ainéime bain4
|-
| Anemophily
| ainéimifileacht bain3▼ gu ainéimifileachta
|-
| '''angiology
| aingeolaíocht ?'''
|-
| angiosperm
|angaispeirm bain2▼ gu angaispeirme, iol angaispeirmeacha
|-
| Animal
| ainmhí fir4▼ gu ainmhí, iol ainmhithe
|-
| Ankle
|rúitín fir4▼ gu rúitín, iol rúitíní (murnán fir1 agus alt fir1 na coise)
|-
| Annelida
| Annelida LA s iol
|-
| Annual plant
| Planda bliantúil
|-
| Annual ring
|fáinne fir4 bliantúil▼ gu fáinne bhliantúil, ai fáinní bliantúla
|-
| Anoxia
| anocsacht bain3▼ gu anocsachta
|-
| Antenna
| aintéine bain4▼ gu aintéine, iol aintéiní
|-
| Anterior
| tosaigh gu (réamhtheachtach a1)
|-
| Anther
| antar fir1▼ gu antair, ai antair, gi antar
|-
| '''Antheridium'''
| ??
|-
| Anthesis (https://en.wikipedia.org/wiki/Anthesis)
| ??
|-
| Antibiotic
| antaibheathach fir1▼ gu antaibheathaigh, ai antaibheathaigh, gi antaibheathach
|-
| Antibody
| antasubstaint bain2▼ gu antasubstainte, iol antasubstaintí
|-
| Anticoagulant
| antaithéachtach fir1▼ gu antaithéachtaigh, ai antaithéachtaigh, gi antaithéachtach
|-
| Antigen
| antaigin bain2▼ gu antaigine
|-
| Antitoxin
| antatocsain bain2▼
gu antatocsaine
|-
| '''Antivenom'''
| antai-nimh (Tagairt:https://cdn.simplestudy.io/assets/backend/uploads/exam_papers/lc-biology-2009-qp-ynbcq.pdf)
|-
| Ants
| seangán fir1▼ gu seangáin, ai seangáin, gi seangán
|-
| Anuria
| ?? (https://en.wikipedia.org/wiki/Anuria)
|-
| Anus
| anas fir1▼ gu anais, ai anais, gi anas
|-
| Aorta
| aorta fir4▼ gu aorta, iol aortaí
|-
| Aortic arch
| áirse bain4 aortach▼ gu áirse aortaí, ai áirsí aortacha
|-
| Apetalous
| éipheitealach a1
|-
| Aphyllous
| éaduilleach a1
|-
| '''Apical dominance'''
| rinncheannas
|-
| Apical meristem
| rinnmhíristéama fir4▼ gu rinnmhíristéama, iol rinnmhíristéamaí
|-
| Appendage
| géagán fir1▼ gu géagáin, ai géagáin, gi géagán
|-
| Appendicular skeleton
| cnámharlach fir1 aipindiceach▼ gu cnámharlaigh aipindicigh, ai cnámharlaigh aipindiceacha, gi cnámharlach aipindiceach
|-
| Appendix
| aipindic bain2▼ gu aipindice
|-
| Appositional growth
| fás comhaisnéiseach
|-
| Aquarium
| uisceadán fir1▼ gu uisceadáin, ai uisceadáin, gi uisceadán
|-
| Aquatic plant
| planda fir4 uisceach
|-
| Aquatic habitat
| gnáthóg baib2 uisceach
|-
| Aqueous humor
| lionn fir3 uiscí
|-
| Arachnoid
| aracnóideach fir1▼ gu aracnóidigh, ai aracnóidigh, gi aracnóideach
|-
| Arachnoid matter
| ábhar fir1 aracnóideach
|-
| Arteriole
| artairín fir4▼ gu artairín, iol artairíní
|-
| Artery
| artaire fir4▼ gu artaire, iol artairí
|-
| Arthropoda
| Arthropoda s iol LA
|-
| Artificial fertilizer
| leasachán fir1 saorga
|-
| Artificial insemination
| inseamhnú fir saorga▼ gu inseamhnaithe shaorga
|-
| Ascaris
| ascaras fir1▼ gu ascarais
|-
| Ascomycota
| ??
|-
| Ascospore
| ascaspór fir1▼ gu ascaspóir, ai ascaspóir, gi ascaspór
|-
| Asexual Reproduction
| atáirgeadh fir éighnéasach (síolrú fir éighnéasach)
|-
| Assimilate
| asamhlaigh br▼ abr asamhlú, aidbhr asamhlaithe
|-
| Association
| comhluadar fir1▼ gu comhluadair, ai comhluadair, gi comhluadar (plandaí etc.)
|-
| '''association fibres'''
| snáithín comhlachais (DEEPSEEK) (https://en.wikipedia.org/wiki/Association_fiber)
|-
| Assortative mating (homogamy)
| homagamacht bain3▼ gu homagamachta, iol homagamachtaí
|-
| Asters
| astair
|-
| Asthma
| plúchadh fir▼ gu plúchta (asma fir4▼ gu asma)
|-
| Atlas
| Atlas fir1▼ gu Atlais
|-
| Atom
| adamh fir1▼ gu adaimh, ai adaimh, gi adamh
|-
| Atrioventricular node
| nód fir1 aitrimhéadailíneach
|-
| Atrium {auricle}
| aitriam fir4▼ gu aitriam, iol aitriamaí {cluaisín fir4▼ gu cluaisín, iol cluaisíní}
|-
| Atrophy
| seargadh fir▼ gu seargtha (cnaí fir4▼ gu cnaí)
|-
| Auditory capsule
| capsúl fir1 éisteachta
|-
| Auditory nerve
| néaróg bain2 éisteachta▼ gu néaróige éisteachta, ai néaróga éisteachta, gi néaróg éisteachta
|-
| Auditory organ
| orgán fir1 éisteachta
|-
| Auditory ossicles
| cnámhóga éisteachta
|-
| Autogamy
| uathghamacht bain3▼ gu uathghamachta
|-
| Autolysis
| uathalú fir▼ gu uathalaithe
|-
| Autonomic nervous system
| uathchóras fir1 na néaróg▼ gu uathchóras na néaróg
|-
| Autosome
| uathshóm fir1▼ gu uathshóim, ai uathshóim, gi uathshóm
|-
| Autotomy
| uatóime bain4▼ gu uatóime
|-
| Autotroph
| uatrófach fir1▼ gu uatrófaigh, ai uatrófaigh, gi uatrófach
|-
| Auxin
| áicsin bain2▼ gu áicsine
|-
| Aves
| Aves s iol
|-
| Avitaminosis
| avitimíneois bain2▼ gu avitimíneoise, iol avitimíneoisí
|-
| Axil
| ascaill bain2▼ gu ascaille, iol ascaillí
|-
| Axillary bud
| bachlóg bain2 ascailleach▼ gu bachlóige ascaillí, ai bachlóga ascailleacha, gi bachlóg ascailleach
|-
| Axon
| acsón fir1▼ gu acsóin, ai acsóin, gi acsón
|}
== B ==
{| class="wikitable"
! Béarla
! Gaeilge
|-
| Bacillus
| bachaillín fir4▼ gu bachaillín, iol bachaillíní
|-
| Backbone
| cnámh bain2 droma▼ gu cnáimhe droma, ai cnámha droma, gi cnámh droma
|-
| Backcrossing
| aischrosáil bain3▼ gu aischrosála, iol aischrosálacha
|-
| Bacteria
| Baakteeriyaa
|-
| Bactericide
| Ajjeestuu baakteeriyaa
|-
| Bacteriology
| baictéir fir io
|-
| Bark
| coirt fem2
|-
| Barrier
| bacainn fem2
|-
| Basal metabolism
| meitibileacht bain3 bhunaidh▼ gu meitibileachta bunaidh
|-
| Basidiomycetes
| baisidimícéit bain2▼ gu baisidimícéite
|-
| Basidium
| baisidiam fir4▼ gu baisidiam, iol baisidiamaí
|-
| Bean
| pónaire bain4▼ gu pónaire, iol pónairí
|-
| Bedbug
| míol fir1 leapa▼ gu míl leapa
|-
| Belly
| bolg fir1▼ gu boilg, ai boilg, gi bolg
|-
| Beetle
| ciaróg bain2▼ gu ciaróige, ai ciaróga, gi ciaróg
|-
| Biennial
| débhliantóg bain2▼ gu débhliantóige, ai débhliantóga, gi débhliantóg (planda),débhliantúil a2▼
(saolré planda)
|-
| Bilateral symmetry
| siméadracht bain3 dhéthaobhach▼ gu siméadrachta déthaobhaí
|-
| Bile
| domlas fir1▼ gu domlais
|-
| Bile duct
| ducht fir3 domlais
|-
| Bilharzia
| sisteasóimiáis bain2▼ gu sisteasóimiáise
|-
| Binary fission
| déscoilteadh fir▼ gu déscoilte
|-
| Binomial nomenclature
| ainmníocht bain3 dhéthéarmach▼ gu ainmníochta déthéarmaí
|-
| Bio
| féinaisnéis bain2▼ gu féinaisnéise, iol féinaisnéisí
|-
| Biochemistry
| bithcheimic bain2▼ gu bithcheimice
|-
| Biodiversity
| bithéagsúlacht bain3▼ gu bithéagsúlachta
|-
| Biogenesis
| bithghineas fir1▼ gu bithghinis, ai bithghinis, gi bithghineas
|-
| Biological control
| srianadh fir bitheolaíoch▼ rialú fir bitheolaíoch
|-
| Biological factor
| toisc bain2 bhitheolaíoch
|-
| Biology
| bitheolaíocht bain3▼ gu bitheolaíochta
|-
| Biomass
| bithmhais bain2▼ gu bithmhaise
|-
| Biosphere
| bithsféar fir1▼ gu bithsféir, ai bithsféir, gi bithsféar
|-
| Biosynthesis
| bithshintéis bain2▼ gu bithshintéise, iol bithshintéisí
|-
| Biotic community
| pobal fir2 bitheach
|-
| Bisexual
| déghnéasach fir1▼ gu déghnéasaigh, ai déghnéasaigh, gi déghnéasach
|-
| Bicuspid valve
| comhla bain4 dhéchuspach▼ gu comhla déchuspaí, ai comhlaí déchuspacha
|-
| Blood
| fuil bain3▼ gu fola, iol fola
|-
| Blood clotting
| fuiltéachtadh fir▼ gu fuiltéachta
|-
| Blood group
| fuilghrúpa fir4▼ gu fuilghrúpa, iol fuilghrúpaí
|-
| Blood platelets
| pláitín fir4 fola▼ iol pláitíní fola
|-
| Blood pressure
| brú fir4 fola▼ gu brú fola
|-
| Blood serum
| séiream fir1 fola▼ gu séirim fola
|-
| Blood vessel
| fuileadán fir1▼ gu fuileadáin, ai fuileadáin, gi fuileadán (soitheach fir1 fola)
|-
| Body cavity
| cuas fir1 coirp▼ gu cuais coirp, ai cuais coirp, gi cuas coirp
|-
| Bone
| cnámh bain2▼ gu cnáimhe, ai cnámha, gi cnámh
|-
| Bony fish
| iasc fir1 cnámhach▼ ai éisc chnámhacha
|-
| Book lungs
| '''?scamhóga leabhar'''
|-
| Botany
| luibheolaíocht bain3▼ gu luibheolaíochta
|-
| Botulism
| ispíneachas fir1▼ gu ispíneachais (botalas fir1▼ gu botalais)
|-
| Brain
| inchinn bain2▼ gu inchinne
|-
| Brain stem
| stoc fir1 na hinchinne
|-
| Breathe v
| análaigh ''br'' ''abr'' análú, ''aidbhr'' análaithe
|-
| bronchus (primary )
| broncas fir1 seachscamhógach
|-
| Bronchus
| broncas fir1
|-
| Bud
| bachlóg bain2▼ gu bachlóige
|-
| Budding
| bachlú fir▼ gu bachlaithe (ag péacadh)
|-
| Bud scales
| crotal fir1 bachlóige (gainne fir4 bachlóige)
|-
| Bulb
| bleib bain2 an bhleibín, na bleibíní, na mbleibíní.
