Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 4 1861 1320238 1302885 2026-07-12T00:13:05Z Taghdtaighde 60452 1320238 wikitext text/x-wiki ---- ''Eolaí do [[Vicipéid:Stór Polasaithe|Stór Polasaithe an Vicipéid]]'' ---- {{Aiste}} Tionscadal chomhoibrithe is ea an Vicipéid, agus tá an aidhm chéanna ag a mbunaitheoirí agus a scríbhneoirí: :''Is é atá ar intinn againn ag an Vicipéid ná ciclipéid saor a chruthú--chomh maith le sin, an chiclipéid is mó i stair, ó thaobh éagsúlacht agus doimhneacht de. Teastaíonn uainn freisin go bhfeicfeadh daoine an Vicipéid mar fhoinse údarásach.'' Tá roinnt '''beartais agus treoirlínte''' ag an Vicipéid, glactha ag daoine i gcoitinne agus tá súil ag bunaitheoirí agus a scríbhneoirí go bhfuil siad tábhachtach, nó fiú amháin riachtanach. Cabhraíonn iad seo linn agus muid ag obair de réir ár n-aidhm. Ní mór le rá go bhfuil roinnt polasaithe fós ag athrú, de réir athruithe agus forás na Vicipéide í féin. Tá roinnt eile áfach, a bhfuil socraithe faoi láthair; ní chonspóideach iad anois don sean-phobal anseo. == Beartais glactha i gcoitinne == * '''Ná bí claonta.''' Ba chóir altanna a scríobh ó [[Vicipéid:Dearcadh neodrach|dhearcadh neodrach]]. Ciallaíonn sé sin gur gá altanna a scríobh le cur síos cothrom agus tuisceanach ar dhearcaidh difiriúla. * '''Ná bris cóipcheart.''' Is tiomshaíocht saor í an Vicipéid, ceadúnaithe faoi théarmaí an ''[[GNU Free Documentation License]]''. Nuair a scríobhtar altanna a [[Briseadh cóipcheart|bhriseann cóipcheart]], cuireann sé isteach ar ár n-aidhm tiomshaíocht saor a dháileadh ar chách, agus cruthnaíonn sé fadhbanna dlíthiúla freisin. Féach ar [[Vicipéid:Cóipcheart|Vicipéid cóipcheart]] le haghaidh tuilleadh eolais. * '''Is tiomshaíocht í an Vicipéid.''' Den chuid is mó ba chóir leas a bhaint as an suíomh le haghaidh forbairt na tiomshaíochta. Go háirithe, bain feidhm as na [[leathanaigh cainte]] chun altanna a dheisiú. Féach ar [[Vicipéid:Ní Vicipéid iad seo]]. * '''Meas ar dhaoine eile''' Tagann scríbhneoirí an Vicipéid ó mhórán tíortha agus béascnaí éagsúla, agus dearcaidh an-éagsúla acu. Caithfidh meas a bheith ag daoine ar dhaoine eile chun comhoibriú ar thiomshaíocht go héifeachtach. Maidir le treoirlínte, féach ar [[Vicipéid:Dea-bhéasa]] agus [[Vicipéid:Réiteach Argóintí]]. * '''Lean na gnás.''' Agus muid ag leanúint na gnásanna seo is féidir linn tiomshaíocht chomhsheasmhach áisiúil a chruthú: ** [[Vicipéid:Eagarpholasaí|Eagarpholasaí]] (Conas alt a chur in eagar) ** [[Vicipéid:Gnás Ainmneacha|Gnás Ainmneacha]] (Conas a roghnaíonn tú teideal don alt) ** [[Vicipéid:Soiléiriú|Soiléiriú]] (Teidil contrártha a réireach) ** [[Vicipéid:Beartas faoi úsáid íomhánna|Polasaí faoi úsáid íomhánna]] (Ag láimhseáil uasluchtaithe) ** [[Vicipéid:Beartas scriosú|Polasaí scriosú]] (Cathain agus conas leathanach a scrios) ** [[Vicipéid:Beartas cosainte|Polasaí cosainte]] (Cathain agus conas leathanach a chosaint) Maidir le beartais ar gnéithe teoranta, féach ar [[Vicipéid:Riarthóirí|Riarthóirí]]. Le haghaidh nodanna áisiúla eile, féach ar [[Vicipéid:Gan na botúin is coitianta a dhéanamh|Gan na botúin is coitianta a dhéanamh]]. ==Conas a chuirtear na beartais seo i bhfeidhm== Tá ''tusa'' i do eagarthóir ag an Vicipéid. Níl príomheagarthóir ná córas lárnach ón mbarr anuas ag an Vicipéid, chun faire agus formheas a dhéanamh ar na hathruithe éagsúla ó lá go lá. Ina ionad sin, bíonn rannphairtithe ag faire ar [[Speisialta:Recentchanges|Athruithe deireanacha]]; ag athscríobh agus ag ceartú aon fhadhb a fheiceann siad leis an ábhar nó an leagan. Mar sin, is scríbhneoirí ''agus'' eagarthóirí chomh maith iad [[Vicipéid:Vicipéideoirí|na Vicipéideoirí]]. I gcásanna eisceachtúla nó diana, ghníomhaigh [[user:Jimbo Wales|Jimbo Wales]] chun cosc a chur ar úsáideoirí a bhí thar a bheith drochbhéasach. I dtosach 2004, thosaigh an gasra [[Vicipéid:Coiste Argóintí|Coiste Argóintí]] ar an bpost seo, mar mhodh [[Vicipéid:Réiteach Argóintí|Réiteach Argóintí]]. Tá roinnt beartais áfach, atá fógartha ag Jimbo mar beartais feidhmeanta don Vicipéid; féach ar (as Béarla) [http://www.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2002-November/000083.html an phost Wikien-l seo] agus [http://en.wikipedia.org/wiki/User:Jimbo_Wales/Statement_of_principles User:Jimbo Wales/Statement of principles]. ==Féach freisin== * [[:Catagóir:Aistí na Vicipéide]] {{DEFAULTSORT:Beartais agus treoirlinte}} [[Catagóir:Beartais agus treoirlínte na Vicipéide| ]] [[Catagóir:Beartais na Vicipéide| ]] [[Catagóir:Riarachán Vicipéid|*]] 57x543v193gbdoajabncpd1d4krtxn3 1320264 1320238 2026-07-12T00:41:25Z Taghdtaighde 60452 1320264 wikitext text/x-wiki ---- ''Eolaí do [[Vicipéid:Stór Polasaithe|Stór Polasaithe an Vicipéid]]'' ---- Tionscadal chomhoibrithe is ea an Vicipéid, agus tá an aidhm chéanna ag a mbunaitheoirí agus a scríbhneoirí: :''Is é atá ar intinn againn ag an Vicipéid ná ciclipéid saor a chruthú--chomh maith le sin, an chiclipéid is mó i stair, ó thaobh éagsúlacht agus doimhneacht de. Teastaíonn uainn freisin go bhfeicfeadh daoine an Vicipéid mar fhoinse údarásach.'' Tá roinnt '''beartais agus treoirlínte''' ag an Vicipéid, glactha ag daoine i gcoitinne agus tá súil ag bunaitheoirí agus a scríbhneoirí go bhfuil siad tábhachtach, nó fiú amháin riachtanach. Cabhraíonn iad seo linn agus muid ag obair de réir ár n-aidhm. Ní mór le rá go bhfuil roinnt polasaithe fós ag athrú, de réir athruithe agus forás na Vicipéide í féin. Tá roinnt eile áfach, a bhfuil socraithe faoi láthair; ní chonspóideach iad anois don sean-phobal anseo. == Beartais glactha i gcoitinne == * '''Ná bí claonta.''' Ba chóir altanna a scríobh ó [[Vicipéid:Dearcadh neodrach|dhearcadh neodrach]]. Ciallaíonn sé sin gur gá altanna a scríobh le cur síos cothrom agus tuisceanach ar dhearcaidh difiriúla. * '''Ná bris cóipcheart.''' Is tiomshaíocht saor í an Vicipéid, ceadúnaithe faoi théarmaí an ''[[GNU Free Documentation License]]''. Nuair a scríobhtar altanna a [[Briseadh cóipcheart|bhriseann cóipcheart]], cuireann sé isteach ar ár n-aidhm tiomshaíocht saor a dháileadh ar chách, agus cruthnaíonn sé fadhbanna dlíthiúla freisin. Féach ar [[Vicipéid:Cóipcheart|Vicipéid cóipcheart]] le haghaidh tuilleadh eolais. * '''Is tiomshaíocht í an Vicipéid.''' Den chuid is mó ba chóir leas a bhaint as an suíomh le haghaidh forbairt na tiomshaíochta. Go háirithe, bain feidhm as na [[leathanaigh cainte]] chun altanna a dheisiú. Féach ar [[Vicipéid:Ní Vicipéid iad seo]]. * '''Meas ar dhaoine eile''' Tagann scríbhneoirí an Vicipéid ó mhórán tíortha agus béascnaí éagsúla, agus dearcaidh an-éagsúla acu. Caithfidh meas a bheith ag daoine ar dhaoine eile chun comhoibriú ar thiomshaíocht go héifeachtach. Maidir le treoirlínte, féach ar [[Vicipéid:Dea-bhéasa]] agus [[Vicipéid:Réiteach Argóintí]]. * '''Lean na gnás.''' Agus muid ag leanúint na gnásanna seo is féidir linn tiomshaíocht chomhsheasmhach áisiúil a chruthú: ** [[Vicipéid:Eagarpholasaí|Eagarpholasaí]] (Conas alt a chur in eagar) ** [[Vicipéid:Gnás Ainmneacha|Gnás Ainmneacha]] (Conas a roghnaíonn tú teideal don alt) ** [[Vicipéid:Soiléiriú|Soiléiriú]] (Teidil contrártha a réireach) ** [[Vicipéid:Beartas faoi úsáid íomhánna|Polasaí faoi úsáid íomhánna]] (Ag láimhseáil uasluchtaithe) ** [[Vicipéid:Beartas scriosú|Polasaí scriosú]] (Cathain agus conas leathanach a scrios) ** [[Vicipéid:Beartas cosainte|Polasaí cosainte]] (Cathain agus conas leathanach a chosaint) Maidir le beartais ar gnéithe teoranta, féach ar [[Vicipéid:Riarthóirí|Riarthóirí]]. Le haghaidh nodanna áisiúla eile, féach ar [[Vicipéid:Gan na botúin is coitianta a dhéanamh|Gan na botúin is coitianta a dhéanamh]]. ==Conas a chuirtear na beartais seo i bhfeidhm== Tá ''tusa'' i do eagarthóir ag an Vicipéid. Níl príomheagarthóir ná córas lárnach ón mbarr anuas ag an Vicipéid, chun faire agus formheas a dhéanamh ar na hathruithe éagsúla ó lá go lá. Ina ionad sin, bíonn rannphairtithe ag faire ar [[Speisialta:Recentchanges|Athruithe deireanacha]]; ag athscríobh agus ag ceartú aon fhadhb a fheiceann siad leis an ábhar nó an leagan. Mar sin, is scríbhneoirí ''agus'' eagarthóirí chomh maith iad [[Vicipéid:Vicipéideoirí|na Vicipéideoirí]]. I gcásanna eisceachtúla nó diana, ghníomhaigh [[user:Jimbo Wales|Jimbo Wales]] chun cosc a chur ar úsáideoirí a bhí thar a bheith drochbhéasach. I dtosach 2004, thosaigh an gasra [[Vicipéid:Coiste Argóintí|Coiste Argóintí]] ar an bpost seo, mar mhodh [[Vicipéid:Réiteach Argóintí|Réiteach Argóintí]]. Tá roinnt beartais áfach, atá fógartha ag Jimbo mar beartais feidhmeanta don Vicipéid; féach ar (as Béarla) [http://www.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2002-November/000083.html an phost Wikien-l seo] agus [http://en.wikipedia.org/wiki/User:Jimbo_Wales/Statement_of_principles User:Jimbo Wales/Statement of principles]. ==Féach freisin== * [[:Catagóir:Aistí na Vicipéide]] {{DEFAULTSORT:Beartais agus treoirlinte}} [[Catagóir:Beartais agus treoirlínte na Vicipéide| ]] [[Catagóir:Beartais na Vicipéide| ]] [[Catagóir:Riarachán Vicipéid|*]] 5os52vhwyrs7igpm4wonqqjh50i6kue 0 3527 1320194 1273523 2026-07-11T20:07:34Z Conradder 34685 /* Daoine a fuair bás ar an lá seo */ 1320194 wikitext text/x-wiki {{Iúil}} Is é an '''11 Iúil''' an 192ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 193ú lá i mbliain bhisigh. Tá 173 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Ceiliúrtar ''Lá Cuimhneacháin Náisiúnta'' in Éirinn ar an Domhnach is gaire == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1274]] — [[Roibeard I, Rí na nAlbanach|Roibeard Brús]], Raibeart I na hAlban (b. [[1329]]) * [[1486]] — [[Jacopo Sansovino]], snoíodóir is ailtire Iodálach (b. [[1570]]) * [[1489]] — [[Thomas Cranmer]], ardeaspag Canterbury i rith réimeas Anraí VIII Shasana (b. [[1556]]) * [[1767]] — [[John Quincy Adams]] 6ú uachtarán na Stát Aontaithe (b. [[1848]]) * [[1844]] — [[Peadar I na Seirbe|Peadar I]], rí na Seirbe (b. [[1921]]) * [[1857]] — [[Joseph Larmor]], fisiceoir agus matamaiticeoir Éireannach (b. [[1942]]) * [[1879]] — [[Hugh Kennedy]], abhcóide, breitheamh, agus polaiteoir Éireannach (b. [[[1936]]) * [[1907]] — [[Len Harvey]], dornálaí Briotanach (b. [[1976]]) * [[1909]] — [[Irene Hervey]], ban-aisteoir (b. [[1998]]) * [[1916]] — [[Alexandr Mikhailovich Prokhorov]], Fisiceoir Sóivéadach (b. [[2002]]) * [[1916]] — [[Gough Whitlam]], polaiteoir Astrálach agus 21ú Príomh-Aire na hAstráile (b. [[2014]]) * [[1920]] — [[Yul Brynner]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1985]]) * [[1928]] — [[Bobo Olson]], dornálaí Meiriceánach (b. [[2002]]) * [[1929]] — [[David Kelly]], aisteoir Éireannach (b.[[2012]]) * [[1935]] — [[Oliver Napier]], polaiteoir as Béal Feirste (b. [[2011]]) * [[1946]] — [[Ed Markey]], polaiteoir Meiriceánach * [[1948]] — [[Judit Hidasi]], [[Teangeolaíocht|teangeolaí]] [[An Ungáir|Ungárach]] * [[1949]] — [[Shane Ross]], iriseoir agus polaiteoir neamhspleách Éireannach * [[1953]] — [[Leon Spinks]], Dornálaí Meiriceánach (b. [[2020]]) * [[1957]] — [[Peatsaí Ó hEadhra]], poblachtánach Éireannach (b. [[1981]]) * [[1958]] — [[Hugo Sánchez]], imreoir sacair Meicsiceach * [[1968]] — [[Mark Fisher]], teoiricí cultúrtha Sasanach (b. [[2017]]) * [[1973]] — [[Andrew Bird]], ceoltóir * [[1977]] — [[Edward Moss]], aisteoir Meiriceánach * [[1982]] — [[John O'Flynn]], imreoir sacair * [[1984]] — [[Mubarak Bala]], aindiachaí ón Nigéir agus uachtarán ar Chumann Daonnachach na Nigéire * [[1985]] — [[Jonathan Sexton]], imreoir rugbaí Éireannach * [[1989]] — [[Martin Kližan]], imreoir leadóige as an tSlóvaic * [[1990]] — [[Caroline Wozniacki]], imreoir leadóige * [[1990]] — [[Mona Barthel]], imreoir leadóige Gearmánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1628]] — [[Uilliam Ó Domhnaill]], Ardeaspag Thuama agus aistritheoir Bíobla * [[1681]] — [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]], ardeaspag agus naomh Éireannach (r. [[1629]]) * [[1917]] — [[Mike Glover]], lúthchleasaí Meiriceánach (r. [[1890]]) * [[1937]] — [[George Gershwin]], cumadóir ceoil agus pianódóir Meiriceánach (r. [[1898]]) * [[1941]] — [[Arthur John Evans]], seandálaí Sasanach (r. [[1851]]) * [[1973]] — [[Edward Moane]], polaiteoir Éireannach (r. [[1890]]) * [[1974]] — [[Pär Lagerkvist]], Scríbhneoir, file agus drámadóir Sualannach (r. [[1891]]) * [[1976]] — [[Michael Hayes]], polaiteoir Éireannach (r. [[1889]]) * [[1984]] — [[Jack Murphy]], polaiteoir Éireannach (r. [[1920]]) * [[1989]] — [[Laurence Olivier]], aisteoir Sasanach (r. [[1907]]) * [[2014]] — [[Diarmaid Ó Muirithe]], léachtóir, iriseoir, agus scríbhneoir Éireannach (r. [[1935]]) * [[2019]] — [[Brendan Grace]], fuirseoir, amhránaí, agus aisteoir Éireannach (r. [[1951]]) * [[2023]] — [[Milan Kundera]], údar Seiceach (r. [[1929]]) * [[2026]] — [[Dermot Murnaghan]], iriseoir Sasanach (r. [[1957]]) == Tarluithe == * [[1616]] - D'fhill [[Samuel de Champlain]] go [[Québec]] * [[1848]] - D'oscail [[Stáisiún Londain Waterloo]] don chéad uair * [[1899]] - Bunaíodh [[Fiat]] i d[[Torino]], [[An Iodáil]] * [[1914]] - D'imir [[Babe Ruth]] don chéad uair san tSraith Mhór [[Daorchluiche]] * [[1921]] - Tháinig deireadh le [[Cogadh na Saoirse]] nuair a cuireadh sos cogaidh idir na hÉireannaigh agus na Briotanaigh i bhfeidhm * [[1960]] - Foilsíodh ''To Kill a mockingbird'' le [[Harper Lee]] don chéad uair s[[na Stáit Aontaithe]] * [[1995]] - [[Sléacht Srebrenica|Sléacht ar phobal Srebrenica]]; cinedhíothú ar Mhoslamaigh oirthear [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin| Bhoisnia]]. * [[2010]] - Bhuaigh [[an Spáinn]] [[an Ísiltír]] [[Corn FIFA an Domhain 2010]] a bhuachan in [[Johannesburg]] [[Catagóir:Dátaí|0711]] [[Catagóir:Míonna|Iúil, 11]] d6xii5ikf410se0zmanbldp6s2t76xp 1320195 1320194 2026-07-11T20:21:43Z Conradder 34685 /* Tarluithe */ 1320195 wikitext text/x-wiki {{Iúil}} Is é an '''11 Iúil''' an 192ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 193ú lá i mbliain bhisigh. Tá 173 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Ceiliúrtar ''Lá Cuimhneacháin Náisiúnta'' in Éirinn ar an Domhnach is gaire == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1274]] — [[Roibeard I, Rí na nAlbanach|Roibeard Brús]], Raibeart I na hAlban (b. [[1329]]) * [[1486]] — [[Jacopo Sansovino]], snoíodóir is ailtire Iodálach (b. [[1570]]) * [[1489]] — [[Thomas Cranmer]], ardeaspag Canterbury i rith réimeas Anraí VIII Shasana (b. [[1556]]) * [[1767]] — [[John Quincy Adams]] 6ú uachtarán na Stát Aontaithe (b. [[1848]]) * [[1844]] — [[Peadar I na Seirbe|Peadar I]], rí na Seirbe (b. [[1921]]) * [[1857]] — [[Joseph Larmor]], fisiceoir agus matamaiticeoir Éireannach (b. [[1942]]) * [[1879]] — [[Hugh Kennedy]], abhcóide, breitheamh, agus polaiteoir Éireannach (b. [[[1936]]) * [[1907]] — [[Len Harvey]], dornálaí Briotanach (b. [[1976]]) * [[1909]] — [[Irene Hervey]], ban-aisteoir (b. [[1998]]) * [[1916]] — [[Alexandr Mikhailovich Prokhorov]], Fisiceoir Sóivéadach (b. [[2002]]) * [[1916]] — [[Gough Whitlam]], polaiteoir Astrálach agus 21ú Príomh-Aire na hAstráile (b. [[2014]]) * [[1920]] — [[Yul Brynner]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1985]]) * [[1928]] — [[Bobo Olson]], dornálaí Meiriceánach (b. [[2002]]) * [[1929]] — [[David Kelly]], aisteoir Éireannach (b.[[2012]]) * [[1935]] — [[Oliver Napier]], polaiteoir as Béal Feirste (b. [[2011]]) * [[1946]] — [[Ed Markey]], polaiteoir Meiriceánach * [[1948]] — [[Judit Hidasi]], [[Teangeolaíocht|teangeolaí]] [[An Ungáir|Ungárach]] * [[1949]] — [[Shane Ross]], iriseoir agus polaiteoir neamhspleách Éireannach * [[1953]] — [[Leon Spinks]], Dornálaí Meiriceánach (b. [[2020]]) * [[1957]] — [[Peatsaí Ó hEadhra]], poblachtánach Éireannach (b. [[1981]]) * [[1958]] — [[Hugo Sánchez]], imreoir sacair Meicsiceach * [[1968]] — [[Mark Fisher]], teoiricí cultúrtha Sasanach (b. [[2017]]) * [[1973]] — [[Andrew Bird]], ceoltóir * [[1977]] — [[Edward Moss]], aisteoir Meiriceánach * [[1982]] — [[John O'Flynn]], imreoir sacair * [[1984]] — [[Mubarak Bala]], aindiachaí ón Nigéir agus uachtarán ar Chumann Daonnachach na Nigéire * [[1985]] — [[Jonathan Sexton]], imreoir rugbaí Éireannach * [[1989]] — [[Martin Kližan]], imreoir leadóige as an tSlóvaic * [[1990]] — [[Caroline Wozniacki]], imreoir leadóige * [[1990]] — [[Mona Barthel]], imreoir leadóige Gearmánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1628]] — [[Uilliam Ó Domhnaill]], Ardeaspag Thuama agus aistritheoir Bíobla * [[1681]] — [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]], ardeaspag agus naomh Éireannach (r. [[1629]]) * [[1917]] — [[Mike Glover]], lúthchleasaí Meiriceánach (r. [[1890]]) * [[1937]] — [[George Gershwin]], cumadóir ceoil agus pianódóir Meiriceánach (r. [[1898]]) * [[1941]] — [[Arthur John Evans]], seandálaí Sasanach (r. [[1851]]) * [[1973]] — [[Edward Moane]], polaiteoir Éireannach (r. [[1890]]) * [[1974]] — [[Pär Lagerkvist]], Scríbhneoir, file agus drámadóir Sualannach (r. [[1891]]) * [[1976]] — [[Michael Hayes]], polaiteoir Éireannach (r. [[1889]]) * [[1984]] — [[Jack Murphy]], polaiteoir Éireannach (r. [[1920]]) * [[1989]] — [[Laurence Olivier]], aisteoir Sasanach (r. [[1907]]) * [[2014]] — [[Diarmaid Ó Muirithe]], léachtóir, iriseoir, agus scríbhneoir Éireannach (r. [[1935]]) * [[2019]] — [[Brendan Grace]], fuirseoir, amhránaí, agus aisteoir Éireannach (r. [[1951]]) * [[2023]] — [[Milan Kundera]], údar Seiceach (r. [[1929]]) * [[2026]] — [[Dermot Murnaghan]], iriseoir Sasanach (r. [[1957]]) == Tarluithe == * [[1276]] - Toghadh [[Pápa Aidrian V]]. Gheobhaidh sé bás aon mhí ina dhiaidh sin. * [[1616]] - D'fhill [[Samuel de Champlain]] go [[Québec]] * [[1796]] - Fuair [[Na Stáit Aontaithe]] [[Detroit, Michigan|Detroit]] ó [[Ríocht na Breataine Móire]] de bharr conartha * [[1804]] - Tharla coimhlint nuair a ghoin [[Leasuachtaráin na Stát Aontaithe]], [[Aaron Burr]], iar-Rúnaí Státchiste na Stát Aontaithe [[Alexander Hamilton]] go marfach * [[1848]] - D'oscail [[Stáisiún Londain Waterloo]] den chéad uair * [[1899]] - Bunaíodh [[Fiat]] i d[[Torino]], [[An Iodáil]] * [[1914]] - D'imir [[Babe Ruth]] don chéad uair san tSraith Mhór [[Daorchluiche]] * [[1921]] - Tháinig deireadh le [[Cogadh na Saoirse]] nuair a cuireadh sos cogaidh idir na hÉireannaigh agus na Briotanaigh i bhfeidhm * [[1960]] - Foilsíodh ''To Kill a mockingbird'' le [[Harper Lee]] don chéad uair s[[na Stáit Aontaithe]] * [[1995]] - [[Sléacht Srebrenica|Sléacht ar phobal Srebrenica]]; cinedhíothú ar Mhoslamaigh oirthear [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin| Bhoisnia]]. * [[2010]] - Bhuaigh [[an Spáinn]] [[an Ísiltír]] [[Corn FIFA an Domhain 2010]] a bhuachan in [[Johannesburg]] [[Catagóir:Dátaí|0711]] [[Catagóir:Míonna|Iúil, 11]] q4avhzpyoa6qzk2upw9s22ia5bvp3xr 0 6628 1320227 1281554 2026-07-12T00:03:59Z TGcoa 21229 1320227 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Bean]] den [[Cine gorm|chine gorm]] sna [[Stáit Aontaithe]] ab ea '''Rosa Louise McCauley Parks''' ([[4 Feabhra]] [[1913]] - [[24 Deireadh Fómhair]] [[2005]]). Bhain sí clú agus cáil amach di féin san fheachtas chun [[cearta daonna|cearta sibhialta]] a bhaint amach don [[Cine gorm|chine gorm]]. Sa bhliain 1955, ghlac sí seasamh i gcoinne an chiníochais, rud a spreag feachtas cearta sibhialta i Meiriceá. [[Íomhá:Rosa parks human rights museum memphis 2.jpg|clé|mion|220x220px|Rosa Parks sa Memphis Museum]] [[Íomhá:1956 face detail, Rosa Parks being fingerprinted by Deputy Sheriff D.H. Lackey after being arrested on February 22, 1956, during the Montgomery bus boycott (cropped).jpg|clé|mion|276x276px|Rosa Parks, 1956]][[Íomhá:Rosa_parks_bus.jpg|mion|clé|An bus inar dhiúltaigh Parks dul go cúl an bhus le háit a fhágaint ar shuíochán d’fhear den chine geal.|alt=|220x220px]][[Íomhá:RosaParks-BillClinton.jpg|clé|mion|220x220px|Rosa Parks agus Bill Clinton]] == Saol == Rugadh Rosa Parks in [[Alabama]] agus tógadh í ar fheirm lena seantuismitheoirí, a máthair agus a deartháir. Is cosúil gurbh Éireannach é a sin-seanathair.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/18.Rosa-Parks-eilifint.pdf|teideal=Rosa Parks|údar=cogg.ie|dátarochtana=202}}{{Dead link|date=Iúil 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ba mhúinteoir scoile í a máthair agus ba shiúinéir é a hathair. Ag tús na g[[1950idí|caogaidí]] bhí Rosa Parks ag obair leis an NAACP ar son [[cearta sibhialta]] i [[Montgomery, Alabama]]. Bhí oiliúint á fáil aici i gcúrsaí a bhí bainteach le [[Cearta daonna|cearta sibhialta]]. === 1955ː Easumhlaíocht === ==== Cúlra ==== In Alabama. sna [[1950idí]], bí raibh cearta daonna ag na daoine gorma agus caitheadh go holc leo. Mar shampla, ar na busanna, bhí suíocháin ar leith ann do dhaoine geala agus suíocháin eile do dhaoine gorma. Ní raibh cead ag daoine gorma suí ar shuíocháin na ndaoine geala ach bhí cead ag na daoine geala suí ar shuíocháin na ndaoine gorma, fiú má bhí duine gorm ina shuí ansin cheana féin. ==== Eachtra ==== Ar an [[1 Nollaig]] [[1955]], bhí Parks ar a bealach abhaile ar bhus plódaithe. Tháinig fear geal isteach sa bhus. Ní raibh suíochán ar bith fágtha do dhaoine geala. D'iarr an tiománaí ar Parks a suíochán a thabhairt suas d’fhear geal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/teastas-soisearach/ossp/notai/coincheap-2-ceart-agus-freagrachta/nelson-mandela-agus-martin-luther-king/|teideal=Nelson Mandela agus Martin Luther King {{!}} COGG|language=ga-GA|dátarochtana=2020-10-24|archivedate=2021-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418083533/https://www.cogg.ie/teastas-soisearach/ossp/notai/coincheap-2-ceart-agus-freagrachta/nelson-mandela-agus-martin-luther-king/}}</ref> Bhí Parks tuirseach traochta den mhíchothromaíocht agus sheas sí an fód. Scairt an tiománaí bus ar na póilíní. Tháinig siad gan mhoill agus gabhadh Rosa. Fuarthas ciontach as mí-iompar í, in aghaidh an [[dlí]] áitiúil. An [[oíche]] dár gcionn, chruinnigh caoga taoisigh den chine gorm le chéile chun an eachtra a phlé, agus labhair [[sagart]] anaithnid, den ainm [[Martin Luther King]] leo. Shocraigh siad [[Baghcat (agóid)|baghcat]] a eagrú in aghaidh an chórais bus i Montgomery.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Martin%20Luther%20King.pdf|teideal=Beatha le Bua - Martin Luther King|údar=ccea.org.uk|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027204924/https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Martin%20Luther%20King.pdf}}</ref> Níor thaistil fiú duine amháin den chine gorm ar na busanna ar feadh 381 lá. Ar deireadh, bhí ar na comhlachtaí bus fáil réidh leis na rialacha ciníocha mar bhí siad ag cailleadh an iomarca airgid.<ref name=":0" /> ==== Deoraíocht ==== Bhí Parks páirteach go mór i nGluaiseacht na gCeart Sibhialta (ag iarraidh cearta daonna a bhaint amach do dhaoine gorma i Meiriceá). Ach bhí sé deacair di obair a fháil in Alabama mar gheall air sin. Ar deireadh, chuaigh sí féin agus a fear céile chun cónaí i dtuaisceart na tíre, áit nach raibh an ciníochas chomh holc céanna.<ref name=":0" /> Duine iomráiteach san fheachtas le haghaidh cearta sibhialta ab ea Rosa Parks sna blianta dár gcionn. Bhí cónaí uirthi i [[Detroit]] go dtí a bás ar an [[24 Deireadh Fómhair]] [[2005]] (in aois 92 di; tháinig néaltrú srl uirthi).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.biography.com/activist/rosa-parks|teideal=Rosa Parks - Life, Bus Boycott & Death - Biography|work=www.biography.com|dátarochtana=2020-10-24}}</ref> == Tionchar == Spreag an agóid seo an mionlach go mór agus thosaigh an troid in aghaidh an chiníochais sna Stáit Aontaithe i ndáiríre. Chuir gaisce Parks ceist [[Cearta daonna|chearta sibhialta]] an chine ghoirm os comhair phobal na Stát Aontaithe. Féachann daoine anois ar Rosa Parks mar shiombail den troid ar son na saoirse do dhaoine gorma, mar go raibh sí sásta seasamh a ghlacadh i gcoinne na daoirse. Gan aon dabht, bean chróga a bhí inti a spreag go leor daoine eile.<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Parks, Rosa}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1913]] [[Catagóir:Básanna in 2005]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe Meiriceánacha Afracacha]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ciníochas sna Stáit Aontaithe]] oz8o6q59beqlujccu18wmzauppbk4u7 0 8971 1320220 1307162 2026-07-11T23:31:22Z TGcoa 21229 1320220 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is páirtí polaitíochta [[Dílseachas|dílseach]] agus [[Aontachtóirí na hÉireann|aontachtach]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Protestant Unionists and Loyalists|url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195395877.003.0003|publisher=Oxford University Press|journal=Unionists, Loyalists, and Conflict Transformation in Northern Ireland|date=2011-08-30|pages=53–76|author=Lee A. Smithey}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Very British Rebels?|url=http://dx.doi.org/10.5040/9781501316333|publisher=Bloomsbury Academic|date=2016|author=James W. McAuley}}</ref> i d[[Tuaisceart Éireann]] é an '''Páirtí Aontachtach Daonlathach''' ([[Béarla]]: '''Democratic Unionist Party''' nó '''DUP'''). Bhunaigh [[Ian Paisley]] agus Desmond Boal an páirtí i 1971, le linn [[na Trioblóidí]], agus bhí Paisley mar cheannaire an pháirtí ar feadh 37 mbliain ina dhiaidh sin. Is é [[Gavin Robinson]] ceannaire an pháirtí, ceapthain 2024 i gcúinsí eisceachtúla.Fuair Gavin Robinson ceannas ar an DUP faoi choinníollacha nach roghnódh aon duine; tháinig sé i gcomharbacht ar Jeffrey Donaldson a dtáinig deireadh lena shaol polaitiúil nuair a cúisíodh é as cionta gnéis stairiúla, éigniú san áireamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/uair-na-cinniuna-do-cheannairi-an-tuaiscirt/|teideal=Uair na cinniúna do cheannairí an Tuaiscirt|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=3 Iúil 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-06}}</ref> Is é an DUP ceann den dá páirtí is mó i d[[Tionól Thuaisceart Éireann]], agus an cúigiú páirtí is mó i d[[Teach na dTeachtaí na Ríochta Aontaithe]] (toghadh 8 ball den pháirtí chun Pharlaimint na Breataine sa [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2019|toghchán in 2019]]). [[Íomhá:DUP, Lisburn, November 2010 (02).JPG|clé|mion]] [[Íomhá:DUP Advice Centre, Omagh - geograph.org.uk - 132295.jpg|clé|mion|[[An Ómaigh]]]] == Polasaithe == [[Íomhá:Official portrait of Sir Jeffrey M. Donaldson crop 2.jpg|mion|A[[Jeffrey Donaldson|n Right Honourable Sir '''Jeffrey M. Donaldson''' iar-PC]], ceannaire ó 2021 go 2024]] Deirtear go bhfuil an páirtí i bhfad amach ar an [[eite dheis]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The British Party System|url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203931226|date=2008-03-11|doi=10.4324/9780203931226|author=Stephen Ingle}}</ref> agus go bhfuil sé thar a bheith coimeádach ar chúrsaí sóisialta.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1959 General Election, Tories and TV 1958–63|url=http://dx.doi.org/10.1057/978-1-137-56254-8_6|publisher=Palgrave Macmillan UK|journal=The Tories and Television, 1951-1964|date=2016-10-02|location=London|pages=111–129|author=Anthony Ridge-Newman}}</ref> Tá sé in aghaidh an ghinmhillte agus an phósadh comhghnéis. Feiceann an DUP é féin ag cosaint an Briotanachas agus cultúr Protastúnach Uladh. Tá an páirtí amhrasach faoin Aontas Eorpach agus thacaigh sé leis an mBreatimeacht.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Campaign|url=http://dx.doi.org/10.5040/9781350985568.ch-011|publisher=I.B. Tauris|journal=Brexit, No Exit|date=2017}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=What Do We See When We See Total Darkness?|url=http://dx.doi.org/10.1111/ejop.12220|journal=European Journal of Philosophy|date=2017-02-02|issn=0966-8373|pages=1039–1061|volume=25|issue=4|doi=10.1111/ejop.12220|author=Emmanuel Ordóñez Angulo}}</ref> [[Íomhá:Official portrait of Gavin Robinson crop 3.jpg|mion|[[Gavin Robinson]], ceannaire 2024-]] == Stair == D'eascair an DUP ón bPáirtí Aontachtach Protastúnach. Tá naisc stairiúla aige le h[[Eaglais Shaor Phreispitéireach]] Uladh, an eaglais a bhunaigh Paisley. Le linn na `dTrioblóidí, bhí an DUP i gcoinne cumhacht a roinnt le náisiúnaithe Éireannacha mar bhealach an coimhlint a réiteach, agus bhí sé i gcoinne iarrachtaí baint a bheith ag [[Poblacht na hÉireann]] i gcúrsaí Thuaiscirt Éireann. Chuaigh sé i mbun feachtais i gcoinne [[Comhaontú Sunningdale|Chomhaontú Sunningdale]] 1973, Comhaontú Angla-Éireannach 1985 agus [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] 1998. Sna 1980í, bhí baint ag an DUP leis na gluaiseachtaí paraimíleataí dílseacha Third Force<ref>{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/politics/ian-paisley-death-third-force-were-a-motley-crew-of-teens-and-farmers-30583056.html|teideal=Ian Paisley death: Third Force 'were a motley crew of teens and farmers...'|language=en-GB|work=belfasttelegraph|dátarochtana=2021-08-01}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Campbell, John Dermot, (20 Jan. 1898–23 Jan. 1945), DL (Belfast); MP (U) Co. Antrim since 1943; Deputy Flax Controller for Northern Ireland since 1940|url=http://dx.doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u223441|publisher=Oxford University Press|journal=Who Was Who|date=2007-12-01}}</ref> agus Ulster Resistance<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/othelem/organ/uorgan.htm|teideal=CAIN: Abstracts of Organisations - 'U'|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-08-01}}</ref> a chur ar bun. [[Íomhá:Gordon Lyons 2021.jpg|mion|[[Gordon Lyons]] (anseo sa bhliain 2021)]] Le linn an chuid is mó de stair an DUP, ba é [[Páirtí Aontachtach Uladh]] an páirtí aontachtach is mó i dTuaisceart Éireann, ach faoi 2004, bhí níos mó suíocháin ag an DUP i dTionól Thuaisceart Éireann agus i d[[Teach na dTeachtaí na Ríochta Aontaithe]]. [[Íomhá:Paul Givan DUP.jpg|mion|Paul Givan (in 2012)]] I 2006, chomhshínigh an DUP [[Comhaontú Chill Rìmhinn]] agus an bhliain ina dhiaidh sin, d'aontaigh an páirtí le dul i mbun rialtas cineachta roinnte cumhachta le [[Sinn Féin]],<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/6491769.stm|teideal=DUP 'would share power in May'|dáta=2007-03-24|language=en-GB|dátarochtana=2021-08-01}}</ref> a d'aontaigh an tseirbhís póilíní, cúirteanna agus an smacht reachta a thacú. D'fhág [[Jim Allister]] (an t-aon bhall de Pharlaimint na hEorpa ag an bpáirtí)<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/6499623.stm|teideal=Allister quits power-sharing DUP|dáta=2007-03-27|language=en-GB|dátarochtana=2021-08-01}}</ref> agus seachtar gcomhairleoirí<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/6524109.stm|teideal=Seventh councillor leaves the DUP|dáta=2007-04-05|language=en-GB|dátarochtana=2021-08-01}}</ref> an páirtí mar agóid, agus bhunaigh siad an páirtí [[Glór Traidisiúnta Aontachtach]].<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7131912.stm|teideal=New unionist group to be launched|dáta=2007-12-07|language=en-GB|dátarochtana=2021-08-01}}</ref> Tar éis Paisley, bhí [[Peter Robinson]] mar cheannaire ó 2008 go 2015, [[Arlene Foster]] ó 2015 go 2021, [[Edwin Poots]] ar feadh trí sheachtaine i 2021, agus [[Jeffrey Donaldson]] ó Meitheamh 2021 ar aghaidh. San [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|olltoghchán 2019]], bhí an DUP i dtús áite le hocht suíochán (bhí Sinn Féin sa dara háit le seacht gcinn). In 2022, tharraing an DUP amach as Stormont mar agóid i gcoinne an mhargaidh a rinne [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] leis an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] i dtaca le cúrsaí trádála. Cnámh spairne ab ea na socruithe a bhí ann maidir le hearraí áirithe a iompraítear idir an Bhreatain agus an Tuaisceart. === 2024 === Ar 29 Eanáir 2024, chinn an DUP filleadh ar Stormont tar éis do choiste feidhmiúcháin an DUP an cheist a chaibidil ar feadh cúig huaire (cuireadh go láidir i gcoinne an chinnidh). Gheall Rialtas na Breataine "deireadh" a chur le "seiceálacha" custaim ar earraí a choinnítear taobh istigh de mhargadh an Tuaiscirt, a mhaígh [[Jeffrey Donaldson|Donaldson]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=DUP le filleadh ar Stormont faoi réir reachtaíochta úir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0130/1429376-dup-le-filleadh-ar-stormont-faoi-reir-reachtaiochta-uir/|date=2024-01-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'éirigh Donaldson as an cheannaireacht ar an 29 Márta 2024 nuair a chúisíodh é i gcionta gnéis. Bhí [[Gavin Robinson]] ina leascheannaire sula bhfuair sé an t-ardú céime gan choinne Aoine an Chéasta. Toghadh é mar cheannaire an pháirtí i gcúinsí eisceachtúla.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dup-ag-cruachan-in-aghaidh-na-hanachaine/|teideal=DUP ag cruachan in aghaidh na hanachaine|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=7 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-07}}</ref> Ar an 23 Bealtaine 2024, d'fhógair [[Rishi Sunak]] [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|olltoghchán]]; ní raibh an DUP ag cruthú rómhaith sna pobalbhreitheanna ag an am. Ní raibh ceannaire ar an bpáirtí, Gavin Robinson róchinnte fiú go n-éireoidh leis a shuíochán féin a choinneáil i m[[Béal Feirste Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Thoir.]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/starmer-agus-pairti-an-lucht-oibre-ar-thairseach-na-cumhachta/|teideal=Starmer agus Páirtí an Lucht Oibre ar thairseach na cumhachta|dáta=2024-07-04|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-04}}</ref> San [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|Olltoghchán 202]]4, chaill an DUP trí shuíochán agus gur dhóbair dóibh péire eile a chailliúint. Atoghadh [[Gavin Robinson]] ([[Béal Feirste Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Thoir]]); [[Sammy Wilson]] ([[Aontroim Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thoir]]); [[Gregory Campbell]] ([[Doire Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Doire Thoir]]); [[Jim Shannon]] ([[Loch Cuan (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Loch Cuan]]); agus [[Carla Lockhart]] ([[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|An Bhanna Uachtarach]]). Mar leis na trí shuíochán a chaill an DUP;<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-reimeas-paisley-agus-sinn-fein-ar-an-bpairti-is-mo-as-eirinn-in-westminster/|teideal=Deireadh le réimeas Paisley agus Sinn Féin ar an bpáirtí is mó as Éirinn in Westminster|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref> * Fuair ceannaire an [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|TUV]] [[Jim Allister]] an ceann is fearr ar [[Ian Óg Paisley|Ian Paisley]] in [[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thuaidh]], agus tháinig deireadh le rítheaghlach Paisley tar éis ceithre bliana is leathchéad.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-drochla-do-ritheaghlach-paisley-borradh-faoi-shinn-fein-agus-ceist-an-athaontaithe-torthai-thoghchan-westminster/|teideal=FÍSEÁN: Drochlá do rítheaghlach Paisley, borradh faoi Shinn Féin agus ceist an athaontaithe – torthaí thoghchán Westminster|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref> Bhí farasbarr de 450 vóta de Jim Allister ar Paisley. Ní raibh aon choinne leis seo ar chor ar bith. Dúirt Allister é féin go raibh talamhchreathach. * Toghadh [[Sorcha Eastwood]] ó [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Pháirtí na Comhghuaillíochta]], i n[[Gleann an Lagáin (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Gleann an Lagáin]] in áit [[Jeffrey Donaldson]] nach raibh san iomaíocht; agus * Thóg [[Robin Swann]] ó [[Páirtí Aontachtach Uladh|Pháirtí Aontachtach Uladh]], an suíochán in [[Aontroim Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Theas]] ó [[Paul Girvan]].<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Olltoghchán buaite go rábach ag Páirtí Lucht Oibre na Breataine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0705/1458355-olltoghchan-buaite-go-rabach-ag-pairti-lucht-oibre-na-breataine/|date=2024-07-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Main|Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann}} === An Chomhairle Pobal Dílseacha === Bhuail Aire Oideachais Stormont, [[Paul Givan|Paul Givan,]] leis an [[Comhairle Pobal Dílseach|An Chomhairle Pobal Dílseach]] (CPD nó LCC i mBéarla) i mí Mheán Fómhair 2024 agus chas Aire Pobal Stormont, [[Gordon Lyons]] leis an CPD cúpla seachtain níos déanaí. Scáthghrúpa do na paraimíleataigh dhílseacha ([[Óglaigh Uladh|UVF]], [[Cumann Cosanta Uladh|UDA]]...) is ea an CPD. Bhí an DUP ag tabhairt le fios go bhfuil dlisteanacht ag baint leis an CPD, is cosúil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-dup-ar-nos-cuma-liom-faoi-chruinnithe-le-paraimileataigh/|teideal=An DUP ar nós cuma liom faoi chruinnithe le paraimíleataigh|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=13 Deireadh Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-10-14}}</ref> === 2026: Athbhreithniú maidir le hiompar Donaldson i Stormont === Fuarthas Donaldson ciontach i mí an Mheithimh 2026 in ocht gcinn déag de coireanna gnéis. Ar an 29 Meitheamh, d'iarr Edwin Poots ar chléireach agus ar phríomfheidhmeannach an Tionóil go ndéanfaí athbhreithniú ar líomhain ar bith a bhí bainteach le haon mhíúsáid nó iompar míchuí de chuid Donaldson i bhfoirgnimh na parlaiminte.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Atbhreithniú ar bun ag Tionól an Tuaiscirt faoi iompar Donaldson|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0710/1582786-atbhreithniu-ar-bun-ag-tionol-an-tuaiscirt-faoi-iompar-donaldson/|date=2026-07-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Páirtí Aontachtach Uladh]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Pairti Aontachtach Daonlathach}} [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1971]] [[Catagóir:Aontachtas Uladh]] nb9uthrhbu13p2agkosyg3644qzufff 14 15239 1320252 138249 2026-07-12T00:21:41Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320252 wikitext text/x-wiki Seo liosta leathanaigh atá aicearra ar fáil: [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 3399t27d8cnrxjms9lfsddr8pzj96m7 0 22036 1320272 1317687 2026-07-12T09:23:14Z History7547 75539 /* */ 1320272 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is í '''Albain''' an tír atá suite ins an taobh thuaidh den [[An Bhreatain|Bhreatain]]. Bhí sí ina ríocht neamhspléach roimh an bhliain 1707, nuair a d'aontaigh Albain le [[Sasana]] chun [[Ríocht na Breataine Móire]] a bhunú. Ins an bhliain 1801, aontaíodh Ríocht na Breataine Móire agus [[Ríoghacht Éireann|Ríoghacht na hÉireann]] le chéíle chun an Ríocht Aontaithe a chruthú. Sa bhliain 1999, cuireadh [[Pàrlamaid na h-Alba]] ar bun, áit ina mbíonn na teachtaí ag déaláil le gnóthaí a bhaineas le hAlbain amháin. Tá [[Dlí na hAlban]] go maith eadar-dhealaithe ó Dhlí Shasana. == Ainm == As [[an tSean-Ghréigis]] a dtáinig an t-ainm ‘Albain,’ nó ''Ἀλβίων (''/al.pʰi:on/), mar a scríobhadh na Gréagaigh. Breatain Mhór ina hiomlán a bhí i gceist leis an ainm sin i saothair sraithe staraithe agus tíreolaithe den domhan seanda. Mar shampla, scríobh Bréig-Arastatal fán fharraige mhór taobh thall den [[An Mheánmhuir|Mheán-Mhuir]]: ‘Tá dhá oileán ollmhór innti; Albion agus Ierne na hainmneacha atá orthu.’ –Bréig-Arastatal, Fán Domhan, 393 R.Chr. Chan fhuil sé soiléir cad é go díreach a bhí ar intinn ag na Gréagaigh agus iad ag tabhairt ‘''Albion''’ ar an oileán, ach is dócha go bhfuil an t-ainm bunaithe ar ''albʰo'' 'bán' (cf. Sean-Ghréigis ἀλφός/al.pʰós/), agus tá tuairim ann go mb’iad [[Aillte bána Dover|Aillte Bána Dover]] a thug inspioráid do na taiscéalaithe. Is féidir fiú gur aithris Ghréagach ar ainm Ceilteach atá in '''Albion,''<nowiki/>' agus, más fíor, is dócha go mbeadh an t-ainm sin fréamhaithe in '<nowiki/>''albiyú,''<nowiki/>' agus 'ros geal' an ciall leis. <ref>https://www.britannica.com/place/Albion-island-Europe</ref> Cuireadh ainmneacha eile in áit '''Albion''<nowiki/>' i ndiaidh gur bunaíodh ceangail trádála ní ba dhlúithe eadar Breatain Mhór agus mór-thír na hEorpa. Tháinig leaganacha leithidí ''Πρεττανική'' (''Prettanikḗ''), ''Βρεττανία'' (''Brettanía''), agus an fhoirm Laidineach ''Brittania'', ó dhaonnainm an phobail Cheiltigh den oileán: na Pritani. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Britons|publisher=Blackwell Pub|date=2003|location=Malden, MA|author=Christopher A. Snyder}}</ref> == Tíreolaíocht == :''Féach freisin: [[Ceantair chomhairle na hAlban]]'' Cumhdaíonn mórthír na hAlba an trian thuaidh den Bhreatain. Seachas an mhórthír, tá trí príomh-ghrúpaí oileán de chuid na hAlba: [[Na hInnse Gall|na hInse Gall]] (ar an taobh thiar); [[na hInse Orc]], (ó thuaidh), chomh maith leis [[na hInse Shealtainn]] (atá suite níos faide fós ó thuaidh). Ó thaobh na tír-eolaíochta, tá mórthír na hAlba roinnte ina trí chuid: [[Na Garbhchríocha|Garbhchríocha na hAlban]], atá sléibhtiúil den chuid is mó; an Crios Lárnach, atá íseal go maith, agus Árdáin an Deiscirt, atá cnocach. Maireann mórchuid na ndaoine ins an Chrios Lárnach, agus is ann atá leath na sé chathair den tír: [[Dún Éideann]], [[Glaschú]], agus [[Sruighle]], mar aon le go leor bailte níos lú. Tá cuid mhór daoine ina gcónaí in Ísiltír an Oirthuaiscirt fosta, réigiún uirbeach mar a bhfuil dís na mbailte móra eile, mar atá [[Obar Dheathain]] agus [[Dún Déagh]]. Fágann sin [[Inbhear Nis]], i [[an Cuan Moireach|gCuan Moireach]], ar an scoilt eadar Ardáin an Iarthuaiscirt agus na [[Am Monadh Ruadh|Cairn Ghorma]]. Roinntear Alba i g[[contaetha na hAlban|contaetha traidisiúnta]] (Béarla; ''shire'', Gaeilge na hAlban; ''siorrachd''), ach sa bhliain [[1889]], nuair a cuireadh na [[Ceantair chomhairle na hAlban|comhairlí contae]] ar bun, cuireadh beagán atheagair orthu mar go raibh cuid díobh roinnte i mórán codanna, nó fiú ina smidiríní. [[Íomhá:Traigh Sheilebost.jpg|clé|mion|Traigh Sheilebost sna [[Na Hearadh|Hearadh]], sna hOileáin Siar]] == Clocheolaíocht == === Gluaiseacht na bPlátaí Teicteonacha === Níor tháinig codanna thuaidh agus theas d'oileán na Breataine le chéile ach 76 milliún bliain roimh thús an bholcánachais in Oirthear Labhaidh. Roimhe sin, bhí Alba ar imeall mhór-roinne [[Laurentia]], ina raibh [[Meiriceá Thuaidh]] agus [[an Ghraonlainn]] freisin. Bhí an chuid ó dheas den oileán (Sasana agus [[an Bhreatain Bheag]]) timpeall 40° ní b'aide ó dheas, gar don Afraic agus do Mheiriceá Theas i mór roinn Gonduana. Go luath sa tréimhse [[Ordaivíseach]], timpeall 475 milliún bliain ó shin, scaradh Sasana agus an Bhreatain Bheag, a bhí ar phláta [[Avalonia]], amach ó Ghonduana agus brúdh ó thuaidh an chuid sin talún i dtreo Laurentia. Rinneadh [[Aigéan Iapetus]], a bhí eadar an dá chríoch, a chaolú. Faoi lár [[Siolúrach|na Ré Siolúraí]], timpeall 420 milliún bliain ó shin, bhí ceangal ag a imeall ar fad Shnaidhme Iapetus, a leanann líne a théann soir-siar ó [[Caolas Solway|Chaolas Solway]] go [[Northumberland]] a bheag nó a mhór. Nuair a thosaigh an ré bholcánach ní ba dheireanaí, timpeall 270 bliain ó shin, ba chuid de Phangaea í Alba fós, ach bhí sí i ndiaidh bogadh ó thuaidh. Bhí Lodainn an Ear timpeall 8° ní b'fhaide ó thuaidh. Leanadh leis an bpróiseas ina raibh Pangaea ag teacht le chéile, ionas go raibh an t-aigéan is gaire, [[Aigéan Tethys]], eadar an Eoráise agus an Afraic. Féach [http://www.glg.ed.ac.uk/home/s9810658/eastlothian/plates/tectonics.html Cuntas ar theicteonaic]. == Teanga == Labhraíonn an daonra iomlán, nach mór, [[An Béarla|Béarla]], cé go labhraítear go leor foirmeacha agus canúintí éagsúla den [[An Albainis|Albainis]] (Béarla; ''Scots'') a bhfuil an-difríocht aige le gnáth-Bhéarla caighdeánach na hAlban. Baineann timpeall 1.1% den daonra feidhm as [[Gaeilge na hAlban]] (Gaeilge na hAlban: ''Gàidhlig'') i ngnáthchúrsaí an lae, go príomha i gceantair iargúlta i dtuaisceart agus in iarthar na tíre. Tá Béarla líofa ag na Gaeilgeoirí sin ar fad. Faoin am ar tháinig [[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire|Séamus VI na hAlban]] i gcoróin i Sasana agus in Éirinn, ba í an Albainis, ar a dtugtar "Scots" nó "Lallans" freisin as Béarla (ón bhfocal ''Lowlands'', machairí), a labhraíodh sa tseanchúirt agus sa tseanpharlaimint. Ba as seanteanga Anglacach a labhraítí i sean-ríocht [[Bernicia]] i Northumbria, a ghabh an ríocht Bhriotánach [[Gododdin]] sa 6ú aois, agus is leis sin a claochlaíodh ainm na phríomhchathrach ó "[[Dún Éideann|Dhún Éideann]]" na Gaeilge go "Edinburgh" mar thugtar uirthi sa Bhéarla agus in Albainnis. [[File:Scots Gaelic speakers in the 2011 census.png|thumb|336px|left|% a bhí ábalta Gaeilge na hAlban a labhairt(2011)]] Gach duine atá 3 bliana nó níos sine 5,118,223. Ábalta an Béarla a labhairt go maith — 98.6%. Ábalta Gaeilge na hAlban a labhairt — 1.1%. Ábalta an Albainis a labhairt — 30.1%. Úsáideann teanga eile sa bhaile — 3.9% == Stair == Ba é [[Coinneach Mac Ailpín]] ar dtús a d'aontaigh ríocht na nGael agus na g[[na Cruithnigh|Cruithneach]] in Albain, nuair a thóg sé coróin na gCruithneach sa bhliain [[843]] AD. Go stairiúil, ó aimsir [[Dáibhí I na hAlban|Dháibhí I na hAlban]] (a bhí i réim idir na blianta [[1124]]–[[1153]]) ar a laghad, bhí scoilt chultúrtha le sonrú in Albain - [[Ísiltír na hAlban]], arbh í an Albainis, agus níos déanaí an Béarla, a príomhtheanga, agus Garbhchríocha na hAlban arbh í an tSean-Ghaeilge, agus níos déanaí Gaeilge na hAlban, a príomhtheanga. Leis sin cruthaíodh scoilt sa tír, agus sa stair bhí an Ísiltír faoi thionchair Shasana ní ba mhó: bhí an Ísiltír níos oscailte d'airm a d’ionsódh í ón deisceart, agus tháinig daoine in Ísiltír na hAlban faoi thionchar Shasana níos láidre mar gheall ar a ngaireacht le Sasana. Ba ghné ar leith in Albain é córas na gclann. I measc na gclann cáiliúil tá [[Clann Mhic Ghríogóir]] (''MacGregor''), [[Clann Mhic Dhónaill]] (''MacDonald'', [[Clann Mhic Cionnaith]] (''MacKenzie''), [[Clann Mhic Aoidh]] (''MacKay''), [[Clann Mhic Leoid]] (MacLeod), [[Clann Mhic Roibeard]] (''Robertson'') agus [[Clann Chambeul]] (''Campbell''). Sa ré stairiúil, ghlac Ísiltír na hAlban sórt córais [[Feodachas|feodach]] tar éis [[Gabháltas na Normannach|Ghabháltais na Normannach]] i Sasana, agus ba as clanna de bhunadh na Normannach a síolraíodh formhór na rithe tar éis circa 1100 AD. I measc na gclann seo bhí [[Clann Stíobhard]], [[Clann Brús]], [[Clann Dubhghlas]], [[Clann Porteous]], agus [[Clann Muirí]]. Le linn [[Cogadh na Saoirse in Albain|Chogadh na Saoirse in Albain]] (timpeall 1290 - 1363) d'éirigh muintir na hAlban amach i gcoinne riail Shasana, den chéad uair, faoi cheannas an ridire [[Uilleam Uallas]], agus níos déanaí, faoi cheannas [[Roibeard I, Rí na nAlbanach|Roibeard Brús]]. Chloígh Bruce na Sasanaigh ag [[Blàr Allt a' Bhonnaich|Cath Bannockburn]] sa bhliain [[1314]]. Sa bhliain [[1603]] fuair [[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire|Rí Séamus VI na hAlban]] coróin Shasana óna dhúchas, agus ceapadh mar [[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire|Rí Séamus I Shasana agus na hÉireann]] é. Bhog Séamus go [[Londain]] agus, as sin amach, níor fhill sé ar Albain ach aon uair amháin. Sa bhliain [[1707]] síníodh comhaontú idir Parlaimintí na hAlban agus Shasana ar a dtugtar [[Acht na hAontachta 1707|Acht an Aontais]]. Leis an gconradh a chur i bhfeidhm, bhí parlaimintí Shasana agus na hAlban le dúnadh, agus a gcumhachtaí go léir le haistriú go Parlaimint nua i Londain, a bheadh ansin mar [[Parlaimint na Ríochta Aontaithe|Pharlaimint]] ar an Ríocht nua aontaithe. Cuireadh aontas custaim agus airgeadra ar bun freisin. Lean an scéal ar aghaidh mar seo go dtí [[An Bhealtaine|Bealtaine]] sa bhliain [[1999]] nuair a ghnóthaigh Albain [[Párlamaid na h-Alba|parlaimint nua]]. Cé go raibh stádas parlaiminte náisiúnta ar thír neamhspleách ag sean-pharlaimint na hAlban, níl riar ag an bparlaimint nua ach i gcúrsaí intíre, mar go gcoinnítear freagracht ar chosaint, chúrsaí idirnáisiúnta agus chúrsaí áirithe eile in Albain faoi [[Tithe na Parlaiminte|Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]]. Ar 18 Meán Fómhair 2014 cuireadh ceist neamhspleáchas Alban faoi reifreann, agus chinn 55% in aghaidh 45% den phobal fanacht mar chuid inmheánach den Ríocht Aontaithe. == Alba an lae inniu == Tá 32 roinn riaracháin in Albain. I gcaint na ndaoine, cuirtear síos fós ar 33 [[contaetha na hAlban|chontae thraidisiúnta]]. Tá 6 chathair in Albain go hoifigiúil, agus ón gceann is mó anuas, is iad sin: * [[Glaschú]] * [[Dún Éideann]], an phríomhchathair * [[Obar Dheathain]] * [[Dún Déagh]] * [[Inbhear Nis]] * [[Sruighlea]] Bealaí Uisce in Albain: * ''[[Abhainn|Aibhneacha]]'': An [[An Chluaidh|Chluaidh]], An [[Uisge Dhé|Dé]], An [[Deathan]], Abhainn [[Abhainn Dubh Éireann|Dubh Éireann]], An [[Linne Foirthe|Fhoirthe]], An [[Uisge Spé|Spé]], An [[Tatha]], An [[An Tuaidh|Tuaidh]]; * ''[[Caolas|Caolais]]'': Caolas [[Caolas Chluaidh|Chluaidh]], Caol [[Caol Dhornoch|Dhornoch]], Caolas [[Caolas Fhoirthe|Fhoirthe]], Caolas [[Caolas Latharna|Latharna]], Caolas [[Caolas Mhoireibh|Mhoireibh]], Caolas [[Caolas Solway|Solway]], Caolas [[Caolas Tatha|Tatha]]; * ''[[Caolsáile|Fiordanna]]'': Loch [[Loch Fine|Fine]], An [[An Linne Sheilich|Linne Sheilich]], Loch Long, Loch a’ Taoibh, Loch Sunart, Loch Neibhis, Loch Hourn, Loch Broom; * ''[[Loch]]a'': Loch [[Loch Laomainn|Laomainn]], Loch [[Loch Ma-ruibhe|Ma Ruibhe]], Loch [[Loch Mhórair|Mhórair]], Loch [[Loch Nis|Nis]], Loch [[Loch Obha|Obha]], Loch [[Loch Rainich|Rainich]], Loch [[Loch Sin|Sin]], Loch [[Loch Tatha|Tatha]], Loch [[Loch Teimheil|Teimheil]]. * Bealaí uisce cruthaithe agus méadaithe ag an duine: an Canál Cailedónach, Canál Crinan, Canál Fhoirthe & na Cluaidhe, Canál an Aontais. ==Cultúr== Tá cultúr cathartha ar leith ag Albain seachas an chuid eile den Bhreatain. Tagann cuid de ó dhifríochtaí a mhaireann mar gheall ar mhíreanna in Acht an Aontais, agus cuid eile ar éasca iad a aithint, ach nach éasca cur síos orthu. ===Dlí na hAlban=== Coinnítear in Albain a córas dleathach ar leith, bunaithe ar an [[dlí Rómhánach]], agus ina bhfuil gnéithe den [[dlí sibhialta]] agus den [[dlí comónta]] le sonrú. Tá sé scríofa i dtéarmaí an aontais le Sasana go gcoinneofaí córais dhleathacha ar leith. Baintear feidhm as abhcóidí, ar a dtugtar "''advocates''", agus bíonn na breithiúna céanna i gcásanna sibhialta agus i gcásanna coiriúla. ===An tOideachas in Albain === Tá córas oideachais dá cuid féin ag Albain freisin. In Acht an Aontais leagadh síos cearta na n[[ollscoil]]eanna Albanacha, ach, níos tábhachtaí fós, ba í Albain an chéad tír ó [[Sparta]] sa Ghréig chlasaiceach inar cuireadh córas [[oideachas|oideachais]] phoiblí ghinearálta i bhfeidhm. Thosaigh sé sin leis an Acht Oideachais sa bhliain 1696, agus bhí sé riachtanach do leanaí ó cuireadh Acht Oideachais 1872 i bhfeidhm. Mar bharr air sin, ar feadh dhá chéad bliain, bhí céatadán níos airde de dhaonra na hAlban tar éis oideachas a fháil ag leibhéil bunscoile, meánscoile agus tríú leibhéal ná in aon tír eile san [[an Eoraip|Eoraip]]. Is léir na difríochtaí oideachais sin ó líon na nAlbanach a ghlac ceannas ar a gcuid réimsí le linn na 18ú agus an 19ú haoiseanna. Tógann daltaí scoile na hAlban scrúdaithe ''Higher'' (seachas ''A-Levels'' mar atá i Sasana, sa Bhreatain Bheag agus i dTuaisceart Éireann). Chomh maith leis sin tógann céim onóracha in ollscoil Albanach ceithre bliana, seachas trí bliana mar atá sa chuid eile den Ríocht Aontaithe. Tá na córais ollscoile i gcuid de thíortha Chomhlathas na Náisiún (ar a dtugtaí Comhlathas na Breataine cheana) bunaithe níos mó ar chóras na hAlban seachas mar atá ar an gcóras atá in úsáid sa chuid eile den Ríocht Aontaithe. ===An Bhaincéireacht=== Tá gnéithe ar leith i gcóras baincéireachta na hAlban, freisin. Cé gurb é [[Banc Shasana]] banc ceannais Rialtas na Ríochta Aontaithe, eisíonn trí bhanc chorprach Albanach a nótaí bainc féin: ([[Bank of Scotland]], [[Royal Bank of Scotland]] agus [[Clydesdale Bank]]). Níl stádas [[dlíthairiscint|dlíthairisceana]] i Sasana, sa Bhreatain Bheag ná i dTuaisceart Éireann acusan (cé go n-úsáidtear timpeall na Breataine ar fad iad, go háirithe i dTuaisceart Éireann, áit a n-eisíonn Banc Uladh, Banc na hÉireann, AIB agus Danske Bank a gcuid nótaí bainc féin freisin). In Albain, níl stádas dlíthairisceana ag na nótaí seo ná ag nótaí Bhainc Shasana, mar nach bhfuil cur síos orthu i ndlí na hAlban, ach glactar go forleathan le nótaí na gceithre bhanc. Le plé níos faide, fch. [http://www.siliconglen.com/Scotland/1_7.html Legal Tender] Ba in Albain a cuireadh tús mar is ceart le córas baincéireachta brainse an lae inniu, (ina gcoinníonn bainc gréasán brainsí ar fud na tíre, seachas lár-oifig nó dhó). Ní ach mar gheall ar bhrú polaitiúil láidir i rith an 19ú haois a cuireadh cosc ar an gcóras baincéireachta láidir a bhí dá bharr ó sheilbh a thógáil ar chóras baincéireachta Shasana. Cé nach raibh fáilte roimh bhainc na hAlban ag an am, rinneadh aithris ar a modhanna gnó go forleathan, rud a thosaigh i Sasana agus ina dhiaidh sin ar fud an domhain. ===Spóirt=== Tá an-chuid eagrais [[spórt|spóirt]] náisiúnta sa tír, ar nós [[Conradh Peile na hAlban|Chonradh Peile na hAlban]] (''Scottish Football League''), nó [[Aontas Rugbaí na hAlban]] (SRU). Leis sin tugtar toscaireacht neamhspleách don tír ag go leor imeachtaí idirnáisiúnta spóirt, m.sh. [[sacar]] i g[[Corn Sacair an Domhain|Corn Peile an Domhain]]. Ní féidir le hAlbain dul i gcomórtas sna [[Cluichí Oilimpeacha]] go neamhspleách ámh, agus más mian le haclaithe na hAlban páirt a ghlacadh, déanann siad amhlaidh mar pháirt d'fhoireann náisiúnta na Ríochta Aontaithe. Cuireann an tír foireann chuig [[Cluichí an Chomhlathais]] ámh. Tá coiste [[Cumann Lúthchleas Gael|CLG]] in Albain mar [[CLG na hAlban]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|Chumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. === Na Meáin Chumarsáide === Tá meáin chumarsáide ar leith in Albain seachas mar atá sa chuid eile den Ríocht Aontaithe. Mar shampla, táirgeann sí páipéir nuachta ar nós ''The Daily Record'' (príomhnuachtán pháipéir-cúng na hAlban) agus an dá phríomhnuachtán pháipéir-leathain, ''The Herald'' bunaithe i nGlaschú, agus ''The Scotsman'' i nDún Éideann. D’athraigh ''The Herald'' a ainm ó ''Glasgow Herald'', chun aitheantas a fháil mar pháipéar náisiúnta seachas mar cheann réigiúnach. I measc pháipéir an Domhnaigh, tá an táblóideach ''Sunday Mail'' (foilsithe ag an ''Daily Record'') agus an ''Sunday Post'', agus tá ceangal ag an ''Sunday Herald'' le ''The Herald'' agus ag ''Scotland on Sunday'' le ''The Scotsman''. Tá nuachtáin laethúla réigiúnacha ann freisin, mar ''The Courier and Advertiser'' i nDún Déagh san oirthear, agus ''The Press and Journal'' a chlúdaíonn Obar Dheathain agus tuaisceart na tíre. É sin ar fad ráite, tá nuachtáin náisiúnta uile na Ríochta Aontaithe le fáil ar fud na hAlban agus is iondúil go léitear iadsan níos minice ná na páipéir nach bhfaightear lasmuigh d'Albain. Tá a cuid seirbhísí BBC féin ag Albain, mar shampla na stáisiúin náisiúnta raidió, BBC Radio Scotland agus an tseirbhís i nGaeilge na hAlban, BBC Radio nan Gàidheal (Gaeilge na hÉireann: ''Raidió na nGael''). Tá na stáisiún raidió náisiúnta de chuid an BBC agus go deimhin stáisiúin raidió neamhspleácha freisin le cloisteáil ar fud na tíre. Mar aon leis an raidió, cuirtear ar fáil leaganacha de na bealaí teilifíse náisiúnta BBC 1 agus BBC 2 trí BBC Scotland. Táirgtear cuid mhaith de chraolacháin an BBC Scotland Television do phobal na hAlban, ar nós cláir nuachta agus gnóthaí reatha, agus an sobaldráma bunaithe i nGlaschú, ''River City'', ach táirgtear cinn eile, ar nós drámaí agus cláir ghrinn, do lucht féachana ar fud na Ríochta Aontaithe, agus níos faide i gcéin. I gcodarsnacht leis an gcuid eile den Ríocht Aontaithe tá difríocht freisin i gclúdach ar spóirt, mar go bhfuil a sraitheanna sacair féin ag an tír, seachas cinn Shasana nó Thuaisceart Éireann. Cosúil leis an uile chuid eile den Ríocht Aontaithe, tá BBC Three, BBC 4 agus BBC iPlayer ar fáil ar fud na hAlban. Tá trí stáisiún teilifíse neamhspleácha ag craoladh in Albain, (''Scottish Television'', ''Grampian Television'' agus ''Border Television'') freisin. Cé go rabhadar neamhspleách cheana, is leis an gcomhlacht chéanna (''The Scottish Media Group'') anois Scottish TV agus Grampian, agus is beag difríochtaí atá eatarthu. Is casta an scéal é i gcás "Border", mar go gcuireann sé siúd seirbhís ar fáil d'áiteanna i ndeisceart na hAlban agus i dtuaisceart Shasana araon, chomh maith le h[[Oileán Mhanann]], agus tá seirbhísí nuachta ar leith anois aige don dá thaobh den teorann. Tá an chuid is mó de na craoltacháin neamhspleácha mar an gcéanna leo siúd i Sasana, sa Bhreatain Bheag agus i dTuaisceart Éireann, lasmuigh de nuacht agus cúrsaí reatha, spóirt, agus cláir chultúrtha agus na cláir a chraoltar i n[[Gaeilge na hAlban]]. === Gnéithe eile de chultúr na hAlban === Tá mothú cine agus náisiúin dá cuid féin ag Albain. Is léir ó thaighde a léirítear ó shuirbhéanna a dhéantar go mion agus go minic go mbraitheann muintir na hAlban gur Albanaigh, seachas Briotanaigh, iad go príomha, agus is amhlaidh atá an scéal i Sasana agus sa Bhreatain Bheag (áit a roghnaítear 'Sasanach' agus 'Breatnach' thar 'Briotanach'). Ina ainneoin sin ní ann do thromlach ar bith a vótálfadh ar son neamhspleáchais iomláin in Albain. Tá réimse canúintí dá cuid féin ag Béarla na hAlban freisin, arb ionann iad agus cúis bhróid do mhuintir na hAlban agus lena dtugtar le fios dóibh gur áit ar leith í an tír. Féach [[An Albainis|Albainis]]. == Creideamh == {| class="wikitable" style="float:right;" |+ '''Reilgiún I 2011''' |- ! colspan="1" style="background:#ffdead;" |Creideamh ! colspan="1" style="background:#ffdead;" |Céatadán den Daonra |- | align="center" style="background:#efefef;" | Eaglas na hAlban || 32.4% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Caitliceach Rómhánach || 15.9% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Críostaíocht eile || 5.5% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Moslamach || 1.4℅ |- | align="center" style="background:#efefef;" | Creidimh eile || 1.1% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Gan chreideamh || 36.7 |- | align="center" style="background:#efefef;" | Gan freagra || 7.0 |- | align="center" style="background:#efefef;" | '''Gach duine''' || '''5,295,403 (100%)''' |} Tá feidhmeanna eaglais náisiúnta ag [[Eaglais na hAlban]] (ar a dtugtar ''The Kirk'' go minic). Seachas mar atá in [[Eaglais na hÉireann]] nó in [[Eaglais Shasana]], tá foirm riaracháin [[Preisbitéarachas|Phreispitéirigh]] aici, nach bhfuil faoi smacht an stáit. Tagann sé seo ón gcaoi ar tháinig an t[[Reifirméisean|Athleasú Creidimh]] go hAlbain, gluaiseacht a thosaigh [[John Knox]] in [[1560]]. Ba i measc na ngnáthdhaoine den chuid is mó a tháinig Athrú Creidimh na hAlban ar an saol, agus roghnaigh muintir na hAlban an [[Preispitéarachas]] mar mhodh riartha ar a n-eaglais. Níorbh amhlaidh in Eaglais na hÉireann nó in Eaglais Shasana, áit ar chuir [[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]] Athrú Creidimh ar bun as a stuaim féin, agus inar roghnaigh sé modh riaracháin a bhí ag brath ar easpaig (macasamhail na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí), modh a leanann fós sa dá eaglais. Tá roinnt eaglaisí Críostaí eile in Albain, ina measc an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceachas Rómhánach]], a tháinig ar ais ar an saol tríd an inimirce ó Érinn tar éis do Phrotastúnaigh na hAlban é a chuir faoi chois go trom ón 16ú aois go dtí 1829. Is í anois an dara creideamh is mó í tar éis Eaglais na hAlban. Chomh maith leis an ''Kirk'' tá eaglaisí éagsúla [[An Protastúnachas|Protastúnacha]] in Albain, ina measc [[Eaglais Easpagach Albain]], ar lán-ball de [[Chomaoine an Anglacánachais|Comaoine an Anglacánachais]] í, agus [[Saor-Eaglais na hAlban]], eaglais Phreisbitéarach a tháinig ar an saol i scoilt ó Eaglais na hAlban, agus a dtugtar na ''Wee Frees'' ar a baill. Is é an t[[An tIoslam|Ioslámachas]] an [[creideamh]] neamh-[[An Chríostaíocht|Chríostaíoch]] is mó in Albain. [[Naomh Eòin Mac Gille Bhuidhe]] Naomh Eòin Ó Gille Bhuidhe Tá seanchleachtadh ag cuid mhaith d'Albanaigh ar thrioblóidí idir [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitlicigh]] agus [[An Protastúnachas|Protastúnaigh]], go háirithe timpeall ar Ghlaschú. Tá sé sin le sonrú le fada go háirithe i bhfostaíocht agus i gcúrsaí sacair. Tá laghdú mór ar a leithéid de [[seicteachas|sheicteachas]] in Albain seachas mar a bhí blianta ó shin, ach tá a rian le sonrú roinnt éigin fós. {| class="wikitable" style="float:right;" |+ '''Uimhreacha ar Chreideamh ó Dhaonáireamh na Ríochta Aontaithe 2001 in Albain:''' |- ! colspan="1" style="background:#ffdead;" |Creideamh ! colspan="1" style="background:#ffdead;" |Céatadán den Daonra |- | align="center" style="background:#efefef;" | Eaglais na hAlban || align="center" | 42% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Caitlicigh Rómhánacha || align="center" | 16% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Críostaithe eile|| align="center" | 7% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Ioslamaigh || align="center" | 0.8% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Búdaithe || align="center" | 0.1% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Sícigh || align="center" | 0.1% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Giúdaigh || align="center" | 0.1% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Hiondúigh || align="center" | 0.1% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Creidimh eile || align="center" | 0.5% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Gan aon chreideamh || align="center" | 28% |- | align="center" style="background:#efefef;" | Gan freagra || align="center" | 5% |- |} ==An Pholaitíocht== Ar an iomlán, tá polaitíocht na Ríochta Aontaithe le sonrú i bpolaitíocht na hAlban, ach le roinnt difríochtaí ann. Mar shampla, chomh maith leis na páirtithe náisiúnta atá le fáil ar fud na Ríochta Aontaithe, ([[Páirtí an Lucht Oibre (RA)|Páirtí an Lucht Oibre]], [[an Páirtí Caomhnaitheach (RA)|an Páirtí Coimeádach]] agus [[na Daonlathaigh Liobrálacha (RA)|na Daonlathaigh Liobrálacha]]) tá páirtithe ann nach bhfaightear taobh amuigh d'Albain. Ina measc, tá [[Páirtí Náisiúnta na hAlban]] (SNP), Páirtí Glas na hAlban, agus Páirtí Sóisialach na hAlban (SSP). Tá níos mó brí san páirtithe seo a cuireadh Parlaimint na hAlban ar bun i [[1998]]. Tá baint tar éis a bheith ag difríochtaí traidisiúnta idir an eite chlé agus an eite dheas le cur is cúiteamh ar an bhféinriail, rud a thug na páirtithe atá ar fud na Breataine roinnt tacaíochta dó thar am, cé gur tháinig athrú meoin ar na Coimeádaigh agus ar Lucht Oibre níos mó ná uair amháin. Agus dílárú na cumhachta ó pharlaimint náisiúnta na Ríochta Aontaithe i Londain tar éis tarlú cheana féin, is idir iad siúd a thacaíonn leis an neamhspleáchas d'Albain agus iad siúd atá ina choinne atá ceisteanna móra an lae i bpolaitíocht na hAlban dírithe. De réir mar atá an scéal ag titim amach, de réir an ''State of the Nation Poll'' [[2004]], ba mhaith le 66% d’Albanaigh níos mó cumhachta a bheith ag [[Parlaimint na hAlban]], agus níor mhaith ach le 2% na cumhachtaí a bheith arís faoi [[Westminster]]. == Ceann Stáit == Síolraíonn Banríon [[Eilís II na Ríochta Aontaithe]], [[Ceann Stáit]] na Ríochta Aontaithe, ó Rí Séamus VI na hAlban, an chéad mhonarc Albanach ar Rí freisin ar Shasana é ([[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire|Rí Séamus I Shasana agus na hÉireann]] ón mbliain [[1603]] ar aghaidh). Cé go bhfuil roinnt conspóide fós i measc phobal na hAlban faoin teideal a ghlac sí ag a corónú (measann go leor in Albain gur chóir di, go loighciúil, ''Eilís I'' a thabhairt uirthi féin) thug cúirteanna na hAlban ceart do ''Eilís II'' mar theideal oifigiúil. Deir sí go leanfaidh monarcaí an traidisiún oird idirnáisiúnta sa todhchaí, a thugann an riail, nuair a bhíonn monarc i réimeas i níos mó ná críoch spleách amháin (nó i gcríocha neamhspleácha a aontaíonn le monarc amháin) agus ina bhfuil malairt in uimhir an mhonarc leis an ainm céanna iontu, go n-úsáidfear an uimhir is airde in aon cheann de na críocha go léir (san aimsir atá thart, bhí ríthe Albanacha-Sasanacha mar Shéamus VI/I agus Shéamus VII/II i réimeas thar ríochtaí ar leith de réir dlí, agus mar sin d'úsáid siad an dá uimhir). ==Geilleagar na hAlban== Tá go leor roinnte i [[geilleagar|ngeilleagar]] na hAlban. Tá tábhacht i gcónaí ag an [[ola]], cé go ndeachaigh innealtóireacht éadrom agus longcheártain i léig le blianta beaga anuas, agus tá an roinn seirbhíse, go háirithe [[an gnó airgeadais|an ghnó airgeadais]] agus ionaid ghlaoigh, níos tábhachtaí anois. Tá obair faoin tuath, ar nós na hiascaireachta agus na talmhaíochta, tábhachtach i gcónaí, cé go bhfuil fás i n''Gleann Sileacan'' na tíre le táirgeadh [[ríomhaire|ríomhairí]] agus [[fón póca|fóin phóca]]. Tá tábhacht fós ag baint le táirgeadh [[uisce beatha]], mar atá le gnó na [[turasóireacht]]a. [[Íomhá:Highland Cow and Calf.jpg|mion|[[Bó na nGarbhchríoch]], pór dúchasach d'Albain]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.scotlandroyalty.org/ Ríthe agus banríonacha na hAlban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327103148/http://www.scotlandroyalty.org/ |date=2020-03-27 }} * [http://www.scotland.gov.uk/ Rialtas na hAlban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ |date=2008-05-16 }} * [http://www.scottish.parliament.uk/ Parlaimint na hAlban] * [http://www.gro-scotland.gov.uk/ General Register Office for Scotland], ina bhfuil sonraí ón daonáireamh. * [http://www.ejcl.org/44/art44-1.html H.L. MacQueen, ''Scots Law and the Road to the New Ius Commune''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825073848/http://www.ejcl.org/44/art44-1.html |date=2018-08-25 }} vol. 4.4 ''Electronic Journal of Comparative Law'' (December 2000) * [http://www.bbc.co.uk/scotland/radioscotland/ Raidió na hAlban] * [http://www.sns.gov.uk Staitisticí ar chomharsanachtaí in Albain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031130075512/http://www.sns.gov.uk/ |date=2003-11-30 }} * [http://www.gaelic-scotland.co.uk/map-gaelic.html Mapa d'Albain i nGaeilge na hAlban] [[Catagóir:Albain| ]] [[Catagóir:Tíortha Gaelacha]] [[Catagóir:Ríocht Aontaithe de réir tíre]] cawgjw8b5l6qg3ucxwm1dhkbzflbzg7 0 22670 1320196 1318155 2026-07-11T20:40:18Z TGcoa 21229 1320196 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[scríbhneoir]] agus [[intleachtóir]] de bhunadh [[an tSeicslóvaic|na Seicslóvaice]] é '''Milan Kundera''' (a rugadh in [[Brno]] ar [[1 Aibreán]] [[1929]] agus a d'éag ar [[11 Iúil]] [[2023]] i b[[Páras]]), agus é ar dhuine de mhórscríbhneoirí na [[An tSeicis|Seicise]], na [[An Fhraincis|Fraincise]] agus an domhain sa [[20ú haois]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tragoid-na-heorpa-lair-aiste-a-scriobhadh-40-bliain-o-shin-ar-tabhachtai-na-riamh-i/|teideal=Tragóid na hEorpa Láir – aiste a scríobhadh 40 bliain ó shin ar tábhachtaí ná riamh í|údar=Radvan Markus|dáta=11 Bealtaine 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-11}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://coisceim.ie/1990.html|teideal=Croí na hEorpa (Coiscéim ... Na Leabhair i gcló)|údar=Milan Kundera|dáta=1990|work=coisceim.ie|dátarochtana=2023-05-11|archivedate=2023-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230518101227/http://www.coisceim.ie/1990.html}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/milan-kundera-laoch-mor-litriochta-a-chabhraigh-liom-mairtin-o-cadhain-a-thuiscint/|teideal=Milan Kundera – laoch mór litríochta a chabhraigh liom Máirtín Ó Cadhain a thuiscint|údar=Radvan Markus|dáta=18 Iúil 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-07-18}}</ref> [[Íomhá:Milan Kundera L' insoutenable légèreté de l'être 1984 couverture.jpg|clé|mion|316x316px|1984]] == Saol == D’fhás Kundera aníos i gcathair Brno sa t[[An tSeicslóvaic|Seicslóvaic]]. Ba cheoleolaí agus pianódóir cáiliúil é athair Milan, Ludvík Kundera. Bhí suim sa cheol ag Milan chomh maith, an [[snagcheol]] go háirithe nuair a bhí sé sna déaga. Rinne sé staidéar ar litríocht agus [[fealsúnacht]] in [[Ollscoil Charles]] i b[[Prág]] ar dtús ach bhain sé céim amach san hEalaíona Scannánaíochta in 1952. Ceapadh é mar léachtóir sa litríocht sa scoil scannánaíochta. Mar fhear óg, chreid sé go láidir sa chóras Cumannach a fuair forlámhas ar an tSeicslóvaic i 1948. Sa bhliain [[1948]] agus é fós ina mhac léinn, bhain sé ballraíocht sa pháirtí [[Cumannachas|Cumannach]] amach. Ruaigeadh as an bpáirtí é don chéad uair sa bhliain 1950. Scríobh sé [[úrscéal]] faoin eachtra seo níos déanaí, ''Žert'' (''The Joke'', 1967 - féach thíos). D’aithin sé nádúr ollsmachtach an chórais sa leabhar seo. Phós sé [[Vera Hrabankova]] in 1967. Bhí Kundera páirteach in ‘[[Earrach Phrág]]’, gluaiseacht chultúrtha agus pholaitiúil sa tSeicslóvaic ag deireadh na 1960idí, gluaiseacht a bhí ar son saoirse na n-ealaíon, saoirse cainte agus athruithe eile a bhíothas ag iarraidh a thabhairt isteach sa chóras Cumannach a bhí i réim sa tír ag an am sin.<ref name=":0" /> Rinne an t[[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] agus á thíortha satailíte ionradh míleata ar an tSeicslóvaic i Lúnasa 1968. Ruaigeadh Kundera as an bpáirtí don dara huair sa bhliain 1970 agus cuireadh cosc ar shaothar Kundera ina thír dhúchais. Ach ag an am sin, ní raibh Kundera ar aon intinn le [[Václav Havel]] (drámadóir mór le rá agus uachtarán na tíre sna 1990idí tar éis na réabhlóide). Bhí caidreamh achrannach ag Kundera leis na heasaontóirí timpeall ar [[Václav Havel]] go dtí lá a bháis.<ref name=":2" /> Sa bhliain 1975, d’fhág Kundera Prág agus d’imigh go dtí an Fhrainc ([[Rennes]] go dtí 1990 agus ansin Páras) agus lean sé air ag scríobh i [[Fraincis|bhFraincis]]. Bhí cónaí air sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] go dtí lá a bháis, [[11 Iúil]] [[2023]] i b[[Páras]], in aois a cheithre bliana is nócha. Níor fhill Kundera rómhinic ar a thír dhúchais fiú tar éis titim an Chumannachais in 1989. Agus é sa Fhrainc, thosaigh sé ag scríobh as Fraincis de réir a chéile – scríbhneoir dátheangach a bhí ann, mar sin, a bhí in ann tairbhe a bhaint as an dá dhúchas chomh maith le traidisiún liteartha na hEorpa trí chéile.<ref name=":2" /> == Ficsean == Is mar úrscéalaí a bhain Kundera cáil dhomhanda amach.<ref name=":2" /> Tá taithí an duine a thug a dhílseacht d’idé-eolaíocht tráth ina shaol – ach ar tháinig díomá orthu fúithi ina dhiaidh sin – lárnach ina chuid saothar. Tá an téama seo lárnach san úrscéal is cáiliúla dá chuid, ''Nesnesitelná lehkost bytí  ''[a aistríodh go Béarla mar, ''The Unbearable Lightness of Being'', 1984]. Rinne Philip Kaufman scannán bunaithe ar an úrscéal i 1988.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Unbearable Lightness of Being (film)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Unbearable_Lightness_of_Being_(film)&oldid=1165634602|journal=Wikipedia|date=2023-07-16|language=en}}</ref> Tháinig a chéad úrscéal, ''Žert'' (''An Jóc'') amach sa bhliain 1965, a nascann a thaithí phearsanta leis an gCumannachas agus stair na Seicslóvaice le téamaí ginearálta ar nós an ghrinn, na hidé-eolaíochta agus an díoltais. Rinne Jaromil Jireš scannán bunaithe ar an úrscéal i 1968.<ref name=":2" /> Úrscéal eile a chuaigh go mór i bhfeidhm ar an bpobal ná ''Kniha smíchu a zapomnění'' (''Leabhar an Gháire agus na Díchuimhne'', 1979) ina gcleachtann Kundera a stíl shainiúil scríbhneoireachta a cheanglaíonn plotaí neamhspleácha agus stíleanna éagsúla le chéile go healaíonta. Ba nuálaí a bhí i Kundera chomh maith le bheith ina thraidisiúnaí agus é ag treabhadh seánra an úrscéil. Fuair sé inspioráid ó úrscéalaithe móra – [[Miguel de Cervantes|Cervantes]], [[Rabelais]], Sterne, [[Diderot]] agus eile – a chuir béim ar an éagsúlacht stíle agus ábhair agus a d’fhéach leis an fhoirm liteartha a leathnú amach.<ref name=":2" />[[Íomhá:Nádraží Holešovice a okolí... 20230504 181116.jpg|clé|mion|Ruaigeadh Kundera as an bpáirtí don chéad uair sa bhliain 1950. Scríobh sé [[úrscéal]] faoin eachtra seo níos déanaí, ''Žert'' (''The Joke'', 1967).|220x220px]] === Aiste liteartha === Thar aon rud eile, bhí Kundera ina mháistir ar an aiste liteartha – sleachta ar an bhfealsúnacht, ar an stair nó ar an gceol laistigh de na húrscéalta, atá ceangailte go scaoilte leis na plotaí. Chun sampla amháin a lua, tá an cur síos is fearr a scríobhadh riamh ar cheol na Moráive ar fáil ar leathanaigh ''Žert.'' In ainneoin na nuála ar fad, tá a chuid úrscéalta breá soléite i gcónaí agus tá siad in ann aird an léitheora a choinneáil.<ref name=":2" /> Sa leabhar aistí ''L’art du Roman'' (''Ealaín an Úrscéil'') a foilsíodh i bPáras i 1986, míníonn Kundera an bealach ar nasc sé an ceol leis an litríocht. Is ríshuimiúil freisin dearcadh Kundera ar [[Franz Kafka]] mar scríbhneoir a raibh bunús daingean réalaíoch taobh thiar dá shaothar (rud a thugann léargas ar leith ar scéalta Kafkacha [[Máirtín Ó Cadhain|Uí Chadhain]], ‘An Eochair’ go háirithe).<ref name=":2" /> == Fealsúnacht == San óráid a thug Kundera do Chumann Scríbhneoirí na Seicslóvaice i 1967, míníonn sé gur chosain athbheochanóirí na Seicise ceart maireachtála an náisiún de réir an chultúir i gcónaí. Ina thuairimse, braitheann bheith ann an náisiúin féin ar na luachanna cultúrtha a chruthaíonn sé – ní ar a shon féin ach ar mhaithe le cultúr níos leithne, Eorpach nó domhanda.<ref name=":0" /> Céadfhoilsíodh an aiste pholaitiúil ''An tIarthar Fuadaithe''<ref name=":3">''Un Occident kidnappé: Ou la tragédie de l’Europe centrale'' (An tIarthar Fuadaithe: Tragóid Lár na hEorpa</ref> sa Fhraincis i 1983 (as Gaeilge i 1990<ref name=":1" />), agus arís sa bhliain 2023. Breathnaíonn Kundera ar imeachtaí an [[Cogadh Fuar|chogaidh fhuair]] i gcomhthéacs stair agus chultúr lár na hEorpa. Tá tábhacht faoi leith ag baint leis an bhfocal ‘lár’ toisc go mbíonn díomá agus frustrachas ar an gcuid is mó d’áitritheoirí an réigiúin pé uair a thugtar ‘[[Oirthear na hEorpa]]’ air. Is é bunéirim na haiste gur ‘fuadaíodh’ lár na hEorpa go dtí an tOirthear nuair a tháinig formhór an cheantair faoi smacht na Rúise tar éis an dara cogadh domhanda. Áitíonn Kundera go tréan go mbaineann an limistéar leis an Iarthar go cultúrtha agus gur éagóir mhór staire a bhí san ‘fhuadach’ sin. Mórann sé tábhacht lár na hEorpa ó thaobh na smaointeoireachta, an cheoil agus na litríochta de.<ref name=":0" /> Dar leis, d’eascair an saibhreas cultúrtha neamhchoitianta seo as an éagsúlacht mhór teangacha, cultúir agus creidimh a bhí le fáil sa réigiún – b’fhoinse teannais an éagsúlacht go cinnte, ach foinse chruthaitheachta as cuimse ag an am céanna. Is í ‘an éagsúlacht is mó san áit is cúinge’ bunphrionsabal lár na hEorpa, dar le Kundera, i gcodarsnacht leis ‘an éagsúlacht is lú san áit is fairsinge’ a shamhlaíonn sé leis an Rúis.<ref name=":0" />[[Íomhá:Kundera - Můj Janáček.jpg|clé|mion|''Můj Janáček''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Můj Janáček|url=https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C5%AFj_Jan%C3%A1%C4%8Dek&oldid=18654366|journal=Wikipedie|date=2020-06-07|language=cs}}</ref>|302x302px]] === Gaeilge === Tá a lán smaointe san aiste a gcuirfeadh lucht na Gaeilge suim ar leith iontu. Labhraíonn Kundera faoi thíortha lár na hEorpa mar “náisiúin bheaga” a bhí ar an taobh “mícheart” den stair go minic agus nach féidir leo a bheith cinnte riamh cé chomh fada a mhairfidh siad.<ref name=":0" /> D'fhoilsigh [[Coiscéim]] ''Croí na hEorpa'',<ref name=":3" /> arna aistriú ag Áine Ní Conghaile, sa bhliain 1990.<ref name=":1" /> == Saothar == ==== Filíocht ==== * Man: A Wide Garden (Člověk zahrada širá) (1953) * The Last May (Poslední máj) (1961) – faoi Julius Fučík * Monologues (Monology) (1965) ==== Aistí ==== * About the Disputes of Inheritance (1955) * The Art of the Novel: Vladislav Vancura's Path to the Great Epic (Umění románu: Cesta Vladislava Vančury za velkou epikou) (1960) * The Czech Deal (Český úděl) (1968) * Radicalism and Exhibitionism (Radikalismus a exhibicionismus) (1969) * The Stolen West or The Tragedy of Central Europe (Únos západu aneb *Tragédie střední Evropy) (1983) * '''''Croí na hEorpa''','' [[Coiscéim]] 1990, '''arna aistriú ag Áine Ní Conghaile'''<ref name=":1" /> * The Art of the Novel (L'art du Roman) (1986) * Testaments Betrayed (Les testaments trahis) (1992) * D'en bas tu humeras les roses (léaráidí Ernest Breleur) (1993) * The Curtain (Le Rideau) (2005) ==== Drámaí ==== * The Owner of the Keys (Majitelé klíčů) (1962) * Two Ears, Two Weddings (Dvě uši, dvě svatby) (1968) * The Blunder (Ptákovina) (1969) * Jacques and His Master (Jakub a jeho pán: Pocta Denisu Diderotovi) (1971) ==== Uscéalta ==== * The Joke (Žert) (1967) * Laughable Loves (Směšné lásky) (1969) * The Farewell Waltz (Valčík na rozloučenou) (Original translation title: The Farewell Party) (1972) * Life Is Elsewhere (Život je jinde) (1973) * The Book of Laughter and Forgetting (Kniha smíchu a zapomnění) (1978) * The Unbearable Lightness of Being (Nesnesitelná lehkost bytí) (1984) * Immortality (Nesmrtelnost) (1990) * Slowness (La Lenteur) (1993) * Identity (L'Identité) (1998) * Ignorance (L'Ignorance) (2000) == Féach freisin == * [[Earrach Phrág|An tEarrach Phrág]] * [[Oirthear na hEorpa]] * [[Václav Havel]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{DEFAULTSORT:Kundera, Milan}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1929]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Seiceacha]] [[Catagóir:Intleachtóirí]] [[Catagóir:Básanna in 2023]] [[Catagóir:Cumannaithe]] 9cdyhqo2l1w5bolni0n90vvli7gjrnr 1320197 1320196 2026-07-11T20:43:59Z TGcoa 21229 /* Ficsean */ 1320197 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[scríbhneoir]] agus [[intleachtóir]] de bhunadh [[an tSeicslóvaic|na Seicslóvaice]] é '''Milan Kundera''' (a rugadh in [[Brno]] ar [[1 Aibreán]] [[1929]] agus a d'éag ar [[11 Iúil]] [[2023]] i b[[Páras]]), agus é ar dhuine de mhórscríbhneoirí na [[An tSeicis|Seicise]], na [[An Fhraincis|Fraincise]] agus an domhain sa [[20ú haois]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tragoid-na-heorpa-lair-aiste-a-scriobhadh-40-bliain-o-shin-ar-tabhachtai-na-riamh-i/|teideal=Tragóid na hEorpa Láir – aiste a scríobhadh 40 bliain ó shin ar tábhachtaí ná riamh í|údar=Radvan Markus|dáta=11 Bealtaine 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-11}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://coisceim.ie/1990.html|teideal=Croí na hEorpa (Coiscéim ... Na Leabhair i gcló)|údar=Milan Kundera|dáta=1990|work=coisceim.ie|dátarochtana=2023-05-11|archivedate=2023-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230518101227/http://www.coisceim.ie/1990.html}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/milan-kundera-laoch-mor-litriochta-a-chabhraigh-liom-mairtin-o-cadhain-a-thuiscint/|teideal=Milan Kundera – laoch mór litríochta a chabhraigh liom Máirtín Ó Cadhain a thuiscint|údar=Radvan Markus|dáta=18 Iúil 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-07-18}}</ref> [[Íomhá:Milan Kundera L' insoutenable légèreté de l'être 1984 couverture.jpg|clé|mion|316x316px|1984]] == Saol == D’fhás Kundera aníos i gcathair Brno sa t[[An tSeicslóvaic|Seicslóvaic]]. Ba cheoleolaí agus pianódóir cáiliúil é athair Milan, Ludvík Kundera. Bhí suim sa cheol ag Milan chomh maith, an [[snagcheol]] go háirithe nuair a bhí sé sna déaga. Rinne sé staidéar ar litríocht agus [[fealsúnacht]] in [[Ollscoil Charles]] i b[[Prág]] ar dtús ach bhain sé céim amach san hEalaíona Scannánaíochta in 1952. Ceapadh é mar léachtóir sa litríocht sa scoil scannánaíochta. Mar fhear óg, chreid sé go láidir sa chóras Cumannach a fuair forlámhas ar an tSeicslóvaic i 1948. Sa bhliain [[1948]] agus é fós ina mhac léinn, bhain sé ballraíocht sa pháirtí [[Cumannachas|Cumannach]] amach. Ruaigeadh as an bpáirtí é don chéad uair sa bhliain 1950. Scríobh sé [[úrscéal]] faoin eachtra seo níos déanaí, ''Žert'' (''The Joke'', 1967 - féach thíos). D’aithin sé nádúr ollsmachtach an chórais sa leabhar seo. Phós sé [[Vera Hrabankova]] in 1967. Bhí Kundera páirteach in ‘[[Earrach Phrág]]’, gluaiseacht chultúrtha agus pholaitiúil sa tSeicslóvaic ag deireadh na 1960idí, gluaiseacht a bhí ar son saoirse na n-ealaíon, saoirse cainte agus athruithe eile a bhíothas ag iarraidh a thabhairt isteach sa chóras Cumannach a bhí i réim sa tír ag an am sin.<ref name=":0" /> Rinne an t[[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] agus á thíortha satailíte ionradh míleata ar an tSeicslóvaic i Lúnasa 1968. Ruaigeadh Kundera as an bpáirtí don dara huair sa bhliain 1970 agus cuireadh cosc ar shaothar Kundera ina thír dhúchais. Ach ag an am sin, ní raibh Kundera ar aon intinn le [[Václav Havel]] (drámadóir mór le rá agus uachtarán na tíre sna 1990idí tar éis na réabhlóide). Bhí caidreamh achrannach ag Kundera leis na heasaontóirí timpeall ar [[Václav Havel]] go dtí lá a bháis.