Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2325 1320291 1308202 2026-07-12T17:31:44Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320291 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] a rugadh i m[[Baile Átha Cliath]] in [[Éire|Éirinn]] ab ea '''James Augustine Aloysius Joyce''' (gaelaítear a ainm mar ''Séamus Seoige'' scaití). ([[2 Feabhra]] [[1882]] – [[13 Eanáir]] [[1941]]). Ba i m[[Béarla]] a scríobh sé a chuid saothair, ach feictear ina mhórshaothair ar nós ''[[Ulysses]]'' (1922) agus ''[[Finnegans Wake]]'' (1939) go raibh an-eolas aige ar nuatheangacha na hEorpa, beagán [[Gaeilge]] san áireamh, chomh maith le [[Laidin]], [[Gréigis]], [[Fraincis]], [[Spáinnis]], [[Iodáilis]] agus mórán eile nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dath-ealaionta-nua-dfhili-na-ngael-smaoisghlas-tus-ulysses-i-ngaeilge-do-la-bloom/|teideal=‘Dath ealaíonta nua d’fhilí na nGael: smaoisghlas’ – tús ‘Ulysses’ i nGaeilge do Lá Bloom|dáta=2023-06-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-16}}</ref> Tá easaontas i measc lucht [[litríocht]]a ar fheabhas chuid den scríbhneoireacht sna [[Leabhar|leabhair]] sin, mar go bhfuil an teanga casta, le meascán teangacha, agus mar gur i bhfoirm sruth smaointe atá cuid mhór de. == Saol == B'as [[Gaillimh]] a bhean, [[Nora Barnacle]]. Chas siad ar 16 Meitheamh 1904. Bhí mac (Giorgio, 1905) agus iníon (Lucia, 1907) acu. Phós Nora agus Joyce sa bhliain 1931. Chaith Joyce cuid mhór dá shaol san [[Eoraip]], i [[Zürich]] na h[[Eilvéis]]e (1915-1919), i d[[Trieste]] na h[[an Iodáil|Iodáile]] (1904-1915, 1919-1920) agus i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] (1920-1941), sa chuid ba mhó. Fuair Joyce post i mbanc sa [[an Róimh|Róimh]] fosta (1906-1907) ach b'fhuath leis an chathair úd agus d'fhill seisean agus a theaghlach go Trieste i ndiaidh tamaill ghairid. Bhí Joyce ar ais i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1912 agus a chéad leabhar, ''Dubliners'', á fhoilsiú. Faraor géar gur chaill an clódóir a mhisneach ag an nóiméad deiridh agus dhóigh sé gach uile chóip den leabhar ‘graosta’. Níor leag Joyce cos in Éirinn arís go deo.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/anseo-i-bparas-ata-go-leor-de-ruin-bloomsday/|teideal=Anseo i bPáras atá go leor de rúin Bloomsday|údar=Éilís Neary|dáta=2021-06-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-16}}</ref> Seans maith nach bhfeicfeadh ''Ulysses'' solas an lae murach gur iarr an file [[Ezra Pound]] ar Joyce teacht go Páras sa bhliain 1920. Dar leis an bheathaisnéisí Richard Ellmann, bhí Joyce le seachtain a chaitheamh i bPáras ach d’fhan sé ann ar feadh 20 bliain. Is ansin a chríochnaigh sé ''Ulysses.<ref name=":2" />'' Cuireadh ''Ulysses'' amach i bhfoirm sraithe ar dtús, rud a thug deis do na húdaráis i Meiriceá agus i Sasana cosc a chur ar an úrscéal sular éirigh le Joyce é a chríochnú fiú. Bhí Joyce bocht in umar na haimléise. In 1921, bhuail sé isteach chuig ''Shakespeare and Company'', siopa leabhar i bPáras chun a thrioblóidí a roinnt leis an úinéir, [[Sylvia Beach]]. Bean ar leith a bhí inti agus ba mhór an tacaíocht a thug sí do Joyce agus mhórscríbhneoirí an lae. D’fhoilsigh sí an leabhar ina iomláine ar an 2 Feabhra 1922. === Deireadh a shaoil === Ghoill an [[glácóma]] air, agus é ag druidim le deireadh a shaoil ach go háirithe, agus bhí an-deacracht aige léamh profaí a dhéanamh ar a chuid leabhar. Fuair sé bás i Zürich nuair a tháinig cóma air i ndiaidh obráid ar [[othras]] bréifneach. Nuair a fuair sé bás sa bhliain 1941, shocraigh polaiteoirí na hÉireann ''gan'' freastal ar an tsochraid agus ní bheadh fáil ar ''Ulysses'' in Éirinn go dtí na [[1960idí]].<ref name=":2" /> == Oidhreacht == Is cinnte go raibh an-tionchar ag an stíl sin ar údair eile, agus go bhfuil an-éacht déanta aige i gcuid dá chuid cur síos.[[File:Joyce - Dubliners, 1914 - 3690390 F.jpg|thumb|upright|''Dubliners'', 1914|clé]] == Saothar == [[Íomhá:ULYSSES with Hemingway Signature - NARA - 192691.tif|clé|mion|220x220px|ULYSSES, sínithe ag [[Ernest Hemingway|Hemingway]]]] === Ulysees === Is cur síos ar lá amháin i saol fhir óig an chuid is mó de ''[[Ulysses (úrscéal)|Ulysses]]'', agus ceiliúrann lucht liteartha Bhaile Átha Cliath agus a gcairde [[Lá Bloom]] (''Bloomsday'') ar [[16 Meitheamh]] in ómós do laoch an leabhair, [[Leopold Bloom]]. {{Main|Ulysses}} I measc saothair eile James Joyce tá: * ''[[Chamber Music]]'' ([[1907]]) * ''[[Dubliners]]'' ([[1914]]). * ''[[Exiles]]'' ([[1915]]) * ''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' ([[1916]]) * ''[[Pomes Penyeach]]'' ([[1927]]) * ''[[Finnegans Wake]]'' ([[1939]]) === Gaeilge === Bhí caidreamh casta crosta ag James Joyce leis an nGaeilge. Mar shampla, deir Stephen sa ''[[Portrait of the Artist as Young Man]]'' go mbeadh an Béarla i gcónaí mar “an acquired speech” aige.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/james-joyce-agus-an-ghaeilge-you-are-an-irishman-and-you-must-write-in-your-own-tradition/|teideal=James Joyce agus an Ghaeilge: ‘You are an Irishman and you must write in your own tradition’|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=16 Meitheamh 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-06-16}}</ref> Dúirt Buck Mulligan in [[Ulysses (úrscéal)|Ulysees]]:<blockquote>''‘He’s English and he thinks we ought to speak Irish in Ireland. Sure we ought to, the old woman said, and I’m ashamed that I don’t speak the language myself. I’m told it’s a grand language by them that knows it’''</blockquote>Agus é ar an [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|ollscoil]] i mBaile Átha Cliath, chláraigh Joyce le cúrsa a bhí á reáchtáil ag [[Conradh na Gaeilge]] agus thug cúpla bliain ag foghlaim na teanga, an t-aon iarracht ‘foirmeáilte’ a dhein sé an teanga a shealbhú. Ba é [[Pádraig Mac Piarais]] a bhí ag teagasc ins na ranganna ar a bhfreastail Joyce agus ní róthógtha a bhí an Seoigheach lena chur chuige ná, go deimhin, leis na ranganna féin. Mheas an Piarsach gur den riachtanas é “to exalt Irish by denigrating English”; chuir an meon sin fearg ar Joyce.<ref name=":1" /> Bhí an oiread sin gráin ag an ilteangach óg ar dhearcadh cúng claonta an mhúinteora gur gheall sé dó féin nach bhfoghlaimeodh sé an Ghaeilge go brách.<ref name=":2" /> Scríobh deartháir Joyce,Stanislaus faoin suim a chuir ‘Jim’ sa teanga timpeall an ama seo agus ar an urraim a thug sé di. De bharr a chumais, ba dheacair a shamhlú go bhféadfadh mórán dua bheith ag Joyce féin i mbun Gaeilge a fhoghlaim. D’fhoghlaim sé an Ioruais, mar shampla, chun go mbeadh ar a chumas saothar Ibsen a léamh sa teanga inar céadcheapadh é.<ref name=":1" /> Níl an chuma air go ndein Joyce puinn staidéir breise ar an nGaeilge sna blianta beaga i ndiaidh dó Éire a fhágáil in 1904. Ach tá fianaise ann gur threisigh a spéis sa teanga agus ina saíocht de réir mar a chuaigh sé in aois.<ref name=":1" /> ==== Tionchar ==== Cé gur i mBéarla a scríobh an Seoigeach, maíonn [[Thomas Kinsella]] go bhfuil saothar Joyce mar chuid de shnáithe leanúnach traidisiúin litríochta na hÉireann: ‘…Yeats stands for the Irish tradition as broken; Joyce stands for it as continuous, or healed – or healing – from its mutilation’.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/james-joyce-agus-an-ghaeilge-you-are-an-irishman-and-you-must-write-in-your-own-tradition/|teideal=James Joyce agus an Ghaeilge: ‘You are an Irishman and you must write in your own tradition’|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-12-29}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/a-song-for-nora-barnacle-james-joyce-wouldn-t-have-been-the-writer-he-was-without-her-1.2241728|teideal=A song for Nora Barnacle: ‘James Joyce wouldn’t have been the writer he was without her’|údar=Siobhan Long|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-12-29}}</ref> Ach is díol suntais a laghad suime ar an mórgóir a bhíonn ag scoláirí Joyceacha sa Ghaeilge agus i litríocht na Gaeilge, “an extraordinary situation” i gcás ''Finnegan’s Wake'', dar le Diarmuid Curraoin, “when one considers that, firstly, the author declares in the book Irish to be the second language of the ‘Wake’ and secondly, that there is hardly a page of the novel which does not contain at least one Irish language element”.<ref name=":0"/> ==Gailearaí== <gallery> Íomhá:James Joyce in 1915.jpg|Le Camille Ruf, Zurich, ca. 1915 Íomhá:Joyce oconnell dublin.jpg|Dealbh Joyce i gcathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] Íomhá:Muintir Duibhlinne.pdf|Muintir Duibhlinne - Aistriúchán Gaeilge<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/bunachar-na-naistriuchan/|teideal=Bunachar na nAistriúchán|údar=aistriulitriochta.ie|dáta=|language=ga|work=Aistriú Litríochta|dátarochtana=2020-07-10|archivedate=2020-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200712005100/https://www.aistriulitriochta.ie/bunachar-na-naistriuchan/}}</ref> Íomhá:James Joyce - Sep 1922 Shadowland.jpg|James Joyce sa bhliain 1922 san iris ''Shadowland'' Íomhá:Revolutionary Joyce Better Contrast.jpg|clé|mion|Le Camille Ruf, Zurich, timpeall 1918 </gallery> == Féach freisin == * [[Litríocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.creativequotations.com/one/617.htm Sliochtaí de chuid James Joyce] * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/search?amode=start&author=Joyce%2c%20James Saothair ar an Idirlíon a scríobh James Joyce] * [http://www.james-joyce-music.com Ceol sna saothair a rinne James Joyce] * [http://www.pulainfo.hr/en/jj.asp James Joyce, saoránach Phula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227192733/http://www.pulainfo.hr/en/jj.asp |date=2008-02-27 }} * [http://www.pgil-eirdata.org/html/pgil_datasets/authors/j/Joyce,James/life1.htm Eolas faoin saol a chaith James Joyce, tuairiscí ó lucht a chomhaimsire srl.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022231242/http://www.pgil-eirdata.org/html/pgil_datasets/authors/j/Joyce,James/life1.htm |date=2012-10-22 }} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Joyce, James}} [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha|Joyce, James]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha|Joyce, James]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha|Joyce, James]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath|Joyce, James]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1882|Joyce, James]] [[Catagóir:Básanna i 1941|Joyce, James]] [[Catagóir:James Joyce| ]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] gig7yngufyndhied9nymmldc94yjzys 0 2330 1320365 1275166 2026-07-12T22:38:51Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320365 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[File:Flight_of_Earls_(1607).svg|thumb|220x220px|<center>Imeacht na nIarlaí {{nowrap|([[ShareMap:public/Flight of Earls (1607)|léarscáil]])}}|alt=]] Ainm coitianta is ea "'''Imeacht na nIarlaí'''" ar imeacht [[Aodh Ó Néill|Aoidh Mhóir Uí Néill]] (Iarla Thír Eoghain) agus [[Aodh Rua Ó Dónaill|Ruairí Uí Dhomhnaill]] (Iarla Thír Chonaill), sa bhliain 1607 agus suas le 100 duine eile in éindí leo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/seandalaiocht-sa-seomra-ranga-lamhleabhar-.pdf|teideal=Lámhleabhar|údar=cogg.ie|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-11-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201128102546/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/seandalaiocht-sa-seomra-ranga-lamhleabhar-.pdf}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.donegalcoco.ie//media/donegalcountyc/archives/pdfs/Flight%20of%20Earls%20booklet%20PDF.pdf|teideal=Document Study Pack|údar=donegalcoco.ie/|dátarochtana=2021}}</ref> Chuir na h[[Uaisleacht|uaisle]] Gaelacha fúthu ar an [[Mór-roinn|Mór Roinn]], go háirithe i dtíortha [[Caitliceachas|Chaitlicigh]] na h[[an Eoraip|Eorpa]], ar nós na [[an Fhrainc|Fraince]] agus na [[an Spáinn|Spáinne]]. [[Íomhá:Aodh Mór Uî Néill (anglicisé comme, Hugh The Great O'Neill).jpg|clé|mion|[[Aodh Ó Néill|Aodh Uí Néill]] (Iarla Thír Eoghain)]] Glactar leis gurbh é Imeacht na nIarlaí ó Ráth Maoláin i nDún na nGall sa bhliain 1607 buille an bháis don seanchóras Gaelach. Éascaíodh [[Plandáil Uladh]] dá bharr sin. ''''Teitheadh na nIarlaí'''<nowiki/>' a thugtar ar an imeacht freisin, ón mBéarla 'Flight'; chuir an staraí, an tAthair C.P. Meehan, 'Flight' ar an scéal don chéad uair sa bhliain 1868, ach níl sé soiléir gur 'Teitheadh' a bhí ann ar chor ar bith. [[Íomhá:"Flight of the Earls" sculpture, Rathmullan (2) - geograph.org.uk - 2590186.jpg|mion|Cuimneachán inniu, [[Ráth Maoláin]]]] == Cúlra == Ba iad [[Aodh Ó Néill]], iarla [[Contae Thír Eoghain|Thír Eoghain]], agus [[Aodh Rua Ó Domhnaill]] na cinnirí a bhí ar na Gaeil le linn [[Cogadh na Naoi mBliana (Éire)|Chogadh na Naoi mBliana]]. Tar éis [[Cath Chionn tSáile|Chath Chionn tSáile]] i [[1601]], chúlaigh taoisigh na n[[Gael]] go [[Cúige Uladh]], agus ghéilleadar do na Sasanaigh i [[1603]]. Lean na coilínithe orthu á gciapadh áfach mar gur shíl siad go raibh an Leasrí ró-bhog ar na daoine a chuir cogadh orthu. Sa deireadh bheartaigh Ó Néill agus Ruairí Ó Domhnaill, a bhí ina chomharba ar Aodh Rua, ar imeacht as a dtailte. [[Íomhá:Lough Swilly - panoramio.jpg|mion|[[Loch Suilí]]]] == Imeacht == Ba é Cúchonnacht Mag Uidhir, Tiarna Fhear Manach, a d'eagraigh an turas. Tháinig long Bhriotánach go [[Loch Suilí]] i bhfíorthuaisceart na tíre, agus tugadh nócha duine ar bord chun na Spáinne. (D'imigh [[Aodh Rua Ó Dónaill]] chun [[An Spáinn|na Spáinne]] sa bhliain 1602, áit a bhfuair sé bás). [[Íomhá:Flight of the Earls.jpg|mion]] Ar an [[14 Meán Fómhair]] [[1607]], sheol na taoisigh deireanacha amach as [[Ráth Maoláin|Cuan Suillí Móire]] chun na deoraíochta. Is sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] a thánadar i dtír ar 4 Deireadh Fómhair, de bharr drochaimsire, i Quilleboeuf, sa [[An Fhrainc|Fhrainc]], idir [[Le Havre]] agus [[Rouen]]. Níor chuir na Francaigh fáilte rompu áfach. Chaitheadar an Geimhreadh sa [[Leuven|Lobháin]] bh[[Flóndras]], áit a raibh coláiste Éireannach nuabhunaithe ag na [[Proinsiasaigh]]. D'fhan cuid acu ansin i, chuaigh cuid acu in airm na Spáinne Ghlac sé ocht mí ar na Taoisigh eile [[an Róimh]] a bhaint amach. Shroich Ó Néill agus Ó Domhnaill an [[An Róimh|Róimh]] in Earrach na bliana 1608. E’fhág an turas dian mar aon le [[maláire]] a tolgadh ó mhíoltóga [[An Tibir|abhainn na Tibire]] a rian ar a sláinte. Cailleadh Iarla Thír Chonaill Ruairí Ó Dónaill agus a dheartháir Cathbarr (deartháireacha Aoidh Rua) i 1608 agus Barún Dhún Geanainn, Aodh Óg Ó Néill, an bhliain dár gcionn.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/geillte-gur-docha-nach-dtiocfar-go-deo-ar-thaisi-aoidh-ui-neill-sa-roimh/|teideal=Géillte gur dócha nach dtiocfar go deo ar thaisí Aoidh Uí Néill sa Róimh|údar=Tuairisc|dáta=28 Feabhra 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-14}}</ref> Cé go bhfuaireadar tearmann sa Róimh agus sa Spáinn, ní raibh aon chúnamh míleata ar fáil ann dóibh. Fuair Ó Néill bás a Róimh sa bhliain [[1616]]. Faoin am ar cailleadh Aodh Ó Néill féin bhí caidreamh níos fearr idir an Spáinn agus Sasana agus bhí drogall ar Rí na Spáinne an lasóg a chur sa bharrach arís. Meastar gurbh é sin an chúis go raibh an inscríbhinn ar a uaigh siúd i bhfad níos simplí ná na cinn atá ar uaigheanna na n-iarlaí eile a d'éag in 1608-1609. <ref name=":0" />     == Iarmhairtí == Imeacht na nIarlaí nó Teitheadh na nIarlaí a bhí i gceist ? Tá an scéal casta. Pé acu ar turas taidhleoireachta nó ag seachaint glaoch a cuireadh ar Ó Néill go [[Londain]] nó imeacht mar nach bhféadfaidís glacadh leis an lagú a bhí tagtha ar a gcumhacht, ba thubaiste a bhfágáil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/2.663/anluain-imeacht-an-iarla-1.1291524|teideal=Anluain Imeacht an Iarla|údar=irishtimes.com|dáta=Ean 24, 2007|dátarochtana=2020}}</ref> Tháinig leis deireadh le réim na nGael in Ulaidh, an ceantar ba Ghaelaí sa tír ag an am. Déanadh plandáil ansin ar Chúige Uladh. Glacadh seilbh ar an gcuid ba mhó de thailte na dtaoiseach Gaelach i gCúige Uladh tar éis 1607.<ref>Fidelma Ní Ghallchobhair. Ár dtéarmaí féin. Cois Life 2014, lch 34</ref> == Naisc == * [[Tadhg Óg Ó Cianáin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.historyireland.com/early-modern-history-1500-1700/cuntas-thaidhg-ui-chianain-ar-thuras-deoraiochta-na-dtaoiseach-ultach-1607-8/|teideal=Cuntas Thaidhg Uí Chianáin ar Thuras Deoraíochta na dTaoiseach Ultach, 1607–8|údar=historyireland.com|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref> *[[Plandáil Uladh]] == Naisc Sheachtracha == * [http://www.ucc.ie:8080/cocoon/celt/G100070 Imeacht na nIarlaí le Tadhg Ó Cianáin] * [http://www.flightoftheearls.ie/gaeilge/archivesg.html Suíomh gréasáin tiomanta do chomóradh ceithre chéad bliain Imeacht na nIarlaí, 1607-2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071118173629/http://www.flightoftheearls.ie/gaeilge/archivesg.html |date=2007-11-18 }} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Imeacht na nIarlaí| ]] [[Catagóir:1607]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] l4h14lz23z1b77gekldm1mqm240ala2 0 2438 1320374 1320014 2026-07-12T23:03:25Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1320374 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine |imatge=Máirtín Ó Cadhain.jpg }} Ba scríbhneoir Gaeilge é '''Máirtín Ó Cadhain''' ([[13 Feabhra]] [[1906]]<ref>https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=413 . "Is dóigh gur thart faoin am sin a cláraíodh an bhreith ach gur in Eanáir 1906 a rugadh é. Deir Costigan agus Ó Curraoin gurbh in Eanáir 1905 a rugadh é de réir an taifid baiste ach go raibh lúb ar lár áit éigin: ‘I dTeach an Chustaim is é a lá breithe cláraithe an 13ú lá d'Fheabhra 1906, agus ar chúl clúdach As an nGéibheann tugtar an dáta 20 Eanáir 1906’. Is léir ón bhfianaise atá ag a mhuintir gurbh ar 4 Eanáir 1906 a rugadh é agus nárbh in 1905 mar a chreid a bheathaisnéisithe." </ref> – [[18 Deireadh Fómhair]] [[1970]]) agus áirítear é ar dhuine de na [[scríbhneoir]]í próis is mó i [[Stair na Gaeilge|stair]] [[litríocht]] na [[Gaeilge|Nua-Ghaeilge]].<ref> Denvir Gearóid, ‘Cadhan Aonair: Saothar Liteartha Mháirtín Uí Chadhain’, BÁC, 1987. Réamhrá IX.</ref><ref>Máirtín Ó Cadhain, Ceist na mBan agus Ceisteanna Ban le [[Máire Ní Annracháin]]. Lch 39 in Ó hÁinle, Cathal, ‘Criostalú: Aistí ar Shaothar Mháirtín Uí Chadhain’, Coiscéim, BÁC, 1998.</ref> Foilsíodh trí [[úrscéal]] agus sé bhailiúchán [[gearrscéal]]t<nowiki/>a leis, chomh maith le hailt, aistriúcháin, léachtaí, béaloideas a bhailigh sé agus go leor eile. ''[[Cré na Cille]]'' an t-úrscéal an saothar is mó cáil a scríobh sé, agus aithnítear na gearrscéalta in ''[[An Braon Broghach]]'' go forleathan mar shárshaothair. Aithnítear cuid dá ghearrscéalta ar sheoda na litríochta nua-aimseartha. Meastar go coitianta go bhfuil ''Cré na Cille'' ar an úrscéal is úire agus is bunúsaí a tháinig ó aon scríbhneoir Éireannach ó aimsir [[James Joyce]]. Deirtear gur athchruthaigh Ó Cadhain prós na Gaeilge agus gur fhág léitheoirí is scríbhneoirí na teanga araon faoi chomaoin mhór aige. Ba [[Múinteoir|mhúinteoir]] scoile, sclábhaí feirme, ball d'[[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]], agóidí, [[Aistriúchán|aistritheoir]] le [[Rannóg an Aistriúcháin]] agus [[ollamh]] le Gaeilge é freisin. Ba mhinic é sáite i bhfeachtais pobail agus teanga agus chaith sé seal ina ghéibheannach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Omós á léiriú do Mháirtín Ó Cadhain ina cheantar dúchais|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0723/1311856-omos-a-leiriu-do-mhairtin-o-cadhain-ina-cheantar-duchais/|date=2022-07-23|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Déantar staidéar ar a shaothair ar chúrsaí tríú agus dara leibhéal in Éirinn agus ar fud an domhain. == Saol == Rugadh ar an g[[Cnocán Glas]] taobh thiar den [[Spidéal]] i g[[Conamara]] é. Ba é Máirtín an duine ba shine dár mhair de thrí dhuine dhéag a rugadh do Sheán Ó Cadhain, talmhaí, agus dá bhean Bríd Ní Chonaola. Duine dá dheartháireacha ba ea [[Seosamh Ó Cadhain]]. Um [[Meitheamh]] [[1911]] thosaigh sé ag freastal ar Scoil Náisiúnta an Spidéil. [[Íomhá:Dealbh lánmhéide cré-umha de Mháirtín Ó Cadhain.jpeg|mion|220px|Dealbh lánmhéide cré-umha den Chadhnach ar an Spidéal]] === Múinteoir ... agus agóidí === Bhuaigh an Cadhnach scoláireacht an Rí sa bhliain [[1923]] nuair a bhí sé ina mhonatóir ann ach, tharla é bheith ró-óg le dul isteach i g[[Coláiste Phádraig, Droim Conrach]], d’fhan sé bliain eile gur bhuaigh arís é. Chaith sé an tréimhse 1924–26 ag staidéar le bheith ina mháistir scoile i n[[Droim Conrach]]. Ba dhuine teasaí, ceanntréan an Cadhnach.<ref>‘gleo agus bruín agus éad’ lch 7, Ó Cathasaigh, Aindrias, ‘Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain 1905- 1970, Coiscéim, BÁC 2002.</ref> Bhí Ó Cadhain ina éan corr i g[[Coláiste Phádraig, Droim Conrach|Coláiste Phádraig]] is cosúil, cuireadh ó phost é ar an gCarn Mór de bharr go raibh sé ina bhall d’Óglaigh na hÉireann. Múinteoir náisiúnta a bhí ann ón mbliain [[1926]] go dtí [[1936]] agus bhí sé ina rúnaí áitiúil don [[INTO]] sa bhliain [[1930]]. Tar éis tréimhsí gairide ag múineadh i scoileanna i n[[Daighinis]] agus i g[[cathair na Gaillimhe]] ceapadh ina phríomhoide i g[[Camas]] é agus bhí ann go [[1932]]. Níor éirigh leis, áfach, mórán faid a bhaint as an obair seo, nó bhí baint aige le h[[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]] (an tIRA), agus suim aige sa [[sóisialachas]] freisin. Is é a dúirt sé féin faoina chinneadh dul leis na hÓglaigh "Tá a fhios agam céard a thug san IRA mé. Ba chall troid le mo mhuintir, boicht na tuaithe, a fhuascailt." Is lena linn a d’aistrigh an Cadhnach ''[[Saile Chaomhánach, nó na hUaigheanna Folmha|Sally Kavanagh]]'' le [[Charles Kickham]] faoin teideal ''Saile Ní Chaomhánaigh nó na huaigheanna folamha'', [[1932]] (d’ullmhaigh an [[Tomás de Bhaldraithe|Dr Tomás de Bhaldraithe]] eagrán [[1986]]). Faoi [[1926]] bhí tosaithe aige ar ábhar a fhoilsiú in ''[[An Stoc]]''. Bhí a chéad ghearrscéal aige i gcló san iris sin um [[Samhain|Shamhain]], [[1929]]. Má fhágaimid ailt, litreacha agus óráidí faoi staid na Gaeltachta as an áireamh, is ábhar [[Béaloideas|béaloidis]] is mó a bhí á chur i gcló aige anuas go [[1938]]; scéalaithe ba ea a athair, a mháthair, agus a uncail. Bhí baint aige, agus é i gCamas go fóill, leis an [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|IRA]], é ina cheann feadhna ar na hÓglaigh ann. Mar sin, ní raibh sé ag réiteach go maith leis na sagairt ná le húdaráis eile. Briseadh as a phost é toisc baint a bheith aige leis na hÓglaigh. [[Íomhá:St Pats College Drumcondra.jpg|mion|Coláiste Phádraig, Droim Conrach|220x220px]]Chaith an Cadhnach ansin tréimhse mar spailpín agus mar thimire. Ag deireadh na d[[1930idí|tríochaidí]] bhí sé mar oifigeach earcaíochta leis an IRA. B'eisean a thóg [[Breandán Ó Beacháin]] isteach san eagraíocht i measc daoine eile.<ref> Dictionary of Irish Writers, Writers in the Irish Language, curtha i dtoll a chéile ag Brian Cleeve, Cló Mercier, 1971. </ref> Bhí an-mheas aige ar an oidhreacht a fuair sé óna mhuintir ''An uirnis liteartha is fearr a fuair mé ó mo mhuintir an chaint, caint thíriúil, caint chréúil, caint chraicneach a thosaíos ag damhsa orm scaití, ag gol scaití, de mo bhuíochas.'' [[Íomhá:An scoil Rath Cairn.jpg|mion|An Scoil Náisiúnta, Ráth Cairn|220x220px]] === Tréimhse imthreoranaithe === [[Íomhá:Curragh Station - geograph.org.uk - 334736.jpg|mion|An Currach|220x220px]] I dtús [[An Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogaidh Dhomhanda]], tharraing an Cadhnach seantithe éigin anuas air, agus gabhadh é in éineacht le cuid mhaith daoine eile a raibh baint ar bith acu leis an IRA. Gabhadh é Meán Fómhair [[1939]] agus as sin go mí na [[Nollag]] bhí sé i ngéibheann i m[[Beairic Chnoc an Arbhair]]. Bhí Ó Cadhain mar Rúnaí an Fháinne sa bhliain [[1939]]. Níos déanaí, sa champa imthreoranaithe sa Churrach féin ba mhó a raibh suaimhneas air, áit a bhí saor ó thionchar an ghnáthphobail. Go deimhin, ní raibh fonn air é a fhágáil is cosúil.[[Íomhá:Regent House from Parliament Square - geograph.org.uk - 1741395.jpg|mion|Coláiste na Tríonóide|220x220px]] I Mí Aibreáin [[1940]] gabhadh an Cadhnach tar éis dó aitheasc a thabhairt ag sochraid Tony Darcy, [[Príosúnach cogaidh|príosúnach]] poblachtach a fuair bás i b[[Príosún Mhuinseo]] ar stailc ocrais. Coinníodh i ngéibheann i g[[An Currach|Currach Chill Dara]] é le linn [[Ré na Práinne]] i rith [[an Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogaidh Dhomhanda]] ós rud é go raibh sé ina chomhalta d'Óglaigh na hÉireann ón mbliain [[1918]] anonn. In [[Aibreán]] a cuireadh i ngéibheann arís é, agus níor scaoileadh saor é go [[26 Iúil]], [[1944]]. Bhain sé deis as an tréimhse seo le cur lena chuid léinn is léigh sé mórán i dtaobh stair na hEorpa agus an litríocht a roinn léi. Is sa Churrach a chrom sé ar an [[An Bhriotáinis|Bhriotáinis]] mar aon le teangacha eile a fhoghlaim.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mairtin-o-cadhain-agus-an-bhriotainis-feile-liteartha-chorca-dhuibhne-scoil-cheoil-an-earraigh-ar-tg4/|teideal=Máirtín Ó Cadhain agus an Bhriotáinis, Féile Liteartha Chorca Dhuibhne, Scoil Cheoil an Earraigh ar TG4|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2025-11-14|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-16}}</ref><ref name=":1" /> Dar le roinnt bhí feabhas le sonrú ar a chuid scríbhneoireachta tar éis dó an campa a fhágáil. Deir [[Alan Titley]]: <blockquote>‘Tá doimhniú agus leathnú agus siúráil i réimse, i scóip agus i láimhsiú a chuid scríbhneoireachta i ndiaidh an chogaidh seachas mar a bhí roimhe. Níl mé cinnte nach raibh baint ag an iomtheorannú leis an scéal’.Ceapann roinnt go mb'fhéidir gur a thréimhse sa champa géibhinn ar an gCurrach a thug bunsmaoineamh don leabhar [[Cré na Cille]] dó, na príosúnaigh nua ag breith scéalta isteach sa champa faoina raibh ag tarlú taobh amuigh; ach bréagnaíonn an Cadhnach féin seo.<ref>Ó hÉallaithe, Donnacha, 'Máirtín Ó Cadhain i nGéibheann (1940 - 1944)', Gaelscéal, 7 Deireadh Fómhair, 2011.</ref>. </blockquote>Spéisiúil go leor ach ní raibh fonn air an áit a fhágáil. ''[N]íl tnúthán ar bith agam féin len a dhul amach… Bheinn chomh sásta istigh agus a bheinn amuigh''.<ref>Ó Cadhain, Máirtín ‘As an nGéibheann: litreacha chuig Tomás Bairéad’, Sáirséal agus Dill, BÁC, 1973.</ref>. Dar le léirmheastóirí go bhfuil atmaisféar na haimsire agus meon an ghéibheannaigh le brath ar na litreacha seo a chuir sé chuig Tomás Bairéad). [[Íomhá:Máirtín Ó CadhainAerfort.jpg|mion|220px|Múrmhaisiú in ómós do Mháirtín Ó Cadhain in [[Aerfort Bhaile Átha Cliath]] (Meán Fómhair 2009). Dealraíonn sé gur baineadh an múrmhaisiú úd ó shin. Sliocht as ''[[Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca]]'' atá sa téacs: "An uirnis liteartha is fearr a fuair mé ó mo mhuintir an chaint, caint thíriúil, caint chréúil, caint chraicneach a thosaíos ag damhsa orm scaití, ag gol orm scaití, de mo bhuíochas."]]Thit an Cadhnach amach le ceannasaíochta an IRA agus é ann. Níor chreid Ó Cadhain gur chóir tús a chuir le feachtas buamála de bharr gur cheap sé nach raibh an eagraíocht ullamh le tabhairt faoi. Thosaigh sé rang Gaeilge istigh chomh maith<ref>Bowyer Bell, 1970, 180-181</ref>, agus is iomaí Óglach de chuid an IRA a d'fhoghlaim an teanga ón gCadhnach. Is ag Máirtín a bhí an t-ardrang Gaeilge agus deirtear gurbh iontach an múinteoir é. Lár na bliana [[1943]] ceapadh é ina chathaoirleach ar an gcoiste [[Oideachas|oideachais]] a raibh mar chúram aige na ranganna a eagrú. Níos deireanaí an bhliain chéanna bhí baint aige le coiste a chur ar bun chun straitéis a cheapadh don IRA, nuair a scaoilfí amach na príosúnaigh ag deireadh an chogaidh. De bharr na moltaí a chuir Ó Cadhain chun cinn gur cheart na hairm a dhumpáil ar feadh píosa, caitheadh amhras air agus cuireadh ar fionraí é ón IRA in éindí le baill eile an choiste 'pending court martial'. Le linn a fhionraíochta ón IRA sa champa géibhinn, bhí deis aige díriú ar a chuid scríbhneoireachta mar nach raibh dualgas air ná cead aige ranganna a mhúineadh a thuilleadh ná a eagrú. Tugadh bord agus cathaoir dó, cé nár iarr sé aon phribhléid, agus luigh sé isteach ar an scríbhneoireacht. Ceadaíodh dó a chuid scríbhinní a chur amach as an gcampa chomh maith. Le linn na tréimhse sin sa Churrach, chuir sé an díolaim gearrscéalta ''An Braon Broghach'' le chéile. In alt lena chomhghéibheannach, Maitiú Ó Néill, in eagrán speisialta den iris ''[[Comhar]]'', a foilsíodh bliain tar éis bhás Uí Chadhain, tugtar léargas ar an gcúis ar cuireadh an Cadhnach ar fionraí ón IRA sa bhliain [[1944]]. [[Comhar]], [[Deireadh Fómhair]], [[1971]] Faoi Ghlas ag Gaeil le Maitiú Ó Néill; <ref>Ó Néill, Maitiú, [[Faoi Ghlas ag Gaeil]], [[Comhar]], [[Deireadh Fómhair]], [[1971]] </ref> :''Tús na Samhna an bhliain chéanna [1943] mhol Máirtín do Liam Leddy, Ceannfort an Champa, coiste a cheapadh le staidéar a dhéanamh ar staid na gluaiseachta agus le moltaí a dhéanamh faoi céard ba cheart a dhéanamh nuair a scaoilfí saor muid. Rinneadh amhlaidh.... Bhí roinnt cruinnithe againn ach is beag an dul ar aghaidh a bhí muid a dhéanamh. Chaill Máirtín a fhoighid. Dúirt sé go scríobhfadh sé féin na smaointe a bhí aige féin faoin scéal agus go ba cheart do chuile dhuine an rud céanna a dhéanamh. Dúradh go bhfanfadh muid le scríbhinn Mháirtín i dtosach. Ag an gcruinniú dár gcionn bhí an scríbhinn faoi réir aige. Ní mó ná go maith a thaitin sé leis an gcuid is mó de na baill. Briseadh mór leis an ngluaiseacht agus leis na modhanna traidisiúnta a moladh. Airm a dhumpáil go ceann píosa. Glacadh go raibh cliste ar an iarracht mhíleata go dtí sin. Séard a theastaigh réabhlóid i gcúrsaí smaointe. Trí eagraíocht a bheith ann, ceann a bhainfeadh leis an teanga agus le cúrsaí cultúrtha, ceann a dhéanfadh bollscaireacht faoin teorainn agus an ceann míleata. Bhí an coiste ar aon intinn gur cheart a dhul tríd an doiciméad agus chuile mholadh ann a chíoradh.... B'shin é an cruinniú deireanach a bhí ann. Fuair muid amach an tráthnóna sin go raibh an scéal curtha ar fud an Champa go raibh muid ag beartú feall a dhéanamh ar an Arm. Cuireadh Leddy agus a Chomhairle de dhroim seoil. Rinneadh amhlaidh leis na fochoistí ar fad, An Coiste Oideachais ina measc. Tugadh gach ball den Choiste, cé is moite de Sheán Ó Néill os comhair cúirt fiosrúcháin rúnda. D'iarr muid cúirt oscailte agus nuair a eitíodh muid, dhiúltaigh muid glacadh leis an bhfiosrúchán rúnda. Fógraíodh ansin go raibh muid `suspended from the Irish Republican Army pending court martial'. Sé an rud is mó a ghoill orainn ina dhiaidh sin nach raibh aon chead againn páirt a ghlacadh i gcúrsaí riaracháin an Champa ná in eagrú cúrsaí oideachais...'' [[Íomhá:Áras Mháirtín Uí Chadhain.jpg|mion|Áras Mháirtín Uí Chadhain, [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]]|306x306px]] [[Íomhá:Máirtín Ó Cadhain - An Braon Broghach.jpg|mion|''An Braon Broghach''|423x423px]] Fuair a athair agus a mháthair bás i rith an achair seo. === Saoirse ... de chineál éigin === [[Íomhá:Máirtín Ó Cadhain - an tSraith ar Lár.png|mion|321x321px]] [[Íomhá:Léachtlann Uí Chadhain.jpeg|mion|Léachtlann M Uí Chadhain i gColáiste na Tríonóide|293x293px]] Sna [[1930]]dí bhí lámh ag an Cadhnach san fheachtas a chuir [[Nua-Ghaeltacht]] ar bun i [[Ráth Cairn]] na [[Mí]]. Ghlac sé páirt i bhfeachtas agóide a bhí ag éileamh tailte níos méithe do mhuintir na [[Gaeltacht]]a. B'é ba thoradh an fheachtais seo gur cuireadh Gaeltacht nua [[Ráth Cairn]] ar bun i g[[Contae na Mí]]. I bhFeabhra na bliana [[1945]] phós an Cadhnach [[Máirín Ní Rodaigh]], [[Múinteoir|oide scoile]] ó chontae an Chabháin, ach bhí lámh is focal eatarthu le fada roimhe sin. Iníon Philip Ruddy ba ea Máirín agus ba mhúinteoir í i scoil lán-Ghaeilge. Bhí cónaí uirthi féin agus Máirtín i dtithe eágsúla timpeall ar [[Bhaile Átha Cliath]] agus ní raibh aon chlann orthu riamh. Chuir sclábhaíocht an aistriúcháin sa Dáil as dá chuid scríbhneoireachta, áit a raibh sé ina aistritheoir cáipéisí dlí don [[Oireachtas]] ón mbliain [[1947]] go dtí [[1956]]. Bhí an Cadhnach ina cholúnaí seachtainiúil don [[Irish Times]] ó [[1953]] go dtí [[1956]] is bhí ina léachtóir sa [[Ghaeilge]] i g[[Coláiste na Tríonóide]] sa bhliain [[1956]]. Ba mhinic é ag coimhlint le [[Fianna Fáil]] is [[Fine Gael]] i ngeall ar neamhshuim is naimhdeas i leith na Gaeilge faoi seach.<ref>Ó Cathasaigh, Aindrias, ‘Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain 1905- 1970, Coiscéim, BÁC 2002. Lch 13.</ref><ref>Breathnach, Diarmuid, agus Ní Mhurchú, Máire, ‘1882-1982 Beathaisnéis 4’ lch 85, Máirtín Ó Cadhain, An Clóchomhar Teo, BÁC.