|-
| Bulbil
| bleibín fir4▼ gu na bleib
|-
| Bundle sheath
| beart-truaill bain2▼ gu beart-truaille
|-
| Bursa
| saicín fir4
|}
== C ==
{| class="wikitable"
! English
! Gaeilge
|-
| Cactus
| cachtas fir1▼ gu cachtais, ai cachtais, gi cachtas
|-
| Calcifuge
| cailctheifeach fir1▼ gu cailctheifigh, ai cailctheifigh, gi cailctheifeach
|-
| Callus (on hand)
| creagán fir1▼ gu creagáin, ai creagáin, gi creagán
|-
| Callus (on sole)
| bonnleac bain2▼ gu bonnleice
|-
| Callus
| callas fir1▼ gu an challais, ai na callais, gi na gcallas
|-
| Calyx
| cailís bain2▼ gu an chalra, na calraí na gcalraí
|-
| calory
| calra fir4 an chalra
|-
| Canal system
| córas fir1 na canála
|-
| Canine
| cainíneach fir1▼ gu cainínigh, ai cainínigh, gi cainíneach
|-
| Canning
| cannú fir▼ gu cannaithe (cannadóireacht bain3▼ gu cannadóireachta)
|-
| Capillarity
| ribeadas fir1▼ gu ribeadais
|-
| Capsule
| capsúl fir1▼ gu capsúil, ai capsúil, gi capsúl
|-
| Carapace
| carapás fir1▼ gu carapáis, ai carapáis, gi carapás
|-
| Carbon cycle
| timthriall fir3 carbóin
|-
| Cardiac
| cairdiach a1
|-
| Cardiac muscle
| matán fir1 cairdiach
|-
| Cardinal vein
| féith bain2 chairdinéalta
|-
| Carotid arch
| stua fir4 cairdiach
|-
| Carotid artery
| artaire fir4 caratach
|-
| Carpal
| carpasach fir1▼ gu carpasaigh, ai carpasaigh, gi carpasach
|-
| Carpus gu carpais, ai carpais, gi carpas
|-
| Cartilage
| loingeán fir1▼ gu loingeáin, ai loingeáin, gi loingeán
|-
| Caterpillar
| bolb fir1▼ gu boilb, ai boilb, gi bolb (bratóg bain2▼ gu bratóige, ai bratóga, gi bratóg)
|-
| Caudal
| eireaballach a1
|-
| Cauline
| cálach a1
|-
| Cell
| cill bain2▼ gu cille, ai cealla, gi ceall
|-
| Cell body
| cill-chorp fir1▼ gu cill-choirp, ai cill-choirp, gi cill-chorp
|-
| Cell cycle
| timthriall fir3 cille
|-
| Cell division
| cilldeighilt bain2▼ gu cilldeighilte
|-
| Cell membrane
| cillscannán fir1▼ gu cillscannáin, ai cillscannáin, gi cillscannán
|-
| Cell migration
| aistriú fir cille
|-
| Cell sap
| cillsú fir4▼ gu cillsú
|-
| Cell structure
| cilldéanmhas fir1▼ gu cilldéanmhais
|-
| Cell theory
| teoiric bain2 na gceal
|-
| Cell tissue
| fíochán fir1 cille
|-
| Cell wall
| cillbhalla fir4▼ gu cillbhalla, iol cillbhallaí
|-
| Cellular organelles
| orgánaidí na cille
|-
| Cell transformation
| claochlú fir ceall
|-
| Centrosome
| ceintreasóm fir1▼ gu ceintreasóim, ai ceintreasóim, gi ceintreasóm
|-
| Cenozoic
| Caenasóch a1
|-
| Cenozoic era
| Ré Bain4 Chaenasóch a1
|-
| Cephalization
| ceifealú fir▼ gu ceifealaithe
|-
| Cephalochordata
| Cephalochordata
|-
| Cephalothorax
| ceifealatóracs fir4 gu ceifealatóracs
|-
| Cerebellum
| ceirbrín gu ceirbrín, iol ceirbríní
|-
| Cerebral cortex
| coirtéis bain2 cheirbreach
|-
| Cervical groove
| eitre bain4 cheirbheacsach
|-
| Cervix
| ceirbheacs fir4
|-
| Cheese bain2 gu cáise, iol cáiseanna
|-
| Chemoreceptor
| ceimeaghabhdóir fir3 gu ceimeaghabhdóra, iol ceimeaghabhdóirí
|-
| Chemosynthesis
|ceimishintéis bain2 gu ceimishintéise, iol ceimishintéisí
|-
| Chlorophyll
| clóraifill bain2 gu clóraifille
|-
| Chloroplast
| clóraplast fir4 gi clóraplast, iol clóraplastaí
|-
| cholera
| calar fir1 gu calair
|-
| Chondrichthyes
| Chondrichthyes s iol LA
|-
| Chordata
| Chordata s LA
|-
| Chorion
| cóirín fir4 gu cóirín, iol cóiríní
|-
| Chromatophore
| crómatafór fir1▼ gu crómatafóir, ai crómatafóir, gi crómatafór
|-
| Chromoplast
| crómaplast fir4 gu crómaplast, iol crómaplastaí
|-
| chromosomes
| crómasóm fir1 gu crómasóim, ai crómasóim, gi crómasóm
|-
| Cilium
| fabhrán fir1 gu fabhráin, ai fabhráin, gi fabhrán
|-
| Ciliary body
| corp fir1 fabhránach
|-
| Ciliary feeder
| beathóir masc3 fabránach
|-
| Ciliary muscle
| matán fir1 fabhránach
|-
| Ciliary structure
| struchtúr fir1 fabhránach
|-
| Ciliata
| ''Ciliata''
|-
| Ciliated cell
| cill bain2 fhabhránach
|-
| Circular canal
| canáil bain3 chiorclach
|-
| Circulatory system
| córas fir1 imshruthaithe
|-
| Class
| aicme bain4 gu aicme, iol aicmí
|-
| Classification
| aicmiúchán fir1 gu aicmiúcháin (rangúchán fir1 gu rangúcháin)
|-
| Clasper
| claspaire fir4 gu claspaire, iol claspairí
|-
| Clavicle
| dealrachán fir1 gu dealracháin, ai dealracháin, gi dealrachán
|-
| Climax
| forchéim bain2 gu forchéime
|-
| Clitoris
| brillín fir4 gu brillín, iol brillíní
|-
| Clot
| téachtán fir1 gu téachtáin, ai téachtáin, gi téachtán
|-
| Coccus
| cocas fir1 gu cocais, ai cocais, gi cocas
|-
| Cockroach (common)
| ciaróg bain2 dhubh (blatóg bain2 choiteann)
|-
| Cocoon
| cocún fir1▼ gu cocúin, ai cocúin, gi cocún
|-
| Coelom
| céalóm fir1▼ gu céalóim, ai céalóim, gi céalóm
|-
| Coelomate
| céalómach a1
|-
| Coelomic cavity
| cuas fir1 céalómach
|-
| coenzyme
| comheinsím bain2 gu comheinsíme
|-
| Coiled filament
| filiméad fir1 corntha
|-
| Cold blooded
| fuarfhuilteach
|-
| Coleoptile
| coiléiptíl bain2▼ gu coiléiptíle
|-
| Colon
| drólann bain2 gu drólainne, ai drólanna, gi drólann
|-
| Colony
| coilíneacht bain3 gu coilíneachta, iol coilíneachtaí
|-
| Colour vision
| aithint bain3 dathanna
|-
| Commensal
| comhthíosach a1
|-
| Commensalism
| comhthíosachas fir1 gu comhthíosachais
|-
| Common
| coiteann a1
|-
| Community
| pobal fir1 gu pobail, ai pobail, gi pobal
|-
| Companion
| compánach fir1 gu compánaigh, ai compánaigh, gi compánach
|-
| Companion cell
| cill bain2 choimhdeachta
|-
| comparative anatomy
| anatamaíocht bain3 chomparáideach
|-
| Comparative physiology
| fiseolaíocht bain3 chomparáideach
|-
| Compensation point
| pointe fir4 cúitimh
|-
| Competition
| iomaíocht bain3 gu iomaíochta (coimhlint bain2 gu coimhlinte)
|-
| Complete metamorphosis
| meiteamorfóis bain2 fhoirfe
|-
| Composite
| cumasc fir1
|-
| Compound leaf
| comhdhuille fir gu comhdhuille, iol comhdhuillí
|-
| Compression
| comhbhrú fir gu an chomhbhrúite
|-
| Conceptacle
| coimpreán fir1 gu coimpreáin, ai coimpreáin, gi coimpreán
|-
| Condenser
| comhdhlúthadán fir1
|-
| Conditional reflex
| frithluail bain2 riochtaithe
|-
| Cone
| buaircín fir4 gu buaircín, iol buaircíní
|-
| coniferous
| buaircíneach a1
|-
| Conjunctiva
| tonn bain2 na súile (tonn bain2 súile)
|-
| Conjugation
| comhchuing bain2 gu comhchuinge (comhchuingiú fir▼ gu comhchuingithe)
|-
| Connective
| nascach fir1 gu nascaigh
|-
| Connective tissue
| fíochán fir1 tacaíochta
|-
| Consumer
| tomhaltóir fir3 gu tomhaltóra, iol tomhaltóirí
|-
| Contagious
| tógálach a1 (gabhálach a1)
|-
| Contraception
| frithghiniúint bain3 gu frithghiniúna
|-
| Contractile vacuole
| folúisín fir4 chrapthach
|-
| Control of cell division
| cilldeighilt bain2 a rialú
|-
| Convoluted tubule
| fidín fir4 comhchasta
|-
| Convolution
| conbhlóid bain2▼ gu conbhlóide
|-
| Copulation (animal)
| cúpláil bain3 gu na cúplála, na cúplálacha
|-
| Copulation (human)
| comhriachtain fem3 gu na comhriachtana
|-
| Coral
| coiréal fir1
|-
| Cork
| corc fir1
| -
| Corn
| arbhar fir1
|-
| Cornea
| coirne bain4 gu coirne, ai iol coirní
|-
| Corolla
| coróinín fir4 gu coróinín, iol coróiníní
|-
| Corpuscle
| coirpín fir4 gu coirpín, ai coirpíní, gi coirpiní
|-
| Corpus luteum
| ''corpus luteum''
|-
| Cortex
| coirtéis bain2 gu coirtéise
|-
| Cotyledon
| cotailéadón fir1
|-
| Craniate
| Craniata
|-
| Cranium
| cráiniam fir4▼ gu cráiniam, iol cráiniamaí
|-
| Crop
| barr fir1▼ gu bairr, ai barra, gi barr
|-
| Crop rotation
| uainíocht bain3 na mbarr
|-
| Crossbreed
| crosphóraigh br▼ abr crosphórú, aidbhr crosphóraithe
|-
| Cross fertilization
| crostoirchiú fir▼ gu crostoirchithe
|-
| cross-over (medicine)
| trasacht fem3
|-
| cross-pollination
| crosphailniú fir▼ gu crosphailnithe
|-
| Cryptophyte
| criptifít bain2▼ gu criptifíte, iol criptifítí
|-
| Cub
| coileán fir1
|-
| Culture
| cultúr fir1
| Cuticle
| cúitineach fir1 gu cúitinigh
|-
| Cytology
| cíteolaíocht bain3 gu cíteolaíochta
|-
| Cytolysis
| cítilíseas
|-
| Cytoplasma
| cíteaplasma fir4 gu cíteaplasma, iol cíteaplasmaí
|-
| Cytosol
| cíteasol fir1
|-
| Cytokinesis
| cíticinéis bain2 gu cíticinéise
|}
== D ==
{| class="wikitable"
! English
! Gaeilge
|-
| Daughter cell
| mac-chill bain2 gu mac-chille, ai mac-chealla, gi mac-cheall
|-
| Day light vision
| dearcadh sholas an lae
|-
| Deamination
| dí-aimíniú fir gu dí-aimnithe (dí-aimíniúchán fir1 gu dí-aimíniúcháin)
|-
| Decay
| meath br abr meath, aidbhr meata
|-
| Decay
| meath fir3 gu meatha
|-
| Deciduous
| duillsilteach a1
|-
| Deciduous tooth
| diúlfhiacail bain2 gu diúlfhiacaile
|-
| Decomposer
| dianscaoilteoir fir3 gu dianscaoilteora, iol dianscaoilteoirí
|-
| Decortication
| coirtiú fir gu coirtith
|-
| Defoliation
| dídhuilliú fir gu dídhuillithe (dídhuilliúchán fir1 n)
|-
| Degeneration
| meathlúchán fir1( meath fir3 gu meatha)
|-
| Dehiscent
| oscailteach a
|-
| Dehydration
| díhiodráitiú fir gu díhiodráitithe (díhiodráitiúchán fir1 gu díhiodráitiúcháin)
|-
| Dendrite
| deindrít bain2 u deindríte
|-
| Denitrification (próiseas)
| dínítriú fir gu dínítrithe
|-
| Denitrification
| dínítriúchán fir1
|-
| Den (badger's)
| brocais fem2 gu na brocaise, ai na brocaisí, gi na mbrocaisí
|-
| Dental formula
| Foirmle b4 fhiaclóireachta
|-
| Dental groove
| eitre bain4 fhiaclóireachta
|-
| Dentine
| déidín fir4 gu déidín
|-
| Depauperate
| fás fir1 cranda
|-
| Dermatophyte
| borrphéist bain2 gu borrphéiste, iol borrphéisteanna
|-
| Dermis
| deirm bain2 gu deirme
|-
| Dermatitis
| deirmitíteas fir1
|-
| Diabetes
| diaibéiteas fir1
|-
| Diagnosis
|diagnóis bain2 gu diagnóise
|-
| Diaphragm
| scannán fir1
|-
| Diastema
| diaistéama fir4 gu diaistéama, iol diaistéamaí
|-
| Diastole
| diastól fir1
|-
| Diatoms
| diatóm fir1
|-
| Dicotyledon
| déchotailéadón fir1
|-
| Differentiation
| difreáil bain3 gu difreála
|-
| Diffuse
| idirleath br abr idirleathadh, aidbhr idirleata
|-
| Diffusion
| idirleathadh fir gu idirleata
|-
| Digestion
| díleá fir4 gu díleá
|-
| Digestive enzyme
| einsím bain2 dhíleách
|-
| Digestive gland
| faireog bain2 dhíleách
|-
| Digestive system
| córas fir1 díleá
|-
| Digit
| digit bain2 gu digite, iol digití
|-
| Dihybrid
| déhibrid bain2 gu déhibride
|-
| Dimorphism
| démhorfacht bain3 gu démhorfachta
|-
| Dioecious
| dé-éiciach a1
|-
| Diploblastic
| dipleablastach a1
|-
| Diploid
| dioplóideach fir1
|-
| Diploid condition
| riocht fir3 dioplóideach
|-
| Diploid number
| uimhir bain5 dhioplóideach
|-
| Disc
| diosca fir4 gu diosca, iol dioscaí
|-
| Discontinuous distribution
| dáileachán fir1 neamhleanúnach
|-
| Disease
|galar fir1
|-
| Dispersal
| scaipeadh fir gu scaipthe
|-
| Disperse
| scaip br abr scaipeadh, aidbhr scaipthe
|-
| Dispersion medium
| meán fir1 easrúcháin
|-
| Dissimilation
| díshamhlú fir gu díshamhlaithe
|-
| Distal
| aimhneasach
|-
| Distribution
| dáileadh fir gu dáilte, iol dáiltí
|-
| Diversity
| éagsúlacht bain3
|-