<ref name=":2" /> Sa bhliain 1975, d’fhág Kundera Prág agus d’imigh go dtí an Fhrainc ([[Rennes]] go dtí 1990 agus ansin Páras) agus lean sé air ag scríobh i [[Fraincis|bhFraincis]]. Bhí cónaí air sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] go dtí lá a bháis, [[11 Iúil]] [[2023]] i b[[Páras]], in aois a cheithre bliana is nócha. Níor fhill Kundera rómhinic ar a thír dhúchais fiú tar éis titim an Chumannachais in 1989. Agus é sa Fhrainc, thosaigh sé ag scríobh as Fraincis de réir a chéile – scríbhneoir dátheangach a bhí ann, mar sin, a bhí in ann tairbhe a bhaint as an dá dhúchas chomh maith le traidisiún liteartha na hEorpa trí chéile.<ref name=":2" /> == Ficsean == Is mar úrscéalaí a bhain Kundera cáil dhomhanda amach.<ref name=":2" /> Tá taithí an duine a thug a dhílseacht d’idé-eolaíocht tráth ina shaol – ach ar tháinig díomá air ina dhiaidh sin – lárnach ina chuid saothar. Tá an téama seo lárnach san úrscéal is cáiliúla dá chuid, ''Nesnesitelná lehkost bytí  ''[a aistríodh go Béarla mar, ''The Unbearable Lightness of Being'', 1984]. Rinne Philip Kaufman scannán bunaithe ar an úrscéal i 1988.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Unbearable Lightness of Being (film)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Unbearable_Lightness_of_Being_(film)&oldid=1165634602|journal=Wikipedia|date=2023-07-16|language=en}}</ref> Tháinig a chéad úrscéal, ''Žert'' (''An Jóc'') amach sa bhliain 1967, a nascann a thaithí phearsanta leis an gCumannachas agus stair na Seicslóvaice le téamaí ginearálta ar nós an ghrinn, na hidé-eolaíochta agus an díoltais. Rinne Jaromil Jireš scannán bunaithe ar an úrscéal i 1968.<ref name=":2" /> Úrscéal eile a chuaigh go mór i bhfeidhm ar an bpobal ná ''Kniha smíchu a zapomnění'' (''Leabhar an Gháire agus na Díchuimhne'', 1979) ina gcleachtann Kundera a stíl shainiúil scríbhneoireachta a cheanglaíonn plotaí neamhspleácha agus stíleanna éagsúla le chéile go healaíonta. Ba nuálaí é Kundera chomh maith le bheith ina thraidisiúnaí agus é ag treabhadh seánra an úrscéil. Fuair sé inspioráid ó úrscéalaithe móra – [[Miguel de Cervantes|Cervantes]], [[Rabelais]], Sterne, [[Diderot]] agus eile – a chuir béim ar an éagsúlacht stíle agus ábhair agus a d’fhéach leis an fhoirm liteartha a leathnú amach.<ref name=":2" />[[Íomhá:Nádraží Holešovice a okolí... 20230504 181116.jpg|clé|mion|Ruaigeadh Kundera as an bpáirtí don chéad uair sa bhliain 1950. Scríobh sé [[úrscéal]] faoin eachtra seo níos déanaí, ''Žert'' (''The Joke'', 1967).|220x220px]] === Aiste liteartha === Thar aon rud eile, bhí Kundera ina mháistir ar an aiste liteartha – sleachta ar an bhfealsúnacht, ar an stair nó ar an gceol laistigh de na húrscéalta, atá ceangailte go scaoilte leis na plotaí. Chun sampla amháin a lua, tá an cur síos is fearr a scríobhadh riamh ar cheol na Moráive ar fáil ar leathanaigh ''Žert.'' In ainneoin na nuála ar fad, tá a chuid úrscéalta breá soléite i gcónaí agus tá siad in ann aird an léitheora a choinneáil.<ref name=":2" /> Sa leabhar aistí ''L’art du Roman'' (''Ealaín an Úrscéil'') a foilsíodh i bPáras i 1986, míníonn Kundera an bealach ar nasc sé an ceol leis an litríocht. Is ríshuimiúil freisin dearcadh Kundera ar [[Franz Kafka]] mar scríbhneoir a raibh bunús daingean réalaíoch taobh thiar dá shaothar (rud a thugann léargas ar leith ar scéalta Kafkacha [[Máirtín Ó Cadhain|Uí Chadhain]], ‘An Eochair’ go háirithe).<ref name=":2" /> == Fealsúnacht == San óráid a thug Kundera do Chumann Scríbhneoirí na Seicslóvaice i 1967, míníonn sé gur chosain athbheochanóirí na Seicise ceart maireachtála an náisiún de réir an chultúir i gcónaí. Ina thuairimse, braitheann bheith ann an náisiúin féin ar na luachanna cultúrtha a chruthaíonn sé – ní ar a shon féin ach ar mhaithe le cultúr níos leithne, Eorpach nó domhanda.<ref name=":0" /> Céadfhoilsíodh an aiste pholaitiúil ''An tIarthar Fuadaithe''<ref name=":3">''Un Occident kidnappé: Ou la tragédie de l’Europe centrale'' (An tIarthar Fuadaithe: Tragóid Lár na hEorpa</ref> sa Fhraincis i 1983 (as Gaeilge i 1990<ref name=":1" />), agus arís sa bhliain 2023. Breathnaíonn Kundera ar imeachtaí an [[Cogadh Fuar|chogaidh fhuair]] i gcomhthéacs stair agus chultúr lár na hEorpa. Tá tábhacht faoi leith ag baint leis an bhfocal ‘lár’ toisc go mbíonn díomá agus frustrachas ar an gcuid is mó d’áitritheoirí an réigiúin pé uair a thugtar ‘[[Oirthear na hEorpa]]’ air. Is é bunéirim na haiste gur ‘fuadaíodh’ lár na hEorpa go dtí an tOirthear nuair a tháinig formhór an cheantair faoi smacht na Rúise tar éis an dara cogadh domhanda. Áitíonn Kundera go tréan go mbaineann an limistéar leis an Iarthar go cultúrtha agus gur éagóir mhór staire a bhí san ‘fhuadach’ sin. Mórann sé tábhacht lár na hEorpa ó thaobh na smaointeoireachta, an cheoil agus na litríochta de.<ref name=":0" /> Dar leis, d’eascair an saibhreas cultúrtha neamhchoitianta seo as an éagsúlacht mhór teangacha, cultúir agus creidimh a bhí le fáil sa réigiún – b’fhoinse teannais an éagsúlacht go cinnte, ach foinse chruthaitheachta as cuimse ag an am céanna. Is í ‘an éagsúlacht is mó san áit is cúinge’ bunphrionsabal lár na hEorpa, dar le Kundera, i gcodarsnacht leis ‘an éagsúlacht is lú san áit is fairsinge’ a shamhlaíonn sé leis an Rúis.<ref name=":0" />[[Íomhá:Kundera - Můj Janáček.jpg|clé|mion|''Můj Janáček''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Můj Janáček|url=https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C5%AFj_Jan%C3%A1%C4%8Dek&oldid=18654366|journal=Wikipedie|date=2020-06-07|language=cs}}</ref>|302x302px]] === Gaeilge === Tá a lán smaointe san aiste a gcuirfeadh lucht na Gaeilge suim ar leith iontu. Labhraíonn Kundera faoi thíortha lár na hEorpa mar “náisiúin bheaga” a bhí ar an taobh “mícheart” den stair go minic agus nach féidir leo a bheith cinnte riamh cé chomh fada a mhairfidh siad.<ref name=":0" /> D'fhoilsigh [[Coiscéim]] ''Croí na hEorpa'',<ref name=":3" /> arna aistriú ag Áine Ní Conghaile, sa bhliain 1990.<ref name=":1" /> == Saothar == ==== Filíocht ==== * Man: A Wide Garden (Člověk zahrada širá) (1953) * The Last May (Poslední máj) (1961) – faoi Julius Fučík * Monologues (Monology) (1965) ==== Aistí ==== * About the Disputes of Inheritance (1955) * The Art of the Novel: Vladislav Vancura's Path to the Great Epic (Umění románu: Cesta Vladislava Vančury za velkou epikou) (1960) * The Czech Deal (Český úděl) (1968) * Radicalism and Exhibitionism (Radikalismus a exhibicionismus) (1969) * The Stolen West or The Tragedy of Central Europe (Únos západu aneb *Tragédie střední Evropy) (1983) * '''''Croí na hEorpa''','' [[Coiscéim]] 1990, '''arna aistriú ag Áine Ní Conghaile'''<ref name=":1" /> * The Art of the Novel (L'art du Roman) (1986) * Testaments Betrayed (Les testaments trahis) (1992) * D'en bas tu humeras les roses (léaráidí Ernest Breleur) (1993) * The Curtain (Le Rideau) (2005) ==== Drámaí ==== * The Owner of the Keys (Majitelé klíčů) (1962) * Two Ears, Two Weddings (Dvě uši, dvě svatby) (1968) * The Blunder (Ptákovina) (1969) * Jacques and His Master (Jakub a jeho pán: Pocta Denisu Diderotovi) (1971) ==== Uscéalta ==== * The Joke (Žert) (1967) * Laughable Loves (Směšné lásky) (1969) * The Farewell Waltz (Valčík na rozloučenou) (Original translation title: The Farewell Party) (1972) * Life Is Elsewhere (Život je jinde) (1973) * The Book of Laughter and Forgetting (Kniha smíchu a zapomnění) (1978) * The Unbearable Lightness of Being (Nesnesitelná lehkost bytí) (1984) * Immortality (Nesmrtelnost) (1990) * Slowness (La Lenteur) (1993) * Identity (L'Identité) (1998) * Ignorance (L'Ignorance) (2000) == Féach freisin == * [[Earrach Phrág|An tEarrach Phrág]] * [[Oirthear na hEorpa]] * [[Václav Havel]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{DEFAULTSORT:Kundera, Milan}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1929]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Seiceacha]] [[Catagóir:Intleachtóirí]] [[Catagóir:Básanna in 2023]] [[Catagóir:Cumannaithe]] 7m9usln8stvw1259z8m7cesiznvaj8l 0 22845 1320273 1273819 2026-07-12T10:18:51Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320273 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} F[[File|ile]] agus [[An Daonnachas|dhaonnachaí]] de chuid de chuid na [[An Tuscáin|Tuscáine]] '''Francesco Petrarca''' (Iodáilis: '''Petracco''' agus Béarla: '''Petrarch''') a rugadh in [[Arezzo]] ar an [[20 Iúil|20ú Iúil]] sa bhliain [[1304]], agus a d'éag in Arqua ar an [[18 Iúil|18ú]] nó ar an [[19 Iúil]] [[1374]]. Tugtar ‘athair na filíochta’ air san [[An Iodáil|Iodáil]] inniu. Roimhe seo, ní raibh daoine ag scríobh in Iodáilis. [[Íomhá:Retrato de Petrarca.jpg|clé|mion|''manu Matthaei domini Herculani de Vulterris,'' 15ú céad|alt=|168x168px]] [[Íomhá:Francesco Petrarca 03.jpg|clé|mion]] == Saol == Sa bhliain 1309, agus Petrarca cúig bhliain d'aois, lean a mhuintir an [[Pápa Cléimeans V|Pápa Clement V]] agus chuir fúthu in [[Avignon]]. Níos déanaí rinne Petrarca staidéar ar an dlí in Ollscoil Mhontpellier agus [[Ollscoil Bhologna]]. D'éirigh sé as an [[dlí]] agus chuaigh sé isteach san [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglais]] agus lean sé [[Naomh Aibhistín]]. Rinne sé dianstaidéar ar an tSibhialtacht Chlasaiceach agus bhí sé tugtha d'athchruthú an tSean-Domhain. Is i [[Laidin]] den chuid is mó a chum Petrarca a chuid saothar. Mar sin féin deirtear gurbh eisean "athar na filíochta" san [[Iodáilis]] mar gheall ar na hiliomad dánta grá a chum sé in Iodáilis faoi bhean den ainm Laura. Deirtear gur chas sé uirthi ar [[Aoine an Chéasta]], [[6 Aibreán]] [[1327]]. Bean pósta ab ea í agus thug Petrarca gean agus ómós di gan bualadh léi riamh ina dhiaidh sin. Scríobh sé a lán [[soinéad]] (dán le 14 líne). Ghlaoitear "Canzoniere" ar an gcnuasach de 366 dánta, [[Soinéad|soinéid]] an chuid is mó díobh, agus ceaptar gur as an mbailiúchán seo a d'eascair filíocht liriciúil na [[An Mheánaois|Meánaoise]]. == Tionchar == Rinneadh aithris ar Petrarca i gcuid mhaith de [[Tír|thíortha]] na h[[An Eoraip|Eorpa]], go háirithe sa [[16ú haois|séú haois déag]]. Feicfear samplaí maithe Fraincise in Ó Doibhlin (1994).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/on-fhraincis-aistriuchain/|teideal=Ón Fhraincis, Aistriúcháin, leathanaigh 36–44, 48–58|údar=Léirmheastóir - Mícheál Ó Cróinín|dáta=2020-05-30|language=ga|work=Aistriú Litríochta|dátarochtana=2020-07-18|archivedate=2020-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200718160219/https://www.aistriulitriochta.ie/on-fhraincis-aistriuchain/}}</ref> Tugadh an soinéad isteach sa Bhéarla timpeall ar 1530, go mórmhór trí fhilíocht Sir Thomas Wyatt (''c''.1502–1542) agus Henry Howard, Iarla Surrey (1517–1547). Is é an rud is suntasaí faoi shoinéad an Bhéarla nár glacadh leis an chruth ríme a bhí ag Petrarca agus ag na Francaigh, ''ochtréad'' ''agus'' ''seisréad''.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.clanntuirc.co.uk/TRAA/TRAAreamhra.html|teideal=Trí Rainn agus Amhrán: Réamhrá|údar=Clann Tuirc clanntuirc.co.uk|dáta=|work=www.clanntuirc.co.uk|dátarochtana=2020-07-18|archivedate=2020-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716125940/http://www.clanntuirc.co.uk/TRAA/TRAAreamhra.html}}</ref> === In Éirinn === Bhí tionchar ag Petrach ar an [[Litríocht na hÉireann|litríocht]] in Éirinn. Mar shampla, déantar cur síos nósmhar i luathshaothar [[Pádraig Óg Ó Conaire|Uí Chonaire]] ar cholainn na mná ag tarraingt airde go sonrach ar a cuid gruaige, a súile, a béal agus a beola, a grua agus a muineál. Leanann an moladh seo ar bhaill airithe de cholainn na mban traidisiún an ‘blazon’ a theann siar chomh fada le Petrarch.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aran.library.nuigalway.ie/xmlui/bitstream/handle/10379/4196/merged_document.pdf|teideal=Siocracha Peaca Téamaí an Chaidrimh agus an Ghnéis i Saothar Phádhraic Óig Uí Chonaire agus Mháirtín Uí Chadhain|údar=Ní Chualáin, Aingeal|dáta=2013|dátarochtana=2019}}</ref> [[Íomhá:Petrarca01.jpg|mion]] == Saothar == * Canzoniere * Secretum * De Viris Illustribus * Rerum Memorandarum Libri * De Otio Religiosorum * De Vita Solitaria * De Remediis Utriusque Fortunae * Itinerarium * Carmen Bucolicum * Africa == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Petrarca, Francesco}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha|Petrarca, Francesco]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1304|Petrarca, Francesco]] [[Catagóir:Básanna i 1374|Petrarca, Francesco]] [[Catagóir:Filí]] [[Catagóir:Filí Iodálacha]] [[Catagóir:An Athbheochan]] 8voa0r0o9kmn4san56dc778kau8ajyk 14 25083 1320253 294324 2026-07-12T00:21:54Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320253 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 0jsioh2lcns7r4c3deunusvau0j7mes 14 25318 1320241 1293641 2026-07-12T00:15:39Z Taghdtaighde 60452 1320241 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála}} {{DEFAULTSORT:Cabhair Vicipeide}} [[Catagóir:Riarachán Vicipéid]] [[Catagóir:Aistí na Vicipéide]] [[Catagóir:Ainmspásanna Vicipéide]] c5t6hhels1zzv8st7vfwrtmv6ghps02 0 26416 1320180 1121684 2026-07-11T12:05:41Z TGcoa 21229 1320180 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt|logo=[[Íomhá: 2010 FIFA World Cup logo.svg|220px]]}} Ba chomórtas [[sacair]] é '''Corn FIFA an Domhain 2010'''. Bhí sé ar siúl san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]] ó [[11 Meitheamh]] [[2010]] go dtí [[11 Iúil]] [[2010]]. Bhí 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. Ba é an chéad babhta ceannais s[[an Afraic]]. Bhuaigh an Afraic Theas an próiseas tairisceana. De dheasca an chinnidh sin, is í Cónaidhm Sacair na hAigéine an t-aon chónaidhm amháin nár óstáil Corn FIFA an Domhain riamh. Bronnadh an corn ar an Spáinn. [[Íomhá:2010 FIFA World Cup Fans 2.jpg|thumb| Céiliúradh i g[[Camps Bay]], [[Cape Town]] tar éis do FIFA an Afraic Theas a roghnú |clé|220x220px]] == Cúlra == Dúirt FIFA go mbeadh comórtas na bliana 2010 ar siúl i dtír éigin san Afraic. Bhí cúig thír ina n-iarrthóirí: # An Éigipt # An Libia agus An Túinéis (le chéile) # Maracó # An Afraic Theas Dúirt Coiste Feidhmiúcháin FIFA go mbronnfadh an eagraíocht an onóir ar thír amháin seachas ar dhá thír le chéile agus mar sin d'éirigh an Túinéis as. Níor glacadh leis an Libia mar iarrthóir óir nach raibh an tír sin in ann na coinníollacha uile a chomhlíonadh gan an Túinéis. Tar éis babhta vótála amháin, dúirt uachtarán FIFA, [[Sepp Blatter]], ar an 15 Bealtaine 2004 i [[Zürich]] go raibh an bua ag an Afraic Theas.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.fifa.com/en/media/index/0,1369,101476,00.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2010-06-15 |archivedate=2004-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040528153714/http://fifa.com/en/media/index/0,1369,101476,00.html }}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; margin:.5em;" |- ! colspan="2" | Torthaí |- !Tír !Votaí |- | {{Bratach|South Africa|An Afraic Theas}} || '''14''' |- | {{Bratach|Morocco|Maracó}} || 10 |- | {{Bratach|Egypt|An Éigipt}} || 0 |} * An Túinéis ''d'éirigh as ar an 8 Bealtaine 2004 toisc go ndúirt an FIFA Executive Committee go mbronnfadh an eagraíocht an onóir ar thír amháin seachas ar dhá thír le chéile agus mar sin d'éirigh an Túinéis as. '' * An Libia ''níor glacadh leis an tír mar iarrthóir: ní sí in ann na coinníollacha uile a chomhlíonadh gan an Túinéis.'' Sna blianta 2006 agus 2007, bhí ráflaí ann go n-aistreodh FIFA an Corn go tír eile.<ref>http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/story/0,,1818166,00.html}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.iol.co.za/index.php?click_id=19&art_id=vn20060703014312923C258638&set_id=</ref> Dar le daoine áirithe, ina measc [[Franz Beckenbauer]], Horst R. Schmidt agus, deirtear, feidhmeannaigh áirithe de chuid [[FIFA]], ní raibh an Afraic Theas ag ullmhú go maith don chomórtas.<ref>http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/5362504.stm</ref> Dúirt FIFA go raibh muinín aige san Afraic Theas, áfach, agus nach mbeadh a leithéid de phlean aige ach amháin dá mbeadh tubaiste nádúrtha ann (mar is gnách leis an eagraíocht.<ref>http://sports.yahoo.com/sow/news;_ylt=Ah.1PkVLAGTpuoi3rG.VSMgmw7YF?slug=ap-fifa-wcup2010&prov=ap&{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Staideanna == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Johannesburg]] ! [[Durban]] ! [[Cape Town]] ! [[Johannesburg]] ! [[Pretoria]] |- | [[Soccer City]] | [[Moses Mabhida Stadium]] | [[Cape Town Stadium]] | [[Coca-Cola Park (Johannesburg)|Ellis Park Stadium]] | [[Loftus Versfeld Stadium]] |- | Toilleadh: '''94,900''' | Toilleadh: '''70,000''' | Toilleadh: '''69,070''' | Toilleadh: '''62,567''' | Toilleadh: '''51,760''' |- | | | | [[Íomhá:Warm-ups at Brazil & North Korea match at FIFA World Cup 2010-06-15 1.jpg|100px]] | [[Íomhá:Loftus-Stadion.JPG|100px]] |- ! [[Port Elizabeth]] ! [[Bloemfontein]] ! [[Polokwane]] ! [[Nelspruit]] ! [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- | [[Nelson Mandela Bay Stadium]] | [[Free State Stadium]] | [[Peter Mokaba Stadium]] | [[Mbombela Stadium]] | [[Royal Bafokeng Stadium]] |- | Toilleadh: '''48,000''' | Toilleadh: '''48,070''' | Toilleadh: '''46,000''' | Toilleadh: '''44,000''' | Toilleadh: '''44,530''' |- | [[Íomhá:Nelson Mandela Stadium in Port Elizabeth.jpg|100px]] | | | | |} == Babhta na nGrúpaí == {| class="wikitable" style="font-size:90%;width=100px;float:right" ! Eochair eolais |- | Sna táblaí thíos: * '''Im''' = Cluichí imeartha * '''B''' = Cluichí buaite * '''Co''' = Cluichí ar chomhscór * '''C''' = Cluichí caillte * '''CF''' = Cúil scóráilte * '''CG''' = Cúil uilig a ghéilleadh * '''CD''' = Cúl Difríocht (CF−CG) * '''Pntí''' = Pointí iomlán (trí phointe do bhua, pointe amháin do chomhscór) |} === Coinníollacha na nGrúpaí === Baineann FIFA úsáid as na coinníollacha seo a leanas le foirne a rangú; # an méid pointí faighte ó na cluichí uilig sa ghrúpa # difríocht cúl ó na cluichí uilig sa ghrúpa; # an méid cúl faighte ag an bhfoireann sna cluichí uilig sa ghrúpa; # an méid is mó pointí faighte i gcoinne na foirne lena bhfuil comhscór; # Difríocht cúl níos fearr i gcoinne na foirne lena bhfuil comhscór; # an méid is mó cúl faighte i gcoinne n foirne lena bhfuil comhscór; # crannchur le coiste eagraithe FIFA. === Grúpa A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Uruguay}} [[Uragua]] |3||2||1||0||4||0||4||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] |3||1||1||1||3||2||1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|RSA}} [[An Afraic Theas]] |3||1||1||1||3||5||-2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |3||0||1||2||1||4||-3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |11 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Afraic Theas {{Bratach|RSA}}'''||align=center|''' 1-1 '''||''' {{Bratach|Mexico}}Meicsiceo'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{Bratach|France}}An Fhrainc'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |16 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Afraic Theas {{Bratach|RSA}}'''||align=center|''' 0-3 '''||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- |17 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|''' An Fhrainc {{Bratach|France}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |- |22 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Meicsiceo {{Bratach|Mexico}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Fhrainc {{Bratach|France}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{Bratach|RSA}} An Afraic Theas'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} === Grúpa B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] |3||3||0||0||7||1||6||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Greece}} [[An Ghréig]] |3||1||0||2||2||5||-3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Nigeria}} [[An Nigéir]] |3||0||1||2||3||5||-2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Chóiré Theas {{bratach|South Korea}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Greece}} An Ghréig'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Airgintín {{bratach|Argentina}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |17 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Airgintín {{bratach|Argentina}} '''||align=center|''' 4-1 '''||'''{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghréig {{bratach|Greece}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- |22 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Nigéir {{bratach|Nigeria}}'''||align=center|''' 2-2 '''||'''{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghréig {{bratach|Greece}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |} === Grúpa C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|United States}} [[Na Stáit Aontaithe]] |3||1||2||0||4||3||0||'''5''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|England}} [[Sasana]] |3||1||2||0||2||1||0||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Slovenia}} [[An tSlóivéin]] |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Algeria}} [[An Ailgéir]] |3||0||1||2||0||2||-2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Sasana {{bratach|England}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|United States}} Na Stáit Aontaithe'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |13 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ailgéir {{bratach|Algeria}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Slovenia}} An tSlóivéin'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |- |18 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóivéin {{bratach|Slovenia}}'''||align=center|''' 2-2 '''||'''{{bratach|United States}} Na Stáit Aontaithe'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Sasana {{bratach|England}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |23 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóivéin {{bratach|Slovenia}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|England}}Sasana'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Na Stáit Aontaithe {{bratach|United States}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |} === Grúpa D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |3||2||0||1||5||1||4||'''6''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Ghana}} [[Gána]] |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Australia}} [[An Astráil]] |3||1||1||1||3||6||-3||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Serbia}} [[An tSeirbia]] |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |13 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSeirbia {{bratach|Serbia}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Ghana}} Gána'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''||align=center|''' 4-0 '''||'''{{bratach|Australia}} An Astráil'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- |18 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Serbia}} An tSeirbia'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- |19 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Gána {{bratach|Ghana}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Australia}} An Astráil'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |23 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Gána {{bratach|Ghana}}'''||align=center|'''0-1'''||'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Astráil {{bratach|Australia}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Serbia}} An tSeirbia'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |} === Grúpa E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |3||3||0||0||5||1||4||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] |3||2||0||1||4||2||2||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Denmark}} [[An Danmhairg]] |3||1||0||2||3||6||-3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cameroon}} [[Camarún]] |3||0||0||3||2||5||-3||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |14 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Denmark}} An Danmhairg'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSeapáin {{bratach|Japan}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Cameroon}} Camarún'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- |19 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Japan}} An tSeapáin'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Camarún {{bratach|Cameroon}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{bratach|Denmark}} An Danmhairg'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- |24 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Danmhairg {{bratach|Denmark}}'''||align=center|''' 1-3 '''||'''{{bratach|Japan}} An tSeapáin'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Camarún {{bratach|Cameroon}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} === Grúpa F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Paraguay}} [[Paragua]] |3||1||2||0||3||1||+2||'''5''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]] |3||1||1||1||4||5||-1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|New Zealand}} [[An Nua-Shéalainn]] |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |3||0||2||1||4||5||-1||'''2''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |14 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Iodáil {{bratach|Italy}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Paraguay}} Paragua'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |15 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Nua-Shéalainn {{bratach|New Zealand}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Slovakia}} An tSlóvaic'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |20 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóvaic {{bratach|Slovakia}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{bratach|Paraguay}} Paragua'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Iodáil {{bratach|Italy}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|New Zealand}} An Nua-Shéalainn'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |- |24 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóvaic {{bratach|Slovakia}} '''||align=center|''' 3-2 '''||'''{{bratach|Italy}} An Iodáil'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Paragua {{bratach|Paraguay}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|New Zealand}} An Nua-Shéalainn'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |} === Grúpa G === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] |3||2||1||0||5||2||3||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |3||1||2||0||7||0||7||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cote d'Ivoire}} [[An Cósta Eabhair]] |3||1||1||1||4||3||1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|North Korea}} [[An Chóiré Thuaidh]] |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |15 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Cósta Eabhair {{bratach|Cote d'Ivoire}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|North Korea}} An Chóiré Thuaidh'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |20 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}} '''||align=center|''' 3-1 '''||'''{{bratach|Cote d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- |21 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Phortaingéil {{bratach|Portugal}}'''||align=center|''' 7-0 '''||'''{{bratach|North Korea}} An Chóiré Thuaidh'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |25 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Phortaingéil {{bratach|Portugal}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Chóiré Thuaidh {{bratach|North Korea}}'''||align=center|''' 0-3 '''||'''{{bratach|Cote d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |} === Grúpa H === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] |3||2||0||1||4||2||2||'''6''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Chile}} [[An tSile]] |3||2||0||1||3||2||1||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] |3||1||1||1||1||1||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Honduras}} [[Hondúras]] |3||0||1||2||0||3||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |16 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Hondúras {{bratach|Honduras}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Chile}} An tSile'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Spáinn {{bratach|Spain}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- |21 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSile {{bratach|Chile}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Spáinn {{bratach|Spain}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Honduras}} Hondúras'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |25 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSile {{bratach|Chile}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Spain}} An Spáinn'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Eilvéis {{bratach|Switzerland}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Honduras}} Hondúras'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} == Babhtaí deiridh == Má chríochnaíonn aon chluiche sna babhtaí seo ar chomhscór, imreofar am breise; dhá leath 15 nóiméad. Má tá an cluiche fós ar chomhscór ina dhiaidh sin, socrófar an toradh le ciceanna pionóis. {{Round16 <!-- Dáta-Áit|Foireann 1|Scór 1|Foireann 2|Scór 2 --> <!-- Babhta le 16 --> |26 Meitheamh – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Uruguay}} '''[[Uragua]]'''|2| {{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]]|1 |26 Meitheamh – [[Royal Bafokeng Stadium|Rustenburg]]| {{bratach|United States}} [[Na Stáit Aontaithe]]|1|{{bratach|Ghana}} '''[[Gána]]''' (a.b.) |2 |28 Meitheamh – [[Moses Mabhida Stadium|Durban]]|{{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|2|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]]|1 |28 Meitheamh – [[Ellis Park Stadium|Johannesburg]]|{{bratach|Brazil}} '''[[An Bhrasaíl]]'''|3|{{bratach|Chile}} [[An tSile]]|0 |27 Meitheamh – [[Soccer City|Johannesburg]]| {{bratach|Argentina}} '''[[An Airgintín]]'''|3|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]]|1 |27 Meitheamh – [[Free State Stadium|Bloemfontein]]| {{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]'''|4| {{bratach|England}} [[Sasana]]|1 |29 Meitheamh – [[Loftus Versfeld Stadium|Pretoria]]| {{bratach|Paraguay}} '''[[Paragua]]'''|'''0 (5)'''| {{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]]|0 (3) |29 Meitheamh – [[Cape Town Stadium|Cape Town''']]|{{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]'''|1|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]]|0 <!-- ceathrú cheannais--> |2 Iúil – [[Soccer City|Johannesburg]]|{{bratach|Uruguay}}''' [[Uragua]]'''|'''1 (4)''' | {{bratach|Ghana}} [[Gána]]|1 (2) |2 Iúil – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|2|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]]|1 |3 Iúil – [[Cape Town Stadium|Cape Town]]| {{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]]|0 |{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]'''|4 |3 Iúil– [[Ellis Park Stadium|Johannesburg]]| {{bratach|Paraguay}} [[Paragua]]|0| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]'''|1 <!-- leath cheannais--> |6 Iúil – [[Cape Town Stadium|Cape Town]]| {{bratach|Uruguay}} [[Uragua]]| 2| {{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|3 |7 Iúil – [[Moses Mabhida Stadium|Durban]]| {{bratach|Germany|An Ghearmáin}}|0| '''{{bratach|Spain|An Spáinn}}'''|1 <!-- craobh --> |11 Iúil – [[Soccer City|Johannesburg]]| {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]]|0| '''{{bratach|Spain|An Spáinn}}''' (a.b)|1 <!-- tríú áit --> |10 Iúil – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Uruguay}} [[Uragua]]|2|'''{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}'''|3 |widescore=yes}} === Babhta le 16 === 26 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 15:00 |width="24%" align="right"|'''[[Uragua]]''' {{bratach|Uruguay}} <small>[[Luis Alberto Suárez|Suárez]] 8', 80' </small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"|{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] <small>[[Lee Chung-Yong]] 68'</small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Na Stáit Aontaithe]] {{bratach|United States}} <small>[[Landon Donovan|Donovan]] 62' (c.p.)</small> <br /> <br /> |align="center" width="15%"| 1-2 <br />(a.b.) |width="24%"| {{bratach|Ghana}} '''[[Gána]]''' <small>[[Kevin Prince Boateng|K. Boateng]] 5' <br />[[Asamoah Gyan|Gyan]] 93'</small> |style="font-size:smaller"|[[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg]] |} ---- 27 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 14:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ghearmáin]]''' {{bratach|Germany}} <small>[[Miroslav Klose|Klose]] 20' <br />[[Lukas Podolski|Podolski]] 32' <br />[[Thomas Müller|Müller]] 67', 70'</small> |align="center" width="15%"| 4-1 |width="24%"|{{bratach|England}} [[Sasana]] <small>[[Matt Upson|Upson]] 37'</small> <br /> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Airgintín]]''' {{bratach|Argentina}} <small>[[Carlos Tévez|Tévez]] 26', 52' <br />[[Gonzalo Higuaín|Higuaín]] 33' </small> |align="center" width="15%"| 3-1 |width="24%"|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] <br /> <br /> <small>[[Javier Hernández Balcázar|Hernández]] 71' </small> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Soccer City]], [[Johannesburg]] |} ---- 28 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ísiltír]]''' {{bratach|Netherlands}} <small>[[Arjen Robben|Robben]] 18' <br />[[Wesley Sneijder|Sneijder]] 84'</small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]] <br /> <br /> <small>[[Róbert Vittek|Vittek]] 90+4'</small> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Bhrasaíl]]''' {{bratach|Brazil}} <small>[[Juan Silveira dos Santos|Juan]] 34' <br />[[Luís Fabiano]] 38' <br />[[Robinho]] 59' </small> |align="center" width="15%"|3-0 |width="24%"|{{bratach|Chile}} [[An tSile]] <br /> <br /> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |} ---- 29 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[Paragua]]''' {{bratach|Paraguay}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-0 <br /> Ciceanna Pionóis <br />5-3 |width="24%"|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] <br /> |style="font-size:smaller"|[[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Spáinn]]''' {{bratach|Spain}} <small>[[David Villa|Villa]] 63' </small> |align="center" width="15%"| 1-0 |width="24%"|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] <br /> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} === Cluichí Ceathrú Ceannais === 2 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ísiltír]]''' {{bratach|Netherlands}} <small>[[Wesley Sneijder|Sneijder]] 53', 68' </small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"| {{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] <small> [[Robinho]] 10'</small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|'''[[Uragua]]''' {{bratach|Uruguay}} <br /> <small>[[Diego Forlán|Forlán]] 55' </small><br /> <br /> |align="center" width="15%"| 1-1 <br /> Ciceanna Pionóis <br /> 4-2 |width="24%"|{{bratach|Ghana}} [[Gána]] <br /> <small>[[Sulley Muntari|Muntari]] 45+2' </small> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |} ---- 3 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| [[An Airgintín]] {{bratach|Argentina}} <br /><br /><br /> |align="center" width="15%"| 0-4 |width="24%"|{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]''' <small>[[Thomas Müller|Müller]] 3' <br />[[Miroslav Klose|Klose]] 68', 89' <br />[[Arne Friedrich|Friedrich]] 74' </small> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Paragua]] {{bratach|Paraguay}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-1 |width="24%"| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]''' <small>[[David Villa|Villa]] 83'</small> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} === Cluichí Leathcheannais === 6 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Uragua]] {{bratach|Uruguay}} <small>[[Diego Forlán|Forlán]] 41' <br /> [[Maxi Pereira|Pereira]] 90+2' <br /> <br /> </small> |align="center" width="15%"| 2-3 |width="24%"|{{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]''' <small> [[Giovanni van Bronckhorst|van Bronckhorst]] 18' <br /> [[Wesley Sneijder|Sneijder]] 70'<br /> [[Arjen Robben|Robben]] 73' </small> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} ---- 7 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| [[An Ghearmáin]] {{bratach|Germany}} <br /><br /><br /> |align="center" width="15%"| 0-1 |width="24%"| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]''' <small>[[Carles Puyol|Puyol]] 73'</small> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} === Cluiche don Tríú áit === 10 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Uragua]] {{bratach|Uruguay}} <small>[[Edinson Cavani|Cavani]] 28' <br /> [[Diego Forlán|Forlán]] 51' <br /><br /></small> |align="center" width="15%"| 2-3 |width="24%"|{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]''' <small>[[Thomas Müller|Müller]] 19' <br /> [[Marcell Jansen|Jansen]] 56'<br /> [[Sami Khedira|Khedira]] 82' </small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} === Cluiche Ceannais === 11 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[An Ísiltír]] {{bratach|Netherlands}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-1 (a.b) |width="24%"| {{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] <small>[[Andres Iniesta|Iniesta]] 116' </small> |style="font-size:smaller"|[[Soccer City]], [[Johannesburg]] |} == Siombailí == === Mascot === Is é ''[[Zakumi]]'' an mascot oifigiúil. Liopard atá ann, agus tá gruaig ghlas air. Tagann a ainm ó "ZA" giorrúchán idirnáisiúnta na hAfraice Theas agus an focal ''kumi'' (''deich'' i dteangacha Afracacha áirithe). Tá dathanna Zakumi cosúil le dathanna na foirne náisiúnta: buí agus glas. === Amhrán oifigiúil === Is é "[[Waka Waka (This Time for Africa)|Waka Waka]]" an t-amhrán oifigiúil. Is iad an t-amhránaí [[An Cholóim|Colómach]] [[Shakira]] agus an banna Afracach Theas [[Freshlyground]] na ceoltóirí. Castar i mBéarla agus i Spáinnis é. Is é [[Zamina mina (Zangalewa)|Zangalewa]], amhrán traidisiúnta Afracach de chuid na saighdiúirí, bunús ''Waka Waka''. === Liathróid === Déanann [[Adidas]] an liathróid oifigiúil, an ''Jabulani''. Is é an Jabulani an 11ú liathróid oifigiúil atá déanta ag an gcomhlacht Gearmánach seo do Chorn an Domhain: tá 11 dath air (ceann amháin do gach imreoir, agus tá 11 teanga oifigiúla ag an Afraic Theas). == Duaiseanna == Tá $420 milliún ar fáil ($40m do chlubanna san áireamh), 60% sa bhreis ar chomórtas 2006. Roimh an gcomórtas fuair gach foireann $1 milliún (costais ullmhaithe). Fuair gach foireann a bhí páirteach sna grúpaí $8 milliún. Ina dhiaidh sin * $9 milliún – ocht bhfoireann a chiall cluiche sa dara babhta * $14 milliún – ceithre fhoireann a chaill cluiche ceathrú ceannais * $18 milliún – don cheathrú háit * $20 milliún – don tríú háit * $24 milliún – an fhoireann a chaill an cluiche ceannais * $30 milliún – Na curaidh Thug FIFA $40 milliún do chlubanna na n-imreoirí den chéad uair riamh. == Réiteoirí == Roghnaigh FIFA 29 réiteoir tríd an Refereeing Assistance Programme do chluichí 1-56: 4 ón AFC, 3 ó CAF, 6 ó CONMEBOL, 4 ó CONCACAF, 2 ón OFC agus 10 ó UEFA. Ar an 29 Mí an Mheithimh roghnaíodh 19 díobh do chluichí 57-64. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://fifa.com/worldcup Suíomh oifigiúil] {{Corn domhanda FIFA}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:An Afraic Theas]] [[Catagóir:Spórt i 2010]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] 1jldedsjo179jz0atgipsaiqzvp7vr4 1320181 1320180 2026-07-11T12:07:39Z TGcoa 21229 1320181 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt|logo=[[Íomhá: 2010 FIFA World Cup logo.svg|220px]]}} Ba chomórtas [[sacair]] é '''Corn FIFA an Domhain 2010'''. Bhí sé ar siúl san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]] ó [[11 Meitheamh]] [[2010]] go dtí [[11 Iúil]] [[2010]]. Bhí 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. Ba é an chéad babhta ceannais s[[an Afraic]]. Bhuaigh an Afraic Theas an próiseas tairisceana. De dheasca an chinnidh sin, is í Cónaidhm Sacair na hAigéine an t-aon chónaidhm amháin nár óstáil Corn FIFA an Domhain riamh. Bronnadh an corn ar an Spáinn. [[Íomhá:2010 FIFA World Cup Fans 2.jpg|thumb| Céiliúradh i g[[Camps Bay]], [[Cape Town]] tar éis do FIFA an Afraic Theas a roghnú |clé|220x220px]] [[Íomhá:Vuvuzela blower, Final Draw, FIFA 2010 World Cup.jpg|clé|mion|220x220px|Vuvuzela]] [[Íomhá:FIFA World Cup 2010 Spain with cup.jpg|clé|mion|220x220px|Bronnadh an corn ar an Spáinn.]] == Cúlra == Dúirt FIFA go mbeadh comórtas na bliana 2010 ar siúl i dtír éigin san Afraic. Bhí cúig thír ina n-iarrthóirí: # An Éigipt # An Libia agus An Túinéis (le chéile) # Maracó # An Afraic Theas Dúirt Coiste Feidhmiúcháin FIFA go mbronnfadh an eagraíocht an onóir ar thír amháin seachas ar dhá thír le chéile agus mar sin d'éirigh an Túinéis as. Níor glacadh leis an Libia mar iarrthóir óir nach raibh an tír sin in ann na coinníollacha uile a chomhlíonadh gan an Túinéis. Tar éis babhta vótála amháin, dúirt uachtarán FIFA, [[Sepp Blatter]], ar an 15 Bealtaine 2004 i [[Zürich]] go raibh an bua ag an Afraic Theas.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.fifa.com/en/media/index/0,1369,101476,00.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2010-06-15 |archivedate=2004-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040528153714/http://fifa.com/en/media/index/0,1369,101476,00.html }}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; margin:.5em;" |- ! colspan="2" | Torthaí |- !Tír !Votaí |- | {{Bratach|South Africa|An Afraic Theas}} || '''14''' |- | {{Bratach|Morocco|Maracó}} || 10 |- | {{Bratach|Egypt|An Éigipt}} || 0 |} * An Túinéis ''d'éirigh as ar an 8 Bealtaine 2004 toisc go ndúirt an FIFA Executive Committee go mbronnfadh an eagraíocht an onóir ar thír amháin seachas ar dhá thír le chéile agus mar sin d'éirigh an Túinéis as. '' * An Libia ''níor glacadh leis an tír mar iarrthóir: ní sí in ann na coinníollacha uile a chomhlíonadh gan an Túinéis.'' Sna blianta 2006 agus 2007, bhí ráflaí ann go n-aistreodh FIFA an Corn go tír eile.<ref>http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/story/0,,1818166,00.html}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.iol.co.za/index.php?click_id=19&art_id=vn20060703014312923C258638&set_id=</ref> Dar le daoine áirithe, ina measc [[Franz Beckenbauer]], Horst R. Schmidt agus, deirtear, feidhmeannaigh áirithe de chuid [[FIFA]], ní raibh an Afraic Theas ag ullmhú go maith don chomórtas.<ref>http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/5362504.stm</ref> Dúirt FIFA go raibh muinín aige san Afraic Theas, áfach, agus nach mbeadh a leithéid de phlean aige ach amháin dá mbeadh tubaiste nádúrtha ann (mar is gnách leis an eagraíocht.<ref>http://sports.yahoo.com/sow/news;_ylt=Ah.1PkVLAGTpuoi3rG.VSMgmw7YF?slug=ap-fifa-wcup2010&prov=ap&{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Staideanna == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Johannesburg]] ! [[Durban]] ! [[Cape Town]] ! [[Johannesburg]] ! [[Pretoria]] |- | [[Soccer City]] | [[Moses Mabhida Stadium]] | [[Cape Town Stadium]] | [[Coca-Cola Park (Johannesburg)|Ellis Park Stadium]] | [[Loftus Versfeld Stadium]] |- | Toilleadh: '''94,900''' | Toilleadh: '''70,000''' | Toilleadh: '''69,070''' | Toilleadh: '''62,567''' | Toilleadh: '''51,760''' |- | | | | [[Íomhá:Warm-ups at Brazil & North Korea match at FIFA World Cup 2010-06-15 1.jpg|100px]] | [[Íomhá:Loftus-Stadion.JPG|100px]] |- ! [[Port Elizabeth]] ! [[Bloemfontein]] ! [[Polokwane]] ! [[Nelspruit]] ! [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- | [[Nelson Mandela Bay Stadium]] | [[Free State Stadium]] | [[Peter Mokaba Stadium]] | [[Mbombela Stadium]] | [[Royal Bafokeng Stadium]] |- | Toilleadh: '''48,000''' | Toilleadh: '''48,070''' | Toilleadh: '''46,000''' | Toilleadh: '''44,000''' | Toilleadh: '''44,530''' |- | [[Íomhá:Nelson Mandela Stadium in Port Elizabeth.jpg|100px]] | | | | |} == Babhta na nGrúpaí == {| class="wikitable" style="font-size:90%;width=100px;float:right" ! Eochair eolais |- | Sna táblaí thíos: * '''Im''' = Cluichí imeartha * '''B''' = Cluichí buaite * '''Co''' = Cluichí ar chomhscór * '''C''' = Cluichí caillte * '''CF''' = Cúil scóráilte * '''CG''' = Cúil uilig a ghéilleadh * '''CD''' = Cúl Difríocht (CF−CG) * '''Pntí''' = Pointí iomlán (trí phointe do bhua, pointe amháin do chomhscór) |} === Coinníollacha na nGrúpaí === Baineann FIFA úsáid as na coinníollacha seo a leanas le foirne a rangú; # an méid pointí faighte ó na cluichí uilig sa ghrúpa # difríocht cúl ó na cluichí uilig sa ghrúpa; # an méid cúl faighte ag an bhfoireann sna cluichí uilig sa ghrúpa; # an méid is mó pointí faighte i gcoinne na foirne lena bhfuil comhscór; # Difríocht cúl níos fearr i gcoinne na foirne lena bhfuil comhscór; # an méid is mó cúl faighte i gcoinne n foirne lena bhfuil comhscór; # crannchur le coiste eagraithe FIFA. === Grúpa A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Uruguay}} [[Uragua]] |3||2||1||0||4||0||4||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] |3||1||1||1||3||2||1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|RSA}} [[An Afraic Theas]] |3||1||1||1||3||5||-2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |3||0||1||2||1||4||-3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |11 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Afraic Theas {{Bratach|RSA}}'''||align=center|''' 1-1 '''||''' {{Bratach|Mexico}}Meicsiceo'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{Bratach|France}}An Fhrainc'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |16 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Afraic Theas {{Bratach|RSA}}'''||align=center|''' 0-3 '''||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- |17 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|''' An Fhrainc {{Bratach|France}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |- |22 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Meicsiceo {{Bratach|Mexico}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Fhrainc {{Bratach|France}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{Bratach|RSA}} An Afraic Theas'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} === Grúpa B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] |3||3||0||0||7||1||6||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Greece}} [[An Ghréig]] |3||1||0||2||2||5||-3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Nigeria}} [[An Nigéir]] |3||0||1||2||3||5||-2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Chóiré Theas {{bratach|South Korea}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Greece}} An Ghréig'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Airgintín {{bratach|Argentina}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |17 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Airgintín {{bratach|Argentina}} '''||align=center|''' 4-1 '''||'''{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghréig {{bratach|Greece}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- |22 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Nigéir {{bratach|Nigeria}}'''||align=center|''' 2-2 '''||'''{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghréig {{bratach|Greece}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |} === Grúpa C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|United States}} [[Na Stáit Aontaithe]] |3||1||2||0||4||3||0||'''5''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|England}} [[Sasana]] |3||1||2||0||2||1||0||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Slovenia}} [[An tSlóivéin]] |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Algeria}} [[An Ailgéir]] |3||0||1||2||0||2||-2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Sasana {{bratach|England}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|United States}} Na Stáit Aontaithe'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |13 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ailgéir {{bratach|Algeria}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Slovenia}} An tSlóivéin'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |- |18 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóivéin {{bratach|Slovenia}}'''||align=center|''' 2-2 '''||'''{{bratach|United States}} Na Stáit Aontaithe'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Sasana {{bratach|England}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |23 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóivéin {{bratach|Slovenia}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|England}}Sasana'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Na Stáit Aontaithe {{bratach|United States}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |} === Grúpa D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |3||2||0||1||5||1||4||'''6''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Ghana}} [[Gána]] |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Australia}} [[An Astráil]] |3||1||1||1||3||6||-3||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Serbia}} [[An tSeirbia]] |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |13 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSeirbia {{bratach|Serbia}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Ghana}} Gána'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''||align=center|''' 4-0 '''||'''{{bratach|Australia}} An Astráil'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- |18 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Serbia}} An tSeirbia'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- |19 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Gána {{bratach|Ghana}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Australia}} An Astráil'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |23 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Gána {{bratach|Ghana}}'''||align=center|'''0-1'''||'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Astráil {{bratach|Australia}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Serbia}} An tSeirbia'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |} === Grúpa E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |3||3||0||0||5||1||4||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] |3||2||0||1||4||2||2||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Denmark}} [[An Danmhairg]] |3||1||0||2||3||6||-3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cameroon}} [[Camarún]] |3||0||0||3||2||5||-3||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |14 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Denmark}} An Danmhairg'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSeapáin {{bratach|Japan}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Cameroon}} Camarún'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- |19 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Japan}} An tSeapáin'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Camarún {{bratach|Cameroon}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{bratach|Denmark}} An Danmhairg'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- |24 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Danmhairg {{bratach|Denmark}}'''||align=center|''' 1-3 '''||'''{{bratach|Japan}} An tSeapáin'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Camarún {{bratach|Cameroon}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} === Grúpa F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Paraguay}} [[Paragua]] |3||1||2||0||3||1||+2||'''5''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]] |3||1||1||1||4||5||-1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|New Zealand}} [[An Nua-Shéalainn]] |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |3||0||2||1||4||5||-1||'''2''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |14 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Iodáil {{bratach|Italy}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Paraguay}} Paragua'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |15 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Nua-Shéalainn {{bratach|New Zealand}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Slovakia}} An tSlóvaic'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |20 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóvaic {{bratach|Slovakia}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{bratach|Paraguay}} Paragua'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Iodáil {{bratach|Italy}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|New Zealand}} An Nua-Shéalainn'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |- |24 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóvaic {{bratach|Slovakia}} '''||align=center|''' 3-2 '''||'''{{bratach|Italy}} An Iodáil'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Paragua {{bratach|Paraguay}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|New Zealand}} An Nua-Shéalainn'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |} === Grúpa G === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] |3||2||1||0||5||2||3||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |3||1||2||0||7||0||7||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cote d'Ivoire}} [[An Cósta Eabhair]] |3||1||1||1||4||3||1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|North Korea}} [[An Chóiré Thuaidh]] |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |15 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Cósta Eabhair {{bratach|Cote d'Ivoire}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|North Korea}} An Chóiré Thuaidh'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |20 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}} '''||align=center|''' 3-1 '''||'''{{bratach|Cote d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- |21 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Phortaingéil {{bratach|Portugal}}'''||align=center|''' 7-0 '''||'''{{bratach|North Korea}} An Chóiré Thuaidh'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |25 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Phortaingéil {{bratach|Portugal}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Chóiré Thuaidh {{bratach|North Korea}}'''||align=center|''' 0-3 '''||'''{{bratach|Cote d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |} === Grúpa H === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] |3||2||0||1||4||2||2||'''6''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Chile}} [[An tSile]] |3||2||0||1||3||2||1||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] |3||1||1||1||1||1||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Honduras}} [[Hondúras]] |3||0||1||2||0||3||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |16 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Hondúras {{bratach|Honduras}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Chile}} An tSile'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Spáinn {{bratach|Spain}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- |21 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSile {{bratach|Chile}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Spáinn {{bratach|Spain}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Honduras}} Hondúras'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |25 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSile {{bratach|Chile}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Spain}} An Spáinn'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Eilvéis {{bratach|Switzerland}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Honduras}} Hondúras'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} == Babhtaí deiridh == Má chríochnaíonn aon chluiche sna babhtaí seo ar chomhscór, imreofar am breise; dhá leath 15 nóiméad. Má tá an cluiche fós ar chomhscór ina dhiaidh sin, socrófar an toradh le ciceanna pionóis. {{Round16 <!-- Dáta-Áit|Foireann 1|Scór 1|Foireann 2|Scór 2 --> <!-- Babhta le 16 --> |26 Meitheamh – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Uruguay}} '''[[Uragua]]'''|2| {{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]]|1 |26 Meitheamh – [[Royal Bafokeng Stadium|Rustenburg]]| {{bratach|United States}} [[Na Stáit Aontaithe]]|1|{{bratach|Ghana}} '''[[Gána]]''' (a.b.) |2 |28 Meitheamh – [[Moses Mabhida Stadium|Durban]]|{{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|2|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]]|1 |28 Meitheamh – [[Ellis Park Stadium|Johannesburg]]|{{bratach|Brazil}} '''[[An Bhrasaíl]]'''|3|{{bratach|Chile}} [[An tSile]]|0 |27 Meitheamh – [[Soccer City|Johannesburg]]| {{bratach|Argentina}} '''[[An Airgintín]]'''|3|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]]|1 |27 Meitheamh – [[Free State Stadium|Bloemfontein]]| {{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]'''|4| {{bratach|England}} [[Sasana]]|1 |29 Meitheamh – [[Loftus Versfeld Stadium|Pretoria]]| {{bratach|Paraguay}} '''[[Paragua]]'''|'''0 (5)'''| {{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]]|0 (3) |29 Meitheamh – [[Cape Town Stadium|Cape Town''']]|{{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]'''|1|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]]|0 <!-- ceathrú cheannais--> |2 Iúil – [[Soccer City|Johannesburg]]|{{bratach|Uruguay}}''' [[Uragua]]'''|'''1 (4)''' | {{bratach|Ghana}} [[Gána]]|1 (2) |2 Iúil – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|2|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]]|1 |3 Iúil – [[Cape Town Stadium|Cape Town]]| {{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]]|0 |{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]'''|4 |3 Iúil– [[Ellis Park Stadium|Johannesburg]]| {{bratach|Paraguay}} [[Paragua]]|0| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]'''|1 <!-- leath cheannais--> |6 Iúil – [[Cape Town Stadium|Cape Town]]| {{bratach|Uruguay}} [[Uragua]]| 2| {{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|3 |7 Iúil – [[Moses Mabhida Stadium|Durban]]| {{bratach|Germany|An Ghearmáin}}|0| '''{{bratach|Spain|An Spáinn}}'''|1 <!-- craobh --> |11 Iúil – [[Soccer City|Johannesburg]]| {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]]|0| '''{{bratach|Spain|An Spáinn}}''' (a.b)|1 <!-- tríú áit --> |10 Iúil – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Uruguay}} [[Uragua]]|2|'''{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}'''|3 |widescore=yes}} === Babhta le 16 === 26 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 15:00 |width="24%" align="right"|'''[[Uragua]]''' {{bratach|Uruguay}} <small>[[Luis Alberto Suárez|Suárez]] 8', 80' </small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"|{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] <small>[[Lee Chung-Yong]] 68'</small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Na Stáit Aontaithe]] {{bratach|United States}} <small>[[Landon Donovan|Donovan]] 62' (c.p.)</small> <br /> <br /> |align="center" width="15%"| 1-2 <br />(a.b.) |width="24%"| {{bratach|Ghana}} '''[[Gána]]''' <small>[[Kevin Prince Boateng|K. Boateng]] 5' <br />[[Asamoah Gyan|Gyan]] 93'</small> |style="font-size:smaller"|[[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg]] |} ---- 27 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 14:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ghearmáin]]''' {{bratach|Germany}} <small>[[Miroslav Klose|Klose]] 20' <br />[[Lukas Podolski|Podolski]] 32' <br />[[Thomas Müller|Müller]] 67', 70'</small> |align="center" width="15%"| 4-1 |width="24%"|{{bratach|England}} [[Sasana]] <small>[[Matt Upson|Upson]] 37'</small> <br /> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Airgintín]]''' {{bratach|Argentina}} <small>[[Carlos Tévez|Tévez]] 26', 52' <br />[[Gonzalo Higuaín|Higuaín]] 33' </small> |align="center" width="15%"| 3-1 |width="24%"|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] <br /> <br /> <small>[[Javier Hernández Balcázar|Hernández]] 71' </small> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Soccer City]], [[Johannesburg]] |} ---- 28 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ísiltír]]''' {{bratach|Netherlands}} <small>[[Arjen Robben|Robben]] 18' <br />[[Wesley Sneijder|Sneijder]] 84'</small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]] <br /> <br /> <small>[[Róbert Vittek|Vittek]] 90+4'</small> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Bhrasaíl]]''' {{bratach|Brazil}} <small>[[Juan Silveira dos Santos|Juan]] 34' <br />[[Luís Fabiano]] 38' <br />[[Robinho]] 59' </small> |align="center" width="15%"|3-0 |width="24%"|{{bratach|Chile}} [[An tSile]] <br /> <br /> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |} ---- 29 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[Paragua]]''' {{bratach|Paraguay}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-0 <br /> Ciceanna Pionóis <br />5-3 |width="24%"|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] <br /> |style="font-size:smaller"|[[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Spáinn]]''' {{bratach|Spain}} <small>[[David Villa|Villa]] 63' </small> |align="center" width="15%"| 1-0 |width="24%"|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] <br /> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} === Cluichí Ceathrú Ceannais === 2 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ísiltír]]''' {{bratach|Netherlands}} <small>[[Wesley Sneijder|Sneijder]] 53', 68' </small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"| {{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] <small> [[Robinho]] 10'</small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|'''[[Uragua]]''' {{bratach|Uruguay}} <br /> <small>[[Diego Forlán|Forlán]] 55' </small><br /> <br /> |align="center" width="15%"| 1-1 <br /> Ciceanna Pionóis <br /> 4-2 |width="24%"|{{bratach|Ghana}} [[Gána]] <br /> <small>[[Sulley Muntari|Muntari]] 45+2' </small> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |} ---- 3 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| [[An Airgintín]] {{bratach|Argentina}} <br /><br /><br /> |align="center" width="15%"| 0-4 |width="24%"|{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]''' <small>[[Thomas Müller|Müller]] 3' <br />[[Miroslav Klose|Klose]] 68', 89' <br />[[Arne Friedrich|Friedrich]] 74' </small> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Paragua]] {{bratach|Paraguay}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-1 |width="24%"| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]''' <small>[[David Villa|Villa]] 83'</small> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} === Cluichí Leathcheannais === 6 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Uragua]] {{bratach|Uruguay}} <small>[[Diego Forlán|Forlán]] 41' <br /> [[Maxi Pereira|Pereira]] 90+2' <br /> <br /> </small> |align="center" width="15%"| 2-3 |width="24%"|{{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]''' <small> [[Giovanni van Bronckhorst|van Bronckhorst]] 18' <br /> [[Wesley Sneijder|Sneijder]] 70'<br /> [[Arjen Robben|Robben]] 73' </small> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} ---- 7 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| [[An Ghearmáin]] {{bratach|Germany}} <br /><br /><br /> |align="center" width="15%"| 0-1 |width="24%"| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]''' <small>[[Carles Puyol|Puyol]] 73'</small> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} === Cluiche don Tríú áit === 10 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Uragua]] {{bratach|Uruguay}} <small>[[Edinson Cavani|Cavani]] 28' <br /> [[Diego Forlán|Forlán]] 51' <br /><br /></small> |align="center" width="15%"| 2-3 |width="24%"|{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]''' <small>[[Thomas Müller|Müller]] 19' <br /> [[Marcell Jansen|Jansen]] 56'<br /> [[Sami Khedira|Khedira]] 82' </small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} === Cluiche Ceannais === 11 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[An Ísiltír]] {{bratach|Netherlands}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-1 (a.b) |width="24%"| {{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] <small>[[Andres Iniesta|Iniesta]] 116' </small> |style="font-size:smaller"|[[Soccer City]], [[Johannesburg]] |} == Siombailí == === Mascot === Is é ''[[Zakumi]]'' an mascot oifigiúil. Liopard atá ann, agus tá gruaig ghlas air. Tagann a ainm ó "ZA" giorrúchán idirnáisiúnta na hAfraice Theas agus an focal ''kumi'' (''deich'' i dteangacha Afracacha áirithe). Tá dathanna Zakumi cosúil le dathanna na foirne náisiúnta: buí agus glas. === Amhrán oifigiúil === Is é "[[Waka Waka (This Time for Africa)|Waka Waka]]" an t-amhrán oifigiúil. Is iad an t-amhránaí [[An Cholóim|Colómach]] [[Shakira]] agus an banna Afracach Theas [[Freshlyground]] na ceoltóirí. Castar i mBéarla agus i Spáinnis é. Is é [[Zamina mina (Zangalewa)|Zangalewa]], amhrán traidisiúnta Afracach de chuid na saighdiúirí, bunús ''Waka Waka''. === Liathróid === Déanann [[Adidas]] an liathróid oifigiúil, an ''Jabulani''. Is é an Jabulani an 11ú liathróid oifigiúil atá déanta ag an gcomhlacht Gearmánach seo do Chorn an Domhain: tá 11 dath air (ceann amháin do gach imreoir, agus tá 11 teanga oifigiúla ag an Afraic Theas). == Duaiseanna == Tá $420 milliún ar fáil ($40m do chlubanna san áireamh), 60% sa bhreis ar chomórtas 2006. Roimh an gcomórtas fuair gach foireann $1 milliún (costais ullmhaithe). Fuair gach foireann a bhí páirteach sna grúpaí $8 milliún. Ina dhiaidh sin * $9 milliún – ocht bhfoireann a chiall cluiche sa dara babhta * $14 milliún – ceithre fhoireann a chaill cluiche ceathrú ceannais * $18 milliún – don cheathrú háit * $20 milliún – don tríú háit * $24 milliún – an fhoireann a chaill an cluiche ceannais * $30 milliún – Na curaidh Thug FIFA $40 milliún do chlubanna na n-imreoirí den chéad uair riamh. == Réiteoirí == Roghnaigh FIFA 29 réiteoir tríd an Refereeing Assistance Programme do chluichí 1-56: 4 ón AFC, 3 ó CAF, 6 ó CONMEBOL, 4 ó CONCACAF, 2 ón OFC agus 10 ó UEFA. Ar an 29 Mí an Mheithimh roghnaíodh 19 díobh do chluichí 57-64. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://fifa.com/worldcup Suíomh oifigiúil] {{Corn domhanda FIFA}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:An Afraic Theas]] [[Catagóir:Spórt i 2010]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] k06sujht6cwis1mfnzonohpfu7kz0fb 1320182 1320181 2026-07-11T12:09:23Z TGcoa 21229 1320182 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt|logo=[[Íomhá: 2010 FIFA World Cup logo.svg|220px]]}} Ba chomórtas [[sacair]] é '''Corn FIFA an Domhain 2010'''. Bhí sé ar siúl san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]] ó [[11 Meitheamh]] [[2010]] go dtí [[11 Iúil]] [[2010]]. Bhí 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. Ba é an chéad babhta ceannais s[[an Afraic]]. Bhuaigh an Afraic Theas an próiseas tairisceana. De dheasca an chinnidh sin, is í Cónaidhm Sacair na hAigéine an t-aon chónaidhm amháin nár óstáil Corn FIFA an Domhain riamh. Bronnadh an corn ar an Spáinn. [[Íomhá:2010 FIFA World Cup Fans 2.jpg|thumb| Céiliúradh i g[[Camps Bay]], [[Cape Town]] tar éis do FIFA an Afraic Theas a roghnú |clé|220x220px]] [[Íomhá:Vuvuzela blower, Final Draw, FIFA 2010 World Cup.jpg|clé|mion|220x220px|Vuvuzela]] [[Íomhá:2010 FIFA World Cup Spain with cup.JPG|clé|mion|220x220px|Bronnadh an corn ar an Spáinn.]] == Cúlra == Dúirt FIFA go mbeadh comórtas na bliana 2010 ar siúl i dtír éigin san Afraic. Bhí cúig thír ina n-iarrthóirí: # An Éigipt # An Libia agus An Túinéis (le chéile) # Maracó # An Afraic Theas Dúirt Coiste Feidhmiúcháin FIFA go mbronnfadh an eagraíocht an onóir ar thír amháin seachas ar dhá thír le chéile agus mar sin d'éirigh an Túinéis as. Níor glacadh leis an Libia mar iarrthóir óir nach raibh an tír sin in ann na coinníollacha uile a chomhlíonadh gan an Túinéis. Tar éis babhta vótála amháin, dúirt uachtarán FIFA, [[Sepp Blatter]], ar an 15 Bealtaine 2004 i [[Zürich]] go raibh an bua ag an Afraic Theas.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.fifa.com/en/media/index/0,1369,101476,00.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2010-06-15 |archivedate=2004-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040528153714/http://fifa.com/en/media/index/0,1369,101476,00.html }}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; margin:.5em;" |- ! colspan="2" | Torthaí |- !Tír !Votaí |- | {{Bratach|South Africa|An Afraic Theas}} || '''14''' |- | {{Bratach|Morocco|Maracó}} || 10 |- | {{Bratach|Egypt|An Éigipt}} || 0 |} * An Túinéis ''d'éirigh as ar an 8 Bealtaine 2004 toisc go ndúirt an FIFA Executive Committee go mbronnfadh an eagraíocht an onóir ar thír amháin seachas ar dhá thír le chéile agus mar sin d'éirigh an Túinéis as. '' * An Libia ''níor glacadh leis an tír mar iarrthóir: ní sí in ann na coinníollacha uile a chomhlíonadh gan an Túinéis.'' Sna blianta 2006 agus 2007, bhí ráflaí ann go n-aistreodh FIFA an Corn go tír eile.<ref>http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/story/0,,1818166,00.html}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.iol.co.za/index.php?click_id=19&art_id=vn20060703014312923C258638&set_id=</ref> Dar le daoine áirithe, ina measc [[Franz Beckenbauer]], Horst R. Schmidt agus, deirtear, feidhmeannaigh áirithe de chuid [[FIFA]], ní raibh an Afraic Theas ag ullmhú go maith don chomórtas.<ref>http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/5362504.stm</ref> Dúirt FIFA go raibh muinín aige san Afraic Theas, áfach, agus nach mbeadh a leithéid de phlean aige ach amháin dá mbeadh tubaiste nádúrtha ann (mar is gnách leis an eagraíocht.<ref>http://sports.yahoo.com/sow/news;_ylt=Ah.1PkVLAGTpuoi3rG.VSMgmw7YF?slug=ap-fifa-wcup2010&prov=ap&{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Staideanna == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Johannesburg]] ! [[Durban]] ! [[Cape Town]] ! [[Johannesburg]] ! [[Pretoria]] |- | [[Soccer City]] | [[Moses Mabhida Stadium]] | [[Cape Town Stadium]] | [[Coca-Cola Park (Johannesburg)|Ellis Park Stadium]] | [[Loftus Versfeld Stadium]] |- | Toilleadh: '''94,900''' | Toilleadh: '''70,000''' | Toilleadh: '''69,070''' | Toilleadh: '''62,567''' | Toilleadh: '''51,760''' |- | | | | [[Íomhá:Warm-ups at Brazil & North Korea match at FIFA World Cup 2010-06-15 1.jpg|100px]] | [[Íomhá:Loftus-Stadion.JPG|100px]] |- ! [[Port Elizabeth]] ! [[Bloemfontein]] ! [[Polokwane]] ! [[Nelspruit]] ! [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- | [[Nelson Mandela Bay Stadium]] | [[Free State Stadium]] | [[Peter Mokaba Stadium]] | [[Mbombela Stadium]] | [[Royal Bafokeng Stadium]] |- | Toilleadh: '''48,000''' | Toilleadh: '''48,070''' | Toilleadh: '''46,000''' | Toilleadh: '''44,000''' | Toilleadh: '''44,530''' |- | [[Íomhá:Nelson Mandela Stadium in Port Elizabeth.jpg|100px]] | | | | |} == Babhta na nGrúpaí == {| class="wikitable" style="font-size:90%;width=100px;float:right" ! Eochair eolais |- | Sna táblaí thíos: * '''Im''' = Cluichí imeartha * '''B''' = Cluichí buaite * '''Co''' = Cluichí ar chomhscór * '''C''' = Cluichí caillte * '''CF''' = Cúil scóráilte * '''CG''' = Cúil uilig a ghéilleadh * '''CD''' = Cúl Difríocht (CF−CG) * '''Pntí''' = Pointí iomlán (trí phointe do bhua, pointe amháin do chomhscór) |} === Coinníollacha na nGrúpaí === Baineann FIFA úsáid as na coinníollacha seo a leanas le foirne a rangú; # an méid pointí faighte ó na cluichí uilig sa ghrúpa # difríocht cúl ó na cluichí uilig sa ghrúpa; # an méid cúl faighte ag an bhfoireann sna cluichí uilig sa ghrúpa; # an méid is mó pointí faighte i gcoinne na foirne lena bhfuil comhscór; # Difríocht cúl níos fearr i gcoinne na foirne lena bhfuil comhscór; # an méid is mó cúl faighte i gcoinne n foirne lena bhfuil comhscór; # crannchur le coiste eagraithe FIFA. === Grúpa A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Uruguay}} [[Uragua]] |3||2||1||0||4||0||4||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] |3||1||1||1||3||2||1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|RSA}} [[An Afraic Theas]] |3||1||1||1||3||5||-2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |3||0||1||2||1||4||-3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |11 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Afraic Theas {{Bratach|RSA}}'''||align=center|''' 1-1 '''||''' {{Bratach|Mexico}}Meicsiceo'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{Bratach|France}}An Fhrainc'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |16 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Afraic Theas {{Bratach|RSA}}'''||align=center|''' 0-3 '''||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- |17 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|''' An Fhrainc {{Bratach|France}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |- |22 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Meicsiceo {{Bratach|Mexico}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Fhrainc {{Bratach|France}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{Bratach|RSA}} An Afraic Theas'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} === Grúpa B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] |3||3||0||0||7||1||6||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Greece}} [[An Ghréig]] |3||1||0||2||2||5||-3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Nigeria}} [[An Nigéir]] |3||0||1||2||3||5||-2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Chóiré Theas {{bratach|South Korea}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Greece}} An Ghréig'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Airgintín {{bratach|Argentina}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |17 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Airgintín {{bratach|Argentina}} '''||align=center|''' 4-1 '''||'''{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghréig {{bratach|Greece}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- |22 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Nigéir {{bratach|Nigeria}}'''||align=center|''' 2-2 '''||'''{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghréig {{bratach|Greece}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |} === Grúpa C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|United States}} [[Na Stáit Aontaithe]] |3||1||2||0||4||3||0||'''5''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|England}} [[Sasana]] |3||1||2||0||2||1||0||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Slovenia}} [[An tSlóivéin]] |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Algeria}} [[An Ailgéir]] |3||0||1||2||0||2||-2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Sasana {{bratach|England}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|United States}} Na Stáit Aontaithe'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |13 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ailgéir {{bratach|Algeria}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Slovenia}} An tSlóivéin'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |- |18 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóivéin {{bratach|Slovenia}}'''||align=center|''' 2-2 '''||'''{{bratach|United States}} Na Stáit Aontaithe'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Sasana {{bratach|England}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |23 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóivéin {{bratach|Slovenia}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|England}}Sasana'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Na Stáit Aontaithe {{bratach|United States}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |} === Grúpa D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |3||2||0||1||5||1||4||'''6''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Ghana}} [[Gána]] |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Australia}} [[An Astráil]] |3||1||1||1||3||6||-3||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Serbia}} [[An tSeirbia]] |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |13 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSeirbia {{bratach|Serbia}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Ghana}} Gána'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''||align=center|''' 4-0 '''||'''{{bratach|Australia}} An Astráil'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- |18 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Serbia}} An tSeirbia'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- |19 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Gána {{bratach|Ghana}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Australia}} An Astráil'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |23 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Gána {{bratach|Ghana}}'''||align=center|'''0-1'''||'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Astráil {{bratach|Australia}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Serbia}} An tSeirbia'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |} === Grúpa E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |3||3||0||0||5||1||4||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] |3||2||0||1||4||2||2||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Denmark}} [[An Danmhairg]] |3||1||0||2||3||6||-3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cameroon}} [[Camarún]] |3||0||0||3||2||5||-3||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |14 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Denmark}} An Danmhairg'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSeapáin {{bratach|Japan}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Cameroon}} Camarún'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- |19 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Japan}} An tSeapáin'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Camarún {{bratach|Cameroon}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{bratach|Denmark}} An Danmhairg'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- |24 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Danmhairg {{bratach|Denmark}}'''||align=center|''' 1-3 '''||'''{{bratach|Japan}} An tSeapáin'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Camarún {{bratach|Cameroon}}'''||align=center|''' 1-2 '''||'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} === Grúpa F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Paraguay}} [[Paragua]] |3||1||2||0||3||1||+2||'''5''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]] |3||1||1||1||4||5||-1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|New Zealand}} [[An Nua-Shéalainn]] |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |3||0||2||1||4||5||-1||'''2''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |14 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Iodáil {{bratach|Italy}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Paraguay}} Paragua'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |15 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Nua-Shéalainn {{bratach|New Zealand}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|Slovakia}} An tSlóvaic'''|| [[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg, North West|Rustenburg]] |- |20 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóvaic {{bratach|Slovakia}}'''||align=center|''' 0-2 '''||'''{{bratach|Paraguay}} Paragua'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Iodáil {{bratach|Italy}}'''||align=center|''' 1-1 '''||'''{{bratach|New Zealand}} An Nua-Shéalainn'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |- |24 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSlóvaic {{bratach|Slovakia}} '''||align=center|''' 3-2 '''||'''{{bratach|Italy}} An Iodáil'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- style=font-size:90% |align=right|'''Paragua {{bratach|Paraguay}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|New Zealand}} An Nua-Shéalainn'''|| [[Peter Mokaba Stadium]], [[Polokwane]] |} === Grúpa G === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] |3||2||1||0||5||2||3||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |3||1||2||0||7||0||7||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cote d'Ivoire}} [[An Cósta Eabhair]] |3||1||1||1||4||3||1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|North Korea}} [[An Chóiré Thuaidh]] |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |15 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Cósta Eabhair {{bratach|Cote d'Ivoire}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|North Korea}} An Chóiré Thuaidh'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |20 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}} '''||align=center|''' 3-1 '''||'''{{bratach|Cote d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''|| [[Soccer City]], [[Johannesburg]] |- |21 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Phortaingéil {{bratach|Portugal}}'''||align=center|''' 7-0 '''||'''{{bratach|North Korea}} An Chóiré Thuaidh'''|| [[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |- |25 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An Phortaingéil {{bratach|Portugal}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Chóiré Thuaidh {{bratach|North Korea}}'''||align=center|''' 0-3 '''||'''{{bratach|Cote d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |} === Grúpa H === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] |3||2||0||1||4||2||2||'''6''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{bratach|Chile}} [[An tSile]] |3||2||0||1||3||2||1||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] |3||1||1||1||1||1||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Honduras}} [[Hondúras]] |3||0||1||2||0||3||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |16 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''Hondúras {{bratach|Honduras}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Chile}} An tSile'''|| [[Mbombela Stadium]], [[Nelspruit]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Spáinn {{bratach|Spain}}'''||align=center|''' 0-1 '''||'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''|| [[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |- |21 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSile {{bratach|Chile}}'''||align=center|''' 1-0 '''||'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''|| [[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Spáinn {{bratach|Spain}}'''||align=center|''' 2-0 '''||'''{{bratach|Honduras}} Hondúras'''|| [[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |- |25 Meitheamh 2010 |- style=font-size:90% |align=right|'''An tSile {{bratach|Chile}}'''||align=center|''' 2-1 '''||'''{{bratach|Spain}} An Spáinn'''|| [[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |- style=font-size:90% |align=right|'''An Eilvéis {{bratach|Switzerland}}'''||align=center|''' 0-0 '''||'''{{bratach|Honduras}} Hondúras'''|| [[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} == Babhtaí deiridh == Má chríochnaíonn aon chluiche sna babhtaí seo ar chomhscór, imreofar am breise; dhá leath 15 nóiméad. Má tá an cluiche fós ar chomhscór ina dhiaidh sin, socrófar an toradh le ciceanna pionóis. {{Round16 <!