</ref> Chuir sé troid orthu siúd agus ar an [[Language Freedom Movement|LFM]] ó thaobh na Gaeilge de, is níor éalaigh na Gaeilgeoirí féin, a bhí tar éis loiceadh, fiú. Cé go mba shóisialaí é ní raibh sé róthógtha leis na Cumannaigh.<ref>Ó Cathasaigh, Aindrias, ‘Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain 1905- 1970, Coiscéim, BÁC 2002. Lch 234. (Language Freedom Movement (Gluaiseacht Saoirse Teanga as Gaeilge) - gluaiseacht frithghaeilgeoireachta)</ref> === Na blianta deireanacha === Chaith an Cadhnach na blianta deireanacha dá shaol ina Ollamh le Gaeilge i g[[Coláiste na Tríonóide]]. Ceapadh ina ollamh le Gaeilge faoi [[1969]] é, agus ina chomhalta de chuid Choláiste na Tríonóide sa bhliain [[1970]]. Ainmníodh léachtlann ina onóir i gColáiste na Tríonóide, ''Téatar Mháirtín Uí Chadhain''.<ref>{{Lua idirlín |url=http://isservices.tcd.ie/facilities/chadhain.php |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-07-07 |archivedate=2011-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818172553/http://isservices.tcd.ie/facilities/chadhain.php }}</ref> Bhí sé ina aoi-léachtóir in [[Ollscoil na Banríona]] chomh maith.<ref>Dictionary of Irish Writers, Writers in the Irish Language, curtha i dtoll a chéile ag Brian Cleeve, Cló Mercier, 1971. </ref> Ba é a bhunaigh [[Misneach (grúpa)|Misneach]], eagraíocht a bhí dírithe go diongbháilte ar athbheochan na Gaeilge, agus a d'eagraigh stailc ocrais ar son na teanga sa bhliain [[1966]]. Sa bhliain [[1969]] thug an Cadhnach an príomhléacht ag [[Scoil Gheimhridh Chumann Merriman]] in [[Aonach Urmhumhan]]. Go luath ina dhiaidh sin foilsíodh an léacht sin faoi chlúdach leabhair dar teideal ''[[Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca]]''. Tá an aiste sin ar na cinn is tábhachtaí faoi scríbhneoireacht na Gaeilge dár foilsíodh riamh. [[Íomhá:Mt-jerome-entrance.jpg|mion|[[Reilig Chnocán Iaróm]]|220x220px]] Ba scríbhneoir cruthaitheach Máirtín a rinne an-fhorbairt agus an-aclú ar an nGaeilge mar theanga liteartha. Thóg sé focail ó [[Gaeilge na hAlban|Ghaeilge na hAlban]] agus chum sé nua-fhocail amanna. Mar sin féin, chleacht sé gramadach a chanúna féin in áit na gramadaí caighdeánaithe in áiteanna. Chónaigh sé in áiteanna éagsúla i mBaile Átha Cliath in imeacht na mblianta ach ba in 12 Garraithe na Gréine i n[[Dartraí (Baile Átha Cliath)|Dartraí]], cuid de [[Rath Maonais]], a chaith sé an tréimhse b'fhaide astu sin. Cailleadh Máirtín Ó Cadhain ar an [[18 Deireadh Fómhair]] [[1970]], go díreach nuair a bhí cor eile á chur de ag saol agus ag scríbhneoireacht na h[[Éireann]]. Bhásaigh sé in [[Ospidéal an Mater Misercordiae|Ospidéal an Mater]] i mBaile Átha Cliath. Cuireadh i [[Reilig Chnocán Iaróm]] é. D'fhág sé go leor scríbhinní neamhfhoilsithe ina dhiaidh a nochtadh de réir a chéile. Seo a leanas sliocht as óráid [[Cian Ó hÉigeartaigh|Chian Uí Éigeartaigh]] os cionn uaigh Mháirtín lá a adhlactha, an 20ú lá de Dheireadh Fómhair 1970. :''Bhí sé ina scríbhneoir, ina mhúinteoir, ina shaighdiúir, ina scoláire, ina chinnire. Bhí chuile cháilíocht acu sin tugtha chun foirfeachta ann. Ba é an fear ba mhó é dar fáisceadh as an nGaeltacht ó bhí Éire fré chéile ina Gaeltacht... Ach níor ghéill Máirtín riamh don éadóchas. ‘Níor dhúirt muide', ar sé, ‘muide Éireannaigh, gur throid muid ariamh an cath deireanach.’ ‘Sé an dóchas', ar sé arís, ‘an mhaidhmiú chuartach, an chain detonation a fheicim riamh anall i stair na tíre. Na géaga giniúna; an dóchas ag gint an mhisnigh agus an misneach ag gint an gnímh. Don ghlúin atá ag éirí suas agus don ghlúin a chuaigh romhainn, b'eiseamláir, ba chomhartha sóirt againn é ar gach a thuigeamar le hÉirinn, le Gaelachas. Ba é Máirtín a léirigh dúinn brí na bhfocal sin, eisean agus duine nó beirt eile. Ba chomhartha ar a shaol uilig an freagra a thug sé ar an gCanónach i gCarn Mór na Gaillimhe. Arsa an Canónach leis, ‘Ar ndóigh’, ar sé, ‘tá tusa bainteach le hÓglaigh na hÉireann.’ Chun an post a choinneáil, ní chaithfeadh Máirtín a rá ach ‘Cá bhfios duit?' Ach is é a thug sé d’fhreagra, 'Agus má tá, céard faoi?' Sa bhfreagra neamhleithscéalach sin, tá Stoc na Cille ag labhairt, an glór a chaithfear a éisteacht... glór tréan buan, atá ag cuartú siar aniar sa stair''<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/1121/1545109-o-cadhain-agus-a-dhiongbhail-bhriotanach-le-cheile-i-leabhar-ur/|teideal=Ó Cadhain agus 'a dhiongbháil Bhriotánach' tugtha le chéile i leabhar nua|údar=[[Ciarán Lenoach]]|dáta=21 Samhain 2025|work=[[Nuacht RTÉ]]|dátarochtana=4 Nollaig 2025}}</ref> ''ó chuaigh crúb Sasanach don chéad uair i ngreim sa bhfód glas seo… Glór, 'Éire na staire, Éire an chian-thnutháin chun saoirse agus chun bheith ina hÉire, Éire na Gaeilge.' Glór pobail ar thóir a shealbha. Lenár linn, is trí ghuth, trí pheann agus trí phearsa Mháirtín Ó Cadhain, go háirid, a chuir an glór é féin in iúl.'' [[Íomhá:Leac uaighe Mháirtín Uí Chadhain i Reilig Chnocán Iaróm 2024-10-22 at 12.49.02.jpeg|mion|Leac uaighe Mháirtín Uí Chadhain i Reilig Chnocán Iaróm. Is é atá san inscríbhinn: ''Máirín Bean Í Chadhain 1963 Pádraig Ó Rodaigh Sagart 1966 Máirtín Ó Cadhain 1970''|293x293px]] [[Íomhá:Cr%C3%A9_na_Cille.jpg|mion|300x300px]] Deir [[Alan Titley]]: ‘Nuair a fuair sé bás ... ba chliché é a rá gur chaill Éire an scríbhneoir ab fhearr a bhí aici...’<ref>http://www.rte.ie/tv/rianfhocail/article.html</ref> == Scríbhneoireacht == B'fhada fairsing réimse liteartha Uí Chadhain. Ba bheag stíl nár fhéach sé cor léi. Rinne sé a chuid féin de shaothar go leor eile: [[Na Griannaigh]] agus [[Fyodor Dostoyevsky|Dostoyevsky]], [[Maxim Gorky|Gorky]] agus [[Franz Kafka|Kafka]], [[T. S. Eliot]] agus [[Pádraig Ó Conaire]]. Ba é scríbhneoir mór ''engagé'' na Gaeilge é, fear a chosain i ngach cuid dá shaothar cruthaíoch firinne agus neamhspleáchas na healaíne. Ba é ba mhó a d'fhorbair is a d'fhairsingigh prós na Gaeilge san fhichiú haois. Bhain sé suaitheadh as nach bhfacthas a leithéid ó aortha na seachtú haoise déag. Chuimsigh sé traidisiún teanga a théann siar go dtí aimsir na [[An Táin|Tána]]. Bhí eolas údarásach ag an gCadhnach ar litríocht agus cultúr na Gaeilge agus na hÉireann. D'fhoghlaim sé [[Gaeilge na hAlban]], [[Breatnais]], agus [[Briotáinis]]<ref group="nóta">Is é tuairim a bhí ag Éamon Ó Ciosáin ná go raibh an Cadhnach "tagtha isteach go maith" ar an mBriotáinis faoin am a bhí sé ag tabhairt faoi thiontú na scéalta a fhoilsíodh in ''[[Diskan – Agallamh]]'' ní ba dhéanaí. Tá an teanga sin san áireamh freisin in "imeartas focal il-idirtheangach, an clisiam cliste faoin gcollóiciam Ceilteach" in Eadarlúid 8 (4) in ''[[Cré na Cille]]''. (Lenoach 21/11/2025) </ref><ref name=":1" /> agus d'aistrigh ó na trí theanga sin go Gaeilge. Rinne sé aistriúcháin ón mBéarla is ón bh[[Fraincis]] chomh maith. Bhí eolas leathan aige ar Litríocht na hEorpa agus bhí léamh na [[Rúisis]]e, na [[Gearmáinis]]e agus na h[[Iodáilis]]e aige chomh maith le teangacha eile.<ref>Dictionary of Irish Writers, Writers in the Irish Language, curtha i dtoll a chéile ag Brian Cleeve, Cló Mercier, 1971. </ref> Chuir sé le Ciclipéid Ghearmánach na Litríochta Domhanda. Cuireadh fáilte roimhe léachtaí a thabhairt ag Ollscoileanna timpeall na tíre. Níor tugadh cead don Chumann Seanchais agus Éigse i gColáiste Ollscoile na Gaillimhe é a bheith ag caint leo ann. Luann [[Breandán Ó hEithir]] an eachtra seo ina leabhar ''Over the Bar''. Amach ó ''Chré na Cille'', scríobh an Cadhnach dhá úrscéal eile nár tháinig i gcló ach i bhfad i ndiaidh a bháis, sna nóchaidí. B'iad sin ''[[Athnuachan]]'' agus ''[[Barbed Wire]]''. Scríobh an Cadhnach leabhair gearrscéalta freisin, ina measc ''[[Idir Shúgradh agus Dáiríre]]'', ''[[An Braon Broghach]]'', ''[[Cois Caoláire]]'', ''[[An tSraith dhá Tógáil]]'', ''[[An tSraith Tógtha]]'' agus ''[[An tSraith ar Lár]]''. Ba é an scríbhneoir próis ba mhó sa Ghaeilge lena linn é. I measc na n-ainmneacha pinn a bhí aige bhí; Aonghus Óg, Breallianmaitharsatuanógcadhanmaolpote, D. Ó Gallchobhair, Do na Fíréin, Micil Ó Moingmheara, M.Ó.C. === Luathshaothair Uí Chadhain === Áirítear na cnuasaigh ghearrscéalta [[Idir Shúgradh agus Dáiríre]] (ISD), ''An Braon Broghach'' (ABB), agus [[Cois Caoláire]] (CC) mar luathshaothar an Chadhnaigh. Braitheann roinnt léirmheastóirí go dtaispeánann ABB teacht chun aibíochta mar scríbhneoir. Deirtear leis go bhfuil teannas le braith i scéalta seo an Chadhnaigh. Díríonn an Cadhnach sna scéalta seo ar phobail faoi leith, pobail iargúlta Ghaeltachta don chuid is mó, pobail ar nós an phobail inar rugadh agus tógadh an Cadhnach féin. [[Íomhá:Máirtín Ó Cadhain - Cois Caoláire.jpeg|mion|Cois Caoláire]] === Saothair eile === Bhí an Cadhnach gníomhach, chomh maith, mar [[iriseoir]] agus ag scríobh aistí, atá bailithe in ''Ó Cadhain i bhFeasta'', ''Caiscín'', agus ''Caithfear Éisteacht''. Cuireadh amach comhfhreagras idir é féin san am a bhí sé i ngéibheann agus [[Tomás Bairéad]] faoin teideal ''As an nGéibheann''. Bhí sé i gcruachás amanna, ó briseadh as a phost múinteoireachta é mar gheall ar a ghníomhaíocht Phoblachtánach. Ní raibh an oiread sin measa ag Ó Cadhain ar an bh[[filíocht]]. Dar leis, b'fhearr ábhair a phlé sa phrós amháin agus fuair sé de locht ar [[Gaeilge na hAlban|Ghaeilge na hAlban]] nach raibh ach filíocht á scríobh inti ar an mórgóir. Bhí breis filíochta á scríobh sa Ghaeilge ná mar a bhí sa Bhéarla an tráth úd dar leis, ach níorbh fhiú faic an fhilíocht chéanna i gcomparáid le tathag an phróis. === Téamaí === Glacann an teannas idir daoine aonaracha agus éilimh an phobail ról fíorthábhachtach i scéalta an Chadhnaigh.<ref>‘Is é mórthéama Uí Chadhain sna gearrscéalta an choimhlint idir mianta an duine aonair agus na bacanna a chuireann struchtúir áirithe i saol an phobail dar díobh é ar a fhorbairt phearsanta’ De Paor, Louis, ‘Maxim Gorky, Máirtín Ó Cadhain agus Riastradh na Scéalaíochta’, Comhar (Nollaig 1990) 51-5.</ref> === Léirmheastóireacht === In [[Traidisiún Liteartha na nGael|''Traidisiún Liteartha na nGael'']] ([[1979]]) deir [[J. E. Caerwyn Williams]] agus Máirín Ní Mhuiríosa: ‘Níl aon amhras ná gurb é Máirtín Ó Cadhain an scríbhneoir is tábhachtaí dár shaothraigh prós na Nua-Ghaeilge le breis agus daichead bliain anuas.’ "Scríobh sé prós ba théagartha ná mar a scríobh aon Éireannach eile seachas Beckett agus Joyce", a dúirt [[Seán Ó Tuama]]. Ó Tuama, S. 1980. ‘Tiomna roimh bhás’, Comhar. Deireadh Fómhair. 55. "D’éirigh leis saothar scóipiúil cumasach nua-aosach a chumadh nár sháraigh aon scríbhneoir eile Gaeilge san aois seo", a dúirt [[Gearóid Denvir]]. Denvir, G. 1998. Cadhan Aonair: saothar liteartha Mháirtín Uí Chadhain. Baile Átha Cliath: An Clóchomhar. xiv. "Gan an grá seo don Ghaeilge - grá ab ionann agus beophianadh - níl tuiscint ar anam Mháirtín Uí Chadhain, ar an bhfórsa diamhair a thiomáin chun cinn é in ainneoin príosúin, peannaid phearsanta, easpa sláinte agus bás na gcarad." [[Breandán Ó hEithir]] Dar [[Liam Prút]]: (gur) ‘éirigh leis (an gCadhnach) conspóid an fhir phoiblí a choinneáil scartha go hiomlán óna shaothar glanlitríochta.’<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Scríbhneoir i nGleic: Téamaí Polaitiúla i Léachtaí Uí Chadhain|url=http://dx.doi.org/10.2307/25571765|journal=Comhar|date=1992|issn=0010-2369|pages=83|volume=51|issue=5|doi=10.2307/25571765|author=Liam Mac Con Iomaire}}</ref> [[Seosamh Ó Duibhginn]]: ‘Bhíodh Máirtín ag briathar-ionsaí daoine thall agus abhus.… ba bhealach aige é le faoiseamh a fháil ó mhíshláinte a bhí ag dul dó’ Séamus de Barra, a scríobh in [[Comhar]] na Nollag 1990: ‘Ní chreidimse gur dea-thoradh a bhí ar réabhlóideachas agus ar agóidíocht Mháirtín Uí Chadhain.… ní hannamh a bhuaileann baois fir nuair a bhraitheann siad an aois a bheith ag teacht orthu. === Stíl === I mórán de scéalta ''An Braon Broghach'', cleachtann Máirtín Ó Cadhain an [[réalachas sóisialta]]. [[Íomhá:Liam Mac Amhlaigh - Leachtaí Uí Chadhain.jpg|mion|''Leachtaí Uí Chadhain'' – [[Liam Mac Amhlaigh]] agus [[Caoimhín Mac Giolla Léith]] (eag.)|331x331px]] [[Íomhá:The Dregs of the Day - Máirtín Ó Cadhain agus Alan Titley.png|mion|''The Dregs of the Day'' - a d'aistrigh [[Alan Titley]]. Tháinig borradh faoin aistriúchán ar shaothair an Chadhnaigh ó foilsíodh aistriúchán ''Cré na Cille''.|322x322px]] ===An Sóisialachas=== <blockquote> "Is [[Marxachas|Marxach]] mise. Ní fhágann sin nach sórt Críostaí freisin mé. Leis an rún buíochais nó míbhuíochais a thapú, ní miste dhom a rá go dtugaim buíochas do Dhia go raibh [[Karl Marx]] ann." Is é a deir [[Aindrias Ó Cathasaigh]] ina leabhar ar Ó Cadhain, Cadhnaíocht, "Sách deireanach ina shaol a tháinig [Ó Cadhain] chun an tsóisialachais [...] agus nuair a tháinig, níor éirigh leis a chuid sóisialachais a scagadh saor ó fhuíoll a chuid poblachtachais. Mar sin, níor thuig sé go hiomlán céard is sóisialachas ann agus céard nach sóisialachas ann. [...] Chreid sé go mbeadh buíon trodaithe diongbháilte in ann an réabhlóid a chinnireacht, seachas an aicme oibre ina mílte í a thabhairt i gcrích. [...] Is dóichí, áfach, nár tháinig duine ar bith eile de lucht na Gaeilge in aon ghiorracht do sheasamh Mháirtín Uí Chadhain. [...] Ba é bua Uí Chadhain ó thaobh na polaitíochta de gur aimsigh sé ceangal idir an sóisialachas agus an Ghaeilge."<ref>Sliocht as caint dar teideal 'Dúnmharfóirí na Gaeltachta' a thug Ó Cadhain i mBéal Feirste i 1965. Caint neamhfhoilsithe.</ref> </blockquote> === Aistriúcháin === Sa bhliain 2025, foilsíodh [[Diskan – Agallamh|''Diskan –'' ''Agallamh'']] le [[Jakez Riou]], Máirtín Ó Cadhain agus [[Gwion Hernot]]. [[Éamon Ó Ciosáin (foclóirí)|Éamon Ó Ciosáin]] a chuir an leabhar in eagar agus ''[[Al Liamm]]'' <small>[<nowiki/>[[:br:Al_Liamm|br]]]</small> agus [[Coiscéim]] na foilsitheoirí. Cnuasach de chúig ghearrscéal atá ann: ceithre scéal le Jakez Riou (1899-1937), mórscríbhneoir Briotáinise a thiontaigh Máirtín Ó Cadhain agus a chara Gwion Hernot go Gaeilge, agus scéal amháin leis an gCadhnach féin a thiontaigh Ó Cadhain agus Hernot go Briotáinis. Leagan amach dhátheangach atá ar an leabhar, an dá theanga os comhair a chéile amach.<ref group="nóta">Tháinig Gwion Hernot ar a theitheadh go hÉirinn i 1946 agus thug Ó Cadhain lóistín dó. Chuir Hernot le cumas an Chadhnaigh sa Bhriotáinis agus d’fhoilsigh an bheirt acu cúig scéal in irisí in Éirinn agus sa Bhriotáin idir 1948-1950.</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Leabhair agus foilseacháin le Máirtín Ó Cadhain == * ''[[Athnuachan]]'' Coiscéim. Baile Átha Cliath 1995 (úrscéal) * ''[[An Braon Broghach]]'' An Gúm, Baile Átha Cliath 1991 (gearrscéalta) * ''[[Barbed Wire]]'' Arna cur in eagar ag Cathal Ó hÁinle. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (úrscéal) * ''[[Caiscín]]'' Ailt san [[Irish Times]] [[1953]]/56. Arna gcur in eagar ag [[Aindrias Ó Cathasaigh]]. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1998 (iriseoireacht) * ''[[Cois Caoláire]]'' [[Sáirséal Ó Marcaigh]], Baile Átha Cliath 2004 (géarrscéalta) * ''[[Cré na Cille]]'' [[Sáirséal agus Dill]], Baile Átha Cliath 1949/1965 (úrscéal) * ''[[As an nGéibheann : litreacha chuig Tomás Bairéad]]'' Sáirséal is Dill, Baile Átha Cliath, 1973. (Bailiúchán litreacha) * ''[[Idir Shúgradh agus Dáiríre]]'' [[Oifig an tSoláthair]], Baile Átha Cliath [[1975]] (gearrscéalta) * ''[[Tone Inné agus Inniu]]'' Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999 (stair, polaitíocht) * ''[[An tSraith dhá Tógáil]]'' Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath [[1970]]/1981 (gearrscéalta) * ''[[An tSraith Tógtha]]'' Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath [[1977]] (gearrscéalta) * ''[[An tSraith ar Lár]]'' Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath [[1967]] (gearrscéalta) * ''[[Ó Cadhain i bhFeasta]]''. Eagarthóir [[Seán Ó Laighin]]. [[Clódhanna Teoranta]], Baile Átha Cliath 1990 (aistí, iriseoireacht, stair, polaitíocht, ábhar ilghnéitheach) * ''[[An Ghaeilge Bheo - Destined to Pass.]]'' Eagarthóir: Seán Ó Laighin. [[Coiscéim]], Baile Átha Cliath 2002. (taighde agus tuairimí). * ''[[Caithfear Éisteacht!]]'' Aistí Mháirtín Uí Chadhain in [[Comhar]]. Eagarthóir: [[Liam Prút]]. [[Comhar Teoranta]], Baile Átha Cliath [[1999]] (aistí). * ''[[Faoi Rothaí na Gréine]]'' Amhráin As Conamara a bhailigh Máirtín Ó Cadhain. * ''[[Máirtín Ó Cadhain: Téacsanna Teagaisc: Teaching Texts – A Selection]]'' a foilsíodh i [[2020]]. [[Feargal Ó Béarra]] agus [[Arndt Wigger]] a chuir in eagar. Ceachtanna a chum an Cadhnach sna 1960idí chun an Ghaeilge a theagasc. Foilsíodh leagan Gearmáinise freisin. * ''[[Cumadóireacht Uí Chadhain]]'' [[2020]] le [[Mícheál Briody]] agus [[Máirín Nic Eoin]], leagan anótáilte de thrí scríbhinn de chuid Mháirtín Uí Chadhain atá caomhnaithe i gcartlann [[Coláiste na Tríonóide|Choláiste na Tríonóide]], Baile Átha Cliath. * ''[[Foclóir Mháirtín Uí Chadhain]]'' [[2021]], foclóir ar líne, [[Acadamh Ríoga na hÉireann]]. * ''Máirtín Ó Cadhain: Rogha Scéalta'', Cló Iar-Chonnacht. 15 gearrscéal arna roghnú ag [[Louis de Paor]]. === Paimfléid === * ''[[Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca]]'' * ''[[Irish above Politics]]'' Baile Átha Cliath 1964. * ''[[Mr. Hill: Mr. Tara]] Baile Átha Cliath 1964.'' * ''[[Cosnaítear an Creideamh]] Baile Átha Cliath 1964.'' * ''[[Ar Céalacan, ar Stailc Ocrais]] Baile Átha Cliath 1966.'' * ''[[An Aisling]] Baile Átha Cliath 1966.'' * ''[[Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae (paimfléad)]]'' Foilsithe ag [[Misneach (grúpa)|Misneach]] 1970. === Aistriúcháin go Gaeilge === * ón m[[Béarla]]: [[Sally Kavanagh]] ([[Charles Kickham]]) mar [[Saile Chaomhánach, nó na hUaigheanna Folmha]] agus '[[A short suit]]' le ([[Lynn Doyle]]) * ón m[[Breatnais]]: ''[[Tynged yr Iaith]]'' ([[Saunders Lewis]]) * ón bh[[Fraincis]]: ''[[La Rempailleuse]]'' (gearrscéal) ([[Guy de Maupassant]]) * ón m[[Briotáinis]], le cúnamh [[G Dourgwenu]] nó [[G Hernot]]: scéalta le [[Jakez Riou]]<ref name=":0" /> === Béaloideas === [[Ó Cadhain i dTír Chonaill]] [[2007]] Cnuasach bealoidis a bailíodh i d[[Tír Chonaill]] sa bhliain [[1957]] === Taifeadtaí fuaime=== * [[Máirtín Ó Cadhain (ceirnín)]] bailiúchán d'óráidí agus d'agallaimh a rinne sé. * [[Consain na Gaeilge (ceirnín)]], a d'fhoilsigh Spól sa bhliain [[1968]]. Ba é [[Breandán Breathnach]] faoi deara foilsiú an cheirnín seo ina bhfuil ceacht foghraíochta á thabhairt ag Máirtín Ó Cadhain. * ''Máirtín Ó Cadhain Rogha Téacsanna Teagaisc don Ghaeilge'', ina bhfuil taifeadadh de Mháirtín Ó Cadhain ag léamh as Cré na Cille. Rinneadh é in München na Gearmáine sna 1960idí. == Leabhair agus aistí faoi Mháirtín Ó Cadhain == * [[Aindrias Ó Cathasaigh]]: Ag Samhlú Troda. Máirtín Ó Cadhain 1905-1970. [[Coiscéim]], [[Baile Átha Cliath]] [[2002]]. * Aindrias Ó Cathasaigh [[Daol na réabhlóide: Poblachtachas agus sóisialachas i smaointeoireacht Mháirtín Uí Chadhain]], Coiscéim, 2005. * Aindrias Ó Cathasaigh ''[[Cadhnaíocht: Aistí ar Mháirtín Ó Cadhain]]''. [[Coiscéim]], [[2021]]. * Costigan, an tSiúr Bosco, le [[Seán Ó Curraoin]]. De Ghlaschloich an Oileáin: Beatha agus Saothar Mháirtín Uí Cadhain. [[Cló Iar-Chonnachta]], [[Indreabhán]] [[1987]]. * Ó hÁinle, Cathal, ‘Criostalú: Aistí ar Shaothar Mháirtín Uí Chadhain’, [[Coiscéim]], BÁC, [[1998]]. * Ó hAnluain, Eoghan, ‘Léargas Doilíosach: Gnéithe Áirithe de Ghearrscéalta Mháirtín Uí Chadhain’, [[Comhar]] ([[Deireadh Fómhair]] [[1971]]) 10-15. * Denvir, Gearóid, ‘Cadhan Aonair: Saothar Liteartha Mháirtín Uí Chadhain’, BÁC, [[1987]]. * ‘Maxim Gorky, Máirtín Ó Cadhain agus Riastradh na Scéalaíochta’, le [[Louis de Paor]], Comhar (Nollaig 1990) 51-5. *[[Faoin mBlaoisc Bheag Sin]], le [[Louis de Paor]], Coiscéim, 1991, An aigneolaíocht i scéalta Mháirtín Uí Chadhain. Sa leabhar seo déantar anailís ar Ó Cadhain ó thaobh an méid a bhíonn ar siúl in aigne an duine ina chuid scéalaíochta. * Titley, Alan, ‘Máirtin Ó Cadhain & Foirm an Ghearrscéil’, Comhar, Deireadh Fómhair [[1980]]. (Lgh. 34-36, 38-40.) * Ní Annracháin, Máire (eag.), Saothar Mháirtín Uí Chadhain, Léachtaí Cholm Cille, 37, [[Maigh Nuad]]: An Sagart, 2007. * Carnabhal na Marbh [[Radvan Markus]] Leabhar taighde le duine de scoláirí móra na litríochta Gaelaí a phléann Cré na Cille i gcomhthéacs na tréimhse ina bhfuil aistriúcháin ar an úrscéal á scaipeadh go hidirnáisiúnta. * 'Máirtín Ó Cadhain 2020' (2023, de Paor & Mac Cárthaigh, eagarthóirí) [[Cló Léann na Gaeilge]] * [[Dúchan: Blúirí ó Fhoclóir Mháirtín Uí Chadhain]] == Aistriúcháin ar a shaothair == * ''Kirkegårdsjord: gjenfortellinger i ti mellomspill'' ([[Cré na Cille]]), aistriúchán [[Ioruais]]e le [[Jan Erik Rekdal]], [[1995]]. * ''Churchyard Clay'' (Cré na Cille), aistriúchán [[Béarla]] le Joan Trodden Keeffe, U.M.I. Dissertation Information Service, [[SAM]] [[1988]]. * ''[[The Road to Brightcity]]'', aistriúchán [[Béarla]] le h[[Eoghan Ó Tuairisc]], [[Baile Átha Cliath]], [[Poolbeg Press]] [[1981]]. * ''Cré na Cille/Churchyard Clay'' (1949) - sliocht as an úrscéal, aistriúchán go [[Béarla]] de chuid Eibhlín Ní Allúrain agus Maitiú Ó Néill, in: Krino 11 (Samhradh na bliana [[1991]]), S. 13–25. * Chuir [[Alan Titley]] aistriúchán amach faoin teideal ''The Dirty Dust''. Aistriúchán scaoilte go maith atá ann agus Titley ag féachaint chuige beocht theanga Uí Chadhain a chur in iúl trí Bhéarla saibhir domhan an lae inniu a tharraingt chuige féin. * Máirtín Ó Cadhain: Rogha Scéalta sa bhliain 2014, arna roghnú ag an Ollamh de Paor. * ''Cré na Cille'' le [[Tim Robinson]] agus [[Liam Mac Con Iomaire]]. * ''Fuíoll Fuine'' a d’fhoilsigh Yale University Press mar leabhar beag ann féin, The Dregs of the Day, sa bhliain [[2019]] * ''The Quick and the Dead: Selected Stories'' Aistriúcháin Bhéarla ar ghearrscéalta Mháirtín Uí Chadhain, [[2021]]. [[Yale University Press]] agus Cló Iar-Chonnacht. Tá ‘Becoming Paper’ (‘Ag Déanamh Páipéir’) agus ‘Marbling’ (‘Ag Déanamh Marmair’) sa chnuasach seo, gearrscéalta nach raibh in ''Rogha Scéalta''. Is iad [[Alan Titley]], [[Katherine Duffy]], [[Úna Ní Chonchubhair]], [[Louis de Paor]], agus [[Lochlainn Ó Tuairisg]] a d’aistrigh. * "Glantachán Earraigh" curtha i mBriotáinis ag an údar i gcomhar le [[Gwion Hernot]], arna foilsiú ar ''[[Al Liamm]]'' <small>[<nowiki/>[[:br:Al_Liamm|br]]]</small> (MF–DF 1949)<ref name=":1" /> == Ábhar eile == [[Íomhá:Dealbh bhrád Máirtín Ó Cadhain,.jpg|mion|220px|Dealbh bhrád Mháirtín Uí Chadhain, atá le feiceáil in aice le Scoil na Gaeilge i g[[Coláiste na Tríonóide]].]] Tá portráid de Ó Cadhain a rinne [[Seán O'Sullivan]] i seilbh phríobháideach, agus dealbh bhrád le [[James Power]] i g[[Coláiste na Tríonóide]]. Tá dealbh Mháirtín Uí Chadhain i gceannáras RTÉ Raidió na Gaeltachta i gCasla, Conamara. Tá a chuid scríbhinní i dtaisce sa leabharlann i gColáiste na Tríonóide. I Mí Iúil 2022 nochtadh dealbh den mhórscríbhneoir ina cheantar dúchais i nGaeltacht Chois Fharraige. Ar an [[Airdín Glas]] taobh thoir de bhaile an Spidéil a nochtadh an dealbh, Dé Sathairn an 23 Iúil. Alan Ryan Hall, atá ina chónaí i n[[Dairbhre]], a rinne an dealbh chré-umha agus ba le tacaíocht agus le síntiúis ó eagraíochtaí Gaeltachta agus acadúla, agus ó dhaoine aonair i measc an phobail a thiomsaigh Iontaobhas Uí Chadhain an t-airgead leis an dealbh a dhéanamh agus a shuiteáil. == Féach freisin == * [[Ráitis Cháiliúla de chuid an Chadhnaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.youtube.com/watch?v=dFUsguiIm70&feature=related Físeán Gaeilge faoi thionchar an Chadhnaigh ar Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta] * [http://www.tg4.tv Scannán bunaithe ar "Cré na Cille" (le fáil faoi "Dráma - Cartlann")] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228054619/http://www.tg4.tv/ |date=2018-02-28 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=q91o5WC5plM&feature=related Tuairimí an Cadhnaigh i leith na Gaeilge agus Todhchaí na Tíre.] * [http://www.youtube.com/watch?v=uOOJUH8Uqp8&feature=related Máirtín Ó Cadhain agus Muintir na Gaeltachta] * [http://www.youtube.com/watch?v=7fqBPClCHgA&feature=player_embedded Máirtín Ó Cadhain agus Misneach] * [http://www.youtube.com/watch?v=WP23SxvECSs&feature=related ''Máirtín Ó Cadhain: Readers Under Fire'' Clár faisnéise faoin gCadhnach] * [https://focloiruichadhain.ria.ie/ ''Foclóir Mháirtín Uí Chadhain''] * [https://www.xn--mirtncadhain-cbb5oqd.ie/ www.máirtínócadhain.ie] == Foinsí == {{refbegin}} * Bowyer Bell, J. (1970), The Secret Army, A History of the IRA, Cambridge: MIT Press. * [https://b-ok.xyz/book/4964629/9e514b Cré na Cille] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152229/https://b-ok.xyz/book/4964629/9e514b |date=2022-10-18 }} * [https://b-ok.xyz/book/5941994/804411 Graveyard clay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152222/https://b-ok.xyz/book/5941994/804411 |date=2022-10-18 }} aistriúchán de chuid [[Liam Mac Con Iomaire]] agus Tim Robinson, * [https://b-ok.xyz/book/4196136/24564f Dirty Dust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152222/https://b-ok.xyz/book/4196136/24564f |date=2022-10-18 }}, aistriúchán de chuid [[Alan Titley]] * [https://b-ok.xyz/book/5223143/1c5f41 The Key] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152219/https://b-ok.xyz/book/5223143/1c5f41 |date=2022-10-18 }}, aistriúchán de chuid Louis de Paor * [https://b-ok.xyz/book/21914259/b7615b Dregs of the Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152219/https://b-ok.xyz/book/21914259/b7615b |date=2022-10-18 }}, aistriúchán de chuid [[Alan Titley]] * [https://b-ok.xyz/book/5223144/e735b6 The Road to Brightcity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152226/https://b-ok.xyz/book/5223144/e735b6 |date=2022-10-18 }} * [https://b-ok.xyz/book/23223114/362687 The Quick and the Dead: Selected Stories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152224/https://b-ok.xyz/book/23223114/362687 |date=2022-10-18 }} {{refend}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Cadhain, Mairtin O}} [[Catagóir:Máirtín Ó Cadhain]] [[Catagóir:Daoine a coinníodh i ngéibheann in Éirinn]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill Misneach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aistritheoirí an Ghúim]] [[Catagóir:Foclóirithe Gaeilge]] [[Catagóir:Foclóirithe Éireannacha]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1906]] [[Catagóir:Básanna i 1970]] [[Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach]] [[Catagóir:Iriseoirí The Irish Times]] [[Catagóir:Ardrúnaithe ar an bhFáinne]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm]] [[Catagóir:Aistritheoirí Rannóg an Aistriúcháin]] [[Catagóir:Daoine as an Spidéal]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] exn4t3i3vj8tjchmfenb8on8ite7pen 1320375 1320374 2026-07-12T23:04:18Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320375 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine |imatge=Máirtín Ó Cadhain.jpg }} Ba scríbhneoir Gaeilge é '''Máirtín Ó Cadhain''' ([[13 Feabhra]] [[1906]]<ref>https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=413 . "Is dóigh gur thart faoin am sin a cláraíodh an bhreith ach gur in Eanáir 1906 a rugadh é. Deir Costigan agus Ó Curraoin gurbh in Eanáir 1905 a rugadh é de réir an taifid baiste ach go raibh lúb ar lár áit éigin: ‘I dTeach an Chustaim is é a lá breithe cláraithe an 13ú lá d'Fheabhra 1906, agus ar chúl clúdach As an nGéibheann tugtar an dáta 20 Eanáir 1906’. Is léir ón bhfianaise atá ag a mhuintir gurbh ar 4 Eanáir 1906 a rugadh é agus nárbh in 1905 mar a chreid a bheathaisnéisithe." </ref> – [[18 Deireadh Fómhair]] [[1970]]) agus áirítear é ar dhuine de na [[scríbhneoir]]í próis is mó i [[Stair na Gaeilge|stair]] [[litríocht]] na [[Gaeilge|Nua-Ghaeilge]].<ref> Denvir Gearóid, ‘Cadhan Aonair: Saothar Liteartha Mháirtín Uí Chadhain’, BÁC, 1987. Réamhrá IX.</ref><ref>Máirtín Ó Cadhain, Ceist na mBan agus Ceisteanna Ban le [[Máire Ní Annracháin]]. Lch 39 in Ó hÁinle, Cathal, ‘Criostalú: Aistí ar Shaothar Mháirtín Uí Chadhain’, Coiscéim, BÁC, 1998.</ref> Foilsíodh trí [[úrscéal]] agus sé bhailiúchán [[gearrscéal]]t<nowiki/>a leis, chomh maith le hailt, aistriúcháin, léachtaí, béaloideas a bhailigh sé agus go leor eile. ''[[Cré na Cille]]'' an t-úrscéal an saothar is mó cáil a scríobh sé, agus aithnítear na gearrscéalta in ''[[An Braon Broghach]]'' go forleathan mar shárshaothair. Aithnítear cuid dá ghearrscéalta ar sheoda na litríochta nua-aimseartha. Meastar go coitianta go bhfuil ''Cré na Cille'' ar an úrscéal is úire agus is bunúsaí a tháinig ó aon scríbhneoir Éireannach ó aimsir [[James Joyce]]. Deirtear gur athchruthaigh Ó Cadhain prós na Gaeilge agus gur fhág léitheoirí is scríbhneoirí na teanga araon faoi chomaoin mhór aige. Ba [[Múinteoir|mhúinteoir]] scoile, sclábhaí feirme, ball d'[[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]], agóidí, [[Aistriúchán|aistritheoir]] le [[Rannóg an Aistriúcháin]] agus [[ollamh]] le Gaeilge é freisin. Ba mhinic é sáite i bhfeachtais pobail agus teanga agus chaith sé seal ina ghéibheannach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Omós á léiriú do Mháirtín Ó Cadhain ina cheantar dúchais|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0723/1311856-omos-a-leiriu-do-mhairtin-o-cadhain-ina-cheantar-duchais/|date=2022-07-23|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Déantar staidéar ar a shaothair ar chúrsaí tríú agus dara leibhéal in Éirinn agus ar fud an domhain. == Saol == Rugadh ar an g[[Cnocán Glas]] taobh thiar den [[Spidéal]] i g[[Conamara]] é. Ba é Máirtín an duine ba shine dár mhair de thrí dhuine dhéag a rugadh do Sheán Ó Cadhain, talmhaí, agus dá bhean Bríd Ní Chonaola. Duine dá dheartháireacha ba ea [[Seosamh Ó Cadhain]]. Um [[Meitheamh]] [[1911]] thosaigh sé ag freastal ar Scoil Náisiúnta an Spidéil. [[Íomhá:Dealbh lánmhéide cré-umha de Mháirtín Ó Cadhain.jpeg|mion|220px|Dealbh lánmhéide cré-umha den Chadhnach ar an Spidéal]] === Múinteoir ... agus agóidí === Bhuaigh an Cadhnach scoláireacht an Rí sa bhliain [[1923]] nuair a bhí sé ina mhonatóir ann ach, tharla é bheith ró-óg le dul isteach i g[[Coláiste Phádraig, Droim Conrach]], d’fhan sé bliain eile gur bhuaigh arís é. Chaith sé an tréimhse 1924–26 ag staidéar le bheith ina mháistir scoile i n[[Droim Conrach]]. Ba dhuine teasaí, ceanntréan an Cadhnach.<ref>‘gleo agus bruín agus éad’ lch 7, Ó Cathasaigh, Aindrias, ‘Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain 1905- 1970, Coiscéim, BÁC 2002.</ref> Bhí Ó Cadhain ina éan corr i g[[Coláiste Phádraig, Droim Conrach|Coláiste Phádraig]] is cosúil, cuireadh ó phost é ar an gCarn Mór de bharr go raibh sé ina bhall d’Óglaigh na hÉireann. Múinteoir náisiúnta a bhí ann ón mbliain [[1926]] go dtí [[1936]] agus bhí sé ina rúnaí áitiúil don [[INTO]] sa bhliain [[1930]]. Tar éis tréimhsí gairide ag múineadh i scoileanna i n[[Daighinis]] agus i g[[cathair na Gaillimhe]] ceapadh ina phríomhoide i g[[Camas]] é agus bhí ann go [[1932]]. Níor éirigh leis, áfach, mórán faid a bhaint as an obair seo, nó bhí baint aige le h[[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]] (an tIRA), agus suim aige sa [[sóisialachas]] freisin. Is é a dúirt sé féin faoina chinneadh dul leis na hÓglaigh "Tá a fhios agam céard a thug san IRA mé. Ba chall troid le mo mhuintir, boicht na tuaithe, a fhuascailt." Is lena linn a d’aistrigh an Cadhnach ''[[Saile Chaomhánach, nó na hUaigheanna Folmha|Sally Kavanagh]]'' le [[Charles Kickham]] faoin teideal ''Saile Ní Chaomhánaigh nó na huaigheanna folamha'', [[1932]] (d’ullmhaigh an [[Tomás de Bhaldraithe|Dr Tomás de Bhaldraithe]] eagrán [[1986]]). Faoi [[1926]] bhí tosaithe aige ar ábhar a fhoilsiú in ''[[An Stoc]]''. Bhí a chéad ghearrscéal aige i gcló san iris sin um [[Samhain|Shamhain]], [[1929]]. Má fhágaimid ailt, litreacha agus óráidí faoi staid na Gaeltachta as an áireamh, is ábhar [[Béaloideas|béaloidis]] is mó a bhí á chur i gcló aige anuas go [[1938]]; scéalaithe ba ea a athair, a mháthair, agus a uncail. Bhí baint aige, agus é i gCamas go fóill, leis an [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|IRA]], é ina cheann feadhna ar na hÓglaigh ann. Mar sin, ní raibh sé ag réiteach go maith leis na sagairt ná le húdaráis eile. Briseadh as a phost é toisc baint a bheith aige leis na hÓglaigh. [[Íomhá:St Pats College Drumcondra.jpg|mion|Coláiste Phádraig, Droim Conrach|220x220px]]Chaith an Cadhnach ansin tréimhse mar spailpín agus mar thimire. Ag deireadh na d[[1930idí|tríochaidí]] bhí sé mar oifigeach earcaíochta leis an IRA. B'eisean a thóg [[Breandán Ó Beacháin]] isteach san eagraíocht i measc daoine eile.