| Division
| deighilt b2 gu na deighilte, ai na deghiltí, gi na ndeighiltí
|-
| DNA
| ADN (aigéad fir1 dí-ocsairibeanúicléasach )
|-
| DNA cycle
| timthriall fir3 ADN
|-
| DNA replication
| macasamhlú fir ADN
|-
| DNA synthesis
| sintéis bain2 ADN
|-
| DNA Dominance
| ceannas fir1 ADN
|-
| Dominant
| ceannasach a1
|-
| Dominant character
| tréith fem2 cheannasach
|-
| Donor
| deontóir fir3 gu deontóra, iol deontóirí
|-
| Dormancy
| suanacht bain3 gu suanachta
|-
| Dormant
| suanach a1
|-
| Dorsal
| droma gu mar a
|-
| Dorsal aorta
| aorta fir4 droma
|-
| Dorsal lobe
| maothán fir1 droma
|-
| Double circulation
| imshruthú fir dúbailte
|-
| Double fertilization
| toirchiú fir dúbailte
|-
| Drupe
| drúp fir1
|-
| Duct
| ducht fir3 gu duchta, iol duchtanna
|-
| Ductless gland
| faireog bain2 éaduchtach
|-
| Duodenum
| dúidéineam fir1 gu dúidéinim
|}
== E ==
{| class="wikitable"
! English
! Gaeilge
|-
| Ear
| cluas bain2 gu cluaise, ai cluasa, gi cluas
|-
| Ear drum
| tiompán fir1 na cluaise
|-
| Ear ossicle
| cnámhóg bain2 cluaise
|-
| Ecdysis
| eicdís bain2 gu eicdíse
|-
| Ecological factor
| toisc bain2 éiceolaíoch
|-
| Ecology
| éiceolaíocht bain3 gu éiceolaíochta
|-
| Eco species
| éicispeiceas fir1
|-
| Ecosystem
| éiceachóras fir1
|-
| Ecotype
| éicitíopa fir4 gu éicitíopa, iol éicitíopaí
|-
| Ectoderm
| eictideirm bain2 gu eictideirme
|-
| Ectoparasite
| eictisheadán fir1 (eicteaparaisít bain2 gu eicteaparaisíte)
|-
| Effector neuron
| néarón fir1 éifeachtóra
|-
| Effector organ
| orgán fir1 éifeachtóra
|-
| Efferent branchial artery
| artaire fir4 brainciach eisiomprach ai artairí brainciacha eisiompracha
|-
| Efferent fibre
| snáithín fir4 eisiomprach
|-
| Efferent loop
| lúb bain2 eisiomprach
|-
| Egestion
| eisligean fir1
|-
| Egg
| ubh bain2 gu uibhe, iol uibheacha
|-
| Egg membrane
| ubhscannán
|-
| Elastic cartilage
| loingeán fir1 leaisteach
|
| Elephantiasis
| eilifintiáis bain2 gu eilifintiáise
|-
| Embryo
| suth fir3 gu sutha, iol suthanna
|-
| Embryogenesis
| suthghineas fir1
|-
| Embryology
| sutheolaíocht bain3 gu sutheolaíochta
|-
| Embryo sac
| suthshac fir1
|-
| Embryonic membrane
| scannán fir1 suthach
|-
| Embryonic period
| tréimhse fir4 suthach
|-
| Embryophyte
| suthfhít bain2 gu suthfhíte, iol suthfhítí
|-
| Enamel
| cruan fir1
|-
| Encysted
| cistithe a3
|-
| Endemic
| cistithe a3
|-
| Endocardium
| ionchairdiam fir4 gu ionchairdiam
|-
| Endocarp
| ioncharp fir1
|-
| Endocrine gland
| faireog bain2 inchríneach
|-
| Endocrine system
| córas fir1 inchríneach
|-
| Endodermal cell
| cill bain2 indeirmeach
|-
| Endometrium
| inmheitriam fir4 gu inmheitriam, iol inmheitriamaí
|-
| Endoparasite
| ionpharaisít bain2 gu ionpharaisíte (inseadán fir1)
|-
| Endoskeleton
| ionchnámharlach fir1
|-
| Endospore
| ionspór fir1
|-
| Endosperm
| inspeirm bain2 gu inspeirme
|-
| Endotoxin
|iontocsain bain2 gu iontocsaine
|-
| Energy
| fuinneamh fir1
|-
| Entomology
| feithideolaíocht bain3 gu feithideolaíochta
|-
| Entomophily
| feithidfhileacht iarmh bain3
|-
| Environment
| comhshaol fir1
|-
| Enzyme
| einsím bain2 gu einsíme, iol einsímí
|-
| Epicardium
| eipeacairdiam fir4 gu eipeacairdiam
|-
| Epicotyl
|eipeacotail bain2 gu eipeacotaile
|-
| Epidermis
| eipideirm bain2 gu eipideirme
|-
| Epiglottis
| eipeaglotas fir1
|-
| Epiphyte
| eipifít bain2 gu eipifíte
|-
| Erection
| adharc bain2 gu adhairce, ai adharca, gi adharc (éirí fir4 gu éirí)
|-
| Erector muscle
| matán fir1 ardaitheach
|-
| Erosion
| creimeadh fir an chreimthe
|-
| Erythroblastosis fetalis
| ''Erythroblastosis fetalis''
|-
| Esophagus
| éasafagas fir1 (diúlfaíoch fir1)
|-
| Estivation
| samhrú fir an tsamhraithe
|-
| Euglena
| ''Euglena''
|-
| Evolution
| éabhlóid bain2 gu éabhlóide
|-
| Exchange
| malartú fir
|-
| Excretion
| eisfhearadh fir
|-
| Excurrent growth
| ?'''fás eiseachumarach'''
|-
| Exhale
| easanálaigh br
|-
| Exocarp
| eiseacarp fir1
|-
| Exocrine gland
| faireog bain2 eisicríneach
|-
| Exodermis
| eisideirm bain2 gu eisideirme
|-
| Exoskeleton
| eisichreatlach bain2 gu eisichreatlaí, ai eisichreatlacha, gi eisichreatlach
|-
| Expansion
| forbairt bain3
|-
| Eye
| súil bain2 gu súile, ai súile, gi súl
|-
| Eyeball
| meall fir1 súile iol meallta súl
|-
| Eyelid
| caipín fir4 súile (mogall fir1 súile)
|-
| Eye muscle
| matán fir1 súile ai matáin na súile
|}
== F ==
{| class="wikitable"
! Béarla
! Gaeilge
|-
| Facial nerve
| néaróg bain2 ghnúiseach
|-
| Faeces
| faecas fir1
|-
| Fallopian tube
| feadán fir1 fallópach
|-
| False rib
| easna bain4 bhréagach ai easnacha bréagacha
|-
| Family
| fine bain4 gu fine, iol finte
|-
| Fat
| saill bain2 gu saille, iol saillte
|-
| Fat body
| corp fir1 saille
|-
| Fat cell
| cill bain2 shailleach
|-
| Feather
| cleite fir4 gu cleite, iol cleití
|-
| Fermentation
| díleá fir4
|-
| Fern
| raithneach bain2 gu raithn
|-
| Fertile soil
| ithir bain5 shaibhi
|-
| Fertility
| torthúlacht bain3 gu torthúlachta
|-
| Fertilization
| toirchiú fir gu toirchithe
|-
| Fertilization membrane
| scannán fir1 toirchithe
|-
| Fertilizer
| leasachán fir1 gu leasacháin, ai leasacháin, gi leasachá
|-
| Fibre
| snáithín fir4 gu an tsnáithín, ai/gi na snáithíní
|-
| Fibril
| fibril bain2 gu fibrile
|-
| Fibrin
| fibrin bain2 gu fibrine
|-
| Fibrinogen
| fibrinigin bain2 gu fibrinigine
|-
| Fibrous
| snáithíneach a1
|-
| Fibula
| fiobúl fir1 gu fiobúil, ai fiobúil, gi fiobúl
|-
| Filament
| filiméad fir1 gu filiméid, ai filiméid, gi filiméad
|-
| Filamentous
| filiméadach a1, snáithíneach a1
|-
| Fin
| eite bain4 gu na heite, ai na heití, gi na n-eití
|-
| Fin ray
| ga eite
|-
| Fish
| iasc fir1
|-
| Fission
| scoilteadh fir gu scoilte
|-
| Flagellate
| lascnaid bain2 gu lascnaide, gu lascnaidí
|-
| Flagellum
| lascghéagán fir1
|-
| Flame cell
| cill bain2 bhladhmach
|-
| Flat worm
| leithphéist bain2 gu leithphéiste, iol leithphéisteanna
|-
| Flea
| dreancaid bain2 gu dreancaide, iol dreancaidí
|-
| Floral diagram
| bláthléaráid bain2 gu bláthléaráide (léaráid bain2 bhláthach)
|-
| Floral formul
| foirmle bain4 bhláthach
|-
| Floral tube
| feadán fir1 bláthach
|-
| Flower
| bláth fir3 gu blátha, iol bláthanna
|-
| Flower bisexual
| bláth déghnéasach
|-
| Flower imperfect
| bláth neamhfhoirfe
|-
| Flower pistillate
| bláth pistileach
|-
| Flower staminate
| bláth staimíneach
|-
| Flower unisexual
| bláth aonghnéasach
|-
| Flowering plant
| planda fir4 bláthach
|-
| Fluid
| sreabhán fir1
|-
| Foetus
| féatas fir1
|-
| Foetus membrane
| scannán fir1 féatais
|-
| Follicle
| falacail bain2 gu falacaile, iol falacailí
|-
| Food chain
| biashlabhra fir4 gu biashlabhra, iol biashlabhraí
|-
| Food pyramid
| pirimid bain2 an bhia
|-
| Food vacuole
| folúisín fir4 bia
|-
| Food web
| bia-eangach bain2 gu bia-eangaí
|-
| Foot
| bun fir, cos bain2
|-
| Fore arm
| rí bain4 gu rí, iol rítheacha (cuisle bain4)
|-
| Fore brain
| tuilinchinn bain2 gu tuilinchinne
|-
| Fossil
| iontaise bain4 gu iontaise, iol iontaisí
|-
| Fraternal twins
| cúpla fir4 déshiogótach
|-
| Fragmentation
| bloghadh fir
|-
| Fructose
| fruchtós fir1
|-
| Fruit
| toradh fir1
|-
| Function
| feidhm bain2 gu feidhme, iol feidhmeanna
|-
| Fungus
| fungas fir1
|-
| Fungicide
| fuingicíd bain2 gu fuingicíde, iol fuingicídí
|-
| Funicle
| srincín fir4 gu srincín, iol srincíní
|-
| Fur
| fionnadh fir1
|}
== G ==
{| class="wikitable"
! English
! Gaeilge
|-
| Galactose
| galachtós fir1
|-
| Gall bladder
| máilín fir4 an domlais
|-
| Ganglion
| gainglín fir4 gu gainglín, iol gainglíní
|-
| Gel
| glóthach bain2 gu glóthaí, ai glóthacha, gi glóthach
|-
| Gene
| géin bain2 gu géine, iol géinte
|-
| Genitalia
| baill ghiniúna
|-
| Genetics
| géinitic bain2 gu géinitice
|-
| Genotype
| géinitíopa fir4 gu géinitíopa, iol géinitíopaí
|-
| Genus
| géineas fir1
|-
| Geological time
| am fir3 geolaíoch
|-
| Geotropism
| geotrópacht bain3 gu geotrópachta, iol geotrópachtaí
|-
| Germ cell
| geirmchill bain2 gu geirmchille, ai geirmchealla, gi geirmcheall
|-
| Germination
| péacadh fir gu péactha
|-
| Germ layer
| geirmshraith bain2 gu geirmshraithe
|-
| Germ tube
| geirmfheadán fir1
|-
| Gestation
| iompar fir1
|-
| Gill
| geolbhach fir1
|-
| Gill fungus
| fungas fir1 geolbhaigh
|-
| Gizzard
| eagaois bain2 gu eagaoise
|-
| Gland
| faireog bain2 gu faireoige, ai faireoga, gi faireog
|-
| Glomerulus
|glomarúlach fir1 gu glomarúlaigh, ai glomarúlaigh, gi glomarúlach
|-
| Glucose
| glúcós fir1
|-
| Gonad
| gónad fir1
|-
| Graft
| beangú fir (plandaí) ; nódú fir (máinliacht)
|-
| Graaffian follicle
| falacail bain2 de Graaf
|-
| Granulocyte
| granalaicít bain2 gu granalaicíte, iol granalaicítí
|-
| Grass
| féar fir1
|-
| Green gland
| faireog ghlas
|-
| Growth
| fás fir1
|-
| Guard cell
| sciathchill bain2 gu sciathchille
|-
| Gullet
| slogaide bain4 gu slogaide iol slogaidí
|-
| Gut
| putóg bain2 gu putóige iol putóga
|-
| Gymnosperm
| gimnispeirm bain2 gu gimnispeirme, iol gimnispeirmeacha
|}
== H ==
{| class="wikitable"
! English
! Gaeilge
|-
| Habit
| béas fir3 gu béasa, ai béasa, gi béas
|-
| Habitat
| gnáthóg bain2 gu gnáthóige
|-
| Hemoglobin
| Burebiluu
|-
| Hair
| Rifeensa
|-
| Hair cell
| Lubbiyyoo Rifeensaa
|-
| Hair follicle
| Lubgoo Rifeensaa
|-
| Hair papilla
| Rifeensa xossee
|-
| Halophytes
| Sagiddeelama
|-
| Haploid number
| Uunkoomgamisa, Baaddirgamisa
|-
| Hard wood
| Folka
|-
| fever
| Leeydaa
|-
| Haemorrhage
| Dhiigitii
|-
| Hearing
| Dhagahuu
|-
| Hemichordata
| Cintushaaleeyyii
|-
| Hepatic
| Tiruu
|-
| Hepatic artery
| Dhiiga deebistuu Tiruu
|-
| Hepatic portal system
| Sirna dhiiga geessituu tiruu
|-
| Herbaceous plants
| Biqiltoota jirma lallaafoo
|-
| Herbalist
|
|-
| Herbicide
| Farra Aramaa
|-
| Herbivorous
| Sorattoo biqilootaa
|-
| Heredity
| Dhaalsanyii
|-
| Hermaphrodite
| sangaa raada, bukkee
|-
| Heterodont
| Ilkaanaddee
|-
| Heterogeneous
| Gosaddee
|-
| Heterotrophic
| Sooratoota
|-
| Hexose
| Heksoosii
|-
| Hibernation
| Riphiinsa
|-
| Hilum
| Handhuursanyii
|-
| Hindbrain
| Duubee sammuu
|-
| Hindgut
| Duubee Muculufaa
|-
| Holophytic
| Biqilaanbulaa, biqiltuu qofa nyaatuu
|-
| Holozoic
| Neefkee
|-
| Homeothermic
| Dhiigsukkaawoo
|-
| Homodont
| Ilkaan Walfakkoo
|-
| Homologous chromosomes
| Baaddira Walfakkaatoo
|-
| Homologous structure
| Caasa walfakkataa
|-
| Homozygous
| Gostokkee
|-
| Hooves
| Kottee
|-
| Hook worm
| Raammoo hokkoo
|-
| Hormone
| Hoormoonii
|-
| Horny jaws
| A'ama gaanfee
|-
| Host
| Keessummeessituu
|-
| Housefly
| Tisiisa
|-
| Humerus
| Lafee irree olaanaa
|-
| Humidity
| Jiidhillaa
|-
| Humus
| Kosbiyyee
|-
| Hybrid
| We'elcha, diqaalaa
|-
| Hydrophyte
| Biqilbishee
|-
| Hydroponics
| Biqileeta bishaanii
|-
| Hydrostatic pressure
| Dhibbaa bishaanii
|-
| Hyperglycaemia
| Sukkaara dhiigaa olka’aa
|-