-- Dáta-Áit|Foireann 1|Scór 1|Foireann 2|Scór 2 --> <!-- Babhta le 16 --> |26 Meitheamh – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Uruguay}} '''[[Uragua]]'''|2| {{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]]|1 |26 Meitheamh – [[Royal Bafokeng Stadium|Rustenburg]]| {{bratach|United States}} [[Na Stáit Aontaithe]]|1|{{bratach|Ghana}} '''[[Gána]]''' (a.b.) |2 |28 Meitheamh – [[Moses Mabhida Stadium|Durban]]|{{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|2|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]]|1 |28 Meitheamh – [[Ellis Park Stadium|Johannesburg]]|{{bratach|Brazil}} '''[[An Bhrasaíl]]'''|3|{{bratach|Chile}} [[An tSile]]|0 |27 Meitheamh – [[Soccer City|Johannesburg]]| {{bratach|Argentina}} '''[[An Airgintín]]'''|3|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]]|1 |27 Meitheamh – [[Free State Stadium|Bloemfontein]]| {{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]'''|4| {{bratach|England}} [[Sasana]]|1 |29 Meitheamh – [[Loftus Versfeld Stadium|Pretoria]]| {{bratach|Paraguay}} '''[[Paragua]]'''|'''0 (5)'''| {{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]]|0 (3) |29 Meitheamh – [[Cape Town Stadium|Cape Town''']]|{{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]'''|1|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]]|0 <!-- ceathrú cheannais--> |2 Iúil – [[Soccer City|Johannesburg]]|{{bratach|Uruguay}}''' [[Uragua]]'''|'''1 (4)''' | {{bratach|Ghana}} [[Gána]]|1 (2) |2 Iúil – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|2|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]]|1 |3 Iúil – [[Cape Town Stadium|Cape Town]]| {{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]]|0 |{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]'''|4 |3 Iúil– [[Ellis Park Stadium|Johannesburg]]| {{bratach|Paraguay}} [[Paragua]]|0| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]'''|1 <!-- leath cheannais--> |6 Iúil – [[Cape Town Stadium|Cape Town]]| {{bratach|Uruguay}} [[Uragua]]| 2| {{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]'''|3 |7 Iúil – [[Moses Mabhida Stadium|Durban]]| {{bratach|Germany|An Ghearmáin}}|0| '''{{bratach|Spain|An Spáinn}}'''|1 <!-- craobh --> |11 Iúil – [[Soccer City|Johannesburg]]| {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]]|0| '''{{bratach|Spain|An Spáinn}}''' (a.b)|1 <!-- tríú áit --> |10 Iúil – [[Nelson Mandela Bay Stadium|Port Elizabeth]]| {{bratach|Uruguay}} [[Uragua]]|2|'''{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}'''|3 |widescore=yes}} === Babhta le 16 === 26 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 15:00 |width="24%" align="right"|'''[[Uragua]]''' {{bratach|Uruguay}} <small>[[Luis Alberto Suárez|Suárez]] 8', 80' </small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"|{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] <small>[[Lee Chung-Yong]] 68'</small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Na Stáit Aontaithe]] {{bratach|United States}} <small>[[Landon Donovan|Donovan]] 62' (c.p.)</small> <br /> <br /> |align="center" width="15%"| 1-2 <br />(a.b.) |width="24%"| {{bratach|Ghana}} '''[[Gána]]''' <small>[[Kevin Prince Boateng|K. Boateng]] 5' <br />[[Asamoah Gyan|Gyan]] 93'</small> |style="font-size:smaller"|[[Royal Bafokeng Stadium]], [[Rustenburg]] |} ---- 27 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 14:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ghearmáin]]''' {{bratach|Germany}} <small>[[Miroslav Klose|Klose]] 20' <br />[[Lukas Podolski|Podolski]] 32' <br />[[Thomas Müller|Müller]] 67', 70'</small> |align="center" width="15%"| 4-1 |width="24%"|{{bratach|England}} [[Sasana]] <small>[[Matt Upson|Upson]] 37'</small> <br /> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Free State Stadium]], [[Bloemfontein]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Airgintín]]''' {{bratach|Argentina}} <small>[[Carlos Tévez|Tévez]] 26', 52' <br />[[Gonzalo Higuaín|Higuaín]] 33' </small> |align="center" width="15%"| 3-1 |width="24%"|{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] <br /> <br /> <small>[[Javier Hernández Balcázar|Hernández]] 71' </small> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Soccer City]], [[Johannesburg]] |} ---- 28 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ísiltír]]''' {{bratach|Netherlands}} <small>[[Arjen Robben|Robben]] 18' <br />[[Wesley Sneijder|Sneijder]] 84'</small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"|{{bratach|Slovakia}} [[An tSlóvaic]] <br /> <br /> <small>[[Róbert Vittek|Vittek]] 90+4'</small> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Bhrasaíl]]''' {{bratach|Brazil}} <small>[[Juan Silveira dos Santos|Juan]] 34' <br />[[Luís Fabiano]] 38' <br />[[Robinho]] 59' </small> |align="center" width="15%"|3-0 |width="24%"|{{bratach|Chile}} [[An tSile]] <br /> <br /> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |} ---- 29 Meitheamh 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[Paragua]]''' {{bratach|Paraguay}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-0 <br /> Ciceanna Pionóis <br />5-3 |width="24%"|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] <br /> |style="font-size:smaller"|[[Loftus Versfeld Stadium]], [[Pretoria]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| '''[[An Spáinn]]''' {{bratach|Spain}} <small>[[David Villa|Villa]] 63' </small> |align="center" width="15%"| 1-0 |width="24%"|{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] <br /> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} === Cluichí Ceathrú Ceannais === 2 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| '''[[An Ísiltír]]''' {{bratach|Netherlands}} <small>[[Wesley Sneijder|Sneijder]] 53', 68' </small> |align="center" width="15%"| 2-1 |width="24%"| {{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] <small> [[Robinho]] 10'</small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|'''[[Uragua]]''' {{bratach|Uruguay}} <br /> <small>[[Diego Forlán|Forlán]] 55' </small><br /> <br /> |align="center" width="15%"| 1-1 <br /> Ciceanna Pionóis <br /> 4-2 |width="24%"|{{bratach|Ghana}} [[Gána]] <br /> <small>[[Sulley Muntari|Muntari]] 45+2' </small> <br /> <br /> |style="font-size:smaller"|[[Ellis Park Stadium]], [[Johannesburg]] |} ---- 3 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 16:00 |width="24%" align="right"| [[An Airgintín]] {{bratach|Argentina}} <br /><br /><br /> |align="center" width="15%"| 0-4 |width="24%"|{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]''' <small>[[Thomas Müller|Müller]] 3' <br />[[Miroslav Klose|Klose]] 68', 89' <br />[[Arne Friedrich|Friedrich]] 74' </small> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Paragua]] {{bratach|Paraguay}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-1 |width="24%"| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]''' <small>[[David Villa|Villa]] 83'</small> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} === Cluichí Leathcheannais === 6 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Uragua]] {{bratach|Uruguay}} <small>[[Diego Forlán|Forlán]] 41' <br /> [[Maxi Pereira|Pereira]] 90+2' <br /> <br /> </small> |align="center" width="15%"| 2-3 |width="24%"|{{bratach|Netherlands}} '''[[An Ísiltír]]''' <small> [[Giovanni van Bronckhorst|van Bronckhorst]] 18' <br /> [[Wesley Sneijder|Sneijder]] 70'<br /> [[Arjen Robben|Robben]] 73' </small> |style="font-size:smaller"|[[Cape Town Stadium]], [[Cape Town]] |} ---- 7 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"| [[An Ghearmáin]] {{bratach|Germany}} <br /><br /><br /> |align="center" width="15%"| 0-1 |width="24%"| {{bratach|Spain}} '''[[An Spáinn]]''' <small>[[Carles Puyol|Puyol]] 73'</small> |style="font-size:smaller"|[[Moses Mabhida Stadium]], [[Durban]] |} === Cluiche don Tríú áit === 10 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[Uragua]] {{bratach|Uruguay}} <small>[[Edinson Cavani|Cavani]] 28' <br /> [[Diego Forlán|Forlán]] 51' <br /><br /></small> |align="center" width="15%"| 2-3 |width="24%"|{{bratach|Germany}} '''[[An Ghearmáin]]''' <small>[[Thomas Müller|Müller]] 19' <br /> [[Marcell Jansen|Jansen]] 56'<br /> [[Sami Khedira|Khedira]] 82' </small> |style="font-size:smaller"|[[Nelson Mandela Bay Stadium]], [[Port Elizabeth]] |} === Cluiche Ceannais === 11 Iúil 2010 {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="center" width=5%| 20:30 |width="24%" align="right"|[[An Ísiltír]] {{bratach|Netherlands}} <br /> |align="center" width="15%"| 0-1 (a.b) |width="24%"| {{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] <small>[[Andres Iniesta|Iniesta]] 116' </small> |style="font-size:smaller"|[[Soccer City]], [[Johannesburg]] |} == Siombailí == === Mascot === Is é ''[[Zakumi]]'' an mascot oifigiúil. Liopard atá ann, agus tá gruaig ghlas air. Tagann a ainm ó "ZA" giorrúchán idirnáisiúnta na hAfraice Theas agus an focal ''kumi'' (''deich'' i dteangacha Afracacha áirithe). Tá dathanna Zakumi cosúil le dathanna na foirne náisiúnta: buí agus glas. === Amhrán oifigiúil === Is é "[[Waka Waka (This Time for Africa)|Waka Waka]]" an t-amhrán oifigiúil. Is iad an t-amhránaí [[An Cholóim|Colómach]] [[Shakira]] agus an banna Afracach Theas [[Freshlyground]] na ceoltóirí. Castar i mBéarla agus i Spáinnis é. Is é [[Zamina mina (Zangalewa)|Zangalewa]], amhrán traidisiúnta Afracach de chuid na saighdiúirí, bunús ''Waka Waka''. === Liathróid === Déanann [[Adidas]] an liathróid oifigiúil, an ''Jabulani''. Is é an Jabulani an 11ú liathróid oifigiúil atá déanta ag an gcomhlacht Gearmánach seo do Chorn an Domhain: tá 11 dath air (ceann amháin do gach imreoir, agus tá 11 teanga oifigiúla ag an Afraic Theas). == Duaiseanna == Tá $420 milliún ar fáil ($40m do chlubanna san áireamh), 60% sa bhreis ar chomórtas 2006. Roimh an gcomórtas fuair gach foireann $1 milliún (costais ullmhaithe). Fuair gach foireann a bhí páirteach sna grúpaí $8 milliún. Ina dhiaidh sin * $9 milliún – ocht bhfoireann a chiall cluiche sa dara babhta * $14 milliún – ceithre fhoireann a chaill cluiche ceathrú ceannais * $18 milliún – don cheathrú háit * $20 milliún – don tríú háit * $24 milliún – an fhoireann a chaill an cluiche ceannais * $30 milliún – Na curaidh Thug FIFA $40 milliún do chlubanna na n-imreoirí den chéad uair riamh. == Réiteoirí == Roghnaigh FIFA 29 réiteoir tríd an Refereeing Assistance Programme do chluichí 1-56: 4 ón AFC, 3 ó CAF, 6 ó CONMEBOL, 4 ó CONCACAF, 2 ón OFC agus 10 ó UEFA. Ar an 29 Mí an Mheithimh roghnaíodh 19 díobh do chluichí 57-64. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://fifa.com/worldcup Suíomh oifigiúil] {{Corn domhanda FIFA}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:An Afraic Theas]] [[Catagóir:Spórt i 2010]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] j7ma2vsuczmq6xj34jdmhdgjba3ro0n 14 26471 1320256 309962 2026-07-12T00:23:15Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320256 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Vicipéid]] [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 7ouriza6wr03y4ryfz6crczyjei9u7o 0 30337 1320193 1080259 2026-07-11T20:05:57Z Conradder 34685 bás 1320193 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'iriseoir [[Pobal Éireannach na Breataine|de phór na hÉireann]] é '''Dermot Murnaghan'''. Rugadh é i [[Devon]], [[Sasana]] ar an [[26 Nollaig]], [[1957]]. Fuair sé bás ar [[Iúil]] [[2026]] {{DEFAULTSORT:Murnaghan, Dermot}} {{síol}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1957]] [[Catagóir:Iriseoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Diaspóra Éireannach]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] fbloux06xfa3h2zm93g69jkzzgcpmmp 0 41916 1320213 1162139 2026-07-11T22:49:46Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Maigh gCaisil]] go [[Maigh gCaisil (Contae Thír Eoghain)]] 1162139 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] suite i g[[Contae Thír Eoghain]] í '''Maigh gCaisil'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1414273|title=Maigh gCaisil/Moygashel {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Maigh gCaisil}} [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae Thír Eoghain]] o8b21phf39bnrd9p1pmogskjfb80u7z 1320215 1320213 2026-07-11T22:55:38Z TGcoa 21229 1320215 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] suite i g[[Contae Thír Eoghain]] í '''Maigh gCaisil'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1414273|title=Maigh gCaisil/Moygashel {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> [[Íomhá:Moygashel Orange Hall - geograph.org.uk - 2495288.jpg|clé|mion|220x220px|Halla Oráiste]] === Ciníochas === I mí Iúil 2026, cuireadh macasamhail moisc trí thine ar thine chnámh i Maigh gCaisil, díreach seachtainí i ndiaidh do dhaoine sna 6 chontae teitheadh óna dtithe le linn círéibeacha ciníocha i mBéa Feirste. Cuireadh an tsamhail ar bharr na tine chnámh i Maigh gCaisil agus lasadh í an lá dár gcionn. Bhí eagla ann, ag leanúint ó thrí shamhradh círéibeacha, go raibh an [[Ioslamafóibe]] i dTuaisceart Éireann ag dul in olcas. Dúirt cathaoirleach Chomhairle Síochána agus Lánpháirtíochta Moslamach na hÉireann: "Ní ráiteas polaitiúil é seo dúinne, is teachtaireacht eisiaimh agus imeaglaithe é dúinne, nár chóir do dhaoine bheith ar a suaimhneas anseo." "Tá an ceart ag daoine a gcuid traidisiún a cheiliúradh agus a gcuid tinte cnámh a bheith acu, ach sílim nuair a chuireann tú bratacha, nuair a chuireann tú pictiúir de cheannaire polaitiúil, nuair a chuireann tú moscanna ar bharr na dtinte cnámh seo, nach traidisiún é a thuilleadh, is fuath é go bunúsach, is imeaglú é. Ní cultúr é seo a thuilleadh." Dúirt sé fosta go mbraitheann sé go bhfuil tacaíocht ó na póilíní agus ó cheannairí eaglaise eile. "Mar phobal Moslamach, tá a fhios againn go bhfuil formhór na ndaoine i dTuaisceart Éireann an-fháilteach agus an-chineálta," a dúirt sé, ach chuir sé leis go bhfuil na cineálacha eachtraí seo ag méadú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-i%C3%BAil-2026-an-d%C3%BAn/id1525428808?i=1000776391734|teideal=Nuacht Mhall (An Dún)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> == Féach freisin == * [[Dún Geanainn]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Maigh gCaisil}} [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae Thír Eoghain]] avw0medm9zz3628t1prhhqx2w6d8ut9 1320218 1320215 2026-07-11T23:26:16Z TGcoa 21229 1320218 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] suite i g[[Contae Thír Eoghain]] í '''Maigh gCaisil'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1414273|title=Maigh gCaisil/Moygashel {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> [[Íomhá:Moygashel Orange Hall - geograph.org.uk - 2495288.jpg|clé|mion|220x220px|Halla Oráiste]] === Ciníochas === I mí Iúil 2026, cuireadh macasamhail moisc trí thine ar thine chnámh i Maigh gCaisil, díreach seachtainí i ndiaidh do dhaoine sna 6 chontae teitheadh óna dtithe le linn círéibeacha ciníocha i mBéal Feirste. Cuireadh an tsamhail ar bharr na tine chnámh i Maigh gCaisil agus lasadh í an lá dár gcionn. Bhí eagla ann, ag leanúint ó thrí shamhradh círéibeacha, go raibh an [[Ioslamafóibe]] i dTuaisceart Éireann ag dul in olcas. Dúirt cathaoirleach Chomhairle Síochána agus Lánpháirtíochta Moslamach na hÉireann: "Ní ráiteas polaitiúil é seo dúinne, is teachtaireacht eisiaimh agus imeaglaithe é dúinne, nár chóir do dhaoine bheith ar a suaimhneas anseo." "Tá an ceart ag daoine a gcuid traidisiún a cheiliúradh agus a gcuid tinte cnámh a bheith acu, ach sílim nuair a chuireann tú bratacha, nuair a chuireann tú pictiúir de cheannaire polaitiúil, nuair a chuireann tú moscanna ar bharr na dtinte cnámh seo, nach traidisiún é a thuilleadh, is fuath é go bunúsach, is imeaglú é. Ní cultúr é seo a thuilleadh." Dúirt sé fosta go mbraitheann sé go bhfuil tacaíocht ó na póilíní agus ó cheannairí eaglaise eile. "Mar phobal Moslamach, tá a fhios againn go bhfuil formhór na ndaoine i dTuaisceart Éireann an-fháilteach agus an-chineálta," a dúirt sé, ach chuir sé leis go bhfuil na cineálacha eachtraí seo ag méadú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-i%C3%BAil-2026-an-d%C3%BAn/id1525428808?i=1000776391734|teideal=Nuacht Mhall (An Dún)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> == Féach freisin == * [[Dún Geanainn]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Maigh gCaisil}} [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae Thír Eoghain]] cv9xg5s826v4ny1wuitxnpfwb2j1ew3 0 44452 1320211 1159725 2026-07-11T22:49:21Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Maigh Chaisil]] go [[Maigh Chaisil (Contae na hIarmhí)]] 1159725 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[barúntacht]] suite i g[[Contae na hIarmhí]] í '''Maigh Chaisil'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/259|title=Maigh Chaisil/Moycashel {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> == Féach freisin == * [[Contae na hIarmhí]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Maigh Chaisil}} [[Catagóir:Contae na hIarmhí]] [[Catagóir:Barúntachtaí Chontae na hIarmhí]] j64guc2sos381f2h8yftgkm16ewyw81 0 46845 1320267 1149356 2026-07-12T04:22:27Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320267 wikitext text/x-wiki Is éard atá sa '''deargaistriú''' (nó iarmhairt Doppler), i gcás [[Solas|solais]] ó rinn spéire a bhíonn ag druidim amach ón [[An Domhan|Domhan]], ná athrú tonnfhaid a bhraitear mar dhathy dearg. Thaispeáin [[Edwin Hubble|Hubble]] gur chiallaigh an deargaistriú braite go raibh gach [[réaltra]] ag gluaiseacht amach uainn, agus go raibh deargaistriú níos mó i gceist i leith na réaltraí is faide amach uainn, de bhrí go bhfuil siad ag gluaiseacht níos tapa ná [[Réalta|réaltaí]] is gaire. Uaidh seo shaothraigh Hubble coincheap na [[An Chruinne|Cruinne]] forleathnaithe agus [[Ollphléasc|na hOllphléisce]].<ref name='Freamh'>{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Deargaistriú|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=203}}</ref> [[Íomhá:Redshift.svg|thumb|upright|Línte ionsúcháin i speictream optach sárbhraisle réaltraí imigéiniúla (ar thaobh na láimhe deise) le hais línte ionsúcháin i speictream optach na Gréine (ar thaobh na láimhe clé).]] I gcúrsaí fisice titeann deargaistriú amach nuair a thagann méadú ar [[tonnfhad|thonnfhad]] de réir a mar atá solas nó radaíocht leictreamaighnéadach eile ó rinn neimhe ag imeacht ón mbreathnóir. Aistrítear an solas nó an radaíocht go dtí an ceann dearg den speictream leictreamaighnéadach. Tríd is tríd, taispeánann an “deargadh” go bhfuil méadú ar thonnfhad, rud is ionann agus minicíocht níos ísle agus fuinneamh fótón níos laige, de réir theoiric thonnach agus theoiric chandamach an tsolais. Deirtear gurb éard is cúis le deargaistriú ná fairsingiú na cruinne. Iarmhairt de chuid na coibhneasachta ginearálta atá sa deargaistriú imtharraingthe agus radaíocht leictreamaighnéadach ag fágáil réimse imtharraingteach. [[Íomhá:Redshift blueshift.svg|thumb|Deargaistriú agus gormaistriú]] == Stair == As [[Christian Doppler]] a ainmníodh an feiniméan, ós eisean ba thúisce a thug cuntas air sa bhliain 1842. Dúirt Doppler, agus an ceart aige, go bhfágfadh an feiminéan a rian ar gach tonn, agus thug sé le fios gurbh fhéidir dáthanna difriúla na réaltaí a chur síos dá ngluaiseacht ó thaobh an Domhain de.<ref>O'Connor, John J.; Roberston, Edmund F. (1998). http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Doppler.html Christian Andreas Doppler. MacTutor History of Mathematics archive. University of St Andrews]</ref> == Féach freisin == * [[Réaltfhisic]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.worldscinet.com/ijmpd/ijmpd.shtml ''International Journal of Modern Physics D''] from World Scientific * [http://www.aip.org/history/cosmology/index.htm ''Cosmic Journey: A History of Scientific Cosmology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021070242/http://www.aip.org/history/cosmology/index.htm |date=2008-10-21 }} '' from the American Institute of Physics * [http://www.vega.org.uk/video/subseries/16 Prof. Sir Harry Kroto, NL], Astrophysical Chemistry Lecture Series. Ocht léacht “Freeview” a sholáthair an Vega Science Trust. * [http://home.slac.stanford.edu/ppap.html Stanford Linear Accelerator Center, Stanford, California] * [http://www.iasfbo.inaf.it Institute for Space Astrophysics and Cosmic Physics] * [http://www.journals.uchicago.edu/ApJ/ ''Astrophysical Journal''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970619012400/http://www.journals.uchicago.edu/ApJ/ |date=1997-06-19 }} * [http://www.aanda.org/ ''Astronomy and Astrophysics'', iris Eorpach] * [http://www.scienceresourceworld.com/publications/journals/astronomy_journals.html Liosta irisí réaltfhisice piarmheasúnaithe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718122530/http://www.scienceresourceworld.com/publications/journals/astronomy_journals.html |date=2012-07-18 }} * [http://master.obspm.fr/ Master of Science in Astronomy and Astrophysics] * [http://www.astro.ucla.edu/~wright/cosmolog.htm Ned Wright's Cosmology Tutorial, UCLA] * Suíomh Philippe Stee: [http://www.oca.eu/stee/page1/page3/page3.html Hot and Active Stars Research] {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} e6nl6i4y1li18eanhmoqe4g2k353ku7 0 68006 1320268 1293230 2026-07-12T08:09:23Z Wheatley2 58880 1320268 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is é '''Lindsey Graham''' ([[9 Iúil|9 Lúil]] [[1955]] - [[11 Iúil|11 Lúil]] [[2026]]) [[Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá|seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá]] sinsearach ó [[Carolina Thuaidh|Charolina Theas]]. Is ball den [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Pháirtí Poblachtach]] é. Tá seasamh láidir aige ar son chosaint an náisiúin agus ceisteanna eile atá tábhachtach do na coimeádaigh Mheiriceánacha. Tá an clú air áfach go mbíonn sé toilteanach comhoibriú a dhéanamh leis na Daonlathaigh sa Seanad. Sna réamhtoghcháin uachtaránachta sna Stáit Aontaithe sa bhliain 2016, thug sé a chuid tacaíochta do [[Jeb Bush]], agus ansin do [[Ted Cruz]]. I mí na Bealtaine d'fhógair Graham nach raibh sé ar son [[Donald Trump]] mar uachtarán agus níor chaith sé a vóta dó sa toghchán náisiúnta i mí na Samhna.<ref name =Trump>{{cite web|first=Dana|last=Bash|url = http://edition.cnn.com/2016/05/06/politics/lindsey-graham-donald-trump-hillary-clinton-not-vote| teideal = Lindsey Graham won't vote for Trump or Clinton in 2016| work=[[CNN]]|date = May 6, 2016| accessdate = May 7, 2016}}</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Seanadóirí reatha na Stát Aontaithe}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Graham, Lindsey}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1955]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baistigh]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráice]] [[Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois]] [[Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Síónaigh]] ly7dc8g79yxg3h1zm9cl0cp78zkuwcy 0 70238 1320184 1319261 2026-07-11T12:31:33Z ~2026-34988-39 75055 Removed redirect to [[500 (uimhir)]] 1320184 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} Is é '''593''' an [[uimhir nádúrtha]] tar éis [[592 (uimhir)|592]] agus roimh [[594 (uimhir)|594]]. {{Uimhir}} {{stumpa}} [[Catagóir:Slánuimhreacha]] q553aoem68kxqd5duduyw31ls5p0qvl 0 70970 1320266 1289198 2026-07-12T03:13:28Z ~2026-34988-39 75055 Removed redirect to [[280 (uimhir)]] 1320266 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} Is é '''283''' an [[uimhir nádúrtha]] tar éls [[282 (uimhir)|282]] augs roimh [[284 (uimhir)|284]]. {{Uimhir}} {{stumpa}} [[Catagóir:Slánuimhreacha]] eabnmpu1bs4uek2wvf84504mibgmpbx 0 73081 1320187 1079106 2026-07-11T16:16:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320187 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is cathair agus an príomhbhaile Chontae [[Contae Baldwin, Alabama|Baldwin]], [[Alabama]], [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Bay Minette'''. Measadh 9,312 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.<ref>https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/prattvillecityalabama/PST045216</ref> ==Stair== ==Tíreolaíocht== == Déimeagrafaic== ==Oideachas== ==Iompar== ==Cultúr== ==Daoine Iomráiteacha== == Tagairtí == {{reflist}} ==Naisc sheachtracha== * [http://www.cityofbayminette.org/ Suíomh idirlín oifigiúil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163003/http://www.cityofbayminette.org/ |date=2012-04-13 }} * [https://web.archive.org/web/20130517065831/http://fly1r8.com Aerfort Bay Minette] {{síol-tír-us}} {{Alabama}} [[Catagóir:Alabama]] [[Catagóir:Bay Minette, Alabama|*]] [[Catagóir:Contae Baldwin, Alabama]] [[Catagóir:Príomhbhailte in Alabama]] [[Catagóir:Cathracha i gContae Baldwin, Alabama]] [[Catagóir:Cathracha agus Bailte i gContae Baldwin, Alabama]] [[Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Baldwin, Alabama]] [[Catagóir:Cathracha in Alabama]] [[Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama]] [[Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá]] [[Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe]] kybw9uwe1h7lzwk9f8nwvggoyjf95bj 0 85053 1320198 1320154 2026-07-11T21:12:33Z TGcoa 21229 1320198 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Aire Rialtais de chuid pháirtí na g[[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Caomhach]] agus ball de chuid [[Reform UK]] ba ea '''Ann Noreen Widdecombe'''. Rugadh í in m[[Bath, Somerset]], [[Sasana]] ar an [[4 Deireadh Fómhair]] [[1947]] agus dúmharaíodh í ar an 8 Iúil. Ar 10 Iúil 2026, fógraíodh go bhfuair sí bás. Cúpla uair níos déanaí, fógraíodh go raibh fiosrúchán dúnmharaithe ar siúl <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fiosrúchán dúnmharaithe ar bun faoi bhás iar-aire|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0710/1582783-fiosruchan-dunmharaithe-ar-bun-faoi-bhas-iar-aire-rialtais/|date=2026-07-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Ann Widdecombe as a Minister of State.jpg|clé|mion|293x293px|timpeall 1996]] [[Íomhá:Ann Widdecombe.jpg|clé|mion|329x329px|2006]] == Saol == Bhí Ann Widdecombe ina feisire parlaiminte do [[Maidstone]], i Kent Shasana ar feadh 23 bliain. Chaith sí seal mar Aire Fostaíochta i Rialtas na gCaomhach idir na blianta 1994 agus 1997. === An eite fhíordheis === Thacaigh sí go mór leis an bhfeachtas [[Breatimeacht|Breatimeachta]]. Toghadh í mar fheisire i b[[Parlaimint na hEorpa]] do Pháirtí an Bhreatimeachta sa bhliain 2019. Bhain sí ballraíocht amach i bpáirtí Nigel Farage, Reform UK, sa bhliain 2023. Bhí sí ina húrlabhraí don b[[Reform UK|Páirtí Reform]] [[Reform UK|UK]]. Bhain Ann Widdecome cáil amach taobh amuigh den saol polaitíochta nuair a bhí sí ag rince ar an gClár aitheanta [[Strictly Come Dancing]]. === Dúnmharú === Glaodh ar oifigigh chuig seoladh in Haytor ag 11.40am ar an 9 Iúil agus fuarthas Ms Widdecombe marbh, i ndiaidh di gortuithe tromchúiseacha a fháil. Bhí fear 26 bliain d'aois gafa ag póilíní ar an 10 Iúil ar amhras gur dhúnmharaigh sé Widdecombe. Dúirt na póilíní gur ghabh siad fear geal Briotanach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-i%C3%BAil-2026-an-d%C3%BAn/id1525428808?i=1000776391734|teideal=Nuacht Mhall (An Dún)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> == Féach freisin == * [[Reform UK]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Widdecombe, Ann}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Airí Rialtais na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Eoraisceiptigh]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Baill Reform UK]] q19wt1seh5qe35bi5hr4uzfgwj8eogi 1320199 1320198 2026-07-11T21:18:50Z TGcoa 21229 1320199 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Aire Rialtais de chuid pháirtí na g[[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Caomhach]] agus ball de chuid [[Reform UK]] ba ea '''Ann Noreen Widdecombe'''. Rugadh í in m[[Bath, Somerset]], [[Sasana]] ar an [[4 Deireadh Fómhair]] [[1947]] agus dúmharaíodh í ar an 8 Iúil. Ar 10 Iúil 2026, fógraíodh go bhfuair sí bás. Cúpla uair níos déanaí, fógraíodh go raibh fiosrúchán dúnmharaithe ar siúl <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fiosrúchán dúnmharaithe ar bun faoi bhás iar-aire|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0710/1582783-fiosruchan-dunmharaithe-ar-bun-faoi-bhas-iar-aire-rialtais/|date=2026-07-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Ann Widdecombe as a Minister of State.jpg|clé|mion|293x293px|timpeall 1996]] [[Íomhá:Ann Widdecombe.jpg|clé|mion|329x329px|2006]] == Saol == Bhí Ann Widdecombe ina feisire parlaiminte do [[Maidstone]], i Kent Shasana ar feadh 23 bliain. Chaith sí seal mar Aire Fostaíochta i Rialtas na gCaomhach idir na blianta 1994 agus 1997. === An eite fhíordheis === Thacaigh sí go mór leis an bhfeachtas [[Breatimeacht|Breatimeachta]]. Toghadh í mar fheisire i b[[Parlaimint na hEorpa]] do Pháirtí an Bhreatimeachta sa bhliain 2019. Bhain sí ballraíocht amach i bpáirtí Nigel Farage, Reform UK, sa bhliain 2023. Bhí sí ina húrlabhraí don b[[Reform UK|Páirtí Reform]] [[Reform UK|UK]]. Bhain Ann Widdecome cáil amach taobh amuigh den saol polaitíochta nuair a bhí sí ag rince ar an gClár aitheanta [[Strictly Come Dancing]]. === Dúnmharú === Glaodh ar oifigigh chuig seoladh in Haytor ag 11.40am ar an 9 Iúil agus fuarthas Ms Widdecombe marbh, i ndiaidh di gortuithe tromchúiseacha a fháil. Bhí fear 26 bliain d'aois gafa ag póilíní ar an 10 Iúil ar amhras gur dhúnmharaigh sé Widdecombe. Dúirt na póilíní gur ghabh siad fear geal Briotanach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-i%C3%BAil-2026-an-d%C3%BAn/id1525428808?i=1000776391734|teideal=Nuacht Mhall (An Dún)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> == Féach freisin == * [[Reform UK]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Widdecombe, Ann}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Airí Rialtais na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Eoraisceiptigh]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Baill Reform UK]] [[Catagóir:Dúnmharuithe]] fgnzh3hnyda37o1chb5rex8u4jf2d57 0 85485 1320186 1319996 2026-07-11T15:18:38Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320186 wikitext text/x-wiki [[File:Sexual cycle N-2N.svg |thumb |250px |Sa chéad chéim d'atáirgeadh gnéasach, an [[méóis]], laghdaítear líon na gcrómasóm ó uimhir dhioplóideach (2n) go dtí uimhir haplóideach (n). Le linn [[toirchiú|toirchithe]], tagann gaiméití hapléideacha le chéile chun [[siogót]] déphléideach a fhoirmiú, agus cuirtear an bunlíon crómasóm ar ais.]] Is éard a bhíonn i gceist le h'''atáirgeadh gnéasach''' an Duine agus na [[Mamach|mamach]] eile ná [[Gaiméit|gaiméit]] fhireann ([[Speirm|speirm]]) agus gaiméit bhaineann (ubhchill nó [[Ubhán|ubhán]]) a tháthú le chéile chun go ndéanfaí [[Siogót|siogót]]. Maidir leis an siogót aoncheallach seo, bíonn an t-eolas ar fad i ngéinte a chuid crómasóm chun orgánach comhdhéanta de chealla le dhá shraith crómasóm (dioplóideach) a chruthú.<ref>John Maynard Smith & Eörz Szathmáry, The Major Transitions in Evolution, [[W. H. Freeman and Company]], 1995, p 149</ref> Cruthaíodh iad seo chun go mbeadh sé easca toirtiú a dhéanamh ar an ubhán agus go bhforbródh an t-ubhan ina [[Féatas|fheatas]] sa bhean. Tá sé seo tipiciúil in ainmhithe, cé go n-athraíonn líon na dtacar [[crómasóm]] agus an chaoi a n-athraíonn an líon sin san atáirgeadh gnéasach, go háirithe i measc [[Planda|plandaí]], [[Fungas|fungais]], agus [[Eukaryota|eocaróit]] eile. <ref name="Chalker-2013" /><ref>{{Cite journal |last=Can Song |first=ShaoJun Liu |date=2012 |title=Polyploid Organisms |journal=Science China Life Sciences |volume=55 |issue=4 |pages=301–311 |doi=10.1007/s11427-012-4310-2 |pmid=22566086 |s2cid=17682966 |doi-access=free }}</ref> I mamaigh phlacainteacha, fágann speirmchealla an [[péineas]] tríd an [[úiréadra]] fireann agus téann siad isteach sa bh[[faighin]] le linn na cúplála,<ref name="Hyman1992">{{cite book |author=Libbie Henrietta Hyman |url=https://books.google.com/books?id=VKlWjdOkiMwC&pg=PA583 |title=Hyman's Comparative Vertebrate Anatomy |date=15 September 1992 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-87013-7 |pages=583–}}</ref><ref>{{Cite book |last=Naguib |first=Marc |url=https://books.google.com/books?id=KgTeDwAAQBAJ&pg=PA65 |title=Advances in the Study of Behavior |date=2020-04-19 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-820726-0 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Birkhead |first1=Tim R. |url=https://books.google.com/books?id=FhvmHW972mAC&pg=PA701 |title=Sperm Competition and Sexual Selection |last2=Møller |first2=Anders Pape |date=1998-08-12 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-054159-4 |language=en}}</ref> agus téann ubhchealla isteach san [[útaras]] tríd an ubhaducht. Tá [[clóáca]] ag [[Veirteabrach|veirteabraigh]] eile den dá ghnéas chun speirm nó ubhchealla a scaoileadh. Is é atáirgeadh gnéasach an saolré is coitianta in eocaróit ilcheallacha, amhail [[Animalia|ainmhithe]], [[Fungas|fungais]] agus [[Planda|plandaí]].<ref>{{Cite journal |last=Nieuwenhuis |first=Bart |date=October 19, 2016 |title=The frequency of sex in fungi |journal=Philosophical Transactions B |volume=371 |issue=1706 |doi=10.1098/rstb.2015.0540 |pmid=27619703 |pmc=5031624 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Woods |first=Kerry |date=June 19, 2012 |title=Flowering Plants |url=https://eol.org/docs/discover/flowering-plants |access-date=September 12, 2022 |website=Encyclopedia of Life |archive-date=September 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913053019/https://eol.org/docs/discover/flowering-plants |url-status=live }}</ref> Tarlaíonn atáirgeadh gnéasach i roinnt [[Eukaryota|eocarót]] aoncheallach freisin.<ref name="Chalker-2013">{{Cite journal |last=Chalker |first=Douglas |date=2013 |title=Epigenetics of Ciliates |url=https://cshperspectives.cshlp.org/content/5/12/a017764.full |journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology |volume=5 |issue=12 |article-number=a017764 |doi=10.1101/cshperspect.a017764 |pmid=24296171 |pmc=3839606 |via=Cold Spring Harbor |access-date=2022-09-13 |archive-date=2022-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913054521/https://cshperspectives.cshlp.org/content/5/12/a017764.full |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Knop |first=Michael |date=2011 |title=Yeast cell morphology and sexual reproduction – A short overview and some considerations |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631069111001405 |journal=Comptes Rendus Biologies |volume=334 |issue=8–9 |pages=599–606 |doi=10.1016/j.crvi.2011.05.007 |pmid=21819940 |via=Elsevier Science Direct |access-date=2022-09-13 |archive-date=2022-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913053019/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631069111001405 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Ní tharlaíonn atáirgeadh gnéasach i b[[Prócarót|prócaróit]], orgánaigh aoncheallacha gan [[núicléas cille]], cosúil le [[baictéir]] agus [[aircéigh]]. Mar sin féin, d'fhéadfaí roinnt próiseas i mbaictéir, lena n-áirítear comhchuingiú baictéarach, claochlú agus trasduchtú, a mheas ar aon dul le hatáirgeadh gnéasach sa mhéid is go n-ionchorpraíonn siad faisnéis ghéiniteach nua.<ref>{{Cite journal |last=Narra |first=Hema |date=September 5, 2015 |title=Of What Use Is Sex to Bacteria? |journal=Current Biology |volume=16 |issue=17 |pages=R705–R710 |doi=10.1016/j.cub.2006.08.024 |pmid=16950097 |s2cid=18268644 |doi-access=free }}</ref> D'fhéadfadh roinnt próitéiní agus gnéithe eile atá ríthábhachtach don atáirgeadh gnéasach a bheith tagtha chun cinn i mbaictéir, ach creidtear gur fhorbair atáirgeadh gnéasach i sinsear eocarótach ársa .<ref>{{Cite journal |last=Goodenough |first=Ursula |date=March 1, 2014 |title=Origins of Eukaryotic Sexual Reproduction |journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology |volume=6 |issue=3 |article-number=a016154 |doi=10.1101/cshperspect.a016154 |pmid=24591519 |pmc=3949356 }}</ref> Sa eocaróit, roinneann cealla réamhtheachtacha dioplóideacha chun cealla haplóideacha a tháirgeadh i bpróiseas ar a dtugtar méóis. I méóis, déantar ADN a mhacasamhlú chun ceithre chóip iomlána de gach crómasóm a tháirgeadh. Ina dhiaidh sin, tarlaíonn dhá chilldeighilt, chun gaiméití haplóideacha a ghiniúint. Tar éis an ADN a mhacasamhlú i méóis, péireálann na crómasóim homalógacha le chéile ionas go mbíonn a seichimh DNA ailínithe lena chéile. Le linn na tréimhse seo, roimh na cilldeighilte, malartaítear faisnéis ghéiniteach idir crómasóim homalógacha in athchuingriú géiniteach. Bíonn faisnéis an-chosúil ach ní comhionann i gcrómasóim homalógacha, agus trí réigiúin chomhchosúla, ach nach ionann iad a mhalartú, méadaíonn athchuingriú géiniteach éagsúlacht ghéiniteach i measc na nglún atá le teacht.<ref name="Nature-2014">{{Cite web |date=2014 |title=DNA Is Constantly Changing through the Process of Recombination |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/dna-is-constantly-changing-through-the-process-6524876/#:~:text=Recombination%20occurs%20when%20two%20molecules,and%20swap%20segments%20of%20DNA. |access-date=September 14, 2022 |website=Nature |archive-date=September 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915062330/https://www.nature.com/scitable/topicpage/dna-is-constantly-changing-through-the-process-6524876/#:~:text=Recombination%20occurs%20when%20two%20molecules,and%20swap%20segments%20of%20DNA. |url-status=live }}</ref> Le linn atáirgeadh gnéasach, tagann dhá gHaiméit haplóideach le chéile chun cill dhíplóideach amháin a chruthú, ar a dtugtar síogót, i bpróiseas ar a dtugtar toirchiú. Comhtháthaíonn núicléis na ngaiméití, agus cuireann gach gaiméit leath den ábhar géiniteach don síogót ar fáil. Tar éis toirchithe, deighleann an chill aonair go minic trí mhíteóis (gan athrú ar líon na gcrómasóm), forbraítear céim nó glúin ilcheallach dhíplóideach. I bplandaí, táirgeann an chéim dhíplóideach — ar a dtugtar an spóraifít — spóir trí mhéóis. Péacann na spóir sin ansin agus roinneann siad trí mhiotóis chun céim ilcheallach haplóideach a chruthú, an gaiméitifít, a tháirgeann gaiméití go díreach trí mhiotóis. Tugtar "glúinuainíocht" ar an gcineál seo saolré, ina mbíonn malartú idir dhá chéim ilcheallacha: an ghaiméitifít haplóideach ghnéasach agus an sporafít dhíplóideach neamhghnéasach.. Meastar gur paradacsúil é éabhlóid an atáirgthe ghnéasaigh,<ref>{{Cite web |last=Otto |first=Sarah |date=2014 |title=Sexual Reproduction and the Evolution of Sex |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824 |access-date=28 Feb 2019 |website=Scitable |archive-date=28 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190128113746/http://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824 |url-status=live }}</ref> toisc gur chóir go mbeadh an atáirgeadh neamhghnéasach in é a shárú ná é; mar is féidir le gach orgánach óg a chruthaítear sliocht dá chuid féin a tháirgeadh. Tugann sé seo le fios go bhfuil cumas sainiúil ag pobal neamhghnéasach fás níos tapúla le gach glúin.<ref name="Maynard Smith-1978">[[John Maynard Smith]] ''The Evolution of Sex'' 1978.</ref> Is míbhuntáiste ó thaobh na hoiriúnachta de é an costas 50% seo a bhaineann leis an atáirgeadh gnéasach.<ref name="Maynard Smith-1978">[[John Maynard Smith]] ''The Evolution of Sex'' 1978.</ref> This 50% cost is a [[fitness (biology)|fitness]] disadvantage of sexual reproduction.<ref>Ridley, M. (2004) Evolution, 3rd edition. Blackwell Publishing, p. 314.</ref> Áirítear sa "chostas dúbailte" a bhaineann leis an ngnéas an costas seo agus ar an bhfíric nach féidir le horgánach ar bith ach 50% dá ghéinte féin a chur ar aghaidh chuig a shliocht. Mar sin féin, buntáiste cinnte amháin a bhaineann leis an atáirgeadh gnéasach ná go méadaíonn sé an éagsúlacht ghéiniteach agus go gcuireann sé bac ar charnadh sócháin ghéiniteacha díobhálacha.<ref>{{Cite journal |doi=10.1038/ng.3216 |pmid=25685891 |date=4 March 2015 |url=https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/making-sense-sex-why-genes-recombine |journal=Nature Genetics |title=Recombination affects accumulation of damaging and disease-associated mutations in human populations |last1=Hussin |first1=Julie G |last2=Hodgkinson |first2=Alan |last3=Idaghdour |first3=Youssef |last4=Grenier |first4=Jean-Christophe |last5=Goulet |first5=Jean-Philippe |last6=Gbeha |first6=Elias |last7=Hip-Ki |first7=Elodie |last8=Awadalla |first8=Philip |display-authors=3 |volume=47 |issue=4 |pages=400–404 |s2cid=24804649 |access-date=7 March 2021 |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120231628/https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/making-sense-sex-why-genes-recombine |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120231628/https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/making-sense-sex-why-genes-recombine |date=20 Eanáir 2021 }}</ref><ref name="Nature-2014" /> Is modh roghnúcháin nádúrtha é roghnú gnéasach ina n-éiríonn le daoine aonair áirithe atáirgeadh níos mó ná daoine eile sa phobal toisc go bhfuil siad níos fearr ag aimsiú páirtí le haghaidh atáirgthe ghnéasaigh.<ref>{{cite book |author=Cecie Starr |title=[[Biology: The Unity and Diversity of Life]] |publisher=Cengage Learning |year=2013 |edition=Ralph Taggart, Christine Evers, Lisa Starr |page=281}}</ref>{{Failed verification|date=December 2023}}<ref name="Vogt-2014">{{cite news |last=Vogt |first=Yngve |title=Large testicles are linked to infidelity |url=http://phys.org/news/2014-01-large-testicles-linked-infidelity.html |date=January 29, 2014 |work=[[Phys.org]] |access-date=January 31, 2014 |archive-date=November 12, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041627/https://phys.org/news/2014-01-large-testicles-linked-infidelity.html |url-status=live }}</ref> Déantar cur síos air mar "''a powerful evolutionary force that does not exist in asexual populations''"<ref>{{cite journal |pmid=11395771 |year=2001 |last1=Agrawal |first1=A. F. |title=Sexual selection and the maintenance of sexual reproduction |journal=Nature |volume=411 |issue=6838 |pages=692–695 |doi=10.1038/35079590 |bibcode=2001Natur.411..692A |s2cid=4312385}}</ref> == Éabhlóid == [[Catagóir: Atáirgeadh gnéasach | Atáirgeadh gnéasach ]] [[Catagóir:Bitheolaíocht fhorbarthach]] [[Catagóir:Torthúlacht]] [[Catagóir:Atáirgeadh]] [[Catagóir:Gnéasacht]] == Féach freisin == * [[Atáirgeadh]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-sláinte}} [[Catagóir:Corp an duine]] 6z7kisms4u0ujkdtkvgm00bjxcpdpha 0 89468 1320200 1319888 2026-07-11T21:21:15Z TGcoa 21229 1320200 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Tá '''Reform UK,''' nó an '''Reform Party,''' nó '''Páirtí an Athchóirithe''', ar a dtugtaí in 2019 ar cheann de na [[Páirtí polaitíochta|páirtithe polaitiúla]] sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]]. Bunaíodh an páirtí sa bhliain 2019 faoin ainm '''The Brexit Party''' nó '''Páirtí an Bhreatimeachta''' , D'éirigh an pobalóir [[Nigel Farage]] ina cheannaire air. Bunaíodh é chun feachtasaíocht a dhéanamh ar son imeacht láithreach na Ríochta Aontaithe den [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]], mar dheireadh don phróiseas [[Breatimeacht|Breatimeachta]], agus b'í tuairim an pháirtí gur 'fealladh ar an daonlathas' é nár imigh an Ríocht Aontaithe den Aontas Eorpach ar spriocdháta bunaidh an phróisis, 30ú Aibreán 2019.<ref>{{Cite news|teideal=Nigel Farage to lead new pro-Brexit party if EU departure delayed|url=https://www.theguardian.com/politics/2019/jan/20/nigel-farage-to-lead-new-pro-brexit-party-if-eu-departure-delayed-ukip|work=The Guardian|dáta=2019-01-20|dátarochtana=2019-05-08|language=en-GB|údar=Josh Halliday}}</ref> Sheas an páirtí a chéad iarrthóirí polaitiúla sna toghcháin Eorpacha i Mí na Bealtaine 2019. Bhain sé amach 31% den vóta agus 29 de na 73 shuíochán a bhí le fáil sa Ríocht Aontaithe, é sin á chur ar an bpáirtí ba mhó sa toghchán sin. Fuair siad 2% de na vótaí in [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|Olltoghchán 2019 na Ríochta Aontaithe]], gan suíochán ar bith i [[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe|dTeach na dTeachtaí]] a bhaint amach. Ar 6ú Mí Eanáir 2021, athainmníodh an páirtí go hoifigiúil mar ''Reform UK'', ó tharla gur éirigh leis an bpáirtí an Breatimeacht a bhaint amach ar bhealach a mheas siad a bheith sásúil. Bhí an páirtí ag feachtasaíocht ag an am in aghaidh na dianghlasála [[COVID-19|Cóivid-19]] agus ar son athchóiriú a dhéanamh ar an [[BBC]] agus [[Teach na dTiarnaí]] na Ríochta Aontaithe.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2020/nov/02/reform-uk-brexit-party-to-rebrand-as-anti-lockdown-voice|teideal=Reform UK: Brexit party to rebrand as anti-lockdown voice|údar=Clea Skopeliti|dáta=2020-11-02|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2021-03-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-54777346|teideal=Nigel Farage: Brexit Party to focus on fighting lockdown|dáta=2020-11-02|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2021-03-15}}</ref> I mí na Márta 2021, tháinig Richard Tyce i gcomharba ar Farage mar cheannaire an pháirtí.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-56311599|teideal=Nigel Farage: Brexit-backing politician to quit as leader of Reform UK|dáta=2021-03-07|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2021-03-15}}</ref> Sheas Farage mar iarrthóir in [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|Olltoghchán na Breataine 2024]] i dtoghlach [[Clacton-on-Sea|Clacton]] in oirthear Shasana. Ar dtús, dúirt sé nach mbeadh sé san iomaíocht sa toghchán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c3gg66pm8ylo|teideal=Nigel Farage to run as Reform UK candidate in Clacton|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2024-06-03}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Farage ag seasamh in Olltoghchán na Breataine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0603/1452806-farage-ag-seasamh-in-olltoghchan-na-breataine/|date=2024-06-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhuaigh sé an suíochán gan stró i ndeireadh na dála. === Scannal na n-íocaíochtaí 2026 === Ghlac Farage le síntiús £5m (€5.8m) ó infheisteoir criptea-airgeadra, an fear gnó Christopher Harborne, in 2024 agus nár fhógair sé é. Thug Harborne £12m do Reform in 2025. == Féach freisin == * [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe]] * [[Restore Britain]] ([[Rupert Lowe]]) == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Brexit Party}} [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta na Ríochta Aontaithe|Brexit Party]] [[Catagóir:Breatimeacht]] [[Catagóir:Reform UK]] 070nh608gvnft5dit259cgqzy5o9zbv 0 93784 1320190 1135692 2026-07-11T18:57:22Z TGcoa 21229 1320190 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Tharla '''Sléacht Srebrenica''', nó [[cinedhíothú]] ar [[An tIoslam|Mhoslamaigh]] in oirthear [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin|na Bosnia]] ([[Boisniach]]: ''Masakr u Srebrenici; Genocid u Srebrenici'' sa [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin|Bhoisnia-Heirseagaivéin]]) idir 11–[[22 Iúil]] [[1995]], an sléacht ba mheasa san Eoraip ó aimsir an Dara Cogadh Domhanda. [[Dúnmharú|Dúnmharaíodh]] timpeall 8,370 duine, fir is buachaillí [[Moslamach (an tIoslam)|Moslam]]<nowiki/>acha den chuid is mó, ach páistí, mná agus fir aosta san áireamh. Thángthas ar bhreis is 7,000 corpán níos déanaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.icmp.int/press-releases/over-7000-srebrenica-victims-recovered/|teideal=ICMP Over 7,000 Srebrenica Victims have now been recovered|work=www.icmp.int|dátarochtana=2020-07-11}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-slobodan-milosevic-150-buisteir-na-mbalcan.aspx|teideal=Slobodan Milosevic – Búistéir na mBalcán|údar=Pat Butler|dáta=AIBREÁN 2006|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-04-06}}</ref> [[Íomhá:Srebrenica massacre memorial gravestones 2009 3.jpg|mion|clé|Tá os cionn 6,500 íospartach curtha sa reilig seo. Chomh maith leis na huaigheanna féin, tá balla mór cuimhneacháin ann agus os cionn 8,300 duine greanta air ]] [[Íomhá:ICMP-PIP.jpg|clé|mion|ICMPː Podrinje Identification Project (PIP): Nuair a aimsítear taisí na n-íospartach in olluaigheanna ar fud an réigiúin, déantar iad a aithint go cúramach trí thástáil [[ADN]]]] == Cúlra == Dhíbir Seirbiaigh na Bosnia na mílte Moslamach amach as an tír idir 1992-1995. Cogadh fíochmhar, fuilteach, a bhí ann, a d’fhág os cionn 100,000 marbh. [[An tIoslam|Moslamaigh]], [[Crótaigh]], [[Seirbiaigh]]. Na Moslamaigh ba mhó a d’fhulaing.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cad-is-traenail-ann-ar-aon-nos-leargas-o-bhoisnia/|teideal=Cad is traenáil iriseoireachta ann ar aon nós? ‘Léargas’ ó Bhoisnia…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-07-11}}</ref> == Imeachtaí == Rinne Misean na Náisiún Aontaithe sa Bhoisnia-Heirseagaivéin faic chun an sléacht a stopadh. D'ordaigh ceannasaí na bhfórsaí Seirbiacha sa Bhoisnia, [[Ratko Mladic|Ratko]] [[Ratko Mladich|Mladich]], go marófaí suas le 8,000 fear agus buachaill Moslamach i Srebrenica.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ratko Mladic ciontaithe i gcinedhíothú sa Bhoisnia|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/1122/922106-ratko-mladic-ciontaithe-i-gcinedhiothu-sa-bhoisnia/|date=2017-11-22|language=ga|author=Nuacht RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> Chuidigh an Ginearál Seirbiach Bosniach, [[Zdravko Tolimir]], leis an cheannasaí míleata [[Ratko Mladich]] mórshléacht Srebrenica a eagrú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ceannlínte Nuachta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2012/1212/358759-ceannlintenuachta/|date=2012-12-12|language=ga|author=RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> == Iarmhairtí == [[Íomhá:Srebrenica massacre memorial wall of names 2009 2.jpg|clé|mion|os cionn 8,300 duine greanta air, chun ómós a thabhairt do na fir agus na buachaillí a dúnmharaíodh]]Tugadh chun trialach [[Slobodan Milošević]], [[Ratko Mladich]], [[Zdravko Tolimir]], [[Radovan Karadžić]] agus go leor eile sa [[An Háig|Háig]] ar feadh na mblianta maidir le coireanna cogaidh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Category:People convicted by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:People_convicted_by_the_International_Criminal_Tribunal_for_the_former_Yugoslavia&oldid=964276444|journal=Wikipedia|date=2020-06-24|language=en}}</ref> Idir 1998 agus 1999, bhris cogadh amach idir arm na hIúgslaive agus Arm Saoirse na Cosaive ([[Moslamach]]) agus rinne [[ECAT]] [[Buama|buamáil]] ar ar an tSeirbia. Fógraíodh [[Neamhspleách|neamhspleáchas]] na Cosaive sa pharlaimint ar an 17 Feabhra 2008. == Féach freisin == * [[Léigear Shairéavó]] * [[Ratko Mladich]] * [[Zdravko Tolimir]] * [[Radovan Karadžić]] * [[Slobodan Milošević]] * [[An Binse Coiriúil Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv]] * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:People_convicted_by_the_International_Criminal_Tribunal_for_the_former_Yugoslavia&oldid=964276444 Ciontuithe] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cinedhíothú]] [[Catagóir:Coireanna cogaidh]] [[Catagóir:Cogadh Boisniach]] [[Catagóir:1995]] [[Catagóir:Stair na Seirbia]] fbg88xdy4l4ce9dl2ck0eg3alrsfac0 1320191 1320190 2026-07-11T19:00:08Z TGcoa 21229 1320191 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Tharla '''Sléacht Srebrenica''', nó [[cinedhíothú]] ar [[An tIoslam|Mhoslamaigh]] in oirthear [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin|na Bosnia]] ([[Boisniach]]: ''Masakr u Srebrenici; Genocid u Srebrenici'' sa [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin|Bhoisnia-Heirseagaivéin]]) idir 11–[[22 Iúil]] [[1995]], an sléacht ba mheasa san Eoraip ó aimsir an Dara Cogadh Domhanda. [[Dúnmharú|Dúnmharaíodh]] timpeall 8,370 duine, fir is buachaillí [[Moslamach (an tIoslam)|Moslam]]<nowiki/>acha den chuid is mó, ach páistí, mná agus fir aosta san áireamh. Thángthas ar bhreis is 7,000 corpán níos déanaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.icmp.int/press-releases/over-7000-srebrenica-victims-recovered/|teideal=ICMP Over 7,000 Srebrenica Victims have now been recovered|work=www.icmp.int|dátarochtana=2020-07-11}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-slobodan-milosevic-150-buisteir-na-mbalcan.aspx|teideal=Slobodan Milosevic – Búistéir na mBalcán|údar=Pat Butler|dáta=AIBREÁN 2006|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-04-06}}</ref> [[Íomhá:Srebrenica massacre memorial gravestones 2009 3.jpg|mion|clé|Tá os cionn 6,500 íospartach curtha sa reilig seo. Chomh maith leis na huaigheanna féin, tá balla mór cuimhneacháin ann agus os cionn 8,300 duine greanta air |225x225px]] [[Íomhá:Srebrenica massacre memorial wall of names 2009 2.jpg|clé|mion|os cionn 8,300 duine greanta air, chun ómós a thabhairt do na fir agus na buachaillí a dúnmharaíodh|220x220px]][[Íomhá:ICMP-PIP.jpg|clé|mion|ICMPː Podrinje Identification Project (PIP): Nuair a aimsítear taisí na n-íospartach in olluaigheanna ar fud an réigiúin, déantar iad a aithint go cúramach trí thástáil [[ADN]]|220x220px]] == Cúlra == Dhíbir Seirbiaigh na Bosnia na mílte Moslamach amach as an tír idir 1992-1995. Cogadh fíochmhar, fuilteach, a bhí ann, a d’fhág os cionn 100,000 marbh. [[An tIoslam|Moslamaigh]], [[Crótaigh]], [[Seirbiaigh]]. Na Moslamaigh ba mhó a d’fhulaing.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cad-is-traenail-ann-ar-aon-nos-leargas-o-bhoisnia/|teideal=Cad is traenáil iriseoireachta ann ar aon nós? ‘Léargas’ ó Bhoisnia…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-07-11}}</ref> == Imeachtaí == D'ordaigh ceannasaí na bhfórsaí Seirbiacha sa Bhoisnia, [[Ratko Mladic|Ratko]] [[Ratko Mladich|Mladich]], go marófaí suas le 8,000 fear agus buachaill Moslamach i Srebrenica.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ratko Mladic ciontaithe i gcinedhíothú sa Bhoisnia|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/1122/922106-ratko-mladic-ciontaithe-i-gcinedhiothu-sa-bhoisnia/|date=2017-11-22|language=ga|author=Nuacht RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> Chuidigh an Ginearál Seirbiach Bosniach, [[Zdravko Tolimir]], leis an cheannasaí míleata [[Ratko Mladich]] mórshléacht Srebrenica a eagrú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ceannlínte Nuachta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2012/1212/358759-ceannlintenuachta/|date=2012-12-12|language=ga|author=RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> Rinne Misean na Náisiún Aontaithe sa Bhoisnia-Heirseagaivéin faic chun stop a chur leis an sléacht ag an am. == Iarmhairtí == Tugadh chun trialach [[Slobodan Milošević]], [[Ratko Mladich]], [[Zdravko Tolimir]], [[Radovan Karadžić]] agus go leor eile sa [[An Háig|Háig]] ar feadh na mblianta maidir le coireanna cogaidh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Category:People convicted by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:People_convicted_by_the_International_Criminal_Tribunal_for_the_former_Yugoslavia&oldid=964276444|journal=Wikipedia|date=2020-06-24|language=en}}</ref> Idir 1998 agus 1999, bhris cogadh amach idir arm na hIúgslaive agus Arm Saoirse na Cosaive ([[Moslamach]]) agus rinne [[ECAT]] [[Buama|buamáil]] ar ar an tSeirbia. Fógraíodh [[Neamhspleách|neamhspleáchas]] na Cosaive sa pharlaimint ar an 17 Feabhra 2008. == Féach freisin == * [[Léigear Shairéavó]] * [[Ratko Mladich]] * [[Zdravko Tolimir]] * [[Radovan Karadžić]] * [[Slobodan Milošević]] * [[An Binse Coiriúil Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv]] * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:People_convicted_by_the_International_Criminal_Tribunal_for_the_former_Yugoslavia&oldid=964276444 Ciontuithe] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cinedhíothú]] [[Catagóir:Coireanna cogaidh]] [[Catagóir:Cogadh Boisniach]] [[Catagóir:1995]] [[Catagóir:Stair na Seirbia]] cl0vm4d1m798qqkqfm9kkos5ccwxbp3 1320192 1320191 2026-07-11T19:10:07Z TGcoa 21229 1320192 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Tharla '''Sléacht Srebrenica''', nó [[cinedhíothú]] ar [[An tIoslam|Mhoslamaigh]] in oirthear [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin|na Bosnia]] ([[Boisniach]]: ''Masakr u Srebrenici; Genocid u Srebrenici'' sa [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin|Bhoisnia-Heirseagaivéin]]) idir 11–[[22 Iúil]] [[1995]], an sléacht ba mheasa san Eoraip ó aimsir an Dara Cogadh Domhanda. [[Dúnmharú|Dúnmharaíodh]] timpeall 8,370 duine, fir is buachaillí [[Moslamach (an tIoslam)|Moslam]]<nowiki/>acha den chuid is mó, ach páistí, mná agus fir aosta san áireamh. Thángthas ar bhreis is 7,000 corpán níos déanaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.icmp.int/press-releases/over-7000-srebrenica-victims-recovered/|teideal=ICMP Over 7,000 Srebrenica Victims have now been recovered|work=www.icmp.int|dátarochtana=2020-07-11}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-slobodan-milosevic-150-buisteir-na-mbalcan.aspx|teideal=Slobodan Milosevic – Búistéir na mBalcán|údar=Pat Butler|dáta=AIBREÁN 2006|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-04-06}}</ref> [[Íomhá:Srebrenica massacre memorial gravestones 2009 3.jpg|mion|clé|Tá os cionn 6,500 íospartach curtha sa reilig seo. Chomh maith leis na huaigheanna féin, tá balla mór cuimhneacháin ann agus os cionn 8,300 duine greanta air |225x225px]] [[Íomhá:Srebrenica massacre memorial wall of names 2009 2.jpg|clé|mion|os cionn 8,300 duine greanta air, chun ómós a thabhairt do na fir agus na buachaillí a dúnmharaíodh|220x220px]][[Íomhá:ICMP-PIP.jpg|clé|mion|ICMPː Podrinje Identification Project (PIP): Nuair a aimsítear taisí na n-íospartach in olluaigheanna ar fud an réigiúin, déantar iad a aithint go cúramach trí thástáil [[ADN]]|220x220px]] == Cúlra == Dhíbir Seirbiaigh na Bosnia na mílte Moslamach amach as an tír idir 1992-1995. Cogadh fíochmhar, fuilteach, a bhí ann, a d’fhág os cionn 100,000 marbh. [[An tIoslam|Moslamaigh]], [[Crótaigh]], [[Seirbiaigh]]. Na Moslamaigh ba mhó a d’fhulaing.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cad-is-traenail-ann-ar-aon-nos-leargas-o-bhoisnia/|teideal=Cad is traenáil iriseoireachta ann ar aon nós? ‘Léargas’ ó Bhoisnia…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-07-11}}</ref> == Imeachtaí == D'ordaigh ceannasaí na bhfórsaí Seirbiacha sa Bhoisnia, [[Ratko Mladic|Ratko]] [[Ratko Mladich|Mladich]], go marófaí suas le 8,000 fear agus buachaill Moslamach i Srebrenica.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ratko Mladic ciontaithe i gcinedhíothú sa Bhoisnia|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/1122/922106-ratko-mladic-ciontaithe-i-gcinedhiothu-sa-bhoisnia/|date=2017-11-22|language=ga|author=Nuacht RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> Chuidigh an Ginearál Seirbiach Bosniach, [[Zdravko Tolimir]], leis an cheannasaí míleata [[Ratko Mladich]] mórshléacht Srebrenica a eagrú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ceannlínte Nuachta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2012/1212/358759-ceannlintenuachta/|date=2012-12-12|language=ga|author=RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> Ní dhearna Misean na Náisiún Aontaithe sa Bhoisnia-Heirseagaivéin faic chun stop a chur leis an sléacht ag an am, rinne a tharraing náire ar na N-A. == Iarmhairtí == Tugadh chun trialach [[Slobodan Milošević]], [[Ratko Mladich]], [[Zdravko Tolimir]], [[Radovan Karadžić]] agus go leor eile sa [[An Háig|Háig]] ar feadh na mblianta maidir le coireanna cogaidh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Category:People convicted by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:People_convicted_by_the_International_Criminal_Tribunal_for_the_former_Yugoslavia&oldid=964276444|journal=Wikipedia|date=2020-06-24|language=en}}</ref> Idir 1998 agus 1999, bhris cogadh amach idir arm na hIúgslaive agus Arm Saoirse na Cosaive ([[Moslamach]]) agus rinne [[ECAT]] [[Buama|buamáil]] ar ar an tSeirbia. Fógraíodh [[Neamhspleách|neamhspleáchas]] na Cosaive sa pharlaimint ar an 17 Feabhra 2008. == Féach freisin == * [[Léigear Shairéavó]] * [[Ratko Mladich]] * [[Zdravko Tolimir]] * [[Radovan Karadžić]] * [[Slobodan Milošević]] * [[An Binse Coiriúil Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv]] * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:People_convicted_by_the_International_Criminal_Tribunal_for_the_former_Yugoslavia&oldid=964276444 Ciontuithe] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cinedhíothú]] [[Catagóir:Coireanna cogaidh]] [[Catagóir:Cogadh Boisniach]] [[Catagóir:1995]] [[Catagóir:Stair na Seirbia]] iiwch97owzua29rdwvruotjmmj40m70 0 93807 1320208 1218363 2026-07-11T22:31:27Z TGcoa 21229 1320208 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2010, chuir [[WikiLeaks]] [[físeán]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=5rXPrfnU3G0|teideal=Collateral Murder - Iraq|údar=Wikileaks|dáta=12 Iúil 2007|dátarochtana=2020}}</ref> d'eachtra amach a tharla ar [[12 Iúil]] [[2007]], inar mharaigh [[Fórsaí armtha|fórsaí]] [[SAM]] sibhialtaigh na [[An Iaráic|hIaráice]] agus [[Iriseoir|iriseoirí]], ar a dtugtar '''''Collateral Murde'''''r, nó '''Dúnmharú comhthaobhach'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://collateralmurder.wikileaks.org/|teideal=Collateral Murder|údar=Wikileaks|dáta=|work=collateralmurder.wikileaks.org|dátarochtana=2020-07-13}}</ref><ref>Tugadh "'''Slad de Leataobh'''" air chomh maith</ref> Tharraing WikiLeaks aird na cruinne nuair a foilsíodh físeán sceite a léirigh ionsaí ingearáin cogaidh de chuid na Stát Aontaithe inar maraíodh dáréag sibhialtach i m[[Bagdad|Baghdad]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Cúirt chinniúnach faoi Assange a eiseachadadh as Sasana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0520/1450175-cuirt-chinniunach-faoi-assange-a-eiseachadadh-as-sasana/|date=2024-05-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:July 12, 2007 Baghdad airstrike unedited part2.ogv|clé|mion|ar tí Namir Noor-Eldeen a mharú... Íomhá ón bh[[físeán]] "Slad de Leataobh" le [https://collateralmurder.wikileaks.org/ collateralmurder.com],/ [[WikiLeaks]]]] === Imeachtaí === Is i 2010 a tharraing Wikileaks aird na cruinne orthu féin, le foilsiú “Collateral Murder”, [[Físeán|físeáin]] a thaispeánann sibhialtaigh san [[An Iaráic|Iaráic]] á marú ag [[arm na Stát Aontaithe]]. Bhí na hionsaithe aeir dírithe ar shibhialtaigh neamhchiontacha. Thaitin an babhta mór lámhaigh i mBagdad leis na fir gunna sna héileacaptair is cosúil, mar fhíschluiche, ag marú daoine gan trua gan taise. [[Íomhá:Collateral murder injured.jpg|clé|mion|Íomhá ón bhfíseán "Slad de Leataobh" le c[https://collateralmurder.wikileaks.org/ ollateralmurder.com], [[WikiLeaks]]]] Bhain na h[[íomhá]]<nowiki/>nna láidre, an spraoi lámhaigh agus na [[Focal|focail]] neamhbhalbha ráite ag na [[saighdiúir]]í, preab as a lán daoine – a mhalairt ar fad den eolas glan srianta sin a thagann amach ó na foinsí oifigiúla.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-julian-assange-laoch-no-bithiunach.aspx|teideal=Julian Assange, Laoch nó Bithiúnach?|údar=Tomás Ó hAodha|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> Ag an am i 2007, bhí chogadh cathartha ar siúl san Iaráic.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-julian-assange-laoch-no-bithiunach.aspx|teideal=Julian Assange, Laoch nó Bithiúnach?|údar=Brian Ó Broin|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh na hIaráice]] * [[WikiLeaks|Wikileaks]] * [[Damáiste comhthaobhach]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Wikileaks]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] [[Catagóir:Arm na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:2007]] [[Catagóir:Stair na hIaráice]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráice]] 9wf50zw34c8cx04en4ee3r3qcdsuiwf 1320209 1320208 2026-07-11T22:34:25Z TGcoa 21229 1320209 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2010, chuir [[WikiLeaks]] [[físeán]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=5rXPrfnU3G0|teideal=Collateral Murder - Iraq|údar=Wikileaks|dáta=12 Iúil 2007|dátarochtana=2020}}</ref> d'eachtra amach a tharla ar [[12 Iúil]] [[2007]], inar mharaigh [[Fórsaí armtha|fórsaí]] [[SAM]] sibhialtaigh na [[An Iaráic|hIaráice]] agus [[Iriseoir|iriseoirí]], ar a dtugtar '''''Collateral Murde'''''r, nó '''Dúnmharú comhthaobhach'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://collateralmurder.wikileaks.org/|teideal=Collateral Murder|údar=Wikileaks|dáta=|work=collateralmurder.wikileaks.org|dátarochtana=2020-07-13}}</ref><ref>Tugadh "'''Slad de Leataobh'''" air chomh maith</ref> Tharraing WikiLeaks aird na cruinne nuair a foilsíodh físeán sceite a léirigh ionsaí ingearáin cogaidh de chuid na Stát Aontaithe inar maraíodh dáréag sibhialtach i m[[Bagdad|Baghdad]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Cúirt chinniúnach faoi Assange a eiseachadadh as Sasana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0520/1450175-cuirt-chinniunach-faoi-assange-a-eiseachadadh-as-sasana/|date=2024-05-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:July 12, 2007 Baghdad airstrike unedited part2.ogv|clé|mion|ar tí Namir Noor-Eldeen a mharú... Íomhá ón bh[[físeán]] "Slad de Leataobh" le [https://collateralmurder.wikileaks.org/ collateralmurder.com],/ [[WikiLeaks]]|220x220px]] [[Íomhá:Providence — a short film featuring Chelsea Manning's voice.webm|clé|mion|220x220px]] === Imeachtaí === Is i 2010 a tharraing Wikileaks aird na cruinne orthu féin, le foilsiú “Collateral Murder”, [[Físeán|físeáin]] a thaispeánann sibhialtaigh san [[An Iaráic|Iaráic]] á marú ag [[arm na Stát Aontaithe]]. Bhí na hionsaithe aeir dírithe ar shibhialtaigh neamhchiontacha. Thaitin an babhta mór lámhaigh i mBagdad leis na fir gunna sna héileacaptair is cosúil, mar fhíschluiche, ag marú daoine gan trua gan taise. [[Íomhá:Collateral murder injured.jpg|clé|mion|Íomhá ón bhfíseán "Slad de Leataobh" le c[https://collateralmurder.wikileaks.org/ ollateralmurder.com], [[WikiLeaks]]|220x220px]] Bhain na h[[íomhá]]<nowiki/>nna láidre, an spraoi lámhaigh agus na [[Focal|focail]] neamhbhalbha ráite ag na [[saighdiúir]]í, preab as a lán daoine – a mhalairt ar fad den eolas glan srianta sin a thagann amach ó na foinsí oifigiúla.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-julian-assange-laoch-no-bithiunach.aspx|teideal=Julian Assange, Laoch nó Bithiúnach?|údar=Tomás Ó hAodha|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> Ag an am i 2007, bhí chogadh cathartha ar siúl san Iaráic.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-julian-assange-laoch-no-bithiunach.aspx|teideal=Julian Assange, Laoch nó Bithiúnach?|údar=Brian Ó Broin|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh na hIaráice]] * [[WikiLeaks|Wikileaks]] * [[Damáiste comhthaobhach]] * [[Chelsea Manning]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Wikileaks]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] [[Catagóir:Arm na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:2007]] [[Catagóir:Stair na hIaráice]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráice]] 3nxz5s9ob1mw3ytkzlj9u02qsdeq7fw 1320210 1320209 2026-07-11T22:38:56Z TGcoa 21229 1320210 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2010, chuir [[WikiLeaks]] [[físeán]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=5rXPrfnU3G0|teideal=Collateral Murder - Iraq|údar=Wikileaks|dáta=12 Iúil 2007|dátarochtana=2020}}</ref> d'eachtra amach a tharla ar [[12 Iúil]] [[2007]], inar mharaigh [[Fórsaí armtha|fórsaí]] [[SAM]] sibhialtaigh na [[An Iaráic|hIaráice]] agus [[Iriseoir|iriseoirí]], ar a dtugtar '''''Collateral Murde'''''r, nó '''Dúnmharú comhthaobhach'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://collateralmurder.wikileaks.org/|teideal=Collateral Murder|údar=Wikileaks|dáta=|work=collateralmurder.wikileaks.org|dátarochtana=2020-07-13}}</ref><ref>Tugadh "'''Slad de Leataobh'''" air chomh maith</ref> Tharraing WikiLeaks aird na cruinne nuair a foilsíodh físeán sceite a léirigh ionsaí ingearáin cogaidh de chuid na Stát Aontaithe inar maraíodh dáréag sibhialtach i m[[Bagdad|Baghdad]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Cúirt chinniúnach faoi Assange a eiseachadadh as Sasana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0520/1450175-cuirt-chinniunach-faoi-assange-a-eiseachadadh-as-sasana/|date=2024-05-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:July 12, 2007 Baghdad airstrike unedited part2.ogv|clé|mion|Físeán: ar tí Namir Noor-Eldeen a mharú... Íomhá ón bh[[físeán]] "Slad de Leataobh" le [https://collateralmurder.wikileaks.org/ collateralmurder.com],/ [[WikiLeaks]]|220x220px]] [[Íomhá:Providence — a short film featuring Chelsea Manning's voice.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Triail [[Chelsea Manning]]: Slad ag 1n20s]] === Imeachtaí === Is i 2010 a tharraing Wikileaks aird na cruinne orthu féin, le foilsiú “Collateral Murder”, [[Físeán|físeáin]] a thaispeánann sibhialtaigh san [[An Iaráic|Iaráic]] á marú ag [[arm na Stát Aontaithe]]. Bhí na hionsaithe aeir dírithe ar shibhialtaigh neamhchiontacha. Thaitin an babhta mór lámhaigh i mBagdad leis na fir gunna sna héileacaptair is cosúil, mar fhíschluiche, ag marú daoine gan trua gan taise. [[Íomhá:Collateral murder injured.jpg|clé|mion|Íomhá ón bhfíseán "Slad de Leataobh" le c[https://collateralmurder.wikileaks.org/ ollateralmurder.com], [[WikiLeaks]]|220x220px]] Bhain na h[[íomhá]]<nowiki/>nna láidre, an spraoi lámhaigh agus na [[Focal|focail]] neamhbhalbha ráite ag na [[saighdiúir]]í, preab as a lán daoine – a mhalairt ar fad den eolas glan srianta sin a thagann amach ó na foinsí oifigiúla.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-julian-assange-laoch-no-bithiunach.aspx|teideal=Julian Assange, Laoch nó Bithiúnach?|údar=Tomás Ó hAodha|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> Ag an am i 2007, bhí chogadh cathartha ar siúl san Iaráic.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-julian-assange-laoch-no-bithiunach.aspx|teideal=Julian Assange, Laoch nó Bithiúnach?|údar=Brian Ó Broin|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh na hIaráice]] * [[WikiLeaks|Wikileaks]] * [[Damáiste comhthaobhach]] * [[Chelsea Manning]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Wikileaks]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] [[Catagóir:Arm na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:2007]] [[Catagóir:Stair na hIaráice]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráice]] extq1tqyh4a9239rfva9ci0fa3zge4h 4 95192 1320274 1319943 2026-07-12T11:13:15Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1320274 wikitext text/x-wiki Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 . FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink ?wen schema:about ?item . ?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . } ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female ?item wdt:P31 wd:Q5 . # human OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks } limit 1000 |sort=P569 |columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc |thumb=40 |autolist=fallback |links=red |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! name ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe ! áit bháis ! nasc wikidata ! méid naisc |- | [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]] | [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan | | data-sort-value="1401" | 15th century | data-sort-value="1542" | 1542-08-09 | | [[Cill Chainnigh]] | [[:d:Q208901|Q208901]] | 4 |- | [[Elizabeth Stanhope]] | [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope | | data-sort-value="1640" | 1640-06-29 | data-sort-value="1665" | 1665-07 | [[Caisleán Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q245681|Q245681]] | 3 |- | [[Grizel Steevens]] | [[Íomhá:Grizell Steevens.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀ | [[benefactor]] | data-sort-value="1653" | 1653 | data-sort-value="1746" | 1746 | [[Sasana]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1124291|Q1124291]] | 3 |- | [[Elizabeth Aldworth]] | [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth | [[uasal]] | data-sort-value="1692" | 1692<br/>1695 | data-sort-value="1773" | 1773<br/>1772-05-11 | [[Dún ar Aill]] | [[Contae Chorcaí]] | [[:d:Q1773537|Q1773537]] | 11 |- | [[Elizabeth Griffith]] | [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], scríbhneoir aistí, drámadóir agus [[Aisteoir|aisteoir]] (1727–1793) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1727" | 1727-10-11 | data-sort-value="1793" | 1793-01-05 | [[Sir Forgannwg]] | [[Cill Dara]] | [[:d:Q1331217|Q1331217]] | 7 |- | [[Nano Nagle]] | [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀ | [[bean rialta Chríostaí]] | data-sort-value="1728" | 1728 | data-sort-value="1784" | 1784-04-20 | [[Contae Chorcaí]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q596669|Q596669]] | 11 |- | [[Amelia Curran]] | | péintéir Éireannach (1775–1847) | [[péintéir]] | data-sort-value="1775" | 1775 | data-sort-value="1847" | 1847 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q2842660|Q2842660]] | 10 |- | [[Catherine McAuley]] | [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀ | [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]] | data-sort-value="1778" | 1778-09-29 | data-sort-value="1841" | 1841-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2736460|Q2736460]] | 15 |- | [[Anna Doyle Wheeler]] | [[Íomhá:Anna Doyle Wheeler.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus gníomhaí ar son cearta na mban | [[scríbhneoir]]<br/>[[gníomhaí ar son chearta na mban]]<br/>[[sufraigéid]]<br/>[[salonnière]]<br/>[[fealsamh]]<br/>[[feimineach]] | data-sort-value="1785" | 1785 | data-sort-value="1848" | 1848-05-07 | [[Contae Thiobraid Árann]] | [[Camden Town]] | [[:d:Q4766969|Q4766969]] | 12 |- | [[Anna Maria Hall]] | [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]] | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]] | data-sort-value="1800" | 1800-01-06 | data-sort-value="1881" | 1881-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Molesey]] | [[:d:Q562000|Q562000]] | 16 |- | [[Joanna Hiffernan]] | [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]] | mainicín Éireannach | [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1843" | 1843 | data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1903 | [[Luimneach]] | [[Holborn]] | [[:d:Q457483|Q457483]] | 15 |- | [[Ellen (Nellie) Cashman]] | [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame | [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]] | data-sort-value="1845" | 1845-08-25 | data-sort-value="1925" | 1925-01-04 | [[An Cóbh]] | [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]] | [[:d:Q602294|Q602294]] | 8 |- | [[Alice Stopford Green]] | [[Íomhá:Alicestopfordgreen.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[staraí]]<br/>[[polaiteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1847" | 1847-05-30 | data-sort-value="1929" | 1929-05-28 | [[Ceanannas]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q4726110|Q4726110]] | 8 |- | [[Fanny Parnell]] | [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]] | file Éireannach (1848 – 1882) | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | data-sort-value="1848" | 1848-09-04 | data-sort-value="1882" | 1882-07-20 | | | [[:d:Q3066476|Q3066476]] | 5 |- | [[George Egerton]] | [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte | [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]] | data-sort-value="1859" | 1859-12-14<br/>1860 | data-sort-value="1945" | 1945-08-12 | [[an Astráil]] | [[Londain]] | [[:d:Q273207|Q273207]] | 10 |- | [[Amanda McKittrick Ros]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (1860–1939) ♀; notable work Irene Iddesleigh | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1860" | 1860-12-08 | data-sort-value="1939" | 1939-02-02 | [[Baile na hInse, Contae an Dúin]] | [[Béal Feirste]] | [[:d:Q4739696|Q4739696]] | 4 |- | [[May Langrishe]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1864" | 1864-12-31 | data-sort-value="1939" | 1939-01-24 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [[Charmouth]] | [[:d:Q1727762|Q1727762]] | 4 |- | [[Louisa Martin]] | [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]] | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1865" | 1865-09-03 | data-sort-value="1941" | 1941-10-24 | [[An Dúcharraig]] | [[Port Rois]] | [[:d:Q1395948|Q1395948]] | 12 |- | [[Lena Rice]] | [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1866" | 1866-06-21 | data-sort-value="1907" | 1907-06-21 | [[Loch Ceann]] | [[Loch Ceann]] | [[:d:Q267303|Q267303]] | 22 |- | [[Aleen Cust]] | [[Íomhá:Aleen Cust portrait.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Tréidlia|tréidlia]] (1868–1937) ♀; child of Sir Leopold Cust, 2nd Baronet agus Charlotte Sobieske Isabel Bridgeman | [[tréidlia]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | [[Iamáice]] | [[:d:Q4714359|Q4714359]] | 7 |- | [[M. Obré]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1870" | 1870s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739841|Q55739841]] | 1 |- | [[Annie Moore]] | [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀ | | data-sort-value="1874" | 1874-04-24 | data-sort-value="1924" | 1924-12-06 | [[Corcaigh]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q529195|Q529195]] | 6 |- | [[Hilda Chater]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-28 | data-sort-value="1968" | 1968-11-27 | | | [[:d:Q105722375|Q105722375]] | 4 |- | [[Eilís Ní Phartholáin]] | | scríbhneoir agus gníomhaí Éireannach | [[file]]<br/>[[gearrscéalaí]]<br/>[[gníomhaí polaitiúil]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-26 | data-sort-value="1946" | 1946 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4725870|Q4725870]] | 4 |- | [[Bickford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739807|Q55739807]] | 0 |- | [[T. D. Good-Carroll]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-01 | data-sort-value="1958" | 1958-02-21 | [[An Charraig Dhubh]] | [[Droichead na Dothra]] | [[:d:Q27044123|Q27044123]] | 3 |- | [[Sara Allgood]] | [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-30<br/>1883 | data-sort-value="1950" | 1950-09-13 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Woodland Hills]] | [[:d:Q238070|Q238070]] | 30 |- | [[Mary Dickenson-Auner]] | | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-24 | data-sort-value="1965" | 1965-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Vín]] | [[:d:Q1719083|Q1719083]] | 4 |- | [[Irene Hamilton]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739833|Q55739833]] | 0 |- | [[Manders]] | [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739843|Q55739843]] | 1 |- | [[Hazlett]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q84044654|Q84044654]] | 1 |- | [[Louisa Plews]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1912.