<ref> Dictionary of Irish Writers, Writers in the Irish Language, curtha i dtoll a chéile ag Brian Cleeve, Cló Mercier, 1971. </ref> Bhí an-mheas aige ar an oidhreacht a fuair sé óna mhuintir ''An uirnis liteartha is fearr a fuair mé ó mo mhuintir an chaint, caint thíriúil, caint chréúil, caint chraicneach a thosaíos ag damhsa orm scaití, ag gol scaití, de mo bhuíochas.'' [[Íomhá:An scoil Rath Cairn.jpg|mion|An Scoil Náisiúnta, Ráth Cairn|220x220px]] === Tréimhse imthreoranaithe === [[Íomhá:Curragh Station - geograph.org.uk - 334736.jpg|mion|An Currach|220x220px]] I dtús [[An Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogaidh Dhomhanda]], tharraing an Cadhnach seantithe éigin anuas air, agus gabhadh é in éineacht le cuid mhaith daoine eile a raibh baint ar bith acu leis an IRA. Gabhadh é Meán Fómhair [[1939]] agus as sin go mí na [[Nollag]] bhí sé i ngéibheann i m[[Beairic Chnoc an Arbhair]]. Bhí Ó Cadhain mar Rúnaí an Fháinne sa bhliain [[1939]]. Níos déanaí, sa champa imthreoranaithe sa Churrach féin ba mhó a raibh suaimhneas air, áit a bhí saor ó thionchar an ghnáthphobail. Go deimhin, ní raibh fonn air é a fhágáil is cosúil.[[Íomhá:Regent House from Parliament Square - geograph.org.uk - 1741395.jpg|mion|Coláiste na Tríonóide|220x220px]] I Mí Aibreáin [[1940]] gabhadh an Cadhnach tar éis dó aitheasc a thabhairt ag sochraid Tony Darcy, [[Príosúnach cogaidh|príosúnach]] poblachtach a fuair bás i b[[Príosún Mhuinseo]] ar stailc ocrais. Coinníodh i ngéibheann i g[[An Currach|Currach Chill Dara]] é le linn [[Ré na Práinne]] i rith [[an Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogaidh Dhomhanda]] ós rud é go raibh sé ina chomhalta d'Óglaigh na hÉireann ón mbliain [[1918]] anonn. In [[Aibreán]] a cuireadh i ngéibheann arís é, agus níor scaoileadh saor é go [[26 Iúil]], [[1944]]. Bhain sé deis as an tréimhse seo le cur lena chuid léinn is léigh sé mórán i dtaobh stair na hEorpa agus an litríocht a roinn léi. Is sa Churrach a chrom sé ar an [[An Bhriotáinis|Bhriotáinis]] mar aon le teangacha eile a fhoghlaim.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mairtin-o-cadhain-agus-an-bhriotainis-feile-liteartha-chorca-dhuibhne-scoil-cheoil-an-earraigh-ar-tg4/|teideal=Máirtín Ó Cadhain agus an Bhriotáinis, Féile Liteartha Chorca Dhuibhne, Scoil Cheoil an Earraigh ar TG4|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2025-11-14|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-16}}</ref><ref name=":1" /> Dar le roinnt bhí feabhas le sonrú ar a chuid scríbhneoireachta tar éis dó an campa a fhágáil. Deir [[Alan Titley]]: <blockquote>‘Tá doimhniú agus leathnú agus siúráil i réimse, i scóip agus i láimhsiú a chuid scríbhneoireachta i ndiaidh an chogaidh seachas mar a bhí roimhe. Níl mé cinnte nach raibh baint ag an iomtheorannú leis an scéal’.Ceapann roinnt go mb'fhéidir gur a thréimhse sa champa géibhinn ar an gCurrach a thug bunsmaoineamh don leabhar [[Cré na Cille]] dó, na príosúnaigh nua ag breith scéalta isteach sa champa faoina raibh ag tarlú taobh amuigh; ach bréagnaíonn an Cadhnach féin seo.<ref>Ó hÉallaithe, Donnacha, 'Máirtín Ó Cadhain i nGéibheann (1940 - 1944)', Gaelscéal, 7 Deireadh Fómhair, 2011.</ref>. </blockquote>Spéisiúil go leor ach ní raibh fonn air an áit a fhágáil. ''[N]íl tnúthán ar bith agam féin len a dhul amach… Bheinn chomh sásta istigh agus a bheinn amuigh''.<ref>Ó Cadhain, Máirtín ‘As an nGéibheann: litreacha chuig Tomás Bairéad’, Sáirséal agus Dill, BÁC, 1973.</ref>. Dar le léirmheastóirí go bhfuil atmaisféar na haimsire agus meon an ghéibheannaigh le brath ar na litreacha seo a chuir sé chuig Tomás Bairéad). [[Íomhá:Máirtín Ó CadhainAerfort.jpg|mion|220px|Múrmhaisiú in ómós do Mháirtín Ó Cadhain in [[Aerfort Bhaile Átha Cliath]] (Meán Fómhair 2009). Dealraíonn sé gur baineadh an múrmhaisiú úd ó shin. Sliocht as ''[[Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca]]'' atá sa téacs: "An uirnis liteartha is fearr a fuair mé ó mo mhuintir an chaint, caint thíriúil, caint chréúil, caint chraicneach a thosaíos ag damhsa orm scaití, ag gol orm scaití, de mo bhuíochas."]]Thit an Cadhnach amach le ceannasaíochta an IRA agus é ann. Níor chreid Ó Cadhain gur chóir tús a chuir le feachtas buamála de bharr gur cheap sé nach raibh an eagraíocht ullamh le tabhairt faoi. Thosaigh sé rang Gaeilge istigh chomh maith<ref>Bowyer Bell, 1970, 180-181</ref>, agus is iomaí Óglach de chuid an IRA a d'fhoghlaim an teanga ón gCadhnach. Is ag Máirtín a bhí an t-ardrang Gaeilge agus deirtear gurbh iontach an múinteoir é. Lár na bliana [[1943]] ceapadh é ina chathaoirleach ar an gcoiste [[Oideachas|oideachais]] a raibh mar chúram aige na ranganna a eagrú. Níos deireanaí an bhliain chéanna bhí baint aige le coiste a chur ar bun chun straitéis a cheapadh don IRA, nuair a scaoilfí amach na príosúnaigh ag deireadh an chogaidh. De bharr na moltaí a chuir Ó Cadhain chun cinn gur cheart na hairm a dhumpáil ar feadh píosa, caitheadh amhras air agus cuireadh ar fionraí é ón IRA in éindí le baill eile an choiste 'pending court martial'. Le linn a fhionraíochta ón IRA sa champa géibhinn, bhí deis aige díriú ar a chuid scríbhneoireachta mar nach raibh dualgas air ná cead aige ranganna a mhúineadh a thuilleadh ná a eagrú. Tugadh bord agus cathaoir dó, cé nár iarr sé aon phribhléid, agus luigh sé isteach ar an scríbhneoireacht. Ceadaíodh dó a chuid scríbhinní a chur amach as an gcampa chomh maith. Le linn na tréimhse sin sa Churrach, chuir sé an díolaim gearrscéalta ''An Braon Broghach'' le chéile. In alt lena chomhghéibheannach, Maitiú Ó Néill, in eagrán speisialta den iris ''[[Comhar]]'', a foilsíodh bliain tar éis bhás Uí Chadhain, tugtar léargas ar an gcúis ar cuireadh an Cadhnach ar fionraí ón IRA sa bhliain [[1944]]. [[Comhar]], [[Deireadh Fómhair]], [[1971]] Faoi Ghlas ag Gaeil le Maitiú Ó Néill; <ref>Ó Néill, Maitiú, [[Faoi Ghlas ag Gaeil]], [[Comhar]], [[Deireadh Fómhair]], [[1971]] </ref> :''Tús na Samhna an bhliain chéanna [1943] mhol Máirtín do Liam Leddy, Ceannfort an Champa, coiste a cheapadh le staidéar a dhéanamh ar staid na gluaiseachta agus le moltaí a dhéanamh faoi céard ba cheart a dhéanamh nuair a scaoilfí saor muid. Rinneadh amhlaidh.... Bhí roinnt cruinnithe againn ach is beag an dul ar aghaidh a bhí muid a dhéanamh. Chaill Máirtín a fhoighid. Dúirt sé go scríobhfadh sé féin na smaointe a bhí aige féin faoin scéal agus go ba cheart do chuile dhuine an rud céanna a dhéanamh. Dúradh go bhfanfadh muid le scríbhinn Mháirtín i dtosach. Ag an gcruinniú dár gcionn bhí an scríbhinn faoi réir aige. Ní mó ná go maith a thaitin sé leis an gcuid is mó de na baill. Briseadh mór leis an ngluaiseacht agus leis na modhanna traidisiúnta a moladh. Airm a dhumpáil go ceann píosa. Glacadh go raibh cliste ar an iarracht mhíleata go dtí sin. Séard a theastaigh réabhlóid i gcúrsaí smaointe. Trí eagraíocht a bheith ann, ceann a bhainfeadh leis an teanga agus le cúrsaí cultúrtha, ceann a dhéanfadh bollscaireacht faoin teorainn agus an ceann míleata. Bhí an coiste ar aon intinn gur cheart a dhul tríd an doiciméad agus chuile mholadh ann a chíoradh.... B'shin é an cruinniú deireanach a bhí ann. Fuair muid amach an tráthnóna sin go raibh an scéal curtha ar fud an Champa go raibh muid ag beartú feall a dhéanamh ar an Arm. Cuireadh Leddy agus a Chomhairle de dhroim seoil. Rinneadh amhlaidh leis na fochoistí ar fad, An Coiste Oideachais ina measc. Tugadh gach ball den Choiste, cé is moite de Sheán Ó Néill os comhair cúirt fiosrúcháin rúnda. D'iarr muid cúirt oscailte agus nuair a eitíodh muid, dhiúltaigh muid glacadh leis an bhfiosrúchán rúnda. Fógraíodh ansin go raibh muid `suspended from the Irish Republican Army pending court martial'. Sé an rud is mó a ghoill orainn ina dhiaidh sin nach raibh aon chead againn páirt a ghlacadh i gcúrsaí riaracháin an Champa ná in eagrú cúrsaí oideachais...'' [[Íomhá:Áras Mháirtín Uí Chadhain.jpg|mion|Áras Mháirtín Uí Chadhain, [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]]|306x306px]] [[Íomhá:Máirtín Ó Cadhain - An Braon Broghach.jpg|mion|''An Braon Broghach''|423x423px]] Fuair a athair agus a mháthair bás i rith an achair seo. === Saoirse ... de chineál éigin === [[Íomhá:Máirtín Ó Cadhain - an tSraith ar Lár.png|mion|321x321px]] [[Íomhá:Léachtlann Uí Chadhain.jpeg|mion|Léachtlann M Uí Chadhain i gColáiste na Tríonóide|293x293px]] Sna [[1930]]dí bhí lámh ag an Cadhnach san fheachtas a chuir [[Nua-Ghaeltacht]] ar bun i [[Ráth Cairn]] na [[Mí]]. Ghlac sé páirt i bhfeachtas agóide a bhí ag éileamh tailte níos méithe do mhuintir na [[Gaeltacht]]a. B'é ba thoradh an fheachtais seo gur cuireadh Gaeltacht nua [[Ráth Cairn]] ar bun i g[[Contae na Mí]]. I bhFeabhra na bliana [[1945]] phós an Cadhnach [[Máirín Ní Rodaigh]], [[Múinteoir|oide scoile]] ó chontae an Chabháin, ach bhí lámh is focal eatarthu le fada roimhe sin. Iníon Philip Ruddy ba ea Máirín agus ba mhúinteoir í i scoil lán-Ghaeilge. Bhí cónaí uirthi féin agus Máirtín i dtithe eágsúla timpeall ar [[Bhaile Átha Cliath]] agus ní raibh aon chlann orthu riamh. Chuir sclábhaíocht an aistriúcháin sa Dáil as dá chuid scríbhneoireachta, áit a raibh sé ina aistritheoir cáipéisí dlí don [[Oireachtas]] ón mbliain [[1947]] go dtí [[1956]]. Bhí an Cadhnach ina cholúnaí seachtainiúil don [[Irish Times]] ó [[1953]] go dtí [[1956]] is bhí ina léachtóir sa [[Ghaeilge]] i g[[Coláiste na Tríonóide]] sa bhliain [[1956]]. Ba mhinic é ag coimhlint le [[Fianna Fáil]] is [[Fine Gael]] i ngeall ar neamhshuim is naimhdeas i leith na Gaeilge faoi seach.<ref>Ó Cathasaigh, Aindrias, ‘Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain 1905- 1970, Coiscéim, BÁC 2002. Lch 13.</ref><ref>Breathnach, Diarmuid, agus Ní Mhurchú, Máire, ‘1882-1982 Beathaisnéis 4’ lch 85, Máirtín Ó Cadhain, An Clóchomhar Teo, BÁC.</ref> Chuir sé troid orthu siúd agus ar an [[Language Freedom Movement|LFM]] ó thaobh na Gaeilge de, is níor éalaigh na Gaeilgeoirí féin, a bhí tar éis loiceadh, fiú. Cé go mba shóisialaí é ní raibh sé róthógtha leis na Cumannaigh.<ref>Ó Cathasaigh, Aindrias, ‘Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain 1905- 1970, Coiscéim, BÁC 2002. Lch 234. (Language Freedom Movement (Gluaiseacht Saoirse Teanga as Gaeilge) - gluaiseacht frithghaeilgeoireachta)</ref> === Na blianta deireanacha === Chaith an Cadhnach na blianta deireanacha dá shaol ina Ollamh le Gaeilge i g[[Coláiste na Tríonóide]]. Ceapadh ina ollamh le Gaeilge faoi [[1969]] é, agus ina chomhalta de chuid Choláiste na Tríonóide sa bhliain [[1970]]. Ainmníodh léachtlann ina onóir i gColáiste na Tríonóide, ''Téatar Mháirtín Uí Chadhain''.<ref>{{Lua idirlín |url=http://isservices.tcd.ie/facilities/chadhain.php |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-07-07 |archivedate=2011-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818172553/http://isservices.tcd.ie/facilities/chadhain.php }}</ref> Bhí sé ina aoi-léachtóir in [[Ollscoil na Banríona]] chomh maith.<ref>Dictionary of Irish Writers, Writers in the Irish Language, curtha i dtoll a chéile ag Brian Cleeve, Cló Mercier, 1971. </ref> Ba é a bhunaigh [[Misneach (grúpa)|Misneach]], eagraíocht a bhí dírithe go diongbháilte ar athbheochan na Gaeilge, agus a d'eagraigh stailc ocrais ar son na teanga sa bhliain [[1966]]. Sa bhliain [[1969]] thug an Cadhnach an príomhléacht ag [[Scoil Gheimhridh Chumann Merriman]] in [[Aonach Urmhumhan]]. Go luath ina dhiaidh sin foilsíodh an léacht sin faoi chlúdach leabhair dar teideal ''[[Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca]]''. Tá an aiste sin ar na cinn is tábhachtaí faoi scríbhneoireacht na Gaeilge dár foilsíodh riamh. [[Íomhá:Mt-jerome-entrance.jpg|mion|[[Reilig Chnocán Iaróm]]|220x220px]] Ba scríbhneoir cruthaitheach Máirtín a rinne an-fhorbairt agus an-aclú ar an nGaeilge mar theanga liteartha. Thóg sé focail ó [[Gaeilge na hAlban|Ghaeilge na hAlban]] agus chum sé nua-fhocail amanna. Mar sin féin, chleacht sé gramadach a chanúna féin in áit na gramadaí caighdeánaithe in áiteanna. Chónaigh sé in áiteanna éagsúla i mBaile Átha Cliath in imeacht na mblianta ach ba in 12 Garraithe na Gréine i n[[Dartraí (Baile Átha Cliath)|Dartraí]], cuid de [[Rath Maonais]], a chaith sé an tréimhse b'fhaide astu sin. Cailleadh Máirtín Ó Cadhain ar an [[18 Deireadh Fómhair]] [[1970]], go díreach nuair a bhí cor eile á chur de ag saol agus ag scríbhneoireacht na h[[Éireann]]. Bhásaigh sé in [[Ospidéal an Mater Misercordiae|Ospidéal an Mater]] i mBaile Átha Cliath. Cuireadh i [[Reilig Chnocán Iaróm]] é. D'fhág sé go leor scríbhinní neamhfhoilsithe ina dhiaidh a nochtadh de réir a chéile. Seo a leanas sliocht as óráid [[Cian Ó hÉigeartaigh|Chian Uí Éigeartaigh]] os cionn uaigh Mháirtín lá a adhlactha, an 20ú lá de Dheireadh Fómhair 1970. :''Bhí sé ina scríbhneoir, ina mhúinteoir, ina shaighdiúir, ina scoláire, ina chinnire. Bhí chuile cháilíocht acu sin tugtha chun foirfeachta ann. Ba é an fear ba mhó é dar fáisceadh as an nGaeltacht ó bhí Éire fré chéile ina Gaeltacht... Ach níor ghéill Máirtín riamh don éadóchas. ‘Níor dhúirt muide', ar sé, ‘muide Éireannaigh, gur throid muid ariamh an cath deireanach.’ ‘Sé an dóchas', ar sé arís, ‘an mhaidhmiú chuartach, an chain detonation a fheicim riamh anall i stair na tíre. Na géaga giniúna; an dóchas ag gint an mhisnigh agus an misneach ag gint an gnímh. Don ghlúin atá ag éirí suas agus don ghlúin a chuaigh romhainn, b'eiseamláir, ba chomhartha sóirt againn é ar gach a thuigeamar le hÉirinn, le Gaelachas. Ba é Máirtín a léirigh dúinn brí na bhfocal sin, eisean agus duine nó beirt eile. Ba chomhartha ar a shaol uilig an freagra a thug sé ar an gCanónach i gCarn Mór na Gaillimhe. Arsa an Canónach leis, ‘Ar ndóigh’, ar sé, ‘tá tusa bainteach le hÓglaigh na hÉireann.’ Chun an post a choinneáil, ní chaithfeadh Máirtín a rá ach ‘Cá bhfios duit?' Ach is é a thug sé d’fhreagra, 'Agus má tá, céard faoi?' Sa bhfreagra neamhleithscéalach sin, tá Stoc na Cille ag labhairt, an glór a chaithfear a éisteacht... glór tréan buan, atá ag cuartú siar aniar sa stair''<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/1121/1545109-o-cadhain-agus-a-dhiongbhail-bhriotanach-le-cheile-i-leabhar-ur/|teideal=Ó Cadhain agus 'a dhiongbháil Bhriotánach' tugtha le chéile i leabhar nua|údar=[[Ciarán Lenoach]]|dáta=21 Samhain 2025|work=[[Nuacht RTÉ]]|dátarochtana=4 Nollaig 2025}}</ref> ''ó chuaigh crúb Sasanach don chéad uair i ngreim sa bhfód glas seo… Glór, 'Éire na staire, Éire an chian-thnutháin chun saoirse agus chun bheith ina hÉire, Éire na Gaeilge.' Glór pobail ar thóir a shealbha. Lenár linn, is trí ghuth, trí pheann agus trí phearsa Mháirtín Ó Cadhain, go háirid, a chuir an glór é féin in iúl.'' [[Íomhá:Leac uaighe Mháirtín Uí Chadhain i Reilig Chnocán Iaróm 2024-10-22 at 12.49.02.jpeg|mion|Leac uaighe Mháirtín Uí Chadhain i Reilig Chnocán Iaróm. Is é atá san inscríbhinn: ''Máirín Bean Í Chadhain 1963 Pádraig Ó Rodaigh Sagart 1966 Máirtín Ó Cadhain 1970''|293x293px]] [[Íomhá:Cr%C3%A9_na_Cille.jpg|mion|300x300px]] Deir [[Alan Titley]]: ‘Nuair a fuair sé bás ... ba chliché é a rá gur chaill Éire an scríbhneoir ab fhearr a bhí aici...’<ref>http://www.rte.ie/tv/rianfhocail/article.html</ref> == Scríbhneoireacht == B'fhada fairsing réimse liteartha Uí Chadhain. Ba bheag stíl nár fhéach sé cor léi. Rinne sé a chuid féin de shaothar go leor eile: [[Na Griannaigh]] agus [[Fyodor Dostoyevsky|Dostoyevsky]], [[Maxim Gorky|Gorky]] agus [[Franz Kafka|Kafka]], [[T. S. Eliot]] agus [[Pádraig Ó Conaire]]. Ba é scríbhneoir mór ''engagé'' na Gaeilge é, fear a chosain i ngach cuid dá shaothar cruthaíoch firinne agus neamhspleáchas na healaíne. Ba é ba mhó a d'fhorbair is a d'fhairsingigh prós na Gaeilge san fhichiú haois. Bhain sé suaitheadh as nach bhfacthas a leithéid ó aortha na seachtú haoise déag. Chuimsigh sé traidisiún teanga a théann siar go dtí aimsir na [[An Táin|Tána]]. Bhí eolas údarásach ag an gCadhnach ar litríocht agus cultúr na Gaeilge agus na hÉireann. D'fhoghlaim sé [[Gaeilge na hAlban]], [[Breatnais]], agus [[Briotáinis]]<ref group="nóta">Is é tuairim a bhí ag Éamon Ó Ciosáin ná go raibh an Cadhnach "tagtha isteach go maith" ar an mBriotáinis faoin am a bhí sé ag tabhairt faoi thiontú na scéalta a fhoilsíodh in ''[[Diskan – Agallamh]]'' ní ba dhéanaí. Tá an teanga sin san áireamh freisin in "imeartas focal il-idirtheangach, an clisiam cliste faoin gcollóiciam Ceilteach" in Eadarlúid 8 (4) in ''[[Cré na Cille]]''. (Lenoach 21/11/2025) </ref><ref name=":1" /> agus d'aistrigh ó na trí theanga sin go Gaeilge. Rinne sé aistriúcháin ón mBéarla is ón bh[[Fraincis]] chomh maith. Bhí eolas leathan aige ar Litríocht na hEorpa agus bhí léamh na [[Rúisis]]e, na [[Gearmáinis]]e agus na h[[Iodáilis]]e aige chomh maith le teangacha eile.<ref>Dictionary of Irish Writers, Writers in the Irish Language, curtha i dtoll a chéile ag Brian Cleeve, Cló Mercier, 1971. </ref> Chuir sé le Ciclipéid Ghearmánach na Litríochta Domhanda. Cuireadh fáilte roimhe léachtaí a thabhairt ag Ollscoileanna timpeall na tíre. Níor tugadh cead don Chumann Seanchais agus Éigse i gColáiste Ollscoile na Gaillimhe é a bheith ag caint leo ann. Luann [[Breandán Ó hEithir]] an eachtra seo ina leabhar ''Over the Bar''. Amach ó ''Chré na Cille'', scríobh an Cadhnach dhá úrscéal eile nár tháinig i gcló ach i bhfad i ndiaidh a bháis, sna nóchaidí. B'iad sin ''[[Athnuachan]]'' agus ''[[Barbed Wire]]''. Scríobh an Cadhnach leabhair gearrscéalta freisin, ina measc ''[[Idir Shúgradh agus Dáiríre]]'', ''[[An Braon Broghach]]'', ''[[Cois Caoláire]]'', ''[[An tSraith dhá Tógáil]]'', ''[[An tSraith Tógtha]]'' agus ''[[An tSraith ar Lár]]''. Ba é an scríbhneoir próis ba mhó sa Ghaeilge lena linn é. I measc na n-ainmneacha pinn a bhí aige bhí; Aonghus Óg, Breallianmaitharsatuanógcadhanmaolpote, D. Ó Gallchobhair, Do na Fíréin, Micil Ó Moingmheara, M.Ó.C. === Luathshaothair Uí Chadhain === Áirítear na cnuasaigh ghearrscéalta [[Idir Shúgradh agus Dáiríre]] (ISD), ''An Braon Broghach'' (ABB), agus [[Cois Caoláire]] (CC) mar luathshaothar an Chadhnaigh. Braitheann roinnt léirmheastóirí go dtaispeánann ABB teacht chun aibíochta mar scríbhneoir. Deirtear leis go bhfuil teannas le braith i scéalta seo an Chadhnaigh. Díríonn an Cadhnach sna scéalta seo ar phobail faoi leith, pobail iargúlta Ghaeltachta don chuid is mó, pobail ar nós an phobail inar rugadh agus tógadh an Cadhnach féin. [[Íomhá:Máirtín Ó Cadhain - Cois Caoláire.jpeg|mion|Cois Caoláire]] === Saothair eile === Bhí an Cadhnach gníomhach, chomh maith, mar [[iriseoir]] agus ag scríobh aistí, atá bailithe in ''Ó Cadhain i bhFeasta'', ''Caiscín'', agus ''Caithfear Éisteacht''. Cuireadh amach comhfhreagras idir é féin san am a bhí sé i ngéibheann agus [[Tomás Bairéad]] faoin teideal ''As an nGéibheann''. Bhí sé i gcruachás amanna, ó briseadh as a phost múinteoireachta é mar gheall ar a ghníomhaíocht Phoblachtánach. Ní raibh an oiread sin measa ag Ó Cadhain ar an bh[[filíocht]]. Dar leis, b'fhearr ábhair a phlé sa phrós amháin agus fuair sé de locht ar [[Gaeilge na hAlban|Ghaeilge na hAlban]] nach raibh ach filíocht á scríobh inti ar an mórgóir. Bhí breis filíochta á scríobh sa Ghaeilge ná mar a bhí sa Bhéarla an tráth úd dar leis, ach níorbh fhiú faic an fhilíocht chéanna i gcomparáid le tathag an phróis. === Téamaí === Glacann an teannas idir daoine aonaracha agus éilimh an phobail ról fíorthábhachtach i scéalta an Chadhnaigh.<ref>‘Is é mórthéama Uí Chadhain sna gearrscéalta an choimhlint idir mianta an duine aonair agus na bacanna a chuireann struchtúir áirithe i saol an phobail dar díobh é ar a fhorbairt phearsanta’ De Paor, Louis, ‘Maxim Gorky, Máirtín Ó Cadhain agus Riastradh na Scéalaíochta’, Comhar (Nollaig 1990) 51-5.</ref> === Léirmheastóireacht === In [[Traidisiún Liteartha na nGael|''Traidisiún Liteartha na nGael'']] ([[1979]]) deir [[J. E. Caerwyn Williams]] agus Máirín Ní Mhuiríosa: ‘Níl aon amhras ná gurb é Máirtín Ó Cadhain an scríbhneoir is tábhachtaí dár shaothraigh prós na Nua-Ghaeilge le breis agus daichead bliain anuas.’ "Scríobh sé prós ba théagartha ná mar a scríobh aon Éireannach eile seachas Beckett agus Joyce", a dúirt [[Seán Ó Tuama]]. Ó Tuama, S. 1980. ‘Tiomna roimh bhás’, Comhar. Deireadh Fómhair. 55. "D’éirigh leis saothar scóipiúil cumasach nua-aosach a chumadh nár sháraigh aon scríbhneoir eile Gaeilge san aois seo", a dúirt [[Gearóid Denvir]]. Denvir, G. 1998. Cadhan Aonair: saothar liteartha Mháirtín Uí Chadhain. Baile Átha Cliath: An Clóchomhar. xiv. "Gan an grá seo don Ghaeilge - grá ab ionann agus beophianadh - níl tuiscint ar anam Mháirtín Uí Chadhain, ar an bhfórsa diamhair a thiomáin chun cinn é in ainneoin príosúin, peannaid phearsanta, easpa sláinte agus bás na gcarad." [[Breandán Ó hEithir]] Dar [[Liam Prút]]: (gur) ‘éirigh leis (an gCadhnach) conspóid an fhir phoiblí a choinneáil scartha go hiomlán óna shaothar glanlitríochta.’<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Scríbhneoir i nGleic: Téamaí Polaitiúla i Léachtaí Uí Chadhain|url=http://dx.doi.org/10.2307/25571765|journal=Comhar|date=1992|issn=0010-2369|pages=83|volume=51|issue=5|doi=10.2307/25571765|author=Liam Mac Con Iomaire}}</ref> [[Seosamh Ó Duibhginn]]: ‘Bhíodh Máirtín ag briathar-ionsaí daoine thall agus abhus.… ba bhealach aige é le faoiseamh a fháil ó mhíshláinte a bhí ag dul dó’ Séamus de Barra, a scríobh in [[Comhar]] na Nollag 1990: ‘Ní chreidimse gur dea-thoradh a bhí ar réabhlóideachas agus ar agóidíocht Mháirtín Uí Chadhain.… ní hannamh a bhuaileann baois fir nuair a bhraitheann siad an aois a bheith ag teacht orthu. === Stíl === I mórán de scéalta ''An Braon Broghach'', cleachtann Máirtín Ó Cadhain an [[réalachas sóisialta]]. [[Íomhá:Liam Mac Amhlaigh - Leachtaí Uí Chadhain.jpg|mion|''Leachtaí Uí Chadhain'' – [[Liam Mac Amhlaigh]] agus [[Caoimhín Mac Giolla Léith]] (eag.)|331x331px]] [[Íomhá:The Dregs of the Day - Máirtín Ó Cadhain agus Alan Titley.png|mion|''The Dregs of the Day'' - a d'aistrigh [[Alan Titley]]. Tháinig borradh faoin aistriúchán ar shaothair an Chadhnaigh ó foilsíodh aistriúchán ''Cré na Cille''.|322x322px]] ===An Sóisialachas=== <blockquote> "Is [[Marxachas|Marxach]] mise. Ní fhágann sin nach sórt Críostaí freisin mé. Leis an rún buíochais nó míbhuíochais a thapú, ní miste dhom a rá go dtugaim buíochas do Dhia go raibh [[Karl Marx]] ann." Is é a deir [[Aindrias Ó Cathasaigh]] ina leabhar ar Ó Cadhain, Cadhnaíocht, "Sách deireanach ina shaol a tháinig [Ó Cadhain] chun an tsóisialachais [...] agus nuair a tháinig, níor éirigh leis a chuid sóisialachais a scagadh saor ó fhuíoll a chuid poblachtachais. Mar sin, níor thuig sé go hiomlán céard is sóisialachas ann agus céard nach sóisialachas ann. [...] Chreid sé go mbeadh buíon trodaithe diongbháilte in ann an réabhlóid a chinnireacht, seachas an aicme oibre ina mílte í a thabhairt i gcrích. [...] Is dóichí, áfach, nár tháinig duine ar bith eile de lucht na Gaeilge in aon ghiorracht do sheasamh Mháirtín Uí Chadhain. [...] Ba é bua Uí Chadhain ó thaobh na polaitíochta de gur aimsigh sé ceangal idir an sóisialachas agus an Ghaeilge."<ref>Sliocht as caint dar teideal 'Dúnmharfóirí na Gaeltachta' a thug Ó Cadhain i mBéal Feirste i 1965. Caint neamhfhoilsithe.</ref> </blockquote> === Aistriúcháin === Sa bhliain 2025, foilsíodh [[Diskan – Agallamh|''Diskan –'' ''Agallamh'']] le [[Jakez Riou]], Máirtín Ó Cadhain agus [[Gwion Hernot]]. [[Éamon Ó Ciosáin (foclóirí)|Éamon Ó Ciosáin]] a chuir an leabhar in eagar agus ''[[Al Liamm]]'' <small>[<nowiki/>[[:br:Al_Liamm|br]]]</small> agus [[Coiscéim]] na foilsitheoirí. Cnuasach de chúig ghearrscéal atá ann: ceithre scéal le Jakez Riou (1899-1937), mórscríbhneoir Briotáinise a thiontaigh Máirtín Ó Cadhain agus a chara Gwion Hernot go Gaeilge, agus scéal amháin leis an gCadhnach féin a thiontaigh Ó Cadhain agus Hernot go Briotáinis. Leagan amach dhátheangach atá ar an leabhar, an dá theanga os comhair a chéile amach.<ref group="nóta">Tháinig Gwion Hernot ar a theitheadh go hÉirinn i 1946 agus thug Ó Cadhain lóistín dó. Chuir Hernot le cumas an Chadhnaigh sa Bhriotáinis agus d’fhoilsigh an bheirt acu cúig scéal in irisí in Éirinn agus sa Bhriotáin idir 1948-1950.</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Leabhair agus foilseacháin le Máirtín Ó Cadhain == * ''[[Athnuachan]]'' Coiscéim. Baile Átha Cliath 1995 (úrscéal) * ''[[An Braon Broghach]]'' An Gúm, Baile Átha Cliath 1991 (gearrscéalta) * ''[[Barbed Wire]]'' Arna cur in eagar ag Cathal Ó hÁinle. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (úrscéal) * ''[[Caiscín]]'' Ailt san [[Irish Times]] [[1953]]/56. Arna gcur in eagar ag [[Aindrias Ó Cathasaigh]]. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1998 (iriseoireacht) * ''[[Cois Caoláire]]'' [[Sáirséal Ó Marcaigh]], Baile Átha Cliath 2004 (géarrscéalta) * ''[[Cré na Cille]]'' [[Sáirséal agus Dill]], Baile Átha Cliath 1949/1965 (úrscéal) * ''[[As an nGéibheann : litreacha chuig Tomás Bairéad]]'' Sáirséal is Dill, Baile Átha Cliath, 1973. (Bailiúchán litreacha) * ''[[Idir Shúgradh agus Dáiríre]]'' [[Oifig an tSoláthair]], Baile Átha Cliath [[1975]] (gearrscéalta) * ''[[Tone Inné agus Inniu]]'' Coiscéim, Baile Átha Cliath 1999 (stair, polaitíocht) * ''[[An tSraith dhá Tógáil]]'' Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath [[1970]]/1981 (gearrscéalta) * ''[[An tSraith Tógtha]]'' Sáirséal agus Dill, Baile Átha Cliath [[1977]] (gearrscéalta) * ''[[An tSraith ar Lár]]'' Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath [[1967]] (gearrscéalta) * ''[[Ó Cadhain i bhFeasta]]''. Eagarthóir [[Seán Ó Laighin]]. [[Clódhanna Teoranta]], Baile Átha Cliath 1990 (aistí, iriseoireacht, stair, polaitíocht, ábhar ilghnéitheach) * ''[[An Ghaeilge Bheo - Destined to Pass.]]'' Eagarthóir: Seán Ó Laighin. [[Coiscéim]], Baile Átha Cliath 2002. (taighde agus tuairimí). * ''[[Caithfear Éisteacht!]]'' Aistí Mháirtín Uí Chadhain in [[Comhar]]. Eagarthóir: [[Liam Prút]]. [[Comhar Teoranta]], Baile Átha Cliath [[1999]] (aistí). * ''[[Faoi Rothaí na Gréine]]'' Amhráin As Conamara a bhailigh Máirtín Ó Cadhain. * ''[[Máirtín Ó Cadhain: Téacsanna Teagaisc: Teaching Texts – A Selection]]'' a foilsíodh i [[2020]]. [[Feargal Ó Béarra]] agus [[Arndt Wigger]] a chuir in eagar. Ceachtanna a chum an Cadhnach sna 1960idí chun an Ghaeilge a theagasc. Foilsíodh leagan Gearmáinise freisin. * ''[[Cumadóireacht Uí Chadhain]]'' [[2020]] le [[Mícheál Briody]] agus [[Máirín Nic Eoin]], leagan anótáilte de thrí scríbhinn de chuid Mháirtín Uí Chadhain atá caomhnaithe i gcartlann [[Coláiste na Tríonóide|Choláiste na Tríonóide]], Baile Átha Cliath. * ''[[Foclóir Mháirtín Uí Chadhain]]'' [[2021]], foclóir ar líne, [[Acadamh Ríoga na hÉireann]]. * ''Máirtín Ó Cadhain: Rogha Scéalta'', Cló Iar-Chonnacht. 15 gearrscéal arna roghnú ag [[Louis de Paor]]. === Paimfléid === * ''[[Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca]]'' * ''[[Irish above Politics]]'' Baile Átha Cliath 1964. * ''[[Mr. Hill: Mr. Tara]] Baile Átha Cliath 1964.'' * ''[[Cosnaítear an Creideamh]] Baile Átha Cliath 1964.'' * ''[[Ar Céalacan, ar Stailc Ocrais]] Baile Átha Cliath 1966.'' * ''[[An Aisling]] Baile Átha Cliath 1966.'' * ''[[Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae (paimfléad)]]'' Foilsithe ag [[Misneach (grúpa)|Misneach]] 1970. === Aistriúcháin go Gaeilge === * ón m[[Béarla]]: [[Sally Kavanagh]] ([[Charles Kickham]]) mar [[Saile Chaomhánach, nó na hUaigheanna Folmha]] agus '[[A short suit]]' le ([[Lynn Doyle]]) * ón m[[Breatnais]]: ''[[Tynged yr Iaith]]'' ([[Saunders Lewis]]) * ón bh[[Fraincis]]: ''[[La Rempailleuse]]'' (gearrscéal) ([[Guy de Maupassant]]) * ón m[[Briotáinis]], le cúnamh [[G Dourgwenu]] nó [[G Hernot]]: scéalta le [[Jakez Riou]]<ref name=":0" /> === Béaloideas === [[Ó Cadhain i dTír Chonaill]] [[2007]] Cnuasach bealoidis a bailíodh i d[[Tír Chonaill]] sa bhliain [[1957]] === Taifeadtaí fuaime=== * [[Máirtín Ó Cadhain (ceirnín)]] bailiúchán d'óráidí agus d'agallaimh a rinne sé. * [[Consain na Gaeilge (ceirnín)]], a d'fhoilsigh Spól sa bhliain [[1968]]. Ba é [[Breandán Breathnach]] faoi deara foilsiú an cheirnín seo ina bhfuil ceacht foghraíochta á thabhairt ag Máirtín Ó Cadhain. * ''Máirtín Ó Cadhain Rogha Téacsanna Teagaisc don Ghaeilge'', ina bhfuil taifeadadh de Mháirtín Ó Cadhain ag léamh as Cré na Cille. Rinneadh é in München na Gearmáine sna 1960idí. == Leabhair agus aistí faoi Mháirtín Ó Cadhain == * [[Aindrias Ó Cathasaigh]]: Ag Samhlú Troda. Máirtín Ó Cadhain 1905-1970. [[Coiscéim]], [[Baile Átha Cliath]] [[2002]]. * Aindrias Ó Cathasaigh [[Daol na réabhlóide: Poblachtachas agus sóisialachas i smaointeoireacht Mháirtín Uí Chadhain]], Coiscéim, 2005. * Aindrias Ó Cathasaigh ''[[Cadhnaíocht: Aistí ar Mháirtín Ó Cadhain]]''. [[Coiscéim]], [[2021]]. * Costigan, an tSiúr Bosco, le [[Seán Ó Curraoin]]. De Ghlaschloich an Oileáin: Beatha agus Saothar Mháirtín Uí Cadhain. [[Cló Iar-Chonnachta]], [[Indreabhán]] [[1987]]. * Ó hÁinle, Cathal, ‘Criostalú: Aistí ar Shaothar Mháirtín Uí Chadhain’, [[Coiscéim]], BÁC, [[1998]]. * Ó hAnluain, Eoghan, ‘Léargas Doilíosach: Gnéithe Áirithe de Ghearrscéalta Mháirtín Uí Chadhain’, [[Comhar]] ([[Deireadh Fómhair]] [[1971]]) 10-15. * Denvir, Gearóid, ‘Cadhan Aonair: Saothar Liteartha Mháirtín Uí Chadhain’, BÁC, [[1987]]. * ‘Maxim Gorky, Máirtín Ó Cadhain agus Riastradh na Scéalaíochta’, le [[Louis de Paor]], Comhar (Nollaig 1990) 51-5. *[[Faoin mBlaoisc Bheag Sin]], le [[Louis de Paor]], Coiscéim, 1991, An aigneolaíocht i scéalta Mháirtín Uí Chadhain. Sa leabhar seo déantar anailís ar Ó Cadhain ó thaobh an méid a bhíonn ar siúl in aigne an duine ina chuid scéalaíochta. * Titley, Alan, ‘Máirtin Ó Cadhain & Foirm an Ghearrscéil’, Comhar, Deireadh Fómhair [[1980]]. (Lgh. 34-36, 38-40.) * Ní Annracháin, Máire (eag.), Saothar Mháirtín Uí Chadhain, Léachtaí Cholm Cille, 37, [[Maigh Nuad]]: An Sagart, 2007. * Carnabhal na Marbh [[Radvan Markus]] Leabhar taighde le duine de scoláirí móra na litríochta Gaelaí a phléann Cré na Cille i gcomhthéacs na tréimhse ina bhfuil aistriúcháin ar an úrscéal á scaipeadh go hidirnáisiúnta. * 'Máirtín Ó Cadhain 2020' (2023, de Paor & Mac Cárthaigh, eagarthóirí) [[Cló Léann na Gaeilge]] * [[Dúchan: Blúirí ó Fhoclóir Mháirtín Uí Chadhain]] == Aistriúcháin ar a shaothair == * ''Kirkegårdsjord: gjenfortellinger i ti mellomspill'' ([[Cré na Cille]]), aistriúchán [[Ioruais]]e le [[Jan Erik Rekdal]], [[1995]]. * ''Churchyard Clay'' (Cré na Cille), aistriúchán [[Béarla]] le Joan Trodden Keeffe, U.M.I. Dissertation Information Service, [[SAM]] [[1988]]. * ''[[The Road to Brightcity]]'', aistriúchán [[Béarla]] le h[[Eoghan Ó Tuairisc]], [[Baile Átha Cliath]], [[Poolbeg Press]] [[1981]]. * ''Cré na Cille/Churchyard Clay'' (1949) - sliocht as an úrscéal, aistriúchán go [[Béarla]] de chuid Eibhlín Ní Allúrain agus Maitiú Ó Néill, in: Krino 11 (Samhradh na bliana [[1991]]), S. 13–25. * Chuir [[Alan Titley]] aistriúchán amach faoin teideal ''The Dirty Dust''. Aistriúchán scaoilte go maith atá ann agus Titley ag féachaint chuige beocht theanga Uí Chadhain a chur in iúl trí Bhéarla saibhir domhan an lae inniu a tharraingt chuige féin. * Máirtín Ó Cadhain: Rogha Scéalta sa bhliain 2014, arna roghnú ag an Ollamh de Paor. * ''Cré na Cille'' le [[Tim Robinson]] agus [[Liam Mac Con Iomaire]]. * ''Fuíoll Fuine'' a d’fhoilsigh Yale University Press mar leabhar beag ann féin, The Dregs of the Day, sa bhliain [[2019]] * ''The Quick and the Dead: Selected Stories'' Aistriúcháin Bhéarla ar ghearrscéalta Mháirtín Uí Chadhain, [[2021]]. [[Yale University Press]] agus Cló Iar-Chonnacht. Tá ‘Becoming Paper’ (‘Ag Déanamh Páipéir’) agus ‘Marbling’ (‘Ag Déanamh Marmair’) sa chnuasach seo, gearrscéalta nach raibh in ''Rogha Scéalta''. Is iad [[Alan Titley]], [[Katherine Duffy]], [[Úna Ní Chonchubhair]], [[Louis de Paor]], agus [[Lochlainn Ó Tuairisg]] a d’aistrigh. * "Glantachán Earraigh" curtha i mBriotáinis ag an údar i gcomhar le [[Gwion Hernot]], arna foilsiú ar ''[[Al Liamm]]'' <small>[<nowiki/>[[:br:Al_Liamm|br]]]</small> (MF–DF 1949)<ref name=":1" /> == Ábhar eile == [[Íomhá:Dealbh bhrád Máirtín Ó Cadhain,.jpg|mion|220px|Dealbh bhrád Mháirtín Uí Chadhain, atá le feiceáil in aice le Scoil na Gaeilge i g[[Coláiste na Tríonóide]].]] Tá portráid de Ó Cadhain a rinne [[Seán O'Sullivan]] i seilbh phríobháideach, agus dealbh bhrád le [[James Power]] i g[[Coláiste na Tríonóide]]. Tá dealbh Mháirtín Uí Chadhain i gceannáras RTÉ Raidió na Gaeltachta i gCasla, Conamara. Tá a chuid scríbhinní i dtaisce sa leabharlann i gColáiste na Tríonóide. I Mí Iúil 2022 nochtadh dealbh den mhórscríbhneoir ina cheantar dúchais i nGaeltacht Chois Fharraige. Ar an [[Airdín Glas]] taobh thoir de bhaile an Spidéil a nochtadh an dealbh, Dé Sathairn an 23 Iúil. Alan Ryan Hall, atá ina chónaí i n[[Dairbhre]], a rinne an dealbh chré-umha agus ba le tacaíocht agus le síntiúis ó eagraíochtaí Gaeltachta agus acadúla, agus ó dhaoine aonair i measc an phobail a thiomsaigh Iontaobhas Uí Chadhain an t-airgead leis an dealbh a dhéanamh agus a shuiteáil. == Féach freisin == * [[Ráitis Cháiliúla de chuid an Chadhnaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.youtube.com/watch?v=dFUsguiIm70&feature=related Físeán Gaeilge faoi thionchar an Chadhnaigh ar Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta] * [http://www.tg4.tv Scannán bunaithe ar "Cré na Cille" (le fáil faoi "Dráma - Cartlann")] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228054619/http://www.tg4.tv/ |date=2018-02-28 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=q91o5WC5plM&feature=related Tuairimí an Cadhnaigh i leith na Gaeilge agus Todhchaí na Tíre.] * [http://www.youtube.com/watch?v=uOOJUH8Uqp8&feature=related Máirtín Ó Cadhain agus Muintir na Gaeltachta] * [http://www.youtube.com/watch?v=7fqBPClCHgA&feature=player_embedded Máirtín Ó Cadhain agus Misneach] * [http://www.youtube.com/watch?v=WP23SxvECSs&feature=related ''Máirtín Ó Cadhain: Readers Under Fire'' Clár faisnéise faoin gCadhnach] * [https://focloiruichadhain.ria.ie/ ''Foclóir Mháirtín Uí Chadhain''] * [https://www.xn--mirtncadhain-cbb5oqd.ie/ www.máirtínócadhain.ie] == Foinsí == {{refbegin}} * Bowyer Bell, J. (1970), The Secret Army, A History of the IRA, Cambridge: MIT Press. * [https://b-ok.xyz/book/4964629/9e514b Cré na Cille] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152229/https://b-ok.xyz/book/4964629/9e514b |date=2022-10-18 }} * [https://b-ok.xyz/book/5941994/804411 Graveyard clay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152222/https://b-ok.xyz/book/5941994/804411 |date=2022-10-18 }} aistriúchán de chuid [[Liam Mac Con Iomaire]] agus Tim Robinson, * [https://b-ok.xyz/book/4196136/24564f Dirty Dust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152222/https://b-ok.xyz/book/4196136/24564f |date=2022-10-18 }}, aistriúchán de chuid [[Alan Titley]] * [https://b-ok.xyz/book/5223143/1c5f41 The Key] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152219/https://b-ok.xyz/book/5223143/1c5f41 |date=2022-10-18 }}, aistriúchán de chuid Louis de Paor * [https://b-ok.xyz/book/21914259/b7615b Dregs of the Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152219/https://b-ok.xyz/book/21914259/b7615b |date=2022-10-18 }}, aistriúchán de chuid [[Alan Titley]] * [https://b-ok.xyz/book/5223144/e735b6 The Road to Brightcity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152226/https://b-ok.xyz/book/5223144/e735b6 |date=2022-10-18 }} * [https://b-ok.xyz/book/23223114/362687 The Quick and the Dead: Selected Stories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018152224/https://b-ok.xyz/book/23223114/362687 |date=2022-10-18 }} {{refend}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Cadhain, Mairtin O}} [[Catagóir:Máirtín Ó Cadhain| ]] [[Catagóir:Daoine a coinníodh i ngéibheann in Éirinn]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill Misneach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aistritheoirí an Ghúim]] [[Catagóir:Foclóirithe Gaeilge]] [[Catagóir:Foclóirithe Éireannacha]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1906]] [[Catagóir:Básanna i 1970]] [[Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach]] [[Catagóir:Iriseoirí The Irish Times]] [[Catagóir:Ardrúnaithe ar an bhFáinne]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm]] [[Catagóir:Aistritheoirí Rannóg an Aistriúcháin]] [[Catagóir:Daoine as an Spidéal]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] 8oth1807vtxaxzxm8ujzin2pcz9c5rh 0 2701 1320319 1294101 2026-07-12T21:09:01Z TGcoa 21229 1320319 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ollamh|Scoláire]] agus [[polaiteoir]] [[Éire]]annach ab ea '''Dubhghlas de hÍde''' ({{lang-en|Douglas Hyde}}) nó '''an Craoibhín Aoibhinn''' (a ainm cleite): [[17 Eanáir]] [[1860]] - [[12 Iúil]] [[1949]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|title=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/hyde-douglas-de-hide-dubhghlas-a4185|teideal=Dubhghlas de hÍde|údar=DIB.ie|work=www.dib.