| Hypertonic
| Bulbulqoo olaanaa
|-
| Hypocotyl
| Jirmuta,Soomayyoo
|-
| Hypothesis
| Jennaa, mala-dha'insa
|-
| Hypotonic
| Bulbulqoo gadaanaa
|-
| Hypoxia
| Hanqina ooksijii, Hanqiinadhiituu
|}
== I ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Identical twins
| lakkuu walfakkaatoo
|-
| Imbibition
| Dhugama
|-
| Image
| Fakkaatti
|-
| Image formation
| Uumamuu fakkaatii
|-
| Immunity
| Iraafa, madiinummaa
|-
| Impermeable
| Hinseensifinee
|-
| Impulse
| dhiibbaa
|-
| Inbreed
| Walhora firaa
|-
| Incisor
| Ilkaan fuulduree
|-
| Incomplete
| Hanquu
|-
| Incomplete dominance
| Mo'annaa hanquu
|-
| Incomplete metamorphosis
| Bocjijirraa hanquu
|-
| Incubation period
| Yeroo hammannoo
|-
| Incubator
| Batooree
|-
| Incus(anvil)
| Lafee boraatii
|-
| Indehiscent
| Hindhoonee
|-
| Independent assortment
| mirrii Of-danda'aa
|-
| Indigenous
| biyyumee
|-
| Infant
| daa'ima, sinoo
|-
| Infection
| bacawwii,bocoo
|-
| Inferior
| gadaantee
|-
| Inferior vena cava
| Dhigdeebistuu guddicha gadii
|-
| Infertile
| Gawwii
|-
| Inflammation
| kulkula
|-
| Inflorescence
| Daraartuuta,gorboba daraaraa
|-
| Inhale
| Hafuura baafachuu
|-
| Inheritances
| Dhaala sanyii
|-
| Inhibition
| dhoorkuu
|-
| Inhibitor
| didaa
|-
| ingestion
| Afaanitti fudhachuu
|-
| Initials
| Jalqaba
|-
| Inject
| limmoo
|-
| Injection
| lilmee waraanuu
|-
| Insect
| Ilbiisa
|-
| Insect pollination
| Habareessuu Ilbiisaa
|-
| Insecticide
| Farra Ilbiisoota
|-
| Insectivore
| Soorilbiissa
|-
| Insoluble
| hinbulbulamnee
|-
| Instinct
| amala dhalootaa,yaadumaa
|-
| Insulin
| insuliinii
|-
| Integument
| uwwisa daraaraa
|-
| Intercellular
| Lubbiyyoolee gidduu
|-
| Intercellular space
| iddoo lubbiyyoolee gidduu
|-
| Internal
| keessoo
|-
| Internal environment
| Naannoo keessaa
|-
| Internode
| birkiilee gidduu
|-
| Interphase
| Sadarkaa forfannaa
|-
| Interstitial fluid
| Dhangala'oo lubbiyyoolee gidduu
|-
| Intestinal gland
| Xannacha mar'imaanii
|-
| Intestine
| Mar'imaan
|-
| Intoxication
| summeessuu
|-
| Intracellular
| kees-lubbiyyoo
|-
| Intramembranous
| sabaga keessa
|-
| Interventricular septum
| xiixxuu qaawa onnee gidduu
|-
| Inversion
| garagaltoo
|-
| Invertebrate
| Lafemaleeyyii
|-
| Involuntary
| Fadhiimalummaa
|-
| Iodine
| Ayoodiinii
|-
| Irregular flower
| Daraaraa alidilee
|-
| Irritability
| biri'annoo
|-
| Isolation
|
|-
| Isotonic
| bulbulqixxee
|-
| Isotope
| daaddaa
|}
== J ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Jaundice
| Hossee, Dhukkubba shimbirroo
|-
| Jaw
| A'ama
|-
| Jaw bone
| Lafee a'amaa
|-
| Jelly
| Dhoqonee
|-
| Jellyfish
| Qurxummii dhoqonee
|-
| Joints
| Buusaawwan
|-
| Juice
| Cuunfaa
|-
| Jute
| Quncee qaaccaa
|}
== K ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Keratin
| Burqata rifeensaa
|-
| Kidney
| Kalee
|-
| Kidney tube
| Ujummoo Kalee
|-
| Kilocalorie
| Kumoo'illa
|-
| Kind
| Akaakuu
|-
| Kinetic energy
| Anniisaa sochii
|-
| Kinetic theory
| Yaadiddama sochii
|-
| Kingdom
| Mootummaa
|-
| Knee
| Jilba
|}
== L ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Labium
| Hidhii jalaa
|-
| Lacrimal duct
| dhuyyaama imimmaanii
|-
| Lactose
| Laaktoosii
|-
| Lactation
| Cobaannanii
|-
| Lactose
| Sukkara annanii
|-
| Lancelet
| lawweeeyyii
|-
| Large intestine
| Mar'imaan furdaa
|-
| Larva
| Jiisaa
|-
| Laryngeal cartilage
| Morgaa sanduuqa sagalee
|-
| Larynx
| Sanduuqa sagalee
|-
| Larynx locomotion
| Laagee socho'aa
|-
| Latent period
| Yeroo riphaa
|-
| Lateral
| cinaa
|-
| Lateral line system
| sirna sarara cinaa
|-
| Lateral roots
| hidda cinaa
|-
| Laxative
| teessissaa
|-
| Layer
| baqqaana
|-
| Leaf blade
| qara baalaa
|-
| Leaf disease
| dhukkuba baalaa
|-
| Leaf let
| baalbicuu
|-
| Leaf scar
| godaannisa baalaa
|-
| Leaf sheath
| haguuggii baalaa
|-
| Leaf stalk
| muka baalaa
|-
| Leather
| kal'oo
|-
| Legumes
| shabalakee
|-
| Lens
| doo'innee
|-
| Lenticel
| Dhuyyaama harganjirmaa
|-
| Leukocytes
| Lubbiyyoo dhiiga adii
|-
| Life cycle
| marsaa jireenyaa
|-
| Life expectancy
| tilmaama jireenyaa
|-
| Life span
| jiruu
|-
| Ligaments
| golxa,morgoya
|-
| Limb
| harkaa miila, hududa
|-
| Limb girdle
| sabbata hududaa
|-
| Limb skeleton
| donkoo hududaa
|-
| Limiting factor
| akkumsa timjeessaa
|-
| Linkage
| qunnamsiisoo
|-
| Lipids
| suuphana
|-
| Liver
| tiruu
|-
| Liver fluke
| raammoo tiruu
|-
| Living organism
| lubbu qabeeyyii
|-
| Lobster
| qeensanqabduu
|-
| Locomotion
| sosochii
|-
| Locomotor organs
| qaama sosochii
|-
| Longitudinal ducts
| dhuyyaama dalgee
|-
| Loop of Henle
| looppii Henle
|-
| Lower jaw
| a'ama jalaa
|-
| Lung
| somba
|-
| Lung worm
| Raammoo sombaa
|-
| Lymph
| Dhuyyaa
|-
| Lymphocyte
| Maandhoodhuyyaa
|}
== M ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Macrogamete
| Saallubbiyyoo guddicha
|-
| Macronucleus
| Tambii guddicha
|-
| Macrospore
| Dhukee guddicha
|-
| Malaria
| Busaa
|-
| Malaria parasite
| Maxxantuu busaa
|-
| Malleus
| Lafee Gaduumaa
|-
| Malpighian body
| Qaama malpigiyaanii
|-
| Malpighian tubes
| Ujummoolee malpigiyaanii
|-
| Maltase
| Maalteesii
|-
| Maltose
| Maaltoosii
|-
| Mammals
| Hoosiftoota
|-
| Mammary gland
| Xannacha harmaa
|-
| Mandibles
| Dhamnaa jalaa
|-
| Mandibular arch
| Gooboo a'amaa
|-
| Mantle
| Uwwisoo
|-
| Marrow
| Dhuka
|-
| Marsupial
| Subbeeyyii
|-
| Matrix
| Gummee keessaa
|-
| Maturation
| Bilchina
|-
| Maturity
| Bilchooma, Kaa imummaa
|-
| Maxilla
| Dhamnaa gubbaa
|-
| Mechanism
| Tooftaalee
|-
| Medulla
| Handhuurtaa,wiirtuu
|-
| Medulla oblongata
| Hangullaa diriiraa
|-
| Membrane
| Sabaga
|-
| Meninges
| Sabaga sammuu
|-
| Menopause
| Iggita laguu
|-
| Menstrual cycle
| Marsaa laguu
|-
| Menstruation
| Laguu
|-
| Meristems
| Guddatuu
|-
| Mesocarp
| Abuurkeessoo
|-
| Metabolism
| Nadheefa
|-
| Metamorphosis
| Bocjijjiirraa
|-
| Metaphase
| Sadarkaa kurfli
|-
| Metatarsus
| Lafee barruu miilaa
|-
| Microbody
| Nafbullee
|-
| Microgamete
| Saallubiyyoo xiqqicha
|-
| Micronucleus
| Tambii xiqqicha
|-
| Micro-organism
| Micirjirtii bullee
|-
| Micropyle
| Uraa xiqqicha
|-
| Microscope
| Shifargaa
|-
| Microspore
| Dhukee xiqqicha
|-
| Microtube
| Shifujummoo
|-
| Midbrain
| Gidduu sammuu
|-
| Midget
| Gabucee, tashaa
|-
| Midrib
| Hidda baalaa
|-
| Migration
| Godaansa
|-
| Migratory nucleus
| Tambii godaanaa
|-
| Milk teeth
| Ilkaan aannanee
|-
| Milky disease
| Dhukkuba aannanee
|-
| Mineral
| Albuuda
|-
| Mineral salt
| Soogidda albuuda'aa
|-
| Mitral valve
| Huutuu cimdii
|-
| Molar
| A'oo
|-
| Molecule
| Molokiyuulii
|-
| Monocotyledon
| Fiilloo tokkee
|-
| Monocyte
| Maandhoo tokkee
|-
| Monoecious
| Kornalamee
|-
| Monohybrid
| Wa'ela tokkee
|-
| Monosaccharide
| Sukkaar-tokkee
|-
| Morphogenesis
| Uumjiree
|-
| Mosquito
| Bookee busaa
|-
| Motor
| Sochii
|-
| Motor nerve
| Ribee(aarsituu) sochii
|-
| Motor neuron
| Lubbiyyoo aarsituu sochii
|-
| Mucosa
| Sabaga laanqessaa
|-
| Mucous cell
| Lubbiyyoo furrii
|-
| Mucus
| Furrii
|-
| Multicellular
| Lubbiyyedduu
|-
| Muscle
| Maashaa
|-
| Muscle tissue
| Gummee maashaa
|-
| Mushroom
| Habuuttaa
|-
| Mutation
| Foloqa
|-
| Mutualism
| Walutubbii
|}
== N ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Naked bud
| Kichuu hingolgamnee
|-
| Nasal cavity
| Qaawwa Funyaanii
|-
| Natural selection
| Filamaata uumamaa
|-
| Nectar
| Nadhii daraaraa
|-
| Nectary
| Burqisnadhii
|-
| Nerve
| Aarsituu, Ribee
|-
| Nerve centre
| Aarsituu wiirtuu
|-
| Nerve cord
| Funyoo aarsituu
|-
| Nerve fibre
| Algee aarsituu, haanxaa aarsituu
|-
| Nerve impulse
| Dhiibbaa aarsituu
|-
| Nerve root
| Hidda aarsituu
|-
| Nervous system
| Sirna aarsituu
|-
| Nervous tissue
| Gummee aarsituu
|-
| Net venation
| Hidda baalaa walxaxoo
|-
| Neuron
| Lubbiyyoo aarsituu
|-
| Niche
| Miidaroo
|-
| Nitrogen cycle
| Marsaa naaytiroojiinii
|-
| Node
| Kuburee
|-
| Nodule
| Kuburroo, dhiita'aa
|-
| Nomenclature
| Moggaasa
|-
| Nostril
| Qaawwa funyaanii
|-
| Notochord
| Tushaa dugdaa,goora
|-
| Nuclear division
| Hirama tambii
|-
| Nuclear membrane
| Sabaga wiirtuu, sabaga tambii
|-
| Nucleolus
| Tambittii
|-
| Nucleoprotein
| Tambiiburqata
|-
| Nucleus
| Tambii
|-
| Nurse
| Laamtuu,waldhaanaa
|-
| Nutrition
| Sirna nyaata
|-
| Nutrient
| Dhangaa,sooree
|-
| Nymph
| Corqa,idaayyoo
|}
== O ==
{| class="wikitable"
! English
! Afaan Oromoo
|-
| Occiput
| Jalsammuu
|-
| Occipital bone
| Lafee jalsammuu
|-
| Oil gland
| Xannacha zayitaa(quyyisaa)
|-
| Olfactory
| Foolii
|-
| Olfactory bulb
| Kumbulluu foolii
|-
| Olfactory cells
| Lubbiyyoo foolii
|-
| Olfactory nerve
| Aarsituu foolii
|-
| Omnivorous
| Soorlachee
|-
| Oocyte
| Oosaayitii, mandhokokaan, maandhee hanqaaquu
|-
| Oogamy
| Oogami, Walhormaata biimamaa
|-
| Oogonium
| Oogoniyamii, walhormaata biimamaawaa
|-
| Oology
| Ooloojii, Qorkillee, Xiin-okokaan
|-
| Oosperm
| Zaaygootii, miciraan
|-
| Oospore
| Oospoorii, qummee gabbate
|}
{{compact ToC||side=yes|center=yes|nobreak=yes|seealso=yes|refs=yes|num=yes|extlinks=yes}}
ipuvghch1os8vyb8200jopfhlwfc18q
Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh
0
126997
1319517
1319479
2026-07-04T14:18:20Z
TGcoa
21229
1319517
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Logo-of-the-Irish-eu-presidency-2026.svg|mion]]
[[Íomhá:John Major and Bruton with Dick Spring.png|mion|Uachtaránacht 1996: JJohn Bruton le John Major & Dick Spring]]
Is ról bróicéara macánta é '''Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh,'''<ref>nó '''Uachtaránacht an Aontais Eorpaigh''' nó '''Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh'''</ref> a chinntíonn comhoibriú, leanúnachas agus forás oibre an [[An Chomhairle Eorpach|Chomhairle]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland.ie/ga/eu/uachtaranacht-ae/|teideal=Uachtaránacht ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh {{!}} Ireland.ie|work=www.ireland.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/government-in-ireland/european-government/eu-institutions/presidency-of-the-council-of-the-european-union/|teideal=Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref>
== Príomhthascanna: ==
Mar uachtarán ar an gComhairle, feidhmíonn an ballstát mar chathaoirleach ar chruinnithe Chomhairle an Aontais Eorpaigh.<ref>Nuair a thagann Comhairle an Aontais Eorpaigh le chéile, bíonn aire rialtais ó gach ballstát den Aontas Eorpach i láthair. Is é an t-aire atá freagrach as an earnáil atá á plé a fhreastalóidh ar an gcruinniú. Mar shampla, féadfaidh na hairí sláinte ó gach tír freastal ar chruinniú. Is é an t-aire ón tír a bhfuil an uachtaránacht aici a bheidh ina chathaoirleach ar na cruinnithe sin. Is í an chomhairle gnóthaí eachtracha, a bhfuil cathaoirleach buan aici, an t-aon eisceacht air sin.</ref> Gníomhaíonn an ballstát i ról neodrach chun comhaontú a bhaint amach sa Chomhairle.