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1969" | 1969-12-10 | | [[Baile na Lobhar]] | [[:d:Q55739855|Q55739855]] | 1 |- | [[Storey]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739860|Q55739860]] | 0 |- | [[H. Pigot]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554314|Q65554314]] | 0 |- | [[C. Johnstone]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q27574560|Q27574560]] | 0 |- | [[Nora Lambert]] | [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554502|Q65554502]] | 1 |- | [[F. O. D. Trench]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q27574551|Q27574551]] | 0 |- | [[E. F. Stewart]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1890" | 1890s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739822|Q55739822]] | 0 |- | [[Bridget Dowling]] | [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]] | céilí Alois Hitler | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-03 | data-sort-value="1969" | 1969-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Long Island]] | [[:d:Q454576|Q454576]] | 16 |- | [[Patricia Collinge]] | [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1892" | 1892-09-20 | data-sort-value="1974" | 1974-04-10 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q177208|Q177208]] | 20 |- | [[Dorothy Colpoys]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-26 | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Surrey]] | [[Devon]] | [[:d:Q27783241|Q27783241]] | 2 |- | [[A. M. Head]] | [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q15290937|Q15290937]] | 4 |- | [[Enid Starkie]] | | léirmheastóir liteartha Éireannach | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[focleolaí]] | data-sort-value="1897" | 1897-08-18 | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | [[Cill Iníon Léinín]] | | [[:d:Q1343100|Q1343100]] | 3 |- | [[Ninette de Valois]] | [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], ballet director agus damhsóir (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur‎, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell | [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1898" | 1898-06-06 | data-sort-value="2001" | 2001-03-08 | [[Baile Coimín]] | [[Londain]] | [[:d:Q234436|Q234436]] | 33 |- | [[Elizabeth Bowen]] | [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-07 | data-sort-value="1973" | 1973-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q235308|Q235308]] | 43 |- | [[Eileen Percy]] | [[Íomhá:Eileen Percy - Aug 14 1920 EH.jpg|center|40px]] | aisteoir Gael-Mheiriceánach (1900-1973) | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-21 | data-sort-value="1973" | 1973-07-29 | [[Béal Feirste]] | [[Los Angeles, California|Los Angeles]] | [[:d:Q2070491|Q2070491]] | 12 |- | [[D. Anderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739817|Q55739817]] | 0 |- | [[D. Pilkington]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739819|Q55739819]] | 0 |- | [[Muriel Homan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739840|Q55739840]] | 0 |- | [[Iris Origo]] | [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Briotanach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]] | data-sort-value="1902" | 1902-08-15 | data-sort-value="1988" | 1988-06-28 | [[Gloucestershire]] | [[Siena]] | [[:d:Q518613|Q518613]] | 8 |- | [[Mary Katherine Herbert]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] spiaire agus gníomhaire SOE (1903–1983) ♀; spouse of Claude de Baissac | [[spiaire]]<br/>[[gníomhaire SOE]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-01 | data-sort-value="1983" | 1983-01-23 | [[Cas-gwent]] | [[Frant]] | [[:d:Q3296186|Q3296186]] | 6 |- | [[Ellen Organ]] | [[Íomhá:Little Nellie of Holy God.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misteach agus visionary (1903–1908) ♀ | [[misteach]]<br/>[[visionary]] | data-sort-value="1903" | 1903-08-24 | data-sort-value="1908" | 1908-02-02 | [[Port Láirge]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q3337916|Q3337916]] | 5 |- | [[Derreen Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1904" | 1904-08-15 | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q55739818|Q55739818]] | 1 |- | [[Norma Stoker]] | [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1905" | 1905-03-26 | data-sort-value="1962" | 1962-08-21 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[:d:Q1999289|Q1999289]] | 5 |- | [[Olive Wilson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Doire]] | | [[:d:Q2019968|Q2019968]] | 2 |- | [[Edel Quinn]] | [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀ | [[misinéir]] | data-sort-value="1907" | 1907-09-14 | data-sort-value="1944" | 1944-05-12 | [[Ceann Toirc]] | [[Nairobi]] | [[:d:Q443996|Q443996]] | 14 |- | [[G. Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554295|Q65554295]] | 0 |- | [[Christabel Bielenberg]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg | [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-18 | data-sort-value="2003" | 2003-11-02 | [[Londain]] | [[An Tulach]] | [[:d:Q97287|Q97287]] | 7 |- | [[Margaret Kelly]] | [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-24 | data-sort-value="2004" | 2004-09-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Páras]] | [[:d:Q1747577|Q1747577]] | 8 |- | [[Eileen Goulding]] | [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1910" | 1910s | | | | [[:d:Q84044350|Q84044350]] | 1 |- | [[Billy Kelly]] | [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1910" | 1910s | | | | [[:d:Q84044367|Q84044367]] | 1 |- | [[Mavis Macnaughton]] | [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-14 | data-sort-value="1958" | 1958-11 | [[Ráth Domhnaigh]] | | [[:d:Q1647577|Q1647577]] | 5 |- | [[G. Carty]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1911" | 1911 | | | | [[:d:Q65554294|Q65554294]] | 1 |- | [[Marguerite Dockrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (1912–1983) ♀; child of [[Henry Morgan Dockrell]] | [[snámhóir]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-10 | data-sort-value="1983" | 1983-09 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Northampton]] | [[:d:Q23936583|Q23936583]] | 4 |- | [[Geraldine Fitzgerald]] | [[Íomhá:Geraldine-Fitzgerald-August-1944.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-24 | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | [[Na Clocha Liatha]] | [[Upper East Side]] | [[:d:Q236396|Q236396]] | 38 |- | [[Joan Frances Plews]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir badmantain (*1913) ♀; child of Robert Plews agus Louisa Plews | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-11 | | [[An Charraig Dhubh]] | | [[:d:Q140067864|Q140067864]] | 0 |- | [[Anita Leslie]] | | beathaisnéisí Éireannach | [[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1914" | 1914-11-21 | data-sort-value="1985" | 1985-11-05 | | | [[:d:Q4765648|Q4765648]] | 2 |- | [[Joyce Redman]] | | aisteoir Angla-Éireannach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amharclannóir]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-09 | data-sort-value="2012" | 2012-05-10 | [[Gosforth]] | [[Pembury]] | [[:d:Q442956|Q442956]] | 17 |- | [[Dorothy Donaldson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]] | data-sort-value="1915" | 1915 | data-sort-value="2011" | 2011-09-04 | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1250293|Q1250293]] | 4 |- | [[E. Hall]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1915" | 1915 | | | | [[:d:Q134423755|Q134423755]] | 0 |- | [[Bridie O'Flaherty]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-27 | data-sort-value="2006" | 2006-01-12 | | [[Gaillimh]] | [[:d:Q914007|Q914007]] | 2 |- | [[Maeve Brennan]] | | scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]] | data-sort-value="1917" | 1917-01-06 | data-sort-value="1993" | 1993-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q1883652|Q1883652]] | 9 |- | [[Margaret Barry]] | | ceoltóir Éireannach | [[bainseóí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1917" | 1917 | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Corcaigh]] | [[Baile Labhráis]] | [[:d:Q2073268|Q2073268]] | 4 |- | [[Darina Laracy]] | | iriseoir agus scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aistritheoir]] | data-sort-value="1917" | 1917-03-30 | data-sort-value="2003" | 2003-07-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q3702544|Q3702544]] | 4 |- | [[Marie Kean]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1918" | 1918-06-27 | data-sort-value="1993" | 1993-12-29 | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] | [[Domhnach Broc]] | [[:d:Q3292619|Q3292619]] | 6 |- | [[Josie MacAvin]] | | dearthóir seit | [[dearthóir léiriúchán]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-23 | data-sort-value="2005" | 2005-01-26 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile na Manach]] | [[:d:Q178716|Q178716]] | 8 |- | [[Barbara Good]] | [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920 | | | | [[:d:Q807442|Q807442]] | 3 |- | [[Elizabeth Shaw]] | [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach, [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir litríocht pháistí (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize | [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-04 | data-sort-value="1992" | 1992-06-27 | [[Béal Feirste]] | [[Beirlín]] | [[:d:Q1331314|Q1331314]] | 3 |- | [[Eilís Dillon]] | | scríbhneoir Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1920" | 1920-03-07 | data-sort-value="1994" | 1994-07-19 | [[Gaillimh]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1567235|Q1567235]] | 9 |- | [[Nora Conway]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920s | data-sort-value="2010" | 2010s | | | [[:d:Q6457791|Q6457791]] | 3 |- | [[B. Potter]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920s | | | | [[:d:Q55739806|Q55739806]] | 0 |- | [[Leland Bardwell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-25 | data-sort-value="2016" | 2016-06-28 | [[Chennai]] | [[Sligeach]] | [[:d:Q1816611|Q1816611]] | 4 |- | [[Kathleen Ryan]] | [[Íomhá:Kathleen Ryan (in "Odd Man Out").png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-08 | data-sort-value="1985" | 1985-12-11<br/>1985-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3194084|Q3194084]] | 6 |- | [[V. H. Gillespie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1923" | 1923 | | | | [[:d:Q65554623|Q65554623]] | 0 |- | [[Mary Catherine Tinney]] | | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-15 | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | [[Albain]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1410325|Q1410325]] | 3 |- | [[Sheila Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-01 | data-sort-value="1988" | 1988-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q1414336|Q1414336]] | 3 |- | [[Anna Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-18 | data-sort-value="2009" | 2009-03-08 | [[Contae Phort Láirge]] | [[Port Láirge]] | [[:d:Q2358194|Q2358194]] | 6 |- | [[Peggy Cummins]] | [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-18 | data-sort-value="2017" | 2017-12-29 | [[Prestatyn]] | [[Londain]] | [[:d:Q441467|Q441467]] | 19 |- | [[Doreen Keogh]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-02<br/>1924-04-10 | data-sort-value="2017" | 2017-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Mhic Andáin]] | [[:d:Q2018740|Q2018740]] | 4 |- | [[B. Curran]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | | | | [[:d:Q65554200|Q65554200]] | 0 |- | [[W. Swann]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | | | | [[:d:Q134573262|Q134573262]] | 0 |- | [[Anne McCaffrey]] | [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]] | úrscéalaí Gael-Mheiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1926" | 1926-04-01 | data-sort-value="2011" | 2011-11-21 | [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] | [[:d:Q233046|Q233046]] | 40 |- | [[Alice Glenn]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-17 | data-sort-value="2011" | 2011-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Deilginis]] | [[:d:Q2646906|Q2646906]] | 2 |- | [[Jean Kennedy Smith]] | [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]] | taidhleoir Gael-Mheiriceánach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-20 | data-sort-value="2020" | 2020-06-17 | [[Bostún, Massachusetts|Bostún]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q272401|Q272401]] | 30 |- | [[Mona Baptiste]] | | [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-21 | data-sort-value="1993" | 1993-06-25 | [[Oileán na Tríonóide]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1662382|Q1662382]] | 6 |- | [[Kitty Hayes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀ | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2008" | 2008-05-17 | | | [[:d:Q1949254|Q1949254]] | 3 |- | [[Maeve Kyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine | [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-06 | data-sort-value="2025" | 2025-07-23 | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q6729406|Q6729406]] | 6 |- | [[Sheila Smyth]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1928" | 1928 | | | | [[:d:Q27793294|Q27793294]] | 0 |- | [[Catherine Gaskin]] | | úrscéalaí Gael-Astráileach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-02 | data-sort-value="2009" | 2009-09-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]] | [[Sydney]] | [[:d:Q513055|Q513055]] | 7 |- | [[Esme Mercer]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1929" | 1929 | | | | [[:d:Q27672134|Q27672134]] | 0 |- | [[R. Gibson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1929" | 1929 | | | | [[:d:Q65554544|Q65554544]] | 0 |- | [[Jennifer Johnston]] | [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-12 | data-sort-value="2025" | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Dún Laoghaire]] | [[:d:Q526219|Q526219]] | 14 |- | [[Yvonne Kelly]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1930" | 1930s | | | | [[:d:Q1547285|Q1547285]] | 2 |- | [[Susan Devlin]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1931" | 1931 | | [[Winnipeg]] | | [[:d:Q2363393|Q2363393]] | 3 |- | [[Yvonne Barr]] | | víreolaí Éireannach | [[vireolaí]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-11 | data-sort-value="2016" | 2016-02-13 | [[Ceatharlach]] | [[Melbourne]] | [[:d:Q456705|Q456705]] | 13 |- | [[Anne Donnelly]] | | péintéir Éireannach | [[péintéir]] | data-sort-value="1932" | 1932 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1117247|Q1117247]] | 3 |- | [[J. Duncan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1932" | 1932 | | | | [[:d:Q65554344|Q65554344]] | 0 |- | [[Jean Lawless]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | | | [[:d:Q13481865|Q13481865]] | 2 |- | [[Audrey Dalton]] | [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q439915|Q439915]] | 18 |- | [[Ann Ormonde]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-20 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q263468|Q263468]] | 2 |- | [[Nuala Fennell]] | [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-25 | data-sort-value="2009" | 2009-08-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Bóthar Mhuirfean]] | [[:d:Q526634|Q526634]] | 5 |- | [[Mary Bryan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2017" | 2017-10-26 | [[Trá Lí]] | | [[:d:Q1906224|Q1906224]] | 2 |- | [[Elizabeth Shaughnessy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | | | [[:d:Q5363498|Q5363498]] | 2 |- | [[Carmencita Hederman]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-23 | data-sort-value="2025" | 2025-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1043753|Q1043753]] | 4 |- | [[Deirdre O'Connell]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-16 | data-sort-value="2001" | 2001-06-09 | [[South Bronx]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2916434|Q2916434]] | 5 |- | [[Alice Hanratty]] | | ealaíontóir Éireannach | [[péintéir]]<br/>[[ealaíontóir grafach]] | data-sort-value="1939" | 1939 | data-sort-value="2025" | 2025-05-13 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4725899|Q4725899]] | 2 |- | [[Gemma O'Connor]] | | scríbhneoir Éireannach | [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1501154|Q1501154]] | 4 |- | [[Lena Rea]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | | | [[:d:Q1817335|Q1817335]] | 2 |- | [[Alice O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1940) ♀ | | data-sort-value="1940" | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4726040|Q4726040]] | 1 |- | [[Joan McCloy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | | | [[:d:Q6519433|Q6519433]] | 2 |- | [[Fidelma Macken]] | | breitheamh Éireannach | [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]]<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1411301|Q1411301]] | 4 |- | [[Maureen Mockford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-27 | data-sort-value="2008" | 2008-01-12 | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q13481867|Q13481867]] | 3 |- | [[Claire Walsh]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-27 | | | | [[:d:Q42294660|Q42294660]] | 2 |- | [[Jane Leslie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | | | [[:d:Q65554348|Q65554348]] | 0 |- | [[Mary Dinan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="2024" | 2024-11-02 | | | [[:d:Q6780729|Q6780729]] | 1 |- | [[Mary White]] | | polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil) | [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-07 | data-sort-value="2026" | 2026-01-04 | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q530899|Q530899]] | 5 |- | [[Margaret Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀ | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-21 | | | | [[:d:Q41446936|Q41446936]] | 1 |- | [[Mary Upton]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-05-30 | | [[Cill Rois]] | | [[:d:Q540353|Q540353]] | 4 |- | [[Mary Freehill]] | [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]] | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-07-22 | | | | [[:d:Q1906258|Q1906258]] | 3 |- | [[Kate Walsh]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-01 | data-sort-value="2007" | 2007-04-24 | [[Cill Droichid]] | | [[:d:Q2463581|Q2463581]] | 3 |- | [[Anne Harris]] | | iriseoir Éireannach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-25 | | | | [[:d:Q4768421|Q4768421]] | 2 |- | [[Sinéad Cusack]] | [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]] | aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-18 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q224782|Q224782]] | 17 |- | [[Ann Murray]] | [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]] | amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q462570|Q462570]] | 10 |- | [[Mary Bergin]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | | [[Seanchill]] | | [[:d:Q1627129|Q1627129]] | 5 |- | [[Sorcha Cusack]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3491160|Q3491160]] | 19 |- | [[Mary Tracey-Purcell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-22 | | | | [[:d:Q42293853|Q42293853]] | 4 |- | [[Maxi]] | | DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q510649|Q510649]] | 10 |- | [[Wendy Donnelly]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950s | | | | [[:d:Q2559274|Q2559274]] | 1 |- | [[Pádraigín Ní Uallacháin]] | [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]] | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]]<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-23 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q2729382|Q2729382]] | 4 |- | [[Dorothy Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q26955634|Q26955634]] | 1 |- | [[F. Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q65554280|Q65554280]] | 0 |- | [[Aileen Noonan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q110160815|Q110160815]] | 2 |- | [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]] | [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]] | polaiteoir Briotanach (rugadh 1951) | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-14 | | [[Halesworth]] | | [[:d:Q336425|Q336425]] | 10 |- | [[Ann McQuaid]] | | curachóir Éireannach | [[canúálaí]] | data-sort-value="1951" | 1951-08-26 | | | | [[:d:Q4766565|Q4766565]] | 1 |- | [[Anne Anderson]] | [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]] | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1952" | 1952-07 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q564938|Q564938]] | 6 |- | [[Barbara Beckett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1952" | 1952-03 | | [[Tuaisceart Éireann]] | | [[:d:Q807346|Q807346]] | 3 |- | [[Alison O'Donnell]] | [[Íomhá:Alison O'Donnell by Niall Reddy at WW.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4727154|Q4727154]] | 4 |- | [[Diane Underwood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | | | [[:d:Q26958541|Q26958541]] | 1 |- | [[Ann O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-03 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27881115|Q27881115]] | 2 |- | [[Vivienne Smith]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27886476|Q27886476]] | 2 |- | [[Nollaig Casey]] | | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q2469858|Q2469858]] | 3 |- | [[Bairbre Dowling]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-27 | data-sort-value="2016" | 2016-01-20 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q2879967|Q2879967]] | 2 |- | [[Cornelia Hayes O'Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q2997473|Q2997473]] | 1 |- | [[Ann Buckley]] | | scoláire Éireannach | [[údar]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q4766291|Q4766291]] | 3 |- | [[Áine Brady]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-08 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q249955|Q249955]] | 3 |- | [[Síle de Valera]] | [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q436181|Q436181]] | 8 |- | [[Bairbre de Brún]] | [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q450673|Q450673]] | 10 |- | [[Geraldine Brannigan]] | | iomaitheoir Eurovision 1975 | [[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Cluain Tarbh]] | | [[:d:Q451689|Q451689]] | 8 |- | [[Rynagh O'Grady]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1954" | 1954 | data-sort-value="2021" | 2021-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3453946|Q3453946]] | 6 |- | [[Catherine Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (*1954) ♀ | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3663581|Q3663581]] | 4 |- | [[Mary Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀ | [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-06 | | [[Oileán Ciarraí]] | | [[:d:Q6779624|Q6779624]] | 1 |- | [[Christine Fulcher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-20 | | | | [[:d:Q27922118|Q27922118]] | 2 |- | [[Bríd Brennan]] | [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q913526|Q913526]] | 9 |- | [[Alexandra Colen]] | [[Íomhá:AlexandraColen1996.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach-Beilgeach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2833256|Q2833256]] | 4 |- | [[Anna Livia Julian Brawn]] | [[Íomhá:Anna Livia in Nedlands (cropped).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aistritheoir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus teangeolaí (1955–2007) ♀; child of Patrick St. John Pavier Brawn agus Dympna Monica Porter; notable work Minimax | [[aistritheoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[teangeolaí]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-13 | data-sort-value="2007" | 2007-08-07 | [[Baile Átha Cliath]] | [[California]] | [[:d:Q4767237|Q4767237]] | 5 |- | [[Mary Coughlan]] | [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-05 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q369823|Q369823]] | 8 |- | [[Máire Ní Chathasaigh]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Droichead na Bandan]] | | [[:d:Q975053|Q975053]] | 2 |- | [[Kathleen O'Beirne]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1736283|Q1736283]] | 2 |- | [[Máire Breatnach]] | | fidléir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[fidléir]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[méarchláraí]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3331954|Q3331954]] | 4 |- | [[Linda Andrews]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q27036227|Q27036227]] | 1 |- | [[Brenda McGrory]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-29 | | | | [[:d:Q27927243|Q27927243]] | 2 |- | [[Lynn McCrave]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q65554433|Q65554433]] | 0 |- | [[Geraldine Feeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀ | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-09 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] | | [[:d:Q304576|Q304576]] | 2 |- | [[Siobhán McCarthy]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q969376|Q969376]] | 2 |- | [[Alison Browner]] | | amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1490059|Q1490059]] | 4 |- | [[Angela Downey]] | | imreoir camógaíochta Éireannach | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q4762431|Q4762431]] | 1 |- | [[Ann Downey]] | | imreoir camógaíochta | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q4766370|Q4766370]] | 1 |- | [[Regina Joyce]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-07 | | | | [[:d:Q7308488|Q7308488]] | 3 |- | [[Ann Crossan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | | | [[:d:Q26958736|Q26958736]] | 0 |- | [[Aisling O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-07 | | | | [[:d:Q27922111|Q27922111]] | 2 |- | [[Deirdre Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-25 | | | | [[:d:Q27995560|Q27995560]] | 2 |- | [[Louise Richardson]] | [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]] | eolaí polaitíochta Éireannach | [[ollamh]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Trá Mhór]] | | [[:d:Q440934|Q440934]] | 12 |- | [[Maura O'Connell]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-16 | | [[Inis (baile)|Inis]] | | [[:d:Q2285213|Q2285213]] | 4 |- | [[Aisling Walsh]] | [[Íomhá:Aisling Walsh.jpg|center|40px]] | scríbhneoir agus stiúrthóir scannán Éireannach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2443145|Q2443145]] | 12 |- | [[Niamh Parsons]] | [[Íomhá:Niamh-Parsons-08.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2502492|Q2502492]] | 4 |- | [[Ailish Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-18 | | | | [[:d:Q29997026|Q29997026]] | 1 |- | [[Michèle Burke]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr | [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1959" | 1959 | data-sort-value="2025" | 2025-09-26 | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q518417|Q518417]] | 9 |- | [[Kate Thompson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q960202|Q960202]] | 4 |- | [[Carey May Edge]] | | [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1035934|Q1035934]] | 5 |- | [[Margaret M. Murnane]] | | fisiceoir Éireannach | [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-23 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1894870|Q1894870]] | 10 |- | [[Marie Murphy-Rollins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-23 | | | | [[:d:Q29996726|Q29996726]] | 1 |- | [[Debbie Freeman]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | | | [[:d:Q65554233|Q65554233]] | 0 |- | [[Roma Downey]] | [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-06 | | [[Doire]] | | [[:d:Q258989|Q258989]] | 23 |- | [[Patricia Walsh]] | | caiteoir teisce Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-16 | | | | [[:d:Q16224342|Q16224342]] | 4 |- | [[Caroline O'Shea]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-30 | | | | [[:d:Q21936525|Q21936525]] | 2 |- | [[Miriam Hopkins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-28 | | | | [[:d:Q28037353|Q28037353]] | 3 |- | [[Ann O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q55739805|Q55739805]] | 0 |- | [[Nikki Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q55739848|Q55739848]] | 0 |- | [[Ann Hawkshaw]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q65554176|Q65554176]] | 0 |- | [[Michelle Rocca]] | [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]] | péiceallán Éireannach | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q372148|Q372148]] | 8 |- | [[Orla Brady]] | [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q444292|Q444292]] | 19 |- | [[Ali Hewson]] | [[Íomhá:Alison Hewson portrait.jpg|center|40px]] | gníomhaí agus bean ghnó Éireannach | [[duine den lucht gnó]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q777287|Q777287]] | 12 |- | [[Anne Heraty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] baincéir (*1961) ♀ | [[baincéir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | | | [[:d:Q2651939|Q2651939]] | 2 |- | [[Mary-Pat Moore]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6778731|Q6778731]] | 4 |- | [[Mary Parr]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1961) ♀ | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-01 | | | | [[:d:Q21936533|Q21936533]] | 3 |- | [[Janice Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27562837|Q27562837]] | 4 |- | [[Elaine Doyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | | | [[:d:Q65554263|Q65554263]] | 0 |- | [[Emer Costello]] | [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-03 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q525437|Q525437]] | 8 |- | [[Hilary Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile, diagaire Caitliceach agus diagaire (*1962) ♀ | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]]<br/>[[diagaire]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1618120|Q1618120]] | 1 |- | [[Fionnuala Sherry]] | [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-20 | | [[An Nás]] | | [[:d:Q1868188|Q1868188]] | 17 |- | [[Sian Doody]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-05 | | | | [[:d:Q2280741|Q2280741]] | 1 |- | [[Pauline McLynn]] | [[Íomhá:Pauline McLynn.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-11 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q3372751|Q3372751]] | 11 |- | [[Ann Power]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Breitheamh|breitheamh]] agus [[Abhcóide|abhcóide]] (*1962) ♀ | [[breitheamh]]<br/>[[abhcóide]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4766624|Q4766624]] | 4 |- | [[Anna Merveldt]] | | marcach Éireannach | [[marcach]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-20 | | [[Maple Ridge]] | | [[:d:Q4767347|Q4767347]] | 2 |- | [[Anne Jarvis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] leabharlannaí (*1962) ♀ | [[leabharlannaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-31 | | | | [[:d:Q4768472|Q4768472]] | 2 |- | [[Caitríona Ruane]] | [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir leadóige, an Ríocht Aontaithe | [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-19 | | [[Béal Átha na Muice]] | | [[:d:Q5017940|Q5017940]] | 2 |- | [[Anne Keenan-Buckley]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-07 | | | | [[:d:Q11851668|Q11851668]] | 2 |- | [[Sonia Reamsbottom]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1962) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-28 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q24007862|Q24007862]] | 4 |- | [[Barbara Johnson]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-05<br/>1962-12-23 | | | | [[:d:Q42287970|Q42287970]] | 1 |- | [[Ita Marron]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | | | [[:d:Q65554342|Q65554342]] | 0 |- | [[Pamela Peard]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-02 | | | | [[:d:Q65965095|Q65965095]] | 0 |- | [[Kathy Ann Kelly]] | [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]] | ceoltóir | [[amhránaí]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-06 | | [[Leominster]] | | [[:d:Q1736556|Q1736556]] | 5 |- | [[Roisin Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1963) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-26 | | | | [[:d:Q21936554|Q21936554]] | 3 |- | [[Catherine Walsh]] | | file Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q338265|Q338265]] | 3 |- | [[Maeve Quinlan]] | [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-16 | | [[Chicago, Illinois|Chicago]] | | [[:d:Q433284|Q433284]] | 16 |- | [[Carrie Crowley]] | [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | aisteoir agus craoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-23 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1045015|Q1045015]] | 10 |- | [[Susan Ronan]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-21 | | [[Éire]] | | [[:d:Q7648333|Q7648333]] | 4 |- | [[Aisling Molloy]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-12 | | | | [[:d:Q23043629|Q23043629]] | 2 |- | [[Ciara Doheny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | | | | [[:d:Q27893278|Q27893278]] | 0 |- | [[Catherine Bohan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1964" | 1964-04-18 | | | | [[:d:Q28822774|Q28822774]] | 2 |- | [[Rebecca Best]] | | imreoir scuaise Éireannach | [[imreoir scuaise]] | data-sort-value="1964" | 1964-01-18 | | [[Sheffield]] | | [[:d:Q50839606|Q50839606]] | 4 |- | [[Gearoidin Ui Laighleis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | | | [[:d:Q105358147|Q105358147]] | 0 |- | [[Kim Jackson]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q286695|Q286695]] | 11 |- | [[Maria Christian]] | [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-06 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q1895757|Q1895757]] | 9 |- | [[Anne Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1965) ♀ | | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q2851037|Q2851037]] | 3 |- | [[Barbara Griffin]] | | aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2883953|Q2883953]] | 3 |- | [[Miriam Grealey]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-27 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] | | [[:d:Q6873329|Q6873329]] | 4 |- | [[Holly Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q27043986|Q27043986]] | 1 |- | [[Ann Stephens]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q27043991|Q27043991]] | 1 |- | [[Julie Parkes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-17 | | | | [[:d:Q28911826|Q28911826]] | 2 |- | [[Maeve Moynihan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q65554435|Q65554435]] | 0 |- | [[Ursula Noctor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-21 | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q106527955|Q106527955]] | 1 |- | [[Marguerite Donlon]] | | damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach | [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-31 | | [[An Longfort]] | | [[:d:Q524761|Q524761]] | 5 |- | [[Perri Williams]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀ | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-21 | | | | [[:d:Q44503461|Q44503461]] | 1 |- | [[Siobhán Nicholson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-11 | | [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]] | | [[:d:Q97918916|Q97918916]] | 2 |- | [[Geraldine Somerville]] | | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q235572|Q235572]] | 22 |- | [[Eleanor McEvoy]] | [[Íomhá:Eleanor McEvoy1 (cropped).jpg|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3752918|Q3752918]] | 8 |- | [[Ann Gallagher]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-01 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] | | [[:d:Q4766407|Q4766407]] | 2 |- | [[Anne Marie Forrest]] | | úrscéalaí Éireannach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | | | [[:d:Q4768599|Q4768599]] | 2 |- | [[Carol Munster]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | | | [[:d:Q27503288|Q27503288]] | 1 |- | [[Aisling Byrne-Bowman]] | | Mairnéalach (*1967) ♀ | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q96484359|Q96484359]] | 1 |- | [[Aisling O'Sullivan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q174315|Q174315]] | 5 |- | [[Sharon Shannon]] | [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-12 | | [[Cora Finne]] | | [[:d:Q457684|Q457684]] | 16 |- | [[Cecilia Keaveney]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-27 | | [[Doire]] | | [[:d:Q540369|Q540369]] | 4 |- | [[Emer Martin]] | [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1258694|Q1258694]] | 4 |- | [[Fiona O'Malley]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-19 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1418534|Q1418534]] | 2 |- | [[Karole McDowell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-04 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3193549|Q3193549]] | 0 |- | [[Emma Donoghue]] | [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]] | úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach | [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q52255|Q52255]] | 30 |- | [[Karan Casey]] | [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Cill Mhíodáin]] | | [[:d:Q274052|Q274052]] | 9 |- | [[Catherina McKiernan]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-30 | | [[Contae an Chabháin]] | | [[:d:Q274541|Q274541]] | 6 |- | [[Angeline Ball]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q530292|Q530292]] | 6 |- | [[Patricia Kelly]] | [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]] | ceoltóir Gael-Mheiriceánach | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[údar]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-22 | | [[Gamonal]] | | [[:d:Q1544206|Q1544206]] | 7 |- | [[Naomi Geraghty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀ | [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]] | data-sort-value="1969" | 1969-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1964826|Q1964826]] | 2 |- | [[Ann Leonard]] | | polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil | [[cnáimhseach]]<br/>[[altra]]<br/>[[polaiteoir]]<br/>[[obstatraí]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-02 | | [[Contae Mhuineacháin]] | | [[:d:Q4766503|Q4766503]] | 4 |- | [[Pauline Curley]] | [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]] | reathaí maratóin Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-10 | | [[Biorra]] | | [[:d:Q7155002|Q7155002]] | 2 |- | [[Aileen Convery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-10 | | | | [[:d:Q29059727|Q29059727]] | 2 |- | [[Maria Coleman]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀ | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-21 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q56065668|Q56065668]] | 1 |- | [[Teresa Duffy]] | | Cianreathaí (*1969) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-16 | | | | [[:d:Q97670856|Q97670856]] | 1 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q1051060|Q1051060]] | 2 |- | [[Deirdre Shannon]] | | ceoltóir Ghaeilge Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q2554305|Q2554305]] | 8 |- | [[Anna Nolan]] | | cispheileadóir Éireannach | [[cispheileadóir]]<br/>[[léiritheoir teilifíse]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-16 | | | | [[:d:Q4767381|Q4767381]] | 1 |- | [[Siobhán Hoey]] | | bean spóirt Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-17 | | | | [[:d:Q7525309|Q7525309]] | 2 |- | [[Keelin Fox]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q15729982|Q15729982]] | 2 |- | [[Tanya Cooke]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q27503287|Q27503287]] | 1 |- | [[Claire Russell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q27503304|Q27503304]] | 0 |- | [[Katy McCandless]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-22 | | | | [[:d:Q42954570|Q42954570]] | 2 |- | [[Breda Dennehy-Willis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q43016830|Q43016830]] | 1 |- | [[Elaine Kiely]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65027970|Q65027970]] | 0 |- | [[Angela Carr]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65554172|Q65554172]] | 0 |- | [[Annette Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65554187|Q65554187]] | 0 |- | [[Amy Mallon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀ | [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | | | | [[:d:Q104093537|Q104093537]] | 1 |- | [[Geraldine Hendricken]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-19 | | | | [[:d:Q137723688|Q137723688]] | 0 |- | [[Amira Casar]] | [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Francach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q271553|Q271553]] | 28 |- | [[Claire Henderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-08 | | | | [[:d:Q1094805|Q1094805]] | 2 |- | [[Jayne Plunkett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-10 | | | | [[:d:Q1636158|Q1636158]] | 2 |- | [[Amanda Coogan]] | | ealaíontóir Éireannach | [[ealaíontóir suiteáin]]<br/>[[taibhealaíontóir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[físealaíontóir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4739597|Q4739597]] | 1 |- | [[Susan Smith-Walsh]] | [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]] | cliathreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-14 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q7648401|Q7648401]] | 2 |- | [[Sinéad Delahunty]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1971" | 1971-02-12 | | [[Contae Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q16209027|Q16209027]] | 2 |- | [[Anna McPartlin]] | | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q562441|Q562441]] | 4 |- | [[Alexandria Sharpe]] | [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-04 | | | | [[:d:Q636386|Q636386]] | 11 |- | [[Bronagh Gallagher]] | [[Íomhá:Bronagh Gallagher.jpg|center|40px]] | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-26 | | [[Doire]] | | [[:d:Q2926038|Q2926038]] | 12 |- | [[Sharon Foley]] | | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-20 | | | | [[:d:Q7490056|Q7490056]] | 2 |- | [[Sonya McGinn]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-17 | | [[Binn Éadair]] | | [[:d:Q1603815|Q1603815]] | 5 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1973" | 1973-08-23 | | | | [[:d:Q16224339|Q16224339]] | 1 |- | [[Sarah Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-03 | | | | [[:d:Q32375569|Q32375569]] | 3 |- | [[Carmel Kissane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-09 | | | | [[:d:Q135382829|Q135382829]] | 0 |- | [[Victoria Smurfit]] | [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q127333|Q127333]] | 18 |- | [[Lorraine Pilkington]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q467567|Q467567]] | 10 |- | [[Alex Barclay]] | [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[údar]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q517660|Q517660]] | 10 |- | [[Lisa McDonald]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-09 | | [[Contae Loch Garman]] | | [[:d:Q1827764|Q1827764]] | 2 |- | [[Jennifer Walshe]] | [[Íomhá:Jennifer Walshe MX IL.jpg|center|40px]] | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2313131|Q2313131]] | 10 |- | [[Órlagh Fallon]] | | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[amhránaí ceoldrámaíochta]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-24 | | [[Cnoc an Eanaigh]] | | [[:d:Q2447901|Q2447901]] | 12 |- | [[Camille O'Sullivan]] | | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[péintéir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ailtire]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-30 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2935027|Q2935027]] | 5 |- | [[Eva Birthistle]] | [[Íomhá:Eva Birthistle in 2007.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Bré]] | | [[:d:Q3061229|Q3061229]] | 16 |- | [[Elisabeth Dermot Walsh]] | [[Íomhá:Elisabeth Dermot Walsh 2023.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus aisteoir scannáin (*1974) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-09-15 | | [[Londain]] | | [[:d:Q3723180|Q3723180]] | 9 |- | [[Amanda Brunker]] | | scríbhneoir Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4739579|Q4739579]] | 2 |- | [[Deirdre Gallagher]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-13 | | | | [[:d:Q5252565|Q5252565]] | 2 |- | [[Jenny McCauley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀ | [[mountain biker]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q17104427|Q17104427]] | 3 |- | [[Sarah Gillian Aherne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-25 | | | | [[:d:Q135385323|Q135385323]] | 0 |- | [[Tara Blaise]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2091210|Q2091210]] | 5 |- | [[Gráinne Hambly]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Contae Mhaigh Eo]] | | [[:d:Q3774226|Q3774226]] | 2 |- | [[Marie Davenport]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-24 | | [[Inis Díomáin]] | | [[:d:Q6762820|Q6762820]] | 1 |- | [[Maria McCambridge]] | [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]] | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16210935|Q16210935]] | 2 |- | [[Rosemary Ryan]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-08 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q22415175|Q22415175]] | 2 |- | [[Catherine O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-04 | | [[Ros Mhic Thriúin]] | | [[:d:Q27464978|Q27464978]] | 1 |- | [[Sarah Ennis]] | [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀ | [[marcach]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-13 | | | | [[:d:Q56697421|Q56697421]] | 4 |- | [[Olive Loughnane]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-14 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q270214|Q270214]] | 17 |- | [[Gillian O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-21 | | [[Cill Airne]] | | [[:d:Q447794|Q447794]] | 14 |- | [[Natalia O'Shea]] | [[Íomhá:Helavisa5.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus teangeolaí Rúiseach | [[teangeolaí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cóiritheoir ceoil]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-03 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q2378234|Q2378234]] | 10 |- | [[Sinéad Lynch]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-30 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q7522382|Q7522382]] | 6 |- | [[Karen Shinkins]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-15 | | | | [[:d:Q11735683|Q11735683]] | 4 |- | [[Claire McCarthy]] | | reathaí fadraoin Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-29 | | | | [[:d:Q39073573|Q39073573]] | 1 |- | [[Giada Gray]] | [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]] | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q62318|Q62318]] | 2 |- | [[Gemma Hayes]] | [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-11 | | [[Béal Átha Póirín]] | | [[:d:Q273220|Q273220]] | 12 |- | [[Genevieve O'Reilly]] | [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q438161|Q438161]] | 21 |- | [[Eileen Walsh]] | [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q517868|Q517868]] | 13 |- | [[Lisa Dwan]] | [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-25 | | [[Coosan]] | | [[:d:Q1827725|Q1827725]] | 5 |- | [[Melanie Clark Pullen]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-02 | data-sort-value="2022" | 2022-03-29 | [[Bré]] | | [[:d:Q1918954|Q1918954]] | 7 |- | [[Laoise Ní Cheallaigh]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2619994|Q2619994]] | 11 |- | [[Brídín Ní Bhraonáin]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-20 | | [[Gaoth Dobhair]] | | [[:d:Q3247179|Q3247179]] | 6 |- | [[Sinead Keenan]] | [[Íomhá:SineadKeenanMem2011.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3484904|Q3484904]] | 9 |- | [[Andrea Roche]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-11 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] | | [[:d:Q4755254|Q4755254]] | 4 |- | [[Caitriona Beggs]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-15 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5017933|Q5017933]] | 3 |- | [[Tarja Owens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus oistéapat (*1977) ♀ | [[mountain biker]]<br/>[[oistéapat]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-25 | | [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]] | | [[:d:Q17106405|Q17106405]] | 4 |- | [[Lindsay Armaou]] | [[Íomhá:Lindsay Armaou in Manchester.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]], [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1997–) (*1978) ♀; member of [[B*Witched]]; spouse of Lee Brennan agus Pahl | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-18 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2096443|Q2096443]] | 5 |- | [[Cathy Davey]] | [[Íomhá:Cathy Davey.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[giotáraí]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2942190|Q2942190]] | 4 |- | [[Gillian Norris]] | [[Íomhá:Gillian Norris.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-29 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q3106618|Q3106618]] | 6 |- | [[Rosie Fellner]] | [[Íomhá:RoomNextDoorBFILFFRFH191024 (10 of 159) (54080060222) (cropped).jpg|center|40px]] | aisteoir agus léiritheoir scannán | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | | [[:d:Q3442638|Q3442638]] | 7 |- | [[Grainne Kierans]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-20 | | [[Droichead Átha]] | | [[:d:Q5593528|Q5593528]] | 3 |- | [[Stephanie Reilly]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-23 | | | | [[:d:Q7608378|Q7608378]] | 4 |- | [[Breege Connelly]] | [[Íomhá:Breege Connolly Rio2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1978) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-01 | | | | [[:d:Q26218407|Q26218407]] | 3 |- | [[Fiona Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | | [[:d:Q65554285|Q65554285]] | 0 |- | [[Pauline Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | | [[:d:Q65554524|Q65554524]] | 0 |- | [[Sinead Leahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-16 | | | | [[:d:Q135381706|Q135381706]] | 0 |- | [[Maureen Garvey]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-24 | | | | [[:d:Q135384932|Q135384932]] | 0 |- | [[Bernadette Flynn]] | [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-01 | | [[An tAonach]] | | [[:d:Q445819|Q445819]] | 8 |- | [[Caroline Ryan]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-10 | | [[Baile Mhic Andáin]] | | [[:d:Q511066|Q511066]] | 10 |- | [[Emma Byrne]] | [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-14 | | [[Léim an Bhradáin]] | | [[:d:Q533443|Q533443]] | 13 |- | [[Maite Kelly]] | [[Íomhá:Zimmer frei - der Abschied-2099.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir ceolamharclannaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[oideoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-04 | | [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]] | | [[:d:Q1885940|Q1885940]] | 6 |- | [[Kelly Liggan]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-05 | | [[an Spáinn]] | | [[:d:Q3194905|Q3194905]] | 10 |- | [[Máiréad Nesbitt]] | [[Íomhá:Mairead Nesbitt at MacQuarie Centre 02.jpg|center|40px]] | veidhleadóir Éireannach | [[veidhleadóir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[classical violinist]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-18 | | [[Luachma]] | | [[:d:Q3300102|Q3300102]] | 14 |- | [[Ciara McCormack]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-29 | | [[North Vancouver]] | | [[:d:Q5119123|Q5119123]] | 5 |- | [[Denise Thomas]] | | peileadóir | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-22 | | | | [[:d:Q5257778|Q5257778]] | 2 |- | [[Ruth Kilkenny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | | | [[:d:Q65554558|Q65554558]] | 0 |- | [[Clare Flood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1980" | 1980s | | | | [[:d:Q518775|Q518775]] | 1 |- | [[Amy-Joyce Hastings]] | [[Íomhá:Amy-Joyce Hastings (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4749054|Q4749054]] | 5 |- | [[Roisin McGettigan]] | | lúthchleasaí | [[reathaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-23 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q4966678|Q4966678]] | 5 |- | [[Ronnie Gibbons]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-16 | | [[Wandsworth]] | | [[:d:Q7365872|Q7365872]] | 4 |- | [[Ciara Sheehy]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q22002462|Q22002462]] | 1 |- | [[Lizzie Lee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1980) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-22 | | | | [[:d:Q26267482|Q26267482]] | 3 |- | [[Caitriona Farrell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q27763839|Q27763839]] | 0 |- | [[Jean Carroll]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q28233007|Q28233007]] | 4 |- | [[Lindsay Peat]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q42666501|Q42666501]] | 1 |- | [[Ann Marie McGlynn]] | | Cianreathaí (*1980) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-22 | | | | [[:d:Q102401300|Q102401300]] | 1 |- | [[Siobhan Kilkenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-17 | | | | [[:d:Q119539359|Q119539359]] | 0 |- | [[Susan Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-17 | | | | [[:d:Q119548345|Q119548345]] | 1 |- | [[Lynda Guy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-21 | | | | [[:d:Q135381707|Q135381707]] | 0 |- | [[Derval O'Rourke]] | [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q269905|Q269905]] | 20 |- | [[Roberta Howett]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1249563|Q1249563]] | 3 |- | [[Bing Huang]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Shenyang]] | | [[:d:Q1408084|Q1408084]] | 2 |- | [[Rebecca Codd]] | [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]] | galfaire Éireannach | [[galfaire]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-25 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q1871491|Q1871491]] | 3 |- | [[Eileen O'Keeffe]] | | caiteoir oird Éireannach | [[caiteoir oird]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-31 | | | | [[:d:Q2741358|Q2741358]] | 5 |- | [[Yvonne Tracy]] | [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-27 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3574236|Q3574236]] | 8 |- | [[Ailis McSweeney]] | | rábálaí | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981<br/>1983-10-04 | | | | [[:d:Q4697077|Q4697077]] | 1 |- | [[Jenny McDonough]] | [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]] | imreoir haca Éireannach | [[imreoir haca]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-23 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q6179391|Q6179391]] | 2 |- | [[Michelle Carey]] | [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-20<br/>1981-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6836951|Q6836951]] | 6 |- | [[Jennifer O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-09 | | | | [[:d:Q11724189|Q11724189]] | 1 |- | [[Judy Reynolds]] | [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]] | marcach eachraíochta | [[dressage rider]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-11 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q19518281|Q19518281]] | 4 |- | [[Kerry O'Flaherty]] | [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-15 | | [[Baile Nua na hArda]] | | [[:d:Q20967858|Q20967858]] | 7 |- | [[Melanie Späth]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 60.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-16 | | [[Flensburg]] | | [[:d:Q21197651|Q21197651]] | 5 |- | [[Emily Maher]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-02 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q22002445|Q22002445]] | 2 |- | [[Lisa Lynas]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-03 | | | | [[:d:Q27267562|Q27267562]] | 1 |- | [[Martina McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-27 | | | | [[:d:Q39270831|Q39270831]] | 1 |- | [[Suzanne Kenealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q43289629|Q43289629]] | 3 |- | [[Wallis Bird]] | [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-29 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q444966|Q444966]] | 10 |- | [[Deirdre Ryan]] | [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]] | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-01 | | [[Dún Droma]] | | [[:d:Q518463|Q518463]] | 7 |- | [[Eimear Mullan]] | [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]] | trí-atlanaí Éireannach | [[trí-atlanaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-21 | | [[Port Stíobhaird]] | | [[:d:Q1279348|Q1279348]] | 5 |- | [[Rachel Neylan]] | [[Íomhá:Women's road race - Rio 2016 (28783792620).jpg|center|40px]] | rothaí Astrálach | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-09 | | [[Sydney]] | | [[:d:Q2125227|Q2125227]] | 14 |- | [[Lynn Hilary]] | | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2420865|Q2420865]] | 12 |- | [[Sarah Flannery]] | | matamaiticeoir Éireannach | [[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q3672830|Q3672830]] | 8 |- | [[Mary Cullen]] | | reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-17 | | | | [[:d:Q4943747|Q4943747]] | 6 |- | [[Marian Heffernan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q6761898|Q6761898]] | 5 |- | [[Michelle Walsh]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-02 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6837287|Q6837287]] | 3 |- | [[Deirdre Byrne]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-21 | | | | [[:d:Q25936076|Q25936076]] | 2 |- | [[Michelle Fahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-26 | | | | [[:d:Q119544512|Q119544512]] | 0 |- | [[Niamh Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-08 | | | | [[:d:Q119547098|Q119547098]] | 0 |- | [[Kate Maher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-21 | | | | [[:d:Q119553910|Q119553910]] | 0 |- | [[Amanda Mary O'Regan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-26 | | | | [[:d:Q135382828|Q135382828]] | 0 |- | [[Caroline Jane Nixon]] | | [[An Astráil|Astrálach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-24 | | | | [[:d:Q135383846|Q135383846]] | 0 |- | [[Jennifer Coady]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-07 | | | | [[:d:Q135385145|Q135385145]] | 0 |- | [[Katie McGrath]] | [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-03 | | [[Áth na Fuinseoige]] | | [[:d:Q253440|Q253440]] | 43 |- | [[Carly Smithson]] | [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q292301|Q292301]] | 16 |- | [[Joanne King]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3179676|Q3179676]] | 6 |- | [[Ava Hutchinson]] | [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4827385|Q4827385]] | 4 |- | [[Hannah Craig]] | [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀ | [[canúálaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-10 | | | | [[:d:Q5648813|Q5648813]] | 2 |- | [[Stef Curtis]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-05 | | [[Briostó]] | | [[:d:Q7605993|Q7605993]] | 4 |- | [[Aoife Hoey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-06 | | [[Cúil an tSúdaire]] | | [[:d:Q7905573|Q7905573]] | 5 |- | [[Zoë Brown]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-15 | | | | [[:d:Q9392042|Q9392042]] | 1 |- | [[Cecelia Joyce]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-25 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q12978229|Q12978229]] | 7 |- | [[Kim Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-24 | | | | [[:d:Q119537533|Q119537533]] | 0 |- | [[Mary Fox]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-08 | | [[Fairview Park]] | | [[:d:Q119562828|Q119562828]] | 0 |- | [[Mellissa Prunty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-25 | | | | [[:d:Q135385143|Q135385143]] | 0 |- | [[Miriam Liston]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-04 | | | | [[:d:Q135385144|Q135385144]] | 0 |- | [[Nora-Jane Noone]] | [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-08 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q292107|Q292107]] | 13 |- | [[Joanne Cuddihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q458353|Q458353]] | 7 |- | [[Leanne Moore]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-24 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q945587|Q945587]] | 4 |- | [[Ruth Kearney]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-11 | | [[Lambeth]] | | [[:d:Q1535775|Q1535775]] | 10 |- | [[Charlene McKenna]] | [[Íomhá:Charlene McKenna (2008).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-26 | | [[Glasloch]] | | [[:d:Q2957880|Q2957880]] | 12 |- | [[Fionnuala McCormack]] | [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3072729|Q3072729]] | 11 |- | [[Niamh Briggs]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-30 | | [[Dún na Mainistreach]] | | [[:d:Q3339465|Q3339465]] | 2 |- | [[Rosie Foley]] | [[Íomhá:Rosie foley limbo pic.jpg|center|40px]] | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | | [[:d:Q3442640|Q3442640]] | 1 |- | [[Shannon McDonnell]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-28 | | [[Orland Park]] | | [[:d:Q7488908|Q7488908]] | 3 |- | [[Siobhan Byrne]] | | pionsóir Oilimpeach | [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-13 | | [[Ostfildern]] | | [[:d:Q7525288|Q7525288]] | 2 |- | [[Gillian Búrc]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-28 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q17859745|Q17859745]] | 1 |- | [[Lydia Gurley]] | [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀ | [[raonrothaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-09 | | [[Baile Átha an Rí]] | | [[:d:Q27517415|Q27517415]] | 9 |- | [[Monika Gedvilaite]] | | Imreoir fichille (*1984) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-16 | | | | [[:d:Q28479153|Q28479153]] | 0 |- | [[Sandra Lynch]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | | [[:d:Q65554564|Q65554564]] | 0 |- | [[Donna Marie Buckley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-10 | | | | [[:d:Q135384128|Q135384128]] | 0 |- | [[Jennifer Anne Maher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-15 | | | | [[:d:Q135385017|Q135385017]] | 0 |- | [[Jennifer Ann Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-26 | | | | [[:d:Q135385018|Q135385018]] | 0 |- | [[Margaret Bourke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-30 | | | | [[:d:Q135385019|Q135385019]] | 0 |- | [[Grainne Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-19 | | | | [[:d:Q135385020|Q135385020]] | 0 |- | [[Mairead Finnegan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-25 | | | | [[:d:Q135385021|Q135385021]] | 0 |- | [[Lynn Jones]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-20 | | | | [[:d:Q135385022|Q135385022]] | 0 |- | [[Niamh Mullally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-04 | | | | [[:d:Q135385023|Q135385023]] | 0 |- | [[Rachel Wyse]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-22 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1568896|Q1568896]] | 3 |- | [[Natalie Britton]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2165668|Q2165668]] | 0 |- | [[Georgia Salpa]] | [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]] | mainicín Gréagach-Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-14 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2586982|Q2586982]] | 16 |- | [[Gemma-Leah Devereux]] | | ban-aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1985" | 1985<br/>1990-08-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2688973|Q2688973]] | 5 |- | [[Kirsten McGarry]] | | sciálaí Alpach Éireannach | [[sciálaí Alpach]]<br/>[[sciálaí saorstíle]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-25 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q2780652|Q2780652]] | 6 |- | [[Claire Bergin]] | | bobshleamhnóir Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5125145|Q5125145]] | 5 |- | [[Marie Curtin]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-07 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q6762814|Q6762814]] | 3 |- | [[Caroline O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | | | [[:d:Q65554212|Q65554212]] | 0 |- | [[Emer Foley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-14 | | | | [[:d:Q119567267|Q119567267]] | 0 |- | [[Mischa Barton]] | [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]] | aisteoir Briotanach-Meireacánach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-24 | | [[Hammersmith]] | | [[:d:Q207458|Q207458]] | 51 |- | [[Dominique McElligott]] | [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q456651|Q456651]] | 28 |- | [[Angela Walsh]] | | imreoir peil Ghaelach | [[imreoir peile Gaelaí]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q4762581|Q4762581]] | 2 |- | [[Fiona O'Sullivan]] | [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair gairmiúil | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-17 | | [[San Geronimo]] | | [[:d:Q4970710|Q4970710]] | 12 |- | [[Catriona Cuddihy]] | | lúthchleasaí | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-05 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q5053959|Q5053959]] | 2 |- | [[Sophie Perry]] | [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-11 | | [[Brighton]] | | [[:d:Q7563050|Q7563050]] | 7 |- | [[Linda Byrne]] | [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11756918|Q11756918]] | 7 |- | [[Rebecca Rolfe]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225377|Q16225377]] | 3 |- | [[Jennie King]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26804583|Q26804583]] | 3 |- | [[Jill Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27567873|Q27567873]] | 3 |- | [[Sarah McCormack]] | [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-19 | | [[Michigan]] | | [[:d:Q70926851|Q70926851]] | 2 |- | [[Sinead Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀ | [[ealaíontóir comhraic measctha]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-01 | | | | [[:d:Q86340580|Q86340580]] | 3 |- | [[Joanne Maire Ni Mhathuna]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-02 | | | | [[:d:Q135381383|Q135381383]] | 0 |- | [[Cathy Grant]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-05 | | | | [[:d:Q135381384|Q135381384]] | 0 |- | [[Stephanie Teresa O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-01 | | | | [[:d:Q135382401|Q135382401]] | 0 |- | [[Janet Elisabeth Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-22 | | | | [[:d:Q135382413|Q135382413]] | 0 |- | [[Patricia McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-11 | | | | [[:d:Q135384028|Q135384028]] | 0 |- | [[Rebecca O'Mahony]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-07 | | | | [[:d:Q135384029|Q135384029]] | 0 |- | [[Kate Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-17 | | | | [[:d:Q135384032|Q135384032]] | 0 |- | [[Kellie Cahalane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-30 | | | | [[:d:Q135384033|Q135384033]] | 0 |- | [[Alison Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-21 | | | | [[:d:Q135384036|Q135384036]] | 0 |- | [[Brenda Lavelle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-26 | | | | [[:d:Q135384040|Q135384040]] | 0 |- | [[Mairead Kirby]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-31 | | | | [[:d:Q135384041|Q135384041]] | 0 |- | [[Almha O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-06 | | | | [[:d:Q135384042|Q135384042]] | 0 |- | [[Joanne Mahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-02 | | | | [[:d:Q135384043|Q135384043]] | 0 |- | [[Nichola O'Toole]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-09 | | | | [[:d:Q135384044|Q135384044]] | 0 |- | [[Edel Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-28 | | | | [[:d:Q135384045|Q135384045]] | 0 |- | [[Patricia O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-27 | | | | [[:d:Q135384129|Q135384129]] | 0 |- | [[Lisa Colette Palmer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-04-28 | | | | [[:d:Q135384131|Q135384131]] | 0 |- | [[Jayne Wisener]] | [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-19 | | [[Baile Monaidh]] | | [[:d:Q387132|Q387132]] | 15 |- | [[Laura Izibor]] | [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q437622|Q437622]] | 7 |- | [[Jenna O'Hea]] | [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-06 | | [[Melbourne]] | | [[:d:Q622730|Q622730]] | 17 |- | [[Claire Brady]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-20<br/>1987-01-29 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1094778|Q1094778]] | 3 |- | [[Danielle Fox-Clarke]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3014994|Q3014994]] | 2 |- | [[Tori Pena]] | [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]] | léimneoir cuaille Meiriceánach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-30 | | [[Los Alamitos]] | | [[:d:Q7825761|Q7825761]] | 7 |- | [[Nicola Twohig]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-28 | | [[Manchain]] | | [[:d:Q10484148|Q10484148]] | 1 |- | [[Roseanne Galligan]] | [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-09 | | [[Droichead Nua]] | | [[:d:Q16209460|Q16209460]] | 2 |- | [[Nicola Sinnott]] | [[Íomhá:Nicola Sinnott.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-08 | | | | [[:d:Q22280384|Q22280384]] | 2 |- | [[Emma Beckett]] | [[Íomhá:Lewes FC Women 1 Watford Women 2 07 11 2021-526 (51661727617).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-29 | | [[Northampton]] | | [[:d:Q61827370|Q61827370]] | 4 |- | [[Louise Galvin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-03 | | [[Fionnúig]] | | [[:d:Q78056158|Q78056158]] | 0 |- | [[Hansey Lucy Sexton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-16 | | | | [[:d:Q135381381|Q135381381]] | 0 |- | [[Hannah Mary Coen]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-24 | | | | [[:d:Q135381385|Q135381385]] | 0 |- | [[Natasha Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-27 | | | | [[:d:Q135381842|Q135381842]] | 0 |- | [[Fiona Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-17 | | | | [[:d:Q135381843|Q135381843]] | 0 |- | [[Kelly Johnston]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-05 | | | | [[:d:Q135381844|Q135381844]] | 0 |- | [[Kathryn Fahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-17 | | | | [[:d:Q135381845|Q135381845]] | 0 |- | [[Sheena Catherine Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-13 | | | | [[:d:Q135381846|Q135381846]] | 0 |- | [[Miriam Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-05 | | | | [[:d:Q135381847|Q135381847]] | 0 |- | [[Bernice Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-18 | | | | [[:d:Q135381848|Q135381848]] | 0 |- | [[Fiona Scally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-26 | | | | [[:d:Q135384536|Q135384536]] | 0 |- | [[Anne Marie Butler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-18 | | | | [[:d:Q135384537|Q135384537]] | 0 |- | [[Eileen O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-24 | | | | [[:d:Q135384538|Q135384538]] | 0 |- | [[Lorraine Dolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-27 | | | | [[:d:Q135384539|Q135384539]] | 0 |- | [[Julie Wilkins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-04 | | | | [[:d:Q135384542|Q135384542]] | 0 |- | [[Ailish O'Donoghue]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-18 | | | | [[:d:Q135384543|Q135384543]] | 0 |- | [[Emma Brady]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-16 | | | | [[:d:Q135384544|Q135384544]] | 0 |- | [[Genna Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-06 | | | | [[:d:Q135384545|Q135384545]] | 0 |- | [[Fiona Ward]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-19 | | | | [[:d:Q135384548|Q135384548]] | 0 |- | [[Sinéad Mulvey]] | [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q255095|Q255095]] | 20 |- | [[Chloe Magee]] | [[Íomhá:Chloe Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-29 | | [[Ráth Bhoth]] | | [[:d:Q468589|Q468589]] | 12 |- | [[Méabh de Búrca]] | [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q509493|Q509493]] | 5 |- | [[Erin Keery]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-16 | | | | [[:d:Q1354600|Q1354600]] | 2 |- | [[Lynn Styles]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2708041|Q2708041]] | 7 |- | [[Ann Dalton]] | | imreoir camógaíochta | [[camogie player]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-22 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q4766351|Q4766351]] | 1 |- | [[Julia Moriarty]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-03 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q6306589|Q6306589]] | 4 |- | [[Melanie Nocher]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-18 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q6811327|Q6811327]] | 5 |- | [[Kelly Proper]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-01 | | | | [[:d:Q11738678|Q11738678]] | 3 |- | [[Claire Tarplee]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-22 | | | | [[:d:Q15925883|Q15925883]] | 1 |- | [[Amy Kenealy]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224552|Q16224552]] | 4 |- | [[Amy Foster]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-02 | | | | [[:d:Q19560506|Q19560506]] | 2 |- | [[Hannah Lowry-O'Reilly]] | | Imreoir fichille (*1988) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-19 | | | | [[:d:Q28479756|Q28479756]] | 0 |- | [[Rachel Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-23 | | | | [[:d:Q119554958|Q119554958]] | 0 |- | [[Mairead Mcnally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-19 | | | | [[:d:Q119554997|Q119554997]] | 0 |- | [[Leah Westbrooks]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-19 | | | | [[:d:Q119557456|Q119557456]] | 0 |- | [[Sarah Louise McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-04 | | | | [[:d:Q135381219|Q135381219]] | 0 |- | [[Elaine Ann Stone]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-18 | | | | [[:d:Q135383157|Q135383157]] | 0 |- | [[Eimear Naughton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-28 | | | | [[:d:Q135383158|Q135383158]] | 0 |- | [[Aishling Ann Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-01 | | | | [[:d:Q135383161|Q135383161]] | 0 |- | [[Sarah Woods]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-27 | | | | [[:d:Q135383162|Q135383162]] | 0 |- | [[Rebecca Therese Woods]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-27 | | | | [[:d:Q135383163|Q135383163]] | 0 |- | [[Louise Gray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-27 | | | | [[:d:Q135383165|Q135383165]] | 0 |- | [[Naoise Feena Doran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-19 | | | | [[:d:Q135383166|Q135383166]] | 0 |- | [[Brenda Christina Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-31 | | | | [[:d:Q135383169|Q135383169]] | 0 |- | [[Ciara Elizabeth Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-22 | | | | [[:d:Q135383174|Q135383174]] | 0 |- | [[Lynn Ferrari]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-24 | | | | [[:d:Q135384540|Q135384540]] | 0 |- | [[Fiona Marie Carrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-28 | | | | [[:d:Q135384546|Q135384546]] | 0 |- | [[Shauna Marie O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-20 | | | | [[:d:Q135384547|Q135384547]] | 0 |- | [[Chloë Agnew]] | [[Íomhá:Chloë Agnew at Macquarie Shopping Centre, Sydney.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2228268|Q2228268]] | 17 |- | [[Lisa Kearney]] | [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]] | cleachtóir júdó Éireannach | [[cleachtóir júdó]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-27 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q2260724|Q2260724]] | 5 |- | [[Emma Britt Waldron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Mainicín faisin|mainicín]] (*1989) ♀ | [[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q3724627|Q3724627]] | 1 |- | [[Ciara Horne]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-07 | | [[Harrow, Londain|Harrow]] | | [[:d:Q5119121|Q5119121]] | 16 |- | [[Jessie Barr]] | | lúthchleasaí | [[rábálaí]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-24 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q6187612|Q6187612]] | 5 |- | [[Laura Reynolds]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-21<br/>1989-01-20 | | | | [[:d:Q6499354|Q6499354]] | 3 |- | [[Orla Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | | [[Droichead na Scuab]] | | [[:d:Q7102982|Q7102982]] | 2 |- | [[Kate McKenna]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224853|Q16224853]] | 3 |- | [[Jenny Murphy]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-30 | | | | [[:d:Q18126994|Q18126994]] | 2 |- | [[Michelle Finn]] | [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-16<br/>1989-12-16 | | | | [[:d:Q20967861|Q20967861]] | 6 |- | [[Sara Louise Treacy]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-22 | | | | [[:d:Q20967862|Q20967862]] | 5 |- | [[Kelly Murphy]] | [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-03 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q33083846|Q33083846]] | 7 |- | [[Lauren Delany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q78081373|Q78081373]] | 2 |- | [[Jessica Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-26 | | | | [[:d:Q119567488|Q119567488]] | 0 |- | [[Megan Tice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-06 | | | | [[:d:Q120221286|Q120221286]] | 0 |- | [[Lisa McGill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-14 | | | | [[:d:Q135380034|Q135380034]] | 0 |- | [[Elaine C. Caffrey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-24 | | | | [[:d:Q135380037|Q135380037]] | 0 |- | [[Colleen McInerney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-14 | | | | [[:d:Q135382206|Q135382206]] | 0 |- | [[Aine McKenna]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-23 | | | | [[:d:Q135382207|Q135382207]] | 0 |- | [[Julie Angelina Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-21 | | | | [[:d:Q135382208|Q135382208]] | 0 |- | [[Susan Elise Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-24 | | | | [[:d:Q135382209|Q135382209]] | 0 |- | [[Ellevyn Winifred Irwin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-06 | | | | [[:d:Q135383170|Q135383170]] | 0 |- | [[Deirbhile Blanaid O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-16 | | | | [[:d:Q135383171|Q135383171]] | 0 |- | [[Emma Kathleen Dyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-29 | | | | [[:d:Q135383173|Q135383173]] | 0 |- | [[Rozanna Purcell]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-03 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q1046271|Q1046271]] | 6 |- | [[Aisling Cooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-27 | | [[Dumhach Thrá]] | | [[:d:Q4699199|Q4699199]] | 3 |- | [[Ruesha Littlejohn]] | [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-03 | | [[Glaschú]] | | [[:d:Q7377860|Q7377860]] | 11 |- | [[Ciara Everard]] | [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-10 | | | | [[:d:Q9192214|Q9192214]] | 6 |- | [[Claire Lambe]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11690739|Q11690739]] | 5 |- | [[Melissa Scott-Hayward]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225439|Q16225439]] | 2 |- | [[Robyn Stewart]] | [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-10 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q27517186|Q27517186]] | 4 |- | [[Niamh Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-26 | | | | [[:d:Q39814817|Q39814817]] | 1 |- | [[Fionnuala Ross]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-05 | | | | [[:d:Q69863936|Q69863936]] | 0 |- | [[Orla O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q74239854|Q74239854]] | 1 |- | [[Laura Shaughnessy]] | | Cianreathaí (*1990) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-19 | | | | [[:d:Q98550189|Q98550189]] | 1 |- | [[Sinead O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | | | | [[:d:Q119553438|Q119553438]] | 0 |- | [[Alexandra Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-23 | | | | [[:d:Q119568422|Q119568422]] | 0 |- | [[Claire Rockall]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-07 | | | | [[:d:Q119568822|Q119568822]] | 0 |- | [[Danielle O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | | | [[:d:Q135367014|Q135367014]] | 0 |- | [[Erica C. Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | | | [[:d:Q135380031|Q135380031]] | 0 |- | [[Cathy Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-16 | | | | [[:d:Q135380035|Q135380035]] | 0 |- | [[Christine O'Gorman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-10-28 | | | | [[:d:Q135381052|Q135381052]] | 0 |- | [[Christina Ann Newton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-08 | | | | [[:d:Q135381053|Q135381053]] | 0 |- | [[Michelle Louise Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-01 | | | | [[:d:Q135381055|Q135381055]] | 0 |- | [[Beth Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-15 | | | | [[:d:Q135381056|Q135381056]] | 0 |- | [[Eimear Mary Mairtin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-10-03 | | | | [[:d:Q135381058|Q135381058]] | 0 |- | [[Caroline Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-25 | | | | [[:d:Q135381059|Q135381059]] | 0 |- | [[Kerrie Marie Dore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-14 | | | | [[:d:Q135381060|Q135381060]] | 0 |- | [[Valerie O'Driscoll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-15 | | | | [[:d:Q135382205|Q135382205]] | 0 |- | [[Sorcha Nic Dhomhnaill]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-27 | | | | [[:d:Q137648437|Q137648437]] | 0 |- | [[Clara Peters]] | [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]] | scátálaí fíorach Éireannach | [[scátálaí fíorach]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-19 | | [[Essen]] | | [[:d:Q4360258|Q4360258]] | 5 |- | [[Lynsey McCullough]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-01 | | [[Aontroim (baile)]] | | [[:d:Q6709499|Q6709499]] | 1 |- | [[Emma Flanagan]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16211337|Q16211337]] | 4 |- | [[Cherelle Khassal]] | [[Íomhá:Cherelle Khassal (23697437213).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-09 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q22087349|Q22087349]] | 4 |- | [[Alice Kunek]] | [[Íomhá:Alice Kunek - Perth Lynx.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach (1991-) | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-06 | | [[Box Hill]] | | [[:d:Q24452204|Q24452204]] | 10 |- | [[Laura Boylan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-16 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q29981448|Q29981448]] | 3 |- | [[Sinéad Denny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-05 | | | | [[:d:Q69863080|Q69863080]] | 0 |- | [[Aoife McDermott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-04 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q78047998|Q78047998]] | 1 |- | [[Hannah Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-29 | | | | [[:d:Q119564024|Q119564024]] | 0 |- | [[Aine O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-28 | | | | [[:d:Q135367015|Q135367015]] | 0 |- | [[Fiona O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-06-27 | | | | [[:d:Q135370906|Q135370906]] | 0 |- | [[Emma J. Sherwood]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-17 | | | | [[:d:Q135379981|Q135379981]] | 0 |- | [[Tracey M. Power]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-04 | | | | [[:d:Q135379982|Q135379982]] | 0 |- | [[Stephanie O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-25 | | | | [[:d:Q135379983|Q135379983]] | 0 |- | [[Carol A. McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-22 | | | | [[:d:Q135379987|Q135379987]] | 0 |- | [[Sophie Vavasseur]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2628135|Q2628135]] | 14 |- | [[Aoife Hannon]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3620544|Q3620544]] | 2 |- | [[Ann Marie Starr]] | | imreoir camógaíochta | | data-sort-value="1992" | 1992 | | | | [[:d:Q4766551|Q4766551]] | 1 |- | [[Sinead Chambers]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q15712412|Q15712412]] | 4 |- | [[Christine McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí agus rábálaí (*1992) ♀ | [[cliathreathaí]]<br/>[[rábálaí]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-06 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q25939025|Q25939025]] | 2 |- | [[Poornima Menon Jayadev]] | | Imreoir fichille (*1992) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | | | [[:d:Q28479758|Q28479758]] | 0 |- | [[Naomi Carroll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-13 | | [[Contae an Chláir]] | | [[:d:Q57313561|Q57313561]] | 3 |- | [[Claire Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-21 | | | | [[:d:Q69812429|Q69812429]] | 0 |- | [[Joan Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-30 | | | | [[:d:Q69814488|Q69814488]] | 1 |- | [[Catherine McManus]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-09 | | | | [[:d:Q69819917|Q69819917]] | 0 |- | [[Casey Grace]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-14 | | | | [[:d:Q119554596|Q119554596]] | 0 |- | [[Rebecca F. O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-25 | | | | [[:d:Q135379984|Q135379984]] | 0 |- | [[Emily M. O'Callaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-07 | | | | [[:d:Q135379985|Q135379985]] | 0 |- | [[Katie B. Kilbride]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-06 | | | | [[:d:Q135379988|Q135379988]] | 0 |- | [[Catriona M. Foley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-08-16 | | | | [[:d:Q135379989|Q135379989]] | 0 |- | [[Sinead Deegan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-13 | | | | [[:d:Q135379990|Q135379990]] | 0 |- | [[Eimhear M. Browne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-07 | | | | [[:d:Q135379991|Q135379991]] | 0 |- | [[Amy Bowtell]] | | imreoir leadóige | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-16 | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q4749116|Q4749116]] | 7 |- | [[Katie Kirk]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-05 | | | | [[:d:Q11737414|Q11737414]] | 1 |- | [[Ciara Grant]] | [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]] | peileadóir | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-11 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q15960851|Q15960851]] | 8 |- | [[Michaela Walsh]] | | dornálaí as Béal Feirste | [[dornálaí]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-05 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q18218166|Q18218166]] | 7 |- | [[Siobhán Killeen]] | | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[imreoir futsal]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-15 | | | | [[:d:Q22278600|Q22278600]] | 1 |- | [[Lois Roche]] | [[Íomhá:Lois Roche Lewes FC Women 2 Charlton Ath Women 0 17 10 2021-82 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-18 | | [[Londain]] | | [[:d:Q24150945|Q24150945]] | 5 |- | [[Clare Cryan]] | [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-03 | | | | [[:d:Q65553526|Q65553526]] | 3 |- | [[Emma Mitchell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-02 | | | | [[:d:Q69812822|Q69812822]] | 0 |- | [[Mary Mulhare]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-14 | | | | [[:d:Q115739743|Q115739743]] | 1 |- | [[Clodagh Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | | | [[:d:Q119542677|Q119542677]] | 0 |- | [[Chelsea Jones]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | | | [[:d:Q2377423|Q2377423]] | 0 |- | [[Phoebe Prince]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scoláire (1994–2010) ♀ | [[scoláire]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-24 | data-sort-value="2010" | 2010-01-14 | [[Bedford]] | [[South Hadley]] | [[:d:Q3304893|Q3304893]] | 6 |- | [[Kate Veale]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-05 | | [[Tulach Mhór]] | | [[:d:Q11737264|Q11737264]] | 2 |- | [[Caroline Black]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q15971927|Q15971927]] | 5 |- | [[Phil Healy]] | [[Íomhá:Womens 400m (46526965474) (cropped).jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-19 | | [[Béal Átha Fhínín]] | | [[:d:Q25999744|Q25999744]] | 7 |- | [[Niamh McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀ | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-04 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q26905471|Q26905471]] | 2 |- | [[Karina Campbell]] | | Imreoir fichille (*1994) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-19 | | | | [[:d:Q28470777|Q28470777]] | 0 |- | [[Victoria Bell]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-22 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q48618566|Q48618566]] | 4 |- | [[Alice Sharpe]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-03 | | | | [[:d:Q55361867|Q55361867]] | 9 |- | [[Alli Palisch]] | [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-13 | | [[Plano, Texas|Plano]] | | [[:d:Q56285209|Q56285209]] | 4 |- | [[Shona Heaslip]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q69820877|Q69820877]] | 0 |- | [[Philippa Rogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-04 | | | | [[:d:Q69861835|Q69861835]] | 0 |- | [[Leah Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-27 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q78051289|Q78051289]] | 1 |- | [[Sycerika McMahon]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-11 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q3979013|Q3979013]] | 7 |- | [[Carolane Soucisse]] | [[Íomhá:2018 Autumn Classic International - Soucisse & Firus (cropped) - Soucisse.jpg|center|40px]] | damhsóir oighir Ceanadach | [[ice dancer]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-10 | | [[Châteauguay]] | | [[:d:Q24860514|Q24860514]] | 5 |- | [[Aoife Mannion]] | [[Íomhá:Aoife Mannion BCLFC 2015 (22147891741) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1995) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-24 | | [[Solihull]] | | [[:d:Q25714012|Q25714012]] | 12 |- | [[Ellen Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26899011|Q26899011]] | 3 |- | [[Síofra Cléirigh Büttner]] | [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]] | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q35349110|Q35349110]] | 5 |- | [[Gráinne Walsh]] | | dornálaí Éireannach | [[dornálaí]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-13 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q65091953|Q65091953]] | 4 |- | [[Greta Streimikyte]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀ | [[lúthchleasaí parailimpeach]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-24 | | [[Vilnias]] | | [[:d:Q89343978|Q89343978]] | 3 |- | [[Sarah Jane Hearne]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | | | [[:d:Q104843000|Q104843000]] | 0 |- | [[Fiona Murtagh]] | [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀ | [[iomróir]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q105925700|Q105925700]] | 11 |- | [[Ioana Gelip]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-16 | | | | [[:d:Q109418259|Q109418259]] | 0 |- | [[Rachel Boyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q110991850|Q110991850]] | 0 |- | [[Cliodhna Manning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-26 | | | | [[:d:Q117007428|Q117007428]] | 1 |- | [[Emily Haggard-Kearney]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta, reathaí maratóin agus cianreathaí (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[reathaí maratóin]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-10 | | | | [[:d:Q126883212|Q126883212]] | 0 |- | [[Amy Waters]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-13 | | | | [[:d:Q135367016|Q135367016]] | 0 |- | [[Jennifer Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-10 | | | | [[:d:Q135373959|Q135373959]] | 0 |- | [[Jessica Blue O Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-11 | | | | [[:d:Q135373960|Q135373960]] | 0 |- | [[Aedin O Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-27 | | | | [[:d:Q135373961|Q135373961]] | 0 |- | [[Lorna McNamee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-01 | | | | [[:d:Q135373963|Q135373963]] | 0 |- | [[Emma Bolger]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q520262|Q520262]] | 10 |- | [[Mary C. Cain]] | | reathaí meánraoin Meiriceánach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-03 | | [[Bronxville]] | | [[:d:Q6779145|Q6779145]] | 10 |- | [[Florence Bell]] | | sciálaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-05 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q15910753|Q15910753]] | 4 |- | [[Alannah Stephenson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q17457943|Q17457943]] | 3 |- | [[Tham Nguyen]] | [[Íomhá:Tham Nguyen at the 2023 World Weightlifting Championships training hall.webp|center|40px]] | Tógálaí meáchain (*1996) ♀ | [[tógálaí meáchain]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-15 | | | | [[:d:Q26132016|Q26132016]] | 4 |- | [[Alanna Lally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-30 | | | | [[:d:Q69860533|Q69860533]] | 1 |- | [[Fiona Mangan]] | [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-16 | | | | [[:d:Q106575388|Q106575388]] | 5 |- | [[Megan Armitage]] | [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-12 | | | | [[:d:Q108532712|Q108532712]] | 6 |- | [[Linda Djougang]] | [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]] | [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-17 | | [[Camarún]] | | [[:d:Q108540653|Q108540653]] | 3 |- | [[Georgie Hartigan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-01 | | | | [[:d:Q115674773|Q115674773]] | 1 |- | [[Allison McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q119547267|Q119547267]] | 0 |- | [[Edel Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-22 | | | | [[:d:Q119560495|Q119560495]] | 0 |- | [[Kelly McGrory]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-24 | | | | [[:d:Q121879328|Q121879328]] | 3 |- | [[Róisín Harrison]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q121879839|Q121879839]] | 2 |- | [[Susie Berry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1996) ♀ | [[marcach]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-01 | | | | [[:d:Q130313509|Q130313509]] | 2 |- | [[Megan Connolly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-06 | | | | [[:d:Q135366913|Q135366913]] | 0 |- | [[Ciara Mary McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-02 | | | | [[:d:Q135366914|Q135366914]] | 0 |- | [[Caoimhe Rita Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-23 | | | | [[:d:Q135366915|Q135366915]] | 0 |- | [[Nadine Cheryl Rice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-07-29 | | | | [[:d:Q135366916|Q135366916]] | 0 |- | [[Holli Anna Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-02 | | | | [[:d:Q135366917|Q135366917]] | 0 |- | [[Meadhbh Helen Campbell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-04-26 | | | | [[:d:Q135370468|Q135370468]] | 0 |- | [[Ruth Mary Leavey]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-25 | | | | [[:d:Q135370469|Q135370469]] | 0 |- | [[Aoibheann Ann Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-24 | | | | [[:d:Q135370470|Q135370470]] | 0 |- | [[Hannah Eileen McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-02 | | | | [[:d:Q135370471|Q135370471]] | 0 |- | [[Lauren Jane Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-12 | | | | [[:d:Q135370472|Q135370472]] | 0 |- | [[Kate Emma O'Flaherty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-08 | | | | [[:d:Q135370473|Q135370473]] | 0 |- | [[Aoife Catherine Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-04 | | | | [[:d:Q135370474|Q135370474]] | 0 |- | [[Eve Ellen M. O'Mahoney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-29 | | | | [[:d:Q135370475|Q135370475]] | 0 |- | [[Lesley Ann Wilkinson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-16 | | | | [[:d:Q135370476|Q135370476]] | 0 |- | [[Lisa Teresa Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-22 | | | | [[:d:Q135373962|Q135373962]] | 0 |- | [[Megan Connolly]] | [[Íomhá:Megan Connolly 2015 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-07 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q21708017|Q21708017]] | 12 |- | [[Rachael Darragh]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-24 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q26786740|Q26786740]] | 6 |- | [[Sophie MacMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29947005|Q29947005]] | 8 |- | [[Sara Boyle]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q30230598|Q30230598]] | 1 |- | [[Amy Broadhurst]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-17 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q60182060|Q60182060]] | 3 |- | [[Aoife O'Rourke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-02 | | [[An Caisleán Riabhach]] | | [[:d:Q66934867|Q66934867]] | 8 |- | [[Marissa Sheva]] | [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-22 | | [[Sellersville]] | | [[:d:Q98093517|Q98093517]] | 8 |- | [[Elsa Desmond]] | [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀ | [[luger]]<br/>[[medical student]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-06 | | [[Buckingham]] | | [[:d:Q103259948|Q103259948]] | 5 |- | [[Sophie Becker]] | [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]] | Rábálaí (*1997) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-16 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q105782960|Q105782960]] | 7 |- | [[Kate Doherty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-27 | | | | [[:d:Q106712794|Q106712794]] | 1 |- | [[Eilish Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | | | [[:d:Q107472430|Q107472430]] | 5 |- | [[Roisin Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-02 | | | | [[:d:Q115739741|Q115739741]] | 2 |- | [[Bridget Herlihy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-31 | | | | [[:d:Q119539970|Q119539970]] | 0 |- | [[Maura Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-27 | | | | [[:d:Q119541214|Q119541214]] | 0 |- | [[Anna Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-18 | | | | [[:d:Q119551659|Q119551659]] | 0 |- | [[Aoife Anne O'Halloran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-05 | | | | [[:d:Q135365106|Q135365106]] | 0 |- | [[Princess Elizabeth Adeogun]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-10 | | | | [[:d:Q135367093|Q135367093]] | 0 |- | [[Tia Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-02 | | | | [[:d:Q135368530|Q135368530]] | 0 |- | [[Hayley Nicole Lenihan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-19 | | | | [[:d:Q135368531|Q135368531]] | 0 |- | [[Julie Milroy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-10 | | | | [[:d:Q135368532|Q135368532]] | 0 |- | [[Liadan Tobin-Schnittger]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-10 | | | | [[:d:Q135371775|Q135371775]] | 0 |- | [[Courtney Anne Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-16 | | | | [[:d:Q135371776|Q135371776]] | 0 |- | [[Aoife Mary Tiernan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-30 | | | | [[:d:Q135371777|Q135371777]] | 0 |- | [[Sarah Marie Phelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-10-02 | | | | [[:d:Q135371778|Q135371778]] | 0 |- | [[Aislinn Finola O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-10-24 | | | | [[:d:Q135371779|Q135371779]] | 0 |- | [[Aisling Catriona McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-01 | | | | [[:d:Q135371780|Q135371780]] | 0 |- | [[Sarah Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-24 | | | | [[:d:Q135371781|Q135371781]] | 0 |- | [[Hollie Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-30 | | | | [[:d:Q135371782|Q135371782]] | 0 |- | [[Shannen Sandra Holbrook]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-24 | | | | [[:d:Q135371783|Q135371783]] | 0 |- | [[Olivia Margaret Dupuy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-27 | | | | [[:d:Q135371784|Q135371784]] | 0 |- | [[Kelly Sarah Diggin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-05 | | | | [[:d:Q135371785|Q135371785]] | 0 |- | [[Caoimhe Ann Blennerhassett]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-15 | | | | [[:d:Q135371786|Q135371786]] | 0 |- | [[Ellis O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] gleacaí ealaíonta (*1998) ♀ | [[gleacaí ealaíonta]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-23 | | [[Kent]] | | [[:d:Q23887651|Q23887651]] | 3 |- | [[Michaela Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-17 | | | | [[:d:Q51098390|Q51098390]] | 2 |- | [[Anna Kerrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-10 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q64148448|Q64148448]] | 3 |- | [[Elizabeth Morland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-03 | | | | [[:d:Q69815287|Q69815287]] | 0 |- | [[Mia Griffin]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-30 | | [[An Gleann Mór]] | | [[:d:Q86458131|Q86458131]] | 8 |- | [[Nadia Power]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-11 | | | | [[:d:Q92433328|Q92433328]] | 4 |- | [[Eleanor Ryan-Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1998" | 1998-05-14 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q97654611|Q97654611]] | 1 |- | [[Sarah Quinn]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-08 | | | | [[:d:Q106712933|Q106712933]] | 1 |- | [[Anna Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-21 | | | | [[:d:Q119543104|Q119543104]] | 0 |- | [[Saoirse Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-30 | | | | [[:d:Q119553574|Q119553574]] | 0 |- | [[Fiona Everard]] | | Cianreathaí (*1998) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | | | [[:d:Q123502237|Q123502237]] | 2 |- | [[Jennifer Lehane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1998) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-19 | | | | [[:d:Q126487392|Q126487392]] | 2 |- | [[Kathy Baker]] | | Imreoir rugbaí (*1998) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-23 | | | | [[:d:Q128765068|Q128765068]] | 3 |- | [[Alison Jane Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-13 | | | | [[:d:Q135365098|Q135365098]] | 0 |- | [[Laura Anne Fortune]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-23 | | | | [[:d:Q135365099|Q135365099]] | 0 |- | [[Katie Joanna Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-02 | | | | [[:d:Q135365102|Q135365102]] | 0 |- | [[Ciara Catherine Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-19 | | | | [[:d:Q135365103|Q135365103]] | 0 |- | [[Chloe Gina Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-21 | | | | [[:d:Q135365105|Q135365105]] | 0 |- | [[Anna Marie Brennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-06 | | | | [[:d:Q135365107|Q135365107]] | 0 |- | [[Aleksandra Joanna Macheta]] | | [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135366449|Q135366449]] | 0 |- | [[Verity Jade Gunn O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-07 | | | | [[:d:Q135370232|Q135370232]] | 0 |- | [[Rachel Alexandra Leavy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135370235|Q135370235]] | 0 |- | [[Olivia Ann Reid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-27 | | | | [[:d:Q135370236|Q135370236]] | 0 |- | [[Jenny Rachael Morrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-11-12 | | | | [[:d:Q135370238|Q135370238]] | 0 |- | [[Annie Fanning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-16 | | | | [[:d:Q135370239|Q135370239]] | 0 |- | [[Billie Jean Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-23 | | | | [[:d:Q135370241|Q135370241]] | 0 |- | [[Catherine Maria Connaire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-30 | | | | [[:d:Q135370242|Q135370242]] | 0 |- | [[Áine McDonagh]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-28 | | | | [[:d:Q135370247|Q135370247]] | 1 |- | [[Elizabeth Mary McGonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-12 | | | | [[:d:Q135370249|Q135370249]] | 0 |- | [[Aoife Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-10 | | | | [[:d:Q135370251|Q135370251]] | 0 |- | [[Aisling Kindle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-09 | | | | [[:d:Q135370252|Q135370252]] | 0 |- | [[Aoife Beggs]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29841599|Q29841599]] | 5 |- | [[Gina Akpe-Moses]] | [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-02-25 | | [[Lagos]] | | [[:d:Q33133524|Q33133524]] | 7 |- | [[Ciara Neville]] | [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-14 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q50295760|Q50295760]] | 4 |- | [[Molly Scott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-30 | | [[Ceatharlach]] | | [[:d:Q55587528|Q55587528]] | 2 |- | [[Niamh Fogarty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-16 | | | | [[:d:Q94578252|Q94578252]] | 2 |- | [[Aoife Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-14 | | | | [[:d:Q106712793|Q106712793]] | 1 |- | [[Michelle Carey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀ | [[imreoir haca]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-05 | | | | [[:d:Q108106507|Q108106507]] | 3 |- | [[Stephanie Cotter]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q108143260|Q108143260]] | 2 |- | [[Grace Casey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀ | [[caiteoir sleá]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-16 | | | | [[:d:Q109932829|Q109932829]] | 0 |- | [[Cathal Crosbie]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-12-09 | | | | [[:d:Q112131519|Q112131519]] | 1 |- | [[Sarah Leahy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-08-01 | | | | [[:d:Q113864305|Q113864305]] | 2 |- | [[Claire Melia]] | [[Íomhá:Baxi Ferrol - LDLC ASVEL Féminin 59.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-12 | | [[Mainistir Eimhín]] | | [[:d:Q119564054|Q119564054]] | 0 |- | [[Erin Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1999) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-02 | | | | [[:d:Q128803241|Q128803241]] | 2 |- | [[Rachel Huijsdens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-23 | | | | [[:d:Q135367962|Q135367962]] | 0 |- | [[Maggie Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-08-10 | | | | [[:d:Q135367963|Q135367963]] | 0 |- | [[Mae-Therese Creane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-29 | | | | [[:d:Q135367964|Q135367964]] | 0 |- | [[Sorcha Tiernan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-18 | | | | [[:d:Q135367966|Q135367966]] | 0 |- | [[Amy Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-09 | | | | [[:d:Q135367967|Q135367967]] | 0 |- | [[Louise Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-10 | | | | [[:d:Q135367968|Q135367968]] | 0 |- | [[Amy Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-03 | | | | [[:d:Q135367970|Q135367970]] | 0 |- | [[Anne Condon]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery | [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q11489|Q11489]] | 3 |- | [[Tina Reynolds]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q514752|Q514752]] | 9 |- | [[Bernadette Ní Ghallchóir]] | [[Íomhá:Bernadette Ní Ghallchóir PBS 1971.jpg|center|40px]] | láithreoir teilifíse Éireannach | [[láithreoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Muineachán]] | | [[:d:Q822164|Q822164]] | 6 |- | [[Eibhlin Byrne]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1301175|Q1301175]] | 3 |- | [[Sophie Merry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀ | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1348496|Q1348496]] | 3 |- | [[Janet Grogan]] | [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*2000) ♀ | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1424238|Q1424238]] | 4 |- | [[Maria Corrigan]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q1669568|Q1669568]] | 3 |- | [[Lisa Lambe]] | [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1704246|Q1704246]] | 13 |- | [[Terry O'Flaherty]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1720409|Q1720409]] | 2 |- | [[Lise Hearns]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1827914|Q1827914]] | 1 |- | [[Liz Weir]] | | údar Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1866600|Q1866600]] | 4 |- | [[Méav Ní Mhaolchatha]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3268425|Q3268425]] | 8 |- | [[Rebecca Stokell]] | | cruicéadaí Éireannach | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29891153|Q29891153]] | 6 |- | [[Mona McSharry]] | [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]] | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-08-21 | | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] | | [[:d:Q33319799|Q33319799]] | 19 |- | [[Cara Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-11-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q54861582|Q54861582]] | 6 |- | [[Sommer Lecky]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-14 | | | | [[:d:Q69813606|Q69813606]] | 2 |- | [[Davicia Patterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-12-15 | | | | [[:d:Q69820489|Q69820489]] | 0 |- | [[Diana Mirza]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-16 | | | | [[:d:Q109383024|Q109383024]] | 1 |- | [[Lauren Roy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-25 | | | | [[:d:Q113864274|Q113864274]] | 2 |- | [[Bronagh Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-15 | | | | [[:d:Q119543792|Q119543792]] | 0 |- | [[Enya Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 | | | | [[:d:Q119550072|Q119550072]] | 0 |- | [[Eibhia Ni Mhuireagain]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2000" | 2000 | | | | [[:d:Q124424504|Q124424504]] | 0 |- | [[Lauren Cadden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-07 | | | | [[:d:Q126173619|Q126173619]] | 2 |- | [[Jodie McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-03 | | | | [[:d:Q126685911|Q126685911]] | 4 |- | [[Lynn Tunnah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-14 | | | | [[:d:Q135363157|Q135363157]] | 0 |- | [[Annaliese Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-08 | | | | [[:d:Q135366286|Q135366286]] | 0 |- | [[Maeve Aine O'Seaghdha]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-26 | | | | [[:d:Q135366287|Q135366287]] | 0 |- | [[Alison Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-22 | | | | [[:d:Q135366288|Q135366288]] | 0 |- | [[Ella McCloskey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-20 | | | | [[:d:Q135366289|Q135366289]] | 0 |- | [[Maeve Patricia Cannon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-15 | | | | [[:d:Q135366291|Q135366291]] | 0 |- | [[Nicole Patrice Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-13 | | | | [[:d:Q135366294|Q135366294]] | 0 |- | [[Niamh Christine Masterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-26 | | | | [[:d:Q135367965|Q135367965]] | 0 |- | [[Maeve Phelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-05 | | | | [[:d:Q135367969|Q135367969]] | 0 |- | [[Dayna Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-09 | | | | [[:d:Q135367973|Q135367973]] | 1 |- | [[Tyler Toland]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2001" | 2001-08-08 | | [[Baile Suingean]] | | [[:d:Q42666544|Q42666544]] | 6 |- | [[Lara Gillespie]] | [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-21 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q52153640|Q52153640]] | 12 |- | [[Sophie O'Sullivan]] | [[Íomhá:Sophie O'Sullivan.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-23 | | | | [[:d:Q55425594|Q55425594]] | 5 |- | [[Alex Chan-Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-21 | | | | [[:d:Q55739862|Q55739862]] | 0 |- | [[Tanya Watson]] | [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-24 | | [[Southampton]] | | [[:d:Q65675690|Q65675690]] | 5 |- | [[Niamh Coyne]] | [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-22 | | | | [[:d:Q65952719|Q65952719]] | 4 |- | [[Ciara Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-20 | | | | [[:d:Q119554443|Q119554443]] | 0 |- | [[Deborah Ogayemi]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-10-12 | | | | [[:d:Q119561035|Q119561035]] | 0 |- | [[Daina Moorehouse]] | [[Íomhá:2025 World Boxing Championships 20250906 102037 Daina Moorehouse (IRL).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*2001) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q126709567|Q126709567]] | 3 |- | [[Rachel McCann]] | | Rábálaí (*2001) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-26 | | | | [[:d:Q127785359|Q127785359]] | 2 |- | [[Ciara McGing]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-03 | | | | [[:d:Q128693679|Q128693679]] | 2 |- | [[Victoria Catterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-25 | | | | [[:d:Q128803156|Q128803156]] | 2 |- | [[Erin Healy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-05 | | | | [[:d:Q135106443|Q135106443]] | 2 |- | [[Ciara Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-30 | | | | [[:d:Q135360972|Q135360972]] | 0 |- | [[Eve Nealon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-25 | | | | [[:d:Q135363158|Q135363158]] | 0 |- | [[Katie Williamson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-05-11 | | | | [[:d:Q135364030|Q135364030]] | 0 |- | [[Alexandra Mary Mulligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-14 | | | | [[:d:Q135364031|Q135364031]] | 0 |- | [[Katie Niamh Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-19 | | | | [[:d:Q135364032|Q135364032]] | 0 |- | [[Lainey Nolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-19 | | | | [[:d:Q135364033|Q135364033]] | 0 |- | [[Mia Furlong]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-21 | | | | [[:d:Q135364034|Q135364034]] | 0 |- | [[Niamh Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-28 | | | | [[:d:Q135364035|Q135364035]] | 0 |- | [[Ciara Veronica White]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-15 | | | | [[:d:Q135364036|Q135364036]] | 0 |- | [[Anna Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-10 | | | | [[:d:Q135364037|Q135364037]] | 0 |- | [[Lauren Darcy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | | | [[:d:Q135364038|Q135364038]] | 0 |- | [[Abby Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-05 | | | | [[:d:Q135366295|Q135366295]] | 0 |- | [[Mavie Österreicher]] | | [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="2002" | 2002-04-05 | | [[an Ostair]] | | [[:d:Q57242668|Q57242668]] | 4 |- | [[Emily Kraft]] | [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach (2002-) | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-18 | | [[Frankfurt]] | | [[:d:Q60713591|Q60713591]] | 6 |- | [[Alexandra Troy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2002" | 2002-03-07 | | | | [[:d:Q65554597|Q65554597]] | 0 |- | [[Emma Austin]] | [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀ | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q81901202|Q81901202]] | 2 |- | [[Melisa Filis]] | [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-30 | | [[Essex]] | | [[:d:Q83196933|Q83196933]] | 6 |- | [[Michaela Corcoran]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀ | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | | [[Houston, Texas|Houston]] | | [[:d:Q90898291|Q90898291]] | 3 |- | [[Adeyemi Talabi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-25 | | | | [[:d:Q113864217|Q113864217]] | 1 |- | [[Sabhbh Edwards Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-17 | | | | [[:d:Q119549084|Q119549084]] | 0 |- | [[Erin Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-16 | | | | [[:d:Q119550959|Q119550959]] | 0 |- | [[Maria Godden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2002) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q124671917|Q124671917]] | 1 |- | [[Laura Mooney]] | [[Íomhá:Laura Mooney 01.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2002" | 2002 | | | | [[:d:Q126623596|Q126623596]] | 2 |- | [[Madison Corcoran]] | [[Íomhá:2022 ICF Canoe Slalom World Championships - Madison Corcoran - Ireland - by 2eight - 9SC6114.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*2002) ♀ | [[canúálaí]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | | | | [[:d:Q127784722|Q127784722]] | 4 |- | [[Lauryn Homan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-20 | | | | [[:d:Q135356265|Q135356265]] | 0 |- | [[Sarah Flemming]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-06 | | | | [[:d:Q135358786|Q135358786]] | 0 |- | [[Jasmine Burke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-03-02 | | | | [[:d:Q135358788|Q135358788]] | 0 |- | [[Fatimah Akorede]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-03 | | | | [[:d:Q135362059|Q135362059]] | 0 |- | [[Gillian Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-05 | | | | [[:d:Q135362060|Q135362060]] | 0 |- | [[Sinead Boyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-06-01 | | | | [[:d:Q135362061|Q135362061]] | 0 |- | [[Siofra O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-10 | | | | [[:d:Q135362062|Q135362062]] | 0 |- | [[Abigail Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-28 | | | | [[:d:Q135362063|Q135362063]] | 0 |- | [[Kate Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-15 | | | | [[:d:Q135362064|Q135362064]] | 0 |- | [[Lisa Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-02 | | | | [[:d:Q135362170|Q135362170]] | 0 |- | [[Ciara Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-26 | | | | [[:d:Q135362171|Q135362171]] | 0 |- | [[Shauna Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-17 | | | | [[:d:Q135362172|Q135362172]] | 0 |- | [[Fiona McAdams]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-12 | | | | [[:d:Q65554282|Q65554282]] | 0 |- | [[Nicola Tuthill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-22 | | | | [[:d:Q115651644|Q115651644]] | 6 |- | [[Molly Moffitt]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-02 | | | | [[:d:Q119536967|Q119536967]] | 0 |- | [[Ella O'Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-29 | | | | [[:d:Q119554886|Q119554886]] | 0 |- | [[Paris McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-13 | | | | [[:d:Q119564680|Q119564680]] | 0 |- | [[Ellie Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135358579|Q135358579]] | 0 |- | [[Shannon Cunningham]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-06-19 | | | | [[:d:Q135359457|Q135359457]] | 0 |- | [[Rebecca Anne Hynes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-21 | | | | [[:d:Q135359458|Q135359458]] | 0 |- | [[Emma Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135359460|Q135359460]] | 0 |- | [[Casey Mulvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-06 | | | | [[:d:Q135360144|Q135360144]] | 0 |- | [[Miah Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-19 | | | | [[:d:Q135360147|Q135360147]] | 0 |- | [[Kara McCleane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-23 | | | | [[:d:Q135360148|Q135360148]] | 0 |- | [[Kate Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-07-09 | | | | [[:d:Q135360149|Q135360149]] | 0 |- | [[Sinead Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-13 | | | | [[:d:Q135360151|Q135360151]] | 0 |- | [[Sophie Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-25 | | | | [[:d:Q135360152|Q135360152]] | 0 |- | [[Hazel Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-22 | | | | [[:d:Q135362040|Q135362040]] | 0 |- | [[Elizabeth Golding]] | | Scátálaí fíorach (*2004) ♀ | [[scátálaí fíorach]] | data-sort-value="2004" | 2004-09-28 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q56395775|Q56395775]] | 0 |- | [[Jenna Slattery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-17 | | | | [[:d:Q98090913|Q98090913]] | 1 |- | [[Amy Duggan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-16 | | | | [[:d:Q119540104|Q119540104]] | 0 |- | [[Maeve O'Neill]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-09 | | | | [[:d:Q122806335|Q122806335]] | 2 |- | [[Kate O'Connell]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-11 | | | | [[:d:Q122808599|Q122808599]] | 1 |- | [[Orla Dullaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-16 | | | | [[:d:Q135352415|Q135352415]] | 0 |- | [[Leilani Turner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-11-11 | | | | [[:d:Q135352416|Q135352416]] | 0 |- | [[Katie Flanagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-28 | | | | [[:d:Q135353433|Q135353433]] | 0 |- | [[Emily Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-01 | | | | [[:d:Q135353434|Q135353434]] | 0 |- | [[Rachel Callery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-04 | | | | [[:d:Q135356074|Q135356074]] | 0 |- | [[Niamh Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-04 | | | | [[:d:Q135356077|Q135356077]] | 0 |- | [[Niamh O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-05 | | | | [[:d:Q135356078|Q135356078]] | 0 |- | [[Erica Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-09 | | | | [[:d:Q135356079|Q135356079]] | 0 |- | [[Micaiah Fubara]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-10 | | | | [[:d:Q135356080|Q135356080]] | 0 |- | [[Lucy Coogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135358581|Q135358581]] | 0 |- | [[Maria Kealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-02 | | | | [[:d:Q135359459|Q135359459]] | 0 |- | [[Tania Salvado-McCormack]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-18 | | | | [[:d:Q135360141|Q135360141]] | 0 |- | [[Michelle Ugwah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-07 | | | | [[:d:Q135360142|Q135360142]] | 0 |- | [[Sarah Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135360150|Q135360150]] | 0 |- | [[Trisha Kanyamarala]] | [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]] | [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2005" | 2005 | | | | [[:d:Q81826781|Q81826781]] | 4 |- | [[Ava Rochford]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q113302787|Q113302787]] | 1 |- | [[Elizabeth Ndudi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-21 | | | | [[:d:Q121338851|Q121338851]] | 4 |- | [[Gandy Malou-Mamel]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q135352417|Q135352417]] | 1 |- | [[Emer Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-29 | | | | [[:d:Q135354136|Q135354136]] | 0 |- | [[Katie O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-11-26 | | | | [[:d:Q135354521|Q135354521]] | 0 |- | [[Rachel Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-21 | | | | [[:d:Q135358213|Q135358213]] | 0 |- | [[Alannah O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | | | | [[:d:Q135358214|Q135358214]] | 0 |- | [[Priya Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-28 | | | | [[:d:Q135358215|Q135358215]] | 0 |- | [[Bree Shelley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-06-18 | | | | [[:d:Q135358239|Q135358239]] | 0 |- | [[Rebecca Sexton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-08-17 | | | | [[:d:Q135358240|Q135358240]] | 0 |- | [[Isabelle McSweeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-18 | | | | [[:d:Q135358245|Q135358245]] | 0 |- | [[Emma Gribben]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-08 | | | | [[:d:Q135358246|Q135358246]] | 0 |- | [[Caitlin Gloeckner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-03 | | | | [[:d:Q135358247|Q135358247]] | 0 |- | [[Lucy Devoy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-09 | | | | [[:d:Q135358248|Q135358248]] | 0 |- | [[Sarah Courtney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-18 | | | | [[:d:Q135351864|Q135351864]] | 0 |- | [[Laura McFarland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-31 | | | | [[:d:Q135351865|Q135351865]] | 0 |- | [[Karolina Gierszal]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-04-24 | | | | [[:d:Q135355491|Q135355491]] | 0 |- | [[Ava Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-07-21 | | | | [[:d:Q135355954|Q135355954]] | 0 |- | [[Clara Boyce]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-03 | | | | [[:d:Q135355996|Q135355996]] | 0 |- | [[Shannon Quigley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-25 | | | | [[:d:Q135356011|Q135356011]] | 0 |- | [[Kelly Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-31 | | | | [[:d:Q135356012|Q135356012]] | 0 |- | [[Grace Prenter]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-05 | | | | [[:d:Q135356014|Q135356014]] | 0 |- | [[Emma Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-23 | | | | [[:d:Q135356015|Q135356015]] | 0 |- | [[Caoimhe Gilligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-07 | | | | [[:d:Q135356017|Q135356017]] | 0 |- | [[Leah McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-06-02 | | | | [[:d:Q135358238|Q135358238]] | 0 |- | [[Aisling Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-11-23 | | | | [[:d:Q135358244|Q135358244]] | 0 |- | [[Shauna Curran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-02 | | | | [[:d:Q135358249|Q135358249]] | 0 |- | [[Rachel Bowdren]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-01 | | | | [[:d:Q135358250|Q135358250]] | 0 |- | [[Grace Davison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2007) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-08-26 | | | | [[:d:Q130220494|Q130220494]] | 2 |- | [[Lara Putar]] | | Imreoir fichille (*2007) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-12 | | | | [[:d:Q131767687|Q131767687]] | 0 |- | [[Una O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-05 | | | | [[:d:Q135353330|Q135353330]] | 0 |- | [[Sophie Staunton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-03 | | | | [[:d:Q135353331|Q135353331]] | 0 |- | [[Riodhna McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-11 | | | | [[:d:Q135353332|Q135353332]] | 0 |- | [[Kira Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-21 | | | | [[:d:Q135353333|Q135353333]] | 0 |- | [[Sidney Quinn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-04-16 | | | | [[:d:Q135353335|Q135353335]] | 0 |- | [[Faye McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-05-08 | | | | [[:d:Q135353337|Q135353337]] | 0 |- | [[Andrea Jude]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-19 | | | | [[:d:Q135353338|Q135353338]] | 0 |- | [[Helena Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-18 | | | | [[:d:Q135356013|Q135356013]] | 0 |- | [[Ciara Brogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-10-16 | | | | [[:d:Q135356016|Q135356016]] | 0 |- | [[Siofra Flynn]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-05 | | | | [[:d:Q136793711|Q136793711]] | 0 |- | [[Eve O'Carroll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir sacair (*2007) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2007" | 2007-01-17 | | | | [[:d:Q138107884|Q138107884]] | 2 |- | [[Mia McEntee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-19 | | | | [[:d:Q140468897|Q140468897]] | 0 |- | [[Amber Buchanan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-21 | | | | [[:d:Q62393479|Q62393479]] | 0 |- | [[Naomi Farrington]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-04-23 | | | | [[:d:Q135352455|Q135352455]] | 0 |- | [[Muireann Teahan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-24 | | | | [[:d:Q135352456|Q135352456]] | 0 |- | [[Maebh Purtill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-06-10 | | | | [[:d:Q135352459|Q135352459]] | 0 |- | [[Lucy Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-19 | | | | [[:d:Q135352460|Q135352460]] | 0 |- | [[Katie Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-25 | | | | [[:d:Q135352464|Q135352464]] | 0 |- | [[Eabha Booth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-05 | | | | [[:d:Q135352465|Q135352465]] | 0 |- | [[Caoimhe Timmons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-14 | | | | [[:d:Q135352518|Q135352518]] | 0 |- | [[Abbie Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-23 | | | | [[:d:Q135352519|Q135352519]] | 0 |- | [[Kaitlyn Summers]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-18 | | | | [[:d:Q135353334|Q135353334]] | 0 |- | [[Francesca Kyamagero]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-11 | | | | [[:d:Q135353336|Q135353336]] | 0 |- | [[Aoibheann Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-01 | | | | [[:d:Q135353339|Q135353339]] | 0 |- | [[Madelyn Hartigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-08-18 | | | | [[:d:Q135352457|Q135352457]] | 0 |- | [[Shekinah Djoussa]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-12-09 | | | | [[:d:Q136381556|Q136381556]] | 0 |- | [[Laura Buckley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-07-29 | | | | [[:d:Q136381558|Q136381558]] | 0 |- | [[Julie Mai O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-08-02 | | | | [[:d:Q136381679|Q136381679]] | 0 |- | [[Jean Aherne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-08-25 | | | | [[:d:Q136381680|Q136381680]] | 0 |- | [[Hannah Cassin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-05-11 | | | | [[:d:Q136381681|Q136381681]] | 0 |- | [[Amy Elliott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-03-28 | | | | [[:d:Q136381682|Q136381682]] | 0 |- | [[Maryna Petrenko]] | | Imreoir fichille (*2009) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2009" | 2009-02-11 | | | | [[:d:Q139276715|Q139276715]] | 0 |- | [[Robyn Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2010" | 2010-02-23 | | | | [[:d:Q136381557|Q136381557]] | 0 |- | [[Katie Rose Harrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2010" | 2010-02-04 | | | | [[:d:Q136381678|Q136381678]] | 0 |- | [[Carmel Gunning]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]] | | | [[An Ghaobhach]] | | [[:d:Q951887|Q951887]] | 2 |- | [[Rita Connolly]] | | amhránaí | [[amhránaí]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q956109|Q956109]] | 4 |- | [[Samthann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀ | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | | data-sort-value="739" | 739-12-19 | | | [[:d:Q1278739|Q1278739]] | 4 |- | [[Juanita Wilson]] | | stiúrthóir scannán | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1710722|Q1710722]] | 7 |- | [[Mairéad Phelan]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q1941074|Q1941074]] | 1 |- | [[Vyvienne Long]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2069395|Q2069395]] | 4 |- | [[Teresa Kidd]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q2311088|Q2311088]] | 1 |- | [[Eleanor Shanley]] | [[Íomhá:Eleanor Shanly Paul Kelly Frankie Lane Dublin 2011.png|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2390709|Q2390709]] | 3 |- | [[Áine Furey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]] ♀; child of Finbar Furey | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2528271|Q2528271]] | 2 |- | [[Maeve Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] veidhleadóir ♀ | [[veidhleadóir]] | | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q2541341|Q2541341]] | 2 |- | [[Rosena Horan]] | [[Íomhá:Rosena Horan.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cumadóir ♀ | [[cumadóir]] | | | | | [[:d:Q3442530|Q3442530]] | 1 |- | [[Ann Breen]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q4766282|Q4766282]] | 1 |- | [[Ann Scott]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q4766666|Q4766666]] | 1 |- | [[Mary Brannagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀ | [[imreoir fichille]] | | | | | [[:d:Q110161410|Q110161410]] | 2 |- | [[Danielle Donegan]] | | Cianreathaí ♀ | [[cianreathaí]] | | | | | [[:d:Q125188525|Q125188525]] | 1 |- | [[Ava O'Connor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q125188526|Q125188526]] | 1 |- | [[Tanya O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163054|Q137163054]] | 0 |- | [[Paula Judge]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163055|Q137163055]] | 0 |- | [[Margaret O'Driscoll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163056|Q137163056]] | 0 |- | [[Ella O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163057|Q137163057]] | 0 |- | [[Michelle Sherwin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163058|Q137163058]] | 0 |} ---- &sum; 971 items. {{wikidata list end}} [[Catagóir:Mná Éireannacha|*]] pp4ymbq5dklgoqdt5btbnktorjdc3i6 10 101227 1320234 1125173 2026-07-12T00:09:50Z Taghdtaighde 60452 1320234 wikitext text/x-wiki __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ {{Cmbox |type=notice |image=[[File:Twemoji 1f527.svg|35px|link=|alt=]] |text=<div>Is catagóir '''[[:en:Wikipedia:Categorization#Wikipedia administrative categories|catagóir riaracháin]]''' í seo, rud a úsáidtear chun cothabháil a dhéanamh ar an Vicipéid. Ní haon chuid den chiclipéid í agus tá leathanaigh inti [[:en:Wikipedia:What is an article?|nach ailt iad]], é sin nó rangaítear na hailt inti de réir stádais in áit ábhair. Ná cuirtear an chatagóir seo isteach i gcatagóirí ábhair (ach amháin catagóirí riaracháin [[:en:Wikipedia:Categorization#Eponymous categories|eapainmneacha]], leis an [[:en:Wikipedia:Categorization#Sort_keys|eochair sórtála]] Ω).</div>{{#if:{{Yesno|{{{container|}}}}}| <div>IS '''[[:Catagóir:Catagóirí coimeádán|catagóir coimeádán]] é seo'''. Due to its scope, '''it should only contain [[WP:SUBCAT|subcategories]]'''.</div>{{#ifeq:{{{container_category|}}}|no||{{Category other|{{{category|[[Catagóir:Catagóirí coimeádán]]}}}}}}}}}{{#if:{{Yesno|{{{tracking|}}}}}|__HIDDENCAT__ <div>Is '''[[:Category:Catagóirí le haghaidh rianú|catagóir le haghaidh rianú]] é seo'''. It builds and maintains a list of pages primarily for the sake of the list itself. They are not part of the '''[[Wikipedia:Categorization|encyclopedia's categorization scheme]]'''.</div> {{#if:{{{purpose|}}}{{{description|}}}|<div>{{{purpose|{{{description}}}}}}</div>}}<div> * This category is '''[[Wikipedia:Categorization#Hiding categories|hidden]]''' on its [[:Category:Hidden categories|member pages]]&mdash;unless the corresponding [[Special:Preferences|user preference]] (appearance → show hidden categories) is set. * These categories can be used to track, build and organize lists of pages needing "attention ''en masse''" (for example, pages using deprecated syntax), or that may need to be edited at someone's earliest convenience. * These categories also serve to aggregate members of several lists or sub-categories into a larger, more efficient list (''discriminated by classifications'').</div>{{#ifeq:{{{tracking_category|}}}|no||{{Category other|{{{category|[[Catagóir:Catagóirí le haghaidh rianú]]}}}}}}}|{{#if:{{Yesno|{{{hidden|}}}}}|__HIDDENCAT__ <div>Is '''[[:Catagóir:Catagóirí folaithe|catagóirí folaithe]] é seo'''. It is not shown on its member pages, unless the corresponding [[Special:Preferences|user preference]] (appearance → show hidden categories) is set.</div>}}}}{{#if:{{Yesno|{{{empty|}}}}}|{{Possibly empty category|hide=true}} <div><span class="sysop-show" style="font-size:15px;">'''Administrators: Please do not delete this category even if it is empty!'''</span> This category may be empty occasionally or even most of the time. {{{empty_text|}}}</div>}}{{#if:{{Yesno|{{{polluted|}}}}}|{{Polluted category}}}} |imageright={{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|}}}}}}|{{Shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|}}}}}}|{{{shortcut2|}}}|{{{shortcut3|}}}|{{{shortcut4|}}}|{{{shortcut5|}}}}}}} }}<includeonly>{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}}|false|{{Single namespace|category}}{{#if:{{{desc|}}}{{{1|}}}|<br /><div style="text-align: left;">{{{alt|{{{ALTTEXT|'''Description''':}}}}}} {{{desc|{{{1|}}}}}}</div>}}|<!-- Category suppressed -->}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Please add categories to the /doc sub-page, not here. --></noinclude> jy0ojtjn4uamkbgdvgd77gu0ui2d68e 0 101549 1320269 1319969 2026-07-12T08:32:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320269 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta | nom = Šiaulių FA | nom_original = Futbolo Akademija Šiauliai <br / > Šiaulių Futbolo Akademija | colors = {{color box|black}} {{color box|yellow}} [[dubh]], [[buí]] | data_fundacio = 2007 | estadi = [[Estadi Savivaldybės (Šiauliai)]], <br /> [[Šiauliai]], [[Lituània]] | capacitat = 3.000 | entrenador = {{bratach|Lithuania}} Mantas Kuklys | lliga = [[TOPLYGA]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | equipament={{Trealamh spóirt iolracha | pattern_la1= | pattern_b1= _blackstripes | pattern_ra1= | pattern_sh1= _whitesides | pattern_so1= _blackline | leftarm1= 000000 |body1= FFFF00 |rightarm1= 000000 |shorts1= 000000 |socks1= FFFF00 | pattern_la2= |pattern_b2= |pattern_ra2= |leftarm2= FF0000 |body2= FF0000 |rightarm2= FF0000 |shorts2= FF0000 |socks2= 000000 | title_kit1 = Baile | title_kit2 = As baile }} }} Is club [[Sacar|sacair]] é '''Šiaulių futbolo akademija''' as [[Šiauliai]] na Liotuáine. Bunaíodh an club sa bhliain 2007, agus imríonn sé san [[TOPLYGA]]. == Trófaithe == ;Náisiúnta *'''A lyga''' (0): *'''LFF taurė''' (4): *'''Supertaurė''' (0): {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Bliain !Leibhéal !Sraith !Áit !@ |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''[[Trečia lyga]]''' ''(Šiauliai)'' | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| '''9.''' | |- ||||||||| |- | bgcolor="#FFffFF" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''[[Trečia lyga]]''' ''(Šiauliai)'' | bgcolor="#F5f5f5" style="text-align:center;"| '''6.''' | |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>{{Lua idirlín |url=http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-05-11 |archivedate=2020-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608210521/http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html }}</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>{{Lua idirlín |url=http://almis.sritis.lt/ltu18lyga2w.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-05-11 |archivedate=2020-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200116183350/http://almis.sritis.lt/ltu18lyga2w.html }}</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[1 Lyga|Pirma lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#1lyga</ref> |- |||||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2023|2023]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2024|2024]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2025|2025]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.siauliufa.lt/ Suíomh oifigiúil an chlub] * [https://toplyga.lt/komanda/fa-siauliai FA Šiauliai: toplyga.lt] * [https://www.soccerway.com/team/fa-siauliai/CMmWKuwf/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fa-siauliai/36613/ Globalsportsarchive] [[Catagóir:Šiauliai]] [[Catagóir:Clubanna sacair na Liotuáine|Šiauliai]] 5nwo1pjr5wnlap8kkpoxb2k32p7pmcy 0 101551 1320270 1319192 2026-07-12T08:33:03Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320270 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta | nom = FC Džiugas | nom_original = Futbolo klubas Džiugas | alies=''Telšiškiai'' | colors = {{color box|red}} {{color box|black}} {{color box|white}} [[dearg]], [[dubh]], [[bán]] | data_fundacio = 1923 SA Džiugas <br /> 1991 FK Džiugas <br/> 2014 FC Džiugas | | estadi = [[Estadi Centrinis (Telšiai)]], <br /> [[Contae Telšiai]], [[An Liotuáin]] | capacitat = 3,000 | entrenador = {{Bratach|Lithuania}} Andrius Lipskis | lliga = [[TOPLYGA]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | logo = NONE | equipament= {{Trealamh spóirt iolracha | title1 = Baile | title2 = As baile |pattern_la1 = _pumagoal23m |pattern_b1 = _pumagoal24m |pattern_ra1 = _pumagoal23m |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = 880000 |body1 = 880000 |rightarm1 = 880000 |shorts1 = 880000 |socks1 = 880000 |pattern_la2 = _pumagoal24ci |pattern_b2 = _pumagoal24ci |pattern_ra2 = _pumagoal24ci |pattern_sh2 = |pattern_so2 = |leftarm2 = 646464 |body2 = 646464 |rightarm2 = 646464 |shorts2 = 646464 |socks2 = 646464 }} }} Is club [[Sacar|sacair]] é '''Džiugo futbolo klubas''' as [[Telšiai]]. Bunaíodh an club sa bhliain 2014, agus imríonn sé san [[TOPLYGA]]. == Trófaithe == ;Náisiúnta *'''A lyga''' (0): *'''LFF taurė''' (0): *'''Supertaurė''' (0): {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Bliain !Leibhéal !Sraith !Áit !@ |- | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>{{Lua idirlín |url=http://almis.sritis.lt/ltu14lyga2w.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-05-11 |archivedate=2019-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190119120940/http://almis.sritis.lt/ltu14lyga2w.html }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''10.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#1lyga</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2021|2021]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFE2E2" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2023|2023]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFE2E2" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2032.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2024|2024]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2025|2025]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.fcdziugas.lt/ Suíomh oifigiúil an chlub] * [https://toplyga.lt/komanda/dziugas FC Džiugas: toplyga.lt] * [https://uk.soccerway.com/teams/lithuania/diugas-teliai/30669/ FC Džiugas: Soccerway] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-dziugas-telsiai/20684/ Globalsportsarchive] [[Catagóir:Telšiai]] [[Catagóir:Clubanna sacair na Liotuáine|Džiugas]] 5ztap9g1zmsmy98pnu1hw46c4kdji5s 0 101552 1320271 1297279 2026-07-12T08:39:01Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320271 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta | nom = FK Banga | nom_original = Futbolo klubas Banga | colors = {{color box|orange}} {{color box|blue}} [[Oráiste (dath)|oráiste]], [[gorm]] | data_fundacio = [[1966]] (oifigiúil) | entrenador = {{bratach|Lithuania}} David Afonso | lliga = [[TOPLYGA]]<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> | equipament={{Trealamh spóirt iolracha | pattern_la1 =|pattern_b1=|pattern_ra1= | leftarm1=FF6600|body1=FF6600|rightarm1=FF6600|shorts1=FF6600|socks1=FF6600 | pattern_la2=_navyshoulders|pattern_b2=_thindkbluesides|pattern_ra2=_navyshoulders | leftarm2=223D71|body2=223D71|rightarm2=223D71|shorts2=223D71|socks2=223D71 | title_kit1 = Baile | title_kit2 = As baile }} }} Is club [[Sacar|sacair]] é '''Bangos futbolo klubas''' as [[Gargždai]]. Bunaíodh an club sa bhliain 1966, agus imríonn sé san [[A lyga]]. == Trófaithe == ;Náisiúnta *'''A lyga''' (0): *'''LFF taurė''' (1): 2024 *'''Supertaurė''' (0): {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Bliain !Leibhéal !Sraith !Áit !@ |- |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2004''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>{{Lua idirlín |url=http://almis.sritis.lt/ltu04lyga2w.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-05-11 |archivedate=2018-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180820033958/http://almis.sritis.lt/ltu04lyga2w.html }}</ref> |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2005''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>{{Lua idirlín |url=http://almis.sritis.lt/ltu05lyga2w.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-05-11 |archivedate=2018-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180820034430/http://almis.sritis.lt/ltu05lyga2w.html }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2006''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''12.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito06.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2007''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito07.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2008''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito08.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2009''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2020|2020]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2021|2021]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2022|2022]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2023|2023]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2024|2024]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga 2025|2025]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.fkbanga.lt/ Suíomh oifigiúil an chlub] * [https://toplyga.lt/komanda/banga FK Banga: toplyga.lt] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/banga-gargzdai/6593/ FK Banga: Soccerway] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-banga-gargzdai/15839/ Globalsportsarchive] [[Catagóir:Gargždai]] [[Catagóir:Clubanna sacair na Liotuáine|Banga]] tbaoz0oo2jija0y5kld8ablklgy0lmn 14 106324 1320247 1123133 2026-07-12T00:20:34Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320247 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106325 1320243 1123134 2026-07-12T00:19:31Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320243 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106326 1320257 1123135 2026-07-12T00:23:41Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320257 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106327 1320244 1123136 2026-07-12T00:19:53Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320244 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106328 1320246 1123140 2026-07-12T00:20:21Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320246 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106329 1320245 1123141 2026-07-12T00:20:06Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320245 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106330 1320249 1123142 2026-07-12T00:20:47Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320249 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 14 106331 1320250 1123143 2026-07-12T00:21:01Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320250 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] 9gfuiweu5rv01q64725rwti9aojbzhk 0 109926 1320221 1275611 2026-07-11T23:40:44Z TGcoa 21229 1320221 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Little-Rock-TIME-1957.jpg|clé|mion|233x233px|Teiripe thurrainge: cuireadh scothbhuíon saighdiúirí, an 101st Airborne, isteach chun ord a chur ar bun arís]] Ar [[24 Meán Fómhair]] [[1957]], tháinig trúpaí amach i [[Little Rock, Arkansas|Little Rock]], [[Arkansas]] chun cosaint a thabhairt do naonúr den chine gorm ar tugadh cead dóibh freastal ar scoil dara leibhéal. [[Íomhá:Little Rock integration protest.jpg|clé|mion|177x177px|agóid]] Bhí an eachtra ina cor cinniúna i stair na n[[daoine gorma]] sna Stáit Aontaithe. Chuir an tUachtarán [[Eisenhower]] in iúl nach nglactar le ciníochas. == Cúlra == Ar [[17 Bealtaine]] [[1954]], rialaigh [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe]] sa chás ''Brown v The Board of Education'' go raibh an dlí i gcuid de na stáit a chuir scoileanna poiblí ar leith ar fáil, do pháistí geala agus do pháistí gorma, ag teacht salach ar an m[[Bunreacht na Stát Aontaithe|Bunreacht]]. Ansin tháinig aird an náisiúin ar [[Martin Luther King]] sa bhliain 1955 nuair a bhí sé mar cheannaire ar bhaghcat bus [[Montgomery, Alabama|Montgomery]] in [[Alabama]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/documents/merged_document%20smto3.pdf|teideal=An Stair Mórthimpeall Orm 3|údar=cogg.ie|dátarochtana=2023|archivedate=2024-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240529104551/https://www.cogg.ie/wp-content/documents/merged_document%20smto3.pdf}}</ref> Réitigh na himeachtaí seo an bealach don ghluaiseacht um [[Cearta daonna|chearta sibhialta]] a chuaigh chun cinn i ndeireadh na g[[1950idí|caogaidí]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-john-paul-stevens-agus-cuirt-uachtarach-na-stat-ao.aspx|teideal=John Paul Stevens agus Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2019-05-17}}</ref> == Imeachtaí == In 1957 bhí gach duine sa domhan ag faire ar a raibh ag titim amach i gcathair Little Rock, Arkansas, áit a raibh ar an arm teacht isteach chun cabhrú le clárú mhic léinn ghorma san ‘Central High School’, a ghlac le mic léinn gheala amháin go dtí sin.<ref name=":0" /> Cuireadh scothbhuíon saighdiúirí, an 101st Airborne, isteach chun ord a chur ar bun arís. == Féach freisin == * [[Cearta daonna]] * [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe]] * [[Daoine gorma]] * [[Ciníochas sna Stáit Aontaithe]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1957]] [[Catagóir:Arkansas]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Daoine gorma]] [[Catagóir:Ciníochas sna Stáit Aontaithe]] tw8gq8aiuh0gu0bh35gbgqe2lxxfm9u 0 110288 1320206 1188576 2026-07-11T22:28:07Z TGcoa 21229 1320206 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Gevolgen_van_het_bombardement_op_het_Bezuidenhout.jpg|mion| I measc na bhfothracha ó bhuamáil de thaisme na gComhghuaillithe ar an Bezuidenhout i 1945 bhí coirp níos mó ná 500 sibhialtach Ollannach.]] [[Íomhá:Tokyo_1945-3-10-1.jpg|mion| [[Tóiceo]] tar éis an buamáil loiscneach ollmhór ar oíche an 9-10 Márta 1945, an ruathar aonair is milltí i stair na heitlíochta míleata . Mharaigh buamáil loiscneach Thóiceo thart ar 100,000 sibhialtach, ach gearradh táirgiúlacht thionsclaíoch na cathrach - príomhsprioc na buamála - ina dhá leath.]] Is éard atá i gceist le '''damáiste comhthaobhach''' ná sibhialtaigh a mharaítear nó a ghortaítear de thimpiste, nó damáiste a dhéantar d'fhoirgnimh shibhialtacha de thimpiste, le linn cogaidh nó le linn oibríochta míleata.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/dam%C3%A1iste+comhthaobhach|teideal=damáiste comhthaobhach - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for damáiste comhthaobhach by Foras na Gaeilge|language=en|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> Is ionann damáiste comhthaobhach agus aon bhás, gortú, nó damáiste eile a dhéantar mar thoradh teagmhasach ar ghníomhaíocht. Cé gur le haghaidh oibríochtaí míleata a cumadh ar dtús é,<ref name="Holland2007">{{Luaigh foilseachán|author=Holland|first=Joseph|title=Military Objective and Collateral Damage: Their Relationship and Dynamics|journal=Yearbook of International Humanitarian Law|volume=7|year=2007|pages=35–78|issn=1389-1359|doi=10.1017/S1389135904000352}}</ref> úsáidtear anois é i gcomhthéacsanna neamh-mhíleata. == Féach freisin == * [[Collateral Murder]], eachtra amach a tharla ar [[12 Iúil]] [[2007]] san Iaráic. ==Tagairtí== [[Catagóir:Taismí sibhialta]] [[Catagóir:Sofhriotail]] [[Catagóir:Téarmaíocht mhíleata]] [[Catagóir:Taismí cogaidh]] <references /> [[Catagóir:Cogadh]] [[Catagóir:Éagóir]] pp9eeskqlbvifcchz1w855dz6lgokm5 1320207 1320206 2026-07-11T22:29:50Z TGcoa 21229 1320207 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Gevolgen_van_het_bombardement_op_het_Bezuidenhout.jpg|mion| I measc na bhfothracha ó bhuamáil de thaisme na gComhghuaillithe ar an Bezuidenhout i 1945 bhí coirp níos mó ná 500 sibhialtach Ollannach.]] [[Íomhá:Tokyo_1945-3-10-1.jpg|mion| [[Tóiceo]] tar éis an buamáil loiscneach ollmhór ar oíche an 9-10 Márta 1945, an ruathar aonair is milltí i stair na heitlíochta míleata . Mharaigh buamáil loiscneach Thóiceo thart ar 100,000 sibhialtach, ach gearradh táirgiúlacht thionsclaíoch na cathrach - príomhsprioc na buamála - ina dhá leath.]] Is éard atá i gceist le '''damáiste comhthaobhach'''<ref>Tugadh "'''Slad de Leataobh'''" air chomh maith</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://collateralmurder.wikileaks.org/|teideal=Collateral Murder|údar=Wikileaks|dáta=|work=collateralmurder.wikileaks.org|dátarochtana=2020-07-13}}</ref> ná sibhialtaigh a mharaítear nó a ghortaítear de thimpiste, nó damáiste a dhéantar d'fhoirgnimh shibhialtacha de thimpiste, le linn cogaidh nó le linn oibríochta míleata.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/dam%C3%A1iste+comhthaobhach|teideal=damáiste comhthaobhach - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for damáiste comhthaobhach by Foras na Gaeilge|language=en|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> Is ionann damáiste comhthaobhach agus aon bhás, gortú, nó damáiste eile a dhéantar mar thoradh teagmhasach ar ghníomhaíocht. Cé gur le haghaidh oibríochtaí míleata a cumadh ar dtús é,<ref name="Holland2007">{{Luaigh foilseachán|author=Holland|first=Joseph|title=Military Objective and Collateral Damage: Their Relationship and Dynamics|journal=Yearbook of International Humanitarian Law|volume=7|year=2007|pages=35–78|issn=1389-1359|doi=10.1017/S1389135904000352}}</ref> úsáidtear anois é i gcomhthéacsanna neamh-mhíleata. == Féach freisin == * [[Collateral Murder]], eachtra amach a tharla ar [[12 Iúil]] [[2007]] san Iaráic. ==Tagairtí== [[Catagóir:Taismí sibhialta]] [[Catagóir:Sofhriotail]] [[Catagóir:Téarmaíocht mhíleata]] [[Catagóir:Taismí cogaidh]] <references /> [[Catagóir:Cogadh]] [[Catagóir:Éagóir]] ltq8r7xnomy4iz5z6oj39nao6qgcld8 14 117443 1320251 1255586 2026-07-12T00:21:18Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320251 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála |hidden=yes}} [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] gy77ikbzob1d7m155iq9wvk14mihd4r 14 117457 1320255 1255737 2026-07-12T00:22:25Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320255 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála |hidden=yes}} [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] gy77ikbzob1d7m155iq9wvk14mihd4r 14 117630 1320254 1256802 2026-07-12T00:22:10Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320254 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála |hidden=yes}} [[Catagóir:Riarachán ábhair Vicipéid]] gy77ikbzob1d7m155iq9wvk14mihd4r 0 121065 1320185 1312358 2026-07-11T15:14:57Z Guliolopez 313 ce 1320185 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Áras Mhic Amhlaigh (cropped).jpg|mion|Naíonra agus Áras Mhic Amhlaigh]] Bruachbhaile i n[[Gaillimh]] is ea '''[[Cnoc na Cathrach]]'''. I 2018, rinneadh cur síos air mar cheann de na bruachbhailte ba thapúla ag fás i nGaillimh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/knocknacarra-galway-neighbourhood-guide-4072896-Jun2018/|teideal=Your guide to Knocknacarra: Fast-growing Galway suburb bordered by woods and sea|údar=Paula Lyne|dáta=2018-06-15|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2025-09-24}}</ref> I 2004, bhí thart ar 12,000 daoine ina gcónaí sa mbruachbhaile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Knocknacarra|teideal=Editing Knocknacarra - Wikipedia|language=en|work=en.wikipedia.org|dátarochtana=2025-09-24}}</ref> Tugtar "[[Gaelscoil Mhic Amhlaigh]]", Naíonra Mhic Amhlaigh agus Áras Mhic Amhlaigh i g[[Cnoc na Cathrach]], Gaillimh in ómós do [[Dónall Mac Amhlaigh|Dhónall Mac Amhlaigh]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://gsmhicamhlaigh.ie/ar-scoil/|teideal=Ár Scoil • Gaelscoil Mhic Amhlaigh|language=en-GB|work=Gaelscoil Mhic Amhlaigh|dátarochtana=2026-05-09}}</ref> == Suíomh == Tá Cnoc na Cathrach suite ar [[Cuan na Gaillimhe|Chuan na Gaillimhe]], laistigh de pharóiste shibhialta na [[An Ráithín (idirdhealú)|Ráithín]] agus i m[[Gaillimh, Barúntacht|barúntacht stairiúil na Gaillimhe]]. <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/en/18541|teideal=Cnoc na Cathrach/Knocknacarragh|language=en|work=logainm.ie|dátarochtana=2025-09-24}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.townlands.ie/galway/galway/rahoon/knocknacarragh/|teideal=Knocknacarragh Townland, Co. Galway|work=www.townlands.ie|dátarochtana=2025-09-24}}</ref> Tá an bruachbhaile 5 chiliméadar siar ó Ghaillimh.<ref name=":0" /> Tá sé ag críochantacht le [[Bóthar na Trá]] soir theas agus le [[Bearna]] siar.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.google.com/maps/search/Explore+Galway+City,+Galway,+Ireland/@53.2696531,-9.109504,12z?g_ep=Eg1tbF8yMDI1MDkxNV8wIJvbDyoASAJQAg%3D%3D&hl=en|teideal=Explore Galway City, Galway, Ireland|language=en|work=Explore Galway City, Galway, Ireland|dátarochtana=2025-09-24}}</ref> ==Tagairtí== {{reflist}} {{Contae na Gaillimhe}} [[Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Cuan na Gaillimhe]] [[Catagóir:Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] {{síol-tír-ie}} 7pivqf1i6odm8j3g8obwo4e8j5d3e2r 2 121281 1320183 1319865 2026-07-11T12:09:54Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1320183 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | Europol | Europol |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |} {{Wikidata list end}} 5gcziqzqvkr6bzbkgilm9m59cim6h0c 14 122466 1320235 1293638 2026-07-12T00:10:06Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320235 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Ainmspasanna Vicipeide}} [[Catagóir:Riarachán ainmspáis Vicipéid]] [[Catagóir:Riarachán Vicipéid]] c0m2gnggo9eqptj9ffg9ef4uyonnugn 0 123475 1320203 1314630 2026-07-11T21:28:19Z IvanScrooge98 23414 /* */ 1320203 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} D’ionsaigh Iosrael agus na Stáit Aontaithe Rialtas na hIaráine ar an 28 Feabhra 2026, ionsaí gan choinne a chuir tús le cogadh sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/achrann-ag-scaipeadh-sa-mheanoirthear-i-ndiaidh-ionsaithe-stait-aontaithe-mheiricea-agus-iosrael-ar-an-iarain/|teideal=Achrann ag scaipeadh sa mheánoirthear i ndiaidh ionsaithe Stáit Aontaithe Mheiriceá agus Iosrael ar an Iaráin|dáta=2026-03-02|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-03}}</ref> D'fhág an Cogadh muintir na hIaráine idir dhá thine Bhealtaine – tine taobh istigh agus tine taobh amuigh. Bhí muintir na hIaráine ina ngialla ag a rialtas féin, aon uair amháin eile, ach fós féin is é an tromluí is measa acu ar tharla dá gcomharsana de bharr ‘cabhair’ an iarthair.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-iarain-idir-da-thine-bhealtaine-uaireanta-is-fearr-drochrialtas-na-a-bheith-gan-rialtas-ar-bith/|teideal=An Iaráin idir dá thine Bhealtaine – uaireanta is fearr drochrialtas ná a bheith gan rialtas ar bith|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=3 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-04}}</ref> Ag an am céanna bhí Donald Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa [[Caolas Hormuz|Chaolas Hormuz]].<ref name=":17">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-sainnithe-idir-dha-thine-bhealtaine-sa-chaolas-hormuz/|teideal=Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa Chaolas Hormuz|údar=Máirtín Ó Duibhir|dáta=18 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Tá tábhacht eacnamaíochta thar na bearta ag baint leis an g[[coigeal]] sin ós tríd a sheachadtar sciar suntasach de sholáthairtí ola agus gáis an domhain.<ref name=":15">{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar á dhéanamh as an nua ag Iosrael ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0318/1563919-ollruathar-a-dheanamh-as-an-nua-ag-iosrael-ar-an-liobain/|date=2026-03-18|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7 Aibreán, d’fhógair Trump ‘sos cogaidh’ coicíse.<ref name=":29">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/praghas-na-hola-tite-faoi-bhun-100-aris-tar-eis-fhogra-trump/|teideal=Praghas na hola tite faoi bhun $100 arís tar éis fhógra Trump|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=8 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> Bhí níos mó ná 2,000 duine maraithe, 28 Feabhra-25 Márta, le hionsaithe ag Iosrael agus na S-A ar an Iaráin. Ina theannta sin, mharaigh Iosrael níos mó ná 1,000 duine sa [[An Liobáin|Liobáin]] agus cuireadh an.ruaig ar na daoine a bhí ina gcónaí i deisceart na tíre, os cionn milliún.<ref>tír bheag atá sa Liobáin, 10,452 km^2, níos lú ná [[Contae an Chláir]], [[Contae Luimnigh]] agus [[Contae Thiobraid Árann|Contae Thiobraid Arainn]] le chéile, agus daonra 6 milliún ann, nó b'fhéidir seacht milliún, na Palaistínigh agus na teifigh as Siria san áireamh</ref> [[Íomhá:President Donald J. Trump on the United States Military Major Combat Operations in Iran.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Fógra de chuid Trump, 28 Feabhra 2026]] [[Íomhá:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 1 Márta 2026]] [[Íomhá:132278 cemetery kfar giladi PikiWiki Israel.jpg|clé|mion|220x220px|"Búir Leoin" i Reilig Kfar Giladi san Iosrael]] [[Íomhá:Operation-Roaring-Lion-0014.jpg|clé|mion|220x220px|Sheol Iosrael 200 scairdtrodaire ar an 28 Feabhra 2026, an t-aerfhórsa iomlán (F-16 anseo sa phictiúir seo), ]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997841).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: ionsaithe na S-A (díolaim)]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Díolaim eile de chuid na S-A (tá go leor ann)]] [[Íomhá:President Trump Participates in a Medal of Honor Ceremony.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 2 Márta i searmanas bronnta]] [[Íomhá:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (3).jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab]], 28 Feabhra]] [[Íomhá:Funeral of the martyrs of Minab Primary School for Girls 26.jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Tórraimh na gcailíní (cuid) i Minab]] ]] [[Íomhá:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|clé|mion|220×220px|[[Mojtaba Khamenei]], ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026 (anseo in 2019)]] [[Íomhá:Oil Refinery Fires in Tehran, Iran (CIRA 2026-03-07 - nolabels).gif|clé|mion|220x220px|2026-03-07: íomhá ó spás - tinte ó smacht ar fud Tehran nuair a bhuaileadh na scaglanna ola => thit báisteach dhubh agus nimhiúil ; rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach.]] [[Íomhá:U.S. Central Command - Update from CENTCOM Commander on Operation Epic Fury-.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, 3 Márta, aimiréal Brad Cooper, ceannasaí CENTCOM, agus a "huasdátú''"'' (4 nóiméad)]] [[Íomhá:President Trump Gaggles with Press at Joint Base Andrews, Mar. 11, 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 11 Márta]] [[Íomhá:President Trump and Vice President JD Vance Participate in Signing Time, Mar. 16, 2026.webm|clé|mion|220x220px|16 Márta: Labhair [[J. D. Vance|JD Vance]] don chéad uair, ag 15n 26s]] == Cúlra == Bhí buairt agus imní ann ó na 2000idí go mbeadh an Iaráin in ann buama núicléach a chur le chéile.