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Duine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge ba ea é agus béaloideasaí cáiliúil. Eisean an chéad duine a roghnaíodh mar [[Uachtarán na hÉireann]], agus b'in é an post a bhí aige idir na blianta [[1938]] agus [[1945]]. [[Íomhá:Portrait of Douglas Hyde P511.jpg|clé|mion|le John Butler Yeats, 1906|273x273px]] [[Íomhá:Douglas Hyde 2 (cropped).jpg|clé|mion|roimh 1918|283x283px]] [[Íomhá:First President (6334319122).jpg|clé|mion|Inseallbhú, 25 Meitheamh 1938|220x220px]] [[Íomhá:Douglas Hyde, circa 1940.jpg|clé|mion|1940|282x282px]] == Cúlra == Mac le ministir de chuid [[Eaglais na hÉireann]] [[Arthur Hyde]] ba ea Dubhghlas de hÍde. Rugadh sa [[An Caisleán Riabhach|Chaisleán Riabhach]] i g[[Contae Ros Comáin]] é, áit ar chuala sé [[Gaeilge]] á labhairt ag cuid de mhuintir na tuaithe. Thosaigh sé ag bailiú scéalta agus amhrán uathu. Bhí an-suim aige i dteangacha, agus tar éis dó staidéar a dhéanamh i g[[Coláiste na Tríonóide]] bhí [[Fraincis]], [[Laidin]], [[Gearmáinis]], [[Gréigis]] agus [[Eabhrais]] aige. == Conradh na Gaeilge == Chuidigh sé le [[Conradh na Gaeilge]] a bhunú sa bhliain [[1893]], agus bhí sé tamall maith de bhlianta ina uachtarán air. B'fhearr leis an Conradh a choinneáil glan ar chúrsaí polaitíochta, agus d'éirigh sé as an gConradh ag Ard-Fheis an Chonartha i n[[Dún Dealgan]] sa bhliain [[1915]] nuair a tháinig leithéidí [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Piarais]] chun cinn. Bhí sé ina bhall de [[Coiste na Leabhar|Choiste na Leabhar]] ó bunaíodh é sa bhliain 1928. Sa bhliain 2008, agus Dáithí Mac Cárthaigh ina uachtarán, ghlac Conradh na Gaeilge le bunreacht nua a réitigh le leagan amach neamhpholaitiúil roimh 1915 agus a d'fhág ar lár aon tagairt do shaoirse na hÉireann. Seo mar a fhoráiltear le Bunreacht an Chonartha: "Is í aidhm na hEagraíochta an Ghaeilge a athréimniú mar ghnáththeanga na hÉireann". == Ina Uachtarán == Ní raibh aon bhaint aige le Sinn Féin ná le gluaiseacht na saoirse, ach bhí sé sásta suíochán a ghlacadh i [[Seanad Éireann]]. Chaill sé a shuíochán sa bhliain 1925. Nuair a cuireadh [[Bunreacht na hÉireann|Bunreacht]] [[Uachtarán na hÉireann|Oifig an Uachtaráin]] ar bun sa bhliain [[1937]], ba é de hÍde an chéad duine a toghadh. Toghadh é d’aonghuth d’Uachtaránacht na hÉireann faoin mBunreacht nua ar an 4 Bealtaine 1938, agus insealbhaíodh é 25 Meitheamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|teideal=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> D'fheil sé don ról toisc gur scoláire, teangeolaí, agus gníomhaí teanga é nár bhain le taobh amháin den [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]] thar a chéile. Comhartha d'aontacht an Stáit a bhí ann dá réir sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Tháinig deireadh lena théarma uachtaránachta ar an 25 Meitheamh 1945, agus chuaigh sé chun cónaithe in áras i b[[Páirc an Fhionnuisce]] ar baisteadh Ráth an tSratha Beag nó Teach Ráth an tSratha air, ós ann a bhí a theach féin. D’éag sé ar an 12 Iúil 1949. Tharraing an tórramh in [[Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath|Ardeaglais Naomh Pádraig]] ([[Eaglais na hÉireann]] & [[An Protastúnachas|Protastúnach]]) ar an 14 Iúil. Ba é Noel de Brún an t-aon aire rialtais a bhí i láthair. D'fhan an Taoiseach [[Seán A Mac Coisdealbha]], De Valera, et al. amuigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nuachtscannán Pathé ag an am / Funeral Of Dr. Douglas Hyde - Former President Of Ireland (1949)|url=https://www.youtube.com/watch?v=L0zr3aW2bDA|date=2014-04-13|author=British Pathé}}</ref> Bhí an-smacht ag an Eaglais Caitliceach ar shochaí na linne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot|teideal=Forgotten Patriot|údar=Brian Murphy|dáta=2016|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224144/https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=[[Irish Examiner]]|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Shíl an file Austin Clarke go raibh an scéal scannalach agus scríobh sé dán faoin eachtra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4|teideal=Dán|údar=Austin Clarke|dáta=|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224533/https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4}}</ref> Adhlacadh De hÍde sa reilig sa Phortach Ard i n[[Dún Gar]], [[Co. Ros Comáin]]. == Léitheoireacht bhreise == * [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724. == Féach freisin == * [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Ros Comáin–Gaillimh]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html Casadh an tSúgáin le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123093328/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html |date=2025-01-23 }} * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html An Naomh ar Iarraidh le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219075051/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html |date=2025-02-19 }} * [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html Dáil Éireann - Bás an Dochtúra Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103084026/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html |date=2012-11-03 }} {{Uachtaráin na hÉireann}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Ide, Dubhghlas de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1860]] [[Catagóir:Básanna i 1949]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ros Comáin]] o6wsbrg024bc5794u9ri7sx06ryqk48 1320337 1320319 2026-07-12T21:25:04Z TGcoa 21229 1320337 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ollamh|Scoláire]] agus [[polaiteoir]] [[Éire]]annach ab ea '''Dubhghlas de hÍde''' ({{lang-en|Douglas Hyde}}) nó '''an Craoibhín Aoibhinn''', a ainm cleite ([[17 Eanáir]] [[1860]] - [[12 Iúil]] [[1949]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|title=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/hyde-douglas-de-hide-dubhghlas-a4185|teideal=Dubhghlas de hÍde|údar=DIB.ie|work=www.dib.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Duine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge ba ea é agus béaloideasaí cáiliúil. Eisean an chéad duine a roghnaíodh mar [[Uachtarán na hÉireann]], agus b'in é an post a bhí aige idir na blianta [[1938]] agus [[1945]]. [[Íomhá:Portrait of Douglas Hyde P511.jpg|clé|mion|le John Butler Yeats, 1906|273x273px]] [[Íomhá:Douglas Hyde 2 (cropped).jpg|clé|mion|roimh 1918|283x283px]] [[Íomhá:First President (6334319122).jpg|clé|mion|Inseallbhú, 25 Meitheamh 1938|220x220px]] [[Íomhá:Douglas Hyde, circa 1940.jpg|clé|mion|1940|282x282px]] == Cúlra == Mac le ministir de chuid [[Eaglais na hÉireann]] [[Arthur Hyde]] ba ea Dubhghlas de hÍde. Rugadh sa [[An Caisleán Riabhach|Chaisleán Riabhach]] i g[[Contae Ros Comáin]] é, áit ar chuala sé [[Gaeilge]] á labhairt ag cuid de mhuintir na tuaithe. Thosaigh sé ag bailiú scéalta agus amhrán uathu. Bhí an-suim aige i dteangacha, agus tar éis dó staidéar a dhéanamh i g[[Coláiste na Tríonóide]] bhí [[Fraincis]], [[Laidin]], [[Gearmáinis]], [[Gréigis]] agus [[Eabhrais]] aige. == Conradh na Gaeilge == Chuidigh sé le [[Conradh na Gaeilge]] a bhunú sa bhliain [[1893]], agus bhí sé tamall maith de bhlianta ina uachtarán air. B'fhearr leis an Conradh a choinneáil glan ar chúrsaí polaitíochta, agus d'éirigh sé as an gConradh ag Ard-Fheis an Chonartha i n[[Dún Dealgan]] sa bhliain [[1915]] nuair a tháinig leithéidí [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Piarais]] chun cinn. Bhí sé ina bhall de [[Coiste na Leabhar|Choiste na Leabhar]] ó bunaíodh é sa bhliain 1928. Sa bhliain 2008, agus Dáithí Mac Cárthaigh ina uachtarán, ghlac Conradh na Gaeilge le bunreacht nua a réitigh le leagan amach neamhpholaitiúil roimh 1915 agus a d'fhág ar lár aon tagairt do shaoirse na hÉireann. Seo mar a fhoráiltear le Bunreacht an Chonartha: "Is í aidhm na hEagraíochta an Ghaeilge a athréimniú mar ghnáththeanga na hÉireann". == Ina Uachtarán == Ní raibh aon bhaint aige le Sinn Féin ná le gluaiseacht na saoirse, ach bhí sé sásta suíochán a ghlacadh i [[Seanad Éireann]], ar feadh tamall gearr sa bhliain 1925. Nuair a cuireadh [[Uachtarán na hÉireann|Oifig an Uachtaráin]] ar bun sa bhliain [[1937]], ba é de hÍde an chéad duine a toghadh. Toghadh é d’aonghuth d’Uachtaránacht na hÉireann faoin mBunreacht nua ar an 4 Bealtaine 1938, agus insealbhaíodh é ar an 25 Meitheamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|teideal=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> D'fheil sé don ról toisc gur scoláire, teangeolaí, agus gníomhaí teanga é nár bhain le taobh amháin den [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]] thar a chéile. Comhartha d'aontacht an Stáit a bhí ann dá réir sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Tháinig deireadh lena théarma uachtaránachta ar an 25 Meitheamh 1945, agus chuaigh sé chun cónaithe in áras i b[[Páirc an Fhionnuisce]] ar baisteadh Ráth an tSratha Beag nó Teach Ráth an tSratha air, ós ann a bhí a theach féin. D’éag sé ar an 12 Iúil 1949. Tharraing an tórramh slua ollmhór in [[Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath|Ardeaglais Naomh Pádraig]] ([[Eaglais na hÉireann]] & [[An Protastúnachas|Protastúnach]]) ar an 14 Iúil. Ba é Noel de Brún an t-aon aire rialtais a bhí i láthair. D'fhan an Taoiseach [[Seán A Mac Coisdealbha]], De Valera, et al. amuigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nuachtscannán Pathé ag an am / Funeral Of Dr. Douglas Hyde - Former President Of Ireland (1949)|url=https://www.youtube.com/watch?v=L0zr3aW2bDA|date=2014-04-13|author=British Pathé}}</ref> Bhí an-smacht ag an Eaglais Caitliceach ar shochaí na linne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot|teideal=Forgotten Patriot|údar=Brian Murphy|dáta=2016|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224144/https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=[[Irish Examiner]]|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Shíl an file Austin Clarke go raibh an scéal scannalach agus scríobh sé dán faoin eachtra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4|teideal=Dán|údar=Austin Clarke|dáta=|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224533/https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4}}</ref> Adhlacadh De hÍde sa reilig sa Phortach Ard i n[[Dún Gar]], [[Co. Ros Comáin]]. == Léitheoireacht bhreise == * [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724. == Féach freisin == * [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Ros Comáin–Gaillimh]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html Casadh an tSúgáin le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123093328/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html |date=2025-01-23 }} * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html An Naomh ar Iarraidh le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219075051/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html |date=2025-02-19 }} * [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html Dáil Éireann - Bás an Dochtúra Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103084026/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html |date=2012-11-03 }} {{Uachtaráin na hÉireann}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Ide, Dubhghlas de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1860]] [[Catagóir:Básanna i 1949]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ros Comáin]] 5nnydpi1ixuljy37c6ko86kyylx3e3o 1320342 1320337 2026-07-12T21:40:15Z TGcoa 21229 1320342 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ollamh|Scoláire]] agus [[polaiteoir]] [[Éire]]annach ab ea '''Dubhghlas de hÍde''' ({{lang-en|Douglas Hyde}}) nó '''an Craoibhín Aoibhinn''', a ainm cleite ([[17 Eanáir]] [[1860]] – [[12 Iúil]] [[1949]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|title=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/hyde-douglas-de-hide-dubhghlas-a4185|teideal=Dubhghlas de hÍde|údar=DIB.ie|work=www.dib.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Duine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge ba ea é agus béaloideasaí cáiliúil. Eisean an chéad duine a roghnaíodh mar [[Uachtarán na hÉireann]], agus b'in é an post a bhí aige idir na blianta [[1938]] agus [[1945]]. [[Íomhá:Portrait of Douglas Hyde P511.jpg|clé|mion|le John Butler Yeats, 1906|273x273px]] [[Íomhá:Douglas Hyde 2 (cropped).jpg|clé|mion|roimh 1918|283x283px]] [[Íomhá:First President (6334319122).jpg|clé|mion|Inseallbhú, 25 Meitheamh 1938|220x220px]] [[Íomhá:Douglas Hyde, circa 1940.jpg|clé|mion|1940|282x282px]] == Cúlra == Ba mhac le hArthur Hyde, ministir de chuid Eaglais na hÉireann, é Dubhghlas de hÍde. Rugadh sa [[An Caisleán Riabhach|Chaisleán Riabhach]] i g[[Contae Ros Comáin]] é, áit ar chuala sé [[Gaeilge]] á labhairt ag cuid de mhuintir na tuaithe. Thosaigh sé ag bailiú scéalta agus amhrán uathu. Bhí an-suim aige i dteangacha, agus tar éis dó staidéar a dhéanamh i g[[Coláiste na Tríonóide]] bhí [[Fraincis]], [[Laidin]], [[Gearmáinis]], [[Gréigis]] agus [[Eabhrais]] aige. == Conradh na Gaeilge == Chuidigh sé le [[Conradh na Gaeilge]] a bhunú sa bhliain [[1893]], agus bhí sé tamall maith de bhlianta ina uachtarán air. B'fhearr leis an gConradh a choinneáil glan ar chúrsaí polaitíochta, agus d'éirigh sé as an gConradh ag Ard-Fheis an Chonartha i n[[Dún Dealgan]] sa bhliain [[1915]] nuair a tháinig leithéidí [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]] chun cinn. Bhí sé ina bhall de [[Coiste na Leabhar|Choiste na Leabhar]] ó bunaíodh é sa bhliain 1928. Sa bhliain 2008, agus Dáithí Mac Cárthaigh ina uachtarán, ghlac Conradh na Gaeilge le bunreacht nua a réitigh le leagan amach neamhpholaitiúil roimh 1915 agus a d'fhág ar lár aon tagairt do shaoirse na hÉireann. Seo mar a fhoráiltear le Bunreacht an Chonartha: "Is í aidhm na hEagraíochta an Ghaeilge a athréimniú mar ghnáththeanga na hÉireann". == Ina Uachtarán == Ní raibh aon bhaint aige le Sinn Féin ná le gluaiseacht na saoirse, ach bhí sé sásta suíochán a ghlacadh i [[Seanad Éireann]], ar feadh tamall gearr sa bhliain 1925. Nuair a cuireadh [[Uachtarán na hÉireann|Oifig an Uachtaráin]] ar bun sa bhliain [[1937]], ba é de hÍde an chéad duine a toghadh. Toghadh é d’aonghuth d’Uachtaránacht na hÉireann faoin mBunreacht nua ar an 4 Bealtaine 1938, agus insealbhaíodh é ar an 25 Meitheamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|teideal=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> D'fheil sé don ról toisc gur scoláire, teangeolaí, agus gníomhaí teanga é nár bhain le taobh amháin den [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]] thar a chéile. Comhartha d'aontacht an Stáit a bhí ann dá réir sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Tháinig deireadh lena théarma uachtaránachta ar an 25 Meitheamh 1945, agus chuaigh sé chun cónaithe in áras i b[[Páirc an Fhionnuisce]] ar baisteadh Ráth an tSratha Beag nó Teach Ráth an tSratha air, ós ann a bhí a theach féin. D’éag sé ar an 12 Iúil 1949. Tharraing an tórramh slua ollmhór in [[Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath|Ardeaglais Naomh Pádraig]] ([[Eaglais na hÉireann]] agus [[An Protastúnachas|Protastúnach]]) ar an 14 Iúil. Ba é Noel de Brún an t-aon aire rialtais a bhí i láthair. D'fhan an Taoiseach [[Seán A Mac Coisdealbha|Seán A. Mac Coisdealbha]], Éamon De Valera, agus airí eile amuigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nuachtscannán Pathé ag an am / Funeral Of Dr. Douglas Hyde - Former President Of Ireland (1949)|url=https://www.youtube.com/watch?v=L0zr3aW2bDA|date=2014-04-13|author=British Pathé}}</ref> Bhí an-smacht ag an Eaglais Chaitliceach ar shochaí na linne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot|teideal=Forgotten Patriot|údar=Brian Murphy|dáta=2016|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224144/https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=[[Irish Examiner]]|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Shíl an file Austin Clarke go raibh an scéal scannalach agus scríobh sé dán faoin eachtra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4|teideal=Dán|údar=Austin Clarke|dáta=|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224533/https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4}}</ref> Adhlacadh de hÍde sa reilig sa Phortach Ard i n[[Dún Gar]], [[Co. Ros Comáin]]. == Léitheoireacht bhreise == * [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724. == Féach freisin == * [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Ros Comáin–Gaillimh]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html Casadh an tSúgáin le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123093328/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html |date=2025-01-23 }} * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html An Naomh ar Iarraidh le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219075051/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html |date=2025-02-19 }} * [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html Dáil Éireann - Bás an Dochtúra Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103084026/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html |date=2012-11-03 }} {{Uachtaráin na hÉireann}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Ide, Dubhghlas de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1860]] [[Catagóir:Básanna i 1949]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ros Comáin]] 0qno58pjkbgo66qidw1vmhq83lw3zr5 1320358 1320342 2026-07-12T22:21:09Z TGcoa 21229 1320358 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ollamh|Scoláire]] agus [[polaiteoir]] [[Éire]]annach ab ea '''Dubhghlas de hÍde''' ({{lang-en|Douglas Hyde}}) nó '''an Craoibhín Aoibhinn''', a ainm cleite ([[17 Eanáir]] [[1860]] – [[12 Iúil]] [[1949]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|title=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/hyde-douglas-de-hide-dubhghlas-a4185|teideal=Dubhghlas de hÍde|údar=DIB.ie|work=www.dib.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Duine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge ba ea é agus béaloideasaí cáiliúil. Eisean an chéad duine a roghnaíodh mar [[Uachtarán na hÉireann]], agus b'in é an post a bhí aige idir na blianta [[1938]] agus [[1945]]. [[Íomhá:Portrait of Douglas Hyde P511.jpg|clé|mion|le John Butler Yeats, 1906|273x273px]] [[Íomhá:Douglas Hyde 2 (cropped).jpg|clé|mion|roimh 1918|283x283px]] [[Íomhá:First President (6334319122).jpg|clé|mion|Inseallbhú, 25 Meitheamh 1938|220x220px]] [[Íomhá:Douglas Hyde, circa 1940.jpg|clé|mion|1940|282x282px]] == Cúlra == Ba mhac le hArthur Hyde, ministir de chuid Eaglais na hÉireann, é Dubhghlas de hÍde. Rugadh sa [[An Caisleán Riabhach|Chaisleán Riabhach]] i g[[Contae Ros Comáin]] é, áit ar chuala sé [[Gaeilge]] á labhairt ag cuid de mhuintir na tuaithe. Thosaigh sé ag bailiú scéalta agus amhrán uathu. Bhí an-suim aige i dteangacha, agus tar éis dó staidéar a dhéanamh i g[[Coláiste na Tríonóide]] bhí [[Fraincis]], [[Laidin]], [[Gearmáinis]], [[Gréigis]] agus [[Eabhrais]] aige. == Conradh na Gaeilge == Chuidigh sé le [[Conradh na Gaeilge]] a bhunú sa bhliain [[1893]], agus bhí sé tamall maith de bhlianta ina uachtarán air. B'fhearr leis an Conradh a choinneáil glan ar chúrsaí polaitíochta, agus d'éirigh sé as an gConradh ag Ard-Fheis an Chonartha i n[[Dún Dealgan]] sa bhliain [[1915]] nuair a tháinig leithéidí [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]] chun cinn. Bhí sé ina bhall de [[Coiste na Leabhar|Choiste na Leabhar]] ó bunaíodh é sa bhliain 1928. Sa bhliain 2008, agus Dáithí Mac Cárthaigh ina uachtarán, ghlac Conradh na Gaeilge le bunreacht nua a réitigh le leagan amach neamhpholaitiúil roimh 1915 agus a d'fhág ar lár aon tagairt do shaoirse na hÉireann. Seo mar a fhoráiltear le Bunreacht an Chonartha: "Is í aidhm na hEagraíochta an Ghaeilge a athréimniú mar ghnáththeanga na hÉireann". == Ina Uachtarán == Ní raibh aon bhaint aige le Sinn Féin ná le gluaiseacht na saoirse, ach bhí sé sásta suíochán a ghlacadh i [[Seanad Éireann]], ar feadh tamall gearr sa bhliain 1925. Nuair a cuireadh [[Uachtarán na hÉireann|Oifig an Uachtaráin]] ar bun sa bhliain [[1937]], ba é de hÍde an chéad duine a toghadh. Toghadh é d’aonghuth d’Uachtaránacht na hÉireann faoin mBunreacht nua ar an 4 Bealtaine 1938, agus insealbhaíodh é ar an 25 Meitheamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|teideal=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> D'fheil sé don ról toisc gur scoláire, teangeolaí, agus gníomhaí teanga é nár bhain le taobh amháin den [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]] thar a chéile. Comhartha d'aontacht an Stáit a bhí ann dá réir sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Tháinig deireadh lena théarma uachtaránachta ar an 25 Meitheamh 1945, agus chuaigh sé chun cónaithe in áras i b[[Páirc an Fhionnuisce]] ar baisteadh Ráth an tSratha Beag nó Teach Ráth an tSratha air, ós ann a bhí a theach féin. D’éag sé ar an 12 Iúil 1949. Tharraing an tórramh slua ollmhór in [[Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath|Ardeaglais Naomh Pádraig]] ([[Eaglais na hÉireann]] agus [[An Protastúnachas|Protastúnach]]) ar an 14 Iúil. Ba é Noel de Brún an t-aon aire rialtais a bhí i láthair. D'fhan an Taoiseach [[Seán A Mac Coisdealbha|Seán A. Mac Coisdealbha]], Éamon De Valera, agus airí eile amuigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nuachtscannán Pathé ag an am / Funeral Of Dr. Douglas Hyde - Former President Of Ireland (1949)|url=https://www.youtube.com/watch?v=L0zr3aW2bDA|date=2014-04-13|author=British Pathé}}</ref> Bhí an-smacht ag an Eaglais Chaitliceach ar shochaí na linne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot|teideal=Forgotten Patriot|údar=Brian Murphy|dáta=2016|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224144/https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=[[Irish Examiner]]|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Shíl an file Austin Clarke go raibh an scéal scannalach agus scríobh sé dán faoin eachtra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4|teideal=Dán|údar=Austin Clarke|dáta=|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224533/https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4}}</ref> Adhlacadh de hÍde sa reilig sa Phortach Ard i n[[Dún Gar]], [[Co. Ros Comáin]]. == Léitheoireacht bhreise == * [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724. == Féach freisin == * [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Ros Comáin–Gaillimh]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html Casadh an tSúgáin le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123093328/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html |date=2025-01-23 }} * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html An Naomh ar Iarraidh le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219075051/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html |date=2025-02-19 }} * [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html Dáil Éireann - Bás an Dochtúra Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103084026/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html |date=2012-11-03 }} {{Uachtaráin na hÉireann}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Ide, Dubhghlas de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1860]] [[Catagóir:Básanna i 1949]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ros Comáin]] mt2la1ok3vjggrz8u8wpu07uj0d8995 1320368 1320358 2026-07-12T22:42:47Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320368 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ollamh|Scoláire]] agus [[polaiteoir]] [[Éire]]annach ab ea '''Dubhghlas de hÍde''' ({{lang-en|Douglas Hyde}}) nó '''an Craoibhín Aoibhinn''', a ainm cleite ([[17 Eanáir]] [[1860]] – [[12 Iúil]] [[1949]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|title=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/hyde-douglas-de-hide-dubhghlas-a4185|teideal=Dubhghlas de hÍde|údar=DIB.ie|work=www.dib.