Bíonn cúram ar an Uachtaránacht comhréiteach a dhéanamh idir institiúidí má bhíonn aighneas ann.
Bonn an Uachtaránacht páirteach ar an gcoiste comhréitigh idir an Pharlaimint agus an Chomhairle sa gcéim dheiridh den phróiseas reachtúil san Aontas.
Déanann an Uachtaránacht ionadaíocht ar son Chomhairle an Aontais Eorpaigh chuig Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle Eorpach agus institiúidí eile an Aontais Eorpaigh.
Go bunúsach, cabhraíonn an Uachtaránacht chun clár oibre a shocrú, comhaontú a chuir chun cinn, agus torthaí a soláthar do shaoránaigh ar fud na hEorpa.
== Eagraíocht ==
Cé gurb é an coimisiún státseirbhís an Aontais a mholann agus a leasaíonn dlíthe agus rialacháin agus gurb í an Pharlaimint an institiúid atá ionadaíoch ar phobal na mballstát, tá cumhacht ar leith ag an gComhairle mar gur anseo a bhíonn ceannairí na mballstát ag teacht le chéile agus i mbun cinntí faoi pholasaithe an Aontais.<ref name=":0" />
Ar ndóigh, mar uachtarán tá dualgas ar thír a bheith neamhspleách agus gan a ndearcadh náisiúnta féin a chur chun cinn. Tugann sé deis freisin dóibh clár oibre dá gcuid féin a chur chun cinn, más go ciúin féin é. Ní hin le rá nach mbíonn deis agat mar chuid den phlé seo beagán de sheasamh na tíre a chur i gcion ar do chomhghleacaithe agus ceisteanna ar leith a chur chun cinn (mar shampla mar a rinne an Fhrainc nuair a theastaigh uathu brú ar aghaidh leis an obair le hathfhorbairt a dhéanamh ar Notre Dame).
Bíonn deis freisin scileanna idirbheartaíochta a léiriú agus aithne a chur ar na pearsaí is mó tionchar timpeall na Bruiséile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceard-go-direach-ata-i-gceist-le-huachtaranacht-an-ae-agus-cen-tairbhe-a-bheidh-ann-don-tir-seo/|teideal=Céard go díreach atá i gceist le huachtaránacht an AE agus cén tairbhe a bheidh ann don tír seo?|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref>
== Stair ==
Níl an tábhacht chéanna ag baint le huachtaránacht na Comhairle anois agus a bhíodh roimh [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]] (2008). Rinneadh idirdhealú sa gconradh sin ar fheidhmeanna na n-institiúidí agus cruthaíodh ról d’uachtarán ar an gcomhairle. Bíonn an tír a bhfuil an Uachtaránacht ina seilbh ag comhordú leis-sean ar reáchtáil cruinnithe.
== Eire ==
Bhí Uachtaránacht na hÉireann ar an AE Iúil-Nollaig 2026. Bhí an obair ullmhúcháin ar bun le beagnach dhá bhliain.<ref name=":0" />
1975 Seimeastar 1 Liam Cosgrave
1979 Seimeastar 2 Jack Lynch / Charles Haughey
1984 Seimeastar 2 Garret FitzGerald
1990 Seimeastar 1 Charles Haughey
1996 Seimeastar 2 John Bruton
2004 Seimeastar 1 Bertie Ahern
2015 Seimeastar 1 T5 Enda Kenny
2026 Seimeastar 2 T14 Micheál Martin
== Féach freisin ==
* [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
4tjjk5nyi4l6cwcq99u7k4dgnnlf2my
Forógra Saoirse Mheiriceá
0
126999
1319502
1319500
2026-07-04T12:08:29Z
TGcoa
21229
/* Tionchar */
1319502
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}}
Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]].
Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref>
[[Íomhá:Composition draft.jpg|clé|mion|220x220px|an chéad dréacht, le Thomas Jefferson]]
[[Íomhá:Writing the Declaration of Independence 1776 cph.3g09904.jpg|clé|mion|293x293px|Franklin, Adams agus Jefferson, le Jean Leon Gerome Ferris, 1900]]
[[Íomhá:Declaration independenceFXD.jpg|clé|mion|220x220px|Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú. le John Trumbull, 1819]]
[[Íomhá:Independence Hall Assembly Room.jpg|clé|mion|220x220px|Chas an an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] san "Independence Hall Assembly Room", Philadelphia, Pennsylvania, le linn Meitheamh-Lúnasa 1776]]
[[Íomhá:James Smith (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[James Smith]] as Tír Eoghain<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=James Smith (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Smith_(Pennsylvania_politician)&oldid=1362489392|journal=Wikipedia|date=2026-07-04|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:George Taylor (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[George Taylor]] as Éireann<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=George Taylor (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Taylor_(Pennsylvania_politician)&oldid=1351381361|journal=Wikipedia|date=2026-04-27|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:Matthew Thornton (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Matthew Thornton]] as Éireann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Matthew Thornton|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Thornton&oldid=1353582034|journal=Wikipedia|date=2026-05-11|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:The Story of America- The Declaration of Independence.webm|clé|mion|220x220px|Físeán :"<bdi>The Story of America" ([[An Teach Bán]] de chuid Trump in 2026 le Hillsdale College)</bdi>]]
== Cúlra ==
Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain.
== Dréachtú an Fhorógra ==
Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson.
Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh.
== Ábhar an Fhorógra ==
Tá trí chuid ag an bhForógra.
Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad:<blockquote>“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.”</blockquote>agus, nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref>
Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc.
Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile.
== Glacadh agus síniú ==
Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad.
== Na Gaeil agus an Forógra ==
Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile,<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> ina measc bhí [[James Smith]]<ref name=":1" /> as Tír Eoghain, George Taylor<ref name=":2" /> agus Matthew Thornton.<ref name=":3" />
== Tionchar ==
Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne a bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc.
In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé.
In 1916, agus [[Forógra na Poblachta]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" />
== Féach freisin ==
* [[Lá Saoirse Mheiriceá]]
* [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783)
* [[Dealbh na Saoirse]]
* [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire)
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:1776]]
[[Catagóir:Doiciméid dlí]]
k6f87ftyty42xkvrrzhzg3cnk17mhjx
1319504
1319502
2026-07-04T12:19:18Z
TGcoa
21229
/* Ábhar an Fhorógra */
1319504
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}}
Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]].
Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref>
[[Íomhá:Composition draft.jpg|clé|mion|220x220px|an chéad dréacht, le Thomas Jefferson]]
[[Íomhá:Writing the Declaration of Independence 1776 cph.3g09904.jpg|clé|mion|293x293px|Franklin, Adams agus Jefferson, le Jean Leon Gerome Ferris, 1900]]
[[Íomhá:Declaration independenceFXD.jpg|clé|mion|220x220px|Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú. le John Trumbull, 1819]]
[[Íomhá:Independence Hall Assembly Room.jpg|clé|mion|220x220px|Chas an an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] san "Independence Hall Assembly Room", Philadelphia, Pennsylvania, le linn Meitheamh-Lúnasa 1776]]
[[Íomhá:James Smith (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[James Smith]] as Tír Eoghain<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=James Smith (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Smith_(Pennsylvania_politician)&oldid=1362489392|journal=Wikipedia|date=2026-07-04|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:George Taylor (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[George Taylor]] as Éireann<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=George Taylor (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Taylor_(Pennsylvania_politician)&oldid=1351381361|journal=Wikipedia|date=2026-04-27|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:Matthew Thornton (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Matthew Thornton]] as Éireann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Matthew Thornton|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Thornton&oldid=1353582034|journal=Wikipedia|date=2026-05-11|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:The Story of America- The Declaration of Independence.webm|clé|mion|220x220px|Físeán :"<bdi>The Story of America" ([[An Teach Bán]] de chuid Trump in 2026 le Hillsdale College)</bdi>]]
== Cúlra ==
Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain.
== Dréachtú an Fhorógra ==
Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson.
Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh.
== Ábhar an Fhorógra ==
Tá trí chuid ag an bhForógra.
Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad agus nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref>
Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc.
Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile.
'''Aistriúcháin''':
“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.<ref name="tuairisc" /> Ionas go mbuanófaí na cearta seo caithfear an ceart a thabhairt do dhaoine a rialtas féin a roghnú. Más rud é go dtosaíonn an rialtas sin ag baint saoirse ón bpobal ba cheart go mbeadh cead ag muintir na tíre deireadh a chur leis an rialtas sin agus ceannairí nua a phiocadh ina áit… Mar sin, fógraímid, ionadaithe Stáit Aontaithe Mheiriceá atá bailithe le chéile anseo go bhfuil sé de cheart ag na coilíneachtaí seo a bheith saor agus nach ceart dúinn a bheith dílis do Rí na Breataine. Ba cheart gach ceangail le Ríocht na Breataine a bhriseadh. Tá sé de cheart againn caidrimh a bhunú, síocháin a bhunú agus trádáil a dhéanamh le tíortha eile agus sinn neamhspleách. Ba cheart dúinn a bheith cosúil le gach tír neamhspleách eile ar domhan."<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Container/Documents/18-go-20-R%C3%A9abhl%C3%B3id-Mheirice%C3%A1-na-Fraince-agus-%C3%89ir%C3%AD-Amach-1798_20230105085134289.pdf|teideal=18-20 Réabhlóid Mheiriceá, na Fraince agus Éirí Amach 1798|údar=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026}}</ref>
== Glacadh agus síniú ==
Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad.
== Na Gaeil agus an Forógra ==
Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile,<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> ina measc bhí [[James Smith]]<ref name=":1" /> as Tír Eoghain, George Taylor<ref name=":2" /> agus Matthew Thornton.<ref name=":3" />
== Tionchar ==
Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne a bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc.
In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé.
In 1916, agus [[Forógra na Poblachta]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" />
== Féach freisin ==
* [[Lá Saoirse Mheiriceá]]
* [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783)
* [[Dealbh na Saoirse]]
* [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire)
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:1776]]
[[Catagóir:Doiciméid dlí]]
ft6mracvw2albittrow7b4aq8ik91le
1319505
1319504
2026-07-04T12:25:08Z
TGcoa
21229
/* Glacadh agus síniú */
1319505
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}}
Ar an 4 Iúil 1776, ghlac an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] le '''Forógra Saoirse Mheiriceá''', doiciméad a dhearbhaigh go raibh na 13 choilíneacht, a bhí faoi smacht na Breataine, ina Stáit saor agus neamhspleách. Ba é [[Thomas Jefferson]] príomhúdar an Fhorógra. Is lá ceiliúrtha é an 4 Iúil do mhuintir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó shin, [[Lá Saoirse Mheiriceá]].
Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2026/06/26/clar-faisneise-nua-freedom-founder-thomas-mckean-and-the-american-revolution-le-craoladh-ar-rte/|teideal=Clár faisnéise nua Freedom Founder: Thomas McKean and the American Revolution le craoladh ar RTÉ|údar=Emily Burns|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=About RTÉ|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/rol-na-ngael-i-reabhloid-mheircea-a-chioradh-i-scannan-nua-ar-tg4-7079301-Jun2026/|teideal=An ról a bhí ag sinsir chraoltóra i réabhlóid Mheiriceá tugtha chun solais i scannán nua TG4|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-06-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/reabhloid-mheiricea-agus-lorg-na-ngael-a-fhiosru-i-gclar-nua-ar-tg4/|teideal=Réabhlóid Mheiriceá agus lorg na nGael á fhiosrú i gclár nua ar TG4|údar=Eagarthóir|dáta=2026-06-26|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-aghaidh-a-tabhairt-ag-an-taoiseach-ar-an-teach-ban-do-chruinniu-le-huachtaran-sam-donald-trump/|teideal=A aghaidh á tabhairt ag an Taoiseach ar an Teach Bán do chruinniú le hUachtarán SAM Donald Trump|dáta=2026-03-17|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04}}</ref>
[[Íomhá:Composition draft.jpg|clé|mion|220x220px|an chéad dréacht, le Thomas Jefferson]]
[[Íomhá:Writing the Declaration of Independence 1776 cph.3g09904.jpg|clé|mion|293x293px|Franklin, Adams agus Jefferson, le Jean Leon Gerome Ferris, 1900]]
[[Íomhá:Declaration independenceFXD.jpg|clé|mion|220x220px|Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú. le John Trumbull, 1819]]
[[Íomhá:Independence Hall Assembly Room.jpg|clé|mion|220x220px|Chas an an Dara [[Comhdháil Ilchríochach]] san "Independence Hall Assembly Room", Philadelphia, Pennsylvania, le linn Meitheamh-Lúnasa 1776]]
[[Íomhá:James Smith (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[James Smith]] as Tír Eoghain<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=James Smith (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Smith_(Pennsylvania_politician)&oldid=1362489392|journal=Wikipedia|date=2026-07-04|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:George Taylor (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[George Taylor]] as Éireann<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=George Taylor (Pennsylvania politician)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Taylor_(Pennsylvania_politician)&oldid=1351381361|journal=Wikipedia|date=2026-04-27|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:Matthew Thornton (Hillsdale College animation).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Matthew Thornton]] as Éireann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Matthew Thornton|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Thornton&oldid=1353582034|journal=Wikipedia|date=2026-05-11|language=en}}</ref>]]
[[Íomhá:The Story of America- The Declaration of Independence.webm|clé|mion|220x220px|Físeán :"<bdi>The Story of America" ([[An Teach Bán]] de chuid Trump in 2026 le Hillsdale College)</bdi>]]
== Cúlra ==
Thosaigh [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] i mí Aibreáin 1775, le cathanna Lexington agus Concord. I mí an Mheithimh 1776, chuir [[Richard Henry Lee]], ionadaí ó Virginia, rún faoi bhráid na Comhdhála Ilchríochaí — ar a dtugtar Rún Lee — ag maíomh gur cheart do na coilíneachtaí a bheith saor agus neamhspleách go hiomlán ón mBreatain. Ar an 11 Meitheamh, cheap an Chomhdháil Coiste na gCúigear chun forógra a dhréachtú a mhíneodh agus a chosnódh an cinneadh sin os comhair an domhain.