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú núicléach idir Meiriceá agus An Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/0714/714675-socru-nuicleach-idir-meircea-agus-an-iarain/|date=2015-07-14|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Iaráin ag maíomh le fada nach raibh ach spriocanna síochána lena clár núicléach. Ach níor chreid Iosrael riamh an scéal sin. Dúirt na hIaránaigh i gcónaí nach raibh aon airm núicléacha á bhforbairt acu agus gur mar fhoinse fuinnimh amháin a bhí [[úráiniam]] á shaibhriú acu.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Comhráite sa Ghinéiv faoi chlár núicléach na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0620/1519455-comhraite-sa-ghineiv-faoi-chlar-nuicleach-na-hiaraine/|date=2025-06-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Rinneadh [[Socrú núicléach leis an Iaráin|Socrú núicléach leis an Iaráin in 2015]], an [[Socrú núicléach leis an Iaráin|JCPOA]].<ref>''Joint Comprehensive Plan of Action''</ref> D’éirigh na Stáit Aontaithe, faoi stiúir Trump, as an Socrú ar an 8 Bealtaine 2018. Cháin sé an Socrú mar "an margadh is measa riamh". Seach-chogaí a bhí ann go hairithe roimh Meitheamh 2025. Agus buaileadh an Iaráin agus a comhghuaillithe go dona. Theith [[Bashar al-Assad]] [[Cogadh Cathartha na Siria|an tSiria]] sa bhliain 2024. Briseadh [[Cogadh Iosrael-Gaza|Hamas i nGaza]] agus [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran–Israel proxy conflict|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran%E2%80%93Israel_proxy_conflict&oldid=1295737217|journal=Wikipedia|date=2025-06-15|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025}} I dtús 2026, bhí Iosrael agus na Stáit Aontaithe uilechumhachtach sa réigiún == 28 Feabhra 2026 == Ar an 28 Feabhra, chuir Iosrael tús le "blitzkrieg". Thug Iosrael an t-ainm "Búir Leoin" ar an "oibríocht" (i gcuimhne ar [[Yosef Trumpeldor]], a maraíodh ar an 28 Feabhra 1920 i Cath Tel Hai).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ynet.co.il/news/article/bytb5nxy11g |teideal="שאגת הארי", אחרי "עם כלביא" {{!}} השם והסמליות: "השאגה נשמעת בעולם כולו"|údar=ynet.co.il|dáta=2 Márta 2026}}</ref><ref>Thug Iosrael an t-ainm "Leon ag éirí" (Leabhar na nUimhreacha, caibidil 23, véarsa 24) ar an "oibríocht" [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]]   </ref> Bhí ainm eile ag na Stáit Aontaithe ar an oibríocht, ‘Fiúir Éachtach’ (Epic Fury). Ionsaithe gan choinne, de chuid Iosrael go háirithe, a bhí ann ar an 28 Feabhra. Bhí na Stáit Aontaithe i mbun idirbheartaíochta le Rialtas na hIaráine agus bhí dea-chuma ar an scéal. Ach sárdheis a bhí ann ar an 28 Feabhra; tháinig rialtas na hIaráine le chéile sa ceanncheathrú de chuid an Ayatollah;  bhí barraíocht de thuairim díobh féin acu is cosúil. Ar an gcéad lá, sheol Iosrael 200 scairdtrodaire, gach ceann a bhí acu agus thosaigh na hionsaithe i lár an lae ghil (timpeall 9.45am i dTeheran). Éacht dodhéanta, a cheap na hIaránaigh agus mar sin, ní raibh ceannairí an rialtas ina mbuncair. Mharaigh Iosrael ceannairí polaitiúla agus míleata go leor i lárionad an rialtais:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-and-israel-exact-heavy-toll-on-irans-leaders-8320addf|teideal=Which Iranian Leaders Have Been Killed and Who Survived?|údar=James Benedict, Sune Engel Rasmussen and Benoit Faucon|dáta=2026-03-01|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-03}}</ref>   * Ayatollah [[Ali Khamenei]].  Maraíodh a iníon agus garmhac chomh maith. Gortaíodh a bhean, Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh agus a mhac, Mojtaba Khamenei (ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026). * Maorghinearál Mohammad Pakpour, Ardcheannasaí,  [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] ([[CGRI]]).<ref>i mBéarla, Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)</ref> * Aziz Nasirzadeh, Aire Cosanta * Mohammad Mohammadi Golpayegani, Ceann Foirne an Ayatollah * Ali Shamkhani, Rúnaí Comhairle Cosanta na hIaráine * Maorghinearál Abdolrahim Mousavi, Ardcheannasaí, Fórsaí Armtha na hIaráine (an t-údarás míleata is airde) * Briogáidireghinearál Aziz Nasirzadeh, Lóistíocht na bhFórsaí Armtha * Briogáidireghinearál Mohammad Shirazi, Ceann Oifig Míleata an Ayatollah * Briogáidireghinearál Hossein Jabal Amelian, Ceann Taighde Míleata (SPND) * Briogáidireghinearál Gholamreza Rezaian, Ceannasaí Faisnéise, Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí ([[CGRI]]) * Saleh Asadi, Ceann Faisnéise agus Straitéise san Arm * agus maraíodh b'fhéidir 60 seasca eile i lárionad an rialtais timpeall 9.45am i dTeheran Buaileadh oifig Uachtarán na hIaráine, Masoud Pezeshkian, in Tehran, ach tháinig sé slán as.      Ar an lá céanna, bhuail na S-A timpeall 1,000 sprioc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/4418826/hegseth-says-epic-fury-goals-in-iran-are-laser-focused/|teideal=Hegseth Says 'Epic Fury' Goals in Iran Are 'Laser-Focused'|údar=war.gov|dáta=2 Márta 2026|dátarochtana=4 Márta 2026}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ar an 15-17 Márta, feallmharaíodh ceannasaí slándála na hIaráine Ali Larijani agus aire faisnéise na hIaráine Esmail Khatib.<ref name=":15" /> '''Spriocanna''' Ba léir ón ráiteas a thug an tUachtarán Donald Trump maidin na chéad ionsaithe go raibh na Meiriceánaigh i bhfabhar athraithe réimis. D’éirigh lena n-iarrachtaí na ceannairí a mharú ach go gairid ina dhiaidh sin thosaigh siad ag tarraingt siar ón sprioc uaillmhianach maidir le hathrú réimis agus leag siad síos roinnt spriocanna éagsúla eile; scrios iomlán a dhéanamh ar chumas na nIaránach diúracán agus drón a sheoladh agus a mhonarú; agus deireadh a chur lena gclár saibhrithe núicléach.<ref name=":17" /> Bhí sprioc sa bhreis ag Iosrael, [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]] a scrios. == An Iaráin == Ar an 28 Feabhra, bhí na mílte ionsaí ón aer déanta ag na Stáit Aontaithe agus Iosrael ar áiteanna fud fad na hIaráine. Bhí go leor de na buamaí á ndíriú ar dheisceart na hIaráine, an ball is boige den tír ós é is gaire do loingeas aerárthach Mheiriceá a bhí suite i Murascaill na Peirse. Mhaígh na hIosraelaigh gur dírithe ar ionaid mhíleata a bhí na buamaí. Ach ba mhór an damáiste comhthaobhach. Mar shampla, ar an 28 Feabhra, [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|buaileadh an scoil Shajareh Tayyebeh (An Crann Maith)]] in Minab i gCúige Hormozgan.  Maíonn na meáin san Iaráin gur maraíodh timpeall 168-180 duine, páistí cuid mhór díobh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school attack|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_attack&oldid=1343206898|journal=Wikipedia|date=2026-03-12|language=en}}</ref> Bhí 170 cailín, 7 go 12, sa bhunscoil ag an am.Buaileadh ospidéal in aice leis an scoil chomh maith. Bhí an scoil mar bhunáit den [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] go dtí 2013.  Ní raibh an sprioc nuashonraithe, is cosúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school airstrike|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_airstrike&oldid=1341572830|journal=Wikipedia|date=2026-03-03|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026}} Bhí sé ráite go neamhbhalbh ag Meiriceá agus ag Iosrael go dteastaíonn uathu bonneagar na hIaráine a scriosadh – bonneagar míleata, nó bonneagar sibhialta, nó an dá rud, ní léir. Dúirt ionadaithe an charthanais san Iaráin go ndearnadh damáiste idir 28 Feabhra-9 Márta do 19,000 aonad sibhialtach ó thosaigh an bhuamáil, ar aonaid chónaithe 16,000 acu agus ar aonaid tráchtála na 3,000 eile.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Luach $5.6 billiún d'airm scaoilte ag Meiriceá leis an Iaráin'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562621-luach-5-6-billun-dairm-scaoilte-ag-meiricea-leis-an-iarain/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mar le rún sin Mheiriceá agus Iosrael réimeas na hIaráine a threascairt, ní cosúil go bhfuil mórán gluaiseachta faoi ó tá na húdaráis ag teacht roimh aon ghrúpaí frithrialtais a mbeadh sé ar intinn acu teacht le chéile chuige sin.<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|title=Tehran, Béiriút buamáilte go trom arís aréir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562774-tehran-beiriut-buamailte-go-trom-aris-areir/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí a gcuid tithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin ar an 12 Márta agus iad sa tóir ar bhráite sábháilte ó bhuamaí Iosrael agus na Stát Aontaithe (áisíneacht dídeanaithe na Náisiún Aontaithe a chuir an meastachán maidir le líon na dteifeach ar fáil).<ref name=":8" />  == An Liobáin agus Siria == Thug an Cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael an ruaig a chur an an daonra i ndeisceart an Liobáine. Ní raibh an rún ag Iosrael, a mhaígh an rialtas, ach an ruaig a chur ar an grúpa míleata Hezbollah, eagraíocht a dtacaíonn an Iaráin leis. Ach thug an cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael chun an Liobáin a scrios. Thug Hezbollah a n-aghaidh ar Iosrael; sna chéad laethanta de mhí an Mhárta, scaoileadh diúracáin agus buaileadh bunáiteanna leis na hIosraelaigh in [[Ardáin Ghóláin]] sa tSiria agus i dtuaisceart Iosrael, gan mórán damáiste. Theilg scairdeitleáin na nIosraelach diúracáin le hionaid éagsúla ar fud na tíre gach lá, na comharsanachtaí Siacha go háirithe i ndeisceart na tíre, ach fiú ceantair cónaithe i lár Bhéiriút.  Buamáil thréan a bhí ann ar cheantar dlúthchónaithe lán d'árasáin agus de shiopaí beaga,  Bhuail buamaí Iosrael lár na príomhchathrach, áit nach bhfuil i ngaobhar dhaingean Hezbollah ó dheas de Bhéiriút.<ref name=":16">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-scortha-maraithe-no-go-gortaithe-sna-hionsaithe-is-deanai-ar-beirut/|teideal=Na scórtha maraithe nó go gortaithe sna hionsaithe is déanaí ar Beirut|dáta=2026-03-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Bhuamáil Iosrael an bonneagar sibhialta, áiseanna sláinte, bóithre agus droichid ina measc.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=Ionsaithe tréana á ndéanamh ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563407-ionsaithe-treana-a-ndeanamh-ar-an-liobain/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh na hIosraelaigh gur ar lucht Hezbollah a bhí a gcuid arm dírithe ach ní raibh a n-amas ró-chruinn.<ref name=":10">{{Luaigh foilseachán|title=Bonneagar na hIaráine á leacú tuilleadh ag Iosrael, Meiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0313/1563219-bonneagar-na-hiaraine-a-leacu-tuilleadh-ag-iosrael-meiricea/|date=2026-03-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir Iosrael saighdiúirí thar teorainn isteach i ndeisceart na Liobáine, [[UNIFIL|áit a raibh saighdiúirí na hÉireann ar dualgas síochána leis na Náisiúin Aontaithe]].<ref name=":0" /> Dúirt Rialtas na Liobáine go raibh 570 duine maraithe ag fórsaí Iosrael sa tír idir 28 Feabhra - 9 Márta agus bhí 760,000 duine curtha as a mbailte.<ref name=":3" /> Tugadh "pionós comhchoiteann" ar easáitiú éigeantach an phobail seo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/6/israel-extending-gaza-playbook-to-lebanon-charity-warns|teideal=Israel extending ‘Gaza playbook’ to Lebanon, charity warns|údar=Al Jazeera Staff|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thewire.in/world/the-world-watches-as-israel-destroys-lebanon-implementing-a-doctrine-of-war-crimes|teideal=The World Watches as Israel Destroys Lebanon, Implementing a Doctrine of War Crimes|language=en|work=The Wire|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> D'fhoilsigh [[Human Rights Watch]] tuairisc ag léiriú fianaise gur bhain Iosrael leas as an nimh fosfar bán i gceantair ina bhfuil cónaí ar dhaoine i ndeisceart na Liobáine (mar a tharla le linn DF 2023-Bealtaine 2024) (9 Márta).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/03/09/lebanon-israel-unlawfully-using-white-phosphorus|teideal=Lebanon: Israel Unlawfully Using White Phosphorus {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-03-09|language=en|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=22 duine maraithe, 117 leonta ag fórsaí Iosrael i mBéiriút|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/1011/1474867-22-duine-maraithe-117-leonta-ag-forsai-iosrael-i-mbeiriut/|date=2024-10-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>   Maíodh go raibh  coireanna cogaidh agus coireanna in aghaidh na daonnachta á ndéanamh ag na hIosraelaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098|teideal=Nearly 700,000 displaced in Lebanon as Middle East crisis escalates {{!}} UN News|dáta=2026-03-09|language=en|work=news.un.org|dátarochtana=2026-03-13|archivedate=2026-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260312032502/https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://globalvoices.org/2026/03/12/from-gaza-to-lebanon-and-iran-the-normalization-of-atrocity/|teideal=From Gaza to Lebanon and Iran: The normalization of atrocity|dáta=2026-03-12|language=en|work=Global Voices|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.justsecurity.org/133550/illegality-israels-military-campaign-lebanon/|teideal=The Illegality of Israel’s Military Campaign in Lebanon|údar=Adil Ahmad Haque|dáta=2026-03-11|language=en-US|work=Just Security|dátarochtana=2026-03-13}}</ref>    I ndeisceart na Siria, bhuail Iosrael spriocanna ó am go ham, ina measc ionad ceannais agus bunáit mhíleata de chuid réimeas na tíre sin.<ref name=":18">{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh ionsaithe i Murascaill na Peirse thar oíche|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0320/1564329-tuilleadh-ionsaithe-i-murascaill-na-peirse-thar-oiche/|date=2026-03-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 8 Aibreán, thug Uachtarán Trump le fios nach raibh an Liobáin clúdaithe sa sos cogaidh a tháinig i bhfeidhm ar an 7 Aibreán. Dúirt an tUachtarán Trump gur "achrann eile" é an troid in aghaidh Hezbollah.<ref name=":37">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 23 Aibreán,, d'fhógair an réimeas i Washington DC 'sos cogaidh' sa Liobáin. An lá dár gcionn dúirt Hezbollah nárbh fhiú tráithnín é an 'sos cogaidh' tar éis d'fhórsaí míleata Iosrael beirt a mharú sa Liobáin, srl.<ref name=":38">{{Luaigh foilseachán|title='Ceannairí Eorpacha éadóchasach faoin gcorraíl idirnáisiúnta'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0424/1569920-ceannairi-eorpacha-eadochasach-faoin-gcorrail-idirnaisiunta/|date=2026-04-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Tíortha Arabacha == Sna laethanta dár gcionn, bhí ionsaithe déanta ag an Iaráin ar fud an Mheánoirthir, tíortha Arabacha atá fabhrach do Mheiriceá go háirithe.<ref name=":0" /> Scaoil na hIaránaigh sailbhí drón le tíortha comharsanachta gach lá.  Cé nach bhearnaigh ach an corrcheann acu na córais chosanta, is mór an díobháil a rinne siad. Mar shampla  bhuail dhá dhrón Ambasáid na Stát Aontaithe i bpríomhchathair na hAraibe Sádaí, [[Riyadh]], agus scrios ceann dá mbuamaí foirgneamh i mbunáit le hArm Mheiriceá i mBairéin. D’ionsaigh an Iaráin  ionaid bhreosla in Óman agus i gCatar agus  scaglann ola san Araib Shádach srl.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='131 cathair san Iaráin ionsaithe ag fórsaí Mheiriceá, Iosrael'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561157-131-cathair-san-iarain-ionsaithe-ag-forsai-mheiricea-iosrael/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === '''Iaráic''' === Bhris cogadh cathartha amach. Ina theannta sin, mharaigh ionsaithe de chuid na hIaráine daoine san Iaráic, saighdiúirí Francacha san áireamh, a bhí ag troid in aghaidh [[ISIS]] ([[An Stát Ioslamach|Stát Ioslamach]] nó nó [[Daesh]], mar chuid den Oibríocht Chammal. == Iosrael == Bhí aer-ruathair le cloisteáil ar fud na tíre ar fud na tíre ó am go ham, agus ionsaithe sliogáin i dtuaisceart na tíre (roicéid de chuid Hezbollah). Maraíodh cúpla duine. == An Phalaistín == Thug an cogadh san Iaráin leithscéal do lonnaitheoirí Giúdacha ionsaí a dhéanamh ar Phalaistínigh sa [[An Bruach Thiar|Bhruach Thiar]].<ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|title=Ceathrar maraithe ag fórsaí Iosrael ar an mBruach Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563552-ceathrar-maraithe-ag-forsai-iosrael-ar-an-mbruach-thiar/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c620vwl97vyo|teideal=EU and UK demand Israel stop surge in West Bank settler violence|dáta=2026-03-11|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> == Cúrsaí eacnamaíochta == Gan trácht ar an scrios agus an marú, bhí deasca eacnamaíochta na corraíola ag cur isteach ar thíortha an domhain, lena n-áirítear na tíortha atá ag cur an chogaidh ar an Iaráin.<ref name=":12">{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin á slacairt an athuair ag fórsaí Iosrael|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0316/1563642-an-iarain-a-slacairt-an-athuair-ag-forsai-iosrael/|date=2026-03-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuaigh praghsanna ola agus gáis in airde go pras ar na margaí idirnáisiúnta mar gheall ar an réabadh.   $82 a bhí ar bhairille Brent ar an 3 Márta, (ardú de $10 ó 27 Feabhra) agus $98-$115 ar an 9 Márta.  Dúnadh an scaglann ola is mó san Araib Shádach.  Ar an 2 Márta, bhí  thart ar 150 long i dteannta i g[[Caolas Hormuz]] idir an Iaráin agus Óman, tancaeir ola ina measc.  Is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de ghás leachtaithe an domhain ach aon lá.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh Trump ar an 10 Márta gur luach $5.6 billiún d'airm a bhí caite ag fórsaí Mheiriceá san fheachtas in aghaidh na hIaráine ón 28 Feabhra - 9 Márta.<ref name=":3" /> Ansin mhaígh an Peinteagán gur luach $11 billiún a bhí caite in iomlán ar feadh sé lá.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/iran-latest-news-today-us-trump-live-6b3qrtql5|teideal=We’re not stopping till the job is done, pledges Trump — as it happened|údar=David Charter, Washington {{!}} Kelly Rissman, US reporter {{!}} David Harding {{!}} Joshua Thurston {{!}} Samer Al-Atrush, Middle East Correspondent|dáta=2026-03-12|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ar an 11 Márta, d'fhógair an Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh go gcuirfí ar an margadh idirnáisiúnta 400 milliún bairille ola ó stoc cúltaca bhallstáit na heagraíochta ( is ionann 400 milliún bairille agus an tríú cuid den stoc cúltaca uile).<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=400 milliún bairille ola ón gcúlstoc le cur ar an margadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562798-400-milliun-bairille-ola-on-gculstoc-le-cur-ar-an-margadh/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>1.2 billiún bairille ola a bhí i stoc cúltaca na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ag an am, a bhfuil 32 ballstát ann, agus coinnítear i dtaisce é ar eagla na héigeandála domhanda. </ref> Ina theannta sin, bhí cead tugtha ag Trump do thíortha eile ola a cheannach ó thancaeir Rúiseacha a bhí faoi choinneáil i gcalafoirt éagsúla ar fud an domhain,<ref name=":10" /> trí na smachtbhannaí ar ola na Rúise a mhaolú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-i-sainn-maidir-le-cogadh-na-hiaraine/|teideal=Trump i sáinn maidir le cogadh na hIaráine|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=16 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Chuir an beart seo fearg ollmhór ar an Úcráin agus ar an Aontas Eorpach. Ní raibh Caolas Hormuz dúnta go hiomlán - lig na Stáit Aontaithe tancaeir ola na Síne dul isteach is amach le linn an chogaidh i mí an Mhárta.<ref name=":14">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/freagra-patuar-ar-eileamh-trump-go-gcuirfi-longa-cogaidh-chuig-caolas-hormuz/|teideal=Freagra patuar ar éileamh Trump go gcuirfí longa cogaidh chuig Caolas Hormuz|dáta=2026-03-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Rinne na Stáit Aontaithe iarracht chun an Caolas a dhúnadh i mí Aibreáin. Ar an 24 Aibreán, d'admhaigh ceannairí an Aontais Eorpaigh go raibh an ghleacaíocht faoi Chaolas Hormuz géarchéim fuinnimh a adhaint Bhí siad "éadóchasach" faoi lorg na corraíola ar sholáthar ola agus ar phraghsanna, agus ina dhiaidh sin ar an ngeilleagar idirnáisiúnta.<ref name=":38" /> === Truailliú === Ar an 7/8 Márta 2026, bhuail Iosrael na scaglanna ola ar fud Tehran. Chuaigh na tinte ó smacht agus bhí scamall dubh deataigh os cionn Tehran ag agus súiche brocach ina bhrat ar na sráideanna de bharr ionsaithe a rinneadh ar stórais ola.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/stad-ar-bith-ar-ionsaithe-dron-agus-diuracan/|teideal=Stad ar bith ar ionsaithe drón agus diúracán|dáta=2026-03-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ansin thit báisteach dhubh agus nimhiúil''.''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=‘Black rain’ in Tehran — what are the health effects?|url=https://www.nature.com/articles/d41586-026-00800-9|journal=Nature|date=2026-03-11|issn=1476-4687|doi=10.1038/d41586-026-00800-9|language=en|author=Rachel Fieldhouse, Mohana Basu}}</ref> Rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach, pionós comhchoiteann mar a tharla sa Liobáin agus Gaza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed|teideal=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed|údar=theguardian.com|dátarochtana=12-03-2026}}</ref> [[Íomhá:Iran propaganda LEGO AI video on 2026 Iran war.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: bolscaireacht de chuid na hIaráine, 10 Márta 2026]] [[Íomhá:President Trump Easter Lunch White House April 1 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 1 Aibreán]] [[Íomhá:Members of the Tehran Jewish community navigating the site where the Rafi'-Nia synagogue was destroyed.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: scrios Iosrael [[sionagóg]] i dTehran ar an 7 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Destruction of the Rafi'-Nia synagogue|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Destruction_of_the_Rafi%27-Nia_synagogue&oldid=1347796670|journal=Wikipedia|date=2026-04-08|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:New Lego Video From Iran Losers First!-1920X1080-Avc1-Mp4a.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Bolscaireacht de chuid na hIaráine, 8 Aibréan]] == Polaitíocht == Ar an 1 Márta, mhaígh Donald Trump go raibh “diúracáin fadraoin agus airm núicléacha ag an Iaráin a bheadh ina mbagairt uafásach do gach Meiriceánach”.  D’áitigh lucht a cháinte gur as a chonlán fhéin, i gcomhar le hIosrael, a rinne Trump an t-ionsaí agus nach raibh aon chríoch shoiléir oibrithe amach ina aigne aige, agus gur anord níos measa a tharlódh dá bharr sa réigiún. Thug  Rialtas na Breataine cead d'fhórsaí Mheiriceá leas a bhaint as bunáiteanna aeir sa Bhreatain agus iad ar a mbealach chun na Murascaille, “ar chúinsí cosanta”.  Ansin rinneadh  ionsaí dróin ar bhunáit mhíleata leis an mBreatain sa Chipir.<ref name=":0" /> Cáineadh an cogadh go hidirnáisiúnta, agus dhiúltaigh an Spáinn do Mheiriceá úsáid a bhaint as bunáiteanna míleata atá roinnte idir an dá thír.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/7-m%C3%A1rta-2026-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000753770820|teideal=Nuacht Mhall, (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=7 Márta 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Thug an Ríocht Aontaithe cead. Ar an 8 Márta, ceapadh [[Mojtaba Khamenei]] mar an Ayatollah nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78xxg05w0zo|teideal=Who is Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader?|dáta=2026-03-08|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Gortaíodh é ar an 28 Feabhra agus maraíodh a thuistí agus a bhean. Níor tháinig sé os comhair an phobail. == Taidhleoireacht == Ar an 1 Márta, mhaígh an tUachtarán Trump inné go raibh ceannairí na hIaráine i dteagmháil leis chun cúrsaí a phlé ach dúirt Ali Larijani, an t-oifigeach slándála náisiúnta is sinsearaí san Iaráin ag an am, agus a bhí fós beo, nach ndéanfadh an Phoblacht Ioslamach aon idirbheartaíocht leis na Stáit Aontaithe. De réir pobalbhreith de chuid Reuters/Ipsos ag an am, ní raibh ach 27% de Mheiriceánaigh ag tacú le hionsaithe na Stát Aontaithe ar an Iaráin agus marú an cheannaire agus mheas thart ar a leath, duine as gach ceathrar Poblachtánach ina measc, go raibh tóir rómhór ag Trump ar an neart míleata.<ref name=":0" /> I ndiaidh seachtain de chogadh san Mheánoirthear, bhí leithscéal déanta ag Uachtarán na hIaráine, [[Masoud Pezeshkian]], as ionsaithe a rinneadh ar thíortha eile timpeall Mhurascaill na Peirse. Dúirt sé nach ndéanfaí ionsaí ar thír ar bith nach bhfuil ag ionsaí na hIaráine.<ref name=":2" /> Ach lean ionsaithe na hIaráine ar aghaidh. Bhí Pezeshkian gan chumhacht Tuairiscíodh go raibh an Rúis ag cur eolas faisnéise ar fáil don Iaráin. Bhí sé seo ag teacht salach ar fad ar ról Mheiriceá i g[[Ionradh na Rúise ar an Úcráin|Cogadh na hRúise san Úcráin]] <ref name=":10" />. Ar an 17 Márta, thug Donald Trump ropadh faoina chomhghuaillithe in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] [ECAT] a dhiúltaigh dá iarratas go dtabharfaidís cúnamh do Mheiriceá le Caolas Hormuz a oscailt do loingeas.<ref name=":16" /> Ar an 18 Márta, rinne aerfhórsa Iosrael ruathar ar an ngáscheantar is mó ar domhan ar chósta thiar theas na hIaráine. Ansin bhagair Trump go scriosfaí stáisiúin cumhachta na hIaráine muna "n-osclófaí go hiomlán" Caolas Hormuz . D'ardaigh praghas gáis go suntasach ar fud an domhain agus tháinig scaoll sna margaí dá bharr.<ref name=":20" /> Ar an 23 Márta, mhaígh Trump go raibh "comhráití maithe agus fiúntacha" ann leis an Iaráin. Thug Trump na margaí chun suaimhnis. Ach bhí [[trádáil cos istigh]] ann is cosúil. Tharla bisiú ollmhór ar scaireanna díreach roimh an cúpla focal de chuid Trump.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-24-2026/card/mystery-jump-in-oil-trading-ahead-of-trump-post-draws-scrutiny-56sgwdXtlOlonqIKDsL6|teideal=Mystery Jump in Oil Trading Ahead of Trump Post Draws Scrutiny|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cbsnews.com/news/insider-trading-oil-futures-trump-iran-post/|teideal=Oil trades surged just before Trump's post on Iran talks. Some experts are suspicious. - CBS News|dáta=2026-03-24|language=en-US|work=www.cbsnews.com|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> Ansin shéan Tehran gur tharla a leithéid de chomhrá ná de chainteanna, ag tabhairt '[[bréagnuacht]]' ar ráiteas Uachtarán na S-A.<ref name=":22">{{Luaigh foilseachán|title=Diúracáin á radadh ar Iosrael, cainteanna Trump séanta ag Tehran|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0324/1564922-diuracain-a-radadh-ar-iosrael-cainteanna-trump-seanta-ag-tehran/|date=2026-03-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Caithfidh sé gur ag margaíocht leis féin a bhí Trump, ar Rialtas na hIaráine le teann searbhais. Ar aon chuma, a dúirt na hIaránaigh, níor lú leo ná an sioc dul chun cainte leis an bhfear céanna.<ref name=":23">{{Luaigh foilseachán|title=An spéir ina caor thine sa Mheánoirthear arís ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565099-an-speir-ina-caor-thine-sa-mheanoirthear-aris-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Fágadh drochbhail ar na margaí aon uair amháin eile (thit na scaireanna arís, agus d'ardaigh praghas an ola). Ar an 6-7 Aibreán, shéan an Teach Bán go raibh Meiriceá ag breithniú airm núicléacha a chaitheamh leis an Iaráin. Rinne Trump bagairtí uafásacha agus labhair LeasUachtarán JD Vance faoi "uirlisí a bheith ag na Fórsaí Armtha nár bhain muid leas astu fós". B'éigean don Réimeas i Washington an "soiléiriú" a dhéanamh níos déanaí.<ref name=":30">{{Luaigh foilseachán|title=Clabhsúr iomlán ar an gcogadh ón Iaráin, ag séanadh sprioc Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566930-deireadh-leis-an-gcogadh-on-iarain-ag-seanadh-sprioc-trump/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":31">{{Luaigh foilseachán|title=Meiriceá ag séanadh go scaoilfidh siad airm núicléacha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0407/1567072-meiricea-ag-seanadh-go-scaoilfidh-siad-airm-nuicleach/|date=2026-04-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === An chéad sos cogaidh === Tar éis 40 lá trodaíochta, dúirt Trump ar a shuíomh meán sóisialta féin, [[Truth Social]], ar an 7 Aibreán go mbeadh sos cogaidh i bhfeidhm ‘ar an dá thaobh’ ar feadh coicíse agus go n-osclófaí Caolas Hormuz “ina iomláine, láithreach bonn agus go sábháilte”.<ref name=":29" /> Ach dheimhnigh Rialtas na hIaráine go raibh smacht aige i gcónaí ar Chaolas Hormuz. Thug sé rabhadh go scriosfar aon long a sheolfar trí Chaolas Hormuz gan chead na hIaráine a fháil ar dtús.<ref name=":32">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> In ainneoin sos cogaidh, rinne Iosrael sraith mórionsaithe ar an Liobáin ar an 8 Aibreán.<ref name=":33">{{Luaigh foilseachán|title=Sraith mórionsaithe ar an Liobáin inniu, in ainneoin sos cogaidh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567240-sraith-morionsaithe-ar-an-liobain-inniu-in-ainneoin-sos-cogaidh/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúirt aireacht sláinte na Liobáine ar maidin gur maraíodh 300 duine. Bhí an Iaráin míshásta nach raibh stop curtha ag Iosrael lena n-ionsaithe ar an Liobáin. Dhún an Iaráin an Caolas arís i bhfianaise ionsaithe Iosrael ar an Liobáin, agus in ainneoin sos cogaidh a bheith aontaithe.<ref name=":37" /> Dúirt Príomhaire na Spáinne, Pedro Sanchez, "Níl an Spáinn chun bualadh bos mór a thabhairt dóibh siúd a chuir an domhan trí thine díreach toisc gur tháinig siad ar an láthair le buicéad."<ref name=":34">{{Luaigh foilseachán|title=Fáilte curtha roimh an sos cogaidh sa mheánoirthear|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567162-failte-curtha-roimh-an-sos-cogaidh-sa-mheanoirthear-ag-ceannairi/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Coireanna === Dúirt Ardchoimisinéir um Chearta an Duine na Náisiún Aontaithe, Volker Turk, gur coireanna cogaidh a bhí sna hionsaithe ar infreastruchtúir sibhialtach mar go sháraigh siad an sainmhíniú beacht atá ar spriocanna míleata.<ref name=":24">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-ar-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúir fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá|dáta=2026-03-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> D'ionsaigh Iosrael agus na S-A droichid, traein agus bonneagar eile.<ref>Ar an 6 Márta, d'fhógair PríomhAire Iosrael Benjamin Netanyahu go raibh an tír sin tar éis ionsaithe buamála a dhéanamh ar iarnróid agus ar dhroichid "a bhíonn á n-úsáid ag Garda na Réabhlóide (sárfhórsaí Arm na hIaráine).</ref> Coir cogaidh a bhí ina leithéid a mhaígh saineolaithe ar an dlí idirnáisiúnta.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2026/apr/03/us-war-crimes-iran-civilian-infrastructure-international-law-school-strike|teideal=Is the US committing war crimes by targeting Iran’s civilian infrastructure?|údar=Peter Beaumont|dáta=2026-04-03|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/04/08/questions-and-answers-us-israel-iran-and-the-laws-of-war|teideal=Questions and Answers: US, Israel, Iran, and the Laws of War {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-04-08|language=en|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://docs.un.org/en/S/2026/130|teideal=An official letter from the Permanent Representative of Iran to the UN (S/2026/130) formally accused the United States and Israel of committing war crimes through the systematic and intentional destruction of vital civilian infrastructure.|údar=United Nations Security Council|work=docs.un.org|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/iran-president-trumps-apocalyptic-threats-of-large-scale-civilian-devastation-demand-urgent-global-action-to-prevent-atrocity-crimes/|teideal=Iran: President Trump’s apocalyptic threats of large-scale civilian devastation demand urgent global action to prevent atrocity crimes|dáta=2026-04-07|language=en|work=Amnesty International|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> [[Íomhá:Donald_Trump_condemns_Pope_Leo_XIV.png|clé|mion|220x220px|Ráiteas de chuid Trump, 12 Aibreán 2026]] I mí Aibreáin 2026, bhí an Pápa faoi ionsaí ag an [[Uachtarán Trump]] agus a chomhghuaillithe as diúltú tacú leis an g[[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|cogadh san Iaráin]]. Bhí rialtas Trump ag iarraidh a chogadh san Iaráin a léiriú mar “chogadh cóir”, cogadh tacaithe ag diagacht Chríostaí. Bhí easaontas láidir déanta ag an bPápa, áfach, ag rá nach n-éisteann Íosa “le paidreacha na ndaoine a théann i mbun cogaidh”. Bhí cáineadh déanta ag an Pápa Leo ar cheannairí a chaitheann billiúin ar chogaí agus dúirt sé go raibh an domhan “á scriosadh ag dornán tíoránach” i ráiteas thar a bheith láidir le linn cuairte ar Chamarún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/18-aibre%C3%A1n-2026-baile-%C3%A1tha-cliath/id1525428808?i=1000762165654|teideal=Nuacht Mhall (Baile Átha Cliath)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=18 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-18}}</ref> [[Íomhá:The_"Arabella_C"_at_Foynes_(July_2002)_-_geograph.org.uk_-_4719239.jpg|clé|mion|220x220px|lárionaid dáileacháin ola i bh[[Faing]], [[Calafort Faing]]]] [[Íomhá:The_"Thun_Gemini",_Belfast_(September_2018)_-_geograph.org.uk_-_5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh. Bhí an taincéir ar ancaire i gCuan na Gaillimhe agus sé mhilliún líotar ola ar bord aici, breosla nach rabhthas ábalta a thabhairt i dtír ag calafort na Gaillimhe.]] == Éire == Bhí  suas le 20,000 as Éireann  ina gcónaí i stáit na Murascaille in 2026. Bhí sé i gceist ag an Rialtas na hÉireann teacht i gcabhair ar shaoránaigh de chuid na hÉireann a bhí ina gcónaí sa Mheánoirthear nó a bhí ar cuairt ar an réigiún.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Níl an réabadh san Iaráin ach ina thús' – Trump, Rubio|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0303/1561364-nil-an-reabadh-san-iarain-ach-ina-thus-trump-rubio/|date=2026-03-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath.<ref name=":7">{{Luaigh foilseachán|title=Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath. Bí seo an chéad eitilt as an taobh sin den domhan ó thosaigh na Stáit Aontaithe agus Iosrael a gcuid ionsaithe ar an Iaráin.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22590173-eoghan-corry-eagarthoir-na-hirise-air-travel/|language=ga-IE|author=Eoghan Corry : Eagarthóir na hirise Air & Travel. / RnaG - Nuacht a hAon|date=5 Márta 2026}}</ref> Mhaígh an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aerfort na Sionainne á úsáid ag eitleáin de chuid aerfhórsa na Stát Aontaithe a bhí páirteach sa bhfeachtas buamála.<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|title='Níl aerfort na Sionainne á úsáid ag aerfhórsa Mheiriceá'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563556-nil-aerfort-na-sionainne-a-usaid-ag-aerfhorsa-mheiricea/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'ardaigh ola tí ó €500 ar 500 lítear i mí Feabhra go €900 ar an 20 Márta. D'ardaigh díosal ó €1.80 an lítear go €2.25 agus bhí peitril é féin tuairim is €2 an lítear.<ref name=":21" /><ref name=":25">{{Luaigh foilseachán|title=Praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565100-praghas-breosla-tite-i-staisiuin-seirbhisi-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":26">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/pacaiste-tacaiochta-fogartha-ag-an-rialtas-le-dul-i-ngleic-le-costas-ola/|teideal=Pacáiste tacaíochta fógartha ag an rialtas le dul i ngleic le costas ola|údar=Eagarthóir|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> Thit praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ar fud na tíre nuair a laghdaíodh an dleacht mháil a ghearrtar ar pheitreal agus ar dhíosal <ref name=":19">{{Luaigh foilseachán|title=Tarlóirí sásta go bhfaighidh siad 'tacaíocht mhór' ón Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564117-tarloiri-bothair-ag-bagairt-dul-i-muinin-na-hagoidiochta/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig 2% d'ardú ar an meán ar phraghsanna do thomhaltóirí sa chéad choicís de mhí an Mhárta, agus ardú de 11% ar phraghsanna fuinnimh i gcaitheamh an achair sin.<ref name=":27">{{Luaigh foilseachán|title=1.8% d'ardú ar phraghsanna sa chéad choicís de Mhárta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565859-1-8-dardu-ar-phraghsanna-sa-chead-choicis-de-mharta/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí feirmeoirí atá ag an ardú as miosúr a tháinig ar phraghas [[Leasachán|leasacháin]].<ref name=":28">{{Luaigh foilseachán|title=Imní go mbeidh feirmeoirí as leasachán gan mhoill|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565858-imni-go-mbeidh-feirmeoiri-as-leasachan-gan-mhoill/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 2 Aibreán, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aon mheas aige ar chaint dhíblí Trump, go háirithe a ndúirt sé faoin Iaráin "a ath-chlochaoisiú" le buamaí. "Níl glacadh ar bith le caint mar é", arsa an Taoiseach. "Níl muintir na hIaráine freagrach as an gcogadh agus caithfear iad a chosaint [seachas iad a dhealbhú]", a dúirt sé.<ref name=":35">{{Luaigh foilseachán|title=Trump ag bagairt an Iaráin a chlochaoisiú le buamaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566415-trump-ag-bagairt-an-iarain-a-chlochaoisiu-le-buamai/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7-10 Aibreán, [[Aighneas an bhreosla 2026|eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann]] i gcoinne an chostais [[breosla]].<ref name=":36">{{Luaigh foilseachán|title=Tá na hagóidí breosla "mícheart" a deir an Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567197-ta-na-hagoidi-breosla-micheart-a-deir-an-taoiseach/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Aighneas an bhreosla 2026}} == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza]] * [[Hezbollah]] * [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]] * [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] * [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab, 2026]] == Nuacht == 2 Márta<ref name=":0" /> 3 Márta 4 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Long chogaidh leis an Iaráin pollta, curtha síos|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561632-long-chogaidh-leis-an-iarain-pollta-curtha-sios/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Liobáin agus an Iaráin á dtuairgneáil tuilleadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561547-an-liobain-agus-an-iarain-a-dtuairgneail-tuilleadh/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":02" /> 5 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Rún ag Iosrael múr a dhéanamh de bhonneagar na hIaráine'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561750-run-ag-iosrael-mur-a-dheanamh-de-bhonneagar-na-hiaraine/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ardú ar phraghas breosla: daoine 'á bhfeannadh'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561834-ardu-ar-phraghas-breosla-daoine-a-bhfeannadh/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":7" /> 6 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/sam-meaite-ar-chogadh-fada-agus-an-iarain-ag-seasamh-an-fhoid/|teideal=SAM meáite ar chogadh fada agus an Iaráin ag seasamh an fhóid|údar=Eoin Ó Murchú (Páirtí Cumannach Éireann)|dáta=2026-03-06|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cairteitilt Rialtais ó Ómán go hÉirinn tráthnóna|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0306/1561992-cairteitilt-rialtais-o-oman-go-heirinn-trathnona/|date=2026-03-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 9 Márta<ref name=":6" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iosrael fós ag ionsaí na hIaráine agus Tehran fós ag freagairt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0309/1562411-iosrael-fos-ag-ionsai-na-hiaraine-agus-tehran-fos-ag-freagairt/|date=2026-03-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 10 Márta<ref name=":3" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/imni-faoi-stadas-na-teanga-in-ollscoil-na-gaillimhe-agus-post-mor-eile-fogartha-gan-riachtanas-gaeilge/|teideal=‘An lá is déine ionsaithe fós againn ar an Iaráin’ – Rúnaí Cosanta na Stát Aontaithe|dáta=2026-03-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: 'cogadh beagnach thart' nó 'níl deireadh leis fós'?|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562572-an-iarain-cogadh-beagnach-thart-ach-nil-deireadh-leis-fos/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 11 Márta<ref name=":5" /><ref>{{Lua idirlín|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|work=Tuairisc.ie|dáta=2026-03-11|dátarochtana=2026-03-12|language=ga-IE}}</ref><ref name=":4" /> 13 Márta<ref name=":10" /> 12 Márta<ref name=":8">{{Lua idirlín|url=https://sceal.ie/2026/03/a-dtithe-treigthe-ag-breis-is-3-2-milliun-duine-san-iarain/|teideal=A dtithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin|údar=Tuairisc|dáta=2026-03-12|language=ga-IE|work=Scéal|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar eile á dhéanamh ag fórsaí Iosrael ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0312/1563010-ollruathar-eile-a-dheanamh-ag-forsai-iosrael-ar-an-iarain/|date=2026-03-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 13 Márta 14 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Oileán Kharg tagtha faoi thréanionsaí ó fhórsaí Mheiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563462-oilean-kharg-tagtha-faoi-threanionsai-o-fhorsai-mheiricea/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref><ref name=":9" /> 15 Márta<ref name=":13" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Breis ionsaithe á mbeartú ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563512-breis-ionsaithe-a-mbeartu-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":11" /> 16 Márta<ref name=":12" /><ref name=":14" /> 17 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin in uachtar i gcruinniú an Tí Bháin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0317/1563859-an-iarain-in-uachtar-i-gcruinniu-an-ti-bhain/|date=2026-03-17|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 18 Márta<ref name=":15" /><ref name=":17" /><ref name=":16" /> 19 Márta<ref name=":20">{{Luaigh foilseachán|title=Trump míshásta faoi ionsaí ar gháscheantar san Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564115-trump-mishasta-faoi-ionsai-ar-ghascheantar-san-iarain/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":19" /> 20 Márta<ref name=":18" /> 23 Márta<ref name=":21">{{Luaigh foilseachán|title=Laghdú ar dhleacht mháil, pheitril & díosail á phlé ag an Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564736-laghdu-ar-dhleacht-mhail-pheitril-diosail-a-phle-ag-an-rialtas/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sos 5 lá ar ionsaithe SAM ar stáisiúin leictreachais na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564755-sos-5-la-ar-ionsaithe-sam-ar-staisiuin-leictreachais-na-hiaraine/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":24" /> 24 Márta<ref name=":22" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iosrael-agus-an-iaraic-a-ruscadh-ag-diuracain-malairt-sceil-ag-na-stait-aontaithe-agus-an-iarain-faoi-chainteanna/|teideal=Iosrael agus an Iaráic á rúscadh ag diúracáin, malairt scéil ag na Stáit Aontaithe agus an Iaráin faoi chainteanna|dáta=2026-03-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> 25 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/25/us-israel-war-on-iran-whats-happening-on-day-26-of-attacks|teideal=US-Israel war on Iran: What’s happening on day 26 of attacks?|údar=Elizabeth Melimopoulos|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> <ref name=":23" /> <ref name=":25" /> 26 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: caint ar 'léas dóchais' ach leanann an bhuamáil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0326/1565289-an-iarain-caint-ar-leas-dochais-ach-leanann-an-bhuamail/|date=2026-03-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 27 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='1,900 duine maraithe agus 20,000 gortaithe san Iaráin le mí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0327/1565454-1-900-duine-maraithe-agus-20-000-gortaithe-san-iarain-le-mi/|date=2026-03-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":26" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/neamhinniulacht-trump-agus-gearu-an-chogaidh-le-teacht/|teideal=Neamhinniúlacht Trump agus géarú an chogaidh le teacht|údar=Cathal Ó Murchú|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla-aris/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúr fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá arís|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 30 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: Trump ag caint ar bhinn a thógáil ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565856-an-iarain-trump-ag-caint-ar-bhinn-a-thogail-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":27" /><ref name=":28" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bagairt-deanta-ag-trump-go-scriosfaidh-se-laithreacha-fuinnimh-uile-na-hiaraine-mura-ndeantar-margadh/|teideal=Bagairt déanta ag Trump go ‘scriosfaidh’ sé láithreacha fuinnimh uile na hIaráine mura ndéantar margadh|dáta=2026-03-30|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 31 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tancaer ola in Dubai curtha trí thine ag diúracán ón Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0331/1566037-tancaer-ola-in-dubai-curtha-tri-thine-ag-diuracan-on-iarain/|date=2026-03-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 1 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin "ag iarraidh sos cogaidh" – Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566309-an-iarain-ag-iarraidh-sos-cogaidh-trump/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|title="Easpa breosla eitleáin faoi cheann míosa" - Ceannasaí Ryanair|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566251-easpa-breosla-eitleain-faoi-cheann-miosa-ceannasai-ryanair/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 2 Aibreán<ref name=":35" /> 3 Aibreán 4 Aibreán 5 Aibreán 6 Aibreán<ref name=":31" /><ref name=":30" /> 7 Aibreán<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-meath-iosrael-ag-teacht-agus-buaic-a-chumhachta-sroichte-aige/|teideal=Tá meath Iosrael ag teacht agus buaic a chumhachta sroichte aige|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=7 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref name=":32" /><ref name=":33" /><ref name=":36" /><ref name=":34" /><ref name=":29" /> 8 Aibreán<ref name=":37" /> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cogadh Iosrael–Iaráin]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Iosrael]] [[Catagóir:Stair na hIaráine]] [[Catagóir:Cogaí]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] 50e5v5y95yrkrzuohzs4rj1uun0yr6b 1320204 1320203 2026-07-11T21:28:57Z IvanScrooge98 23414 /* */ 1320204 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} D’ionsaigh Iosrael agus na Stáit Aontaithe Rialtas na hIaráine ar an 28 Feabhra 2026, ionsaí gan choinne a chuir tús le cogadh sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/achrann-ag-scaipeadh-sa-mheanoirthear-i-ndiaidh-ionsaithe-stait-aontaithe-mheiricea-agus-iosrael-ar-an-iarain/|teideal=Achrann ag scaipeadh sa mheánoirthear i ndiaidh ionsaithe Stáit Aontaithe Mheiriceá agus Iosrael ar an Iaráin|dáta=2026-03-02|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-03}}</ref> D'fhág an Cogadh muintir na hIaráine idir dhá thine Bhealtaine – tine taobh istigh agus tine taobh amuigh. Bhí muintir na hIaráine ina ngialla ag a rialtas féin, aon uair amháin eile, ach fós féin is é an tromluí is measa acu ar tharla dá gcomharsana de bharr ‘cabhair’ an iarthair.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-iarain-idir-da-thine-bhealtaine-uaireanta-is-fearr-drochrialtas-na-a-bheith-gan-rialtas-ar-bith/|teideal=An Iaráin idir dá thine Bhealtaine – uaireanta is fearr drochrialtas ná a bheith gan rialtas ar bith|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=3 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-04}}</ref> Ag an am céanna bhí Donald Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa [[Caolas Hormuz|Chaolas Hormuz]].<ref name=":17">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-sainnithe-idir-dha-thine-bhealtaine-sa-chaolas-hormuz/|teideal=Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa Chaolas Hormuz|údar=Máirtín Ó Duibhir|dáta=18 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Tá tábhacht eacnamaíochta thar na bearta ag baint leis an g[[coigeal]] sin ós tríd a sheachadtar sciar suntasach de sholáthairtí ola agus gáis an domhain.<ref name=":15">{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar á dhéanamh as an nua ag Iosrael ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0318/1563919-ollruathar-a-dheanamh-as-an-nua-ag-iosrael-ar-an-liobain/|date=2026-03-18|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7 Aibreán, d’fhógair Trump ‘sos cogaidh’ coicíse.<ref name=":29">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/praghas-na-hola-tite-faoi-bhun-100-aris-tar-eis-fhogra-trump/|teideal=Praghas na hola tite faoi bhun $100 arís tar éis fhógra Trump|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=8 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> Bhí níos mó ná 2,000 duine maraithe, 28 Feabhra-25 Márta, le hionsaithe ag Iosrael agus na S-A ar an Iaráin. Ina theannta sin, mharaigh Iosrael níos mó ná 1,000 duine sa [[An Liobáin|Liobáin]] agus cuireadh an.ruaig ar na daoine a bhí ina gcónaí i deisceart na tíre, os cionn milliún.<ref>tír bheag atá sa Liobáin, 10,452 km^2, níos lú ná [[Contae an Chláir]], [[Contae Luimnigh]] agus [[Contae Thiobraid Árann|Contae Thiobraid Arainn]] le chéile, agus daonra 6 milliún ann, nó b'fhéidir seacht milliún, na Palaistínigh agus na teifigh as Siria san áireamh</ref> [[Íomhá:President Donald J. Trump on the United States Military Major Combat Operations in Iran.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Fógra de chuid Trump, 28 Feabhra 2026]] [[Íomhá:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 1 Márta 2026]] [[Íomhá:132278 cemetery kfar giladi PikiWiki Israel.jpg|clé|mion|220x220px|"Búir Leoin" i Reilig Kfar Giladi san Iosrael]] [[Íomhá:Operation-Roaring-Lion-0014.jpg|clé|mion|220x220px|Sheol Iosrael 200 scairdtrodaire ar an 28 Feabhra 2026, an t-aerfhórsa iomlán (F-16 anseo sa phictiúir seo), ]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997841).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: ionsaithe na S-A (díolaim)]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Díolaim eile de chuid na S-A (tá go leor ann)]] [[Íomhá:President Trump Participates in a Medal of Honor Ceremony.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 2 Márta i searmanas bronnta]] [[Íomhá:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (3).jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab]], 28 Feabhra]] [[Íomhá:Funeral of the martyrs of Minab Primary School for Girls 26.jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Tórraimh na gcailíní (cuid) i Minab]] ]] [[Íomhá:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|clé|mion|180px|[[Mojtaba Khamenei]], ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026 (anseo in 2019)]] [[Íomhá:Oil Refinery Fires in Tehran, Iran (CIRA 2026-03-07 - nolabels).gif|clé|mion|220x220px|2026-03-07: íomhá ó spás - tinte ó smacht ar fud Tehran nuair a bhuaileadh na scaglanna ola => thit báisteach dhubh agus nimhiúil ; rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach.]] [[Íomhá:U.S. Central Command - Update from CENTCOM Commander on Operation Epic Fury-.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, 3 Márta, aimiréal Brad Cooper, ceannasaí CENTCOM, agus a "huasdátú''"'' (4 nóiméad)]] [[Íomhá:President Trump Gaggles with Press at Joint Base Andrews, Mar. 11, 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 11 Márta]] [[Íomhá:President Trump and Vice President JD Vance Participate in Signing Time, Mar. 16, 2026.webm|clé|mion|220x220px|16 Márta: Labhair [[J. D. Vance|JD Vance]] don chéad uair, ag 15n 26s]] == Cúlra == Bhí buairt agus imní ann ó na 2000idí go mbeadh an Iaráin in ann buama núicléach a chur le chéile.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú núicléach idir Meiriceá agus An Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/0714/714675-socru-nuicleach-idir-meircea-agus-an-iarain/|date=2015-07-14|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Iaráin ag maíomh le fada nach raibh ach spriocanna síochána lena clár núicléach. Ach níor chreid Iosrael riamh an scéal sin. Dúirt na hIaránaigh i gcónaí nach raibh aon airm núicléacha á bhforbairt acu agus gur mar fhoinse fuinnimh amháin a bhí [[úráiniam]] á shaibhriú acu.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Comhráite sa Ghinéiv faoi chlár núicléach na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0620/1519455-comhraite-sa-ghineiv-faoi-chlar-nuicleach-na-hiaraine/|date=2025-06-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Rinneadh [[Socrú núicléach leis an Iaráin|Socrú núicléach leis an Iaráin in 2015]], an [[Socrú núicléach leis an Iaráin|JCPOA]].<ref>''Joint Comprehensive Plan of Action''</ref> D’éirigh na Stáit Aontaithe, faoi stiúir Trump, as an Socrú ar an 8 Bealtaine 2018. Cháin sé an Socrú mar "an margadh is measa riamh". Seach-chogaí a bhí ann go hairithe roimh Meitheamh 2025. Agus buaileadh an Iaráin agus a comhghuaillithe go dona. Theith [[Bashar al-Assad]] [[Cogadh Cathartha na Siria|an tSiria]] sa bhliain 2024. Briseadh [[Cogadh Iosrael-Gaza|Hamas i nGaza]] agus [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran–Israel proxy conflict|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran%E2%80%93Israel_proxy_conflict&oldid=1295737217|journal=Wikipedia|date=2025-06-15|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025}} I dtús 2026, bhí Iosrael agus na Stáit Aontaithe uilechumhachtach sa réigiún == 28 Feabhra 2026 == Ar an 28 Feabhra, chuir Iosrael tús le "blitzkrieg". Thug Iosrael an t-ainm "Búir Leoin" ar an "oibríocht" (i gcuimhne ar [[Yosef Trumpeldor]], a maraíodh ar an 28 Feabhra 1920 i Cath Tel Hai).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ynet.co.il/news/article/bytb5nxy11g |teideal="שאגת הארי", אחרי "עם כלביא" {{!}} השם והסמליות: "השאגה נשמעת בעולם כולו"|údar=ynet.co.il|dáta=2 Márta 2026}}</ref><ref>Thug Iosrael an t-ainm "Leon ag éirí" (Leabhar na nUimhreacha, caibidil 23, véarsa 24) ar an "oibríocht" [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]]   </ref> Bhí ainm eile ag na Stáit Aontaithe ar an oibríocht, ‘Fiúir Éachtach’ (Epic Fury). Ionsaithe gan choinne, de chuid Iosrael go háirithe, a bhí ann ar an 28 Feabhra. Bhí na Stáit Aontaithe i mbun idirbheartaíochta le Rialtas na hIaráine agus bhí dea-chuma ar an scéal. Ach sárdheis a bhí ann ar an 28 Feabhra; tháinig rialtas na hIaráine le chéile sa ceanncheathrú de chuid an Ayatollah;  bhí barraíocht de thuairim díobh féin acu is cosúil. Ar an gcéad lá, sheol Iosrael 200 scairdtrodaire, gach ceann a bhí acu agus thosaigh na hionsaithe i lár an lae ghil (timpeall 9.45am i dTeheran). Éacht dodhéanta, a cheap na hIaránaigh agus mar sin, ní raibh ceannairí an rialtas ina mbuncair. Mharaigh Iosrael ceannairí polaitiúla agus míleata go leor i lárionad an rialtais:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-and-israel-exact-heavy-toll-on-irans-leaders-8320addf|teideal=Which Iranian Leaders Have Been Killed and Who Survived?|údar=James Benedict, Sune Engel Rasmussen and Benoit Faucon|dáta=2026-03-01|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-03}}</ref>   * Ayatollah [[Ali Khamenei]].  Maraíodh a iníon agus garmhac chomh maith. Gortaíodh a bhean, Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh agus a mhac, Mojtaba Khamenei (ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026). * Maorghinearál Mohammad Pakpour, Ardcheannasaí,  [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] ([[CGRI]]).<ref>i mBéarla, Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)</ref> * Aziz Nasirzadeh, Aire Cosanta * Mohammad Mohammadi Golpayegani, Ceann Foirne an Ayatollah * Ali Shamkhani, Rúnaí Comhairle Cosanta na hIaráine * Maorghinearál Abdolrahim Mousavi, Ardcheannasaí, Fórsaí Armtha na hIaráine (an t-údarás míleata is airde) * Briogáidireghinearál Aziz Nasirzadeh, Lóistíocht na bhFórsaí Armtha * Briogáidireghinearál Mohammad Shirazi, Ceann Oifig Míleata an Ayatollah * Briogáidireghinearál Hossein Jabal Amelian, Ceann Taighde Míleata (SPND) * Briogáidireghinearál Gholamreza Rezaian, Ceannasaí Faisnéise, Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí ([[CGRI]]) * Saleh Asadi, Ceann Faisnéise agus Straitéise san Arm * agus maraíodh b'fhéidir 60 seasca eile i lárionad an rialtais timpeall 9.45am i dTeheran Buaileadh oifig Uachtarán na hIaráine, Masoud Pezeshkian, in Tehran, ach tháinig sé slán as.      Ar an lá céanna, bhuail na S-A timpeall 1,000 sprioc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/4418826/hegseth-says-epic-fury-goals-in-iran-are-laser-focused/|teideal=Hegseth Says 'Epic Fury' Goals in Iran Are 'Laser-Focused'|údar=war.gov|dáta=2 Márta 2026|dátarochtana=4 Márta 2026}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ar an 15-17 Márta, feallmharaíodh ceannasaí slándála na hIaráine Ali Larijani agus aire faisnéise na hIaráine Esmail Khatib.<ref name=":15" /> '''Spriocanna''' Ba léir ón ráiteas a thug an tUachtarán Donald Trump maidin na chéad ionsaithe go raibh na Meiriceánaigh i bhfabhar athraithe réimis. D’éirigh lena n-iarrachtaí na ceannairí a mharú ach go gairid ina dhiaidh sin thosaigh siad ag tarraingt siar ón sprioc uaillmhianach maidir le hathrú réimis agus leag siad síos roinnt spriocanna éagsúla eile; scrios iomlán a dhéanamh ar chumas na nIaránach diúracán agus drón a sheoladh agus a mhonarú; agus deireadh a chur lena gclár saibhrithe núicléach.<ref name=":17" /> Bhí sprioc sa bhreis ag Iosrael, [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]] a scrios. == An Iaráin == Ar an 28 Feabhra, bhí na mílte ionsaí ón aer déanta ag na Stáit Aontaithe agus Iosrael ar áiteanna fud fad na hIaráine. Bhí go leor de na buamaí á ndíriú ar dheisceart na hIaráine, an ball is boige den tír ós é is gaire do loingeas aerárthach Mheiriceá a bhí suite i Murascaill na Peirse. Mhaígh na hIosraelaigh gur dírithe ar ionaid mhíleata a bhí na buamaí. Ach ba mhór an damáiste comhthaobhach. Mar shampla, ar an 28 Feabhra, [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|buaileadh an scoil Shajareh Tayyebeh (An Crann Maith)]] in Minab i gCúige Hormozgan.  Maíonn na meáin san Iaráin gur maraíodh timpeall 168-180 duine, páistí cuid mhór díobh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school attack|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_attack&oldid=1343206898|journal=Wikipedia|date=2026-03-12|language=en}}</ref> Bhí 170 cailín, 7 go 12, sa bhunscoil ag an am.Buaileadh ospidéal in aice leis an scoil chomh maith. Bhí an scoil mar bhunáit den [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] go dtí 2013.  Ní raibh an sprioc nuashonraithe, is cosúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school airstrike|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_airstrike&oldid=1341572830|journal=Wikipedia|date=2026-03-03|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026}} Bhí sé ráite go neamhbhalbh ag Meiriceá agus ag Iosrael go dteastaíonn uathu bonneagar na hIaráine a scriosadh – bonneagar míleata, nó bonneagar sibhialta, nó an dá rud, ní léir. Dúirt ionadaithe an charthanais san Iaráin go ndearnadh damáiste idir 28 Feabhra-9 Márta do 19,000 aonad sibhialtach ó thosaigh an bhuamáil, ar aonaid chónaithe 16,000 acu agus ar aonaid tráchtála na 3,000 eile.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Luach $5.6 billiún d'airm scaoilte ag Meiriceá leis an Iaráin'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562621-luach-5-6-billun-dairm-scaoilte-ag-meiricea-leis-an-iarain/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mar le rún sin Mheiriceá agus Iosrael réimeas na hIaráine a threascairt, ní cosúil go bhfuil mórán gluaiseachta faoi ó tá na húdaráis ag teacht roimh aon ghrúpaí frithrialtais a mbeadh sé ar intinn acu teacht le chéile chuige sin.<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|title=Tehran, Béiriút buamáilte go trom arís aréir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562774-tehran-beiriut-buamailte-go-trom-aris-areir/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí a gcuid tithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin ar an 12 Márta agus iad sa tóir ar bhráite sábháilte ó bhuamaí Iosrael agus na Stát Aontaithe (áisíneacht dídeanaithe na Náisiún Aontaithe a chuir an meastachán maidir le líon na dteifeach ar fáil).<ref name=":8" />  == An Liobáin agus Siria == Thug an Cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael an ruaig a chur an an daonra i ndeisceart an Liobáine. Ní raibh an rún ag Iosrael, a mhaígh an rialtas, ach an ruaig a chur ar an grúpa míleata Hezbollah, eagraíocht a dtacaíonn an Iaráin leis. Ach thug an cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael chun an Liobáin a scrios. Thug Hezbollah a n-aghaidh ar Iosrael; sna chéad laethanta de mhí an Mhárta, scaoileadh diúracáin agus buaileadh bunáiteanna leis na hIosraelaigh in [[Ardáin Ghóláin]] sa tSiria agus i dtuaisceart Iosrael, gan mórán damáiste. Theilg scairdeitleáin na nIosraelach diúracáin le hionaid éagsúla ar fud na tíre gach lá, na comharsanachtaí Siacha go háirithe i ndeisceart na tíre, ach fiú ceantair cónaithe i lár Bhéiriút.  Buamáil thréan a bhí ann ar cheantar dlúthchónaithe lán d'árasáin agus de shiopaí beaga,  Bhuail buamaí Iosrael lár na príomhchathrach, áit nach bhfuil i ngaobhar dhaingean Hezbollah ó dheas de Bhéiriút.<ref name=":16">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-scortha-maraithe-no-go-gortaithe-sna-hionsaithe-is-deanai-ar-beirut/|teideal=Na scórtha maraithe nó go gortaithe sna hionsaithe is déanaí ar Beirut|dáta=2026-03-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Bhuamáil Iosrael an bonneagar sibhialta, áiseanna sláinte, bóithre agus droichid ina measc.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=Ionsaithe tréana á ndéanamh ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563407-ionsaithe-treana-a-ndeanamh-ar-an-liobain/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh na hIosraelaigh gur ar lucht Hezbollah a bhí a gcuid arm dírithe ach ní raibh a n-amas ró-chruinn.<ref name=":10">{{Luaigh foilseachán|title=Bonneagar na hIaráine á leacú tuilleadh ag Iosrael, Meiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0313/1563219-bonneagar-na-hiaraine-a-leacu-tuilleadh-ag-iosrael-meiricea/|date=2026-03-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir Iosrael saighdiúirí thar teorainn isteach i ndeisceart na Liobáine, [[UNIFIL|áit a raibh saighdiúirí na hÉireann ar dualgas síochána leis na Náisiúin Aontaithe]].<ref name=":0" /> Dúirt Rialtas na Liobáine go raibh 570 duine maraithe ag fórsaí Iosrael sa tír idir 28 Feabhra - 9 Márta agus bhí 760,000 duine curtha as a mbailte.<ref name=":3" /> Tugadh "pionós comhchoiteann" ar easáitiú éigeantach an phobail seo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/6/israel-extending-gaza-playbook-to-lebanon-charity-warns|teideal=Israel extending ‘Gaza playbook’ to Lebanon, charity warns|údar=Al Jazeera Staff|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thewire.in/world/the-world-watches-as-israel-destroys-lebanon-implementing-a-doctrine-of-war-crimes|teideal=The World Watches as Israel Destroys Lebanon, Implementing a Doctrine of War Crimes|language=en|work=The Wire|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> D'fhoilsigh [[Human Rights Watch]] tuairisc ag léiriú fianaise gur bhain Iosrael leas as an nimh fosfar bán i gceantair ina bhfuil cónaí ar dhaoine i ndeisceart na Liobáine (mar a tharla le linn DF 2023-Bealtaine 2024) (9 Márta).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/03/09/lebanon-israel-unlawfully-using-white-phosphorus|teideal=Lebanon: Israel Unlawfully Using White Phosphorus {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-03-09|language=en|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=22 duine maraithe, 117 leonta ag fórsaí Iosrael i mBéiriút|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/1011/1474867-22-duine-maraithe-117-leonta-ag-forsai-iosrael-i-mbeiriut/|date=2024-10-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>   Maíodh go raibh  coireanna cogaidh agus coireanna in aghaidh na daonnachta á ndéanamh ag na hIosraelaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098|teideal=Nearly 700,000 displaced in Lebanon as Middle East crisis escalates {{!}} UN News|dáta=2026-03-09|language=en|work=news.un.org|dátarochtana=2026-03-13|archivedate=2026-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260312032502/https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://globalvoices.org/2026/03/12/from-gaza-to-lebanon-and-iran-the-normalization-of-atrocity/|teideal=From Gaza to Lebanon and Iran: The normalization of atrocity|dáta=2026-03-12|language=en|work=Global Voices|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.justsecurity.org/133550/illegality-israels-military-campaign-lebanon/|teideal=The Illegality of Israel’s Military Campaign in Lebanon|údar=Adil Ahmad Haque|dáta=2026-03-11|language=en-US|work=Just Security|dátarochtana=2026-03-13}}</ref>    I ndeisceart na Siria, bhuail Iosrael spriocanna ó am go ham, ina measc ionad ceannais agus bunáit mhíleata de chuid réimeas na tíre sin.<ref name=":18">{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh ionsaithe i Murascaill na Peirse thar oíche|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0320/1564329-tuilleadh-ionsaithe-i-murascaill-na-peirse-thar-oiche/|date=2026-03-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 8 Aibreán, thug Uachtarán Trump le fios nach raibh an Liobáin clúdaithe sa sos cogaidh a tháinig i bhfeidhm ar an 7 Aibreán. Dúirt an tUachtarán Trump gur "achrann eile" é an troid in aghaidh Hezbollah.<ref name=":37">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 23 Aibreán,, d'fhógair an réimeas i Washington DC 'sos cogaidh' sa Liobáin. An lá dár gcionn dúirt Hezbollah nárbh fhiú tráithnín é an 'sos cogaidh' tar éis d'fhórsaí míleata Iosrael beirt a mharú sa Liobáin, srl.<ref name=":38">{{Luaigh foilseachán|title='Ceannairí Eorpacha éadóchasach faoin gcorraíl idirnáisiúnta'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0424/1569920-ceannairi-eorpacha-eadochasach-faoin-gcorrail-idirnaisiunta/|date=2026-04-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Tíortha Arabacha == Sna laethanta dár gcionn, bhí ionsaithe déanta ag an Iaráin ar fud an Mheánoirthir, tíortha Arabacha atá fabhrach do Mheiriceá go háirithe.<ref name=":0" /> Scaoil na hIaránaigh sailbhí drón le tíortha comharsanachta gach lá.  Cé nach bhearnaigh ach an corrcheann acu na córais chosanta, is mór an díobháil a rinne siad. Mar shampla  bhuail dhá dhrón Ambasáid na Stát Aontaithe i bpríomhchathair na hAraibe Sádaí, [[Riyadh]], agus scrios ceann dá mbuamaí foirgneamh i mbunáit le hArm Mheiriceá i mBairéin. D’ionsaigh an Iaráin  ionaid bhreosla in Óman agus i gCatar agus  scaglann ola san Araib Shádach srl.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='131 cathair san Iaráin ionsaithe ag fórsaí Mheiriceá, Iosrael'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561157-131-cathair-san-iarain-ionsaithe-ag-forsai-mheiricea-iosrael/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === '''Iaráic''' === Bhris cogadh cathartha amach. Ina theannta sin, mharaigh ionsaithe de chuid na hIaráine daoine san Iaráic, saighdiúirí Francacha san áireamh, a bhí ag troid in aghaidh [[ISIS]] ([[An Stát Ioslamach|Stát Ioslamach]] nó nó [[Daesh]], mar chuid den Oibríocht Chammal. == Iosrael == Bhí aer-ruathair le cloisteáil ar fud na tíre ar fud na tíre ó am go ham, agus ionsaithe sliogáin i dtuaisceart na tíre (roicéid de chuid Hezbollah). Maraíodh cúpla duine. == An Phalaistín == Thug an cogadh san Iaráin leithscéal do lonnaitheoirí Giúdacha ionsaí a dhéanamh ar Phalaistínigh sa [[An Bruach Thiar|Bhruach Thiar]].<ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|title=Ceathrar maraithe ag fórsaí Iosrael ar an mBruach Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563552-ceathrar-maraithe-ag-forsai-iosrael-ar-an-mbruach-thiar/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c620vwl97vyo|teideal=EU and UK demand Israel stop surge in West Bank settler violence|dáta=2026-03-11|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> == Cúrsaí eacnamaíochta == Gan trácht ar an scrios agus an marú, bhí deasca eacnamaíochta na corraíola ag cur isteach ar thíortha an domhain, lena n-áirítear na tíortha atá ag cur an chogaidh ar an Iaráin.<ref name=":12">{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin á slacairt an athuair ag fórsaí Iosrael|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0316/1563642-an-iarain-a-slacairt-an-athuair-ag-forsai-iosrael/|date=2026-03-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuaigh praghsanna ola agus gáis in airde go pras ar na margaí idirnáisiúnta mar gheall ar an réabadh.   $82 a bhí ar bhairille Brent ar an 3 Márta, (ardú de $10 ó 27 Feabhra) agus $98-$115 ar an 9 Márta.  Dúnadh an scaglann ola is mó san Araib Shádach.  Ar an 2 Márta, bhí  thart ar 150 long i dteannta i g[[Caolas Hormuz]] idir an Iaráin agus Óman, tancaeir ola ina measc.  Is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de ghás leachtaithe an domhain ach aon lá.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh Trump ar an 10 Márta gur luach $5.6 billiún d'airm a bhí caite ag fórsaí Mheiriceá san fheachtas in aghaidh na hIaráine ón 28 Feabhra - 9 Márta.<ref name=":3" /> Ansin mhaígh an Peinteagán gur luach $11 billiún a bhí caite in iomlán ar feadh sé lá.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/iran-latest-news-today-us-trump-live-6b3qrtql5|teideal=We’re not stopping till the job is done, pledges Trump — as it happened|údar=David Charter, Washington {{!}} Kelly Rissman, US reporter {{!}} David Harding {{!}} Joshua Thurston {{!}} Samer Al-Atrush, Middle East Correspondent|dáta=2026-03-12|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ar an 11 Márta, d'fhógair an Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh go gcuirfí ar an margadh idirnáisiúnta 400 milliún bairille ola ó stoc cúltaca bhallstáit na heagraíochta ( is ionann 400 milliún bairille agus an tríú cuid den stoc cúltaca uile).<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=400 milliún bairille ola ón gcúlstoc le cur ar an margadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562798-400-milliun-bairille-ola-on-gculstoc-le-cur-ar-an-margadh/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>1.2 billiún bairille ola a bhí i stoc cúltaca na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ag an am, a bhfuil 32 ballstát ann, agus coinnítear i dtaisce é ar eagla na héigeandála domhanda. </ref> Ina theannta sin, bhí cead tugtha ag Trump do thíortha eile ola a cheannach ó thancaeir Rúiseacha a bhí faoi choinneáil i gcalafoirt éagsúla ar fud an domhain,<ref name=":10" /> trí na smachtbhannaí ar ola na Rúise a mhaolú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-i-sainn-maidir-le-cogadh-na-hiaraine/|teideal=Trump i sáinn maidir le cogadh na hIaráine|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=16 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Chuir an beart seo fearg ollmhór ar an Úcráin agus ar an Aontas Eorpach. Ní raibh Caolas Hormuz dúnta go hiomlán - lig na Stáit Aontaithe tancaeir ola na Síne dul isteach is amach le linn an chogaidh i mí an Mhárta.<ref name=":14">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/freagra-patuar-ar-eileamh-trump-go-gcuirfi-longa-cogaidh-chuig-caolas-hormuz/|teideal=Freagra patuar ar éileamh Trump go gcuirfí longa cogaidh chuig Caolas Hormuz|dáta=2026-03-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Rinne na Stáit Aontaithe iarracht chun an Caolas a dhúnadh i mí Aibreáin. Ar an 24 Aibreán, d'admhaigh ceannairí an Aontais Eorpaigh go raibh an ghleacaíocht faoi Chaolas Hormuz géarchéim fuinnimh a adhaint Bhí siad "éadóchasach" faoi lorg na corraíola ar sholáthar ola agus ar phraghsanna, agus ina dhiaidh sin ar an ngeilleagar idirnáisiúnta.<ref name=":38" /> === Truailliú === Ar an 7/8 Márta 2026, bhuail Iosrael na scaglanna ola ar fud Tehran. Chuaigh na tinte ó smacht agus bhí scamall dubh deataigh os cionn Tehran ag agus súiche brocach ina bhrat ar na sráideanna de bharr ionsaithe a rinneadh ar stórais ola.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/stad-ar-bith-ar-ionsaithe-dron-agus-diuracan/|teideal=Stad ar bith ar ionsaithe drón agus diúracán|dáta=2026-03-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ansin thit báisteach dhubh agus nimhiúil''.''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=‘Black rain’ in Tehran — what are the health effects?|url=https://www.nature.com/articles/d41586-026-00800-9|journal=Nature|date=2026-03-11|issn=1476-4687|doi=10.1038/d41586-026-00800-9|language=en|author=Rachel Fieldhouse, Mohana Basu}}</ref> Rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach, pionós comhchoiteann mar a tharla sa Liobáin agus Gaza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed|teideal=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed|údar=theguardian.com|dátarochtana=12-03-2026}}</ref> [[Íomhá:Iran propaganda LEGO AI video on 2026 Iran war.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: bolscaireacht de chuid na hIaráine, 10 Márta 2026]] [[Íomhá:President Trump Easter Lunch White House April 1 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 1 Aibreán]] [[Íomhá:Members of the Tehran Jewish community navigating the site where the Rafi'-Nia synagogue was destroyed.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: scrios Iosrael [[sionagóg]] i dTehran ar an 7 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Destruction of the Rafi'-Nia synagogue|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Destruction_of_the_Rafi%27-Nia_synagogue&oldid=1347796670|journal=Wikipedia|date=2026-04-08|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:New Lego Video From Iran Losers First!-1920X1080-Avc1-Mp4a.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Bolscaireacht de chuid na hIaráine, 8 Aibréan]] == Polaitíocht == Ar an 1 Márta, mhaígh Donald Trump go raibh “diúracáin fadraoin agus airm núicléacha ag an Iaráin a bheadh ina mbagairt uafásach do gach Meiriceánach”.  D’áitigh lucht a cháinte gur as a chonlán fhéin, i gcomhar le hIosrael, a rinne Trump an t-ionsaí agus nach raibh aon chríoch shoiléir oibrithe amach ina aigne aige, agus gur anord níos measa a tharlódh dá bharr sa réigiún. Thug  Rialtas na Breataine cead d'fhórsaí Mheiriceá leas a bhaint as bunáiteanna aeir sa Bhreatain agus iad ar a mbealach chun na Murascaille, “ar chúinsí cosanta”.  Ansin rinneadh  ionsaí dróin ar bhunáit mhíleata leis an mBreatain sa Chipir.<ref name=":0" /> Cáineadh an cogadh go hidirnáisiúnta, agus dhiúltaigh an Spáinn do Mheiriceá úsáid a bhaint as bunáiteanna míleata atá roinnte idir an dá thír.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/7-m%C3%A1rta-2026-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000753770820|teideal=Nuacht Mhall, (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=7 Márta 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Thug an Ríocht Aontaithe cead. Ar an 8 Márta, ceapadh [[Mojtaba Khamenei]] mar an Ayatollah nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78xxg05w0zo|teideal=Who is Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader?|dáta=2026-03-08|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Gortaíodh é ar an 28 Feabhra agus maraíodh a thuistí agus a bhean. Níor tháinig sé os comhair an phobail. == Taidhleoireacht == Ar an 1 Márta, mhaígh an tUachtarán Trump inné go raibh ceannairí na hIaráine i dteagmháil leis chun cúrsaí a phlé ach dúirt Ali Larijani, an t-oifigeach slándála náisiúnta is sinsearaí san Iaráin ag an am, agus a bhí fós beo, nach ndéanfadh an Phoblacht Ioslamach aon idirbheartaíocht leis na Stáit Aontaithe. De réir pobalbhreith de chuid Reuters/Ipsos ag an am, ní raibh ach 27% de Mheiriceánaigh ag tacú le hionsaithe na Stát Aontaithe ar an Iaráin agus marú an cheannaire agus mheas thart ar a leath, duine as gach ceathrar Poblachtánach ina measc, go raibh tóir rómhór ag Trump ar an neart míleata.<ref name=":0" /> I ndiaidh seachtain de chogadh san Mheánoirthear, bhí leithscéal déanta ag Uachtarán na hIaráine, [[Masoud Pezeshkian]], as ionsaithe a rinneadh ar thíortha eile timpeall Mhurascaill na Peirse. Dúirt sé nach ndéanfaí ionsaí ar thír ar bith nach bhfuil ag ionsaí na hIaráine.<ref name=":2" /> Ach lean ionsaithe na hIaráine ar aghaidh. Bhí Pezeshkian gan chumhacht Tuairiscíodh go raibh an Rúis ag cur eolas faisnéise ar fáil don Iaráin. Bhí sé seo ag teacht salach ar fad ar ról Mheiriceá i g[[Ionradh na Rúise ar an Úcráin|Cogadh na hRúise san Úcráin]] <ref name=":10" />. Ar an 17 Márta, thug Donald Trump ropadh faoina chomhghuaillithe in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] [ECAT] a dhiúltaigh dá iarratas go dtabharfaidís cúnamh do Mheiriceá le Caolas Hormuz a oscailt do loingeas.<ref name=":16" /> Ar an 18 Márta, rinne aerfhórsa Iosrael ruathar ar an ngáscheantar is mó ar domhan ar chósta thiar theas na hIaráine. Ansin bhagair Trump go scriosfaí stáisiúin cumhachta na hIaráine muna "n-osclófaí go hiomlán" Caolas Hormuz . D'ardaigh praghas gáis go suntasach ar fud an domhain agus tháinig scaoll sna margaí dá bharr.<ref name=":20" /> Ar an 23 Márta, mhaígh Trump go raibh "comhráití maithe agus fiúntacha" ann leis an Iaráin. Thug Trump na margaí chun suaimhnis. Ach bhí [[trádáil cos istigh]] ann is cosúil. Tharla bisiú ollmhór ar scaireanna díreach roimh an cúpla focal de chuid Trump.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-24-2026/card/mystery-jump-in-oil-trading-ahead-of-trump-post-draws-scrutiny-56sgwdXtlOlonqIKDsL6|teideal=Mystery Jump in Oil Trading Ahead of Trump Post Draws Scrutiny|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cbsnews.com/news/insider-trading-oil-futures-trump-iran-post/|teideal=Oil trades surged just before Trump's post on Iran talks. Some experts are suspicious. - CBS News|dáta=2026-03-24|language=en-US|work=www.cbsnews.com|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> Ansin shéan Tehran gur tharla a leithéid de chomhrá ná de chainteanna, ag tabhairt '[[bréagnuacht]]' ar ráiteas Uachtarán na S-A.<ref name=":22">{{Luaigh foilseachán|title=Diúracáin á radadh ar Iosrael, cainteanna Trump séanta ag Tehran|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0324/1564922-diuracain-a-radadh-ar-iosrael-cainteanna-trump-seanta-ag-tehran/|date=2026-03-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Caithfidh sé gur ag margaíocht leis féin a bhí Trump, ar Rialtas na hIaráine le teann searbhais. Ar aon chuma, a dúirt na hIaránaigh, níor lú leo ná an sioc dul chun cainte leis an bhfear céanna.<ref name=":23">{{Luaigh foilseachán|title=An spéir ina caor thine sa Mheánoirthear arís ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565099-an-speir-ina-caor-thine-sa-mheanoirthear-aris-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Fágadh drochbhail ar na margaí aon uair amháin eile (thit na scaireanna arís, agus d'ardaigh praghas an ola). Ar an 6-7 Aibreán, shéan an Teach Bán go raibh Meiriceá ag breithniú airm núicléacha a chaitheamh leis an Iaráin. Rinne Trump bagairtí uafásacha agus labhair LeasUachtarán JD Vance faoi "uirlisí a bheith ag na Fórsaí Armtha nár bhain muid leas astu fós". B'éigean don Réimeas i Washington an "soiléiriú" a dhéanamh níos déanaí.<ref name=":30">{{Luaigh foilseachán|title=Clabhsúr iomlán ar an gcogadh ón Iaráin, ag séanadh sprioc Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566930-deireadh-leis-an-gcogadh-on-iarain-ag-seanadh-sprioc-trump/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":31">{{Luaigh foilseachán|title=Meiriceá ag séanadh go scaoilfidh siad airm núicléacha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0407/1567072-meiricea-ag-seanadh-go-scaoilfidh-siad-airm-nuicleach/|date=2026-04-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === An chéad sos cogaidh === Tar éis 40 lá trodaíochta, dúirt Trump ar a shuíomh meán sóisialta féin, [[Truth Social]], ar an 7 Aibreán go mbeadh sos cogaidh i bhfeidhm ‘ar an dá thaobh’ ar feadh coicíse agus go n-osclófaí Caolas Hormuz “ina iomláine, láithreach bonn agus go sábháilte”.