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Duine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge ba ea é agus béaloideasaí cáiliúil. Eisean an chéad duine a roghnaíodh mar [[Uachtarán na hÉireann]], agus b'in é an post a bhí aige idir na blianta [[1938]] agus [[1945]]. [[Íomhá:Portrait of Douglas Hyde P511.jpg|clé|mion|le John Butler Yeats, 1906|273x273px]] [[Íomhá:Douglas Hyde 2 (cropped).jpg|clé|mion|roimh 1918|283x283px]] [[Íomhá:First President (6334319122).jpg|clé|mion|Inseallbhú, 25 Meitheamh 1938|220x220px]] [[Íomhá:Douglas Hyde, circa 1940.jpg|clé|mion|1940|282x282px]] == Cúlra == Ba mhac le hArthur Hyde, ministir de chuid Eaglais na hÉireann, é Dubhghlas de hÍde. Rugadh sa [[An Caisleán Riabhach|Chaisleán Riabhach]] i g[[Contae Ros Comáin]] é, áit ar chuala sé [[Gaeilge]] á labhairt ag cuid de mhuintir na tuaithe. Thosaigh sé ag bailiú scéalta agus amhrán uathu. Bhí an-suim aige i dteangacha, agus tar éis dó staidéar a dhéanamh i g[[Coláiste na Tríonóide]] bhí [[Fraincis]], [[Laidin]], [[Gearmáinis]], [[Gréigis]] agus [[Eabhrais]] aige. == Conradh na Gaeilge == Chuidigh sé le [[Conradh na Gaeilge]] a bhunú sa bhliain [[1893]], agus bhí sé tamall maith de bhlianta ina uachtarán air. B'fhearr leis an Conradh a choinneáil glan ar chúrsaí polaitíochta, agus d'éirigh sé as an gConradh ag Ard-Fheis an Chonartha i n[[Dún Dealgan]] sa bhliain [[1915]] nuair a tháinig leithéidí [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]] chun cinn. Bhí sé ina bhall de [[Coiste na Leabhar|Choiste na Leabhar]] ó bunaíodh é sa bhliain 1928. Sa bhliain 2008, agus Dáithí Mac Cárthaigh ina uachtarán, ghlac Conradh na Gaeilge le bunreacht nua a réitigh le leagan amach neamhpholaitiúil roimh 1915 agus a d'fhág ar lár aon tagairt do shaoirse na hÉireann. Seo mar a fhoráiltear le Bunreacht an Chonartha: "Is í aidhm na hEagraíochta an Ghaeilge a athréimniú mar ghnáththeanga na hÉireann". == Ina Uachtarán == Ní raibh aon bhaint aige le Sinn Féin ná le gluaiseacht na saoirse, ach bhí sé sásta suíochán a ghlacadh i [[Seanad Éireann]], ar feadh tamall gearr sa bhliain 1925. Nuair a cuireadh [[Uachtarán na hÉireann|Oifig an Uachtaráin]] ar bun sa bhliain [[1937]], ba é de hÍde an chéad duine a toghadh. Toghadh é d’aonghuth d’Uachtaránacht na hÉireann faoin mBunreacht nua ar an 4 Bealtaine 1938, agus insealbhaíodh é ar an 25 Meitheamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=421|teideal=DE HÍDE, Dubhghlas (1860–1949)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> D'fheil sé don ról toisc gur scoláire, teangeolaí, agus gníomhaí teanga é nár bhain le taobh amháin den [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]] thar a chéile. Comhartha d'aontacht an Stáit a bhí ann dá réir sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Tháinig deireadh lena théarma uachtaránachta ar an 25 Meitheamh 1945, agus chuaigh sé chun cónaithe in áras i b[[Páirc an Fhionnuisce]] ar baisteadh Ráth an tSratha Beag nó Teach Ráth an tSratha air, ós ann a bhí a theach féin. D’éag sé ar an 12 Iúil 1949. Tharraing an tórramh slua ollmhór in [[Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath|Ardeaglais Naomh Pádraig]] ([[Eaglais na hÉireann]] agus [[An Protastúnachas|Protastúnach]]) ar an 14 Iúil. Ba é Noel de Brún an t-aon aire rialtais a bhí i láthair. D'fhan an Taoiseach [[Seán A Mac Coisdealbha|Seán A. Mac Coisdealbha]], Éamon De Valera, agus airí eile amuigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nuachtscannán Pathé ag an am / Funeral Of Dr. Douglas Hyde - Former President Of Ireland (1949)|url=https://www.youtube.com/watch?v=L0zr3aW2bDA|date=2014-04-13|author=British Pathé}}</ref> Bhí an-smacht ag an Eaglais Chaitliceach ar shochaí na linne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot|teideal=Forgotten Patriot|údar=Brian Murphy|dáta=2016|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224144/https://www.gillbooks.ie/history/history/forgotten-patriot}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=[[Irish Examiner]]|dátarochtana=2024-07-13}}</ref> Shíl an file Austin Clarke go raibh an scéal scannalach agus scríobh sé dán faoin eachtra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4|teideal=Dán|údar=Austin Clarke|dáta=|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-07-13|archivedate=2024-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713224533/https://thewildgeese.irish/forum/topics/jfk-where-were-you-when-the-shots-rang-out?overrideMobileRedirect=1&id=6442157:Topic:63429&page=4}}</ref> Adhlacadh de hÍde sa reilig sa Phortach Ard i n[[Dún Gar]], [[Co. Ros Comáin]]. == Léitheoireacht bhreise == * [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724. == Féach freisin == * [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Ros Comáin–Gaillimh]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html Casadh an tSúgáin le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123093328/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1901.html |date=2025-01-23 }} * [https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html An Naomh ar Iarraidh le Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219075051/https://riomheire.ie/irisleabhair/samhain/Samhain1902.html |date=2025-02-19 }} * [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html Dáil Éireann - Bás an Dochtúra Dubhghlas de hÍde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103084026/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0117/D.0117.194907130035.html |date=2012-11-03 }} {{Uachtaráin na hÉireann}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Ide, Dubhghlas de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1860]] [[Catagóir:Básanna i 1949]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ros Comáin]] 56kpzo0p3zc0t94uktnmknjhbtudftv 0 2705 1320354 1317078 2026-07-12T22:04:44Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320354 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} ::''Is é seo leathanach faoin pholaiteoir Mícheál Daibhéad. Duine eile an file; féach [[Michael Davitt]].'' Bhí '''Mícheál Mac Daibhéid, Mícheál Dáibhéad''' nó '''Michael Davitt''' ([[25 Márta]] [[1846]] – [[30 Bealtaine]] [[1906]]) ina fheachtasóir sóisialta agus ina náisiúnach, as [[Contae Mhaigh Eo]]; ba é a bhunaigh [[Conradh na Talún]]. == Tús a shaoil == Rugadh Mícheál Mac Daibhéid sa t[[an tSráid|Sráid]] i g[[Contae Mhaigh Eo|Co. Mhaigh Eo]] ag an tréimhse ba mheasa den [[An Gorta Mór|Ghorta Mór]]. Ba é an dara páiste de chúigear clainne é a saolaíodh do Martin agus do Sabrina Daibhéad. Nuair a bhí Mícheál sé bliana d’aois díshealbhaíodh a mhuintir agus bhí ar a athair dul ar imirce go [[Sasana]] ar thóir oibre. Nuair a dhiúltaigh a bhean chéile agus a mhuintir dul isteach i dteach na mbocht, tháinig an [[sagart]] paróiste sa tSráid, An tAthair John McHugh, i gcabhair orthu agus thug sé dídean dóibh. Ar deireadh, i [[1855]], chuaigh Bean Dhaibhéid agus na páistí thar sáile go dtí an baile tionsclaíoch [[Haslingden]] i [[Lancashire]] mar a raibh Martin ina chónaí. Ní raibh Mícheál ach deich mbliana d’aois nuair a chuaigh sé ag obair i [[muileann]] cadáis. Ach faoi cheann dhá bhliain, bhain timpiste le meaisín [[Sníomh|sníomhacháin]] dó agus b’éigean an ghéag dheas a bhaint de. I ngeall ar an ngortú sin, d’fhreastail sé ar scoil Wesleyan ar feadh dhá bhliain nó go ndeachaigh sé ag obair i gclólann. Is thart faoin am seo a chur sé spéis i [[stair na hÉireann]]. == Na Fíníní == [[Íomhá:Portrait of Michael Davitt.jpg|mion|clé|roimh 1896]] Ba í an spéis seo a spreag é le dul isteach i m[[Bráithreachas na Poblachta|Bráithreachas Phoblacht na hÉireann]] (BPÉ), nó na Fíníní, i [[1865]]. Dhá bhliain ina dhiaidh sin d’éirigh sé as a phost le bheith ina Ard-Rúnaí ar na Fíníní i dTuaisceart [[Sasana|Shasana]] agus in [[Albain]]. Gabhadh i [[Londain]] é i [[1870]] agus é ag fanacht le seilbh a ghlacadh ar lastas airm. Daoradh téarma cúig bliana déag príosúnachta air ach ní raibh air ach seacht mbliana a chur isteach. Ar [[19 Nollaig]] [[1877]] ligeadh é féin agus na príosúnaigh pholaitíochta eile amach faoi choinníollacha áirithe. Ach lean sé dá chuid imeachtaí agus tamall ina dhiaidh sin ceapadh ar Ard-Chomhairle BPÉ é. [[Íomhá:The Bold Tenant Farmer's Cottage Ballinascarty - geograph.org.uk - 537941.jpg|mion|clé|The Bold Tenant Farmer's Cottage]] Nuair a scaoileadh saor é, chuaigh sé go [[Meiriceá]] ag lorg tacaíochta ó [[Gael-Mheiriceánach|Ghael-Mheiriceánacha]] dá bheartas nua “''The Land for the People''”. Chuir sé faoi in [[Philadelphia]] in [[1873]] agus a mháthair agus triúr deirfiúr in éineacht leis. Ba le linn dó a bheith i bpríosún gur rith sé leis nach raibh de leigheas ar fhadhbanna na hÉireann ach ligean do mhuintir na tíre an talamh a shealbhú. [[Íomhá:Family evicted by their landlord during the Irish Land War c1879.jpg|mion|clé|Díbirt, 1879]] Is minic a chualathas é ag rá a leithéid seo ag cruinnithe ina dhiaidh sin: “The land question can be definitely settled only by making the cultivators of the soil the proprietors”. I 1870 thug [[Rialtas na Breataine]] Acht Talún isteach a raibh “cíosanna cothroma” mar chuspóir aige: ach shíl Mac Daibhéad nár leor sin, mar ní bheadh dul chun cinn déanta ag cosmhuintir na hÉireann go dtí go mbeadh ceart acu ar a gcuid talún féin. == Cogadh na Talún == Ar theacht abhaile dó i [[1879]] bhí dálaí an ghorta ar Iarthar na hÉireann arís. Bhí sé ar cheann de na blianta ba fhliche riamh agus bhí teipthe ar bharr na bprátaí don tríú bliain as a chéile. D’fhreastail an Daibhéadach ar chruinniú mór ar an mBaile Gaelach, [[Contae Mhaigh Eo|Co. Mhaigh Eo]] ar [[20 Aibreán]] mar a leagadh síos pleananna le haghaidh ollfheachtas agóide a raibh sé mar aidhm aici cíosanna a ísliú. I g[[Caisleán an Bharraigh]] ar [[16 Lúnasa]] [[1879]] bunaíodh Conradh na Talún Mhaigh Eo go foirmiúil le lántacaíocht ó Shéarlas Stíobhardach Parnell ([[Charles Stewart Parnell]]). Ar [[21 Deireadh Fómhair]] ceapadh Parnell ina Uachtarán ar Chonradh na Talún agus bhí an Daibhéadach ar dhuine de na rúnaithe air. Anois bhí gach cuid den fheachtas agóide agus den ghluaiseacht faoi chearta talún faoi aon scáth amháin. Ba é a bhí de dhíth ar ''[[Cogadh na Talún]]'' ná cíos cóir, cinnteacht seilbhe agus ceart díola agus ón uair sin go [[1882]] tugadh faoin gcath le dúthracht. Cuireadh an Daibhéadach i b[[príosún]] arís in [[1881]] de bharr a chuid óráidí. Toghadh mar fheisire parlaiminte é do [[Contae na Mí|Chontae na Mí]] é sa bhliain 1882. Ach níor acmhainn dó freastal ar an bParlaimint de bharr gur i bpríosún a bhí sé ag an am. Scaoileadh saor é i mí na Bealtaine 1882. Nuair a ligeadh amach é in [[1882]] chuaigh sé i mbun feachtais le go mbeadh úinéireacht ar thalamh na hÉireann ag an Stát chomh maith le comhghuaillíocht a thionscnamh idir lucht oibre na Breataine, oibrithe na hÉireann agus feirmeoirí tionóntachta. Chuaigh sé go [[Meiriceá]] i mí Iúil In [[1883]] cuireadh i bpríosún arís é, ar feadh ceithre mhí, an uair dheireanach. Cé nach raibh sé féin agus Parnell ar aon tuairim faoi cheist na talún thug sé lántacaíocht don chomhghuaillíocht [[Liobrálachas|Liobarálach]] / Náisiúnach - fiú in [[1890]] nuair a bhí scoilt sa pháirtí de bharr cholscaradh Pharnell. Thaobhaigh sé leis an bhfaicsean frith-Pharnell sa [[Parlaimint|Pharlaimint]] ach de réir a chéile ghéaraigh ar a mhífhoighne nuair a chonacthas dó an easpa cumais nó tola ag an institiúid sin le deireadh a chur leis an éagóir. Agus Dáil na Breataine á fhágáil ina dhiaidh aige in 1886 thuar sé “no just cause could succeed there unless backed by physical force”. [[Íomhá:Michael Davitt (Napoleon Sarony).jpg|mion|clé|Michael Davitt, 1882 i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] (grianghraf ag Napoleon Sarony)]] == Dul chun cinn == [[File:Irish_land_war.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Irish_land_war.jpg|mion|póstaer sna 1880idí|alt=|clé]] A bhuíochas d’iarrachtaí leanúnacha Mhíchíl Mac Dhaibhéid, tugadh tuilleadh achtanna talún isteach i ndiaidh an chéad Acht Talún de chuid [[William Ewart Gladstone|Gladstone]] in 1870. Ba é an cheann ba thábhachtaí Acht na Talún 1881 a thug aitheantas ar deireadh do na 3C-anna (Cíos cothrom, Cinnteacht seilbhe, agus Ceart díol). I [[1903]] tháinig Acht Wyndham i bhfeidhm - acht a chuir ina luí go láidir ar Thiarnaí Talún a gcuid eastát a dhíol le Coimisiún na Talún. Ba iad anáidí feirme in ionad cíosa a bheadh le híoc ina dhiaidh sin. I ndeireadh na dála d’aistreofaí úinéireacht talún ó na tiarnaí talún go dtí na tionóntaí. Bhí cuspóir an Daibhéadaigh curtha i gcrích ar deireadh. D’easaontaigh sé le hAcht Wyndham toisc nár chóir tiarnaí talún a chúiteamh ar thalamh ar leis An Stát é, dar leis. == Bás agus tionchar == Nuair a d’éag an Daibhéadach i [[1906]], d’fhreastail Fear-Ionad an Rí ar an tsochraid, rud a léirigh an turas polaitiúil ar feadh tríocha bliain. Tá sé curtha sa tSráid, a bhaile dúchais. Tá an droichead idir [[Oileán Acla]] agus an mórthír a bhaisteadh as Daibhéad. Áirítear é leis ar dhuine de bhunaitheoirí [[Páirtí an Lucht Oibre (Breatain)|Pháirtí Lucht Oibre na Breataine]] chomh maith le bheith ina inspioráid don Irish Land and Labour Association le D.D. Sheehan. Dúirt [[Mahatma Gandhi]] roinnt blianta ina dhiaidh sin go ndeachaigh An Daibhéadach agus Conradh na Talún go mór i gcion air agus an ghluaiseacht um léirsiú síochána á bunú aige san [[An India|India]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Davitt, Michael}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1846]] [[Catagóir:Básanna i 1906]] [[Catagóir:Athriar talúntais in Éirinn]] [[Catagóir:Baill de BPÉ]] [[Catagóir:Coirpigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Lucht CLG]] [[Catagóir:Na Fíníní]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Mí]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Sealbhóirí oifige polaitiúla in Éirinn]] [[Catagóir:Síónaigh]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 19ú haois]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 20ú haois]] [[Catagóir:Tréas]] ibx597piet3nzt3n5irxrk22qt1n0ri 0 2880 1320420 1318369 2026-07-13T10:10:29Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320420 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaitíocht|Polaiteoir]] [[Éire]]annach, agus iar-[[Uachtarán na hÉireann|Uachtarán ar Phoblacht na hÉireann]] ab ea an Dochtúir '''Pádraig Ó hIrighile''' nó '''Patrick Hillery''' ([[2 Bealtaine]] [[1923]] - [[12 Aibreán]] [[2008]]),<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/childrens-section/who-past|teideal=Childrens Section - Stair / Who Past|údar=president.ie|dáta=|work=president.ie|dátarochtana=2020-05-19}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cinnlínte Nuachta|url=https://www.rte.ie/news/2008/0416/102125-cinnlinte/|date=2008-04-16|language=en|author=RTÉ Nuacht}}</ref> an séú ceann a chaith dhá théarma san oifig idir na blianta [[1976]] agus [[1990]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3bzzSdMf8N8 Clár faisnéis ar TG4]</ref> [[Dochtúir leighis]] a bhí ann, sula ndeachaigh sé leis an bpolaitíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.goodreads.com/work/best_book/15231332-uachtar-in-na-h-ireann|teideal=Uachtaráin na hÉireann|údar=Eithne Nic Eoin|dáta=2019|work=Doras Feasa: LeabhairComhar|dátarochtana=2021-04-12}}</ref> == Polaitíocht == [[Íomhá:Irish President Patrick Hillery in the Netherlands 1986 (cropped).jpg|clé|mion|1986, Amsterdam ]] Rugadh Pádraig Ó hIrighile i [[Sráid na Cathrach]] i g[[Contae an Chláir]] i [[1923]]. Fuair sé a chuid oideachais sa bhunscoil áitiúil, i Sráid na Cathrach, i g[[Coláiste Charraig an Tobair]] agus ansin i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Coláiste na hOllscoile i mBaile Átha Cliath]].  Fuair sé céimeanna onóracha san eolaíocht agus sa leigheas.  Chuaigh sé go [[Québec]], áit ar dhein sé cúrsa iarchéime.  Bhí an [[An Fhraincis|Fhraincis]] go flúirseach aige.<ref name=":0" /> D'fhill sé ar ais go hÉirinn. Nuair a bhí sé ag obair in [[ospidéal]] i mBaile Átha Cliath, bhuail sé le dochtúir óg eile, a chéile ionúin Maedhb. == Fianna Fáil == [[Íomhá:Irish President Patrick Hillery in the Netherlands 1986.jpg|clé|mion|1986, [[Amstardam|Amsterdam]]]]Thuig Éamonn De Valera go raibh cumas i bPádraig agus d'iarr sé air seasamh leis san Olltoghchán sa bhliain 1951.<ref name=":0" /> Toghadh iad mar [[Teachta Dála|Theachtaí Dála]] do dháilcheantar an [[Contae an Chláir|Chláir]]. Bhí Pádraig ag obair mar dhochtúir ag an am.  [[Íomhá:Bezoek Ierse president Hillery aan Nederland Koningin Beatrix en President Hill, Bestanddeelnr 933-8053.jpg|clé|mion|1986 in éineacht le [[Beatrix na hÍsiltíre|Banríon Beatrix na hÍsiltíre]]]] Nuair a bhí [[Seán F. Lemass|Seán Lemass]] ina Thaoiseach, ceapadh Ó hIrighile ina Aire Oideachais i 1959.  Ba cheannródaí é.<ref name=":0" />  Chuir sé tús le scrúdú cainte san Ard-Teistiméireacht mar shampla. Thug sé an cló rómhánach isteach, a mhaíodh Brian Cowen<ref name=":0" />  Mhol sé airgead a chaitheamh ar oideachas. "Bhunaigh sé na scoileanna cuimsitheacha agus na coláistí réigiúnacha" a mhaíodh Brian Cowen<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Graveside oration at funeral of Patrick Hillery|url=https://www.rte.ie/news/special-reports/2008/0416/102124-hilleryoration/|date=2008-04-16|language=en|author=Brian Cowen ar Nuacht RTÉ}}</ref> nó leag sé na bunchlocha b'fhéidir. Chuir sé tús freisin leis na duaiseanna Gaisce, a thugann aitheantas gach bliain do ghníomhartha gaisce na ngnáth-dhaoine. == Aontas Eorpach == Bhí Ó hIrighile i mbun na gcainteanna a thug [[Poblacht na hÉireann]] isteach i g[[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] i [[1973]]. Bhíodh ceannairí polaitiúla, amhail Ó hIrighile, ag argóint gur san [[An Eoraip|Eoraip]] a bhí todhchaí na hÉireann. Bhí sé ina Leas-uachtarán ar [[An Coimisiún Eorpach|Choimisiún na hEorpa]] agus ina Choimisinéir go dtí an bhliain [[1976]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://ec.europa.eu/ireland/about-us/ireland-in-eu_ga|teideal=Éire san AE|údar=Laurent BELLEC / An Coimisiún Eorpach|dáta=2016-05-30|language=en|work=Éire - European Commission|dátarochtana=2021-04-12}}</ref> == Uachtarán == Insealbhaíodh Ó hIrighile mar [[Uachtarán na hÉireann]] ar an [[3 Nollaig]] [[1976]]. Chaith sé dhá thréimhse mar Uachtarán. ==== Conspóidí ==== Comhairlíodh don Uachtarán Pádraig Ó hIrighile gan glacadh le cuireadh chun pictiúir de chuid ealaíontóirí as Toraigh a bhreithniú sa bhliain 1984.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caipeisi-stait-droim-laimhe-tugtha-le-healaiontoiri-thoraigh/|teideal=CÁIPÉISÍ STÁIT: Droim láimhe tugtha le healaíontóirí Thoraigh|údar=Breandán Delap|dáta=2014|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-04-12}}</ref> == Bás == Fuair sé bás tar éis tréimhse gearr tinnis sa bhliain 2008 in Ospís Naomh Proinsias, [[Ráth Eanaigh]].<ref>Pádraig Ó hIrghile. An tUltach 84 (5), 20. Bealtaine 2008</ref> Cuireadh Pádraig Ó hIrighile i Reilig Naomh Fionntain i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath.<ref>{{Lua idirlín|url=https://notices.irishtimes.com/death/o-hirighile/2410596?s_source=itir_titi|teideal=Ó HIRIGHILE : Death notice - Irish Times Family Notices - Irish Times|work=notices.irishtimes.com|dátarochtana=2021-04-12|archivedate=2021-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412211624/https://notices.irishtimes.com/death/o-hirighile/2410596?s_source=itir_titi}}</ref> == Léitheoireacht bhreise == * [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724. == Tagairtí == {{reflist}} {{Uachtaráin na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Ó hIrighile, Pádraig}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1923]] [[Catagóir:Básanna in 2008]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:An Clár (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]] [[Catagóir:Coimisinéirí Eorpacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lianna Éireannacha]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]] j2yjagmsufm2ydd4oj5i1t4utulcpeb 0 3544 1320293 1273691 2026-07-12T18:29:23Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1320293 wikitext text/x-wiki {{Iúil}} Is é an '''12 Iúil''' an 193ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 194ú lá i mbliain bhisigh. Tá 172 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Ceilúrann an "Twelfth" bua Rí Liam i 1690 nuair a bhuail fórsaí an Phrionsa Oráiste airm a athair céile, Séamas Stiubhart, ag [[Cath na Bóinne]]. == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1817]] — [[Henry David Thoreau]], fealsamh Meiriceánach (b. [[1862]]) * [[1854]] — [[George Eastman]], ceapadóir is daonchara Meiriceánach (b. [[1932]]) * [[1863]] — [[Albert Calmette]], dochtúir leighis, micribhitheolaí agus imdhíoneolaí (b. [[1933]]) * [[1892]] — [[Bruno Schulz]], scríbhneoir agus ealaíontóir Polannach (b. [[1942]]) * [[1904]] — [[Pablo Neruda]], file agus polaiteoir Sileach (b. [[1973]]) * [[1908]] — [[Milton Berle]], fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach (b. [[2002]]) * [[1912]] — [[Mícheál Mac Aodha]], iománaí Éireannach (b. [[1982]]) * [[1917]] — [[Andrew Wyeth]], péintéir Meiriceánach (b. [[2009]]) * [[1918]] — [[Roger Couderc]], iriseoir Francach (b. [[1984]]) * [[1922]] — [[Michael Ventris]], ailtire agus teangeolaí Sasanach (b. [[1956]]) * [[1937]] — [[Bill Cosby]], aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach * [[1942]] — [[Pádraic Breathnach]], scríbhneoir Éireannach * [[1946]] — [[Robert Fisk]], iriseoir Briotanach (b. [[2020]]) * [[1948]] — [[Richard Simmons]], múinteoir corpacmhainne agus aisteoir Meiriceánach (b. [[2024]]) * [[1950]] — [[Abdullah al-Hamid]], gníomhaí (b. [[2020]]) * [[1954]] — [[Briain Mac Óda]], iománaí Éireannach * [[1956]] — [[Cathal Ó Searcaigh]], file Éireannach * [[1957]] — [[Catherine Connolly]], polaiteoir Éireannach * [[1972]] — [[Jake Wood]], aisteoir Sasanach * [[1973]] — [[Marc MacSharry]], polaiteoir Éireannach * [[1974]] — [[Keith Swanick]], polaiteoir Éireannach * [[1974]] — [[Stelios Giannakopoulos]], imreoir sacair * [[1975]] — [[Carolina Kasting]], ban-aisteoir * [[1976]] — [[Anna Friel]], ban-aisteoir Sasanach * [[1978]] — [[Topher Grace]], aisteoir Meiriceánach * [[1981]] — [[Ciarán Ó Con Cheanainn]], amhránaí Éireannach (b. [[2009]]) * [[1982]] — [[Antonio Cassano]], imreoir sacair Iodálach * [[1984]] — [[Michael McGovern]], imreoir sacair * [[1991]] — [[Pablo Carreño Busta]], imreoir leadóige * [[1997]] — [[Malala Yousafzai]], gníomhaí == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1536]] — [[Erasmus as Rotterdam]], sagart agus fealsúnaí (r. [[1469]]) * [[1691]] — [[Marquis de Saint Ruth]], ginearál Francach (r.~1650í) * [[1804]] — [[Alexander Hamilton]], teoiricí polaitiúil agus státaire Meiriceánach (r. [[1757]]) * [[1841]] — [[William James MacNeven]], scríbhneoir agus dochtúir Gael-Mheiriceánach (r. [[1763]]) * [[1849]] — [[Dolley Madison]], 81, bean chéile Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r. [[1768]]) * [[1892]] — [[Cyrus West Field]], fear gnó Meiriceánach (r. [[1819]]) * [[1910]] — [[Charles Stewart Rolls]], Aerloingseoir (r. [[1877]]) * [[1949]] — [[Dubhghlas de hÍde]], 89, céad Uachtarán na hÉireann (r. [[1860]]) * [[1949]] — [[Rowland Harry Biffen]], luibheolaí Briotanach (r. [[1874]]) * [[1953]] — [[Proinsias Ó Fathaigh]], polaiteoir Éireannach (r. [[1879]]) * [[1968]] — [[John Carew]], polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael (r. [[1901]]) * [[1973]] — [[Lon Chaney Jr.]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1906]]) * [[2013]] — [[Pran]], aisteoir Indiach (r. [[1920]]) * [[2022]] — [[Joan Lingard]], scríbhneoir Briotanach (r. [[1932]]) == Tarluithe eile == * [[526]] - Toghadh [[Pápa Feilimí IV]] * [[1543]] - Phós [[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]] a bhean chéile dheiridh [[Catherine Parr]] * [[1691]] - [[Cath Eachroma]] ([[féilire Iúil]]) idir Arm an [[Liam III Shasana|Rí Liam III Oráisteach]] agus Arm an [[Séamas II Shasana|Rí Shéamuis II]]. * [[1975]] - D'fhógair [[São Tomé agus Príncipe]] a neamhspleáchas ón [[an Phortaingéil|Phortaingéil]] * [[1979]] - Bhain [[Ciribeas]] neamhspleáchas amach ón Ríocht Aontaithe * [[1998]] - D'ionsaí [[UVF]] teach i m[[Baile Monaidh]] le buama peitril mar go raibh [[Caitliceach|Caitlicigh]] ina gconai ansin. Maraíodh triúr deartháireacha oga. * [[1998]] - Bhuaigh [[an Fhrainc]] [[Corn Sacair an Domhain]] * [[2007]] - Rinne [[Arm na Stát Aontaithe]] aerionsaí ar ceannaircigh armtha i m[[Bagdad]], [[An Iaráic]]. [[Collateral Murder|Maraíodh sibhialtaigh]] fosta agus níos déanaí sceitheadh an píosa scannánaíochta leis an t-idirlíon [[Catagóir:Dátaí|0712]] [[Catagóir:Míonna|Iúil, 12]] sor9e63uq3ud7nzqdt776dimh5pjgfz 0 4148 1320278 1308755 2026-07-12T14:48:17Z TGcoa 21229 1320278 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlánacha na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum]] == Feachtas in Éirinn == Tháinig Rí Séamas i dtír in Éirinn i mí an Mhárta 1689 agus 6,000 saighdiúir Francach in éineacht leis mar iarracht a choróin a fháil ar ais arís.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh an ratha i dtosach báire i nDroim Mór, thig leis na Seacaibítigh gabháil leo ó thuaidh agus Béal Feirste a chur faoina smacht. Ba ag Caisleán na Croma an 28 Iúil 1689, i ngar d‘Inis Ceithleann, a fuarthas an tréanlámh in uachtar ar na Seacaibítigh den chéad uair. == An cath == [[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion]] Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. [[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh]] Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an [[12 Iúil]] 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> [[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu]] == Iarmhairtí == Dá bhrí sin, ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus bhí sé níos críochnaithí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad rúidtrúpaí Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu]] Tar éis Chath na Bóinne, rinneadh plandáil in [[Cúige Uladh|Ultaibh]] de thiarnaí talún agus de thionóntaí as [[Sasana]] agus as [[Albain]]. {{Main|Plandáil Uladh}} == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamus a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] t0kupzn1a5wzzyxtzd8ocnm5zwbaf0a 1320279 1320278 2026-07-12T15:00:34Z TGcoa 21229 /* Feachtas in Éirinn */ 1320279 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlánacha na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,000 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == [[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion]] Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. [[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh]] Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an [[12 Iúil]] 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> [[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu]] == Iarmhairtí == Dá bhrí sin, ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus bhí sé níos críochnaithí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad rúidtrúpaí Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu]] Tar éis Chath na Bóinne, rinneadh plandáil in [[Cúige Uladh|Ultaibh]] de thiarnaí talún agus de thionóntaí as [[Sasana]] agus as [[Albain]]. {{Main|Plandáil Uladh}} == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamus a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] h9xlgr2ih1wkrty7ya8n4l6dg9n10re 1320280 1320279 2026-07-12T15:05:57Z TGcoa 21229 1320280 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana|Séamas II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint chun glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlána na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,000 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == [[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion]] Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. [[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh]] Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an [[12 Iúil]] 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> [[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu]] == Iarmhairtí == Dá bhrí sin, ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus bhí sé níos críochnaithí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad rúidtrúpaí Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu]] Tar éis Chath na Bóinne, rinneadh plandáil in [[Cúige Uladh|Ultaibh]] de thiarnaí talún agus de thionóntaí as [[Sasana]] agus as [[Albain]]. {{Main|Plandáil Uladh}} == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamas a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] r3u5t7ov1yo72wnt5gdvkss88p1tyua 1320281 1320280 2026-07-12T15:07:50Z TGcoa 21229 1320281 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana|Séamas II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint chun glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlána na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum]][[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion]][[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh]][[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu]] [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,000 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an [[12 Iúil]] 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> == Iarmhairtí == Dá bhrí sin, ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus bhí sé níos críochnaithí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad rúidtrúpaí Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn Tar éis Chath na Bóinne, rinneadh plandáil in [[Cúige Uladh|Ultaibh]] de thiarnaí talún agus de thionóntaí as [[Sasana]] agus as [[Albain]]. {{Main|Plandáil Uladh}} == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamas a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] mkr6wnbv3v5u1tk4yx69v7rtpawxxlb 1320364 1320281 2026-07-12T22:36:49Z TGcoa 21229 /* An cath */ 1320364 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana|Séamas II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint chun glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlána na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum]][[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion]][[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh]][[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu]] [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,000 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an [[12 Iúil]] 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> == Iarmhairtí == Ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus bhí sé níos críochnaithí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad rúidtrúpaí Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn Tar éis an chogaidh, tharla forghabháil talún ar scála mór ar thailte na dtiarnaí a thacaigh le Séamas II (na Seacaibítigh). I gCúige Laighean agus i gCúige Mumhan is mó a cuireadh an forghabháil seo i bhfeidhm (agus cailleadh an beagán talún a bhí fágtha ag na seantiarnaí Caitliceacha i gCúige Uladh chomh maith. Le linn na 1690idí, bhuail gorta mór Albain (tréimhse ar a dtugtar ''The Seven Ill Years''). Ag an am céanna, bhí talamh le fáil i gCúige Uladh tar éis an chogaidh. Meastar gur tháinig idir 50,000 agus 80,000 Albanach (Preispitéirigh den chuid is mó) go hUltaibh laistigh de dheich mbliana. D'athraigh an t-athrú daonra seo struchtúr sóisialta agus reiligiúnach an chúige go buan, go háirithe in Aontroim, sa Dún, agus i nDoire, níos mó ná mar a d'athraigh an [[Plandáil Uladh|phlandáil in 1609]]. == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamas a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] rmbmuk6h5529zdixe2hnuu55g28zf53 1320371 1320364 2026-07-12T22:46:42Z TGcoa 21229 /* An cath */ 1320371 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana|Séamas II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint chun glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlána na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum|220x220px]][[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion|220x220px]][[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh|220x220px]][[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu|220x220px]] [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu|220x220px]] [[Íomhá:Car park bonfire, Belfast - geograph.org.uk - 877916.jpg|clé|mion|220x220px|Tá lasadh tinte cnámh ar cheann de na traidisiúin ar an 12 Iúil. An tine chnámh ollmhór anseo i mBéal Feirste.]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,000 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an [[12 Iúil]] 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> == Iarmhairtí == Ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus níos tábhachtaí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad trúpaí ruathair Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn. Tar éis an chogaidh, tharla forghabháil talún ar scála mór ar thailte na dtiarnaí a thacaigh le Séamas II (na Seacaibítigh). I gCúige Laighean agus i gCúige Mumhan is mó a cuireadh an forghabháil seo i bhfeidhm (agus cailleadh an beagán talún a bhí fágtha ag na seantiarnaí Caitliceacha i gCúige Uladh chomh maith. Le linn na 1690idí, bhuail gorta mór Albain (tréimhse ar a dtugtar ''The Seven Ill Years''). Ag an am céanna, bhí talamh le fáil i gCúige Uladh tar éis an chogaidh. Meastar gur tháinig idir 50,000 agus 80,000 Albanach (Preispitéirigh den chuid is mó) go hUltaibh laistigh de dheich mbliana. D'athraigh an t-athrú daonra seo struchtúr sóisialta agus reiligiúnach an chúige go buan, go háirithe in Aontroim, sa Dún, agus i nDoire, níos mó ná mar a d'athraigh an [[Plandáil Uladh|phlandáil in 1609]]. == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamas a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn an pobal Aontachtach ag máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha in 1999<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun é a fhorbairt mar shuíomh turasóireachta staire, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] llutss4s9gy42cc4388uos8ujxek0f1 1320376 1320371 2026-07-12T23:08:47Z TGcoa 21229 1320376 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana|Séamas II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint (ó na Seacht Neamhbhásmhara" (Immortal Seven), grúpa tiarnaí Sasanacha) chun glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamus go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]] (Cogadh na Fraince-Ísiltíre, 1672).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tharla ionradh na Fraince ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] in 1688, nuair a thosaigh Cogadh na Naoi mBliana — is é sin díreach an t-ionradh a spreag an Chomhghuaillíocht Mhór (League of Augsburg). Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlána na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum|220x220px]][[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion|220x220px]][[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh|220x220px]][[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu|220x220px]] [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu|220x220px]] [[Íomhá:Car park bonfire, Belfast - geograph.org.uk - 877916.jpg|clé|mion|220x220px|Tá lasadh tinte cnámh ar cheann de na traidisiúin ar an 12 Iúil. An tine chnámh ollmhór anseo i mBéal Feirste.]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,500 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an 11 Iúil 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> Is é an 12ú an lá comórtha traidisiúnta (a tháinig chun bheith ceangailte i ndiaidh dó a bheith curtha in aon dháta le [[Cath Eachroma]] sa 18ú haois). 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> == Iarmhairtí == Ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus níos tábhachtaí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad trúpaí ruathair Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn. Tar éis an chogaidh, tharla forghabháil talún ar scála mór ar thailte na dtiarnaí a thacaigh le Séamas II (na Seacaibítigh). I gCúige Laighean agus i gCúige Mumhan is mó a cuireadh an forghabháil seo i bhfeidhm (agus cailleadh an beagán talún a bhí fágtha ag na seantiarnaí Caitliceacha i gCúige Uladh chomh maith. Le linn na 1690idí, bhuail gorta mór Albain (tréimhse ar a dtugtar ''The Seven Ill Years''). Ag an am céanna, bhí talamh le fáil i gCúige Uladh tar éis an chogaidh. Meastar gur tháinig idir 50,000 agus 80,000 Albanach (Preispitéirigh den chuid is mó) go hUltaibh laistigh de dheich mbliana. D'athraigh an t-athrú daonra seo struchtúr sóisialta agus reiligiúnach an chúige go buan, go háirithe in Aontroim, sa Dún, agus i nDoire, níos mó ná mar a d'athraigh an [[Plandáil Uladh|phlandáil in 1609]]. == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamas a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn an pobal Aontachtach ag máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha in 1999<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun é a fhorbairt mar shuíomh turasóireachta staire, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] 0e8pxja2qb5qso1binb3ia5rarbysed 1320380 1320376 2026-07-12T23:19:08Z TGcoa 21229 1320380 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Troideadh '''Cath na Bóinne''' sa bhliain [[1690]], agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in [[Éire|Éirinn]]. Sa bhliain [[1660]] tháinig Rí [[Séarlas II Shasana]] i gcoróin, tar éis ré [[Oilibhéar Cromail|Chromail]]. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí [[Séamus II Shasana|Séamas II Shasana]] i réimeas i [[1685]], rí a raibh cáil an [[Caitliceachas|Chaitliceachais]] air, ach trí bliana dár gcionn tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] i dtír i [[Sasana]], tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint (ó na "Seacht Neamhbhásmhara" (Immortal Seven), grúpa tiarnaí Sasanacha) chun glacadh le coróin Shasana. I [[1689]] tháinig an Rí Séamas go hÉirinn. == Geopholaitíocht == D’fhéadfadh sé gurb é an cath seo an ceann is cáiliúla i stair na hÉireann ach ba é ba chúis leis ná dhá rud a tharla lasmuigh d’Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=ga-IE|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]] (Cogadh na Fraince-Ísiltíre, 1672).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tharla ionradh na Fraince ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] in 1688, nuair a thosaigh Cogadh na Naoi mBliana — is é sin díreach an t-ionradh a spreag an Chomhghuaillíocht Mhór (League of Augsburg). Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] (nó [[Liam III Shasana|Liam III]]), ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, [[Máire]], iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlána na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":1" /> [[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|le Jan van Huchtenburgh, 1733 sa Rijksmuseum|220x220px]][[Íomhá:Slag aan de Boyne, 1690 Victorie des Koninghs William in Yerland Bevochten tegen Koningh Jacobus (titel op object), RP-P-OB-82.625.jpg|clé|mion|220x220px]][[Íomhá:BOYNE River-site of Battle - panoramio.jpg|clé|mion|an suíomh|220x220px]][[Íomhá:Battle of the Boyne Cottage, Donore - geograph.org.uk - 491581.jpg|clé|mion|Donore: lárionad inniu|220x220px]] [[Íomhá:Oldbridge House, Battle of the Boyne Visitor Centre near Drogheda (geograph 4637130).jpg|clé|mion|Oldbridge House: lárionad inniu|220x220px]] [[Íomhá:Car park bonfire, Belfast - geograph.org.uk - 877916.jpg|clé|mion|220x220px|Tá lasadh tinte cnámh ar cheann de na traidisiúin ar an 12 Iúil. An tine chnámh ollmhór anseo i mBéal Feirste.]] == Feachtas in Éirinn == I mí an Mhárta 1689, tháinig Séamas le hoifigigh Fhrancacha, le hairgead agus le harmas, ach ní arm saighdiúirí rialta a bhí ann. Níor tháinig 6,500 saighdiúir Francach (faoi cheannas an Chunta de Lauzun) go hÉirinn go dtí mí an Mhárta 1690, mar mhalartú ar na saighdiúirí Éireannacha a seoladh chun na Fraince faoi cheannas Thiarna Mountcashel.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh "Bhriseadh Dhroim Mór" (14 Márta 1689), d'éirigh go hiomlán leis na Seacaibítigh Béal Feirste a ghabháil agus a chur faoina smacht sular ghluaiseadar i dtreo Dhoire. Cé gur ionsaigh na Seacaibítigh [[Caisleán na Croma|Caisleán na Croime]], tharla mórchath inar cloíodh iad in aice láimhe ag Cath an Ghallbhaile (Newtownbutler) ar an 31 Iúil 1689. Ar an 28 Iúil, áfach, briseadh an léigear ar Dhoire. == An cath == Go deimhin, ba é cath na Bóinne, a raibh 36,000 saighdiúir ar thaobh Liam agus 25,000 saighdiúir ar thaobh Shéamais páirteach ann, an cath ba mhó a troideadh riamh roimhe sin ar thalamh na hÉireann.<ref name=":1" /> Cath pan-Eorpach a bhí ann mar go raibh saighdiúirí as an Ísiltír, as an Danmhairg, as an nGearmáin, as an Iorua agus as an bPolainn páirteach ann, gan trácht ar na saighdiúirí as an mBreatain agus as Éirinn. Bhí Francaigh ag troid ar an dá thaobh, is é sin, roinnt Protastúnach [[Úgónaigh|Úgónach]] ag troid ar son Liam agus arm 6,500 saighdiúir a chuir Louis ar fáil chun tacú le Séamas. Ar deireadh bhuail Liam fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an [[1 Iúil]] nó – san fhéilire nua – ar an 11 Iúil 1690.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/|teideal=Battle of the Boyne|údar=battleoftheboyne.ie|dátarochtana=2022|archivedate=2009-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221155114/http://www.battleoftheboyne.ie/thebattleoftheboyne/}}</ref> Is é an 12ú an lá comórtha traidisiúnta (a tháinig chun bheith ceangailte i ndiaidh dó a bheith curtha in aon dháta le [[Cath Eachroma]] sa 18ú haois). 'Séamas an chaca' a tugadh ar an Rí Séamas II nuair a 'rith sé' as Cath na Bóinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-granna-e-ni-raibh-se-mile-o-chac-bo-ariamh/|teideal=Nach gránna é? Ní raibh sé míle ó chac bó ariamh…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> == Iarmhairtí == Ní raibh Cath na Bóinne cinntitheach: bhí [[Cath Eachroma]], a tharla i mí Iúil 1691, i bhfad níos fuiltí agus níos tábhachtaí.<ref name=":1" /> {{Main|Cath Eachroma}} Ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí a bhfuil cáil (seicteach) air ó shin: ba Chaitlicigh iad trúpaí ruathair Liam, is é sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] agus [[Vín]], inar canadh ''Te Deum'' chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas. Dá ainneoin sin, ós rud é go raibh an dá rí i láthair, tugadh cumhacht mhiotasach do Chath na Bóinne agus, sa deireadh, ba é sin ba chúis le toradh an chatha a thiontú ina bhua Protastúnach. Chinntigh bua na nUilliamaíteach in Éirinn go mbeadh an lámh in uachtar ag an mBreatain agus ag Protastúnaigh ar Éirinn. Tar éis an chogaidh, tharla forghabháil talún ar scála mór ar thailte na dtiarnaí a thacaigh le Séamas II (na Seacaibítigh). I gCúige Laighean agus i gCúige Mumhan is mó a cuireadh an forghabháil seo i bhfeidhm (agus cailleadh an beagán talún a bhí fágtha ag na seantiarnaí Caitliceacha i gCúige Uladh chomh maith). Le linn na 1690idí, bhuail gorta mór Albain (tréimhse ar a dtugtar ''The Seven Ill Years''). Ag an am céanna, bhí talamh le fáil i gCúige Uladh tar éis an chogaidh. Meastar gur tháinig idir 50,000 agus 80,000 Albanach (Preispitéirigh den chuid is mó) go hUltaibh laistigh de dheich mbliana. D'athraigh an t-athrú daonra seo struchtúr sóisialta agus reiligiúnach an chúige go buan, go háirithe in Aontroim, sa Dún, agus i nDoire, níos mó ná mar a d'athraigh an [[Plandáil Uladh|phlandáil in 1609]]. == Léirmhíniú == Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, [[Aontachtóirí|Aontachtaithe]] agus [[Protastúnachas|Protastúnaigh]], siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamas a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn an pobal Aontachtach ag máirseáil ar fud [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]] i mí [[Iúil]], go háirithe ar an 12ú lá, le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Cheannaigh rialtas [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] suíomh an chatha in 1999<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Government to buy the site of the Battle of the Boyne|url=https://www.rte.ie/news/1999/1205/4569-boyne/|date=1999-12-05|language=en|author=RTÉ news}}</ref> chun é a fhorbairt mar shuíomh turasóireachta staire, éacht a leanann as [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Féach freisin == * [[Cath Eachroma]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.battleoftheboyne.ie/ Suíomh gréasáin oifigiúil le comóradh stairiúil a dhéanamh ar an gcath] [[Catagóir:Cathanna in Éirinn]] [[Catagóir:Cathanna Chogadh an Dá Rí|Bóinne]] [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Plandáil Uladh]] [[Catagóir:1690]] gcd0xwbcqa3xpiyr1trxia907c978tg 0 6645 1320398 1319748 2026-07-13T00:06:18Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320398 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] [[Éire]]annach ab ea '''Abraham Stoker''', ([[8 Samhain]], [[1847]] - [[20 Aibreán]], [[1912]]), nó '''Bram Stoker''', mar a thugtar air de ghnáth. Scríobh sé [[úrscéal]]<nowiki/>ta agus [[gearrscéal]]<nowiki/>ta don chuid is mó, agus is é an t-úrscéal úd ''[[Dracula]]'' an [[leabhar]] is cáiliúla a tháinig óna [[Peann|pheann.]] Lena lá féin, áfach, bhí níos mó clú air mar [[amharclann]]<nowiki/>aí, nó bhí sé ina chúntóir phearsanta don [[aisteoir]] Shasanach Henry Irving agus ina úinéir agus ina bhainisteoir ar an amharclann úd ''Lyceum Theatre'' i [[Londain]]. == Saol in Éirinn == Rugadh Stoker i [[Baile Átha Cliath|mBaile Átha Cliath]] sa bhliain [[1847]]. Ba iad a thuismitheoirí ná sean-Abraham Stoker ó Bhaile Átha Cliath agus an feiminí Charlotte Mathilda Blake Thornley, arbh as [[Béal Átha Seanaidh]] i g[[Contae Dhún na nGall|Co. Dhún na nGall]] di, agus a d'fhás suas i [[Sligeach]]. [[Íomhá:Stoker Dublin.jpg|clé|mion]] D’fhás Bram Stoker suas ag 15 Corrán Marino,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/1381554?s=Marino+Crescent|teideal=Corrán Marino/Marino Crescent|language=ga|work=Logainm.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> [[Cluain Tarbh]]. Bhí tinneas ina leannán ar Bhram Stoker nuair a bhí sé óg, agus é ag coimeád na leapa an chuid ba mhó den am. Chuaigh a chéad óige go mór mór i gcion ar Stoker, rud a bhí le haithint ar a chuid saothair níos déanaí. Fuair sé biseach ón tinneas de réir a chéile, agus ina fhear fásta dó, bhí sé ina [[Duine|dhuine]] sách sláintiúil. Thosaigh sé an imirt [[sacar|sacair]] san [[ollscoil]] ([[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]]), agus rinne sé staidéar ar an [[stair]], ar an [[litríocht]] agus ar an [[matamaitic]]. Tar éis tamaill, chuaigh sé sa státseirbhís, ach ní raibh mórán suime aige sa chineál sin oibre. Mar sin, chuaigh sé le h[[iriseoireacht]] agus fuair sé post leis an [[nuachtán]] ''The Evening Mail''. == Londain == Sa bhliain [[1878]], phós Stoker Florence Balcome, cailín a bhí ina banchara ag [[Oscar Wilde]] roimhe sin. Chuaigh siad go [[Londain]]. Thosaigh Stoker ag obair ina bhainisteoir ar an Lyceum Theatre sa bhliain 1879, áit a raibh a chara Henry Irving ag [[aisteoir]]eacht. Bhí an cairdeas seo an-tábhachtach d'Irving, agus chuidigh Irving leis aithne a fháil ar mhaithe agus ar mhóruaisle na [[Príomhchathair|príomhchathrach]]. Nuair a rugadh mac do Stoker agus a bhean sa bhliain 1879, bhaist siad Irving Noel Thornley Stoker air. Bhí Stoker ag obair ina chúntóir phearsanta d'Irving, agus é ag tionlacan an aisteora timpeall an [[An Domhan|domhain]]. Bhí sé an-mhór le hIrving, agus é á adhradh, fiú. Barrúil go leor níor tháinig sé go hOirthear na hEorpa riamh, cé gurbh ansin a shuigh sé cuid d'imeachtaí an úrscéil is clúití dár chum sé. Ón taobh eile de, ar a chamchuairt dó in éineacht leis an aisteoir, fuair Stoker áiméar cuairt a thabhairt ar na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]], agus d'fháiltigh beirt [[Uachtarán na Stát Aontaithe|Uachtarán]], [[Theodore Roosevelt]] agus [[William McKinley]], an t-aisteoir agus an cúntóir chucu sa [[Teach Bán]]. Bhí Stoker an-doirte do na Stáit Aontaithe, agus bhí laochra Meiriceánacha i gcuid de na h[[úrscéal]]<nowiki/>ta a scríobh sé. [[Íomhá:Bram Stoker - 18 St Leonard's Terrace, Chelsea, London SW3 4QG.JPG|clé|mion|18 St Leonard's Terrace, Chelsea, London SW3 4QG]] == Whitby == Chaith Stoker cuid mhaith ama freisin ina chónaí i [[Whitby]] in iarthuaisceart [[Sasana|Shasana]]. Thug sé cuairt ar Whitby don chéad uair i 1890. Lonnaigh sé cuid mhór d'imeachtaí a úrscéil mhóir ''[[Dracula]]'' sa bhaile seo. Foilsíodh an leabhar sa bhliain [[1897]]. Fuair Bram Stoker [[bás]] i Londain sa bhliain [[1912]]. Bhí sé faoi bhrú oibre ag an am agus bhí [[Sifilis|gallbholgach]] air; b'fhéidir gur bhuail [[stróc]] é. == Saothair == === Úrscéalta === * [[1875]] ''The Primrose Path'' * [[1890]] ''The Snake's Pass'' * [[1895]] ''The Watter's Mou' '' * [[1895]] ''The Shoulder of Shasta'' * [[1897]] ''[[Dracula]]'' (''Eagrán i nGaeilge do dhéagóirí, ISBN 1-85791-269-1, An Gúm 1997. Eagrán iomlán, ISBN 1-85791-259-4, An Gúm 1997'') * [[1898]] ''Miss Betty'' * [[1902]] ''The Mystery of the Sea'' * [[1903]] ''The Jewel of Seven Stars'' * [[1905]] ''The Man'' (AKA: ''The Gates of Life'') * [[1908]] ''Lady Athlyne'' * [[1908]] ''Snowbound: The Record of a Theatrical Touring Party'' * [[1909]] ''The Lady of the Shroud'' * [[1911]] ''Lair of the White Worm'' == Leaganacha go Gaeilge == * [[1997]] ''Dracula - Eagrán do Dhéagóirí'' Gearrinsint a scríobh Emmet B. Arrigan. Is í a mháthair, Mary Arrigan, a rinne na léaráidí agus Gabriel Rosenstock a d’aistrigh go Gaeilge. * [[1933]]. ''Dracula.''<ref>{{Lua idirlín|url=http://tuairisc.ie/dracula-ar-fail-ar-kindle-in-am-doiche-shamhna/|teideal=‘Dracula’ ar fáil ar Kindle in am d’Oíche Shamhna|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 DF 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-04-20}}</ref> Bram Stoker a scríobh. Seán Ó Cuirrín a chuir i nGaeilge. Ion Codrescu a mhaisigh. Maolmhaodhóg Ó Ruairc a chóirigh is a chuir in eagar. An Gúm, Baile Átha Cliath. === Gearrscéalta === * ''Under the Sunset'' ** ''Under the Sunset'' ** ''The Rose Prince'' ** ''The Invisible Giant'' ** ''The Shadow Builder'' ** ''How 7 Went Mad'' ** ''Lies and Lilies'' ** ''The Castle of the King'' ** ''The Wondrous Child'' * ''Dracula's Guest'' ([[1914]]) ** ''Dracula's Guest'' ** ''The Judge's House'' ** ''The Gipsy Prophecy'' ** ''The Coming of Abel Behenna'' ** ''The Burial of the Rats'' ** ''A Dream of Red Hands'' ** ''Crooken Sands'' ** ''The Secret of the Growing Gold'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Stoker, Bram}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1847]] [[Catagóir:Básanna i 1912]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean eolaíochta]] [[Catagóir:Ficsean Gotach]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Imreoirí rugbaí]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Scéinséirí]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 19ú haois]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 20ú haois]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] 7rr6ok0o5ft8z3pqs2sbqgr95gvzb2o 0 6682 1320372 1297729 2026-07-12T22:51:42Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320372 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] [[Gaeilge]] ó [[na Rosa]] i n[[Gaeltacht]] [[Tír Chonaill|Thír Chonaill]] ba ea '''Séamus Ó Grianna''' ([[17 Samhain]] [[1889]] – [[27 Samhain]] [[1969]]), nó '''"Máire"'''.<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=203|title=Ó GRIANNA, Séamus (1889–1969) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> [[Íomhá:Ogrianna.jpg|mion|''[[Cith is Dealán]]'' (1927), cnuasach gearrscéalta]] == A mhuintir == Ba dheartháireacha leis an scríbhneoir [[Seosamh Mac Grianna]] agus an seanchaí [[Seán Bán Mac Grianna]]. Breacadh cuid mhaith seanchais síos óna dheirfiúr [[Annie Bhán]] freisin. B'é '''Jimí Fheidhlimí''' an t-ainm a bhí ag muintir na háite air, nó bhí a athair, Feidhlimí Dhónaill Phroinsiais, ar an t-aon fhear amháin i Rann na Feirste arbh ainm dó Feidhlimí. Níl i gceist le "Ó Grianna" ach Gaelú ar shloinne oifigiúil a mhuintire, mar atá, Greene. De réir an taighde a rinne Seán Bán, b'é "Grenery" nó "Mac Grianra" an leagan ba chirte. == A shaol == Rugadh Séamus Ó Grianna i Rann na Feirste (''Rinn'' na Feirste an leagan caighdeánta) sna Rosa sa bhliain 1889. Ina ghearrstócach dó, chaith sé tamall ag sclábhaíocht ar [[an Lagán]] agus in [[Albain]], agus b'ansin a casadh [[náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaithe Éireannacha]] air an chéad uair. Léigh sé dialann phríosúin [[Seán Mistéal|Sheáin Mhistéil]], ceann de scríbhinní canónta an náisiúnachais Éireannaigh, agus chuaigh sé féin leis an náisiúnachas. I ndiaidh na tréimhse a chaith sé ina náibhí, d'éirigh leis dintiúirí an mhúinteora bunscoile a bhaint amach. Níor chaith sé ach tamall gairid ina mhúinteoir, ó nach raibh an obair ag teacht leis. [[Íomhá:Therossesmap23.png|clé|mion|Ceantar na Rosa le feiceáil i ndearg]] Bhí sé páirteach i g[[Cogadh na Saoirse in Éirinn|Cogadh na Saoirse]] agus i g[[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh na gCarad]], agus é in aghaidh [[Saorstát Éireann|an tSaorstáit]]. Ní raibh sé ag cur catha go díreach, áfach, nó bhí seisean agus a dheartháir, Seosamh, ag scríobh is ag stáitsiú drámaí beaga bolscaireachta mar chineál ''biblia pauperum'' le muintir na tuaithe a spreagadh chun Poblachtánachais. Tháinig na Saorstátairí ar a lorg go héasca, áfach, agus chaith siad an chuid ab fhearr den chogadh i mbraighdeanas. Tréimhse dhearóil ab ea an phríosúnacht seo i saol Shéamuis Uí Ghrianna, agus níor chaith sé mórán dúthrachta le cur síos a thabhairt uirthi ina chuid scríbhinní. Chaith Séamus seal ina eagarthóir ar mhíosachán [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]], ach ó ba rud é nárbh aon ribín réidh é mar dhuine, tugadh bata is bóthar dó go luath. Is amhlaidh go raibh de nós aige bheith ag fáil lochta is ag caitheamh anuas ar na [[Gaeilgeoir|Gaeilgeoirí]], ar chomh dona is a bhí a gcuid Gaeilge acu, ar chomh fannlag is a bhí a gcuid iarrachtaí an Ghaeilge a athbheochan. Bhain na léitheoirí sult as a chuid eascainí tamall, ach nuair a bhí sé tar éis íde bhéil a thabhairt do gach aon duine a raibh céim ar bith aige i ngluaiseacht na teanga, bhí sé thar am aige malairt jab a tharraingt air féin. Nuair a tháinig na Poblachtánaigh i gcumhacht, fuair Séamus Ó Grianna oifig gan chúram sa státseirbhís a chuir ar a chumas obair scríbhneoireachta a dhéanamh. Bhí sé in ann beagnach tríocha leabhar a chríochnú lena shaol, idir dhíolamaí gearrscéalta, úrscéalta agus dhírbheathaisnéis. Bhí Séamus pósta, murab ionann agus a dheartháir, Seán. Is é an grá leatrom príomhthéama a chuid scríbhneoireachta, rud a cheadaíonn don léitheoir a shíleadh go gcaithfidh sé nach raibh an t-ádh leis agus é ar lorg grá ina fhear óg dó. Nuair a fuair sé é féin in ospidéal agus é an dá scór d'aois cheana, thug sé taithneamh agus teasghrá do bhean óg a bhí ina banaltra ansin, agus b'é dea-dheireadh an scéil sin go ndeachaigh an brat pósta ar an dís acu. Díol suntais é nach labhraíodh Séamus Ó Grianna focal Gaeilge lena bhean - bhí sise dall ar an teanga cibé scéal é - ná lena chlann, a tógadh i m[[Baile Átha Cliath|Baile Átha Cliath.]] Mar is éasca a aithint ar a chuid leabhar dírbheathaisnéise, fuair sé é féin náirithe go hiomlán ina stócach beag dó, agus an múinteoir ag caitheamh anuas air is á bhualadh toisc é a bheith gan focal Béarla ina phluc. Is dealraitheach go ndeachaigh drochbhuille an chéad lá scoile go domhain i bhfeidhm air, agus náire na Gaeilge ag luí go searbh air. Nuair a tháinig sé i gcrann, d'fhoghlaim sé scoth an Bhéarla, agus é in ann an-ionsaí béil a dhéanamh sa teanga sin féin orthu siúd a shíl an dúrud díobh féin, cosúil le "lucht na veistí bána" (an mheánaicme uirbeach) agus lucht na n-ollscoileanna, ar ar thug sé ''congenital idiocy mumbling inanities in university robes'' ("amadáin chruthanta ag monamar baothchainte agus a gcuid róbaí ollscoile orthu"). Ní raibh Séamus ródhóchasach as todhchaí na Gaeilge riamh, agus é ag titim in umar an éadóchais ar fad de réir mar a bhí sé ag druidim le deireadh a shaoil. D'fhág sé iontas, alltacht agus fearg ar lucht na Gaeilge, nuair a chuaigh sé leis an ''[[Language Freedom Movement]]'', brúghrúpa frith-Ghaeilgeoireachta a bhí ag iarraidh an Ghaeilge a ruaigeadh as na scoileanna. Údar marana agus machnaimh do lucht na Gaeilge inniu féin go dtréigfeadh duine de mháistrí móra na Gaeilge an chúis ar dhóigh chomh suarach sin. == A shaothar == Is é an chéad saothar fada ficsin a tháinig ó pheann Shéamuis Uí Ghrianna ná an t-úrscéal sraithfhoilsithe ''Castar na Daoiní ar a Chéile is ní Chastar na Cnoic is na Sléibhte''. Is iomaí locht is féidir a fháil ar an scéal seo nach bhfuil ann, go bunúsach, ach an chéad triail a bhain an scríbhneoir as ceird an úrscéalaí. Tá ceann de phríomh-mhóitífeanna an scríbhneora le haithint ar an saothar seo cheana féin, is é sin, an grá leatrom. D'fhéach an scríbhneoir le cur síos a thabhairt ar thimpeallacht na mac léinn agus na ndaoine léannta uirbeacha, agus siúd is nár éirigh leis ach go lagmheasartha, b'iarracht mheabhrach é le litríocht na Gaeilge a phósadh le saol na cathrach. Na leabhair, idir úrscéalta agus ghearrscéalta, a d'fhoilsigh Séamus Ó Grianna ina dhiaidh sin, áfach, - an chuid is mó acu faoin ainm cleite "Máire", in ómós do sheanchaí clúiteach a bhólaí dúchais, Máire Chonnachtach - bhí siad dírithe ar chur síos a thabhairt ar nósanna Gaelacha na Gaeltachta. Is dócha go raibh scríbhneoireacht Shéamuis Uí Ghrianna ceaptha mar oideachas do na Gaeilgeoirí uirbeacha. Nó bhí Séamus, chomh maith lena [[Seosamh Mac Grianna|dheartháir]], riamh den tuairim gur sibhialtacht iomlán í sibhialtacht na nGael, agus, mar sin, níor leor an teanga a fhoghlaim gan an bhéasaíocht a fhoghlaim chomh maith a bhí fite fuaite leis an teanga. Mar sin, ní bhíonn an plota ag feidhmiú i leabhar tipiciúil le Séamas Ó Grianna ach mar chineál leithscéal le Gaeilge shaibhir dhúchasach Thír Chonaill a chur ar fáil don léitheoir. Is é an scéal céanna a insíonn sé uair i ndiaidh uaire. Mar a dúirt "[[Peigí Rose]]", duine de scríbhneoirí comhaimseartha Ghaeilge Uladh, bhí cineál "siondróm Rocky II" ar "Mháire" mar údar. B'ionann bunstruchtúr an scéil ina lán leabhar leis, agus an scéal bunaithe ar an ngrá leatrom, nó, níos minicí fós, ar an ngrá nach n-admhaítear, toisc go bhfuil an buachaill agus an cailín róchúthail. Is féidir, freisin, go bhfuil an bochtanas ag teacht idir iad agus an cleamhnas. Ansin, fágann an Cogadh Cathartha nó an imirce scartha ó chéile iad, agus ní chasfar ar a chéile iad ach ag uaigh duine acu, nó nuair atá siad ró-aosta cheana le teas nua a chur sa seanphaisiún fuaraithe. Is iad ''Caisleáin Óir'' (imirce), ''Mo Dhá Róisín'' (is í Éire an dara Róisín, agus mar sin, is é an tírghrá a scarann an lánúin sa leabhar seo), agus ''Tairngreacht Mhiseoige'' na húrscéalta is clúití le Séamus Ó Grianna, ach d'fhoilsigh sé beagnach tríocha leabhar, idir úrscéalta, ghearrscéalta, agus dhá leabhar dírbheathaisnéise, mar atá, "Nuair a Bhí Mé Óg" agus "Saol Corrach". Maidir leis an úrscéal ''Bean Ruadh de Dhálach'', ceann de shaothair dheireanacha an scríbhneora, is féidir a rá go bhfuil sé as an ngnáth ar fad i measc a chuid úrscéalta. Dúirt [[Alan Titley]] ina mhórshaothar faoi na húrscéalta Gaeilge nach bhfuair an ceann seo a cheart riamh, ós rud é nach bhfuil gnáthlochtanna scríbhneoireachta "Mháire" ag baint leis ar aon nós, cé go bhfuil sé ag plé le gnáth-théamaí a chuid saothar, ar nós na himirce go Meiriceá, chinniúint dhosheachanta an duine, agus shaol na Gaeltachta fadó. Tá cuid mhór de scríbhinní Mháire as cló, agus níl sé furasta teacht orthu. Thairis sin, bhí sé an-mhíshásta leis an gcaighdeán nua, agus ní cheadaíodh sé a chuid leabhar a fhoilsiú ach sa seanlitriú agus sa chló Ghaelach. Mar sin féin, tá, ar a laghad, ''Tairngreacht Mhiseoige'', ''Nuair a Bhí Mé Óg'', ''Saol Corrach'', ''Caisleáin Óir'', agus díolaim dá chuid gearrscéalta (a tháinig i gcló sa bhliain [[1993]] faoin teideal ''Cora na Cinniúna'') ar fáil sa litriú nua. B'é [[Niall Ó Dónaill]] a réitigh na heagráin seo chun cló. I mbreis air sin, thosaigh [[Nollaig Mac Congail]] ag foilsiú sraith nua, ''Scríbhinní Mháire'', i ndiaidh na bliana [[2000]]. Tá an t-úrscéal úd ''Castar na Daoiní ar a Chéile...'' foilsithe an chéad uair faoi chlúdach leabhair sa chéad imleabhar den tsraith seo. == Litríocht le Séamus Ó Grianna == * ''Caisleáin Óir''. Cló Mercier, Baile Átha Cliath 1994 (úrscéal) * ''Castar na Daoine ar a Chéile''. Scríbhinní Mháire 1. Eagarthóir: Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2002 (úrscéal, altanna) * ''[[Cith is Dealán]]''. Cló Mercier, Baile Átha Cliath agus Corcaigh 1994 (gearrscéalta) * ''Cora Cinniúna 1-2''. An Gúm, Baile Átha Cliath 1993 (gearrscéalta) * ''Cúl le Muir agus scéalta eile''. Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1961 (gearrscéalta) * ''Na Blianta Corracha''. Scríbhinní Mháire 2. Eagarthóir: Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2003 (altanna) Na Rosa * ''Nuair a Bhí Mé Óg''. Cló Mercier, Baile Átha Cliath agus Corcaigh 1986 (dírbheathaisnéis) * ''An Sean-Teach''. Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath 1968 (úrscéal) * ''Tairngreacht Mhiseoige''. An Gúm, Baile Átha Cliath 1995 (úrscéal) * An Bhratach 1959. * Bean Ruadh de Dhálach 1966. * An Clár 's an Fhoireann 1955. * An Draoidín 1959. * Fód a' Bháis agus gearr-sgéalta eile 1955. * Fearra Fáil 1933. * Fallaing Shíoda 1956. * Le Clap-Sholas 1967. * Mo Dhá Róisín 1920. * Mícheál Ruadh 1925. * Ó Mhuir go Sliabh 1961. * Ó Neamh go hÁrainn 1953. * Oidhche Shamhraidh 1968. * Rann na Feirste 1942. * Saoghal Corrach 1945. * Suipín an Iolair 1962. * Scéal Úr agus Sean-scéal 1945. * An Teach nár Tógadh agus scéalta eile 1948. * Tráigh 'is Tuile 1955. * Thiar i dTír Chonaill 1940. * Úna Bhán 1962. == Litríocht faoi Shéamus Ó Grianna == * HODGINS, Tom: ''Máire - an fear á léiriú féin''. Coiscéim, Baile Átha Cliath 2006 * MAC CONGÁIL, Nollaig (eag.): ''Jonneen Khorduroy answers critics''. Léachtaí Cuimhneacháin ar Shéamas Ó Grianna 'Máire'. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1992 ==Tagairtí== {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://dynamic.rte.ie/quickaxs/209-rte-scribhneoirifaoichabidil-2007-06-16.smil Clár RTE Raidió 1, “Scríbhneoirí Faoi Chaibidil 2008” (ábhar pléite)]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.searcs-web.com/ogriann.html Searc's web guide - Séamus Ó Grianna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051227034435/http://searcs-web.com/ogriann.html |date=2005-12-27 }} {{DEFAULTSORT:Grianna, Seamus O}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1889]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach]] agq434i6tg3kx21oz02h7tote9jf78i 0 6713 1320370 1320044 2026-07-12T22:45:29Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320370 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Duine de mhórscríbhneoirí na h[[Athbheochan na Gaeilge|Athbheochana]] agus na [[An Ghaeltacht|Gaeltacht]]<nowiki/>a ba ea '''Seosamh Mac Grianna''', ó [[Rinn na Feirste]] s[[na Rosa]] i n[[An Ghaeltacht|Gaeltacht]] Thír Chonaill ( [[15 Eanáir]] [[1901]]- [[11 Meitheamh]] [[1990]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/mac-grianna-seosamh-a5052|teideal=Mac Grianna, Seosamh {{!}} Dictionary of Irish Biography|language=en|work=www.dib.ie|dátarochtana=2023-06-10}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1580|teideal=MAC GRIANNA, Seosamh (1900–1990)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2023-06-01}}</ref> == Saol == Deartháir do [[Séamus Ó Grianna|Shéamus Ó Grianna]] ab ea Seosamh, nó ''Joe Fheidhlimí Dhónaill Phroinsiais'', mar a thugadh muintir Rinn na Feirste air. Éan corr a bhí ann ó thús, mar Sheosamh, agus ní dheachaigh sé riamh ag obair ar an Lagán ná go hAlbain, mar ba dual d'aos óg Thír Chonaill a dhéanamh. Ghlac sé páirt sa Chogadh Cathartha in éineacht lena dheartháir, agus chaith an bheirt acu an bhliain go leith roimh dheireadh an chogaidh imtheorannaithe ag an Saorstát. Chaith Seosamh a sheal féin ag [[Aistriúchán|aistritheoireacht]] don [[An Gúm|Ghúm]], agus déanta na fírinne rinne sé a lán aistriúchán a thabhaigh clú is cáil dó, go háirithe an Ghaeilge a chuir sé ar ''Ivanhoe'' le [[Walter Scott]]. Meastar milliún go leith focal a bheith sna leabhair a d’aistrigh sé don Ghúm i rith 1925-32<ref name=":0" /> Mar sin féin, bhí sé míshásta leis an bpá a fuair sé ón nGúm, agus níos míshásta fós leis an dóigh ar chaith an Gúm lena chuid bunscríbhinní. Siúd is go raibh an t-[[úrscéal]] ''An Druma Mór'' críochnaithe aige sna [[1930idí|tríochaidí]], níor tháinig sé i gcló roimh na [[1960idí|seascaidí]]. Chuaigh an cruatan go mór mór chun dochair dó, go háirithe ó thaobh na sláinte sící de. Sa bhliain [[1935]], agus é díreach ag scríobh úrscéil faoi shaol polaitiúil na hÉireann, buaileadh le [[galar meabhrach]] é, a d'fhág ina chreapaltán é ó thaobh na haigne de, ar feadh a raibh fágtha de shaol aige. Chaith sé tamall i nGráinseach Ghormáin in 1935-36. As sin amach bhí an saol go dona aige. Bhí sé in aontíos le bean darbh ainm Peigí le tamall. Bhí mac acu darbh ainm Fionn ach cuireadh isteach i ndílleachtlann na m[[Bráithre Críostaí]] i nGlas Naíon é nuair nár fhéad an lánúin cúram ceart a thabhairt dó.[[Íomhá:Rannnafeirste.JPG|mion|Rann na Feirste]] D'éist sé an obair scríbhneoireachta, agus baisteadh ''Dá mBíodh Ruball ar an Éan'' (is é sin, "dá mbeadh eireaball ar an éan", de réir an Chaighdeáin) ar an úrscéal neamhchríochnaithe. Chaith Mac Grianna roinnt blianta ina chónaí ag Páirc Naomh Áine, Rath Éanaigh, sna 1950idí. D’fhág Seosamh an teach sin in 1957 agus chuaigh sé ar ais go Rann na Feirste (nochtadh leac cuimhneacháin ann i gcuimhne ar an scríbhneoir sa bhliain 2023).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nuacht an Tuaiscirt. 29 Bealtaine|url=https://www.rte.ie/rnag/nuacht-gaeltachta/2023/0529/1386248-nuacht-an-tuaiscirt-29-bealtaine/|date=2023-05-29|language=ga-IE|author=RnaG}}</ref> [[Íomhá:Letterkenny St. Eunan's College Irland@20160529 02.jpg|mion|Saint Eunan's College, Letterkenny]] Chaith Seosamh an chuid is mó den am ina dhiaidh sin ag éileamh san [[ospidéal]] [[Síciatracht|síciatrach]]. Bhí sórt cleamhnais neamhoifigiúil aige le bean agus saolaíodh mac don bheirt aige. In 1959, chuir Peigí lámh ina bás féin agus an bhliain chéanna sin a bádh an mac. Cuireadh Seosamh isteach in Ospidéal Naomh Conall i Leitir Ceanainn tuairim an ama sin agus ann a d’fhan sé. Scitsifréine a bhí air, ach níor fhág sin nach bhféadfadh sé a bheith páirteach in éigsí agus i bhféiltí i nDún na nGall ar ball. San ospidéal Naomh Conall a bhásaigh sé 11 Meitheamh 1990.