== Dréachtú an Fhorógra ==
Bhí cúigear ar an gcoiste dréachtaithe: Thomas Jefferson (Virginia), John Adams (Massachusetts), Benjamin Franklin (Pennsylvania), Robert R. Livingston (Nua-Eabhrac) agus Roger Sherman (Connecticut). D'iarr an coiste ar Jefferson an chéad dréacht a scríobh, agus rinne sé sin idir an 11 agus an 28 Meitheamh, go príomha ina sheomra cónaithe i bhFilideilfia. Bhí tionchar mór ag fealsúnacht John Locke, ag paimfléad Thomas Paine dar teideal ''Common Sense'', agus ag Dearbhú Chearta Virginia (a scríobh George Mason) ar dhréacht Jefferson.
Nuair a bhí an dréacht réidh, chuir Adams agus Franklin roinnt athruithe beaga leis, agus cuireadh os comhair na Comhdhála é an 28 Meitheamh. Bhain an Chomhdháil thart ar an gceathrú cuid den téacs bunaidh de, ina measc sliocht ina gcáineadh Jefferson trádáil na sclábhaithe go géar — baineadh amach é seo ar mhaithe le toilteanas Carolina Theas, na Seoirsia, agus roinnt stát ó thuaidh.
== Ábhar an Fhorógra ==
Tá trí chuid ag an bhForógra.
Sa chéad chuid, an réamhrá, leagtar amach an fhealsúnacht pholaitiúil is bun leis an ndoiciméad. Agus nuair a éiríonn rialtas millteach do na cearta seo, go bhfuil sé de cheart ag an bpobal é a athrú nó a chur ar leataobh.<ref name="tuairisc">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-t-adh-ar-eirinn-nach-bhfuil-easpa-muinine-chomh-forleathan-agus-ata-sna-stait-aontaithe/|teideal=Tá an t-ádh ar Éirinn nach bhfuil easpa muiníne chomh forleathan agus atá sna Stáit Aontaithe|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-04|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Iúil 2026}}</ref>
Sa dara cuid, liostaítear breis is fiche gearán i gcoinne Rí [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III na Breataine]] — diúltú dlíthe córa a cheadú, arm buan a choinneáil gan toiliú na gcoilíneachtaí, cáin a ghearradh gan ionadaíocht, agus cosc ar thriail os comhair giúiré ina measc.
Sa tríú cuid, an dearbhú féin, fógraítear go bhfuil na coilíneachtaí ina Stáit shaora agus neamhspleácha, saor ó gach dílseacht don Choróin Bhriotanach, agus go bhfuil lánchumhacht acu cogadh a fhearadh, síocháin a dhéanamh, agus conarthaí a shíniú le náisiúin eile.
'''Aistriúcháin''':<blockquote>“Táimid den bharúil gur ríléir gur cruthaíodh gach fear ar bhonn cothrom agus gur bhronn an Cruthaitheoir cearta doshannta áirithe orthu, ina measc Beatha, Saoirse agus tóraíocht Sonais.<ref name="tuairisc" /> Ionas go mbuanófaí na cearta seo caithfear an ceart a thabhairt do dhaoine a rialtas féin a roghnú. Más rud é go dtosaíonn an rialtas sin ag baint saoirse ón bpobal ba cheart go mbeadh cead ag muintir na tíre deireadh a chur leis an rialtas sin agus ceannairí nua a phiocadh ina áit… Mar sin, fógraímid, ionadaithe Stáit Aontaithe Mheiriceá atá bailithe le chéile anseo go bhfuil sé de cheart ag na coilíneachtaí seo a bheith saor agus nach ceart dúinn a bheith dílis do Rí na Breataine. Ba cheart gach ceangail le Ríocht na Breataine a bhriseadh. Tá sé de cheart againn caidrimh a bhunú, síocháin a bhunú agus trádáil a dhéanamh le tíortha eile agus sinn neamhspleách. Ba cheart dúinn a bheith cosúil le gach tír neamhspleách eile ar domhan."<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Container/Documents/18-go-20-R%C3%A9abhl%C3%B3id-Mheirice%C3%A1-na-Fraince-agus-%C3%89ir%C3%AD-Amach-1798_20230105085134289.pdf|teideal=18-20 Réabhlóid Mheiriceá, na Fraince agus Éirí Amach 1798|údar=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026}}</ref></blockquote>
== Glacadh agus síniú ==
Is minic a mheastar gur ar an 4 Iúil a síníodh an Forógra, ach ní hea go beacht. Ar an 2 Iúil a ghlac an Chomhdháil le Rún Lee féin (an cinneadh iarbhír neamhspleáchas a dhearbhú); ar an 4 Iúil a ghlac sí le téacs an Fhorógra tar éis trí lá díospóireachta; agus ba ar an 2 Lúnasa 1776 a shínigh formhór na n‑ionadaithe an cóip chriostalaithe ar pár. Ba é [[John Hancock]], Uachtarán na Comhdhála, an chéad duine a shínigh, agus a shíniú mór, feiceálach ar cheann de na cinn is aitheanta i stair Mheiriceá. Cúigear ionadaí a shínigh níos déanaí fós, tar éis an 2 Lúnasa; sa deireadh, 56 ionadaí ar fad a chuir a lámh leis an doiciméad.
== Na Gaeil agus an Forógra ==
Meastar gur rugadh triúr de shínitheoirí an Fhorógra in Éirinn, agus gur de bhunadh Éireannach cúigear eile,<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ochtar-eireannach-a-shinigh-forogra-na-saoirse-250-bliain-o-shin/a/158047638.html|teideal=Ochtar Éireannach a shínigh Forógra na Saoirse 250 bliain ó shin|údar=Laura Ní Aoidhne|dáta=2026-07-01|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-07-04}}</ref> ina measc bhí [[James Smith]]<ref name=":1" /> as Tír Eoghain, George Taylor<ref name=":2" /> agus Matthew Thornton.<ref name=":3" />
== Tionchar ==
Sheas Forógra Saoirse Mheiriceá mar inspioráid do náisiúnaithe ar fud fad na cruinne a bhí ag lorg a gcuid saoirse, [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach na hÉireann]] agus na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] in 1798 ina measc.
In 1886, bhronn muintir na Fraince [[Dealbh na Saoirse]] ar mhuintir na Stát Aontaithe chun comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó shíniú an Fhorógra; tá dáta an 4 Iúil 1776 scríofa i litreacha Rómhánacha ar an tábla ina lámh chlé.
In 1916, agus [[Forógra na Poblachta]] á chruthú, feictear go soiléir an tionchar a d'imir Forógra Mheiriceá ar cheannas stáit a bhaint amach ag Éirinn.<ref name=":0" />
== Féach freisin ==
* [[Lá Saoirse Mheiriceá]]
* [[Cogadh Saoirse Mheiriceá]] (1775-1783)
* [[Dealbh na Saoirse]]
* [[Forógra na Poblachta|Forógra na Poblachta (]]Éire)
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:1776]]
[[Catagóir:Doiciméid dlí]]
licwynsrdp2k45sns9pbobo7cdwhpwx
Catagóir:Cogadh Saoirse Mheiriceá
14
127000
1319508
2026-07-04T12:37:09Z
TGcoa
21229
Ag athdhíriú go [[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]
1319508
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh[[Catagóir:Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]
d2gcr3ecrn4vzxa16710c32k4z22hl5
Céim Ar Aghaidh
0
127001
1319518
2026-07-04T14:30:39Z
Ériugena
188
Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is suíomh gréasáin é ''''Céim ar Aghaidh'''' a forbraíodh chun cabhrú le foghlaimeoirí idirmheánacha agus ardfhoghlaimeoirí Gaeilge i gCúige Uladh, agus seoladh é ag féile Oireachtas na Samhna i mBaile Átha Cliath in 2019. Freisin, bíonn ábhair foghlama agus teagaisc i nGaeilge Uladh fá choinne foghlaimeoirí agus múinteoirí meánleibhéil agus ardleibhéil ar fáil. Theastaigh forbróirí 'Céim ar Aghaidh' go...'
1319518
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is suíomh gréasáin é ''''Céim ar Aghaidh'''' a forbraíodh chun cabhrú le foghlaimeoirí idirmheánacha agus ardfhoghlaimeoirí Gaeilge i gCúige Uladh, agus seoladh é ag féile Oireachtas na Samhna i mBaile Átha Cliath in 2019.
Freisin, bíonn ábhair foghlama agus teagaisc i nGaeilge Uladh fá choinne foghlaimeoirí agus múinteoirí meánleibhéil agus ardleibhéil ar fáil.
Theastaigh forbróirí 'Céim ar Aghaidh' go gcabhródh an suíomh nua le grúpa foghlaimeoirí a ndéantar dearmad orthu uaireanta – iad siúd a bhfuil roinnt Gaeilge foghlamtha acu cheana féin ach nach bhfuil líofa go fóill.
Líonfaidh sé bearna atá ann i bhfoghlaim na Gaeilge ,” a dúirt an Dr.[[Antain Mac Lochlainn]], ball d'fhoireann Aistear a scríobh na hábhair ar www.ceimaraghaidh.ie. Dúirt Mac Lochainn an méid seo a leanas faoi;
"''Is féidir le tosaitheoirí atá ag foghlaim na Gaeilge neart cabhrach a fháil, ach tar éis dóibh meánleibhéal nó ardleibhéal a bhaint amach, is beag comhairle nó treoir atá ar fáil. Sin é an fáth ar thug muid 'Céim ar Aghaidh' ar an suíomh; cabhróidh sé le daoine céim eile a ghlacadh i dtreo líofacht sa Ghaeilge.''"
Tá na hábhair bunaithe ar shraith agallamh le cainteoirí breátha Gaeilge as achan chearn de Chúige Uladh. Rinneadh na hábhair a dhearadh de réir na dtuiscintí is úire maidir le foghlaim agus teagasc teangacha. Cuirtear béim faoi leith ar fhorbairt scileanna teanga agus ar an tábhacht a bhaineann le forbairt scileanna cumarsáide agus foghlama – scileanna atá fíorthábhachtach le go mbeidh foghlaimeoirí Gaeilge in ann feidhmiú go héifeachtach i gcomhthéacsanna éagsúla.
Tá 'Céim ar Aghaidh' roinnte ina dhá chuid.
* ̈Don Fhoghlaimeoir; acmhainní atá dírithe ar fhoghlaimeoirí atá ag déanamh staidéir ina n-aonar nó i gciorcal foghlaimeoirí.
* Don Mhúinteoir;ábhar tacaíochta do mhúinteoirí le húsáid sa tseomra ranga.̈
Ní hé go bhfuil scaradh glan idir an dá chuid; féadann múinteoirí na cleachtaí in Don Fhoghlaimeoir a chur in oiriúint dá gcuid ranganna féin agus bainfidh an foghlaimeoir aonair tairbhe as na cleachtaí agus na míreanna físe in Don Mhúinteoir. Tríd is tríd, tá na cleachtaí in Don Fhoghlaimeoir níos dúshlánaí, ó tharla go mbeidh na foghlaimeoirí ábalta tabhairt fúthu gan brú ama ar bith.
Choimisiúnaigh [[Iontaobhas ULTACH]] 'Céim ar Aghaidh.'
==Naisc sheahtracha==
*[https://www.ceimaraghaidh.ie/ Fáilte go Céim Ar Aghaidh.]
*[https://tuairisc.ie/suiomh-nua-a-sheoladh-chun-cuidiu-le-foghlaimeoiri-gaeilge-ceim-ar-aghaidh-a-ghlacadh/ Suíomh nua á sheoladh chun cuidiú le foghlaimeoirí Gaeilge ‘céim ar aghaidh’ a ghlacadh]
pulg2d2amxvrryigy1y548eqhm0hqjo
Henry Petty-Fitzmaurice, 5ú Marcas Lansdún
0
127002
1319528
2026-07-04T15:55:32Z
Ériugena
188
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359400436|Henry Petty-Fitzmaurice, 5th Marquess of Lansdowne]]"
1319528
wikitext
text/x-wiki
'''Ba státaire Briotanach é Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice, 5ú Marcas Lansdún, [[:en:Order_of_the_Garter|KG]] [[:en:Order_of_the_Star_of_India|GCSI]] [[:en:Order_of_St_Michael_and_St_George|GCMG]] [[:en:Order_of_the_Indian_Empire|GCIE]] [[:en:Her_Majesty's_Most_Honourable_Privy_Council|PC]] (14 Eanáir 1845 – 3 Meitheamh 1927),a d'fhóin i ndiaidh a chéile mar Ard-Ghobharnóir Cheanada, mar Leasrí na hIndia, mar Rúnaí Stáit Cogaidh agus mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha.'''