<ref name=":29" /> Ach dheimhnigh Rialtas na hIaráine go raibh smacht aige i gcónaí ar Chaolas Hormuz. Thug sé rabhadh go scriosfar aon long a sheolfar trí Chaolas Hormuz gan chead na hIaráine a fháil ar dtús.<ref name=":32">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> In ainneoin sos cogaidh, rinne Iosrael sraith mórionsaithe ar an Liobáin ar an 8 Aibreán.<ref name=":33">{{Luaigh foilseachán|title=Sraith mórionsaithe ar an Liobáin inniu, in ainneoin sos cogaidh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567240-sraith-morionsaithe-ar-an-liobain-inniu-in-ainneoin-sos-cogaidh/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúirt aireacht sláinte na Liobáine ar maidin gur maraíodh 300 duine. Bhí an Iaráin míshásta nach raibh stop curtha ag Iosrael lena n-ionsaithe ar an Liobáin. Dhún an Iaráin an Caolas arís i bhfianaise ionsaithe Iosrael ar an Liobáin, agus in ainneoin sos cogaidh a bheith aontaithe.<ref name=":37" /> Dúirt Príomhaire na Spáinne, Pedro Sanchez, "Níl an Spáinn chun bualadh bos mór a thabhairt dóibh siúd a chuir an domhan trí thine díreach toisc gur tháinig siad ar an láthair le buicéad."<ref name=":34">{{Luaigh foilseachán|title=Fáilte curtha roimh an sos cogaidh sa mheánoirthear|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567162-failte-curtha-roimh-an-sos-cogaidh-sa-mheanoirthear-ag-ceannairi/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Coireanna === Dúirt Ardchoimisinéir um Chearta an Duine na Náisiún Aontaithe, Volker Turk, gur coireanna cogaidh a bhí sna hionsaithe ar infreastruchtúir sibhialtach mar go sháraigh siad an sainmhíniú beacht atá ar spriocanna míleata.<ref name=":24">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-ar-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúir fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá|dáta=2026-03-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> D'ionsaigh Iosrael agus na S-A droichid, traein agus bonneagar eile.<ref>Ar an 6 Márta, d'fhógair PríomhAire Iosrael Benjamin Netanyahu go raibh an tír sin tar éis ionsaithe buamála a dhéanamh ar iarnróid agus ar dhroichid "a bhíonn á n-úsáid ag Garda na Réabhlóide (sárfhórsaí Arm na hIaráine).</ref> Coir cogaidh a bhí ina leithéid a mhaígh saineolaithe ar an dlí idirnáisiúnta.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2026/apr/03/us-war-crimes-iran-civilian-infrastructure-international-law-school-strike|teideal=Is the US committing war crimes by targeting Iran’s civilian infrastructure?|údar=Peter Beaumont|dáta=2026-04-03|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/04/08/questions-and-answers-us-israel-iran-and-the-laws-of-war|teideal=Questions and Answers: US, Israel, Iran, and the Laws of War {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-04-08|language=en|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://docs.un.org/en/S/2026/130|teideal=An official letter from the Permanent Representative of Iran to the UN (S/2026/130) formally accused the United States and Israel of committing war crimes through the systematic and intentional destruction of vital civilian infrastructure.|údar=United Nations Security Council|work=docs.un.org|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/iran-president-trumps-apocalyptic-threats-of-large-scale-civilian-devastation-demand-urgent-global-action-to-prevent-atrocity-crimes/|teideal=Iran: President Trump’s apocalyptic threats of large-scale civilian devastation demand urgent global action to prevent atrocity crimes|dáta=2026-04-07|language=en|work=Amnesty International|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> [[Íomhá:Donald_Trump_condemns_Pope_Leo_XIV.png|clé|mion|220x220px|Ráiteas de chuid Trump, 12 Aibreán 2026]] I mí Aibreáin 2026, bhí an Pápa faoi ionsaí ag an [[Uachtarán Trump]] agus a chomhghuaillithe as diúltú tacú leis an g[[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|cogadh san Iaráin]]. Bhí rialtas Trump ag iarraidh a chogadh san Iaráin a léiriú mar “chogadh cóir”, cogadh tacaithe ag diagacht Chríostaí. Bhí easaontas láidir déanta ag an bPápa, áfach, ag rá nach n-éisteann Íosa “le paidreacha na ndaoine a théann i mbun cogaidh”. Bhí cáineadh déanta ag an Pápa Leo ar cheannairí a chaitheann billiúin ar chogaí agus dúirt sé go raibh an domhan “á scriosadh ag dornán tíoránach” i ráiteas thar a bheith láidir le linn cuairte ar Chamarún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/18-aibre%C3%A1n-2026-baile-%C3%A1tha-cliath/id1525428808?i=1000762165654|teideal=Nuacht Mhall (Baile Átha Cliath)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=18 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-18}}</ref> [[Íomhá:The_"Arabella_C"_at_Foynes_(July_2002)_-_geograph.org.uk_-_4719239.jpg|clé|mion|220x220px|lárionaid dáileacháin ola i bh[[Faing]], [[Calafort Faing]]]] [[Íomhá:The_"Thun_Gemini",_Belfast_(September_2018)_-_geograph.org.uk_-_5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh. Bhí an taincéir ar ancaire i gCuan na Gaillimhe agus sé mhilliún líotar ola ar bord aici, breosla nach rabhthas ábalta a thabhairt i dtír ag calafort na Gaillimhe.]] == Éire == Bhí  suas le 20,000 as Éireann  ina gcónaí i stáit na Murascaille in 2026. Bhí sé i gceist ag an Rialtas na hÉireann teacht i gcabhair ar shaoránaigh de chuid na hÉireann a bhí ina gcónaí sa Mheánoirthear nó a bhí ar cuairt ar an réigiún.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Níl an réabadh san Iaráin ach ina thús' – Trump, Rubio|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0303/1561364-nil-an-reabadh-san-iarain-ach-ina-thus-trump-rubio/|date=2026-03-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath.<ref name=":7">{{Luaigh foilseachán|title=Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath. Bí seo an chéad eitilt as an taobh sin den domhan ó thosaigh na Stáit Aontaithe agus Iosrael a gcuid ionsaithe ar an Iaráin.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22590173-eoghan-corry-eagarthoir-na-hirise-air-travel/|language=ga-IE|author=Eoghan Corry : Eagarthóir na hirise Air & Travel. / RnaG - Nuacht a hAon|date=5 Márta 2026}}</ref> Mhaígh an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aerfort na Sionainne á úsáid ag eitleáin de chuid aerfhórsa na Stát Aontaithe a bhí páirteach sa bhfeachtas buamála.<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|title='Níl aerfort na Sionainne á úsáid ag aerfhórsa Mheiriceá'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563556-nil-aerfort-na-sionainne-a-usaid-ag-aerfhorsa-mheiricea/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'ardaigh ola tí ó €500 ar 500 lítear i mí Feabhra go €900 ar an 20 Márta. D'ardaigh díosal ó €1.80 an lítear go €2.25 agus bhí peitril é féin tuairim is €2 an lítear.<ref name=":21" /><ref name=":25">{{Luaigh foilseachán|title=Praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565100-praghas-breosla-tite-i-staisiuin-seirbhisi-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":26">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/pacaiste-tacaiochta-fogartha-ag-an-rialtas-le-dul-i-ngleic-le-costas-ola/|teideal=Pacáiste tacaíochta fógartha ag an rialtas le dul i ngleic le costas ola|údar=Eagarthóir|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> Thit praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ar fud na tíre nuair a laghdaíodh an dleacht mháil a ghearrtar ar pheitreal agus ar dhíosal <ref name=":19">{{Luaigh foilseachán|title=Tarlóirí sásta go bhfaighidh siad 'tacaíocht mhór' ón Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564117-tarloiri-bothair-ag-bagairt-dul-i-muinin-na-hagoidiochta/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig 2% d'ardú ar an meán ar phraghsanna do thomhaltóirí sa chéad choicís de mhí an Mhárta, agus ardú de 11% ar phraghsanna fuinnimh i gcaitheamh an achair sin.<ref name=":27">{{Luaigh foilseachán|title=1.8% d'ardú ar phraghsanna sa chéad choicís de Mhárta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565859-1-8-dardu-ar-phraghsanna-sa-chead-choicis-de-mharta/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí feirmeoirí atá ag an ardú as miosúr a tháinig ar phraghas [[Leasachán|leasacháin]].<ref name=":28">{{Luaigh foilseachán|title=Imní go mbeidh feirmeoirí as leasachán gan mhoill|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565858-imni-go-mbeidh-feirmeoiri-as-leasachan-gan-mhoill/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 2 Aibreán, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aon mheas aige ar chaint dhíblí Trump, go háirithe a ndúirt sé faoin Iaráin "a ath-chlochaoisiú" le buamaí. "Níl glacadh ar bith le caint mar é", arsa an Taoiseach. "Níl muintir na hIaráine freagrach as an gcogadh agus caithfear iad a chosaint [seachas iad a dhealbhú]", a dúirt sé.<ref name=":35">{{Luaigh foilseachán|title=Trump ag bagairt an Iaráin a chlochaoisiú le buamaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566415-trump-ag-bagairt-an-iarain-a-chlochaoisiu-le-buamai/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7-10 Aibreán, [[Aighneas an bhreosla 2026|eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann]] i gcoinne an chostais [[breosla]].<ref name=":36">{{Luaigh foilseachán|title=Tá na hagóidí breosla "mícheart" a deir an Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567197-ta-na-hagoidi-breosla-micheart-a-deir-an-taoiseach/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Aighneas an bhreosla 2026}} == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza]] * [[Hezbollah]] * [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]] * [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] * [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab, 2026]] == Nuacht == 2 Márta<ref name=":0" /> 3 Márta 4 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Long chogaidh leis an Iaráin pollta, curtha síos|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561632-long-chogaidh-leis-an-iarain-pollta-curtha-sios/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Liobáin agus an Iaráin á dtuairgneáil tuilleadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561547-an-liobain-agus-an-iarain-a-dtuairgneail-tuilleadh/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":02" /> 5 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Rún ag Iosrael múr a dhéanamh de bhonneagar na hIaráine'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561750-run-ag-iosrael-mur-a-dheanamh-de-bhonneagar-na-hiaraine/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ardú ar phraghas breosla: daoine 'á bhfeannadh'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561834-ardu-ar-phraghas-breosla-daoine-a-bhfeannadh/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":7" /> 6 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/sam-meaite-ar-chogadh-fada-agus-an-iarain-ag-seasamh-an-fhoid/|teideal=SAM meáite ar chogadh fada agus an Iaráin ag seasamh an fhóid|údar=Eoin Ó Murchú (Páirtí Cumannach Éireann)|dáta=2026-03-06|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cairteitilt Rialtais ó Ómán go hÉirinn tráthnóna|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0306/1561992-cairteitilt-rialtais-o-oman-go-heirinn-trathnona/|date=2026-03-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 9 Márta<ref name=":6" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iosrael fós ag ionsaí na hIaráine agus Tehran fós ag freagairt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0309/1562411-iosrael-fos-ag-ionsai-na-hiaraine-agus-tehran-fos-ag-freagairt/|date=2026-03-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 10 Márta<ref name=":3" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/imni-faoi-stadas-na-teanga-in-ollscoil-na-gaillimhe-agus-post-mor-eile-fogartha-gan-riachtanas-gaeilge/|teideal=‘An lá is déine ionsaithe fós againn ar an Iaráin’ – Rúnaí Cosanta na Stát Aontaithe|dáta=2026-03-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: 'cogadh beagnach thart' nó 'níl deireadh leis fós'?|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562572-an-iarain-cogadh-beagnach-thart-ach-nil-deireadh-leis-fos/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 11 Márta<ref name=":5" /><ref>{{Lua idirlín|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|work=Tuairisc.ie|dáta=2026-03-11|dátarochtana=2026-03-12|language=ga-IE}}</ref><ref name=":4" /> 13 Márta<ref name=":10" /> 12 Márta<ref name=":8">{{Lua idirlín|url=https://sceal.ie/2026/03/a-dtithe-treigthe-ag-breis-is-3-2-milliun-duine-san-iarain/|teideal=A dtithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin|údar=Tuairisc|dáta=2026-03-12|language=ga-IE|work=Scéal|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar eile á dhéanamh ag fórsaí Iosrael ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0312/1563010-ollruathar-eile-a-dheanamh-ag-forsai-iosrael-ar-an-iarain/|date=2026-03-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 13 Márta 14 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Oileán Kharg tagtha faoi thréanionsaí ó fhórsaí Mheiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563462-oilean-kharg-tagtha-faoi-threanionsai-o-fhorsai-mheiricea/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref><ref name=":9" /> 15 Márta<ref name=":13" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Breis ionsaithe á mbeartú ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563512-breis-ionsaithe-a-mbeartu-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":11" /> 16 Márta<ref name=":12" /><ref name=":14" /> 17 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin in uachtar i gcruinniú an Tí Bháin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0317/1563859-an-iarain-in-uachtar-i-gcruinniu-an-ti-bhain/|date=2026-03-17|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 18 Márta<ref name=":15" /><ref name=":17" /><ref name=":16" /> 19 Márta<ref name=":20">{{Luaigh foilseachán|title=Trump míshásta faoi ionsaí ar gháscheantar san Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564115-trump-mishasta-faoi-ionsai-ar-ghascheantar-san-iarain/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":19" /> 20 Márta<ref name=":18" /> 23 Márta<ref name=":21">{{Luaigh foilseachán|title=Laghdú ar dhleacht mháil, pheitril & díosail á phlé ag an Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564736-laghdu-ar-dhleacht-mhail-pheitril-diosail-a-phle-ag-an-rialtas/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sos 5 lá ar ionsaithe SAM ar stáisiúin leictreachais na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564755-sos-5-la-ar-ionsaithe-sam-ar-staisiuin-leictreachais-na-hiaraine/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":24" /> 24 Márta<ref name=":22" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iosrael-agus-an-iaraic-a-ruscadh-ag-diuracain-malairt-sceil-ag-na-stait-aontaithe-agus-an-iarain-faoi-chainteanna/|teideal=Iosrael agus an Iaráic á rúscadh ag diúracáin, malairt scéil ag na Stáit Aontaithe agus an Iaráin faoi chainteanna|dáta=2026-03-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> 25 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/25/us-israel-war-on-iran-whats-happening-on-day-26-of-attacks|teideal=US-Israel war on Iran: What’s happening on day 26 of attacks?|údar=Elizabeth Melimopoulos|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> <ref name=":23" /> <ref name=":25" /> 26 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: caint ar 'léas dóchais' ach leanann an bhuamáil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0326/1565289-an-iarain-caint-ar-leas-dochais-ach-leanann-an-bhuamail/|date=2026-03-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 27 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='1,900 duine maraithe agus 20,000 gortaithe san Iaráin le mí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0327/1565454-1-900-duine-maraithe-agus-20-000-gortaithe-san-iarain-le-mi/|date=2026-03-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":26" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/neamhinniulacht-trump-agus-gearu-an-chogaidh-le-teacht/|teideal=Neamhinniúlacht Trump agus géarú an chogaidh le teacht|údar=Cathal Ó Murchú|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla-aris/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúr fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá arís|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 30 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: Trump ag caint ar bhinn a thógáil ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565856-an-iarain-trump-ag-caint-ar-bhinn-a-thogail-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":27" /><ref name=":28" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bagairt-deanta-ag-trump-go-scriosfaidh-se-laithreacha-fuinnimh-uile-na-hiaraine-mura-ndeantar-margadh/|teideal=Bagairt déanta ag Trump go ‘scriosfaidh’ sé láithreacha fuinnimh uile na hIaráine mura ndéantar margadh|dáta=2026-03-30|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 31 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tancaer ola in Dubai curtha trí thine ag diúracán ón Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0331/1566037-tancaer-ola-in-dubai-curtha-tri-thine-ag-diuracan-on-iarain/|date=2026-03-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 1 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin "ag iarraidh sos cogaidh" – Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566309-an-iarain-ag-iarraidh-sos-cogaidh-trump/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|title="Easpa breosla eitleáin faoi cheann míosa" - Ceannasaí Ryanair|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566251-easpa-breosla-eitleain-faoi-cheann-miosa-ceannasai-ryanair/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 2 Aibreán<ref name=":35" /> 3 Aibreán 4 Aibreán 5 Aibreán 6 Aibreán<ref name=":31" /><ref name=":30" /> 7 Aibreán<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-meath-iosrael-ag-teacht-agus-buaic-a-chumhachta-sroichte-aige/|teideal=Tá meath Iosrael ag teacht agus buaic a chumhachta sroichte aige|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=7 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref name=":32" /><ref name=":33" /><ref name=":36" /><ref name=":34" /><ref name=":29" /> 8 Aibreán<ref name=":37" /> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cogadh Iosrael–Iaráin]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Iosrael]] [[Catagóir:Stair na hIaráine]] [[Catagóir:Cogaí]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] s4yfs4mug58qlgdeacnrb7vi6p3ss4l 1320205 1320204 2026-07-11T21:29:17Z IvanScrooge98 23414 /* */ 1320205 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} D’ionsaigh Iosrael agus na Stáit Aontaithe Rialtas na hIaráine ar an 28 Feabhra 2026, ionsaí gan choinne a chuir tús le cogadh sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/achrann-ag-scaipeadh-sa-mheanoirthear-i-ndiaidh-ionsaithe-stait-aontaithe-mheiricea-agus-iosrael-ar-an-iarain/|teideal=Achrann ag scaipeadh sa mheánoirthear i ndiaidh ionsaithe Stáit Aontaithe Mheiriceá agus Iosrael ar an Iaráin|dáta=2026-03-02|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-03}}</ref> D'fhág an Cogadh muintir na hIaráine idir dhá thine Bhealtaine – tine taobh istigh agus tine taobh amuigh. Bhí muintir na hIaráine ina ngialla ag a rialtas féin, aon uair amháin eile, ach fós féin is é an tromluí is measa acu ar tharla dá gcomharsana de bharr ‘cabhair’ an iarthair.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-iarain-idir-da-thine-bhealtaine-uaireanta-is-fearr-drochrialtas-na-a-bheith-gan-rialtas-ar-bith/|teideal=An Iaráin idir dá thine Bhealtaine – uaireanta is fearr drochrialtas ná a bheith gan rialtas ar bith|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=3 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-04}}</ref> Ag an am céanna bhí Donald Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa [[Caolas Hormuz|Chaolas Hormuz]].<ref name=":17">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-sainnithe-idir-dha-thine-bhealtaine-sa-chaolas-hormuz/|teideal=Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa Chaolas Hormuz|údar=Máirtín Ó Duibhir|dáta=18 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Tá tábhacht eacnamaíochta thar na bearta ag baint leis an g[[coigeal]] sin ós tríd a sheachadtar sciar suntasach de sholáthairtí ola agus gáis an domhain.<ref name=":15">{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar á dhéanamh as an nua ag Iosrael ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0318/1563919-ollruathar-a-dheanamh-as-an-nua-ag-iosrael-ar-an-liobain/|date=2026-03-18|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7 Aibreán, d’fhógair Trump ‘sos cogaidh’ coicíse.<ref name=":29">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/praghas-na-hola-tite-faoi-bhun-100-aris-tar-eis-fhogra-trump/|teideal=Praghas na hola tite faoi bhun $100 arís tar éis fhógra Trump|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=8 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> Bhí níos mó ná 2,000 duine maraithe, 28 Feabhra-25 Márta, le hionsaithe ag Iosrael agus na S-A ar an Iaráin. Ina theannta sin, mharaigh Iosrael níos mó ná 1,000 duine sa [[An Liobáin|Liobáin]] agus cuireadh an.ruaig ar na daoine a bhí ina gcónaí i deisceart na tíre, os cionn milliún.<ref>tír bheag atá sa Liobáin, 10,452 km^2, níos lú ná [[Contae an Chláir]], [[Contae Luimnigh]] agus [[Contae Thiobraid Árann|Contae Thiobraid Arainn]] le chéile, agus daonra 6 milliún ann, nó b'fhéidir seacht milliún, na Palaistínigh agus na teifigh as Siria san áireamh</ref> [[Íomhá:President Donald J. Trump on the United States Military Major Combat Operations in Iran.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Fógra de chuid Trump, 28 Feabhra 2026]] [[Íomhá:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 1 Márta 2026]] [[Íomhá:132278 cemetery kfar giladi PikiWiki Israel.jpg|clé|mion|220x220px|"Búir Leoin" i Reilig Kfar Giladi san Iosrael]] [[Íomhá:Operation-Roaring-Lion-0014.jpg|clé|mion|220x220px|Sheol Iosrael 200 scairdtrodaire ar an 28 Feabhra 2026, an t-aerfhórsa iomlán (F-16 anseo sa phictiúir seo), ]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997841).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: ionsaithe na S-A (díolaim)]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Díolaim eile de chuid na S-A (tá go leor ann)]] [[Íomhá:President Trump Participates in a Medal of Honor Ceremony.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 2 Márta i searmanas bronnta]] [[Íomhá:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (3).jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab]], 28 Feabhra]] [[Íomhá:Funeral of the martyrs of Minab Primary School for Girls 26.jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Tórraimh na gcailíní (cuid) i Minab]] ]] [[Íomhá:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|clé|mion|180px|[[Mojtaba Khamenei]], ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026]] [[Íomhá:Oil Refinery Fires in Tehran, Iran (CIRA 2026-03-07 - nolabels).gif|clé|mion|220x220px|2026-03-07: íomhá ó spás - tinte ó smacht ar fud Tehran nuair a bhuaileadh na scaglanna ola => thit báisteach dhubh agus nimhiúil ; rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach.]] [[Íomhá:U.S. Central Command - Update from CENTCOM Commander on Operation Epic Fury-.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, 3 Márta, aimiréal Brad Cooper, ceannasaí CENTCOM, agus a "huasdátú''"'' (4 nóiméad)]] [[Íomhá:President Trump Gaggles with Press at Joint Base Andrews, Mar. 11, 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 11 Márta]] [[Íomhá:President Trump and Vice President JD Vance Participate in Signing Time, Mar. 16, 2026.webm|clé|mion|220x220px|16 Márta: Labhair [[J. D. Vance|JD Vance]] don chéad uair, ag 15n 26s]] == Cúlra == Bhí buairt agus imní ann ó na 2000idí go mbeadh an Iaráin in ann buama núicléach a chur le chéile.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú núicléach idir Meiriceá agus An Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/0714/714675-socru-nuicleach-idir-meircea-agus-an-iarain/|date=2015-07-14|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Iaráin ag maíomh le fada nach raibh ach spriocanna síochána lena clár núicléach. Ach níor chreid Iosrael riamh an scéal sin. Dúirt na hIaránaigh i gcónaí nach raibh aon airm núicléacha á bhforbairt acu agus gur mar fhoinse fuinnimh amháin a bhí [[úráiniam]] á shaibhriú acu.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Comhráite sa Ghinéiv faoi chlár núicléach na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0620/1519455-comhraite-sa-ghineiv-faoi-chlar-nuicleach-na-hiaraine/|date=2025-06-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Rinneadh [[Socrú núicléach leis an Iaráin|Socrú núicléach leis an Iaráin in 2015]], an [[Socrú núicléach leis an Iaráin|JCPOA]].<ref>''Joint Comprehensive Plan of Action''</ref> D’éirigh na Stáit Aontaithe, faoi stiúir Trump, as an Socrú ar an 8 Bealtaine 2018. Cháin sé an Socrú mar "an margadh is measa riamh". Seach-chogaí a bhí ann go hairithe roimh Meitheamh 2025. Agus buaileadh an Iaráin agus a comhghuaillithe go dona. Theith [[Bashar al-Assad]] [[Cogadh Cathartha na Siria|an tSiria]] sa bhliain 2024. Briseadh [[Cogadh Iosrael-Gaza|Hamas i nGaza]] agus [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran–Israel proxy conflict|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran%E2%80%93Israel_proxy_conflict&oldid=1295737217|journal=Wikipedia|date=2025-06-15|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025}} I dtús 2026, bhí Iosrael agus na Stáit Aontaithe uilechumhachtach sa réigiún == 28 Feabhra 2026 == Ar an 28 Feabhra, chuir Iosrael tús le "blitzkrieg". Thug Iosrael an t-ainm "Búir Leoin" ar an "oibríocht" (i gcuimhne ar [[Yosef Trumpeldor]], a maraíodh ar an 28 Feabhra 1920 i Cath Tel Hai).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ynet.co.il/news/article/bytb5nxy11g |teideal="שאגת הארי", אחרי "עם כלביא" {{!}} השם והסמליות: "השאגה נשמעת בעולם כולו"|údar=ynet.co.il|dáta=2 Márta 2026}}</ref><ref>Thug Iosrael an t-ainm "Leon ag éirí" (Leabhar na nUimhreacha, caibidil 23, véarsa 24) ar an "oibríocht" [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]]   </ref> Bhí ainm eile ag na Stáit Aontaithe ar an oibríocht, ‘Fiúir Éachtach’ (Epic Fury). Ionsaithe gan choinne, de chuid Iosrael go háirithe, a bhí ann ar an 28 Feabhra. Bhí na Stáit Aontaithe i mbun idirbheartaíochta le Rialtas na hIaráine agus bhí dea-chuma ar an scéal. Ach sárdheis a bhí ann ar an 28 Feabhra; tháinig rialtas na hIaráine le chéile sa ceanncheathrú de chuid an Ayatollah;  bhí barraíocht de thuairim díobh féin acu is cosúil. Ar an gcéad lá, sheol Iosrael 200 scairdtrodaire, gach ceann a bhí acu agus thosaigh na hionsaithe i lár an lae ghil (timpeall 9.45am i dTeheran). Éacht dodhéanta, a cheap na hIaránaigh agus mar sin, ní raibh ceannairí an rialtas ina mbuncair. Mharaigh Iosrael ceannairí polaitiúla agus míleata go leor i lárionad an rialtais:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-and-israel-exact-heavy-toll-on-irans-leaders-8320addf|teideal=Which Iranian Leaders Have Been Killed and Who Survived?|údar=James Benedict, Sune Engel Rasmussen and Benoit Faucon|dáta=2026-03-01|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-03}}</ref>   * Ayatollah [[Ali Khamenei]].  Maraíodh a iníon agus garmhac chomh maith. Gortaíodh a bhean, Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh agus a mhac, Mojtaba Khamenei (ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026). * Maorghinearál Mohammad Pakpour, Ardcheannasaí,  [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] ([[CGRI]]).<ref>i mBéarla, Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)</ref> * Aziz Nasirzadeh, Aire Cosanta * Mohammad Mohammadi Golpayegani, Ceann Foirne an Ayatollah * Ali Shamkhani, Rúnaí Comhairle Cosanta na hIaráine * Maorghinearál Abdolrahim Mousavi, Ardcheannasaí, Fórsaí Armtha na hIaráine (an t-údarás míleata is airde) * Briogáidireghinearál Aziz Nasirzadeh, Lóistíocht na bhFórsaí Armtha * Briogáidireghinearál Mohammad Shirazi, Ceann Oifig Míleata an Ayatollah * Briogáidireghinearál Hossein Jabal Amelian, Ceann Taighde Míleata (SPND) * Briogáidireghinearál Gholamreza Rezaian, Ceannasaí Faisnéise, Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí ([[CGRI]]) * Saleh Asadi, Ceann Faisnéise agus Straitéise san Arm * agus maraíodh b'fhéidir 60 seasca eile i lárionad an rialtais timpeall 9.45am i dTeheran Buaileadh oifig Uachtarán na hIaráine, Masoud Pezeshkian, in Tehran, ach tháinig sé slán as.      Ar an lá céanna, bhuail na S-A timpeall 1,000 sprioc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/4418826/hegseth-says-epic-fury-goals-in-iran-are-laser-focused/|teideal=Hegseth Says 'Epic Fury' Goals in Iran Are 'Laser-Focused'|údar=war.gov|dáta=2 Márta 2026|dátarochtana=4 Márta 2026}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ar an 15-17 Márta, feallmharaíodh ceannasaí slándála na hIaráine Ali Larijani agus aire faisnéise na hIaráine Esmail Khatib.<ref name=":15" /> '''Spriocanna''' Ba léir ón ráiteas a thug an tUachtarán Donald Trump maidin na chéad ionsaithe go raibh na Meiriceánaigh i bhfabhar athraithe réimis. D’éirigh lena n-iarrachtaí na ceannairí a mharú ach go gairid ina dhiaidh sin thosaigh siad ag tarraingt siar ón sprioc uaillmhianach maidir le hathrú réimis agus leag siad síos roinnt spriocanna éagsúla eile; scrios iomlán a dhéanamh ar chumas na nIaránach diúracán agus drón a sheoladh agus a mhonarú; agus deireadh a chur lena gclár saibhrithe núicléach.<ref name=":17" /> Bhí sprioc sa bhreis ag Iosrael, [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]] a scrios. == An Iaráin == Ar an 28 Feabhra, bhí na mílte ionsaí ón aer déanta ag na Stáit Aontaithe agus Iosrael ar áiteanna fud fad na hIaráine. Bhí go leor de na buamaí á ndíriú ar dheisceart na hIaráine, an ball is boige den tír ós é is gaire do loingeas aerárthach Mheiriceá a bhí suite i Murascaill na Peirse. Mhaígh na hIosraelaigh gur dírithe ar ionaid mhíleata a bhí na buamaí. Ach ba mhór an damáiste comhthaobhach. Mar shampla, ar an 28 Feabhra, [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|buaileadh an scoil Shajareh Tayyebeh (An Crann Maith)]] in Minab i gCúige Hormozgan.  Maíonn na meáin san Iaráin gur maraíodh timpeall 168-180 duine, páistí cuid mhór díobh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school attack|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_attack&oldid=1343206898|journal=Wikipedia|date=2026-03-12|language=en}}</ref> Bhí 170 cailín, 7 go 12, sa bhunscoil ag an am.Buaileadh ospidéal in aice leis an scoil chomh maith. Bhí an scoil mar bhunáit den [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] go dtí 2013.  Ní raibh an sprioc nuashonraithe, is cosúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school airstrike|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_airstrike&oldid=1341572830|journal=Wikipedia|date=2026-03-03|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026}} Bhí sé ráite go neamhbhalbh ag Meiriceá agus ag Iosrael go dteastaíonn uathu bonneagar na hIaráine a scriosadh – bonneagar míleata, nó bonneagar sibhialta, nó an dá rud, ní léir. Dúirt ionadaithe an charthanais san Iaráin go ndearnadh damáiste idir 28 Feabhra-9 Márta do 19,000 aonad sibhialtach ó thosaigh an bhuamáil, ar aonaid chónaithe 16,000 acu agus ar aonaid tráchtála na 3,000 eile.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Luach $5.6 billiún d'airm scaoilte ag Meiriceá leis an Iaráin'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562621-luach-5-6-billun-dairm-scaoilte-ag-meiricea-leis-an-iarain/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mar le rún sin Mheiriceá agus Iosrael réimeas na hIaráine a threascairt, ní cosúil go bhfuil mórán gluaiseachta faoi ó tá na húdaráis ag teacht roimh aon ghrúpaí frithrialtais a mbeadh sé ar intinn acu teacht le chéile chuige sin.<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|title=Tehran, Béiriút buamáilte go trom arís aréir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562774-tehran-beiriut-buamailte-go-trom-aris-areir/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí a gcuid tithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin ar an 12 Márta agus iad sa tóir ar bhráite sábháilte ó bhuamaí Iosrael agus na Stát Aontaithe (áisíneacht dídeanaithe na Náisiún Aontaithe a chuir an meastachán maidir le líon na dteifeach ar fáil).<ref name=":8" />  == An Liobáin agus Siria == Thug an Cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael an ruaig a chur an an daonra i ndeisceart an Liobáine. Ní raibh an rún ag Iosrael, a mhaígh an rialtas, ach an ruaig a chur ar an grúpa míleata Hezbollah, eagraíocht a dtacaíonn an Iaráin leis. Ach thug an cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael chun an Liobáin a scrios. Thug Hezbollah a n-aghaidh ar Iosrael; sna chéad laethanta de mhí an Mhárta, scaoileadh diúracáin agus buaileadh bunáiteanna leis na hIosraelaigh in [[Ardáin Ghóláin]] sa tSiria agus i dtuaisceart Iosrael, gan mórán damáiste. Theilg scairdeitleáin na nIosraelach diúracáin le hionaid éagsúla ar fud na tíre gach lá, na comharsanachtaí Siacha go háirithe i ndeisceart na tíre, ach fiú ceantair cónaithe i lár Bhéiriút.  Buamáil thréan a bhí ann ar cheantar dlúthchónaithe lán d'árasáin agus de shiopaí beaga,  Bhuail buamaí Iosrael lár na príomhchathrach, áit nach bhfuil i ngaobhar dhaingean Hezbollah ó dheas de Bhéiriút.<ref name=":16">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-scortha-maraithe-no-go-gortaithe-sna-hionsaithe-is-deanai-ar-beirut/|teideal=Na scórtha maraithe nó go gortaithe sna hionsaithe is déanaí ar Beirut|dáta=2026-03-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Bhuamáil Iosrael an bonneagar sibhialta, áiseanna sláinte, bóithre agus droichid ina measc.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=Ionsaithe tréana á ndéanamh ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563407-ionsaithe-treana-a-ndeanamh-ar-an-liobain/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh na hIosraelaigh gur ar lucht Hezbollah a bhí a gcuid arm dírithe ach ní raibh a n-amas ró-chruinn.<ref name=":10">{{Luaigh foilseachán|title=Bonneagar na hIaráine á leacú tuilleadh ag Iosrael, Meiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0313/1563219-bonneagar-na-hiaraine-a-leacu-tuilleadh-ag-iosrael-meiricea/|date=2026-03-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir Iosrael saighdiúirí thar teorainn isteach i ndeisceart na Liobáine, [[UNIFIL|áit a raibh saighdiúirí na hÉireann ar dualgas síochána leis na Náisiúin Aontaithe]].<ref name=":0" /> Dúirt Rialtas na Liobáine go raibh 570 duine maraithe ag fórsaí Iosrael sa tír idir 28 Feabhra - 9 Márta agus bhí 760,000 duine curtha as a mbailte.<ref name=":3" /> Tugadh "pionós comhchoiteann" ar easáitiú éigeantach an phobail seo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/6/israel-extending-gaza-playbook-to-lebanon-charity-warns|teideal=Israel extending ‘Gaza playbook’ to Lebanon, charity warns|údar=Al Jazeera Staff|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thewire.in/world/the-world-watches-as-israel-destroys-lebanon-implementing-a-doctrine-of-war-crimes|teideal=The World Watches as Israel Destroys Lebanon, Implementing a Doctrine of War Crimes|language=en|work=The Wire|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> D'fhoilsigh [[Human Rights Watch]] tuairisc ag léiriú fianaise gur bhain Iosrael leas as an nimh fosfar bán i gceantair ina bhfuil cónaí ar dhaoine i ndeisceart na Liobáine (mar a tharla le linn DF 2023-Bealtaine 2024) (9 Márta).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/03/09/lebanon-israel-unlawfully-using-white-phosphorus|teideal=Lebanon: Israel Unlawfully Using White Phosphorus {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-03-09|language=en|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=22 duine maraithe, 117 leonta ag fórsaí Iosrael i mBéiriút|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/1011/1474867-22-duine-maraithe-117-leonta-ag-forsai-iosrael-i-mbeiriut/|date=2024-10-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>   Maíodh go raibh  coireanna cogaidh agus coireanna in aghaidh na daonnachta á ndéanamh ag na hIosraelaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098|teideal=Nearly 700,000 displaced in Lebanon as Middle East crisis escalates {{!}} UN News|dáta=2026-03-09|language=en|work=news.un.org|dátarochtana=2026-03-13|archivedate=2026-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260312032502/https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://globalvoices.org/2026/03/12/from-gaza-to-lebanon-and-iran-the-normalization-of-atrocity/|teideal=From Gaza to Lebanon and Iran: The normalization of atrocity|dáta=2026-03-12|language=en|work=Global Voices|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.justsecurity.org/133550/illegality-israels-military-campaign-lebanon/|teideal=The Illegality of Israel’s Military Campaign in Lebanon|údar=Adil Ahmad Haque|dáta=2026-03-11|language=en-US|work=Just Security|dátarochtana=2026-03-13}}</ref>    I ndeisceart na Siria, bhuail Iosrael spriocanna ó am go ham, ina measc ionad ceannais agus bunáit mhíleata de chuid réimeas na tíre sin.<ref name=":18">{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh ionsaithe i Murascaill na Peirse thar oíche|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0320/1564329-tuilleadh-ionsaithe-i-murascaill-na-peirse-thar-oiche/|date=2026-03-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 8 Aibreán, thug Uachtarán Trump le fios nach raibh an Liobáin clúdaithe sa sos cogaidh a tháinig i bhfeidhm ar an 7 Aibreán. Dúirt an tUachtarán Trump gur "achrann eile" é an troid in aghaidh Hezbollah.<ref name=":37">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 23 Aibreán,, d'fhógair an réimeas i Washington DC 'sos cogaidh' sa Liobáin. An lá dár gcionn dúirt Hezbollah nárbh fhiú tráithnín é an 'sos cogaidh' tar éis d'fhórsaí míleata Iosrael beirt a mharú sa Liobáin, srl.<ref name=":38">{{Luaigh foilseachán|title='Ceannairí Eorpacha éadóchasach faoin gcorraíl idirnáisiúnta'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0424/1569920-ceannairi-eorpacha-eadochasach-faoin-gcorrail-idirnaisiunta/|date=2026-04-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Tíortha Arabacha == Sna laethanta dár gcionn, bhí ionsaithe déanta ag an Iaráin ar fud an Mheánoirthir, tíortha Arabacha atá fabhrach do Mheiriceá go háirithe.<ref name=":0" /> Scaoil na hIaránaigh sailbhí drón le tíortha comharsanachta gach lá.  Cé nach bhearnaigh ach an corrcheann acu na córais chosanta, is mór an díobháil a rinne siad. Mar shampla  bhuail dhá dhrón Ambasáid na Stát Aontaithe i bpríomhchathair na hAraibe Sádaí, [[Riyadh]], agus scrios ceann dá mbuamaí foirgneamh i mbunáit le hArm Mheiriceá i mBairéin. D’ionsaigh an Iaráin  ionaid bhreosla in Óman agus i gCatar agus  scaglann ola san Araib Shádach srl.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='131 cathair san Iaráin ionsaithe ag fórsaí Mheiriceá, Iosrael'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561157-131-cathair-san-iarain-ionsaithe-ag-forsai-mheiricea-iosrael/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === '''Iaráic''' === Bhris cogadh cathartha amach. Ina theannta sin, mharaigh ionsaithe de chuid na hIaráine daoine san Iaráic, saighdiúirí Francacha san áireamh, a bhí ag troid in aghaidh [[ISIS]] ([[An Stát Ioslamach|Stát Ioslamach]] nó nó [[Daesh]], mar chuid den Oibríocht Chammal. == Iosrael == Bhí aer-ruathair le cloisteáil ar fud na tíre ar fud na tíre ó am go ham, agus ionsaithe sliogáin i dtuaisceart na tíre (roicéid de chuid Hezbollah). Maraíodh cúpla duine. == An Phalaistín == Thug an cogadh san Iaráin leithscéal do lonnaitheoirí Giúdacha ionsaí a dhéanamh ar Phalaistínigh sa [[An Bruach Thiar|Bhruach Thiar]].<ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|title=Ceathrar maraithe ag fórsaí Iosrael ar an mBruach Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563552-ceathrar-maraithe-ag-forsai-iosrael-ar-an-mbruach-thiar/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c620vwl97vyo|teideal=EU and UK demand Israel stop surge in West Bank settler violence|dáta=2026-03-11|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> == Cúrsaí eacnamaíochta == Gan trácht ar an scrios agus an marú, bhí deasca eacnamaíochta na corraíola ag cur isteach ar thíortha an domhain, lena n-áirítear na tíortha atá ag cur an chogaidh ar an Iaráin.<ref name=":12">{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin á slacairt an athuair ag fórsaí Iosrael|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0316/1563642-an-iarain-a-slacairt-an-athuair-ag-forsai-iosrael/|date=2026-03-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuaigh praghsanna ola agus gáis in airde go pras ar na margaí idirnáisiúnta mar gheall ar an réabadh.   $82 a bhí ar bhairille Brent ar an 3 Márta, (ardú de $10 ó 27 Feabhra) agus $98-$115 ar an 9 Márta.  Dúnadh an scaglann ola is mó san Araib Shádach.  Ar an 2 Márta, bhí  thart ar 150 long i dteannta i g[[Caolas Hormuz]] idir an Iaráin agus Óman, tancaeir ola ina measc.  Is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de ghás leachtaithe an domhain ach aon lá.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh Trump ar an 10 Márta gur luach $5.6 billiún d'airm a bhí caite ag fórsaí Mheiriceá san fheachtas in aghaidh na hIaráine ón 28 Feabhra - 9 Márta.<ref name=":3" /> Ansin mhaígh an Peinteagán gur luach $11 billiún a bhí caite in iomlán ar feadh sé lá.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/iran-latest-news-today-us-trump-live-6b3qrtql5|teideal=We’re not stopping till the job is done, pledges Trump — as it happened|údar=David Charter, Washington {{!}} Kelly Rissman, US reporter {{!}} David Harding {{!}} Joshua Thurston {{!}} Samer Al-Atrush, Middle East Correspondent|dáta=2026-03-12|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ar an 11 Márta, d'fhógair an Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh go gcuirfí ar an margadh idirnáisiúnta 400 milliún bairille ola ó stoc cúltaca bhallstáit na heagraíochta ( is ionann 400 milliún bairille agus an tríú cuid den stoc cúltaca uile).<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=400 milliún bairille ola ón gcúlstoc le cur ar an margadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562798-400-milliun-bairille-ola-on-gculstoc-le-cur-ar-an-margadh/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>1.2 billiún bairille ola a bhí i stoc cúltaca na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ag an am, a bhfuil 32 ballstát ann, agus coinnítear i dtaisce é ar eagla na héigeandála domhanda. </ref> Ina theannta sin, bhí cead tugtha ag Trump do thíortha eile ola a cheannach ó thancaeir Rúiseacha a bhí faoi choinneáil i gcalafoirt éagsúla ar fud an domhain,<ref name=":10" /> trí na smachtbhannaí ar ola na Rúise a mhaolú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-i-sainn-maidir-le-cogadh-na-hiaraine/|teideal=Trump i sáinn maidir le cogadh na hIaráine|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=16 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Chuir an beart seo fearg ollmhór ar an Úcráin agus ar an Aontas Eorpach. Ní raibh Caolas Hormuz dúnta go hiomlán - lig na Stáit Aontaithe tancaeir ola na Síne dul isteach is amach le linn an chogaidh i mí an Mhárta.<ref name=":14">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/freagra-patuar-ar-eileamh-trump-go-gcuirfi-longa-cogaidh-chuig-caolas-hormuz/|teideal=Freagra patuar ar éileamh Trump go gcuirfí longa cogaidh chuig Caolas Hormuz|dáta=2026-03-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Rinne na Stáit Aontaithe iarracht chun an Caolas a dhúnadh i mí Aibreáin. Ar an 24 Aibreán, d'admhaigh ceannairí an Aontais Eorpaigh go raibh an ghleacaíocht faoi Chaolas Hormuz géarchéim fuinnimh a adhaint Bhí siad "éadóchasach" faoi lorg na corraíola ar sholáthar ola agus ar phraghsanna, agus ina dhiaidh sin ar an ngeilleagar idirnáisiúnta.<ref name=":38" /> === Truailliú === Ar an 7/8 Márta 2026, bhuail Iosrael na scaglanna ola ar fud Tehran. Chuaigh na tinte ó smacht agus bhí scamall dubh deataigh os cionn Tehran ag agus súiche brocach ina bhrat ar na sráideanna de bharr ionsaithe a rinneadh ar stórais ola.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/stad-ar-bith-ar-ionsaithe-dron-agus-diuracan/|teideal=Stad ar bith ar ionsaithe drón agus diúracán|dáta=2026-03-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ansin thit báisteach dhubh agus nimhiúil''.''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=‘Black rain’ in Tehran — what are the health effects?|url=https://www.nature.com/articles/d41586-026-00800-9|journal=Nature|date=2026-03-11|issn=1476-4687|doi=10.1038/d41586-026-00800-9|language=en|author=Rachel Fieldhouse, Mohana Basu}}</ref> Rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach, pionós comhchoiteann mar a tharla sa Liobáin agus Gaza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed|teideal=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed|údar=theguardian.com|dátarochtana=12-03-2026}}</ref> [[Íomhá:Iran propaganda LEGO AI video on 2026 Iran war.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: bolscaireacht de chuid na hIaráine, 10 Márta 2026]] [[Íomhá:President Trump Easter Lunch White House April 1 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 1 Aibreán]] [[Íomhá:Members of the Tehran Jewish community navigating the site where the Rafi'-Nia synagogue was destroyed.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: scrios Iosrael [[sionagóg]] i dTehran ar an 7 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Destruction of the Rafi'-Nia synagogue|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Destruction_of_the_Rafi%27-Nia_synagogue&oldid=1347796670|journal=Wikipedia|date=2026-04-08|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:New Lego Video From Iran Losers First!-1920X1080-Avc1-Mp4a.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Bolscaireacht de chuid na hIaráine, 8 Aibréan]] == Polaitíocht == Ar an 1 Márta, mhaígh Donald Trump go raibh “diúracáin fadraoin agus airm núicléacha ag an Iaráin a bheadh ina mbagairt uafásach do gach Meiriceánach”.  D’áitigh lucht a cháinte gur as a chonlán fhéin, i gcomhar le hIosrael, a rinne Trump an t-ionsaí agus nach raibh aon chríoch shoiléir oibrithe amach ina aigne aige, agus gur anord níos measa a tharlódh dá bharr sa réigiún. Thug  Rialtas na Breataine cead d'fhórsaí Mheiriceá leas a bhaint as bunáiteanna aeir sa Bhreatain agus iad ar a mbealach chun na Murascaille, “ar chúinsí cosanta”.  Ansin rinneadh  ionsaí dróin ar bhunáit mhíleata leis an mBreatain sa Chipir.<ref name=":0" /> Cáineadh an cogadh go hidirnáisiúnta, agus dhiúltaigh an Spáinn do Mheiriceá úsáid a bhaint as bunáiteanna míleata atá roinnte idir an dá thír.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/7-m%C3%A1rta-2026-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000753770820|teideal=Nuacht Mhall, (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=7 Márta 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Thug an Ríocht Aontaithe cead. Ar an 8 Márta, ceapadh [[Mojtaba Khamenei]] mar an Ayatollah nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78xxg05w0zo|teideal=Who is Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader?|dáta=2026-03-08|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Gortaíodh é ar an 28 Feabhra agus maraíodh a thuistí agus a bhean. Níor tháinig sé os comhair an phobail. == Taidhleoireacht == Ar an 1 Márta, mhaígh an tUachtarán Trump inné go raibh ceannairí na hIaráine i dteagmháil leis chun cúrsaí a phlé ach dúirt Ali Larijani, an t-oifigeach slándála náisiúnta is sinsearaí san Iaráin ag an am, agus a bhí fós beo, nach ndéanfadh an Phoblacht Ioslamach aon idirbheartaíocht leis na Stáit Aontaithe. De réir pobalbhreith de chuid Reuters/Ipsos ag an am, ní raibh ach 27% de Mheiriceánaigh ag tacú le hionsaithe na Stát Aontaithe ar an Iaráin agus marú an cheannaire agus mheas thart ar a leath, duine as gach ceathrar Poblachtánach ina measc, go raibh tóir rómhór ag Trump ar an neart míleata.<ref name=":0" /> I ndiaidh seachtain de chogadh san Mheánoirthear, bhí leithscéal déanta ag Uachtarán na hIaráine, [[Masoud Pezeshkian]], as ionsaithe a rinneadh ar thíortha eile timpeall Mhurascaill na Peirse. Dúirt sé nach ndéanfaí ionsaí ar thír ar bith nach bhfuil ag ionsaí na hIaráine.<ref name=":2" /> Ach lean ionsaithe na hIaráine ar aghaidh. Bhí Pezeshkian gan chumhacht Tuairiscíodh go raibh an Rúis ag cur eolas faisnéise ar fáil don Iaráin. Bhí sé seo ag teacht salach ar fad ar ról Mheiriceá i g[[Ionradh na Rúise ar an Úcráin|Cogadh na hRúise san Úcráin]] <ref name=":10" />. Ar an 17 Márta, thug Donald Trump ropadh faoina chomhghuaillithe in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] [ECAT] a dhiúltaigh dá iarratas go dtabharfaidís cúnamh do Mheiriceá le Caolas Hormuz a oscailt do loingeas.<ref name=":16" /> Ar an 18 Márta, rinne aerfhórsa Iosrael ruathar ar an ngáscheantar is mó ar domhan ar chósta thiar theas na hIaráine. Ansin bhagair Trump go scriosfaí stáisiúin cumhachta na hIaráine muna "n-osclófaí go hiomlán" Caolas Hormuz . D'ardaigh praghas gáis go suntasach ar fud an domhain agus tháinig scaoll sna margaí dá bharr.<ref name=":20" /> Ar an 23 Márta, mhaígh Trump go raibh "comhráití maithe agus fiúntacha" ann leis an Iaráin. Thug Trump na margaí chun suaimhnis. Ach bhí [[trádáil cos istigh]] ann is cosúil. Tharla bisiú ollmhór ar scaireanna díreach roimh an cúpla focal de chuid Trump.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-24-2026/card/mystery-jump-in-oil-trading-ahead-of-trump-post-draws-scrutiny-56sgwdXtlOlonqIKDsL6|teideal=Mystery Jump in Oil Trading Ahead of Trump Post Draws Scrutiny|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cbsnews.com/news/insider-trading-oil-futures-trump-iran-post/|teideal=Oil trades surged just before Trump's post on Iran talks. Some experts are suspicious. - CBS News|dáta=2026-03-24|language=en-US|work=www.cbsnews.com|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> Ansin shéan Tehran gur tharla a leithéid de chomhrá ná de chainteanna, ag tabhairt '[[bréagnuacht]]' ar ráiteas Uachtarán na S-A.<ref name=":22">{{Luaigh foilseachán|title=Diúracáin á radadh ar Iosrael, cainteanna Trump séanta ag Tehran|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0324/1564922-diuracain-a-radadh-ar-iosrael-cainteanna-trump-seanta-ag-tehran/|date=2026-03-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Caithfidh sé gur ag margaíocht leis féin a bhí Trump, ar Rialtas na hIaráine le teann searbhais. Ar aon chuma, a dúirt na hIaránaigh, níor lú leo ná an sioc dul chun cainte leis an bhfear céanna.<ref name=":23">{{Luaigh foilseachán|title=An spéir ina caor thine sa Mheánoirthear arís ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565099-an-speir-ina-caor-thine-sa-mheanoirthear-aris-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Fágadh drochbhail ar na margaí aon uair amháin eile (thit na scaireanna arís, agus d'ardaigh praghas an ola). Ar an 6-7 Aibreán, shéan an Teach Bán go raibh Meiriceá ag breithniú airm núicléacha a chaitheamh leis an Iaráin. Rinne Trump bagairtí uafásacha agus labhair LeasUachtarán JD Vance faoi "uirlisí a bheith ag na Fórsaí Armtha nár bhain muid leas astu fós". B'éigean don Réimeas i Washington an "soiléiriú" a dhéanamh níos déanaí.<ref name=":30">{{Luaigh foilseachán|title=Clabhsúr iomlán ar an gcogadh ón Iaráin, ag séanadh sprioc Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566930-deireadh-leis-an-gcogadh-on-iarain-ag-seanadh-sprioc-trump/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":31">{{Luaigh foilseachán|title=Meiriceá ag séanadh go scaoilfidh siad airm núicléacha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0407/1567072-meiricea-ag-seanadh-go-scaoilfidh-siad-airm-nuicleach/|date=2026-04-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === An chéad sos cogaidh === Tar éis 40 lá trodaíochta, dúirt Trump ar a shuíomh meán sóisialta féin, [[Truth Social]], ar an 7 Aibreán go mbeadh sos cogaidh i bhfeidhm ‘ar an dá thaobh’ ar feadh coicíse agus go n-osclófaí Caolas Hormuz “ina iomláine, láithreach bonn agus go sábháilte”.<ref name=":29" /> Ach dheimhnigh Rialtas na hIaráine go raibh smacht aige i gcónaí ar Chaolas Hormuz. Thug sé rabhadh go scriosfar aon long a sheolfar trí Chaolas Hormuz gan chead na hIaráine a fháil ar dtús.<ref name=":32">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> In ainneoin sos cogaidh, rinne Iosrael sraith mórionsaithe ar an Liobáin ar an 8 Aibreán.<ref name=":33">{{Luaigh foilseachán|title=Sraith mórionsaithe ar an Liobáin inniu, in ainneoin sos cogaidh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567240-sraith-morionsaithe-ar-an-liobain-inniu-in-ainneoin-sos-cogaidh/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúirt aireacht sláinte na Liobáine ar maidin gur maraíodh 300 duine. Bhí an Iaráin míshásta nach raibh stop curtha ag Iosrael lena n-ionsaithe ar an Liobáin. Dhún an Iaráin an Caolas arís i bhfianaise ionsaithe Iosrael ar an Liobáin, agus in ainneoin sos cogaidh a bheith aontaithe.<ref name=":37" /> Dúirt Príomhaire na Spáinne, Pedro Sanchez, "Níl an Spáinn chun bualadh bos mór a thabhairt dóibh siúd a chuir an domhan trí thine díreach toisc gur tháinig siad ar an láthair le buicéad."<ref name=":34">{{Luaigh foilseachán|title=Fáilte curtha roimh an sos cogaidh sa mheánoirthear|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567162-failte-curtha-roimh-an-sos-cogaidh-sa-mheanoirthear-ag-ceannairi/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Coireanna === Dúirt Ardchoimisinéir um Chearta an Duine na Náisiún Aontaithe, Volker Turk, gur coireanna cogaidh a bhí sna hionsaithe ar infreastruchtúir sibhialtach mar go sháraigh siad an sainmhíniú beacht atá ar spriocanna míleata.<ref name=":24">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-ar-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúir fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá|dáta=2026-03-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> D'ionsaigh Iosrael agus na S-A droichid, traein agus bonneagar eile.<ref>Ar an 6 Márta, d'fhógair PríomhAire Iosrael Benjamin Netanyahu go raibh an tír sin tar éis ionsaithe buamála a dhéanamh ar iarnróid agus ar dhroichid "a bhíonn á n-úsáid ag Garda na Réabhlóide (sárfhórsaí Arm na hIaráine).</ref> Coir cogaidh a bhí ina leithéid a mhaígh saineolaithe ar an dlí idirnáisiúnta.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2026/apr/03/us-war-crimes-iran-civilian-infrastructure-international-law-school-strike|teideal=Is the US committing war crimes by targeting Iran’s civilian infrastructure?|údar=Peter Beaumont|dáta=2026-04-03|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/04/08/questions-and-answers-us-israel-iran-and-the-laws-of-war|teideal=Questions and Answers: US, Israel, Iran, and the Laws of War {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-04-08|language=en|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://docs.un.org/en/S/2026/130|teideal=An official letter from the Permanent Representative of Iran to the UN (S/2026/130) formally accused the United States and Israel of committing war crimes through the systematic and intentional destruction of vital civilian infrastructure.|údar=United Nations Security Council|work=docs.un.org|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/iran-president-trumps-apocalyptic-threats-of-large-scale-civilian-devastation-demand-urgent-global-action-to-prevent-atrocity-crimes/|teideal=Iran: President Trump’s apocalyptic threats of large-scale civilian devastation demand urgent global action to prevent atrocity crimes|dáta=2026-04-07|language=en|work=Amnesty International|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> [[Íomhá:Donald_Trump_condemns_Pope_Leo_XIV.png|clé|mion|220x220px|Ráiteas de chuid Trump, 12 Aibreán 2026]] I mí Aibreáin 2026, bhí an Pápa faoi ionsaí ag an [[Uachtarán Trump]] agus a chomhghuaillithe as diúltú tacú leis an g[[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|cogadh san Iaráin]]. Bhí rialtas Trump ag iarraidh a chogadh san Iaráin a léiriú mar “chogadh cóir”, cogadh tacaithe ag diagacht Chríostaí. Bhí easaontas láidir déanta ag an bPápa, áfach, ag rá nach n-éisteann Íosa “le paidreacha na ndaoine a théann i mbun cogaidh”. Bhí cáineadh déanta ag an Pápa Leo ar cheannairí a chaitheann billiúin ar chogaí agus dúirt sé go raibh an domhan “á scriosadh ag dornán tíoránach” i ráiteas thar a bheith láidir le linn cuairte ar Chamarún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/18-aibre%C3%A1n-2026-baile-%C3%A1tha-cliath/id1525428808?i=1000762165654|teideal=Nuacht Mhall (Baile Átha Cliath)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=18 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-18}}</ref> [[Íomhá:The_"Arabella_C"_at_Foynes_(July_2002)_-_geograph.org.uk_-_4719239.jpg|clé|mion|220x220px|lárionaid dáileacháin ola i bh[[Faing]], [[Calafort Faing]]]] [[Íomhá:The_"Thun_Gemini",_Belfast_(September_2018)_-_geograph.org.uk_-_5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh. Bhí an taincéir ar ancaire i gCuan na Gaillimhe agus sé mhilliún líotar ola ar bord aici, breosla nach rabhthas ábalta a thabhairt i dtír ag calafort na Gaillimhe.]] == Éire == Bhí  suas le 20,000 as Éireann  ina gcónaí i stáit na Murascaille in 2026. Bhí sé i gceist ag an Rialtas na hÉireann teacht i gcabhair ar shaoránaigh de chuid na hÉireann a bhí ina gcónaí sa Mheánoirthear nó a bhí ar cuairt ar an réigiún.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Níl an réabadh san Iaráin ach ina thús' – Trump, Rubio|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0303/1561364-nil-an-reabadh-san-iarain-ach-ina-thus-trump-rubio/|date=2026-03-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath.<ref name=":7">{{Luaigh foilseachán|title=Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath. Bí seo an chéad eitilt as an taobh sin den domhan ó thosaigh na Stáit Aontaithe agus Iosrael a gcuid ionsaithe ar an Iaráin.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22590173-eoghan-corry-eagarthoir-na-hirise-air-travel/|language=ga-IE|author=Eoghan Corry : Eagarthóir na hirise Air & Travel. / RnaG - Nuacht a hAon|date=5 Márta 2026}}</ref> Mhaígh an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aerfort na Sionainne á úsáid ag eitleáin de chuid aerfhórsa na Stát Aontaithe a bhí páirteach sa bhfeachtas buamála.<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|title='Níl aerfort na Sionainne á úsáid ag aerfhórsa Mheiriceá'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563556-nil-aerfort-na-sionainne-a-usaid-ag-aerfhorsa-mheiricea/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'ardaigh ola tí ó €500 ar 500 lítear i mí Feabhra go €900 ar an 20 Márta. D'ardaigh díosal ó €1.80 an lítear go €2.25 agus bhí peitril é féin tuairim is €2 an lítear.<ref name=":21" /><ref name=":25">{{Luaigh foilseachán|title=Praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565100-praghas-breosla-tite-i-staisiuin-seirbhisi-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":26">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/pacaiste-tacaiochta-fogartha-ag-an-rialtas-le-dul-i-ngleic-le-costas-ola/|teideal=Pacáiste tacaíochta fógartha ag an rialtas le dul i ngleic le costas ola|údar=Eagarthóir|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> Thit praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ar fud na tíre nuair a laghdaíodh an dleacht mháil a ghearrtar ar pheitreal agus ar dhíosal <ref name=":19">{{Luaigh foilseachán|title=Tarlóirí sásta go bhfaighidh siad 'tacaíocht mhór' ón Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564117-tarloiri-bothair-ag-bagairt-dul-i-muinin-na-hagoidiochta/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig 2% d'ardú ar an meán ar phraghsanna do thomhaltóirí sa chéad choicís de mhí an Mhárta, agus ardú de 11% ar phraghsanna fuinnimh i gcaitheamh an achair sin.<ref name=":27">{{Luaigh foilseachán|title=1.8% d'ardú ar phraghsanna sa chéad choicís de Mhárta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565859-1-8-dardu-ar-phraghsanna-sa-chead-choicis-de-mharta/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí feirmeoirí atá ag an ardú as miosúr a tháinig ar phraghas [[Leasachán|leasacháin]].<ref name=":28">{{Luaigh foilseachán|title=Imní go mbeidh feirmeoirí as leasachán gan mhoill|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565858-imni-go-mbeidh-feirmeoiri-as-leasachan-gan-mhoill/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 2 Aibreán, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aon mheas aige ar chaint dhíblí Trump, go háirithe a ndúirt sé faoin Iaráin "a ath-chlochaoisiú" le buamaí. "Níl glacadh ar bith le caint mar é", arsa an Taoiseach. "Níl muintir na hIaráine freagrach as an gcogadh agus caithfear iad a chosaint [seachas iad a dhealbhú]", a dúirt sé.<ref name=":35">{{Luaigh foilseachán|title=Trump ag bagairt an Iaráin a chlochaoisiú le buamaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566415-trump-ag-bagairt-an-iarain-a-chlochaoisiu-le-buamai/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7-10 Aibreán, [[Aighneas an bhreosla 2026|eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann]] i gcoinne an chostais [[breosla]].<ref name=":36">{{Luaigh foilseachán|title=Tá na hagóidí breosla "mícheart" a deir an Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567197-ta-na-hagoidi-breosla-micheart-a-deir-an-taoiseach/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Aighneas an bhreosla 2026}} == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza]] * [[Hezbollah]] * [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]] * [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] * [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab, 2026]] == Nuacht == 2 Márta<ref name=":0" /> 3 Márta 4 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Long chogaidh leis an Iaráin pollta, curtha síos|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561632-long-chogaidh-leis-an-iarain-pollta-curtha-sios/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Liobáin agus an Iaráin á dtuairgneáil tuilleadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561547-an-liobain-agus-an-iarain-a-dtuairgneail-tuilleadh/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":02" /> 5 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Rún ag Iosrael múr a dhéanamh de bhonneagar na hIaráine'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561750-run-ag-iosrael-mur-a-dheanamh-de-bhonneagar-na-hiaraine/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ardú ar phraghas breosla: daoine 'á bhfeannadh'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561834-ardu-ar-phraghas-breosla-daoine-a-bhfeannadh/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":7" /> 6 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/sam-meaite-ar-chogadh-fada-agus-an-iarain-ag-seasamh-an-fhoid/|teideal=SAM meáite ar chogadh fada agus an Iaráin ag seasamh an fhóid|údar=Eoin Ó Murchú (Páirtí Cumannach Éireann)|dáta=2026-03-06|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cairteitilt Rialtais ó Ómán go hÉirinn tráthnóna|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0306/1561992-cairteitilt-rialtais-o-oman-go-heirinn-trathnona/|date=2026-03-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 9 Márta<ref name=":6" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iosrael fós ag ionsaí na hIaráine agus Tehran fós ag freagairt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0309/1562411-iosrael-fos-ag-ionsai-na-hiaraine-agus-tehran-fos-ag-freagairt/|date=2026-03-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 10 Márta<ref name=":3" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/imni-faoi-stadas-na-teanga-in-ollscoil-na-gaillimhe-agus-post-mor-eile-fogartha-gan-riachtanas-gaeilge/|teideal=‘An lá is déine ionsaithe fós againn ar an Iaráin’ – Rúnaí Cosanta na Stát Aontaithe|dáta=2026-03-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: 'cogadh beagnach thart' nó 'níl deireadh leis fós'?|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562572-an-iarain-cogadh-beagnach-thart-ach-nil-deireadh-leis-fos/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 11 Márta<ref name=":5" /><ref>{{Lua idirlín|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|work=Tuairisc.ie|dáta=2026-03-11|dátarochtana=2026-03-12|language=ga-IE}}</ref><ref name=":4" /> 13 Márta<ref name=":10" /> 12 Márta<ref name=":8">{{Lua idirlín|url=https://sceal.ie/2026/03/a-dtithe-treigthe-ag-breis-is-3-2-milliun-duine-san-iarain/|teideal=A dtithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin|údar=Tuairisc|dáta=2026-03-12|language=ga-IE|work=Scéal|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar eile á dhéanamh ag fórsaí Iosrael ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0312/1563010-ollruathar-eile-a-dheanamh-ag-forsai-iosrael-ar-an-iarain/|date=2026-03-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 13 Márta 14 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Oileán Kharg tagtha faoi thréanionsaí ó fhórsaí Mheiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563462-oilean-kharg-tagtha-faoi-threanionsai-o-fhorsai-mheiricea/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref><ref name=":9" /> 15 Márta<ref name=":13" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Breis ionsaithe á mbeartú ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563512-breis-ionsaithe-a-mbeartu-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":11" /> 16 Márta<ref name=":12" /><ref name=":14" /> 17 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin in uachtar i gcruinniú an Tí Bháin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0317/1563859-an-iarain-in-uachtar-i-gcruinniu-an-ti-bhain/|date=2026-03-17|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 18 Márta<ref name=":15" /><ref name=":17" /><ref name=":16" /> 19 Márta<ref name=":20">{{Luaigh foilseachán|title=Trump míshásta faoi ionsaí ar gháscheantar san Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564115-trump-mishasta-faoi-ionsai-ar-ghascheantar-san-iarain/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":19" /> 20 Márta<ref name=":18" /> 23 Márta<ref name=":21">{{Luaigh foilseachán|title=Laghdú ar dhleacht mháil, pheitril & díosail á phlé ag an Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564736-laghdu-ar-dhleacht-mhail-pheitril-diosail-a-phle-ag-an-rialtas/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sos 5 lá ar ionsaithe SAM ar stáisiúin leictreachais na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564755-sos-5-la-ar-ionsaithe-sam-ar-staisiuin-leictreachais-na-hiaraine/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":24" /> 24 Márta<ref name=":22" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iosrael-agus-an-iaraic-a-ruscadh-ag-diuracain-malairt-sceil-ag-na-stait-aontaithe-agus-an-iarain-faoi-chainteanna/|teideal=Iosrael agus an Iaráic á rúscadh ag diúracáin, malairt scéil ag na Stáit Aontaithe agus an Iaráin faoi chainteanna|dáta=2026-03-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> 25 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/25/us-israel-war-on-iran-whats-happening-on-day-26-of-attacks|teideal=US-Israel war on Iran: What’s happening on day 26 of attacks?|údar=Elizabeth Melimopoulos|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> <ref name=":23" /> <ref name=":25" /> 26 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: caint ar 'léas dóchais' ach leanann an bhuamáil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0326/1565289-an-iarain-caint-ar-leas-dochais-ach-leanann-an-bhuamail/|date=2026-03-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 27 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='1,900 duine maraithe agus 20,000 gortaithe san Iaráin le mí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0327/1565454-1-900-duine-maraithe-agus-20-000-gortaithe-san-iarain-le-mi/|date=2026-03-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":26" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/neamhinniulacht-trump-agus-gearu-an-chogaidh-le-teacht/|teideal=Neamhinniúlacht Trump agus géarú an chogaidh le teacht|údar=Cathal Ó Murchú|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla-aris/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúr fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá arís|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 30 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: Trump ag caint ar bhinn a thógáil ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565856-an-iarain-trump-ag-caint-ar-bhinn-a-thogail-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":27" /><ref name=":28" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bagairt-deanta-ag-trump-go-scriosfaidh-se-laithreacha-fuinnimh-uile-na-hiaraine-mura-ndeantar-margadh/|teideal=Bagairt déanta ag Trump go ‘scriosfaidh’ sé láithreacha fuinnimh uile na hIaráine mura ndéantar margadh|dáta=2026-03-30|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 31 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tancaer ola in Dubai curtha trí thine ag diúracán ón Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0331/1566037-tancaer-ola-in-dubai-curtha-tri-thine-ag-diuracan-on-iarain/|date=2026-03-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 1 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin "ag iarraidh sos cogaidh" – Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566309-an-iarain-ag-iarraidh-sos-cogaidh-trump/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|title="Easpa breosla eitleáin faoi cheann míosa" - Ceannasaí Ryanair|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566251-easpa-breosla-eitleain-faoi-cheann-miosa-ceannasai-ryanair/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 2 Aibreán<ref name=":35" /> 3 Aibreán 4 Aibreán 5 Aibreán 6 Aibreán<ref name=":31" /><ref name=":30" /> 7 Aibreán<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-meath-iosrael-ag-teacht-agus-buaic-a-chumhachta-sroichte-aige/|teideal=Tá meath Iosrael ag teacht agus buaic a chumhachta sroichte aige|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=7 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref name=":32" /><ref name=":33" /><ref name=":36" /><ref name=":34" /><ref name=":29" /> 8 Aibreán<ref name=":37" /> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cogadh Iosrael–Iaráin]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Iosrael]] [[Catagóir:Stair na hIaráine]] [[Catagóir:Cogaí]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] 72hwl2ip3xqy1tzgn5cd15yfkeriipc 14 125340 1320261 1307781 2026-07-12T00:34:48Z Taghdtaighde 60452 Teimpléad curtha leis 1320261 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála}} {{DEFAULTSORT:Riarachan Vicipeid}} [[Catagóir:Bunúsach]] g24t5xs6wss8ljc7r2sykcatsmdvbcq 14 126734 1320236 1316700 2026-07-12T00:10:20Z Taghdtaighde 60452 1320236 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|aistí a bhaineann leis an Vicipéid féin|Catagóir:Aistí na Vicipéide}} {{DEFAULTSORT:Aisti}} [[Catagóir:Litríocht de réir seánra]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe]] 60ndxbhpt260idan1e6d2j8c1b36qvd 0 126812 1320216 1317428 2026-07-11T23:23:01Z TGcoa 21229 1320216 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Rinneadh díobháil do mhaoin, tithe cónaithe ina measc, le linn '''círéibeacha''' '''i dTuaisceart Éireann'''<ref>i mBéarla, ''2026 Northern Ireland riots''</ref> i mí Mheithimh 2026, i gceantair dhílseacha i mBéal Feirste go háirithe. Lean an foréigean léirsithe in aghaidh na hinimirce nuair a d’iarr gníomhaithe ar an eite fhíordheis ar dhaoine a ghabháil ag léirsiú nuair a scaipeadh físeán glinn d’ionsaí scine.<ref name=":0" /> Rinneadh ionsaí scine ar fhear i dtuaisceart Bhéal Feirste oíche Dé Luain, 8 Meitheamh 2026. Tugadh fear de bhunadh na [[An tSúdáin|Súdáin]]<nowiki/>e os comhair cúirte agus iarracht ar dhúnmharú curtha ina leith. Ba é seo an leithscéal a bhí ag teastáil ó antoiscigh na heite deise. Tharla ionsaithe fíochmhara eile i mBéal Feirste le linn 2026 ach níor adhain siad círéibeacha. [[Íomhá:Shankill gospel hall, Belfast - geograph.org.uk - 2932975.jpg|clé|mion|220x220px|Dódh seanhalla eaglaise go talamh ar [[Bóthar na Seanchille|Bhóthar na Seanchille]].]] == Cúlra == Tá an [[seicteachas]] agus an ciníochas ag déanamh angaidh i mBéal Feirste le fada. Ar an 6 Meitheamh 2026, dódh foirgneamh go talamh ar [[Bóthar na Seanchille|Bhóthar na Seanchille]], seanhalla eaglaise (''Gospel Hall'') a bhí folamh. Cheannaigh lánúin phósta as an India é. Bhí sé i gceist acu siopa grósaera a oscailt ann, go háirithe chun glasraí, rís agus spíosraí as an India a dhíol. Bhí an lánúin ag obair i mBéal Feirste le hocht mbliana déag anuas. Ba Hiondúigh iad na húinéirí agus feoilséantóirí iad. Ní raibh sé i gceist acu riamh feoil ná táirgí halal a dhíol sa siopa. Ach scaip gríosóirí i bhfad amach ar an eite dheis ráflaí ar an idirlíon sna seachtainí roimh an ionsaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0rywq45r9ko|teideal=Shankill Road: Owner heartbroken after racially-motivated arson attack on business|dáta=2026-06-06|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-06-11}}</ref> Chun iad a chosaint ar a thuilleadh ionsaithe, níor fhoilsigh an SPTÉ a n-ainmneacha go poiblí. Mar sin féin, roinn ionadaithe áitiúla roinnt sonraí faoina gcúlra agus faoin méid a tharla dóibh. Scriosadh infheistíocht na lánúine agus a slí bheatha ar fad. [[Íomhá:View west along Lower Newtownards Road - geograph.org.uk - 4245312.jpg|clé|mion|220x220px|Bóthar Bhaile Nua na hArda]] [[Íomhá:Belfast, Lanark Way - geograph.org.uk - 5476680.jpg|clé|mion|220x220px|Bealach Lannraig : cuireadh tithe cónaithe trí thine ar Shráid Lannraig]] == Imeachtaí == '''8 Meitheamh''' Is é ionsaí scine a rinneadh ar fhear ar Kinnaird Avenue i dtuaisceart Bhéal Feirste ar an 8 Meitheamh a spreag na círéibeacha. Chaill Steven Ogilvy a shúil chlé agus bhí dochar déanta dá shúil dheis agus a mhuineál agus a dhroim gortaithe. Tugadh fear, Hadi Alodid, de bhunadh na Súdáine os comhair cúirte tar éis do na póilíní é a chúiseamh in iarracht a dhéanamh ar dhúnmharú.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/uk-news/video/2026/jun/10/belfast-residents-flee-burning-homes-protests-violence-video|teideal=Belfast residents run from burning homes as violence erupts after protests – video|údar=Source: PA|dáta=2026-06-10|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-06-11}}</ref> Dúirt seirbhís dóiteáin agus tarrthála an Tuaiscirt go ndeachaigh an fhoireann i ngleic le 62 eachtra in áiteanna éagsúla idir 7 a chlog agus meán oíche ar an 8 Meitheamh. Dúradh freisin gur tháinig 21 aonad dóiteáin as limistéir éagsúla i gcabhair ar a gcomhghleacaithe i mBéal Feirste a raibh an iomarca ar a gcúram acu. '''9 Meitheamh''' Is in oirthear Bhéal Feirste a bhí an foréigean ba thromchúisí ar an 9 Meitheamh ([[Bóthar Bhaile Nua na hArda]]). B'éigean do lucht dóiteáin daoine a thabhairt amach as tithe cónaithe a cuireadh trí thine ar Shráid Lannraig. Scriosadh bus Glider de chuid Translink (costas £700,000) ar Bhóthar Bhaile Nua na hArda, an príomhbhóthar sa chomharsanacht chéanna.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Belfast stabbing: ‘Bad faith actors want to stir up trouble’|url=https://www.youtube.com/watch?v=P9YxN8n8pvc|date=2026-06-09|author=Channel 4 News}}</ref> Fir a raibh púicíní orthu a bhí freagrach as an bhforéigean, fir a bhí bainteach le grúpaí dílseoirí agus le hantoiscigh eite deise. Ar an 9 Meitheamh, bhí na céadta fear faoi phúicíní agus buidéil is brící acu, ag cur boscaí bruscair trí thine, agus iad ag béicíl ‘amach le heachtrannaigh’.<ref name=":0" />[[Íomhá:JimAllister.jpg|clé|mion|261x261px|Jim Allister, [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe]] : inimirce neamhrialaithe'','' dar leis]]'''10''' '''Meitheamh''' Gabhadh sé dhuine dhéag agus círéibeoirí i mbun millteoireachta in áiteanna éagsúla sa Tuaisceart. I g[[Carraig Fhearghais|Carraig Fhearghasa]], leonadh beirt phóilíní nuair a caitheadh buama peitril leo. I nDoire cuireadh maoin trí thine ar Bhóthar an Aird Mhóir ar chiumhais thoir theas na cathrach. Caitheadh brící agus buamaí peitril le póilíní i mBaile na Mainistreach ó thuaidh de Bhéal Feirste agus lasadh feithicil de chuid Roinn Infreastruchtúir an Tuaiscirt ansin. Bhain cuid de na círéibeoirí leas as oird le cosáin a bhriseadh ina smidiríní cloiche agus a gcaitheamh leis na póilíní.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Círéibeacha sa Tuaisceart den dara hoíche as a chéile|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0611/1577872-cireibeacha-sa-tuaisceart-den-dara-hoiche-as-a-cheile/|date=2026-06-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> '''Mí Iúil''' I mí Iúil 2026, cuireadh macasamhail moisc trí thine ar thine chnámh i [[Maigh gCaisil (Contae Thír Eoghain)|Maigh gCaisil]], díreach seachtainí i ndiaidh do dhaoine sna 6 chontae teitheadh óna dtithe le linn círéibeacha ciníocha i mBéal Feirste. Cuireadh an tsamhail ar bharr na tine chnámh i Maigh gCaisil agus lasadh í an lá dár gcionn. Bhí eagla ann, ag leanúint ó thrí shamhradh círéibeacha, go raibh an [[Ioslamafóibe]] i dTuaisceart Éireann ag dul in olcas.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-i%C3%BAil-2026-an-d%C3%BAn/id1525428808?i=1000776391734|teideal=Nuacht Mhall (An Dún)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> {{Príomhalt|Maigh gCaisil (Contae Thír Eoghain)}} == Polaitíocht == D'impigh teaghlach an té a ionsaíodh le scian ar dhaoine guaim a choinneáil orthu féin. D’iarr teaghlach an té a sádh nach gcuirfí isteach ar a saol pearsanta agus dúirt go raibh siad “briste brúite ar fad” ag an ionsaí ar a nduine gaoil. Mhol siad na daoine a tháinig i gcabhair ar a bhfear gaoil agus d’iarr siad ar an dream a bhí spréachta faoin ionsaí gan tabhairt faoin bhforéigean. Dúirt siad go ndéanann imircigh “leas luachmhar” don tsochaí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/teaghlach-an-te-a-ionsaiodh-le-scian-ag-impi-ar-dhaoine-guaim-a-choinneail-orthu-fein/|teideal=Teaghlach an té a ionsaíodh le scian ag impí ar dhaoine guaim a choinneáil orthu féin|dáta=2026-06-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-11}}</ref><blockquote>“Tuigimid go bhfuil teannas ann de bharr na heachtra sin agus go bhfuil caint ar léirsithe. Ba mhaith linn a bheith iontach soiléir nach bhfuil achrann na hoíche aréir á iarraidh againne agus agóid shíochánta an t-aon bhealach fiúntach atá ann. “Is iomaí imirceach atá anseo a chuireann go mór le leas ár dtíre, an córas cúram sláinte agus earnáil an fháilteachais san áireamh agus táimid ag brath orthusan chun go n-oibreodh ár dtír. Ní theastaíonn uainn go n-úsáidfí an tubaiste uafásach seo chun daoine a dheighilt óna chéile ná chun naimhdeas a chothú.”</blockquote>Ach mhaígh an gníomhaí dílseach Jamie Bryson ar X "Go raibh an ceart ag Enoch Powell". Sa bhliain 1968, thug Powell aitheasc faoi ‘Aibhneacha Fola’, óráid in aghaidh na hinimirce a tharraing conspóid.<ref>'Rivers of Blood' speech: "As I look ahead, I am filled with foreboding. Like the Roman, I seem to see 'the River Tiber foaming with much blood'."</ref> D'fhan Powell mar bhall den [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí]] Coimeádach go dtí 1974. Bhí [[Jim Allister]], an té a bhunaigh [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe]] (TUV), ag gríosú daoine ar X chun bheith ag déanamh trioblóide<ref>{{Lua idirlín|url=https://x.com/JimAllister|teideal=Jim Allister (@JimAllister) on X|language=ga|work=X (formerly Twitter)|dátarochtana=2026-06-11}}</ref> agus "inimirce neamhrialaithe" ann'','' dar leis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tuv.org.uk/savage-attack-indicative-of-the-alien-culture/|teideal=Savage attack indicative of the alien culture – TUV – Traditional Unionist Voice|work=www.tuv.org.uk|dátarochtana=2026-06-11}}</ref>` Go ginearálta níor cháin na polaiteoirí Dílseacha go géar na léirsitheoirí, lán le díograis agus ag déanamh neamhairde ar na hiarmhairtí.