<ref name=":0" /> == Scríbhinní == [[Íomhá:St Pats College Drumcondra.jpg|mion|St Pats College Drumcondra, BÁC]] Is iad na leabhair is tábhachtaí dár scríobh Seosamh ná ''Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile'', ''An Druma Mór'', ''Eoghan Ruadh Ó Néill'', ''Dá mBíodh Ruball ar an Éan'' agus [[Mo Bhealach Féin|''Mo Bhealach Féin''.]] === Aistí === [[Íomhá:St Conals Hospital Letterkenny.jpg|mion|St.Conall's: [[ospidéal]] [[Síciatracht|síciatrach]]]] Is í an aiste is mó le rá dár scríobh Seosamh ná ''[[Pádraic Ó Conaire]]''. Dealraíonn sé go raibh sé meáite ar cheird an scríbhneora a tharraingt air féin ó bhí sé an-óg, ach níor thuig sé go bhféadfadh sé an cheird sin a chleachtadh trí mheán na Gaeilge sular léigh sé an chéad leabhar le hÓ Conaire. Rinne sé an-chomhionannú le Pádraic mar dhuine agus mar dheoraí, nó shíl sé gur éanacha corra den chineál céanna ab ea an bheirt acu. Is amhlaidh go raibh coimhthíos ar Sheosamh riamh roimh shaol na Gaeltachta féin, ach nuair a fuair sé aithne ar scríbhneoireacht Uí Chonaire, chonacthas dó nach raibh sé ina aonar a thuilleadh le mothúcháin den tsórt áirithe sin. Is iad sean-fhilí Chúige Uladh is mó atá á gcardáil sna haistí eile, idir shaol agus shaothar. Bhí Seosamh riamh míshásta leis an dearcadh díspeagúil ar fhilí Uladh a léirigh [[Dónall Ó Corcora]] ina leabhar údarásúil ''The Hidden Ireland'', agus theastaigh uaidh a thaispeáint nach raibh aon chaill orthu i gcomparáid le filí na gcúigí eile. Bhí sé eolach ar shaol agus ar shaothar na bhfilí ón mbéaloideas, agus é ag trácht orthu mar a bheadh aithne phearsanta aige orthu. Ní dhearna sé plán mín de dhuáilcí daonna pearsanta na bhfilí ach an oiread, a mhalairt ar fad bhí sé in ann tagairt ghreannmhar a dhéanamh dóibh uaireanta. === Na mórshaothair === ==== ''An Druma Mór'' ==== Is é ''An Druma Mór'' an t-aon úrscéal amháin de chuid Sheosaimh nár foilsíodh gan mhoill i ndiaidh dó é a chríochnú. Ar an drochuair, ní raibh an Gúm sásta é a fhoilsiú roimh na seascaidí agus tháinig athrú mór ar litríocht na Gaeilge idir na tríochaidí nuair a scríobhadh agus deireadh na seascaidí nuair a foilsíodh é. D'fhéadfá a rá gur lá i ndiaidh an mhargaidh a tháinig an leabhar ar an saol faoi dheireadh. Go bunúsach, tugann an leabhar seo cur síos ar an dóigh a stróiceann teacht na nua-aoise agus na polaitíochta nua-aimseartha seanchomhar na Gaeltachta as a chéile. Tá na himeachtaí suite i sráidbhaile beag ar an gcósta thiar, áit nach bhfuil aon duine in ann é féin a choinneáil beo beathaithe ach é a bheith ag rúpáil oibre ó dhubh go dubh. Is í an t-aon fhilíocht amháin atá ag na daoine seo ná paráid Lá 'le Pádraig, nó lá an Druma Mhóir. Cé go raibh an t-úrscéal críochnaithe aige sna tríochaidí, níor foilsíodh é go dtí 1969. Ní nach ionadh, ghoill an cheist go mór ar Sheosamh. ==== ''Mo Bhealach Féin'' ==== Scríobh Seosamh Mac Grianna an leabhar ''[[Mo Bhealach Féin]]'' (foilsithe i mBéarla mar "''This Road of Mine''")<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/mo-bhealach-fein-as-bearla/|teideal=Mo Bhealach Féin as Béarla|údar=Séamus Mac Grianna|dáta=2020-08-19|language=ga-IE|work=Aistriú Litríochta|dátarochtana=2023-06-10|archivedate=2023-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610224558/https://www.aistriulitriochta.ie/mo-bhealach-fein-as-bearla/}}</ref> faoi thionchar na scéalta faoin bhfánaíocht a chum [[Pádraic Ó Conaire]]. Maidir le "Mo Bhealach Féin", is cur síos é ar fhánaíocht Sheosaimh féin ar fud na hÉireann agus na Breataine Móire. Inbhreathnú agus féin-scrúdú atá ann, agus ní bhíonn sa radharcra timpeall mo dhuine go minic ach cúlra nó stáitse don dóigh a bhfuil sé ag déanamh staidéir ar imeachtaí a intinne. Má bhítear ag dul ar lorg chéad chomharthaí an [[Neamhoird mheabhracha|ghalair intinne]] a chuir deireadh le caithréim scríbhneoireachta Sheosaimh i lár na d[[1930idí|tríochaidí]], beidh siad le haithint i bhfad níos soiléire ar an leabhar áirithe seo ná ar an "Ruball". {{Main|Mo Bhealach Féin}} ==== ''Ruball ar an Éan'' ==== Foilsíodh an t-úrscéal neamhchríochnaithe úd ''Dá mBíodh Ruball ar an Éan'' an chéad uair mar aguisín le "Mo Bhealach Féin". Iarracht a bhí ann cur síos liteartha a thabhairt ar shaol an aosa intleachtúil sa phríomhchathair. Dá n-éireodh leis an scríbhneoir an t-úrscéal a chríochnú, an "ruball a chur leis an éan" - is é "ruball" an leagan Ultach den fhocal "eireaball" - is dócha go gcuirfeadh sé athrú cuma ar fad ar fhorbairt na litríochta Gaeilge, na húrscéalaíochta ach go háirithe. Níl an leabhar leadránach mar atá sé, nó is iomaí scig-gháire a bhaineann Seosamh as an léitheoir leis an tsúil mhagúil a chaitheann sé ar pholaitíocht agus ar chultúr na hÉireann sna tríochaidí. Go gairid roimh a bhás, thug an scríbhneoir le fios go raibh "ruball curtha ar an éan" aige, agus ó na laethanta sin ar aghaidh bíonn an cheist i mbéal an phobail, ar fhág Seosamh aon lámhscríbhinn ina dhiaidh a mbeadh deireadh an scéil inti. An dóigh ar fágadh an t-éan gan ruball, spreag sé [[Antain Mac Lochlainn]] chun pinn leis an úrscéal ''Ruball an Éin'' a fhoilsiú sa bhliain 2005. Mar a léiríonn an teideal, iarracht atá ann an t-úrscéal neamhchríochnaithe a chríochnú faoi dheoidh. '''''An Grádh agus an Ghruaim'' (1929)''' Ba é ''An Grádh agus an Ghruaim'' an dara cnuasach le Seosamh Mac Grianna. Is iomaí léirmheas agus tráchtas a scríobhadh faoin saothar seo ó shin agus is minic a áirítear é ar cheann de mhórshaothair na Gaeilge, a scíobh ag scríbhneoir uaillmhianach óg a bhí go fóill ina chuid fichidí. Cuireadh eagrán úr amach sa bhliain 2023 inar tugadh an litriú suas chun dáta agus tús áite den fhoghraíocht. ''An Grá agus an Ghruaim'' atá air. Cuireadh an scéal “An Bhean Lán de Stuaim” ar ais sa bhailiúchán agus fágadh ann an scéal “Bíonn Súil le Muir ach ní Bhíonn Súil le hUaigh” a cuireadh isteach ina áit in eagráin níos déanaí. ==Sleachta cáiliúla dá chuid== * ''Fad is a mhair an Ghaeilge á canadh ar fud na tíre agus na sean-nósanna á gcleachtadh, mhair tréithre na Féinne – grá ar ghaisciúlacht os cionn gach uile ní, cabhair don duine lag agus comhrac don duine láidir, croí mór agus fairsingeacht agus féile'' === Foilseacháin === ==== Úrscéalta ==== * ''[[Mo Bhealach Féin]]'' (1940) * ''Dá mBíodh Ruball ar an Éan'' (2005) * ''An Druma Mór'' (1972) ==== Beathaisnéisí ==== * ''[[Eoghan Ruadh Ó Néill]]'' (1931) ==== Gearrscéalta ==== * ''An Grádh agus an Ghruaim'' (1929), bailiúchán gearrscéalta * ''Dochartach Duibhlionna agus scéalta eile'', bailiúchán (1936 agus 1976) ==== Aistí ==== * ''Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile'' * ''Fáinne an Lae'' (1925) * ''Filí Gan Iomrá'' (1926) * ''An Bhreatain Bheag'' (1937) * ''Na Lochlannaigh'' (1938) * ''Filí agus Felons'' (1987) == Féach freisin == * ''[[Mo Bhealach Féin]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Grianna, Seosamh Mac}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aistritheoirí an Ghúim]] [[Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1901]] [[Catagóir:Básanna i 1990]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Seosamh Mac Grianna]] a2kd3g0el9lho025lybv0ufi7q6wef1 0 6714 1320381 1306835 2026-07-12T23:21:36Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320381 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Aithnítear '''Cathal Ó Searcaigh''' mar dhuine de mhórfhilí na Gaeilge.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-ceist-faoi-chathal-o-searcaigh-a-bheith-ar-phaipear-gaeilge-na-hardteiste-amach-anseo-sec/|teideal=D’fhéadfadh ceist faoi Chathal Ó Searcaigh a bheith ar pháipéar Ardteiste ‘amach anseo’ – SEC|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-04}}</ref> "Tá Cathal Ó Searcaigh ar an bhfile is binne agus is milse béal in Éirinn", adeir [[Alan Titley]]. "Ina dhiaidh sin is féidir leis a bheith bog, garbh, scéaltach, Rómánsúil ar a sheal".<ref name="Titley">Alan Titley, Scríbhneoirí faoi Chaibidil (Cois Life, Baile Átha Cliath, 2010)</ref> Laoithe cumainn d'eacstais an tsaoil is ea an chuid is fearr dá shaothar agus tugann sé cuireadh isteach dúinn do charnabhal na beatha. "Ní le [[Dún na nGall]] amháin a bhaineann Ó Searcaigh ach leis an gCruinne", adúirt [[Gabriel Rosenstock]].<ref>Gabriel Rosenstock, ina léirmheas ar Gúrú i gClúidiní (Comhar, 2006)</ref> "Baineann sé le gach éinne againn, mar sin, agus leis an gCruinne go léir is í istigh ionainn [...] Is í cantaireacht na Cruinne í, an ceol is binne agus is ársa amuigh." Bhí filíocht Uí Shearcaigh ar siollabas na h[[Ardteistiméireacht]]<nowiki/>a ar feadh cúpla bliain nó gur leasaíodh an cúrsa.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-se-ar-an-gcursa-no-nil-se-ar-an-gcursa-aifeiseach-nach-mbionn-aon-cheist-faoi-chathal-o-searcaigh-ar-scrudu-na-hardteiste/|teideal=‘Tá sé ar an gcúrsa nó níl sé ar an gcúrsa’ – ‘áiféiseach’ nach mbíonn aon cheist faoi Chathal Ó Searcaigh ar scrúdú na hArdteiste|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=12 Meitheamh 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-04}}</ref> Is mar chuid den ‘Phrós Ainmnithe’ atá leabhar Uí Shearcaigh, [[Seal i Neipeal|"Seal i Neipeal]]"<ref name="osearcaigh2">{{cite book|title=Seal i Neipeal|url=https://archive.org/details/sealineipeal0000cath|first=Cathal|last=O'Searcaigh|year=2004|publisher=Cló Iar-Chonnacht|isbn=1902420608}}</ref>, ar an gcúrsa Ardteiste a tugadh isteach in 2012,<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://pdst.ie/sites/default/files/Imlitir%2020_2010%20.pdf|teideal=GAEILGE na hARDTEISTIMÉIREACHTA|údar=An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Rannóg Pholasaí, Cháilíochtaí, Churaclaim agus Mheasúnachta|dáta=Márta 2010|dátarochtana=2022|archivedate=2022-09-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220905153636/https://pdst.ie/sites/default/files/Imlitir%2020_2010%20.pdf}}</ref> agus go 2024 ar a laghad.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.curriculumonline.ie/getmedia/c794666b-8ca5-4f78-8160-809e296d19d2/Siollabais-Nuashonraithe-na-hArdteistimeireachta_1.pdf|teideal=GAEILGEː NA SIOLLABAIS AGUS AN CÓRAS MEASÚNACHTA|údar=AN ROINN OIDEACHAIS AGUS EOLAÍOCHTA curriculumonline.ie|dáta=2022|dátarochtana=4 M.F. 2022}}</ref> ==Tógáil== [[Íomhá:Cathalosearcaigh1.jpg|mion|2016]] Rugadh Cathal Ó Searcaigh i Mín A' Leá faoi scáth an [[An Earagail|Eargail]] i gcomharsanacht [[Gort an Choirce|Ghort an Choirce]] i d[[Tír Chonaill]]. B'as Mín Doire na Slua i bparóiste na Rosann dá mháthair, Agnes Roarty. Fear de bhunadh Mhín A' Leá a bhí i Micí, athair an fhile. Ar nós go leor d'fheara [[Cloch Cheann Fhaola|Chloch Cheann Fhaola]] ag an am shaothraigh Micí a bheatha mar oibrí séasúrach ar fheirmeacha i Mid Lothians na hAlban, sna ceantaireacha sin thart ar Haddington, Dunbar agus East Linton. Thit cúram na feirme a bhí acu i Mín A' Leá ar Agnes nuair a bhí a fear céile as baile. Cathal an t-aon duine clainne a bhí acu. [[Íomhá:Cathalosearcaigh3.jpg|mion|2016]] ===Scolaíocht=== [[Íomhá:Cathalosearcaigh5.jpg|mion|2016]] Fuair sé a chuid bunscolaíochta i gCaiseal na gCorr agus a chuid meánscolaíochta i nGairm Scoil Ghort A' Choirce. "Purgadóireacht anama agus aigne" a thug sé ar a thréimhse sa scoil náisiúnta. "Buillí, bualadh agus brúidiúlacht; sin an chuimhne is buaine atá agamsa ar mo chuid bunscolaíochta. Chan smacht a cuireadh ar mo shamhlaíocht i gCaiseal na gCorr ach ansmacht."<ref name="Macalla">''Ón Taobh Istigh: Agallamh le Cathal Ó Searcaigh'', Marion Kelly: Macalla (OÉ Gaillimh 1997)</ref> Ach bhí an t-ádh dearg air, adeir sé, a ghabháil chun na gairmscoile i nGort A' Choirce. "Bhí Tomás Breathnach ag múineadh ansin. Eisean a bhí i mbun an Bhéarla. Bhí sé iontach. Chan téacsanna as leabhar an Bhéarla amháin a bhí a theagasc aige – ach téacsanna as leabhar na beatha. Thuig seisean an tábhacht a bhain le saol na samhlaíochta. Mhúin sé filíocht dúinn seachas fíricí. Cheadaigh seisean domh a bheith cruthaitheach."^Ibid [[Íomhá:Poem by Cathal Ó Searcaigh, Gortahork (1) - geograph.org.uk - 2436966.jpg|mion|Gort a'Choirce]] ==Londain== I ndiaidh na gairmscoile chuaigh sé go Londain, Sasana, "le taithí a chuir ar an saol – saol na gcéadfaí go speisialta. Bíonn ort na cúlbhóithre agus na cabhsaí a shiúl sula n-aimseoidh tú na sméara dubha is mó agus is milse."<ref name="Macalla" /> Léigh sé cuid mhór ag an am sin a bhuíochas sin ag gabháil do shiopaí leabhar dara láimhe Charing Cross agus do leabharlann phoiblí Londan. Bhí na [[Jack Kerouac|Beats]] ar thús cadhnaíochta – Ginsberg, Corso, Ferlinghetti, Snyder agus dar ndóighe, Kerouac. "Mheall saothar na mBeats mé. Bhí comhcheilg ar bun acu in éadan na gcionbhinsiún. Thug siad an fhilíocht amach ar an tsráid. Shaoraigh siad Bé na hÉigse ó shaol seasc, meánaicmeach na hAcadúileachta, áit a raibh sí ag fáil bháis de dhíobháil aicsean. Agus thug siad cead a cinn díthe an tsráid a shiúl. Dhúisigh na Beats an Dán. Ár nDán."^Ibid Ba i Londain a chum sé a chéad chnuasach filíochta, "Miontraigéide Chathrach".<ref>Cló Uí Chuirreáin, 1975</ref> Deir sé fosta gur chuir sé "dúspéis i ngraffiti na cathrach. Litríocht an leithris nó Éigse an Phleidhce nó Cacamas, thaitin sé liom mar go raibh sé greannmhar, graosta, dúshlánach. Shamhlófá gur cuireadh bior dhearg suas tóin na gclicheanna. Scréad dúshláine a bhí sa ghraifítí seo in éadan gach ní agus neach a bhí cúramach, coimeádach, críonna. Tuigeadh domh ag an am go gcaithfeadh friotal na filíochta a bheith chomh beo beathach leis an ghraifítí seo. Cha bheadh tairbhe ar bith teanga a úsáid a bhí chomh righin reoite le cáipéis dlí."<ref name="Macalla" /> I Londain shaothraigh sé a bheatha ag obair i dtábhairne – "The Ox and Gate", leath bealaigh idir Cricklewood agus Neasden, ceantar mór Éireannach ag an am sin. ==Ollscolaíocht== [[Íomhá:Poem by Cathal Ó Searcaigh, Gortahork (2) - geograph.org.uk - 2436969.jpg|mion|[[An Earagail]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/1166085|teideal=An Earagail/Errigal Mountain|language=ga|work=logainm.ie|dátarochtana=2022-08-07}}</ref>]] Chaith sé tréimhse (1972-74) ag plé leis an Staidéar Eorpach san [[Ollscoil Luimnigh|NIHE]] i Luimneach mar a thugtaí ar Ollscoil Luimnigh. Agus é ó dheas d'fhreastail sé ar Úr-Chúirt Éigse na Máighe, scoil filíochta a bhíodh ag Cyril Ó Céirín ina theach cónaí i Mungairit ó Shamhain go Bealtaine, ag déanamh aithrise ar na cúirteanna filíochta a bhíodh sa Tuadhmumhain sa tseanam. Tá fianaise ar an fhilíocht a cuireadh os comhair na cúirte le fáil sa leabhar "Breith" (Cló na Cúirte Éigse, Mungairit, 1974) arna chur in eagar ag Cyril Ó Céirín. Le linn do Chathal a bheith ag freastal ar an NIHE bhain sé cáil amach mar léiritheoir drámaí. Ar na léirithe a stiúirigh sé bhí "Shadow of the Glen", "The Midnight Court", "Moll". Rinne sé bliain amháin de chéim i nGaeilge i [[Ollscoil na hÉireann, Má Nuad|gColáiste Phádhraig, Maigh Nuad]] (1978-79). Foilsíodh a dhara cnuasach agus é ina mhac léinn i Maigh Nuad – Tuirlingt<ref>Carbad, 1978</ref> i bpáirtíocht le [[Gabriel Rosenstock]]. Agus é i gColáiste Phádraig bhí sé mar bhall lárnach den fhoirean iomráiteach díospóireachta a bhí acu. Ar an fhoireann chlúiteach sin bhí daoine a thuill cáil mhór ina dhiaidh sin: John O'Donohue, údar Anamchara; Mary Hanafin, Aire Oideachais, Fianna Fáil; Micheál Ó hÉanaigh, Ardfheidhmeannach i gComhairle Condae Dhún na nGall. I ndiaidh do Maigh Nuad a fhágáil d'oibrigh sé mar láithreoir teilifíse ar "Aisling Gheal", clár ealaíon agus ceoil a léirigh [[Tony Mac Mahon]] do [[TG4|RTÉ]]. Ó 1981 ar leith tá Ó Searcaigh ag scríobh go lánaimseartha. Ceapadh é ina scríbhneoir cónaithe in [[Ollscoil Nua Uladh]], [[Cúil Raithin]] agus in [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]] (1992–1995). Bhí a mhacasamhail de phost aige in [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh|Ollscoil na Gaillimhe]] sa bhliain 1996. Ceapadh é ina bhall d'[[Aosdána]] in 1996. [[Íomhá:An Bealach 'na Bhaile.jpg|mion|An Bealach 'na Bhaile]] ==Taisteal== File idirnáisiúnta atá ann a bhfuil a chuid filíochta léite aige ag féilte ealaíne ar fud an domhain. Go nuige seo tá aistriúcháin Albáinise, Béarla, Briotáinse, Catalóinise, Danmhairgise, Fraincise, Gearmáinse, Iodáilise, Neapalíse, Polainnse, Rúisise, Rómáinse, Seirbea-Chróitise, Seapáinse agus Spáinnise déanta ar a shaothar. Ó 1996 tá tréimhsí cáite aige i [[Neipeal]], áit a bhfuil mac uchtaithe aige ann, Prem Timalsina agus anois tá beirt chlainne ag Prem, mac agus iníon Prashant agus Parmita. Tugann a leabhar "[[Seal i Neipeal]]"<ref>Cló Iar-Chonnacnta, 2004</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-seal-i-neipeal.aspx|teideal=Seal i Neipeal|údar=Beo - EAGRÁN 35|dáta=MÁRTA 2004|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-09-04}}</ref> sracfhéachaintí i bhfocail, i bpictiúir agus i bhfilíocht ar an tír dhiamhair sin faoi scáth [[Sliabh Everest (Teomólungma)|Everest]]. "Tá Seal i Neipeal ar cheann de na leabhair is aoibhne agus fearr dar scríbhadh sa Ghaeilge le deich mbliana anuas. Leabhair taistil, ach leabhar smaointe agus leabhar grámhar," adúirt Alan Titley agus é ag tabhairt breith ar shaothar Uí Shearcaigh.<ref name="Titley" /> Is mar chuid den ‘Phrós Ainmnithe’ atá leabhar Uí Shearcaigh ar chúrsa na hArdteiste a tugadh isteach sa bhliain 2012<ref name=":1" /><ref name=":0" /> agus atá ann go dtí 2024 ar a laghad.<ref name=":2" /> Sa bhliain 2008 thóg an scannán, ''[[Fairytale of Kathmandu]],''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fairytale of Kathmandu|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Fairytale_of_Kathmandu&oldid=1101096804|journal=Wikipedia|date=2022-07-29|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://magill.ie/archive/another-view-fairytale-kathmandu|teideal=Another view of Fairytale in Kathmandu {{!}} Magill|údar=Emma Browne|dáta=2008|work=magill.ie|dátarochtana=2022-09-05}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/poet-only-had-sex-with-small-fraction-of-men-1.697834|teideal=Poet only had sex with 'small fraction' of men|údar=Ronan McGreevy|dáta=12 Feabhra 2009|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-09-05}}</ref> aird na meán i dtaca leis an obair charthanach a bhí ar siúil ag an fhile i [[Neipeal]] agus an gaol a bhí eadar é féin agus na fir óga a raibh sé ag cabhrú leo. Dhírigh an plé ar mhíchothromaíocht chumhachta agus mar sin de.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/opinion/o-searcaigh-s-kathmandu-controversy-is-about-ethics-and-responsibility-1.892515|teideal=Ó Searcaigh's Kathmandu controversy is about ethics and responsibility|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-08-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/opinion/letters/controversy-over-cathal-o-searcaigh-1.905180|teideal=Controversy over Cathal Ó Searcaigh|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-08-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://magill.ie/archive/cathal-o-searcaighs-denial-typically-irish|teideal=Cathal O Searcaigh's denial is typically Irish {{!}} Magill|work=magill.ie|dátarochtana=2022-08-07}}</ref> Cáineadh lucht déanta an scannáin as míbhuntáiste a ghlacadh ar an fhile san dóigh gur cuireadh an scannán i láthair. Chuir Dermot Moore ón iris Hot Press agallamh cuimsitheach i mBéarla faoi gconspóid ar an fhile a foilsíodh i mí Feabhra 2009.<ref name="Dermod Moore">{{cite news|url=http://www.hotpress.com/features/interviews/5249364.html|teideal=The Case for the Defence|údar=Agallamh le Cathal Ó Searcaigh|work=[[Hot Press]]|first=Dermod|last=Moore|dátarochtana=2022-09-05|archivedate=2009-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090318163636/http://www.hotpress.com/features/interviews/5249364.html}} (subscription only)</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hotpress.com/music/in-the-new-hot-press-cathal-o-searcaigh-makes-his-case-5249412|teideal=In the new Hot Press: Cathal Ó Searcaigh makes his case|údar=The Hot Press Newsdesk|work=Hotpress|dátarochtana=2022-09-05}}</ref> Labhair an file faoi ar RnaG,<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.rte.ie/podcasts/2008/pc/pod-v-260308-57m40s-barrscealta.mp3|teideal=Agallamh|údar=RnaG Barrscéalta|dáta=2008|dátarochtana=2022}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://fichefocal.blogspot.com/2008/03/searcaigh-interview-agallamh-aistrichn.html|teideal=Fiche Focal ...: Ó Searcaigh Interview: Agallamh; Aistriúchán:Translation|údar=Tomaltach|dáta=2008-03-31|work=Fiche Focal ...|dátarochtana=2022-08-07}}</ref> ag dúirt go raibh aiféala air má ghoill a shaol pearsanta ar aon duine ach nach raibh aon rian den dúshaothrú ag baint lena chaidreamh leis na fir. Rinne Paddy Bushe scannán cosanta dar theideal ''The Truth About Kathmandu'' (2009).<ref name="london-times-bushe">[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/ireland/article6494028.ece Kathmandu revisited to clear poet’s name]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Colin Coyle, [[The Times]], 13 Meitheamh 2009, curtha i dtaisce ar 13 D.F. 2009</ref> ==Duaiseanna agus Gradaim== *1996: Toghadh é ina bhall d'[[Aosdána]] *2000: Bronnadh Dochtúireacht oinigh sa Léann Ceilteach air ó [[Ollscoil na hÉireann|Ollscoil Náisiúnta na hÉireann]] *2000: Bronnadh [[The Irish Times]] Literature Prize ar "Ag Tnuth leis an tSolas, Dánta 1975–2000 *2007: The Ireland Fund Literary Award *2013: Mórán duaiseanna Oireachtas na Gaeilge buaite aige thar na blianta, na cinn is déanaí ar son na mbailiúchán filíochta "Aimsir Arsa" (2013) agus "An Bhé Ghlas" (2016). Dánta leis ar chúrsa na h[[Ardteistiméireacht]]a le tamall de bhlianta: "Níl Aon Ní", "Fiacha an tSolais", "Fothrach Tí i Mín na Craoibhe", "Maigdiléana", "Na Colmáin". Déantar staidéar ar a shaothar sna hOllscoileanna in Éirinn agus thar lear. ==Saothar== Bhronn Ó Searcaigh bailiúchán dá lámhscríbhiní, á chnuasach ealaíne agus a leabharlann pearsanta féin ar an Stáit. Tá cúram an deonacháin seo faoi Leabharlann Condae Dhún na nGall faoi láthair. Is minic go mbíonn ócáidí chultúrtha ar siúil ina theach cónaí i Mín A' Leá, faoi scáth an Eargail. ===Cnuasaigh filíochta=== * 1975: ''Miontraigéide Chathrach agus Dánta Eile'', Cló Uí Chuirreáin * 1978: ''Tuirlingt'' (i bpáirtíocht le Gabriel Rosenstock agus Bill Doyle, grianghrafadóir) Carbad, BÁC * 1983: ''Súile Shuibhne: grianghrafadóireacht le Rachael Giese'', (Rogha Éigse Éireann, 1983); Coiscéim, BÁC * 1987: ''Suibhne'', ainmnithe ar ghearrliosta Irish Book Awards; Coiscéim * 1991: ''An Bealach 'na Bhaile'', [[Cló Iar-Chonnacht]], Indreabhán, Co na Gaillimhe * 1996: ''Na Buachaillí Bána'', Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2000: ''Ag Tnúth leis an tSolas, 1975-2000'', Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2002: ''Caiseal na gCorr'' (grianghraif le Jan Voster) Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2005: ''Na hAingle ó Xanadú'', Arlen House, Gaillimh * 2006: ''Gúrú i gClúidíní'', ealaín le Ian Joyce) Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2011: ''An tAm Marfach ina Mairimid'' (ealaín le Ian Joyce) Arlen House, Gaillimh * 2013: ''Aimsir Ársa'' (ealaín le Ian Joyce) Arlen House, Gaillimh * 2014: ''Na Saighneáin'' (ealaín le Ian Joyce) Arlen House, Gaillimh * 2015: ''An Bhé Ghlas'', Leabhar Breac, Indreabhán ===Eagráin Dhátheangach=== * 1993: ''Homecoming / An Bealach 'na Bhaile'' (in eagar ag Gabriel Fitzmaurice), Cló Iar-Chonnacht : Bronnadh Duais an Riordánaigh ar an chnuasach seo, 1993; cuireadh athchló ar an chnuasach go minic * 1997: ''Out in the Open: in eagar ag Frank Sewell'', Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán : Ainmnithe don Aristeon European Prize for Poetry 1998 * 2006: ''By the Hearth in Mín a' Leá: aistriúcháin le Seamus Heaney agus Frank Sewell'', Arc Publications : The Poetry Society (UK) Translation Choice for 2006 * 2015: ''An Fear Glas / The Green Man, ealaín le Pauline Bewick'' (aistrithe ag Paddy Pushe, Gabriel Rosenstock agus Frank Sewell) Arlen House, Galway * 2016: ''Out of the Wilderness'' aistriúcháin le Gabriel Rosenstock) The Onslaught Press, Oxford ===Saothair Próis=== * 2004: ''Seal i Neipeal'', Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán : bronnadh Duais Piaras Béaslaí ar an leabhar taistil seo ag Oireachtas, 2004<ref name="osearcaigh2" /> * 2011: ''Pianó Mhín na bPréachán'' (úrscéal) Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2017: ''Teach an Gheafta'' (úrscéal) Leabhar Breac, Indreabhán * 2017: ''Lugh na Bua / The Deliverer'': Cathal Ó Searcaigh, Seán Ó Gaoithín, Seán Fitzgerald: The Onslaught Press, Oxford ===Drámaí=== * 2005: ''Oíche Dhrochghealaí'': dráma véarsaíochta bunaithe ar scéal Salome/Eoin Baiste, Coiscéim, BÁC * 2006: ''Mairimid Leis na Mistéirí: trí ghearrdhrámaí'', Arlen House, Gaillimh ===Saothar i mBéarla=== * 2009: ''Light on Distant Hills'', cuimhní cinn, Simon & Schuster, London * 2014: ''Soul Space'', leabhar ar chúrsaí spioradálta (foilsithe faoin ainm cleite Charles Agnes) Evertype, Cathair na Mart, Co. Mhaigh Eo ===Stair=== * 1994: ''Tulach Beaglaoich: Inné agus Inniu / Tulach Begley: Past and Present'', Glór na nGael, Fál Carragh ===Eagarthóir=== * 1997: ''An Chéad Chló'', rogha de shaothar nuafhilí, Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2013: ''The Other Tongues: an Introduction to Writing in Irish, Scots Gaelic and Scots in Ulster and Scotland'', Duillí Éireann, Béal Feirste * 2013: ''Margadh na Míol i Valparaiso / The Flea Market in Valparaiso: Rogha dánta le Gabriel Rosenstock'' (roghnaithe ag Cathal Ó Searcaigh, maraon le réamhrá i nGaeilge agus i mBéarla), Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán * 2014: ''An tAmharc Deireannach / The Last Look'', Rogha dánta le Colette Ní Ghallchóir, roghnaithe ag Cathal Ó Searcaigh, Arlen House, Gaillimh Eagarthóir ar Duillí Éireann/Irish Pages i bpáirtíocht le Chris Agee; ceann de phríomhirisí litríochta na tíre ===Ceol i gcomhar le cumadóirí éagsúla=== * 2005: ''Tearmann'', sraith de dhánta Uí Shearcaigh, cóiriú ceoil le Neil Martin, curtha i láthair an phobail den chéad uair ag Féile Ealaíne [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|an Chlocháin]]. An West Ocean String Quartet a tabhairt tionlacan don fhile * 2009: ''Oileán na Marbh'', liricí Uí Shearcaigh; an ceol cumtha ag Neil Martin, canta ag [[Maighread Ní Dhomhnaill]] i bpáirtíocht leis an West Ocean String Quartet); ''Ae Fond Kiss'', West Ocean Records * 2012: ''Síle an tSléibhe'', ceoldráma, an ceol cumtha ag Derek Ball, canta ag Elizabeth Hilliard, curtha i láthair an phobail den chéad uair sa Back Loft (La Catedral theatre) BÁC, Meán Fómhair 2012 * 2013: ''Rhapsody na gCrann'': focail le Cathal Ó Searcaigh, an ceol cumtha ag Ciarán agus Pól Brennan, canta ag [[Clannad]]; Clannad: ''[[Nádúr]]'', Arc Music Rinne Cathal tionscnaimh éagsúla ceoil i bpáirtíocht le [[Altan (band)|Altan]], [[Brian Kennedy (singer)|Brian Kennedy]], Diana Cannon, [[Nomos]], agus go leor ceoltóirí eile. ===Tionscnaimh Ealaíne=== * 2003: ''Trasnú'', saothar filíochta le Cathal Ó Searcaigh, taispeántas ealaíne le Maria Simonds Gooding. Foilsíodh catalóg den taispeántas (An Gailearaí, [[Gaoth Dobhair]]) * 2004: ''Luxury of a Skylight'', in éineacht le Janet Mullarney: dánta agus saothar ealaíne. Eagrán teoranta i gcása, sínithe agus uimhrithe. Foilsithe ag Edizioni Canopo, Prato, Italy * 2005: ''Dialann / Diary'', in éineacht le Barbara Lea (ealaíontóir) agus Paulette Myres-Rich (déantóir leabhar), eagrán teoranta i gcása, sínithe agus uimhrithe. Foilsithe ag Traffic Street Press, St Paul, Minnesota * 2012: ''The Green Man'', Bailiúchán de 10 liotagrafanna cruthaithe agus curtha i gcló ag Aoife McGarrigle i gCló Ceardlann na gCnoc, Co. Dhún na nGall, maraon le 10 dánta le Cathal Ó Searcaigh: eagrán teoranta i gcása, sínithe agus uimhrithe * 2004: ''The View from Bealtaine'', bunaithe ar ''Cór Úr'', dán iomráiteach de chuid Uí Shearcaigh, curtha i gcló ag Barbara Tetenbaum i gCló Ceardlann na gCnoc, Co. Dhún na nGall. Eagrán teoranta, sínithe agus uimhrithe ===Leabhair i dtaobh a shaothair=== * 2000: ''Modern Irish Poetry: A New Alhambra'', Frank Sewell, Oxford University Press * 2002: ''On the side of Light'': Aistí téacsa agus léirmheasa ar saothar filíochta Uí Shearcaigh, curtha in eagar ag James Doan & Frank Sewell, Arlen House, Gaillimh * 2005: ''Na Buachaillí Dána: Cathal Ó Searcaigh, Gabriel Rosenstock'' le Pádraig de Paor, An Clóchomhar, BÁC * 2024: ''Teanga don Tost: Micheál Ó Conghaile, Cathal Ó Searcaigh agus an Aiteacht'' le Seán Mac Risteaird, Arlen House, BÁC. ===Aistí léirmheasa ar shaothar Uí Shearcaigh=== * 1993: ''A Going Back to Sources'', léirmheas le Michael Longley ar "Homecoming / An Bealach 'na Bhaile", Poetry Ireland Review 39 * 1996: ''Cathal Ó Searcaigh: a Negotiation with Place, Community and Tradition'', Gréagóir Ó Dúill, Poetry Ireland Review 48 * 1997: ''Wrestling with Angels'', léirmheas le Sean Lysaght ar "Out in the Open" Poetry Ireland Review 55 * 1997: ''The Indelible mark of Cain: Sexual Dissonance in the Poetry of Cathal Ó Searcaigh'', Lillis Ó Laoire in "Sex, Nation and Dissent in Irish Writing", eagarthóir Eibhear Walsh, Cork University Press * 2000: ''Irish Writing in the Twentieth Century: A Reader'', David Pierce, Cork University Press * 2000: ''Cathal Ó Searcaigh and Aspects of Translation'', Nobuaki Tochigi: Éire-Ireland (Spring/Summer 2000) Vol.35 * 2000: ''Ag Tabhairt Teanga don Tost'', Lillis Ó Laoire, Réamhrá, ''Ag Tnúth leis an tSolas'': Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán, Co Galway<ref>Preface starting at page 15, {{Lua idirlín |url=https://www.cic.ie/images/uploads/docs/2_split_Ag_Tnu%CC%81th_leis_an_tSolas.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2017-03-25 |archivedate=2016-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161018220140/https://www.cic.ie/images/uploads/docs/2_split_Ag_Tnu%CC%81th_leis_an_tSolas.pdf }}</ref> * 2003: ''Between Two Languages'', Frank Sewell, ''The Cambridge Companion to Contemporary Irish Poetry'', eagarthóir Matthew Campbell: Cambridge University Press * 2005: ''Trén bFearann Breac'', plé ar fhilíocht Uí Shearcaigh, Máirín Nic Eoin, Cois Life, BÁC *2007: ''"For Isaac Rosenberg": Geoffrey Hill, Michael Longley, Cathal O'Searcaigh'', aiste le Tara Christie i ''The Oxford Handbook of British and Irish War Poetry'', curtha in eagar ag Tim Kendall, Oxford Handbooks, ISBN 9780199282661 * 2008: ''The Given Note – Traditional Music and Modern Irish Poetry'', Seán Crossan: Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne * 2009: ''Préamhachas an Ultachais i bhFilíocht Chathail Uí Shearcaigh'', A J Hughes, ''Filí agus Filíocht'': Éigse Cholm Cille, Doire * 2010: ''Cathal Ó Searcaigh'': aiste léirmheasa i "Scríbhneoirí faoi Chaibidil, eagarthóir Alan Titley", Cois Life, BÁC * 2010: ''Cathal Ó Searcaigh'', aiste léirmheasa le Caitríona Ní Chléirchín i "Filíocht Chomhaimseartha na Gaeilge", eagarthóir Ríona Ní Fhrighil, Cois Life, BÁC * 2015: ''A Major Voice'', léirmheas ar "Aimsir Ársa" agus "An Bhé Ghlas" le Paddy Bushe, Poetry Ireland Review 117 ===Duanairí ina bhfuil a shaothar le fáil=== Tá Ó Searcaigh ar dhuine den bheagán filí Gaeilge a bhfuil a shaothar le fáil sna mórdhuanairí de nua fhilíocht na hÉireann. Seo a leanas sampla. * 1986: ''The Bright Wave / An Tonn Gheal'', Raven Arts press * 1986: ''Filíocht Uladh'', eagarthóir Gréagóir Ó Dúill: Coiscéim, BÁC * 1991: ''The Field Day Anthology of Irish Writing: Volumes III and IV'', curtha in eagar ag Seamus Deane, Field Day * 1995: ''Modern Irish Poetry: An Anthology'', curtha in eagar ag Patrick Crotty, The Blackstaff Press, Belfast * 1996: ''Anthologie de la Poésie Irlandaise du XXe siecle'', Éditions Verdier * 1997: ''Writing the Wind: The New Celtic Poetry'', New Native Press, USA * 1998: ''The Oxford Book of Ireland'', curtha in eagar ag Patricia Craig, Oxford University Press * 1998: ''Treasury of Irish Love'', eagarthóir [[Gabriel Rosenstock]]: [[Hippocrene Books]], New York * 1999: ''The Pilot Star Elegies'', filíocht agus aistriúcháin, [[Sherod Santos]], W W Norton, New York * 1999: ''Watching the River Flow – A Century of Irish Poetry'', curtha in eagar ag Theo Dorgan, Poetry Ireland * 2000: ''The Hip Flask: Short Poems from Ireland'', curtha in eagar ag Frank Ormsby, Blackstaff Press, Béal Feirste * 2000: ''Duanaire an Chéid'', eagarthóir Gearóid Denver: Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán, Co. na Gaillimh * 2000: ''Fearann Pinn: Filíocht 1900-1990'', eagarthóir Gréagóir Ó Dúill: Coiscéim, BÁC * 2001: ''Gaolta Gairide'', eagarthóir Máirín Nic Eoin: Cois Life, BÁC * 2002: ''A Conversation Piece: Poetry and Art'', eagarthóirí Adrian Rice agus Angela Reid: Abbey Press, An Iúraigh * 2002: ''20th Century Irish Poems'', roghnaithe ag Michael Longley, Faber & Faber * 2003: ''The Blackbird's Nest: Poetry from Queen's University Belfast'', eagarthóir Frank Ormsby: [[Blackstaff Press]], Béal Feirste * 2003: ''Modern Poets of Europe: a Selection'', eagarthóirí Patricia & William Oxley: Spiny Babbler * 2004: ''Poems from the Irish'', Gabriel Fitzmaurice: Mercier Press, Cork * 2005: ''Lón Anama: Poems for Prayer from the Irish Tradition'', eagarthóir Ciarán Mac Murchaidh: Cois Life, BÁC * 2006: ''The Ulster Anthology'', eagarthóir Patricia Craig: The Blackstaff Press, Béal Feirste * 2007: ''Our Shared Japan'', eagarthóirí Irene De Angelis agus Joseph Woods: Dedalus Press, BÁC * 2008: ''The Essential Gabriel Fitzmaurice: Selected Poems and Translations'': Mercier Press, Cork * 2008: ''Filíocht Ghrá na Gaeilge / Love Poems in Irish'', eagarthóir Ciarán Mac Murchaidh: Cois Life, BÁC * 2008: ''The New North: Contemporary Poetry from Northern Ireland'', Wake Forest Press, Winston-Salem, North Carolina * 2008: ''A Fine Statement: An Irish Poet's Anthology'', curtha in eagar ag John McDonagh, Poolbeg Press, BÁC * 2010: ''The Penguin Book of Irish Poetry'', curtha in eagar ag Patrick Crotty, Penguin Books * 2010: ''An Anthology of Modern Irish Poetry'', curtha in eagar ag Wes Davies, The Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts * 2011: ''Voices at the World's edge: Irish Poets on Skellig Michael'', curtha in eagar ag Paddy Bushe, Dedalus Press, BÁC * 2011: ''The Willow's Whisper: Poetry from Ireland and Native America'', eagarthóirí Jill M O'Mahoney agus Mícheál Ó hAodha: Cambridge Scholars, Newcastle upon Tyne * 2014: ''If Ever You Go: A Map of Dublin in Poetry'', eagarthóirí Pat Boran agus Gerard Smyth: Dedalus Press, BÁC * 2016: ''Leabhar na hAthghabhála / Poems of Repossession'', curtha in eagar ag Louis De Paor, Bloodaxe Books, Cló Iar-Chonnacht ===Duanairí i dTeangacha Iasachta=== * 1996: ''Bollirà La Rugiada: Poesia irlandese contemporanea'' (Iodáilis): Moby Dick, Faenza * 1998: ''Das Zweimaleins Des Steins Poesie Aus Irland'', Edition die horen * 1999: ''Schönes Babylon'' (Gearmáinis), eagarthóir Gregor Laschen: DuMont Buchverlag, Köln * 2000: ''Vzdálené Tóny Naděje: Antologie Irské Poezie'' (The Distant Music of Hope) (Polainnis), Host, Brno * 2007: ''Amanairis'' (Slóivéinis), eagarthóirí Tina Mahkota agus Gabriel Rosenstock: Antologie Vilenice, Ljubljana ===Eagráin i dTeangacha Iasachta=== * 1996: ''Le Chemin du Retour / Pilleadh an Deoraí'', eagarthóir A J Hughes: La Barbacane, Bonaguil, France * 1997: ''Distreiñ d'ar Gêr / An Bealach 'na Bhaile'', eagarthóir A J Hughes: Skrid, Brittany * 1998: ''Drumul Spre Casa / Romanian Translations'', eagarthóir [[Christian Tămaş]]: Editura Ars Longa, România * 2006: ''Kathmandu – Translations into Nepali'', eagarthóir & aistritheoir, [[Yuyutsu R D Sharma]]: Nirala Publications, New Delhi ===Agallaimh leis an fhile=== * 1997: ''Ón Taobh Istigh: Agallamh le Cathal Ó Searcaigh'', Marion Kelly: Macalla, NUI Gaillimh * 2002: ''In the Chair: Interviews with Poets from the North of Ireland'' curtha in eagar ag John Brown, Salmon Publishing, Co. an Chláir * 2010: ''Close to the Next Moment: Interviews from a Changing Ireland'' curtha in eagar ag Jody Allen Randolph, Carcanet Press, Manchester ==Tagairtí== {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://beo.ie/index.php?page=archive_content&archive_id=662 Agallamh leis an tSearcach ar Beo.ie i Meán Fómhair 2002]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.irishwriters-online.com/cathalosearcaigh.html Próifíl an tSearcaigh ag ''Irish Writers Online''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016223603/http://www.irishwriters-online.com/cathalosearcaigh.html |date=2007-10-16 }} * [http://www.beo.ie/?page=agallamh_beo&content_id=907 Agallamh leis an Searcach faoin scannán conspóideach, ''Fairytale of Kathmandu''] {{DEFAULTSORT:Searcaigh, Cathal O}} [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1956]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Fir aeracha]] iqoy8m9lfvb7o9eae8u0up9dfsuuw9e 0 6835 1320403 1219352 2026-07-13T00:26:05Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320403 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Marco Polo portrait.jpg|mion| Marco Polo.