Sa bhliain 1917, le linn an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogaidh Dhomhanda]], scríobh sé an " "<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Lansdowne_letter" rel="mw:ExtLink" title="Lansdowne letter" class="cx-link" data-linkid="442">Lansdowne letter</a>" ", ag moladh go neamhbhalbh ar son chomhréitigh shíochánta.gan tairbhe. Mar mhilliúnaí, bhí an gradam aige, go raibh poist shinsearacha aige a bheith i rialtais de chuid an Pháirtí [[Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe)|Liobrálaigh]] agus [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an Pháirtí Choimeádaigh]] .
[[Íomhá:Lansdowne_House,_England1.png|mion|Teach Lansdún, Sasana, Londain, suíochán an Mharcais <a href="./Lansdowne_House" rel="mw:WikiLink" data-linkid="447" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Lansdowne House&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Berkley_Sq%2C_London_W1_%2825954583006%29.jpg/120px-Berkley_Sq%2C_London_W1_%2825954583006%29.jpg&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:61},&quot;description&quot;:&quot;Historic house in Westminster, London, England&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q6487389&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;source&quot;}" class="cx-link" id="mwJQ" title="Lansdowne House">Lansdún</a>]]
== Blianta tosaigh, 1845–1882 ==
[[Íomhá:George_Stubbs_-_Bowood_Wiltshire,_the_Seat_of_the_Marquis_of_Lansdown_-_B1991.40.110_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|mion|Teach Bowood, eastát a fuair Lansdún mar oidhreacht]]
Iarua le Príomh-Aire na Breataine, [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|an Tiarna Shelburne]] (1ú Marcas Lansdún ina dhiaidh sin) agus mac ba shine le Henry Petty-Fitzmaurice, 4ú Marcas Lansdún, agus a bhean chéile, Emily, an 8ú Bantiarna Nairne ( ''née'' de Flahaut), rugadh Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice sa bhliain 1845 i dTeach Lansdún, áit chónaithe a mhuintire i Londain. Ba é a sheanathair ar thaobh a mháthar, an Cunta Charles de Flahaut, ginearál mór le Napoléon Bonaparte agus ball dá mhuintir. Throid sé taobh leis le linn go leor cathanna agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Ambasadóir agus ina Sheanadóir d' Impireacht na Fraince. Trína mháthair Emily, ba leathnia leis an Impire [[Napoléon III|Napoleon III]] é Lansdún, leas-garmhac don Bhanríon Hortense Bonaparte, agus shin-gharmhac leis an bPrionsa [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]], aire gnóthaí eachtracha an Impire. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Dard|first=Emile|title=Trois Générations: Talleyrand, Flahaut, Morny: II|journal=Revue des Deux Mondes (1829-1971)|url=https://www.jstor.org/stable/44850143|volume=46|publisher=Revue des Deux Mondes|location=France|year=1938|issue=3|jstor=44850143}}</ref> Ba é a shin-seanathair ar thaobh a mháthar, George Elphinstone, an 1ú Bíocunta Keith, an tAimiréal freisin a chuir cosc ar [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] éalú ón bhFrainc i ndiaidh [[Cath Waterloo|Chath Waterloo]], agus a ghlac leis agus a rinne maoirseacht ar a dhíbirt dheireanach go dtí San Héilin sa bhliain 1815.[3]agus a ghlac lena dhíbirt dheireanach go [[San Héilin|dtí San Héilin sa bhliain 1815.]]
Bhí an Tiarna Lansdún ina bhall den teaghlach [[:en:Fitzmaurice|Fitzmaurice]]/[[:en:Petty-Fitzmaurice|Petty-Fitzmaurice]], géag óg de Rishliocht Mhic Gearailt in Éirinn. Bhí an teideal cúirtéiseach Bíocunta Chlann Mhuiris aige ó rugadh é go dtí 1863, agus ina dhiaidh sin bhí an teideal cúirtéiseach Iarla Chiarraí aige go dtí gur tháinig sé i gcomharbacht mar Mharcas Lansdún sa bhliain 1866. Nuair a fuair a mháthair bás sa bhliain 1895, tháinig sé i gcomharbacht uirthi mar an 9ú Tiarna Nairne i <nowiki><i>Moraireachd na h-Alba (Tiarnas na hAlban)</i></nowiki> . Meastar gurbh é an séú tiarna déag ba shaibhre sa Ríocht Aontaithe é, agus an ceathrú úinéir talún ba mhó.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh in Eton agus [[Ollscoil Oxford|Oxford]], tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar an 5ú Marcas Lansdún (i dTiarnas na Ríochta Aontaithe ) agus an 6ú Iarla Chiarraí (i d<a href="./Peerage_of_the_United_Kingdom" rel="mw:WikiLink" data-linkid="488" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Peerage of the United Kingdom&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Ranks of nobility in the United Kingdom&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q863009&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;source&quot;}" class="cx-link" id="mwZg" title="Peerage of the United Kingdom">Tiarnas</a> na hÉireann ) ag aois réasúnta óg 21 bliain d'aois ar an 5 Meitheamh 1866. Fuair sé eastát ollmhór mar oidhreacht (lena n-áirítear Teach Bowood, eastát [[Wiltshire|i Wiltshire]] de bhreis is 142,000 [[acra]] ) agus saibhreas mór. Ar cheann dá réadmhaoind oidhreachta, Teach an Doirín ( '''An Láithreach''' , [[Contae Chiarraí]], thosaigh an Tiarna Lansdún ag forbairt gairdín mór ó 1871 ar aghaidh. Don chuid is mó dá shaol, chaith sé trí mhí den bhliain ag an Doirín.
[[Catagóir:Básanna i 1927]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
ebrf0kq0dba1ahk3d0gmwvsr1nps5va
1319534
1319528
2026-07-04T16:27:51Z
Ériugena
188
1319534
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba státaire Briotanach é '''Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice, 5ú Marcas Lansdún''', [[:en:Order_of_the_Garter|KG]] [[:en:Order_of_the_Star_of_India|GCSI]] [[:en:Order_of_St_Michael_and_St_George|GCMG]] [[:en:Order_of_the_Indian_Empire|GCIE]] [[:en:Her_Majesty's_Most_Honourable_Privy_Council|PC]] (14 Eanáir 1845 – 3 Meitheamh 1927),a d'fhóin i ndiaidh a chéile mar Ard-Ghobharnóir Cheanada, mar Leasrí na hIndia, mar Rúnaí Stáit Cogaidh agus mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha.
Sa bhliain 1917, le linn an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogaidh Dhomhanda]], scríobh sé an " "<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Lansdowne_letter" rel="mw:ExtLink" title="Lansdowne letter" class="cx-link" data-linkid="442">Lansdowne letter</a>" ", ag moladh go neamhbhalbh ar son chomhréitigh shíochánta.gan tairbhe. Mar mhilliúnaí, bhí an gradam aige, go raibh poist shinsearacha aige a bheith i rialtais de chuid an Pháirtí [[Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe)|Liobrálaigh]] agus [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an Pháirtí Choimeádaigh]] .
[[Íomhá:Lansdowne_House,_England1.png|mion|Teach Lansdún, Sasana, Londain, suíochán an Mharcais <a href="./Lansdowne_House" rel="mw:WikiLink" data-linkid="447" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Lansdowne House&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Berkley_Sq%2C_London_W1_%2825954583006%29.jpg/120px-Berkley_Sq%2C_London_W1_%2825954583006%29.jpg&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:61},&quot;description&quot;:&quot;Historic house in Westminster, London, England&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q6487389&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;source&quot;}" class="cx-link" id="mwJQ" title="Lansdowne House">Lansdún</a>]]
== Blianta tosaigh, 1845–1882 ==
[[Íomhá:George_Stubbs_-_Bowood_Wiltshire,_the_Seat_of_the_Marquis_of_Lansdown_-_B1991.40.110_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|mion|Teach Bowood, eastát a fuair Lansdún mar oidhreacht]]
Iarua le Príomh-Aire na Breataine, [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|an Tiarna Shelburne]] (1ú Marcas Lansdún ina dhiaidh sin) agus mac ba shine le Henry Petty-Fitzmaurice, 4ú Marcas Lansdún, agus a bhean chéile, Emily, an 8ú Bantiarna Nairne ( ''née'' de Flahaut), rugadh Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice sa bhliain 1845 i dTeach Lansdún, áit chónaithe a mhuintire i Londain. Ba é a sheanathair ar thaobh a mháthar, an Cunta Charles de Flahaut, ginearál mór le Napoléon Bonaparte agus ball dá mhuintir. Throid sé taobh leis le linn go leor cathanna agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Ambasadóir agus ina Sheanadóir d' Impireacht na Fraince. Trína mháthair Emily, ba leathnia leis an Impire [[Napoléon III|Napoleon III]] é Lansdún, leas-garmhac don Bhanríon Hortense Bonaparte, agus shin-gharmhac leis an bPrionsa [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]], aire gnóthaí eachtracha an Impire. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Dard|first=Emile|title=Trois Générations: Talleyrand, Flahaut, Morny: II|journal=Revue des Deux Mondes (1829-1971)|url=https://www.jstor.org/stable/44850143|volume=46|publisher=Revue des Deux Mondes|location=France|year=1938|issue=3|jstor=44850143}}</ref> Ba é a shin-seanathair ar thaobh a mháthar, George Elphinstone, an 1ú Bíocunta Keith, an tAimiréal freisin a chuir cosc ar [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] éalú ón bhFrainc i ndiaidh [[Cath Waterloo|Chath Waterloo]], agus a ghlac leis agus a rinne maoirseacht ar a dhíbirt dheireanach go dtí San Héilin sa bhliain 1815.[3]agus a ghlac lena dhíbirt dheireanach go [[San Héilin|dtí San Héilin sa bhliain 1815.]]
Bhí an Tiarna Lansdún ina bhall den teaghlach [[:en:Fitzmaurice|Fitzmaurice]]/[[:en:Petty-Fitzmaurice|Petty-Fitzmaurice]], géag óg de Rishliocht Mhic Gearailt in Éirinn. Bhí an teideal cúirtéiseach Bíocunta Chlann Mhuiris aige ó rugadh é go dtí 1863, agus ina dhiaidh sin bhí an teideal cúirtéiseach Iarla Chiarraí aige go dtí gur tháinig sé i gcomharbacht mar Mharcas Lansdún sa bhliain 1866. Nuair a fuair a mháthair bás sa bhliain 1895, tháinig sé i gcomharbacht uirthi mar an 9ú Tiarna Nairne i <nowiki><i>Moraireachd na h-Alba (Tiarnas na hAlban)</i></nowiki> . Meastar gurbh é an séú tiarna déag ba shaibhre sa Ríocht Aontaithe é, agus an ceathrú úinéir talún ba mhó.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh in Eton agus [[Ollscoil Oxford|Oxford]], tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar an 5ú Marcas Lansdún (i dTiarnas na Ríochta Aontaithe ) agus an 6ú Iarla Chiarraí (i d<a href="./Peerage_of_the_United_Kingdom" rel="mw:WikiLink" data-linkid="488" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Peerage of the United Kingdom&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Ranks of nobility in the United Kingdom&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q863009&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;source&quot;}" class="cx-link" id="mwZg" title="Peerage of the United Kingdom">Tiarnas</a> na hÉireann ) ag aois réasúnta óg 21 bliain d'aois ar an 5 Meitheamh 1866. Fuair sé eastát ollmhór mar oidhreacht (lena n-áirítear Teach Bowood, eastát [[Wiltshire|i Wiltshire]] de bhreis is 142,000 [[acra]] ) agus saibhreas mór. Ar cheann dá réadmhaoind oidhreachta, Teach an Doirín ( '''An Láithreach''' , [[Contae Chiarraí]], thosaigh an Tiarna Lansdún ag forbairt gairdín mór ó 1871 ar aghaidh. Don chuid is mó dá shaol, chaith sé trí mhí den bhliain ag an Doirín.
[[Catagóir:Básanna i 1927]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
8e1bti9sg9xriebiwtei3o6osnl5pjk
1319537
1319534
2026-07-04T16:33:02Z
Ériugena
188
1319537
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba státaire Briotanach é '''Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice, 5ú Marcas Lansdún''', [[:en:Order_of_the_Garter|KG]] [[:en:Order_of_the_Star_of_India|GCSI]] [[:en:Order_of_St_Michael_and_St_George|GCMG]] [[:en:Order_of_the_Indian_Empire|GCIE]] [[:en:Her_Majesty's_Most_Honourable_Privy_Council|PC]] (14 Eanáir 1845 – 3 Meitheamh 1927),a d'fhóin i ndiaidh a chéile mar Ard-Ghobharnóir Cheanada, mar Leasrí na hIndia, mar Rúnaí Stáit Cogaidh agus mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha.
Sa bhliain 1917, le linn an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogaidh Dhomhanda]], scríobh sé an "Lansdowne letter ", ag moladh go neamhbhalbh ar son chomhréitigh shíochánta.gan tairbhe. Mar mhilliúnaí, bhí an gradam aige, go raibh poist shinsearacha aige a bheith i rialtais de chuid an Pháirtí [[Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe)|Liobrálaigh]] agus [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an Pháirtí Choimeádaigh]] .