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=belfasttelegraph.co.uk|date=11 Meitheamh 2026|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/comment/some-in-politics-here-are-attempting-to-have-it-both-ways-to-make-inflammatory-utterances-and-wash-their-hands-of-the-consequences/a/156707616.html|title=Some in politics here are attempting to have it both ways - to make inflammatory utterances and wash their hands of the consequences}}</ref> Ach dúirt an LeasChéad-Aire, [[Emma Little-Pengelly]] ón [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|PAD]], nach é a leas ach a aimhleas a dhéanann foréigean do gach aon chúis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tithe curtha trí thine le linn círéibeacha i mBéal Feirste|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0610/1577672-tithe-curtha-tri-thine-le-linn-cireibeacha-i-mbeal-feirste/|date=2026-06-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cháin [[Naomi Long]] ó [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Pháirtí na Comhghuaillíochta]] agus Aire Dlí agus Cirt an Tuaiscirt, na círéibeoirí agus chuir ina leith gur ar scáth an phobail a chosaint a chuaigh siad i muinín an fhoréigin nuair is amhlaidh is díobháil atá siad a dhéanamh don phobal i ndáiríre agus a fhios sin acu. Dúirt sí cé gur thuig sí an imní a bhí ar dhaoine tar éis an ionsaí scine nár cheart ligean don fhuath an lámh in uachtar a fháil. Dúirt Céad-Aire an Tuaiscirt, [[Michelle O'Neill]] ó [[Sinn Féin|Shinn Féin]], gur bithiúnas a bhí sna círéibeacha, go háirithe na hionsaithe a rinne daoine a raibh púicíní orthu ar thithe cónaithe. Ba iompar cladhartha é sin, dar léi. "Bithiúnas ciníoch" a thug Stát-Rúnaí an Tuaiscirt [[Hilary Benn]] ar an mí-ord '''Comhlimistéar Taistil''' Chuaigh fHadi Alodid, as Páras go Baile Átha Cliath agus ansin Béal Feirste in 2023. Ceadaíodh dó fanacht ann an bhliain chéanna agus stádas teifigh aige. Bhí sé i gceist ag na húdaráis sa Bhreatain in 2026 níos mó seiceálacha inimirice a dhéanamh ag críochfoirt ar fud na dlínse sin, an [[Comhlimistéar taistil|Comhlimistéar Taistil]] san áireamh. Dúirt Stát-Rúnaí an Tuaiscirt Hilary Benn go raibh "ceisteanna le freagairt" ag na húdaráis i mBaile Átha Cliath ós oifigigh inimirce i mBaile Átha Cliath a lig Alodid isteach in Éirinn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Comhráite faoin gComhlimistéar Taistil tar éis ionsaí scine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0611/1577871-comhraite-faoi-gcomhlimistear-taistil-i-bhfianaise-ionsai-scine/|date=2026-06-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref>{{Príomhalt|Comhlimistéar taistil}} == Féach freisin == * [[Círéibeacha ciníocha Thuaisceart Éireann 2025]] * [[Ionsaí scine agus círéib i mBÁC, 2023]] * [[Círéibeacha sa Ríocht Aontaithe 2024]] * [[Agóidíocht frith-inimirce agus frith-chiníochais in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Círéibeacha]] [[Catagóir:Eachtraí ciníocha]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Agóidí bainteach leis an inimirce]] [[Catagóir:Ioslamafóibe]] hyi4dwrm6edvj3is2x6919n1bk4kgpu 0 126890 1320242 1319126 2026-07-12T00:18:38Z TGcoa 21229 Bí cúramach le do thoil 1320242 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} Is é '''1000''' an [[uimhir nádúrtha]] tar éis [[999 (uimhir)|999]] agus roimh [[1001 (uimhir)|1001]]. {{Uimhir}} {{stumpa}} [[Catagóir:Slánuimhreacha]] 0m9d4mzadxsld4zbi9kl975dr36hjtn 0 127022 1320248 1319973 2026-07-12T00:20:41Z TGcoa 21229 1320248 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Speiceas den ghéineas ''Nepeta'', san fhine ''Lamiaceae'' is ea '''''Nepeta cataria''''', ar a dtugtar '''miontas cait''' de ghnáth. Tá sé dúchasach do dheisceart agus oirthear na hEorpa, codanna thuaidh den mheánoirthear, agus Lár na hÁise. Tá an planda eadóirsithe go forleathan i dtuaisceart na hEorpa, [[An Nua-Shéalainn|sa Nua-Shéalainn]], agus [[Meiriceá Thuaidh|i Meiriceá Thuaidh]]. Is féidir leis an ainm coitianta miontas cait tagairt a dhéanamh don ghéineas ina iomláine freisins Is luibh [[Ilbhliantóg|ilbhliantúil gearrshaolach]] é ''Nepeta cataria'' a fhásann idir 30-100cm in airde. Tá gais chearnacha air, duilleoga liathghlasa a bhfuil cruth éagsúil orthu agus imill fiaclacha orthu, bláthanna beaga cumhra déliopach socraithe i spící raicéimeacha, agus táirgeann sé cnóanna beaga tríthaobhacha ina mbíonn idir síol amháin agus ceithre shíol. Rinne [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]] cur síos air sa bhliain 1753, gan aon fhospeiceas ach le roinnt comhchiallaigh luibheolaíocha. Díorthaítear a ainm ón Laidin mheánaoiseach agus léiríonn sé a bhaint stairiúil le [[Cat|cait]] agus le hainmneacha traidisiúnta éagsúla a théann siar go dtí Sasana mheánaoiseach . Ainmnítear miontas cait mar gheall ar an tarraingt mhór atá ag thart ar dhá thrian de chait don phlanda mar gheall ar an teirpéin nepetalactone . Feidhmíonn an ceimiceán seo mar éarthach nádúrtha feithidí agus spreagann sé iompar súgartha, eofóiriach i gcait. Úsáidtear é i tae luibhe mar gheall ar a airíonna támhaíocha agus suaimhneacha; tá sé frithsheasmhach in aghaidh triomach agus [[Fia|fianna]]. ==Tagairtí== [[Catagóir:Nepeta|cataria]] [[Catagóir:Flóra Iardheisceart na hEorpa]] [[Catagóir:Flóra Oirdheisceart na hEorpa]] [[Catagóir:Flóra Oirthear na hEorpa]] [[Catagóir:Flóra Iarthar na Sibéire]] [[Catagóir:Flóra Lár na hÁise]] [[Catagóir:Flóra Shléibhte Cugais]] [[Catagóir:Flóra Iarthar na hÁise]] [[Catagóir:Flóra na Pacastáine]] [[Catagóir:Flóra Iarthar na Himiléithe]] [[Catagóir:Ábhair a mheallann cait]] [[Catagóir:Plandaí ilbhliantúla]] [[Catagóir:Feithidicídí tocsaineacha planda-bhunaithe]] [[Catagóir:Plandaí a ndearnadh cur síos orthu sa bhliain 1753]] [[Catagóir:Flóra]] cs35iwlx698qwlg7rysyym5xgx7lop1 0 127047 1320188 2026-07-11T17:51:00Z Aerchasúr 45379 Leathanach cruthaithe le 'Suíomh seandálaíochta agus seanchathair ar oileán na [[An Chréit|Créite]] sa Ghréig is ea '''Cnósas''' (Gréigis: Κνωσός). Tá sé suite ar imeall theas chathair [[Heraklion]], timpeall 5 km ón lárionad stairiúil. Bhí daoine ina gcónaí ann ón Neoiliteach anuas go dtí an chéad mhílaois AD, agus ba é an t-ionad ba mhó agus ba cháiliúla den [[An tsibhialtacht Mhíonóach|tsibhialtacht Mhíonóach]] é. Toisc gur bunaíodh an lonnaíocht ch...' 1320188 wikitext text/x-wiki Suíomh seandálaíochta agus seanchathair ar oileán na [[An Chréit|Créite]] sa Ghréig is ea '''Cnósas''' (Gréigis: Κνωσός). Tá sé suite ar imeall theas chathair [[Heraklion]], timpeall 5 km ón lárionad stairiúil. Bhí daoine ina gcónaí ann ón Neoiliteach anuas go dtí an chéad mhílaois AD, agus ba é an t-ionad ba mhó agus ba cháiliúla den [[An tsibhialtacht Mhíonóach|tsibhialtacht Mhíonóach]] é. Toisc gur bunaíodh an lonnaíocht chomh luath le 7000 RCh, tugtar "an chathair is sine san Eoraip" ar Chnósas go minic. == Pálás Mhínóis == Is é an pálás mór, ar a dtugtar Pálás Mhínóis, príomhghné an tsuímh. Tógadh an chéad phálás timpeall 1900 RCh ar chnoc Kephala, áit a raibh cónaí ar dhaoine leis na mílte bliain roimhe sin. Scriosadh é timpeall 1700 RCh, le crith talún is dócha, agus atógadh ar scála níos mó é. Bhain an pálás amach a bhuaic sa tréimhse ina dhiaidh sin: foirgneamh ilstórach thart ar 14,000 méadar cearnach ar achar, ina raibh clós mór lárnach, seomra na cathaoireachta ríoga, stórais lán de photaí móra, ceardlanna, scátáin solais agus córais draenála a bhí thar a bheith forbartha don ré.<ref>Colin F. Macdonald (2005). ''The Palace of Minos at Knossos.'' An Scoil Bhriotanach san Aithin.</ref> Ní ríthithe amháin a bhí ann ach ionad riaracháin, stórála, ceardaíochta agus deasghnátha in éineacht. Bhí ballaí an pháláis maisithe le frescónna cáiliúla ar nós fhrescó léim an tairbh agus fhrescó na ndeilfeanna. Fuarthas na mílte táibléad [[Líneach B]] ann freisin, taifid riaracháin i luathfhoirm den Ghréigis a scríobhadh tar éis do na [[Micéanaigh]] teacht i gceannas ar an oileán timpeall 1450 RCh. Scriosadh an pálás go deireanach le tine timpeall 1350 RCh, cé gur lean daoine de bheith ina gcónaí sa cheantar máguaird i bhfad ina dhiaidh sin, tríd an ré Ghréagach agus Rómhánach agus isteach sa ré Bhiosántach. == Miotaseolaíocht == Tá dlúthbhaint ag Cnósas le miotais na Gréige. De réir an tseanchais ba é cathair an Rí [[Mínós]] é, agus is ann a thóg [[Daedalus]] an lúbra inar cuireadh an [[Míonótár]] i bhfolach, go dtí gur mharaigh [[Teiséas]] é le cabhair ó Ariadne. Ceaptar gur chuidigh plean casta an pháláis, lena phasáistí agus lena staighrí gan áireamh, leis an gcuimhne sin ar an lúbra. == Tochailt == Ba é an Créiteach Minos Kalokairinos a rinne an chéad tochailt ar an suíomh sna blianta 1878 agus 1879. Ó 1900 ar aghaidh rinne an seandálaí Sasanach [[Arthur Evans]] tochailt mhór ar an bpálás ar fad, agus is eisean a bhaist "Míonóaigh" ar shibhialtacht Chré-umhaois na Créite. Rinne Evans atógáil fhairsing ar chodanna den phálás le coincréit threisithe agus le dathanna geala. Cuidíonn na hatógálacha sin le cuairteoirí an suíomh a shamhlú, ach cáintear iad freisin toisc go dtéann siad thar an bhfianaise sheandálaíochta in áiteanna. Tá cuid mhór de na hiarsmaí is tábhachtaí, na frescónna agus na táibléid ina measc, ar coimeád i Músaem Seandálaíochta Heraklion. Tá Cnósas ar cheann de na suíomhanna seandálaíochta is mó cuairteoirí sa Ghréig, agus sa bhliain 2025 cuireadh ar liosta Oidhreachta Domhanda [[UNESCO]] é mar chuid den ghrúpa "Ionaid Phálásacha Mhíonóacha", in éineacht le Phaistos, Malia, Zakros, Zominthos agus Kydonia.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1733/ "Minoan Palatial Centres"]. UNESCO World Heritage Centre.</ref> == Féach freisin == * [[An tsibhialtacht Mhíonóach]] * [[An Chré-umhaois]] * [[Líneach A]] * [[Mínós]] == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:An Chréit]] [[Catagóir:An Chré-umhaois]] [[Catagóir:Suíomhanna seandálaíochta]] n2i8uk6s8vkeigdm0b82au3bysz24q5 1320189 1320188 2026-07-11T18:24:06Z Aerchasúr 45379 1320189 wikitext text/x-wiki Suíomh seandálaíochta agus seanchathair ar oileán na [[An Chréit|Créite]] sa Ghréig is ea '''Cnósas''' (Gréigis: Κνωσός). Tá sé suite ar imeall theas chathair [[Heraklion]], timpeall 5 km ón lárionad stairiúil. Bhí daoine ina gcónaí ann ón Neoiliteach anuas go dtí an chéad mhílaois AD, agus ba é an t-ionad ba mhó agus ba cháiliúla den [[An tsibhialtacht Mhíonóach|tsibhialtacht Mhíonóach]] é. Toisc gur bunaíodh an lonnaíocht chomh luath le 7000 RCh, tugtar "an chathair is sine san Eoraip" ar Chnósas go minic. == Pálás Mhínóis == Is é an pálás mór, ar a dtugtar Pálás Mhínóis, príomhghné an tsuímh. Tógadh an chéad phálás timpeall 1900 RCh ar chnoc Kephala, áit a raibh cónaí ar dhaoine leis na mílte bliain roimhe sin. Scriosadh é timpeall 1700 RCh, le crith talún is dócha, agus atógadh ar scála níos mó é. Bhain an pálás amach a bhuaic sa tréimhse ina dhiaidh sin: foirgneamh ilstórach thart ar 14,000 méadar cearnach ar achar, ina raibh clós mór lárnach, seomra na cathaoireachta ríoga, stórais lán de photaí móra, ceardlanna, scátáin solais agus córais draenála a bhí thar a bheith forbartha don ré.<ref>Colin F. Macdonald (2005). ''The Palace of Minos at Knossos.'' An Scoil Bhriotanach san Aithin.</ref> Ní ríthithe amháin a bhí ann ach ionad riaracháin, stórála, ceardaíochta agus deasghnátha in éineacht. Bhí ballaí an pháláis maisithe le frescónna cáiliúla ar nós fhrescó léim an tairbh agus fhrescó na ndeilfeanna. Fuarthas na mílte táibléad [[Líneach B]] ann freisin, taifid riaracháin i luathfhoirm den Ghréigis a scríobhadh tar éis do na [[Micéanaigh]] teacht i gceannas ar an oileán timpeall 1450 RCh. Scriosadh an pálás go deireanach le tine timpeall 1350 RCh, cé gur lean daoine de bheith ina gcónaí sa cheantar máguaird i bhfad ina dhiaidh sin, tríd an ré Ghréagach agus Rómhánach agus isteach sa ré Bhiosántach. == Miotaseolaíocht == Tá dlúthbhaint ag Cnósas le miotais na Gréige. De réir an tseanchais ba é cathair an Rí [[Mínós]] é, agus is ann a thóg [[Daedalus]] an lúbra inar cuireadh an [[Míonótár]] i bhfolach, go dtí gur mharaigh [[Teiséas]] é le cabhair ó Ariadne. Ceaptar gur chuidigh plean casta an pháláis, lena phasáistí agus lena staighrí gan áireamh, leis an gcuimhne sin ar an lúbra. == Tochailt == Ba é an Créiteach Minos Kalokairinos a rinne an chéad tochailt ar an suíomh sna blianta 1878 agus 1879. Ó 1900 ar aghaidh rinne an seandálaí Sasanach [[Arthur John Evans|Arthur Evans]] tochailt mhór ar an bpálás ar fad, agus is eisean a bhaist "Míonóaigh" ar shibhialtacht Chré-umhaois na Créite. Rinne Evans atógáil fhairsing ar chodanna den phálás le coincréit threisithe agus le dathanna geala. Cuidíonn na hatógálacha sin le cuairteoirí an suíomh a shamhlú, ach cáintear iad freisin toisc go dtéann siad thar an bhfianaise sheandálaíochta in áiteanna. Tá cuid mhór de na hiarsmaí is tábhachtaí, na frescónna agus na táibléid ina measc, ar coimeád i Músaem Seandálaíochta Heraklion. Tá Cnósas ar cheann de na suíomhanna seandálaíochta is mó cuairteoirí sa Ghréig, agus sa bhliain 2025 cuireadh ar liosta Oidhreachta Domhanda [[UNESCO]] é mar chuid den ghrúpa "Ionaid Phálásacha Mhíonóacha", in éineacht le Phaistos, Malia, Zakros, Zominthos agus Kydonia.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1733/ "Minoan Palatial Centres"]. UNESCO World Heritage Centre.</ref> == Féach freisin == * [[An tsibhialtacht Mhíonóach]] * [[An Chré-umhaois]] * [[Líneach A]] * [[Mínós]] == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:An Chréit]] [[Catagóir:An Chré-umhaois]] [[Catagóir:Suíomhanna seandálaíochta]] r2jnr7ymiml86tiy2dn1elibrzdate2 14 127048 1320201 2026-07-11T21:22:15Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Páirtithe polaitíochta na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Páirtithe coimeádacha sa Ríocht Aontaithe]] [[Catagóir:Páirtithe coimeádacha san Eoraip]]' 1320201 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Páirtithe coimeádacha sa Ríocht Aontaithe]] [[Catagóir:Páirtithe coimeádacha san Eoraip]] pl8di5iu89vvwkmpbzf2wmzycef97cp 14 127049 1320202 2026-07-11T21:25:12Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Reform UK]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)]]' 1320202 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Reform UK]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)]] po99rewbhxeukt8zuwrbh5zwslxh23g 0 127050 1320212 2026-07-11T22:49:21Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Maigh Chaisil]] go [[Maigh Chaisil (Contae na hIarmhí)]] 1320212 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Maigh Chaisil (Contae na hIarmhí)]] 7qfs80nxl5psm71ctho4fbphvkzpjry 0 127051 1320214 2026-07-11T22:49:46Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Maigh gCaisil]] go [[Maigh gCaisil (Contae Thír Eoghain)]] 1320214 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Maigh gCaisil (Contae Thír Eoghain)]] pc8q5vkpyncmohyxvzxjxmnfyc6fqpf 14 127052 1320217 2026-07-11T23:23:53Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Fuath]] [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Ioslam]]' 1320217 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Fuath]] [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Ioslam]] 4cdvtg01ph1ra4vi8vunjstlbjzk9m8 0 127053 1320219 2026-07-11T23:31:04Z Taghdtaighde 60452 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361954497|Tom Kerrisk]]" 1320219 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Multiple issues/styles.css"></templatestyles> <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{WD Bosca Sonraí Duine|name=Tom Kerrisk|image=}}Is aisteoir [[Éire|Éireannach]] é '''Tom Kerrisk'''. Tá cáil air as páirt Éamon a dhéanamh sa bhfadscannán uafáis Gaeilge ''[[An Taibhse]]''.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}</ref><ref name="auto">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/film/review/2025/03/27/an-taibhse-review-queasy-atmosphere-and-good-performances-drive-this-taut-irish-language-horror/|work=The Irish Times}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}</ref> == Luathshaol == Rugadh agus tógadh Kerrisk i g[[Contae an Chláir]].<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://lovehorror.co.uk/interview/87107/five-frightfest-facts-with-tom-kerrisk-of-an-taibhse/|title=Five FrightFest Facts with Tom Kerrisk of 'An Taibhse'|date=24 August 2024|work=Love Horror|access-date=16 October 2025}}</ref> Thosaigh sé ag aisteoireacht ina laethanta scoile.<ref name=":0" /> == Gairmréim luath agus ceol == D’oibrigh Kerrisk sa teicneolaíocht sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]], agus é ag ceol le roinnt bannaí ceoil san am chéanna. Ag deireadh gig amháin, d'earcaigh spotálaí tallainne é le dul ag obair mar [[Mainicín faisin|mhainicín]] i [[Los Angeles, California|Los Angeles]]. D’fhill sé ar Éirinn ina dhiaidh sin chun an aisteoireacht a chleachtadh.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> Ba bhall bunaithe den bhanna The Spikes é Kerrisk sa bhliain 2004, banna a bhí ag casadh ar feadh deich mbliana. Bhí sé le Mystic Tears ina dhiaidh sin <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> Ó 2025 i leith, tá sé ina bhall de Daft Pop in éineacht le Ally Donald.<ref name=":2">{{Lua idirlín|language=ga|work={{Interlanguage link|Scéal|lt=Scéal|ga|Scéal (nuachtán)}}|pages=12}}</ref> == Gairmréim aisteoireachta == === ''An Taibhse'' === {{Príomhalt|An Taibhse}}Déanann Kerrisk Éamon in ''An Taibhse'', scéal taibhsí sainré a scríobh agus a stiúraigh [[John Farrelly]] agus a thiteann amach go gairid i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]]. Leanann an scannán athair agus a iníon tar éis dó dualgais chúramóra geimhridh a ghlacadh i d[[Teach Mór]] iargúlta ina dtarlaíonn imeachtaí suaiteacha. B'iad na haisteoirí a shocraigh a bhfeisteas féin don scannán<ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2024/07/15/an-taibhse-scannan-uafais-gaeilge-a-shiolraigh-as-tionscadal-ollscoile/|title=An Taibhse: scannán uafáis Gaeilge a shíolraigh as tionscadal ollscoile|author=Caollaí|first=Éanna Ó|language=en|work=[[The Irish Times]]|access-date=2026-06-30}}</ref> agus chum Kerrisk an fuaimrian i gcomhar le hAlly Donald freisin.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|language=ga|work={{Interlanguage link|Scéal|lt=Scéal|ga|Scéal (nuachtán)}}|pages=12}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFMullally2025">[[Una Mullally|Mullally, Una]] (22 April 2025). "Uafás an Ghorta Mhóir". ''[[Scéal]]<span class="noprint" style="font-size:85%; font-style: normal; ">&nbsp;&#x5B;[[Scéal (nuachtán)|ga]]&#x5D;</span>'' (in Irish). p.&nbsp;12.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> Rinneadh an scannán a chéadléiriú in Éirinn ag Fleadh Scannán na Gaillimhe i mí Iúil 2024 agus bhí a chéadléiriú idirnáisiúnta ag Pigeon Shrine FrightFest i Londain,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishcentral.com/culture/entertainment/irish-language-horror-film-an-taibhse|work=IrishCentral}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/ "FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)"]. ''Kim Newman''. 23 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref> mar a díoladh amach na ticéid.<ref name=":0" /> Rud neamhchoitianta ab ea ''An Taibhse'' mar fhadscannán uafáis [[An Ghaeilge|Gaeilge]].<ref>{{Cite web-en|url=https://www.fangoria.com/an-taibhse-irish-horror-film-frightfest/|title=An Taibhse, the first Irish language horror film, heads to FrightFest|date=22 July 2024|work=Fangoria|access-date=16 October 2025}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.ireland.ie/en/canada/vancouver/news-and-events/news-archive/samhain-roots-of-halloween-film-series/|title=Samhain: Roots of Halloween Film Series|work=Government of Ireland, Ireland.ie|access-date=16 October 2025}}</ref> Dar le Kerrisk, nuair a fuair sé amach go mbeadh an scannán i nGaeilge, gur mheall an tionscadal é mar go bhfuil an teanga gar dá chroí.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> Chuaigh "an t-aonrú, an cruatan, an instinn phríomhúil agus an fuacht" atá ann i gcion air freisin.<ref name=":2">{{Lua idirlín|language=ga|work={{Interlanguage link|Scéal|lt=Scéal|ga|Scéal (nuachtán)}}|pages=12}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFMullally2025">[[Una Mullally|Mullally, Una]] (22 April 2025). "Uafás an Ghorta Mhóir". ''[[Scéal]]<span class="noprint" style="font-size:85%; font-style: normal; ">&nbsp;&#x5B;[[Scéal (nuachtán)|ga]]&#x5D;</span>'' (in Irish). p.&nbsp;12.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> Bhuaigh Kerrisk gradam an Aisteora is Fearr as an ról ag South African HorrorFest in 2025.<ref name="corkind">{{Lua idirlín|url=https://www.corkindependent.com/2025/03/21/bhuel-an-bhfuil-eagla-ort/|work=Cork Independent}}</ref> === ''The Sleep Experiment'' === Rinne Kerrisk Christopher i scéinséir [[John Farrelly]], ''The Sleep Experiment'' ("An Turgnamh Codlata"), a eisíodh in 2022.<ref name="ownAboutPage">{{Cite web-en|url=https://www.tomkerrisk.com/|title=Tom Kerrisk|work=tomkerrisk.com|quote=About Tom [..] His role as Christopher Sampson in The Sleep Experiment (2022) won him the Best Actor Award at the LA Crime & Horror Film Festival}}</ref><ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> Bronnadh an gradam don Aisteoir is Fearr air ag an naoú Féile Scannán Coireachta agus Uafáis [[Los Angeles, California|Los Angeles]] as an léiriú seo.<ref name=":0" /><ref name="LACHFF">{{Cite web-en|url=https://lacrimehorror.com/filmfestival/awards-9th|title=9th LACHFF Award Winners|work=Los Angeles Crime and Horror Film Festival|access-date=16 October 2025}}</ref> Chum Kerrisk agus Ally Donald fuaimrian an scannáin.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Lua idirlín|language=ga|work={{Interlanguage link|Scéal|lt=Scéal|ga|Scéal (nuachtán)}}|pages=12}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFMullally2025">[[Una Mullally|Mullally, Una]] (22 April 2025). "Uafás an Ghorta Mhóir". ''[[Scéal]]<span class="noprint" style="font-size:85%; font-style: normal; ">&nbsp;&#x5B;[[Scéal (nuachtán)|ga]]&#x5D;</span>'' (in Irish). p.&nbsp;12.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> === ''Difriúil (gearrscannán)'' === Rinne Kerrisk agus Farrelly an gearrscannán ''Difriúil'' in 2022. Bhuaigh sé duais [[Féile Scannán Neamhspleách Bhaile Átha Cliath|Fhéile Scannán Neamhspleách Bhaile Átha Cliath]] don ghearrscannán is fearr.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> === ''Naxos'' === Bhí Kerrisk ina réalta sa scannán rómánsaíochta fantaisíochta ''Naxos'' (2026).<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.jackpot-films.com/home/naxos|title=NAXOS|language=en-GB|work=Jackpot Films|access-date=2026-06-30}}</ref> == Stíl aisteoireachta agus glacadh leis == Ag labhairt dó in agallamh sa bhliain 2025, rinne scríbhneoir-stiúrthóir ''An Taibhse'', [[John Farrelly]], cur síos ar ullmhúchán Kerrisk don ról mar rud beagnach cosúil le modhaisteoir.<ref name="headstuff" /> Dúirt Farrelly gur thum Kerrisk é féin go mór sa teanga agus gur ghlac sé ról ar shuíomh tógála chun cuma fir a bheadh ag obair an t-am ar fad a fháil.<ref name="headstuff">{{Cite web-en|url=https://headstuff.org/entertainment/film/interview-an-taibhse-john-farrelly-irish-language/|title=Interview &#124; An Taibhse Writer-Director John Farrelly: "We Were Just Making a Film in the Irish Language not Really Knowing Where it Would Go"|author=Stevenson|first=Jack|date=28 March 2025}}</ref> In agallamh eile dúirt Farrelly go raibh ar Kherrisk máistreacht a fháil ar [[Gaeilge Uladh|Ghaeilge Uladh]] don léiriú,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.thefrightclubni.com/post/exclusive-interview-with-an-taibhse-writer-director-john-farrelly|title=Exclusive: Interview with An Taibhse Writer/Director John Farrelly|date=22 August 2024|work=The Fright Club NI|access-date=16 October 2025}}</ref> ach mheas léirmheastóirí go raibh an cur i láthair ag baint ón scannán sin ó thaobh urlabhra de.<ref>{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/scannan-uafais-millte-ag-gaeilge-lofa-dhothuigthe/|title=Scannán uafáis millte ag Gaeilge lofa dhothuigthe|date=2025-04-03|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}</ref> Dar le léirmheastóirí{{Míshoiléir}}tar éis a rá go raibh aisteoireacht Kherrisk atharcach agus dlúthfhócasaithe, le béim ar shocracht agus ar athruithe tomhaiste ton.{{Foinse}} Luaigh ''[[The Irish Times|Irish Times]]'' gur choinnigh na príomhaistoirí teannas sa scannán ó thús deiridh.<ref name="auto">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/film/review/2025/03/27/an-taibhse-review-queasy-atmosphere-and-good-performances-drive-this-taut-irish-language-horror/|work=The Irish Times}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFClarke2025">Clarke, Donald (27 March 2025). [https://www.irishtimes.com/culture/film/review/2025/03/27/an-taibhse-review-queasy-atmosphere-and-good-performances-drive-this-taut-irish-language-horror/ "An Taibhse review: Queasy atmosphere and good performances drive this taut Irish language horror"]. ''The Irish Times''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref><sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Where does the Irish Times review mention the leads as &amp;quot;sustaining tension&amp;quot;? Or tension? Or the leads? At all? The only mention of the leads is to confirm them by name. &amp;quot;In mid-19th century Ireland, Máire (Livvy Hill) and her father, Éamon (Tom Kerrisk), take control of a vast Georgian house&amp;quot;. That is all. No other mention. Until, at the very end of the review, the reviewer makes a broad statement about &amp;quot;Good performances&amp;quot;. That is all. Where is there anything about tension? (June 2026)">fíorú teipthe</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Ar ''johnnyalucard.com'' scríobh Kim Newman go raibh gluaiseacht dheireanach an scannáin thuas le léirithe caolchúiseacha ar fheabhas ó na príomhaisteoirí.<ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/ "FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)"]. ''Kim Newman''. 23 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref> Luann léirmheas i ''Film in Dublin'' gur tháinig an aisteoireacht go ceann sprice agus an bheirt phríomhaisteoirí ag tabhairt amach an méid a bhí ina gcnámha sa deireadh suaiteach gan taise.<ref>{{Cite web-en|url=https://filmindublin.ie/2024/10/31/the-feverish-fearlessness-of-an-taibhse/|title=The feverish fearlessness of An Taibhse|date=31 October 2024|work=Film in Dublin|access-date=16 October 2025}}</ref> == Scannánaíocht == * ''The Sleep Experiment'' (2022) mar Christopher<ref name="ownAboutPage">{{Cite web-en|url=https://www.tomkerrisk.com/|title=Tom Kerrisk|work=tomkerrisk.com|quote=About Tom [..] His role as Christopher Sampson in The Sleep Experiment (2022) won him the Best Actor Award at the LA Crime & Horror Film Festival}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.tomkerrisk.com/ "Tom Kerrisk"]. ''tomkerrisk.com''. <q>About Tom [..] His role as Christopher Sampson in The Sleep Experiment (2022) won him the Best Actor Award at the LA Crime & Horror Film Festival</q></cite></ref> * ''Difriúil'' (2022)<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ "An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge"]. ''[[Tuairisc.ie]]'' (in Irish). 27 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> * ''The Lost Jedi'' (2022)<ref name=":2">{{Lua idirlín|language=ga|work={{Interlanguage link|Scéal|lt=Scéal|ga|Scéal (nuachtán)}}|pages=12}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFMullally2025">[[Una Mullally|Mullally, Una]] (22 April 2025). "Uafás an Ghorta Mhóir". ''[[Scéal]]<span class="noprint" style="font-size:85%; font-style: normal; ">&nbsp;&#x5B;[[Scéal (nuachtán)|ga]]&#x5D;</span>'' (in Irish). p.&nbsp;12.</cite> [[Category:CS1 Irish-language sources (ga)]]</ref> * ''A Hollow Tree'' (2023)<ref name=":2" /> * ''An Taibhse'' (2025) mar Éamon<ref>{{Cite web-en|url=https://viff.org/whats-on/an-taibhse/|title=An Taibhse (The Ghost)|work=Vancouver International Film Festival|access-date=16 October 2025}}</ref> * ''Naxos'' (2026)<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.jackpot-films.com/home/naxos|title=NAXOS|language=en-GB|work=Jackpot Films|access-date=2026-06-30}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.jackpot-films.com/home/naxos "NAXOS"]. ''Jackpot Films''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 June</span> 2026</span>.</cite></ref> == Gradaim == * An tAisteoir is Fearr as ''The Sleep Experiment'' ag Féile Scannán Coireachta agus Uafáis LA 2022<ref name="corkind">{{Lua idirlín|url=https://www.corkindependent.com/2025/03/21/bhuel-an-bhfuil-eagla-ort/|work=Cork Independent}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.corkindependent.com/2025/03/21/bhuel-an-bhfuil-eagla-ort/ "Bhuel, an bhfuil eagla ort?"]. ''Cork Independent''. 21 March 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref><ref name="LACHFF">{{Cite web-en|url=https://lacrimehorror.com/filmfestival/awards-9th|title=9th LACHFF Award Winners|work=Los Angeles Crime and Horror Film Festival|access-date=16 October 2025}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://lacrimehorror.com/filmfestival/awards-9th "9th LACHFF Award Winners"]. ''Los Angeles Crime and Horror Film Festival''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref> * An tAisteoir is Fearr do ''An Taibhse'' ag Féile Uafáis na hAfraice Theas 2025<ref name="corkind" /> == Nótaí == {{Reflist|group=note}} == Tagairtí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Nascanna amach == * Tom Kerrisk at IMDb * {{Suíomh gréasáin oifigiúil|https://www.tomkerrisk.com/}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] fvphgdker8lmc3l6775t5mbp0ljz7zr 1320225 1320219 2026-07-11T23:59:03Z Taghdtaighde 60452 1320225 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is aisteoir [[Éire|Éireannach]] é '''Tom Kerrisk'''. Tá cáil air as páirt Éamon a dhéanamh sa bhfadscannán uafáis Gaeilge ''[[An Taibhse]]''.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}</ref><ref name="auto" /><ref name="auto1"/> == Luathshaol == Rugadh agus tógadh Kerrisk i g[[Contae an Chláir]].<ref name=":0"/><ref>{{Cite web-en|url=https://lovehorror.co.uk/interview/87107/five-frightfest-facts-with-tom-kerrisk-of-an-taibhse/|title=Five FrightFest Facts with Tom Kerrisk of 'An Taibhse'|date=24 August 2024|work=Love Horror|access-date=16 October 2025}}</ref> Thosaigh sé ag aisteoireacht ina laethanta scoile.<ref name=":0" /> == Gairmréim luath agus ceol == D’oibrigh Kerrisk sa teicneolaíocht sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]], agus é ag ceol le roinnt bannaí ceoil san am chéanna. Ag deireadh gig amháin, d'earcaigh spotálaí tallainne é le dul ag obair mar [[Mainicín faisin|mhainicín]] i [[Los Angeles, California|Los Angeles]]. D’fhill sé ar Éirinn ina dhiaidh sin chun an aisteoireacht a chleachtadh.<ref name=":0"/> Ba bhall bunaithe den bhanna The Spikes é Kerrisk sa bhliain 2004, banna a bhí ag casadh ar feadh deich mbliana. Bhí sé le Mystic Tears ina dhiaidh sin <ref name=":0"/> Ó 2025 i leith, tá sé ina bhall de Daft Pop in éineacht le Ally Donald.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|author=[[Una Mullally]]|date=22 Aibreán 2025|title=Uafás an Ghorta Mhóir|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 12}}</ref> == Gairmréim aisteoireachta == === ''An Taibhse'' === {{Príomhalt|An Taibhse}} Déanann Kerrisk Éamon in ''An Taibhse'', scéal taibhsí sainré a scríobh agus a stiúraigh [[John Farrelly]] agus a thiteann amach go gairid i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]]. Leanann an scannán athair agus a iníon tar éis dó dualgais chúramóra geimhridh a ghlacadh i d[[Teach Mór]] iargúlta ina dtarlaíonn imeachtaí suaiteacha. B'iad na haisteoirí a shocraigh a bhfeisteas féin don scannán<ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2024/07/15/an-taibhse-scannan-uafais-gaeilge-a-shiolraigh-as-tionscadal-ollscoile/|title=An Taibhse: scannán uafáis Gaeilge a shíolraigh as tionscadal ollscoile|author=[[Éanna Ó Caollaí]]|first=|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|access-date=2026-06-30}}</ref> agus chum Kerrisk an fuaimrian i gcomhar le hAlly Donald freisin.<ref name=":0"/><ref name=":2" /> Rinneadh an scannán a chéadléiriú in Éirinn ag Fleadh Scannán na Gaillimhe i mí Iúil 2024 agus bhí a chéadléiriú idirnáisiúnta ag Pigeon Shrine FrightFest i Londain,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishcentral.com/culture/entertainment/irish-language-horror-film-an-taibhse|work=[[IrishCentral]]|teideal=Irish language horror film 'An Taibhse' to premiere at Galway Film Fleadh}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}</ref> mar a díoladh amach na ticéid.<ref name=":0" /> Rud neamhchoitianta ab ea ''An Taibhse'' mar fhadscannán uafáis [[An Ghaeilge|Gaeilge]].<ref>{{Cite web-en|url=https://www.fangoria.com/an-taibhse-irish-horror-film-frightfest/|title=An Taibhse, the first Irish language horror film, heads to FrightFest|date=22 July 2024|work=Fangoria|access-date=16 October 2025}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.ireland.ie/en/canada/vancouver/news-and-events/news-archive/samhain-roots-of-halloween-film-series/|title=Samhain: Roots of Halloween Film Series|work=Government of Ireland, Ireland.ie|access-date=16 October 2025}}</ref> Dar le Kerrisk, nuair a fuair sé amach go mbeadh an scannán i nGaeilge, gur mheall an tionscadal é mar go bhfuil an teanga gar dá chroí.<ref name=":0"/> Chuaigh "an t-aonrú, an cruatan, an instinn phríomhúil agus an fuacht" atá ann i gcion air freisin.<ref name=":2" /> Bhuaigh Kerrisk gradam an Aisteora is Fearr as an ról ag South African HorrorFest in 2025.<ref name="corkind"/> === ''The Sleep Experiment'' === Rinne Kerrisk Christopher i scéinséir [[John Farrelly]], ''The Sleep Experiment'' ("An Turgnamh Codlata"), a eisíodh in 2022.<ref name="ownAboutPage"/><ref name=":0"/> Bronnadh an gradam don Aisteoir is Fearr air ag an naoú Féile Scannán Coireachta agus Uafáis [[Los Angeles, California|Los Angeles]] as an léiriú seo.<ref name=":0" /><ref name="LACHFF"/> Chum Kerrisk agus Ally Donald fuaimrian an scannáin.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> === ''Difriúil (gearrscannán)'' === Rinne Kerrisk agus Farrelly an gearrscannán ''Difriúil'' in 2022. Bhuaigh sé duais [[Féile Scannán Neamhspleách Bhaile Átha Cliath|Fhéile Scannán Neamhspleách Bhaile Átha Cliath]] don ghearrscannán is fearr.<ref name=":0"/> === ''Naxos'' === Bhí Kerrisk ina réalta sa scannán rómánsaíochta fantaisíochta ''Naxos'' (2026).<ref name=":1"/> == Stíl aisteoireachta agus glacadh leis == Ag labhairt dó in agallamh sa bhliain 2025, rinne scríbhneoir-stiúrthóir ''An Taibhse'', [[John Farrelly]], cur síos ar ullmhúchán Kerrisk don ról mar rud beagnach cosúil le modhaisteoir.<ref name="headstuff" /> Dúirt Farrelly gur thum Kerrisk é féin go mór sa teanga agus gur ghlac sé ról ar shuíomh tógála chun cuma fir a bheadh ag obair an t-am ar fad a fháil.<ref name="headstuff">{{Cite web-en|url=https://headstuff.org/entertainment/film/interview-an-taibhse-john-farrelly-irish-language/|title=Interview &#124; An Taibhse Writer-Director John Farrelly: "We Were Just Making a Film in the Irish Language not Really Knowing Where it Would Go"|author=Stevenson|first=Jack|date=28 March 2025}}</ref> In agallamh eile dúirt Farrelly go raibh ar Kherrisk máistreacht a fháil ar [[Gaeilge Uladh|Ghaeilge Uladh]] don léiriú,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.thefrightclubni.com/post/exclusive-interview-with-an-taibhse-writer-director-john-farrelly|title=Exclusive: Interview with An Taibhse Writer/Director John Farrelly|date=22 August 2024|work=The Fright Club NI|access-date=16 October 2025}}</ref> ach mheas léirmheastóirí go raibh an cur i láthair ag baint ón scannán sin ó thaobh urlabhra de.<ref>{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/scannan-uafais-millte-ag-gaeilge-lofa-dhothuigthe/|title=Scannán uafáis millte ag Gaeilge lofa dhothuigthe|date=2025-04-03|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}</ref> Dar le léirmheastóirí{{Míshoiléir}}tar éis a rá go raibh aisteoireacht Kherrisk atharcach agus dlúthfhócasaithe, le béim ar shocracht agus ar athruithe tomhaiste ton.{{Foinse}} Luaigh ''[[The Irish Times|Irish Times]]'' gur choinnigh na príomhaistoirí teannas sa scannán ó thús deiridh.<ref name="auto">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/film/review/2025/03/27/an-taibhse-review-queasy-atmosphere-and-good-performances-drive-this-taut-irish-language-horror/|work=[[The Irish Times]]|teideal=An Taibhse review: Queasy atmosphere and good performances drive this taut Irish language horror|údar=[[Donald Clarke]]|dáta=27 Márta 2025|language=as Béarla}}</ref> Ar ''johnnyalucard.com'' scríobh Kim Newman go raibh gluaiseacht dheireanach an scannáin thuas le léirithe caolchúiseacha ar fheabhas ó na príomhaisteoirí.<ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/ "FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)"]. ''Kim Newman''. 23 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref> Luann léirmheas i ''Film in Dublin'' gur tháinig an aisteoireacht go ceann sprice agus an bheirt phríomhaisteoirí ag tabhairt amach an méid a bhí ina gcnámha sa deireadh suaiteach gan taise.<ref>{{Cite web-en|url=https://filmindublin.ie/2024/10/31/the-feverish-fearlessness-of-an-taibhse/|title=The feverish fearlessness of An Taibhse|date=31 October 2024|work=Film in Dublin|access-date=16 October 2025}}</ref> == Scannánaíocht == * ''The Sleep Experiment'' (2022) mar Christopher<ref name="ownAboutPage">{{Cite web-en|url=https://www.tomkerrisk.com/|title=Tom Kerrisk|work=tomkerrisk.com|quote=About Tom [..] His role as Christopher Sampson in The Sleep Experiment (2022) won him the Best Actor Award at the LA Crime & Horror Film Festival}}</ref> * ''Difriúil'' (2022)<ref name=":0"/> * ''The Lost Jedi'' (2022)<ref name=":2" /> * ''A Hollow Tree'' (2023)<ref name=":2" /> * ''An Taibhse'' (2025) mar Éamon<ref>{{Cite web-en|url=https://viff.org/whats-on/an-taibhse/|title=An Taibhse (The Ghost)|work=Vancouver International Film Festival|access-date=16 October 2025}}</ref> * ''Naxos'' (2026)<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.jackpot-films.com/home/naxos|title=NAXOS|language=as Béarla|work=Jackpot Films|access-date=2026-06-30}}</ref> == Gradaim == * An tAisteoir is Fearr as ''The Sleep Experiment'' ag Féile Scannán Coireachta agus Uafáis LA 2022<ref name="corkind">{{Lua idirlín|url=https://www.corkindependent.com/2025/03/21/bhuel-an-bhfuil-eagla-ort/|work=[[Cork Independent]]|teideal=Bhuel, an bhfuil eagla ort?|dáta=21 Márta 2025}}</ref><ref name="LACHFF">{{Cite web-en|url=https://lacrimehorror.com/filmfestival/awards-9th|title=9th LACHFF Award Winners|work=Los Angeles Crime and Horror Film Festival|access-date=16 October 2025}}</ref> * An tAisteoir is Fearr do ''An Taibhse'' ag Féile Uafáis na hAfraice Theas 2025<ref name="corkind" /> == Nótaí == {{Reflist|group=note}} == Tagairtí == {{Reflist}} == Nascanna amach == * Tom Kerrisk at IMDb * {{Suíomh gréasáin oifigiúil|https://www.tomkerrisk.com/}} {{DEFAULTSORT:Kerrisk, Tom}} [[Catagóir:Aisteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aisteoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Mainicíní]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chláir]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] c8qruksy3hhk6mq9wvms2bv63l0x50u 1320228 1320225 2026-07-12T00:04:19Z Taghdtaighde 60452 1320228 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is aisteoir [[Éire|Éireannach]] é '''Tom Kerrisk'''. Tá cáil air as páirt Éamon a dhéanamh sa bhfadscannán uafáis Gaeilge ''[[An Taibhse]]''.<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/|title=An t-iar-mhainicín ceolmhar atá le feiceáil sa gcéad fhadscannán uafáis i nGaeilge|date=2024-08-27|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}</ref><ref name="auto" /><ref name="auto1"/> == Luathshaol == Rugadh agus tógadh Kerrisk i g[[Contae an Chláir]].<ref name=":0"/><ref>{{Cite web-en|url=https://lovehorror.co.uk/interview/87107/five-frightfest-facts-with-tom-kerrisk-of-an-taibhse/|title=Five FrightFest Facts with Tom Kerrisk of 'An Taibhse'|date=24 August 2024|work=Love Horror|access-date=16 October 2025}}</ref> Thosaigh sé ag aisteoireacht ina laethanta scoile.<ref name=":0" /> == Gairmréim luath agus ceol == D’oibrigh Kerrisk sa teicneolaíocht sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]], agus é ag ceol le roinnt bannaí ceoil san am chéanna. Ag deireadh gig amháin, d'earcaigh spotálaí tallainne é le dul ag obair mar [[Mainicín faisin|mhainicín]] i [[Los Angeles, California|Los Angeles]]. D’fhill sé ar Éirinn ina dhiaidh sin chun an aisteoireacht a chleachtadh.<ref name=":0"/> Ba bhall bunaithe den bhanna The Spikes é Kerrisk sa bhliain 2004, banna a bhí ag casadh ar feadh deich mbliana. Bhí sé le Mystic Tears ina dhiaidh sin <ref name=":0"/> Ó 2025 i leith, tá sé ina bhall de Daft Pop in éineacht le Ally Donald.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|author=[[Una Mullally]]|date=22 Aibreán 2025|title=Uafás an Ghorta Mhóir|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 12}}</ref> == Gairmréim aisteoireachta == === ''An Taibhse'' === {{Príomhalt|An Taibhse}} Déanann Kerrisk Éamon in ''An Taibhse'', scéal taibhsí sainré a scríobh agus a stiúraigh [[John Farrelly]] agus a thiteann amach go gairid i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]]. Leanann an scannán athair agus a iníon tar éis dó dualgais chúramóra geimhridh a ghlacadh i d[[Teach Mór]] iargúlta ina dtarlaíonn imeachtaí suaiteacha. B'iad na haisteoirí a shocraigh a bhfeisteas féin don scannán<ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2024/07/15/an-taibhse-scannan-uafais-gaeilge-a-shiolraigh-as-tionscadal-ollscoile/|title=An Taibhse: scannán uafáis Gaeilge a shíolraigh as tionscadal ollscoile|author=[[Éanna Ó Caollaí]]|first=|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|access-date=2026-06-30}}</ref> agus chum Kerrisk an fuaimrian i gcomhar le hAlly Donald freisin.<ref name=":0"/><ref name=":2" /><ref group="nóta">Rinneadh cur síos go forleathan ar ''An Taibhse'' mar an chéad fhadscannán uafáis Ghaeilge riamh, féach áfach ''[[Na Cloigne]]'' (2010)''.''</ref> Rinneadh an scannán a chéadléiriú in Éirinn ag Fleadh Scannán na Gaillimhe i mí Iúil 2024 agus bhí a chéadléiriú idirnáisiúnta ag Pigeon Shrine FrightFest i Londain,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishcentral.com/culture/entertainment/irish-language-horror-film-an-taibhse|work=[[IrishCentral]]|teideal=Irish language horror film 'An Taibhse' to premiere at Galway Film Fleadh}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}</ref> mar a díoladh amach na ticéid.<ref name=":0" /> Rud neamhchoitianta ab ea ''An Taibhse'' mar fhadscannán uafáis [[An Ghaeilge|Gaeilge]].<ref>{{Cite web-en|url=https://www.fangoria.com/an-taibhse-irish-horror-film-frightfest/|title=An Taibhse, the first Irish language horror film, heads to FrightFest|date=22 July 2024|work=Fangoria|access-date=16 October 2025}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.ireland.ie/en/canada/vancouver/news-and-events/news-archive/samhain-roots-of-halloween-film-series/|title=Samhain: Roots of Halloween Film Series|work=Government of Ireland, Ireland.ie|access-date=16 October 2025}}</ref><ref>Maíodh gurb é ''An Taibhse'' an chéad fhadscannán uafáis Ghaeilge riamh, féach áfach ''[[Na Cloigne]].''</ref> Dar le Kerrisk, nuair a fuair sé amach go mbeadh an scannán i nGaeilge, gur mheall an tionscadal é mar go bhfuil an teanga gar dá chroí.<ref name=":0"/> Chuaigh "an t-aonrú, an cruatan, an instinn phríomhúil agus an fuacht" atá ann i gcion air freisin.<ref name=":2" /> Bhuaigh Kerrisk gradam an Aisteora is Fearr as an ról ag South African HorrorFest in 2025.<ref name="corkind"/> === ''The Sleep Experiment'' === Rinne Kerrisk Christopher i scéinséir [[John Farrelly]], ''The Sleep Experiment'' ("An Turgnamh Codlata"), a eisíodh in 2022.<ref name="ownAboutPage"/><ref name=":0"/> Bronnadh an gradam don Aisteoir is Fearr air ag an naoú Féile Scannán Coireachta agus Uafáis [[Los Angeles, California|Los Angeles]] as an léiriú seo.<ref name=":0" /><ref name="LACHFF"/> Chum Kerrisk agus Ally Donald fuaimrian an scannáin.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> === ''Difriúil (gearrscannán)'' === Rinne Kerrisk agus Farrelly an gearrscannán ''Difriúil'' in 2022. Bhuaigh sé duais [[Féile Scannán Neamhspleách Bhaile Átha Cliath|Fhéile Scannán Neamhspleách Bhaile Átha Cliath]] don ghearrscannán is fearr.<ref name=":0"/> === ''Naxos'' === Bhí Kerrisk ina réalta sa scannán rómánsaíochta fantaisíochta ''Naxos'' (2026).<ref name=":1"/> == Stíl aisteoireachta agus glacadh leis == Ag labhairt dó in agallamh sa bhliain 2025, rinne scríbhneoir-stiúrthóir ''An Taibhse'', [[John Farrelly]], cur síos ar ullmhúchán Kerrisk don ról mar rud beagnach cosúil le modhaisteoir.<ref name="headstuff" /> Dúirt Farrelly gur thum Kerrisk é féin go mór sa teanga agus gur ghlac sé ról ar shuíomh tógála chun cuma fir a bheadh ag obair an t-am ar fad a fháil.<ref name="headstuff">{{Cite web-en|url=https://headstuff.org/entertainment/film/interview-an-taibhse-john-farrelly-irish-language/|title=Interview &#124; An Taibhse Writer-Director John Farrelly: "We Were Just Making a Film in the Irish Language not Really Knowing Where it Would Go"|author=Stevenson|first=Jack|date=28 March 2025}}</ref> In agallamh eile dúirt Farrelly go raibh ar Kherrisk máistreacht a fháil ar [[Gaeilge Uladh|Ghaeilge Uladh]] don léiriú,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.thefrightclubni.com/post/exclusive-interview-with-an-taibhse-writer-director-john-farrelly|title=Exclusive: Interview with An Taibhse Writer/Director John Farrelly|date=22 August 2024|work=The Fright Club NI|access-date=16 October 2025}}</ref> ach mheas léirmheastóirí go raibh an cur i láthair ag baint ón scannán sin ó thaobh urlabhra de.<ref>{{Cite web-en|url=https://tuairisc.ie/scannan-uafais-millte-ag-gaeilge-lofa-dhothuigthe/|title=Scannán uafáis millte ag Gaeilge lofa dhothuigthe|date=2025-04-03|work=[[Tuairisc.ie]]|access-date=2026-06-30}}</ref> Dar le léirmheastóirí{{Míshoiléir}}tar éis a rá go raibh aisteoireacht Kherrisk atharcach agus dlúthfhócasaithe, le béim ar shocracht agus ar athruithe tomhaiste ton.{{Foinse}} Luaigh ''[[The Irish Times|Irish Times]]'' gur choinnigh na príomhaistoirí teannas sa scannán ó thús deiridh.<ref name="auto">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/film/review/2025/03/27/an-taibhse-review-queasy-atmosphere-and-good-performances-drive-this-taut-irish-language-horror/|work=[[The Irish Times]]|teideal=An Taibhse review: Queasy atmosphere and good performances drive this taut Irish language horror|údar=[[Donald Clarke]]|dáta=27 Márta 2025|language=as Béarla}}</ref> Ar ''johnnyalucard.com'' scríobh Kim Newman go raibh gluaiseacht dheireanach an scannáin thuas le léirithe caolchúiseacha ar fheabhas ó na príomhaisteoirí.<ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/|title=FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)|date=23 August 2024|work=Kim Newman|access-date=16 October 2025}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://johnnyalucard.com/2024/08/23/frightfest-review-an-taibhse-the-ghost/ "FrightFest review: An Taibhse (The Ghost)"]. ''Kim Newman''. 23 August 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 October</span> 2025</span>.</cite></ref> Luann léirmheas i ''Film in Dublin'' gur tháinig an aisteoireacht go ceann sprice agus an bheirt phríomhaisteoirí ag tabhairt amach an méid a bhí ina gcnámha sa deireadh suaiteach gan taise.<ref>{{Cite web-en|url=https://filmindublin.ie/2024/10/31/the-feverish-fearlessness-of-an-taibhse/|title=The feverish fearlessness of An Taibhse|date=31 October 2024|work=Film in Dublin|access-date=16 October 2025}}</ref> == Scannánaíocht == * ''The Sleep Experiment'' (2022) mar Christopher<ref name="ownAboutPage">{{Cite web-en|url=https://www.tomkerrisk.com/|title=Tom Kerrisk|work=tomkerrisk.com|quote=About Tom [..] His role as Christopher Sampson in The Sleep Experiment (2022) won him the Best Actor Award at the LA Crime & Horror Film Festival}}</ref> * ''Difriúil'' (2022)<ref name=":0"/> * ''The Lost Jedi'' (2022)<ref name=":2" /> * ''A Hollow Tree'' (2023)<ref name=":2" /> * ''An Taibhse'' (2025) mar Éamon<ref>{{Cite web-en|url=https://viff.org/whats-on/an-taibhse/|title=An Taibhse (The Ghost)|work=Vancouver International Film Festival|access-date=16 October 2025}}</ref> * ''Naxos'' (2026)<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.jackpot-films.com/home/naxos|title=NAXOS|language=as Béarla|work=Jackpot Films|access-date=2026-06-30}}</ref> == Gradaim == * An tAisteoir is Fearr as ''The Sleep Experiment'' ag Féile Scannán Coireachta agus Uafáis LA 2022<ref name="corkind">{{Lua idirlín|url=https://www.corkindependent.com/2025/03/21/bhuel-an-bhfuil-eagla-ort/|work=[[Cork Independent]]|teideal=Bhuel, an bhfuil eagla ort?|dáta=21 Márta 2025}}</ref><ref name="LACHFF">{{Cite web-en|url=https://lacrimehorror.com/filmfestival/awards-9th|title=9th LACHFF Award Winners|work=Los Angeles Crime and Horror Film Festival|access-date=16 October 2025}}</ref> * An tAisteoir is Fearr do ''An Taibhse'' ag Féile Uafáis na hAfraice Theas 2025<ref name="corkind" /> == Nótaí == {{Reflist|group=nóta}} == Tagairtí == {{Reflist}} == Nascanna amach == * Tom Kerrisk at IMDb * {{Suíomh gréasáin oifigiúil|https://www.tomkerrisk.com/}} {{DEFAULTSORT:Kerrisk, Tom}} [[Catagóir:Aisteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aisteoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Mainicíní]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chláir]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] iklrhh5onmrnxp7pxz4ab9dtfthl6ga 0 127054 1320222 2026-07-11T23:48:20Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le ' Deirtear gur bunaíodh na Stáit Aontaithe ar chinedhíothú dream amháin agus daoradh chun sclábhaíochta dream eile. Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné de chultúr, sochaí agus polaitíocht SAM. Tá an ciníochas fite fuaite le saol laethúil SAM go fóill. Cé gur tháinig deireadh foirmiúil leis an sclábhaíocht in 1865 agus gur cuireadh an fhrithbheartaíocht bhundúchasach faoi chois ar deireadh in 1890 ag Wounded Knee, tá an m...' 1320222 wikitext text/x-wiki Deirtear gur bunaíodh na Stáit Aontaithe ar chinedhíothú dream amháin agus daoradh chun sclábhaíochta dream eile. Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné de chultúr, sochaí agus polaitíocht SAM. Tá an ciníochas fite fuaite le saol laethúil SAM go fóill. Cé gur tháinig deireadh foirmiúil leis an sclábhaíocht in 1865 agus gur cuireadh an fhrithbheartaíocht bhundúchasach faoi chois ar deireadh in 1890 ag Wounded Knee, tá an meon a chuir bonn faoi na córais sin fós ann go smior i measc codanna móra den tsochaí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/07/250-bliain-de-sam-250-bliain-den-chinedhiothu-agus-ciniochas/|teideal=250 bliain de SAM, 250 bliain den chinedhíothú agus ciníochas|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-07-10|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> === Cúlra === Ar feadh níos mó ná 200 bliain bhí an ciníochas nasctha go dlúth le sochaí an Deiscirt. Sa chaoi chéanna, breathnaíodh ar na [[Bundúchasaigh Mheiriceá|Bundúchasaigh]] mar dhream a gcaithfí fáil réidh leo chun “an náisiún” a leathnú amach. Fiú dá mbeadh an t-ádh ar na hAfrai-Mheiriceánaigh nó Bundúchasaigh a bheith “saor” ní raibh meas madra orthu sa tsochaí ná sa stát. Cuireadh na Bundúchasaigh go scoileanna cónaithe inar fáisceadh a gcultúr agus a dteangacha amach astu. Achtaíodh dlíthe Jim Crow i gcoinne na nAfrai-Mheiriceánach fiú i ndiaidh dheireadh chóras na sclábhaíochta. Tá an creideamh i “ciníocha” bitheolaíocha, coincheap atá gan bunús eolaíoch, ar cheann de na hoidhreachtaí is contúirtí den sclábhaíocht. Ach glactar go forleathan leis an bhféinaithint chiníoch. Tá catagóirí amhail Geal, Dubh, Áiseach, agus Bundúchasach fós in úsáid, cé gur trí reachtaíocht choilíneach in Virginia agus Tuaisceart Carolina a cumadh iad an chéad lá. Ba é an creideamh san fhorchiníochas Geal agus an beag is fiú de dhaoine Dubha agus Bundúchasacha bunús chiníochas SAM. Ní “rogha” a bhaineann leis an duine aonair é an ciníochas. I ndiaidh dó a bheith á threisiú ar feadh na nglúnta, feidhmíonn sé ar bhonn cultúrtha, institiúideach, agus ar bhonn aonair: # Neartaíonn an ciníochas cultúrtha tuiscintí faoin gcéimlathas ciníoch sa saol laethúil # Aistríonn an ciníochas institiúideach na tuiscintí sin, ar bhealach éagothrom, isteach i réimsí an oideachais, na tithíochta, na fostaíochta agus na póilíneachta. # Coinníonn an ciníochas aonarach, bíodh sin go coinsiasach nó go fothchoinsiasach, na córais seo in situ Nuair a thógtar na trí ghné seo san áireamh, bíonn praghas mór síceolaíochta agus sláinte le híoc acu siúd a fhulaingíonn dá bharr. Ar an mbealach seo, déantar gortuithe stairiúla na sclábhaíochta agus an chinedhíothaithe a threisiú sa lá atá inniu ann. Tháinig an staraí Raphaël Lemkin aníos leis an téarma “cinedhíothú”. Agus é ag forbairt an téama, bhí staidéar ar scrios na mBundúchasach agus daoradh chun sclábhaíochta na nAfrai-Mheiriceánach ar bun aige. D’áitigh sé gur dhírigh an cinedhíothú ar ghrúpaí, seachas ar dhaoine aonair, agus é mar aidhm “cuid nó an t-iomlán acu a scrios”. Faoin sainmhíniú seo, is cinedhíothú a bhí sa sclábhaíocht agus i scrios na mBundúchasach. === Na hAfrai-Mheiriceánaigh === Cuireadh bac ar sclábhaithe Afrai-Mheiriceánacha a dteangacha, ainmneacha agus reiligiún a úsáid, nó a gcultúr a choinneáil. Maraíodh iad nuair a dhiúltaigh siad. Fuair siad bás den ocras, deineadh ciapadh agus éigniú orthu agus cuireadh bac orthu clanna a thógáil. Díoladh páistí ar nós sclábhaí airnéise agus scaradh iad óna dtuismitheoirí. Tagann na gníomhartha le sainmhíniú Lemkin ar an gcinedhíothú: marú baill ghrúpa, díobháil thromchúiseach a dhéanamh do chorp nó meabhair, cosc a chur ar bhreitheanna, agus páistí a aistriú trí fhórsa. Tá ceist an raibh an rún ann dul i mbun an chinedhíothaithe, atá lárnach i sainmhíniú na Náisiún Aontaithe, soiléir sna taifid staire. Mhaígh úinéirí na sclábhaithe go hoscailte go raibh an ceart acu sa mhéid a rinne siad de bharr ísleacht na sclábhaithe. Chreid siad go raibh an bhrúidiúlacht a d’úsáid siad de dhíth agus chun leasa an chórais. Léiríonn lámhleabhair, litreacha agus tráchtaireacht phoiblí straitéisí soiléire chun na sclábhaithe a choinneáil faoi smacht. === Léirscrios na mBundúchasach === Bhí pátrún den chineál céanna mar a bhain sé le léirscrios na mBundúchasach. Roimh theacht na nEorpach, meastar go raibh 2 mhilliún Bundúchasach ina gcónaí san áit a d’fhorbródh isteach sna SAM. Faoi 1890, ní raibh fágtha ach 8%-12% acu. Cé go raibh ról áirithe ag galair, ba iad na feachtais mhíleata, na háir, an t-aistriú trí fhórsa, agus goid talún a bhí mar an cor cinniúnach. Ceann i ndiaidh a chéile, chlis ar na náisiúin Bhundúchasacha, scriosadh a ndaonraí, agus cuireadh iad siúd a tháinig slán i bhfad ar shiúl óna dtailte dúchasacha.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Naonúr Little Rock]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Ciníochas sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Sochaí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Sochaí na Stát Aontaithe]] 8p78vdeuv9sa04rtlzd1mn4euxwoof4 1320223 1320222 2026-07-11T23:56:15Z TGcoa 21229 1320223 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Slave Auction Ad Ausschnitt.jpg|mion|Charleston, South Carolina, 1769]] [[Íomhá:Racistcampaignposter1.jpg|mion|220x220px|Feachtas polaitíochta in 1866]] [[Íomhá:Jim Crow sign, anti-Latinx.jpg|mion|220x220px|1912]] [[Íomhá:No Dogs-Negroes-Mexicans - Racist Sign from Deep South - National Civil Rights Museum - Downtown Memphis - Tennessee - USA.jpg|mion|220x220px|2012, Texas]] Deirtear gur bunaíodh na Stáit Aontaithe ar [[Cinedhíothú|chinedhíothú]] dream amháin agus daoradh chun [[sclábhaíocht]]<nowiki/>a dream eile.<ref>i mBéarla, ''Racism in the United States''</ref> Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné de chultúr, sochaí agus polaitíocht na Stát Aontaithe. Tá an ciníochas fite fuaite le saol laethúil SAM go fóill. Cé gur tháinig deireadh foirmiúil leis an sclábhaíocht in 1865 agus gur cuireadh an fhrithbheartaíocht bhundúchasach faoi chois ar deireadh in 1890 ag [[Wounded Knee]], tá an meon a chuir bonn faoi na córais sin fós ann go smior i measc codanna móra den tsochaí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/07/250-bliain-de-sam-250-bliain-den-chinedhiothu-agus-ciniochas/|teideal=250 bliain de SAM, 250 bliain den chinedhíothú agus ciníochas|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-07-10|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> === Cúlra === Ar feadh níos mó ná 200 bliain bhí an ciníochas nasctha go dlúth le sochaí an Deiscirt. Sa chaoi chéanna, breathnaíodh ar na [[Bundúchasaigh Mheiriceá|Bundúchasaigh]] mar dhream a gcaithfí fáil réidh leo chun “an náisiún” a leathnú amach. Fiú dá mbeadh an t-ádh ar na hAfrai-Mheiriceánaigh nó Bundúchasaigh a bheith “saor” ní raibh meas madra orthu sa tsochaí ná sa stát. Cuireadh na Bundúchasaigh go scoileanna cónaithe inar fáisceadh a gcultúr agus a dteangacha amach astu. Achtaíodh dlíthe Jim Crow i gcoinne na nAfrai-Mheiriceánach fiú i ndiaidh dheireadh chóras na sclábhaíochta. Tá an creideamh i “ciníocha” bitheolaíocha, coincheap atá gan bunús eolaíoch, ar cheann de na hoidhreachtaí is contúirtí den sclábhaíocht. Ach glactar go forleathan leis an bhféinaithint chiníoch. Tá catagóirí amhail Geal, Dubh, Áiseach, agus Bundúchasach fós in úsáid, cé gur trí reachtaíocht choilíneach in Virginia agus Tuaisceart Carolina a cumadh iad an chéad lá. Ba é an creideamh san fhorchiníochas Geal agus an beag is fiú de dhaoine Dubha agus Bundúchasacha bunús chiníochas SAM. Ní “rogha” a bhaineann leis an duine aonair é an ciníochas. I ndiaidh dó a bheith á threisiú ar feadh na nglúnta, feidhmíonn sé ar bhonn cultúrtha, institiúideach, agus ar bhonn aonair: # Neartaíonn an ciníochas cultúrtha tuiscintí faoin gcéimlathas ciníoch sa saol laethúil # Aistríonn an ciníochas institiúideach na tuiscintí sin, ar bhealach éagothrom, isteach i réimsí an oideachais, na tithíochta, na fostaíochta agus na póilíneachta. # Coinníonn an ciníochas aonarach, bíodh sin go coinsiasach nó go fothchoinsiasach, na córais seo in situ Nuair a thógtar na trí ghné seo san áireamh, bíonn praghas mór síceolaíochta agus sláinte le híoc acu siúd a fhulaingíonn dá bharr. Ar an mbealach seo, déantar gortuithe stairiúla na sclábhaíochta agus an chinedhíothaithe a threisiú sa lá atá inniu ann. Tháinig an staraí Raphaël Lemkin aníos leis an téarma “cinedhíothú”. Agus é ag forbairt an téama, bhí staidéar ar scrios na mBundúchasach agus daoradh chun sclábhaíochta na nAfrai-Mheiriceánach ar bun aige. D’áitigh sé gur dhírigh an cinedhíothú ar ghrúpaí, seachas ar dhaoine aonair, agus é mar aidhm “cuid nó an t-iomlán acu a scrios”. Faoin sainmhíniú seo, is cinedhíothú a bhí sa sclábhaíocht agus i scrios na mBundúchasach. === Na hAfrai-Mheiriceánaigh === Cuireadh bac ar sclábhaithe Afrai-Mheiriceánacha a dteangacha, ainmneacha agus reiligiún a úsáid, nó a gcultúr a choinneáil. Maraíodh iad nuair a dhiúltaigh siad. Fuair siad bás den ocras, deineadh ciapadh agus éigniú orthu agus cuireadh bac orthu clanna a thógáil. Díoladh páistí ar nós sclábhaí airnéise agus scaradh iad óna dtuismitheoirí. Tagann na gníomhartha le sainmhíniú Lemkin ar an gcinedhíothú: marú baill ghrúpa, díobháil thromchúiseach a dhéanamh do chorp nó meabhair, cosc a chur ar bhreitheanna, agus páistí a aistriú trí fhórsa. Tá ceist an raibh an rún ann dul i mbun an chinedhíothaithe, atá lárnach i sainmhíniú na Náisiún Aontaithe, soiléir sna taifid staire. Mhaígh úinéirí na sclábhaithe go hoscailte go raibh an ceart acu sa mhéid a rinne siad de bharr ísleacht na sclábhaithe. Chreid siad go raibh an bhrúidiúlacht a d’úsáid siad de dhíth agus chun leasa an chórais. Léiríonn lámhleabhair, litreacha agus tráchtaireacht phoiblí straitéisí soiléire chun na sclábhaithe a choinneáil faoi smacht. === Léirscrios na mBundúchasach === Bhí pátrún den chineál céanna mar a bhain sé le léirscrios na mBundúchasach. Roimh theacht na nEorpach, meastar go raibh 2 mhilliún Bundúchasach ina gcónaí san áit a d’fhorbródh isteach sna SAM. Faoi 1890, ní raibh fágtha ach 8%-12% acu. Cé go raibh ról áirithe ag galair, ba iad na feachtais mhíleata, na háir, an t-aistriú trí fhórsa, agus goid talún a bhí mar an cor cinniúnach. Ceann i ndiaidh a chéile, chlis ar na náisiúin Bhundúchasacha, scriosadh a ndaonraí, agus cuireadh iad siúd a tháinig slán i bhfad ar shiúl óna dtailte dúchasacha.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Naonúr Little Rock]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Ciníochas sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Sochaí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Sochaí na Stát Aontaithe]] g9gvxv2k41crn9gzm6kfcjg5aohsro7 1320224 1320223 2026-07-11T23:57:39Z TGcoa 21229 1320224 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Slave Auction Ad Ausschnitt.jpg|mion|Charleston, South Carolina, 1769]] [[Íomhá:Racistcampaignposter1.jpg|mion|220x220px|Feachtas polaitíochta in 1866]] [[Íomhá:Jim Crow sign, anti-Latinx.jpg|mion|220x220px|1912]] [[Íomhá:No Dogs-Negroes-Mexicans - Racist Sign from Deep South - National Civil Rights Museum - Downtown Memphis - Tennessee - USA.jpg|mion|220x220px|2012, Texas]] Deirtear gur bunaíodh na Stáit Aontaithe ar [[Cinedhíothú|chinedhíothú]] dream amháin agus daoradh chun [[sclábhaíocht]]<nowiki/>a dream eile.<ref>i mBéarla, ''Racism in the United States''</ref> Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné de chultúr, sochaí agus polaitíocht na Stát Aontaithe. Tá an ciníochas fite fuaite le saol laethúil SAM go fóill. Cé gur tháinig deireadh foirmiúil leis an sclábhaíocht in 1865 agus gur cuireadh an fhrithbheartaíocht bhundúchasach faoi chois ar deireadh in 1890 ag [[Wounded Knee]], tá an meon a chuir bonn faoi na córais sin fós ann go smior i measc codanna móra den tsochaí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/07/250-bliain-de-sam-250-bliain-den-chinedhiothu-agus-ciniochas/|teideal=250 bliain de SAM, 250 bliain den chinedhíothú agus ciníochas|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-07-10|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> === Cúlra === Ar feadh níos mó ná 200 bliain bhí an ciníochas nasctha go dlúth le sochaí an Deiscirt. Sa chaoi chéanna, breathnaíodh ar na [[Bundúchasaigh Mheiriceá|Bundúchasaigh]] mar dhream a gcaithfí fáil réidh leo chun “an náisiún” a leathnú amach. Fiú dá mbeadh an t-ádh ar na hAfrai-Mheiriceánaigh nó Bundúchasaigh a bheith “saor” ní raibh meas madra orthu sa tsochaí ná sa stát. Cuireadh na Bundúchasaigh go scoileanna cónaithe inar fáisceadh a gcultúr agus a dteangacha amach astu. Achtaíodh dlíthe Jim Crow i gcoinne na nAfrai-Mheiriceánach fiú i ndiaidh dheireadh chóras na sclábhaíochta.<ref name=":0" /> Tá an creideamh i “ciníocha” bitheolaíocha, coincheap atá gan bunús eolaíoch, ar cheann de na hoidhreachtaí is contúirtí den sclábhaíocht. Ach glactar go forleathan leis an bhféinaithint chiníoch. Tá catagóirí amhail Geal, Dubh, Áiseach, agus Bundúchasach fós in úsáid, cé gur trí reachtaíocht choilíneach in Virginia agus Tuaisceart Carolina a cumadh iad an chéad lá. Ba é an creideamh san fhorchiníochas Geal agus an beag is fiú de dhaoine Dubha agus Bundúchasacha bunús chiníochas SAM. Ní “rogha” a bhaineann leis an duine aonair é an ciníochas. I ndiaidh dó a bheith á threisiú ar feadh na nglúnta, feidhmíonn sé ar bhonn cultúrtha, institiúideach, agus ar bhonn aonair: # Neartaíonn an ciníochas cultúrtha tuiscintí faoin gcéimlathas ciníoch sa saol laethúil # Aistríonn an ciníochas institiúideach na tuiscintí sin, ar bhealach éagothrom, isteach i réimsí an oideachais, na tithíochta, na fostaíochta agus na póilíneachta. # Coinníonn an ciníochas aonarach, bíodh sin go coinsiasach nó go fothchoinsiasach, na córais seo in situ Nuair a thógtar na trí ghné seo san áireamh, bíonn praghas mór síceolaíochta agus sláinte le híoc acu siúd a fhulaingíonn dá bharr. Ar an mbealach seo, déantar gortuithe stairiúla na sclábhaíochta agus an chinedhíothaithe a threisiú sa lá atá inniu ann. Tháinig an staraí Raphaël Lemkin aníos leis an téarma “cinedhíothú”. Agus é ag forbairt an téama, bhí staidéar ar scrios na mBundúchasach agus daoradh chun sclábhaíochta na nAfrai-Mheiriceánach ar bun aige. D’áitigh sé gur dhírigh an cinedhíothú ar ghrúpaí, seachas ar dhaoine aonair, agus é mar aidhm “cuid nó an t-iomlán acu a scrios”. Faoin sainmhíniú seo, is cinedhíothú a bhí sa sclábhaíocht agus i scrios na mBundúchasach.<ref name=":0" /> === Na hAfrai-Mheiriceánaigh === Cuireadh bac ar sclábhaithe Afrai-Mheiriceánacha a dteangacha, ainmneacha agus reiligiún a úsáid, nó a gcultúr a choinneáil. Maraíodh iad nuair a dhiúltaigh siad. Fuair siad bás den ocras, deineadh ciapadh agus éigniú orthu agus cuireadh bac orthu clanna a thógáil. Díoladh páistí ar nós sclábhaí airnéise agus scaradh iad óna dtuismitheoirí. Tagann na gníomhartha le sainmhíniú Lemkin ar an gcinedhíothú: marú baill ghrúpa, díobháil thromchúiseach a dhéanamh do chorp nó meabhair, cosc a chur ar bhreitheanna, agus páistí a aistriú trí fhórsa. Tá ceist an raibh an rún ann dul i mbun an chinedhíothaithe, atá lárnach i sainmhíniú na Náisiún Aontaithe, soiléir sna taifid staire. Mhaígh úinéirí na sclábhaithe go hoscailte go raibh an ceart acu sa mhéid a rinne siad de bharr ísleacht na sclábhaithe. Chreid siad go raibh an bhrúidiúlacht a d’úsáid siad de dhíth agus chun leasa an chórais. Léiríonn lámhleabhair, litreacha agus tráchtaireacht phoiblí straitéisí soiléire chun na sclábhaithe a choinneáil faoi smacht.<ref name=":0" /> === Léirscrios na mBundúchasach === Bhí pátrún den chineál céanna mar a bhain sé le léirscrios na mBundúchasach. Roimh theacht na nEorpach, meastar go raibh 2 mhilliún Bundúchasach ina gcónaí san áit a d’fhorbródh isteach sna SAM. Faoi 1890, ní raibh fágtha ach 8%-12% acu. Cé go raibh ról áirithe ag galair, ba iad na feachtais mhíleata, na háir, an t-aistriú trí fhórsa, agus goid talún a bhí mar an cor cinniúnach. Ceann i ndiaidh a chéile, chlis ar na náisiúin Bhundúchasacha, scriosadh a ndaonraí, agus cuireadh iad siúd a tháinig slán i bhfad ar shiúl óna dtailte dúchasacha.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Naonúr Little Rock]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Ciníochas sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Sochaí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Sochaí na Stát Aontaithe]] 5h2dkuh1lbmozql2bqbzlgb7ahwqlbp 14 127055 1320226 2026-07-11T23:59:48Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Sochaí na Stát Aontaithe]]' 1320226 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Sochaí na Stát Aontaithe]] q5ngi63jfw9mchx88uckflwy7ua3ads 10 127056 1320229 2026-07-12T00:05:01Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|{{essay-like|{{{1|article}}}|{{{2|}}}|date={{{date|}}}}}| <!--{{Project other|{{short description|Essay on editing Wikipedia|noreplace}}}}-->{{ombox |type = notice |image = [[File:Essay.svg|30px|link=|alt=]] |text = <div style="padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;">'''Is [[:Catagóir:Aistí na Vicipéide|aiste]] atá anseo síos{{#if:{{{interprets|}}}|<nowiki>...' 1320229 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|{{essay-like|{{{1|article}}}|{{{2|}}}|date={{{date|}}}}}| <!--{{Project other|{{short description|Essay on editing Wikipedia|noreplace}}}}-->{{ombox |type = notice |image = [[File:Essay.svg|30px|link=|alt=]] |text = <div style="padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;">'''Is [[:Catagóir:Aistí na Vicipéide|aiste]] atá anseo síos{{#if:{{{interprets|}}}|<nowiki> </nowiki>maidir le {{#ifexist:{{{interprets}}}|[[{{{interprets}}}]]|{{{interprets|}}} }} }}.''' <div style="font-size: 90%;">Moltaí nó tuairimí Vicipéideora nó Vicipéideoirí áirithe atá ann. Ní alt ciclipéide é seo, ná [[Vicipéid:Beartais agus treoirlínte|beartas Vicipéide]] ó tharla nach bhfuil an an pobal tar éis [[w:Wikipedia:Consensus#Levels of consensus|measatóireacht]] a dhéanamh air.</div></div> <!--| imageright = {{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{sc|{{{1<includeonly>|</includeonly>}}}}}}}}}}}}}}} |{{Ombox/shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{sc|{{{1|<noinclude>WP:EXAMPLE</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}|{{{shortcut2|{{{sc2|{{{2|}}}}}}}}}|{{{shortcut3|{{{sc3|{{{3|}}}}}}}}}|{{{shortcut4|{{{sc4|{{{4|}}}}}}}}}|{{{shortcut5|{{{sc5|{{{5|}}}}}}}}}<noinclude>|category=no</noinclude>}} }}--> }}{{#ifeq:{{Yesno|{{{demo|}}}}}|yes||<includeonly>{{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:4}} = {{#ifexist:Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|{{PAGENAME}}]]|{{#ifexist:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[{{{category|{{{cat}}}}}}|{{PAGENAME}}]]|{{{category|{{{cat|[[Catagóir:Aistí na Vicipéide|{{PAGENAME}}]]}}}}}} }} }} |{{ns:2}} = {{#ifexist:Category:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|{{SUBPAGENAME}}]]|{{#ifexist:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[{{{category|{{{cat}}}}}}|{{SUBPAGENAME}}]]|{{{category|{{{cat|[[Vicipéid:Aistí úsáideora|{{SUBPAGENAME}}]]}}}}}} }} }} }}</includeonly>}}}} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Cuirtear catagóirí agus idirvicithe isteach sa bhfoleathanach Teimpléad:Aiste/doc, ná chuirtear anseo iad! --> </noinclude> qvl48fsrz7r3lqv6gj5d1w1uwzm3np8 1320262 1320229 2026-07-12T00:36:52Z Taghdtaighde 60452 1320262 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|{{essay-like|{{{1|article}}}|{{{2|}}}|date={{{date|}}}}}| <!--{{Project other|{{short description|Essay on editing Wikipedia|noreplace}}}}-->{{ombox |type = notice |image = [[File:Essay.svg|30px|link=|alt=]] |text = <div style="padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;">'''Is [[:Catagóir:Aistí na Vicipéide|aiste]] atá anseo síos{{#if:{{{interprets|}}}|<nowiki> </nowiki>maidir le {{#ifexist:{{{interprets}}}|[[{{{interprets}}}]]|{{{interprets|}}} }} }}.''' <div style="font-size: 90%;">Moltaí nó tuairimí Vicipéideora nó Vicipéideoirí áirithe atá ann. Ní alt ciclipéide é seo, ná [[:Catagóir:Beartais na Vicipéide|beartas Vicipéide]] ó tharla nach bhfuil an an pobal tar éis [[w:Wikipedia:Consensus#Levels of consensus|measatóireacht]] a dhéanamh air.</div></div> <!--| imageright = {{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{sc|{{{1<includeonly>|</includeonly>}}}}}}}}}}}}}}} |{{Ombox/shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{sc|{{{1|<noinclude>WP:EXAMPLE</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}|{{{shortcut2|{{{sc2|{{{2|}}}}}}}}}|{{{shortcut3|{{{sc3|{{{3|}}}}}}}}}|{{{shortcut4|{{{sc4|{{{4|}}}}}}}}}|{{{shortcut5|{{{sc5|{{{5|}}}}}}}}}<noinclude>|category=no</noinclude>}} }}--> }}{{#ifeq:{{Yesno|{{{demo|}}}}}|yes||<includeonly>{{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:4}} = {{#ifexist:Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|{{PAGENAME}}]]|{{#ifexist:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[{{{category|{{{cat}}}}}}|{{PAGENAME}}]]|{{{category|{{{cat|[[Catagóir:Aistí na Vicipéide|{{PAGENAME}}]]}}}}}} }} }} |{{ns:2}} = {{#ifexist:Category:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|{{SUBPAGENAME}}]]|{{#ifexist:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[{{{category|{{{cat}}}}}}|{{SUBPAGENAME}}]]|{{{category|{{{cat|[[Vicipéid:Aistí úsáideora|{{SUBPAGENAME}}]]}}}}}} }} }} }}</includeonly>}}}} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Cuirtear catagóirí agus idirvicithe isteach sa bhfoleathanach Teimpléad:Aiste/doc, ná chuirtear anseo iad! --> </noinclude> tr2eqqu2cpjyzlcnwf66ri220394dg2 1320263 1320262 2026-07-12T00:38:05Z Taghdtaighde 60452 1320263 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|{{essay-like|{{{1|article}}}|{{{2|}}}|date={{{date|}}}}}| <!--{{Project other|{{short description|Essay on editing Wikipedia|noreplace}}}}-->{{ombox |type = notice |image = [[File:Essay.svg|30px|link=|alt=]] |text = <div style="padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;">'''Is [[:Catagóir:Aistí na Vicipéide|aiste]] atá anseo síos{{#if:{{{interprets|}}}|<nowiki> </nowiki>maidir le {{#ifexist:{{{interprets}}}|[[{{{interprets}}}]]|{{{interprets|}}} }} }}.''' <div style="font-size: 90%;">Moltaí nó tuairimí Vicipéideora nó Vicipéideoirí áirithe atá i gceist. Ní alt ciclipéide é seo, ná [[:Catagóir:Beartais na Vicipéide|beartas Vicipéide]] ó tharla nach bhfuil an an pobal tar éis [[w:Wikipedia:Consensus#Levels of consensus|measatóireacht]] a dhéanamh air.</div></div> <!--| imageright = {{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{sc|{{{1<includeonly>|</includeonly>}}}}}}}}}}}}}}} |{{Ombox/shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{sc|{{{1|<noinclude>WP:EXAMPLE</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}|{{{shortcut2|{{{sc2|{{{2|}}}}}}}}}|{{{shortcut3|{{{sc3|{{{3|}}}}}}}}}|{{{shortcut4|{{{sc4|{{{4|}}}}}}}}}|{{{shortcut5|{{{sc5|{{{5|}}}}}}}}}<noinclude>|category=no</noinclude>}} }}--> }}{{#ifeq:{{Yesno|{{{demo|}}}}}|yes||<includeonly>{{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:4}} = {{#ifexist:Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|{{PAGENAME}}]]|{{#ifexist:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[{{{category|{{{cat}}}}}}|{{PAGENAME}}]]|{{{category|{{{cat|[[Catagóir:Aistí na Vicipéide|{{PAGENAME}}]]}}}}}} }} }} |{{ns:2}} = {{#ifexist:Category:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[Catagóir:{{{category|{{{cat}}}}}}|{{SUBPAGENAME}}]]|{{#ifexist:{{{category|{{{cat}}}}}}|[[{{{category|{{{cat}}}}}}|{{SUBPAGENAME}}]]|{{{category|{{{cat|[[Vicipéid:Aistí úsáideora|{{SUBPAGENAME}}]]}}}}}} }} }} }}</includeonly>}}}} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Cuirtear catagóirí agus idirvicithe isteach sa bhfoleathanach Teimpléad:Aiste/doc, ná chuirtear anseo iad! --> </noinclude> 9qpbqpo3ah01zsmt6l1wzl986pofy8u 10 127057 1320230 2026-07-12T00:05:48Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Documentation subpage}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> == Úsáid == == Féach freisin == <includeonly> <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|τ]] [[Vicipéid:Aistí|τ]] [[Catagóir:Teimpléid|Aiste]] </includeonly>' 1320230 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> == Úsáid == == Féach freisin == <includeonly> <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|τ]] [[Vicipéid:Aistí|τ]] [[Catagóir:Teimpléid|Aiste]] </includeonly> d1ab6abw7jvbt5i0h89lcbx877ogsw3 1320231 1320230 2026-07-12T00:06:22Z Taghdtaighde 60452 1320231 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> == Úsáid == == Féach freisin == <includeonly> <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|τ]] [[Catagóir:Aistí|τ]] [[Catagóir:Teimpléid|Aiste]] </includeonly> an9f5m1045x75pa6w2cb02z3jbjpchw 1320237 1320231 2026-07-12T00:11:10Z Taghdtaighde 60452 1320237 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> == Úsáid == == Féach freisin == <includeonly> <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|τ]] [[Catagóir:Teimpléid|Aiste]] </includeonly> ifnyqg8ij0feqgvxgkylliso2sy8qje 14 127058 1320232 2026-07-12T00:08:28Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Le haghaidh|aistí nach mbaineann leis an Vicipéid féin|Catagóir:Aistí}} {{Catagóirí cothabhála}} Is [[w:Wikipedia:Essays|Aistí Vicipéide]] iad seo. Cuirtear an teimpléad {{tlx|aiste}} leo. Is ceadmhach do gach duine aistí a bhfuil san ainmspás 'Vicipéid' a athrú. Aistí a bhfuil san ainmspás 'Úsáideoir', ní dhéanann ach na húsáideoirí áirithe lena mbaineann siad iad siúd a athrú de gnáth. Cuirtear i g[[:Catagóir:Aistí úsáideora]]...' 1320232 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|aistí nach mbaineann leis an Vicipéid féin|Catagóir:Aistí}} {{Catagóirí cothabhála}} Is [[w:Wikipedia:Essays|Aistí Vicipéide]] iad seo. Cuirtear an teimpléad {{tlx|aiste}} leo. Is ceadmhach do gach duine aistí a bhfuil san ainmspás 'Vicipéid' a athrú. Aistí a bhfuil san ainmspás 'Úsáideoir', ní dhéanann ach na húsáideoirí áirithe lena mbaineann siad iad siúd a athrú de gnáth. Cuirtear i g[[:Catagóir:Aistí úsáideora]] iad. Is féidir aiste úsáideora a aistriú isteach san ainmspás 'Vicipéid', agus isteach sa chatagóir seo, má dhéanann úsáideoirí tagairt di go minic. Is féidir aiste a aistriú isteach san ainmspás 'Úsáideoir' (nó a scrios) má shíltear go bhfuil sí mífhóinteach nó bréagnaithe ag beartas socair. Is féidir theacht ar a thuilleadh aistí i ''[[meta:Category:Essays]]'', catagóir de chuid na [[Wikimedia Foundation|Fondúireachta]] féin. {{DEFAULTSORT:Aisti}} [[Catagóir:Riarachán Vicipéid]] [[Catagóir:Aistí|Ω]] 9ufyb9m2e37a689blkatr967jzdw9wg 1320258 1320232 2026-07-12T00:31:10Z Taghdtaighde 60452 1320258 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|aistí nach mbaineann leis an Vicipéid féin|Catagóir:Aistí}} {{Catagóirí cothabhála}} Is [[w:Wikipedia:Essays|Aistí Vicipéide]] iad seo. Cuirtear an teimpléad {{tlx|aiste}} leo. Is ceadmhach do gach duine aistí a bhfuil san ainmspás 'Vicipéid' a athrú. Aistí a bhfuil san ainmspás 'Úsáideoir', ní dhéanann ach na húsáideoirí áirithe lena mbaineann siad iad siúd a athrú de gnáth. Cuirtear i g[[:Catagóir:Aistí úsáideora]] iad. Is ceadmhach aiste úsáideora a aistriú isteach san ainmspás 'Vicipéid', agus isteach sa chatagóir seo, má dhéanann úsáideoirí tagairt di go minic. Is ceadmhach aiste a aistriú isteach san ainmspás 'Úsáideoir' (nó a scrios) má shíltear go bhfuil sí mífhóinteach nó ag teacht salach ar cheist socraithe [[:Catagóir:Beartais na Vicipéide|beartais]]. Is féidir theacht ar a thuilleadh aistí i ''[[meta:Category:Essays]]'', catagóir de chuid na [[Wikimedia Foundation|Fondúireachta]] féin. {{DEFAULTSORT:Aisti}} [[Catagóir:Riarachán Vicipéid]] [[Catagóir:Aistí|Ω]] 6vnpk7i5g1gsaa2bmjw9c4vskqogaqk 14 127059 1320233 2026-07-12T00:09:15Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{DEFAULTSORT:Aisti usaideora}} [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|Usaideoir]] [[Catagóir:Ainmspásanna Vicipéide|Usaideoir]]' 1320233 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Aisti usaideora}} [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|Usaideoir]] [[Catagóir:Ainmspásanna Vicipéide|Usaideoir]] 5vopnq9v3dvi8fi0qcwnqyn0xwoc6q3 1320260 1320233 2026-07-12T00:33:38Z Taghdtaighde 60452 Teimpléad curtha leis 1320260 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála}} {{DEFAULTSORT:Aisti usaideora}} [[Catagóir:Aistí na Vicipéide|Usaideoir]] [[Catagóir:Ainmspásanna Vicipéide|Usaideoir]] sdt50rud54aupjjcgexxolnafplic2e 14 127060 1320239 2026-07-12T00:13:23Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Catagóirí cothabhála}} Seo [[Vicipéid:Beartais agus treoirlínte|'''beartais agus treoirlínte''']] na [[Vicipéid na Gaeilge|Vicipéide]]. {{DEFAULTSORT:Beartais agus treoirlinte na Vicipeide}} [[Catagóir:Catagóirí riaracháin| Beartais agus treoirlinte]] [[Catagóir:Cabhair Vicipéide| Beartais agus treoirlinte]]' 1320239 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála}} Seo [[Vicipéid:Beartais agus treoirlínte|'''beartais agus treoirlínte''']] na [[Vicipéid na Gaeilge|Vicipéide]]. {{DEFAULTSORT:Beartais agus treoirlinte na Vicipeide}} [[Catagóir:Catagóirí riaracháin| Beartais agus treoirlinte]] [[Catagóir:Cabhair Vicipéide| Beartais agus treoirlinte]] m6myrpnpm7dgo2n7b0yn5amuj5rasqn 14 127061 1320240 2026-07-12T00:14:44Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Catagóirí cothabhála}} Is iad [[Vicipéid:Beartais agus treoirlínte|'''beartais''']] a chuirtear sa chatagóir seo. Glacann eagarthóirí le beartais go forleathan agus míníonn siad na caighdeáin gur chóir d'eagarthóirí chloí leo de gnáth. Is minic go mbaineann siad go dlúth le [[:en:Wikipedia:Five pillars|Cúig Chrann Taca na Vicipéide]]. {{DEFAULTSORT:Beartais na Vicipeide}} [[Catagóir:Beartais agus treoirlínte| *]]' 1320240 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála}} Is iad [[Vicipéid:Beartais agus treoirlínte|'''beartais''']] a chuirtear sa chatagóir seo. Glacann eagarthóirí le beartais go forleathan agus míníonn siad na caighdeáin gur chóir d'eagarthóirí chloí leo de gnáth. Is minic go mbaineann siad go dlúth le [[:en:Wikipedia:Five pillars|Cúig Chrann Taca na Vicipéide]]. {{DEFAULTSORT:Beartais na Vicipeide}} [[Catagóir:Beartais agus treoirlínte| *]] tsg89e27iop6ravmqyoamcy0i1clygu 1320259 1320240 2026-07-12T00:32:24Z Taghdtaighde 60452 Botún ceartaithe 1320259 wikitext text/x-wiki {{Catagóirí cothabhála}} Is iad [[Vicipéid:Beartais agus treoirlínte|'''beartais''']] a chuirtear sa chatagóir seo. Glacann eagarthóirí le beartais go forleathan agus míníonn siad na caighdeáin gur chóir d'eagarthóirí chloí leo de gnáth. Is minic go mbaineann siad go dlúth le [[:en:Wikipedia:Five pillars|Cúig Chrann Taca na Vicipéide]]. {{DEFAULTSORT:Beartais na Vicipeide}} [[Catagóir:Beartais agus treoirlínte na Vicipéide| *]] l3b2ffmfz8yf6cshk05tf3yqic323i8 0 127062 1320265 2026-07-12T02:53:51Z ~2026-34988-39 75055 Ag athdhíriú go [[1000 (uimhir)]] 1320265 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[1000 (uimhir)]] 0igz4xnz7tn9l76oh7tpgeitsw0eb1t