[[Íomhá:Lansdowne_House,_England1.png|mion|Teach Lansdún, Sasana, Londain, suíochán an Mharcais <a href="./Lansdowne_House" rel="mw:WikiLink" data-linkid="447" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Lansdowne House&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Berkley_Sq%2C_London_W1_%2825954583006%29.jpg/120px-Berkley_Sq%2C_London_W1_%2825954583006%29.jpg&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:61},&quot;description&quot;:&quot;Historic house in Westminster, London, England&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q6487389&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;source&quot;}" class="cx-link" id="mwJQ" title="Lansdowne House">Lansdún</a>]]
== Blianta tosaigh, 1845–1882 ==
[[Íomhá:George_Stubbs_-_Bowood_Wiltshire,_the_Seat_of_the_Marquis_of_Lansdown_-_B1991.40.110_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|mion|Teach Bowood, eastát a fuair Lansdún mar oidhreacht]]
Iarua le Príomh-Aire na Breataine, [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|an Tiarna Shelburne]] (1ú Marcas Lansdún ina dhiaidh sin) agus mac ba shine le Henry Petty-Fitzmaurice, 4ú Marcas Lansdún, agus a bhean chéile, Emily, an 8ú Bantiarna Nairne ( ''née'' de Flahaut), rugadh Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice sa bhliain 1845 i dTeach Lansdún, áit chónaithe a mhuintire i Londain. Ba é a sheanathair ar thaobh a mháthar, an Cunta Charles de Flahaut, ginearál mór le Napoléon Bonaparte agus ball dá mhuintir. Throid sé taobh leis le linn go leor cathanna agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Ambasadóir agus ina Sheanadóir d' Impireacht na Fraince. Trína mháthair Emily, ba leathnia leis an Impire [[Napoléon III|Napoleon III]] é Lansdún, leas-garmhac don Bhanríon Hortense Bonaparte, agus shin-gharmhac leis an bPrionsa [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]], aire gnóthaí eachtracha an Impire. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Dard|first=Emile|title=Trois Générations: Talleyrand, Flahaut, Morny: II|journal=Revue des Deux Mondes (1829-1971)|url=https://www.jstor.org/stable/44850143|volume=46|publisher=Revue des Deux Mondes|location=France|year=1938|issue=3|jstor=44850143}}</ref> Ba é a shin-seanathair ar thaobh a mháthar, George Elphinstone, an 1ú Bíocunta Keith, an tAimiréal freisin a chuir cosc ar [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] éalú ón bhFrainc i ndiaidh [[Cath Waterloo|Chath Waterloo]], agus a ghlac leis agus a rinne maoirseacht ar a dhíbirt dheireanach go dtí San Héilin sa bhliain 1815.[3]agus a ghlac lena dhíbirt dheireanach go [[San Héilin|dtí San Héilin sa bhliain 1815.]]
Bhí an Tiarna Lansdún ina bhall den teaghlach [[:en:Fitzmaurice|Fitzmaurice]]/[[:en:Petty-Fitzmaurice|Petty-Fitzmaurice]], géag óg de Rishliocht Mhic Gearailt in Éirinn. Bhí an teideal cúirtéiseach Bíocunta Chlann Mhuiris aige ó rugadh é go dtí 1863, agus ina dhiaidh sin bhí an teideal cúirtéiseach Iarla Chiarraí aige go dtí gur tháinig sé i gcomharbacht mar Mharcas Lansdún sa bhliain 1866. Nuair a fuair a mháthair bás sa bhliain 1895, tháinig sé i gcomharbacht uirthi mar an 9ú Tiarna Nairne i <nowiki><i>Moraireachd na h-Alba (Tiarnas na hAlban)</i></nowiki> . Meastar gurbh é an séú tiarna déag ba shaibhre sa Ríocht Aontaithe é, agus an ceathrú úinéir talún ba mhó.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh in Eton agus [[Ollscoil Oxford|Oxford]], tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar an 5ú Marcas Lansdún (i dTiarnas na Ríochta Aontaithe ) agus an 6ú Iarla Chiarraí (i dTairnas na hÉireann ) ag aois réasúnta óg 21 bliain d'aois ar an 5 Meitheamh 1866. Fuair sé eastát ollmhór mar oidhreacht (lena n-áirítear Teach Bowood, eastát [[Wiltshire|i Wiltshire]] de bhreis is 142,000 [[acra]] ) agus saibhreas mór. Ar cheann dá réadmhaoind oidhreachta, Teach an Doirín ( An Láithreach , [[Contae Chiarraí]], thosaigh an Tiarna Lansdún ag forbairt gairdín mór ó 1871 ar aghaidh. Don chuid is mó dá shaol, chaith sé trí mhí den bhliain ag an Doirín.
==Tagairtí==
[[Catagóir:Básanna i 1927]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
omce3v9n9dbpphr9e7kjfcubi04pj74
1319538
1319537
2026-07-04T16:35:22Z
Ériugena
188
1319538
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba státaire Briotanach é '''Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice, 5ú Marcas Lansdún''', [[:en:Order_of_the_Garter|KG]] [[:en:Order_of_the_Star_of_India|GCSI]] [[:en:Order_of_St_Michael_and_St_George|GCMG]] [[:en:Order_of_the_Indian_Empire|GCIE]] [[:en:Her_Majesty's_Most_Honourable_Privy_Council|PC]] (14 Eanáir 1845 – 3 Meitheamh 1927),a d'fhóin i ndiaidh a chéile mar Ard-Ghobharnóir Cheanada, mar Leasrí na hIndia, mar Rúnaí Stáit Cogaidh agus mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha.
Sa bhliain 1917, le linn an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogaidh Dhomhanda]], scríobh sé an "Lansdowne letter ", ag moladh go neamhbhalbh ar son chomhréitigh shíochánta.gan tairbhe. Mar mhilliúnaí, bhí an gradam aige, go raibh poist shinsearacha aige a bheith i rialtais de chuid an Pháirtí [[Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe)|Liobrálaigh]] agus [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an Pháirtí Choimeádaigh]] .
[[Íomhá:Lansdowne_House,_England1.png|mion|Teach Lansdún, Sasana, Londain, suíochán an Mharcais Lansdún.]]
== Blianta tosaigh, 1845–1882 ==
[[Íomhá:George_Stubbs_-_Bowood_Wiltshire,_the_Seat_of_the_Marquis_of_Lansdown_-_B1991.40.110_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|mion|Teach Bowood, eastát a fuair Lansdún mar oidhreacht]]
Iarua le Príomh-Aire na Breataine, [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|an Tiarna Shelburne]] (1ú Marcas Lansdún ina dhiaidh sin) agus mac ba shine le Henry Petty-Fitzmaurice, 4ú Marcas Lansdún, agus a bhean chéile, Emily, an 8ú Bantiarna Nairne ( ''née'' de Flahaut), rugadh Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice sa bhliain 1845 i dTeach Lansdún, áit chónaithe a mhuintire i Londain. Ba é a sheanathair ar thaobh a mháthar, an Cunta Charles de Flahaut, ginearál mór le Napoléon Bonaparte agus ball dá mhuintir. Throid sé taobh leis le linn go leor cathanna agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Ambasadóir agus ina Sheanadóir d' Impireacht na Fraince. Trína mháthair Emily, ba leathnia leis an Impire [[Napoléon III|Napoleon III]] é Lansdún, leas-garmhac don Bhanríon Hortense Bonaparte, agus shin-gharmhac leis an bPrionsa [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]], aire gnóthaí eachtracha an Impire. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Dard|first=Emile|title=Trois Générations: Talleyrand, Flahaut, Morny: II|journal=Revue des Deux Mondes (1829-1971)|url=https://www.jstor.org/stable/44850143|volume=46|publisher=Revue des Deux Mondes|location=France|year=1938|issue=3|jstor=44850143}}</ref> Ba é a shin-seanathair ar thaobh a mháthar, George Elphinstone, an 1ú Bíocunta Keith, an tAimiréal freisin a chuir cosc ar [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] éalú ón bhFrainc i ndiaidh [[Cath Waterloo|Chath Waterloo]], agus a ghlac leis agus a rinne maoirseacht ar a dhíbirt dheireanach go dtí San Héilin sa bhliain 1815.[3]agus a ghlac lena dhíbirt dheireanach go [[San Héilin|dtí San Héilin sa bhliain 1815.]]
Bhí an Tiarna Lansdún ina bhall den teaghlach [[:en:Fitzmaurice|Fitzmaurice]]/[[:en:Petty-Fitzmaurice|Petty-Fitzmaurice]], géag óg de Rishliocht Mhic Gearailt in Éirinn. Bhí an teideal cúirtéiseach Bíocunta Chlann Mhuiris aige ó rugadh é go dtí 1863, agus ina dhiaidh sin bhí an teideal cúirtéiseach Iarla Chiarraí aige go dtí gur tháinig sé i gcomharbacht mar Mharcas Lansdún sa bhliain 1866. Nuair a fuair a mháthair bás sa bhliain 1895, tháinig sé i gcomharbacht uirthi mar an 9ú Tiarna Nairne i <nowiki><i>Moraireachd na h-Alba (Tiarnas na hAlban)</i></nowiki> . Meastar gurbh é an séú tiarna déag ba shaibhre sa Ríocht Aontaithe é, agus an ceathrú úinéir talún ba mhó.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh in Eton agus [[Ollscoil Oxford|Oxford]], tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar an 5ú Marcas Lansdún (i dTiarnas na Ríochta Aontaithe ) agus an 6ú Iarla Chiarraí (i dTairnas na hÉireann ) ag aois réasúnta óg 21 bliain d'aois ar an 5 Meitheamh 1866. Fuair sé eastát ollmhór mar oidhreacht (lena n-áirítear Teach Bowood, eastát [[Wiltshire|i Wiltshire]] de bhreis is 142,000 [[acra]] ) agus saibhreas mór. Ar cheann dá réadmhaoind oidhreachta, Teach an Doirín ( An Láithreach , [[Contae Chiarraí]], thosaigh an Tiarna Lansdún ag forbairt gairdín mór ó 1871 ar aghaidh. Don chuid is mó dá shaol, chaith sé trí mhí den bhliain ag an Doirín.
==Tagairtí==
[[Catagóir:Básanna i 1927]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
j7kd7jqm1ksa6mdgk5koxmg69luewx2
1319540
1319538
2026-07-04T16:36:36Z
Ériugena
188
1319540
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba státaire Briotanach é '''Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice, 5ú Marcas Lansdún''', [[:en:Order_of_the_Garter|KG]] [[:en:Order_of_the_Star_of_India|GCSI]] [[:en:Order_of_St_Michael_and_St_George|GCMG]] [[:en:Order_of_the_Indian_Empire|GCIE]] [[:en:Her_Majesty's_Most_Honourable_Privy_Council|PC]] (14 Eanáir 1845 – 3 Meitheamh 1927),a d'fhóin i ndiaidh a chéile mar Ard-Ghobharnóir Cheanada, mar Leasrí na hIndia, mar Rúnaí Stáit Cogaidh agus mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha.
Sa bhliain 1917, le linn an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogaidh Dhomhanda]], scríobh sé an "Lansdowne letter ", ag moladh go neamhbhalbh ar son chomhréitigh shíochánta.gan tairbhe. Mar mhilliúnaí, bhí an gradam aige, go raibh poist shinsearacha aige a bheith i rialtais de chuid an Pháirtí [[Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe)|Liobrálaigh]] agus [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an Pháirtí Choimeádaigh]] .
[[Íomhá:Lansdowne_House,_England1.png|mion|Teach Lansdún, Sasana, Londain, suíochán an Mharcais Lansdún.]]
== Blianta tosaigh, 1845–1882 ==
[[Íomhá:George_Stubbs_-_Bowood_Wiltshire,_the_Seat_of_the_Marquis_of_Lansdown_-_B1991.40.110_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|mion|Teach Bowood, eastát a fuair Lansdún mar oidhreacht]]
Iarua le Príomh-Aire na Breataine, [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|an Tiarna Shelburne]] (1ú Marcas Lansdún ina dhiaidh sin) agus mac ba shine le Henry Petty-Fitzmaurice, 4ú Marcas Lansdún, agus a bhean chéile, Emily, an 8ú Bantiarna Nairne ( ''née'' de Flahaut), rugadh Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice sa bhliain 1845 i dTeach Lansdún, áit chónaithe a mhuintire i Londain. Ba é a sheanathair ar thaobh a mháthar, an Cunta Charles de Flahaut, ginearál mór le Napoléon Bonaparte agus ball dá mhuintir. Throid sé taobh leis le linn go leor cathanna agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Ambasadóir agus ina Sheanadóir d' Impireacht na Fraince. Trína mháthair Emily, ba leathnia leis an Impire [[Napoléon III|Napoleon III]] é Lansdún, leas-garmhac don Bhanríon Hortense Bonaparte, agus shin-gharmhac leis an bPrionsa [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]], aire gnóthaí eachtracha an Impire. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Dard|first=Emile|title=Trois Générations: Talleyrand, Flahaut, Morny: II|journal=Revue des Deux Mondes (1829-1971)|url=https://www.jstor.org/stable/44850143|volume=46|publisher=Revue des Deux Mondes|location=France|year=1938|issue=3|jstor=44850143}}</ref> Ba é a shin-seanathair ar thaobh a mháthar, George Elphinstone, an 1ú Bíocunta Keith, an tAimiréal freisin a chuir cosc ar [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] éalú ón bhFrainc i ndiaidh [[Cath Waterloo|Chath Waterloo]], agus a ghlac leis agus a rinne maoirseacht ar a dhíbirt dheireanach go dtí San Héilin sa bhliain 1815.[3]agus a ghlac lena dhíbirt dheireanach go [[San Héilin|dtí San Héilin sa bhliain 1815.]]
Bhí an Tiarna Lansdún ina bhall den teaghlach [[:en:Fitzmaurice|Fitzmaurice]]/[[:en:Petty-Fitzmaurice|Petty-Fitzmaurice]], géag óg de Rishliocht Mhic Gearailt in Éirinn. Bhí an teideal cúirtéiseach Bíocunta Chlann Mhuiris aige ó rugadh é go dtí 1863, agus ina dhiaidh sin bhí an teideal cúirtéiseach Iarla Chiarraí aige go dtí gur tháinig sé i gcomharbacht mar Mharcas Lansdún sa bhliain 1866. Nuair a fuair a mháthair bás sa bhliain 1895, tháinig sé i gcomharbacht uirthi mar an 9ú Tiarna Nairne i dTiarnas na hAlban. Meastar gurbh é an séú tiarna déag ba shaibhre sa Ríocht Aontaithe é, agus an ceathrú úinéir talún ba mhó.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh in Eton agus [[Ollscoil Oxford|Oxford]], tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar an 5ú Marcas Lansdún (i dTiarnas na Ríochta Aontaithe ) agus an 6ú Iarla Chiarraí (i dTairnas na hÉireann ) ag aois réasúnta óg 21 bliain d'aois ar an 5 Meitheamh 1866. Fuair sé eastát ollmhór mar oidhreacht (lena n-áirítear Teach Bowood, eastát [[Wiltshire|i Wiltshire]] de bhreis is 142,000 [[acra]] ) agus saibhreas mór. Ar cheann dá réadmhaoind oidhreachta, Teach an Doirín ( An Láithreach , [[Contae Chiarraí]], thosaigh an Tiarna Lansdún ag forbairt gairdín mór ó 1871 ar aghaidh. Don chuid is mó dá shaol, chaith sé trí mhí den bhliain ag an Doirín.
==Tagairtí==
[[Catagóir:Básanna i 1927]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1845]]
hilc1wl1qymwkc81143mwhkrvodaybz