|clé]] Ceannaí agus taiscéalaí Veinéiseach ab ea '''Marco Polo''' ([[1254]] - [[8 Eanáir|9 Eanáir]] [[1324]]), a thaistil i dteannta a athar is a uncail ó chathair na [[An Veinéis|Veinéise]] go Beijing [[An tSín|na Síne]] sa bhliain 1271, ar thug sé ''Chatai'' uirthi.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Larner, J.,|date=New Haven, CT, and London 1999|url=|title=Marco Polo and the Discovery of the World|journal=|volume=|issue=}}</ref> Ba dhuine dena chéad daoine ón Iarthar é a thug cuntas ar an dtír úd. Scríobh sé cuntas dá thuras sa [[leabhar]] [[Il Milione|''Il Milione'']]. [[Íomhá:Marco Polo at the Kublai Khan.JPG|thumb|Marco Polo agus Kublai Khan. Mionsamhail ó ''Il Milione''|clé]] == Saol == Rugadh Marco Polo sa Veinéis sa mbliain 1254. Ceannaithe Veinéiseacha ab ea a athair agus a uncail, go raibh suíomhanna trádála acu timpeall an [[An Mheánmhuir|Mheánmhara]]. An bhliain sara rugadh Marco, bhí a athair, Niccolò Polo, agus a uncail, Matteo Polo, imithe go [[Iostanbúl|Constantinopuil]] mar a raibh tithe acu óna mbídís ag trádáil le ceannaithe na [[An Mhuir Dhubh|Mara Duibhe]] agus an Oirthir. D’imíodor uaidh sin soir nó gur shroicheadar cúirt [[Cúbla Cán]] sa mbliain 1266, agus iarradh orthu filleadh ar an Róimh le teachtaireacht ó [[Cúbla Cán|Chúbla Cán]] don bPápa. Sa mbliain 1269 bhí Niccolò agus Matteo thar n-ais sa Veinéis, agus bhí Marco Polo cúig bliana déag. B‘éigean dosna deartháireacha Polo fanacht trí bliana sarar fhéadadar leitir Cúbla Cán a thabhairt don bPápa, toisc [[Pápa Clement IV|an Róimh a bheith gan pápa idir 1268 agus 1271]], ach nuair a toghadh an [[Pápa Gréagóir X]] sa mbliain 1271 agus nuair a léigh leitir Cúbla Cán, beartaíodh go gceadófaí do bheirt mhisinéirí Doiminiceacha, Nicolau de Vincense agus Guilielme de Tripule, dul i dteannta na ndearthár go dtí cúirt [[Cúbla Cán|Chúbla Cán]]. Agus é seacht mbliana déag um an dtacaidh sin, thug Niccolò Polo a mhac óg Marco leis ar an dtarna turas soir seo. Chaith Marco Polo ceithre bliana fhichead (idir 1271-1295) san Oirthear, ag taisteal trí impireacht na Mongóile is é ag obair mar fheisire ar son [[Cúbla Cán]]. Is beag cuntas atá againn ar a chuid imeachtaí ó bhliain go bliain áfach, mar ná fuil ina leabhar ach tuarascálacha geografacha agus eitneagrafaíocha ar na tíortha gur thaistil sé tríothu agus gur chualaidh sé trácht orthu. Sa mbliain 1291, thug Cúbla Cán cead dosna Pólaigh éirí as a sheirbhís agus filleadh ar an Eoraip. Nuair a d’fhill Marco agus na deartháireacha Polo ar sn Iodáil sa mbliain 1295, bhí cogadh tosnaithe idir an [[An Veinéis|Veinéis]] agus [[Genova]], an dá phoblacht mara is cumhachtaí san Iodáil ag deireadh an tríú céad déag. Níl a fhios go díreach conas nó cathain a gabhadh Marco Polo, ach is dóichíde gur ghaibh na Genovéisigh é sa bhliain 1296, le linn imruagaithe ar longa Veinéiseacha ar chósta na hAnatóile nó tar éis dóibh buachaint ar loingeas Veinéiseach i gCath Curzola. Chuireadar Marco i bpríosún Genova agus d’fhan sé ann nó gur fuasclaíodh é sa mbliain 1299, agus ligeadh dó filleadh abhaile ar an Veinéis. De réir tuairisce a faightear i ndíonbhrollach an ''[[Il Milione|Eachtra]]'', dheachtaigh Marco Polo cuntas dá thuras do Rustichello da Pisa, scéalaí Ártúraíochta, le linn dóibh a bheith in aon chillín lena chéile i bpríosún Genova. <blockquote>''Le quell puis, demorant en la charchre de Jene, fist retraire toutes cestes chouses a messier Rustaciaus de Pise, que en celle meissme charter estoit, au tens qui’l avoit .MCCXCVII. anç que Jeçucrit nesqui.''<ref>{{Lua idirlín|url=http://virgo.unive.it/ecf-workflow/books/Ramusio/testi_completi/F_marcato-main.html|teideal=Marco Polo digitale {{!}} Dei Viaggi di Messer Marco Polo, Gentilhuomo Venetiano (Giovanni Battista Ramusio, Navigationi et Viaggi, II, 1559): Edizione digitale|work=virgo.unive.it|dátarochtana=2019-03-06|archivedate=2015-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150831180314/http://virgo.unive.it/ecf-workflow/books/Ramusio/testi_completi/F_marcato-main.html}}</ref></blockquote><blockquote>Agus b’é an fear céanna, le linn do a bheith i bpríosún Genova, a dheachtaigh gach rud anseo don uasal Rustaciaus de Pise, a bhí in aon chillín leis. Agus ba é bliain an tighearna an t-am san MCCXCVII.</blockquote>D’fhill Marco Polo abhaile ar an Veinéis sa mbliain 1299 mar ar chaith sé an chuid eile dá shaol, nó go bhfuair sé bás ar an 9ú lá d’Eanáir 1324.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Consuelo Dutschke|date=1993|url=|title=Francesco Pipino and the Manuscripts of Marco Polo’s Travel (Unpublished PhD Thesis)|journal=|volume=|issue=}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Polo, Marco}} [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1254]] [[Catagóir:Básanna i 1324]] [[Catagóir:Taiscéalaithe Iodálacha]] 8o8orygg66s2rbnz4tbf5f4eqhiem07 0 7522 1320341 1265591 2026-07-12T21:39:05Z TGcoa 21229 1320341 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'é '''Seán A. Mac Coisdealbha''' nó '''John A. Costello'''<ref>A mar Aloysius</ref> ([[20 Meitheamh]], [[1891]] - [[5 Eanáir]], [[1976]]) an 2ú [[Taoiseach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ucd.ie/archives/t4media/p0190-costello-johna-descriptive-catalogue.pdf|teideal=John A. Costello Papers|údar=Cartlann COBÁC|dátarochtana=2021}}</ref> Chomh maith le gairm fhada agus rathúil mar abhcóide (glaodh chun an Bharra Lasitigh i 1925 air), bhí sé ina [[Ard-Aighne na hÉireann]] (ó [[1926]] go [[1932]]) agus ina Theachta Dála (1933-1969) agus ina Thaoiseach faoi dhó (1948-51 agus 1954-57).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/4453040754720214|teideal=John A. Costello|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref> [[Íomhá:John A. Costello, 1948.png|clé|mion|1948]] == Tús a shaoil == Saolaíodh Seán Alabhaois Mac Coisdealbha i m[[Baile Átha Cliath]] sa bhliain 1891. Fuair sé a chuid scolaíochta ag Scoil Úí Chonaill (scoil de na [[Bráithre Críostaí]]) i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath. Rinne sé staidéar ar stair, ar theangacha agus ar litríocht i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] agus bronnadh céim Bhaitsiléir na n-Ealaíon air sa bhliain [[1911]]. Bhí an Coisdealbhach ar na chéad daoine a bhain céim amach sa Dámh an Dlí UCD nuabhunaithe (LLB 1914). Rinne sé staidéar ag [[Óstaí an Rí]] chun bheith ina abhcóide. Bhuaigh sé duais Victoria sna blianta [[1913]] agus [[1914]]. Bronnadh céim dlí air agus cháiligh sé mar abhcóide sa bhliain 1914 agus d'oibrigh sé mar abhcóide ó shin go [[1922]]. Phós sé ''Ida Mary O'Malley'' ar an [[31 Iúil]] [[1919]]. Bhí triúr mac agus beirt iníonacha acu. == Saorstát Éireann == Thosaigh Mac Coisdealbha ag obair i bhfoireann [[Ard-Aighne na hÉireann|Ard-Aighne]] [[Saorstát Éireann|Shaorstát Éireann]] sa bhliain [[1922]]. Bhí an stát nuabhunaithe ag an am. Cháiligh sé mar abhcóide sinsear trí bliana ina dhiaidh sin agus ceapadh mar [[Ard-Aighne na hÉireann|Ard-Aighne]] do rialtas [[Cumann na nGaedhael|Chumann na nGaedhael]] é sa bhliain [[1926]]. Tar éis an cheapacháin, bhí sé mar ionadaí don Saorstát ag cruinnithe [[Conradh na Náisiún|Chonradh na Náisiún]] agus ag cruinnithe an Choinfearaidh Impiriúil. Toghadh an Coisdealbhach mar Bhinseoir de Chumann Onórach Ostaí an Rí freisin. Chaill sé a phost mar Ard-Aighne tar éis bua Fhianna Fáil in olltoghchán [[1932]] ach toghadh mar [[Teachta Dála|Theachta Dala]] de Chumann na nGaedhael (agus d'[[Fine Gael|Fhine Gael]] tar éis bunaithe an pháirtí sin) é in olltoghchán na bliana ina dhiaidh sin ([[1933]]). Cháin sé an tAcht Cumhachtaí Práinne, [[1939]], go géar i ndíospóireacht Dála. Cheap sé gur thug an tAcht an iomarca cumhachta don rialtas. Chaill sé a shuíochán Dála sa bhliain [[1943]] ach d'athghabh sé an suíochán in olltoghchán na bliana [[1944]]. Ba urlabhraí Gnóthaí Eachtracha Fhine Gael é ó 1944 go [[1948]]. Ba é [[Fianna Fáil]] an páirtí is mó tar éis olltoghcháin [[1948]] ach ní raibh móramh de na suíocháin acu. Tháinig na páirtithe eile (Fine Gael, [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]], [[Páirtí Náisiúnta an Lucht Oibre]], [[Clann na Poblachta]], [[Clann na Talmhan]] agus roinnt Teachtaí neamhspleácha) le chéile chun an chéad rialtas idirpháirtí a chruthú. Cuireadh Fianná Fáil as oifig tar éis iad a bheith i gceannas ar feadh 16 bhliain. == Taoiseach (1948-1951) == Tugadh post an Taoisigh d'Fhine Gael mar ba é Fine Gael an páirtí is mó sa chomhrialtas. Ba é [[Risteard Ó Maolchatha]] ceannaire Fhine Gael ach níorbh fhéidir le [[Clann na Poblachta]] glacadh leis mar Thaoiseach ó thaobh an pháirt a bhí aige sa [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]]. Sheas ó Maolchatha síos agus ceapadh Mac Coisdealbha mar Thaoiseach. [[Íomhá:US visit of Irish Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|mion|clé|Cuairt ar SAM, 1956]][[Íomhá:They're Peelers not Sojers.jpg|clé|mion|John A. Costello agus garda onóra (na [[Garda Síochána|Gardaí]]) i g[[Contae Dhún na nGall]], 1950idí]] === Fógairt na Poblachta === Gheall Clann na Poblachta roimh an olltoghcháin go n-athghairfidís an tAcht Caidrimh Eachtraigh ([[1936]]) ach níor chuir siad béim ollmhór ar an ábhar ag bunú an rialtais. Níor thaitin an tAcht le Mac Coisdealbha nó le [[Liam Ó Neachtain]] ([[Tánaiste]] agus ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre) ach oiread. Phlé an chomh-aireacht an tAcht ach níor tháinig siad ar aon chinneadh. Bhí Mac Coisdealbha ar chuairt oifigiúil go [[Ceanada]] i rith mí Meán Fómhair 1948 nuair a chuir iriseoir ceist air maidir le fágáil an [[An Comhlathas Briotanach|Chomhlathais Bhriotanaigh]]. D'fhreagair Mac Coisdealbha go poiblí go raibh an rialtas chun an tAchta a athghair agus chun Poblachta a fhógairt. Tháinig sin aniar aduaidh ar airí an rialtais agus ar rialtas na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] freisin. Tar éis fógartha na Poblachta sa bhliain [[1949]] chuir an Ríochta Aontaithe an ''Ireland Act'' i bhfeidhm. Dhaingnigh an tAcht stádas Tuaiscirt Éireann sa Ríocht Aontaithe agus thug sé cearta éagsúla do shaoránaigh na Poblachta a bhí ina gcónaí sa Bhreatain. D'fhág Éire an Comhlathas ar [[18 Aibreán]] 1949 ([[Luan Cásca]]) nuair a cuireadh an tAcht Phoblacht na hÉireann (1948) i bhfeidhm. Ghearr an tAcht an srian bunreachtúil deireanach idir an stát agus an Ríocht Aontaithe. [[Íomhá:Road near Botanic Gardens (Finglas Golf Club), Glasnevin, Co. Dublin (33045119582).jpg|mion|Garraithe na Lus, [[Glas Naíon]]|clé]] === Cráifeachas === Bhí Costello — agus MacBride go háirithe — cráifeach go smior<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/at-the-disposal-of-the-archbishop-1.249671|teideal=At the disposal of the archbishop|údar=John Bowman|dáta=13 Samhain 1999|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2024-03-09}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jstor.org/stable/30002085?read-now=1&seq=19#page_scan_tab_contents|teideal='Coming Out of the Cave': The First Inter-party Government, the Council of Europe and NATO, Irish Studies in International Affairs, Iml 15, ch 167-190|údar=Elizabeth Keane|dáta=2004|dátarochtana=2024}}</ref> agus i bhfad amach ar an eite dheis i dtaobh cúrsaí shóisialta. Bhí MacBride agus an tAire Sláinte [[Noel Browne]] díreach trasna óna chéile go minic. Nuair a tháinig cruinniú de na hairí le chéile don chéad uair ar an 18 Feabhra 1948,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ucd.ie/archives/t4media/p0190-costello-johna-descriptive-catalogue.pdf|teideal=John A. Costello Papers|údar=ucd.ie/archives|dátarochtana=2024}}</ref> seoladh [[Teileagrafaíocht|teileagram]] chun an [[Pápa Pius XII|Pápa, Pius XII]], ag cur in iúl “to repose at the feet of Your Holiness the assurance of our filial loyalty and our devotion to your August Person".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2024-03-09}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/columnists/arid-10054724.html|teideal=Ideological deficit that weakened the very basis of our republic|údar=Ryle Dwyer|dáta=2003-08-09|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2024-03-09}}</ref> === Scéim Máthar agus Linbh === Thug an tAire Sláinte, [[Noel Browne]] (Clann na Poblachta) an Scéim Máthar agus Linbh isteach sa bhliain [[1950]]. Thabharfadh an scéim cúram máithreachais saor in aisce do mháithreacha agus cúram sláinte saor in aisce dá bpáistí go dtí go raibh siad 16 bliana d'aois. Bhí na dochtúirí agus an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglais Chaitliceach]] go mór in éadan na scéime. Cheap na dochtúirí go n-ísleodh an scéim a dteacht isteach agus bhí eagla ag na heaspaig go bhfágfaí an bealach don fhrithghiniúint agus don ghinmhilleadh. Bhí scoilt sa Chomh-Aireacht maidir leis an scéim. Cheap roinnt Airí nárbh fhéidir leis an stát costas na scéime a íoc. Chuir Mac Coisdealbha agus Airí eile in iúl do de Brún nach seasfaidís leis. D'éirigh de Brún as mar Aire ar an [[11 Aibreán]] [[1951]] agus cealaíodh an scéim. D'fhoilsigh de Brún a chomhfhreagras le Mac Coisdealbha agus leis na heaspaig. [[Íomhá:Logo of the Council of Europe (no lettering).svg|mion|[[Comhairle na hEorpa]]|clé]] === Éifeacht an Rialtais === D'éirigh go maith leis an rialtas i slite éagsúla:- * Tógadh an méid tithe is mó riamh * Bunaíodh an t[[Údarás Forbartha Tionscail]] agus [[Córas Trachtala]] * Tháinig ísliú mór ar ionsaitheacht na heitinne de bharr polasaithe an Aire Sláinte * Ghlac [[Éire]] a ballraíocht san [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta]] agus i g[[Comhairle na hEorpa]]. D'fhan an stát taobh amuigh d' [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] mar gheall ar chríochdheighilt na tíre. * Luathaíodh an scéim chun leictreachais a sholáthar do gach áit sa tír, na háiteanna is iargúlta ina measc [[Íomhá:Logo of the Department of the Taoiseach.svg|mion|clé]] [[Íomhá:Dublin Dept Taoiseach.jpg|mion|Roinn an Taoisigh|clé]] [[Íomhá:Royal Irish Academy.jpg|mion|[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] |clé]] === Olltoghchán 1951 === Cé gur buille don rialtas é an chonspóid maidir leis an Scéim Máthar agus Linbh, ní raibh sé ina buille marfach. Lean an rialtas ar aghaidh ar feadh tamaill ach bhí praghsanna ag ardú, bhí géarchéim chomhardaithe na n-íocaíochtaí ag teacht agus d'aistarraing dhá Theachta Dála a dtacaíocht. Chuir sin brú ar Mhac Coisdealbha agus ghair sé olltoghchán I mí an Mheithimh 1951. Bhí toradh éiginntitheach ag an toghchán ach bhí Fianna Fáil ábalta rialtas a chruthú. D'éirigh Mac Coisdealbha as mar Thaoiseach. Toghadh mac Mhic Coisdealbha, [[Deaglán Mac Coisdealbha|Deaglán]], mar Theachta Dála don chéad uair san olltoghchán seo. Roinn Ó Maolchatha agus Mac Coisdealbha ceannaireacht Fhine Gael. Ba é Ó Maolchatha ceannaire an pháirtí agus ba é Mac Coisdealbha ceannaire an pháirtí pharlaimintigh. Mhair rialtas Fhianna Fáil ar feadh trí bliana. == Taoiseach (1954-1957) == Chaill Fianna Fáil suíocháin in olltoghchán [[1954]] de bharr fadhbanna eacnamaíochta na tíre. Tháinig Fine Gael, Páirtí an Lucht Oibre agus Clann na Talmhan le chéile i gcomhrialtas nua. Athtoghadh Mac Coisdealbha mar Thaoiseach. Níorbh fhéidir leis an rialtas nua mórán a dhéanamh chun an gheilleagair a fheabhsú agus ní raibh siad ábalta an dífhostaíocht nó an eisimirce a laghdú. Chuaigh Éire isteach sa [[Náisiúin Aontaithe]] sa bhliain [[1955]]. Chuir [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]] (an tIRA) feachtas míleata nua ar bun sa bhliain [[1956]]. Sheas an rialtas go láidir in éadan na hÓglaigh. === Olltoghchán 1957 === Thug [[Seán Mac Giolla Bhríde (polaiteoir)|Seán Mac Giolla Bhríde]] (ceannaire [[Clann na Poblachta|Chlann na Poblachta]]) rún mímhuiníne isteach ó thaobh lagaithe an gheilleagair. Thug Fianna Fáil rún mímhuiníne isteach freisin. Ghair Mac Coisdealbha olltoghchán mar bhí sé beagnach cinnte go gcaillfeadh an rialtas vóta Dála. Bhain Fianna Fail móramh iomlán amach san olltoghchán. == Éirí As == D'fhill Mac Coisealbha ag an dlíodóireacht agus d'éirigh go maith leis arís. D'éirigh Ó Maolchatha as mar cheannaire an pháirtí sa bhliain [[1959]] agus tháinig [[Seámus Maitiú Diolún]] i gcomharbacht air. D'fhill Mac Coisdealbha go dtí na cúlbhinsí ag an am céanna. D'fhan sé mar Theachta Dála go dtí olltoghchán na bliana [[1969]]. Tháinig [[Gearóid Mac Gearailt]] i gcomharbacht air ina dháilcheantar, [[Baile Átha Cliath]] Thoir Theas. Ba bhall d'[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] é ó 1948. Bhronn Baile Átha Cliath saoirse na cathrach ar Mac Coisdealbha agus ar [[Eamon de Valera|Éamon De Valera]] i mí Márta [[1975]]. Bhronn roinnt ollscoileanna sna [[Stáit Aontaithe]] dámhachtainí air freisin. Fuair sé bás ar an [[5 Eanáir]] [[1976]], in aois 84 bliain dó. == Féach freisin == * [[Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)]] * [[:Catagóir:Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)|Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thoir Theas]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Taoisigh na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Coisdealbha, Sean A. Mac}} [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1976]] [[Catagóir:Ard-Aighní na hÉireann]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] oo0jgudx0qkq64usuatakfhnc258r0x 0 7957 1320383 1316050 2026-07-12T23:26:46Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1320383 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} File, scríbhneoir agus aistritheoir iomráiteach as Luimneach ab é '''Gabriel Rosenstock''' (29 Meán Fómhair 1949 - 6 Aibreán 2026), duine de mhórfhilí na Gaeilge.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=An file Gabriel Rosenstock básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566911-an-file-gabriel-rosenstock-basaithe/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gabriel-rosenstock-duine-de-mhorscribhneoiri-na-gaeilge-agus-file-idirnaisiunta-ar-shli-na-firinne/|teideal=Gabriel Rosenstock, duine de mhórscríbhneoirí na Gaeilge agus file ‘idirnáisiúnta’, ar shlí na fírinne|dáta=2026-04-06|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> Bhí ról lárnach aige i bhforbairt na litríochta comhaimseartha Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/i-gcuimhne-ar-gabriel-rosenstock-thug-se-an-domhan-mor-isteach-sa-ghaeilge/|teideal=I gcuimhne ar Gabriel Rosenstock: ‘Thug sé an domhan mór isteach sa Ghaeilge’|dáta=2026-04-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-11}}</ref> Thug sé faoin bhfilíocht, haiku, drámaíocht, úrscéalta, aistí agus aistriúchán ar bhreis is 400 saothar,<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/udair/gabriel-rosenstock/?lang=en|teideal=Gabriel Rosenstock {{!}} Cló Iar-Chonnacht|údar=CIC|language=ga-IE|dátarochtana=2026-04-06}}</ref><ref name=":1" /> filíocht agus leabhair do pháistí go háirithe,<ref>{{Cite news|url=https://aosdana.artscouncil.ie/members/rosenstock/|teideal=Gabriel Rosenstock - Aosdána|language=en-US|work=Aosdána|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> agus duine de na daoine ba mhó a rinne cur chun cinn ar an [[haiku]] i nGaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/ga/gabriel-rosenstock/|teideal=Gabriel Rosenstock|language=ga|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> Ba scriptscríbhneoir é dó [[TG4]], cláir do pháistí go háirithe. Bhí ról lárnach aige thar thréimhse fhada blianta i ngort na héigse in Éirinn. Ó thaobh amháin de, tharraing sé as tobar an traidisiúin, ach ag an am céanna, chreid sé go raibh sé dualgas ar an bhfile sacrúint leis an traidisiún: ‘nach bhfuil ar an bhfile chomh maith an teanga a shíneadh, na foirmeacha a lúbadh, an t-ábhar a fhairsingiú, an tanka a thriail, agus an haiku, abraimis’. == Beatha == Rugadh Gabriel Rosenstock i g[[Cill Fhíonáin]] in Oirthear Luimnigh ar an 29 Meán Fómhair [[1949]]. Dochtúir agus scríbhneoir as [[Schleswig-Holstein]] ba ea a athair. Banaltra, as Gaillimh ó dhúchas, ab ea a mháthair. Ba é an tríú duine clainne as seisear agus an chéad pháiste a rugadh don lánúin in Éirinn. Caitheadh amach as Coláiste Rinn Mhic Gormáin é agus bhí sé ar deoraíocht ina dhiaidh sin i g[[Coláiste Charraig an Tobair]]. [[Íomhá:The Quad, UCC, Cork - panoramio.jpg|clé|mion|220x220px|An Quad, [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Coláiste Ollscoile Chorcaí]]]] Rinne sé staidéar i [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|gColáiste Ollscoile Chorcaí.]] Sa ngrúpa filí Innti a bhain sé cáil amach ar dtús, ina raibh [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]], [[Liam Ó Muirthile]] agus [[Nuala Ní Dhomhnaill]]. {{Príomhalt|Innti}} Grúpa filí óga ba ea ''[[Innti]]'' a chuir iris amach agus a chuaigh ar fud na tíre ag léamh a gcuid saothair. Ba é Rosenstock an chéad duine de ghlúin ''[[Innti]]'' a chuir leabhar amach: ''Suzanne sa seomra folctha'' (1973). Chaith sé seal ag obair leis an tsraith theilifíse `Anois is Arís' ar RTÉ, agus tamall leis an nuachtán [[Anois]]. Chaith sé formhór a shaoil sa [[An Gúm|Ghúm]]; nuair nach bhfuair sé ardú céime ar bith ann chinn sé ar éirí sé as chun dul i mbun pinn go lánaimseartha. Bhí sé ina Chathaoirleach ar Poetry Ireland / Éigse Éireann agus ina Shealbhóir Ginealaigh le Celtic Buddhism. Bhí baint lárnach aige leis an bhféile litríochta [[IMRAM]]. Bhí ballraíocht shaoil aige i g[[Cumann na nAistritheoirí]] agus na d[[Teangairí]]. Ba bhall d'[[Aos Dána|Aosdána]] é freisin. === Saothar === Bhí an-cháil air as éagsúlacht agus fairsinge na bhfoinsí ar tharraing sé orthu sna seánraí go léir a chleacht sé agus bhí suim go háirithe aige i bhfealsúnacht, litríocht agus creideamh an oirthir. I ráiteas a chuir a mhuintir amach, dúradh gur “file idirnáisiúnta” ab ea é a chuir cuid de mhórscríbhneoirí an domhan faoi bhráid léitheoirí na Gaeilge. Dúradh gur chreid sé i gcumas na filíochta droichid a thógáil idir cultúir éagsúla.<ref name=":3" /> Níos déanaí bhí sé faoi gheasa ag an domhan mistiúil. Chuir sé spéis ar leith i gcultúr agus fealsúnacht India, na Seapáine agus an ChianOirthir i gcoitinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://archive.ph/375wU#selection-4787.0-4787.26|teideal=‘Writing allows me to face what is happening now. And what is happening now is that I’m dying’|údar=Barry Egan|dáta=2026-03-29|language=en|work=www.independent.ie|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> === Bás === Bhuail [[ailse putóige]] Gabriel Rosenstock timpeall 2019/2020, agus ansin d'fhulaing sé [[seipsis]] ; ba bheag nár mharaigh an tinneas é. Labhair sé in 2026 leis an ''Irish Independent'' agus le Raidió na Gaeltachta - ag caint lena mhac an craoltóir [[Tristan Rosenstock|Tristan]] ar an gclár "[https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/ An fear nár saolaíodh riamh]"<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/|teideal=Gabriel Rosenstock - An fear nár saolaíodh riamh. Machnamh ar an mbeatha agus ar an mbás le duine de mhórfhilí na hÉireann.|údar=RnaG|dáta=6 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Agus é ag dul i ngleic le ceithre cinn d’ailsí, bheartaigh an file agus smaointeoir Gabriel Rosenstock dialann ailse a choinneáil inar bhreac sé síos smaointe fánacha a rith leis faoin mbeatha agus faoin mbás. Sa chlár faisnéise seo, cloisimid sleachta ón dialann sin, agus tugann Rosenstock a léargas sainiúil féin dúinn ar an méid atá foghlamtha aige ón ngalar míthrócaireach sin.|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> - faoin ailse mheiteastáiseach a bhí tar éis scaipeadh, faoin leigheas nach raibh ag feidhmiú a thuilleadh, agus faoina nglacadh a bhí aige roimh an mbás.<ref name=":1" /> Cailleadh é ar [[6 Aibreán]] [[2026]]. Labhair sé go misniúil le Nuacht TG4 cúpla lá sular cailleadh é, ag breathnú siar ar a shaol agus chun cinn chun na síoraíochta. Bhí sé i mbun dialainne faoina thréimhse leis an tinneas agus a dhearcadh ina leith. Maireann a bhean Eithne agus a gclann. Is nia leis [[Mario Rosenstock]], agus ball den chúigréad traidisiúnta [[Téada]] is ea a mhac [[Tristan Rosenstock]], láithreoir ar TG4, RTÉ agus [[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]. === Aitheantas === B'iomaí duais liteartha a bhí bronnta air: sparántachtaí ón gComhairle Ealaíon agus an Irish-American Cultural Foundation Award mar shampla. Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, ''Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte'' (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. In 2019 reáchtáladh oíche mhór cheoil agus litríochta in onóir Gabriel Rosenstock, 'Ba Sheachtópas mé inné', agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh ag an am.<ref name=":2" /> == Rogha foilseachán == I 1994 foilsíodh ''Rogha Rosenstock'', ina raibh dánta as 10 gcnuasach leis. Sa réamhrá a chuir an scoláire Robert Welch leis an mbailiúchán ''Rogha Dánta/Selected Poem''s in 2005, dúirt sé gur “filíocht dhomhanda” a bhí i saothar Rosenstock a chuir béim ar théamaí uilíocha agus go raibh sé ar dhuine de “de na filí is tuisceanaí dár linn”. Tugann an leabhar taistil ''Ólann mo Mhiúil as an nGainséis'' (Cló Iar-Chonnachta, 2003)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-olann-mo-mhiuil-as-an-ngainseis-2.aspx|teideal=Ólann mo Mhiúil as an nGainséis|údar=Gabriel Rosenstock|dáta=EAGRÁN 13 · BEALTAINE 2002|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2026-04-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=ClubLeabhar.com - Agallamh le Gabriel Rosenstock - Ólann mo Mhiúil as an nGainséis|url=https://www.youtube.com/watch?v=SWEheHAEW4g|date=2012-06-05|author=Gaelchultúr Teoranta}}</ref> agus an chín lae idirghníomhach ''Dialann Anama'' (2007)<ref>''Dialann anama'': dialann idirghníomhach agus ábhar machnaimh le haghaidh 52 seachtain (Coiscéim, 2007)</ref> an-léiriú ar éirim an fhile ó thaobh creidimh, intleachta, fealsúnachta agus daonnachta. === Filíocht i nGaeilge agus eagráin dhátheangacha === * ''Susanne sa seomra folctha''. Clódhanna 1973 * ''Méaram''. An Clóchomhar 1981 * ''Om''. An Clóchomhar 1983 * ''Nihil Obstat''. [[Coiscéim]], 1984 * ''Migmars''. Ababúna, 1985 * ''Rún na gCaisleán''. Taibhse, 1986 * ''Portrait of the Artist as an Abominable Snowman'', Forest Books 1989, Domhan Books 2000<ref>Michael Hartnett a d'aistrigh na dánta roghnaithe ón nGaeilge, agus Jason Sommer a d'aistrigh na dánta nua. Tá an teideal féin thar a bheith tarraingteach - tagairt shoiléir ann do shaothar cáiliúil James Joyce, "A Portrait of the Artist as a Young Man", ach le casadh greannmhar (an Yeti). Baineann an leabhar le téamaí mar: Féiniúlacht an ealaíontóra / An deoraíocht nó an t-eachtrannacht / An nasc idir an nádúr agus an cruthaitheacht / Spioradáltacht agus macnamh Léiríonn an saothar seo raon leathan oibre Rosenstock - cé go bhfuil cáil air as a chuid scríbhneoireachta Gaeilge, scríobhann sé i mBéarla uaireanta.</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Portrait of the artist as an abominable snowman: selected poems ... and new poems: [Partly] transl. from the Irish|url=https://www.goodreads.com/book/show/1380601.Portrait_Of_The_Artist_As_An_Abominable_Snowman|publisher=Forest Books|date=1989|location=London u.a|author=Gabriel Rosenstock, Michael Hartnett}}</ref> * ''Oráistí''. Rogha dánta agus dánta nua. [[Cló Iar-Chonnachta]], 1991 * ''Ní mian léi an fhilíocht níos mó''. Cló Iar-Chonnachta, 1993<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/ni-mian-lei-an-fhiliocht-nios-mo/?lang=en|teideal=Ni Mian léi an Fhilíocht Níos Mó {{!}} Litríocht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Rogha Rosenstock''. Cló Iar-Chonnachta, 1994 * ''Syójó''. Cló Iar-Chonnachta, 2001 * ''Eachtraí Krishnamurphy''. Coiscéim, 2003 * ''Forgotten Whispers / Cogair dhearúdta''. 2003. (téacs dhátheangach, haiku agus grianghraif, i gcomhar le le John Minihan) * ''Krishnamurphy Ambaist''. Coiscéim, 2004 * ''Hymn to the Earth''. The Silverstrand Press, 2004. (Dánta móide grianghraif le Ron Rosenstock) * '''''Rogha Dánta/ Selected Poems'', aistrithe ag [[Paddy Bushe]]: CIC, 2005''' * ''I met a man: luminous lines concerning real people from real places'', Doghouse, 2005<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL567878W/I_met_a_man_--?edition=key:/books/OL20571691M|teideal=I met a man by Gabriel Rosenstock {{!}} Open Library|údar=OpenLibrary.org|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Bliain an Bhandé / Year of the Goddess''. [téacs dátheangach] Dedalus Press 2007 * ''Tuairiscíonn Krishnamurphy ó Bagdhad'', Coiscéim, 2007 * ''Guthanna Beannaithe an Domhain'', Coiscéim, 2008 * ''Margadh na Míol in Valparaíso / The Flea Market in Valparaíso'' (rogha dánta agus dánta nua) CIC 2014 * ''Cuach ó Aois Eile ag Glaoch''. Coiscéim, 2014 * ''Sasquatch''. Arlen House, 2014 (eagrán nua ó Alba Publishing 2018) * ''Orpheus in the underpass'', Onslaught Press, 2017 * ''Glengower: Poems for no one in Irish and English'', Onslaught Press 2018<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.poetryireland.ie/writers/articles/gabriel-rosenstocks-glengower-poems-for-no-one-in-irish-and-english|teideal=Gabriel Rosenstock’s Glengower: Poems for No one in Irish and English {{!}} Poetry Ireland|work=www.poetryireland.ie|dátarochtana=2025-10-24|archivedate=2025-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806025440/https://www.poetryireland.ie/writers/articles/gabriel-rosenstocks-glengower-poems-for-no-one-in-irish-and-english}}</ref> * ''Faoi Scáil Gheal na hIndia'', Comhar 2025. <nowiki>ISBN 978-1-7395129-8-9</nowiki><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/faoi-scail-gheal-na-hindia/|teideal=Faoi Scáil Gheal na hIndia {{!}} Litríocht|language=en-US|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> === Aistriúcháin === Bhí Gabriel Rosenstock ar dhuine de na haistritheoirí Gaeilge ba chumasaí lena linn. Tá cáil ar mar aistritheoir, agus saothar le [[Seamus Heaney]], Georg Trakl, [[Günter Grass]], Peter Huchel, Ko Un, K. Satchidanandan, Rabindranath Tagore, Hilde Domin agus Samuel Beckett agus go leor eile aistrithe aige. D’aistrigh sé go Gaeilge cuid de shraitheanna iomráiteacha [[Tintin]] agus [[Asterix]] agus chuir sé Gaeilge ar ''[[The Gruffalo]]''. D’aistrigh sé saothar le go leor amhránaithe don bhféile litríochta Imram, ina measc Leonard Cohen, Bob Dylan agus Joni Mitchell. * ''Crann almóinní milis agus searbh: rogha dánta'' (Coiscéim, 2006) [aistriúchán ar ''Bittersüsser Mandelbaum: ausgewählte Gedichte'' le Hilde Domin] * ''Agallamh an tseanóra lena anam: dánta'' (Coiscéim, 2007) [aistriúchán ar ''Der alte Mann spricht mit seiner Seele'' le Günter Kunert] * ''An tAonú Aithne déag: rogha dánta'' (Coiscéim, 2008) [aistriúchán ar ''Das elfte Gebot: ausgewählte Gedichte'' le Michael Krüger] === Daoine óga === * ''An tOllamh Folamh'' (Cois Life, 2009). Thugas an ghealach ag siúl (An Gúm, 2007) [aistriúchán ar ''I took the Moon for a Walk'' le Carolyn Curtis] * ''Na daoine dalla: saorchóiriú ar scéal béaloidis'' (An Gúm, 2007) * ''Clann na nÉan'': úrscéal gairid do dhéagóirí (Comhar Teoranta, 2005) * ''Scuabtha chun siúil'' (An Gúm, 2002) [aistriúchán ar ''Room on the Broom'' le Julia Donaldson] * ''[https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children Snowy Owl | Ulchabhán Sneachtúil,]'' ríomhleabhar saor in aisce, 2024, [https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children anseo] nó [https://freekidsbooks.org/snowy-owl-haiku-for-older-children/ anseo]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-mor-is-fiu-seal-a-chaitheamh-i-ndanlann-gabriel-rosenstock/|teideal=Is mór is fiú seal a chaitheamh i nDánlann Gabriel Rosenstock|údar=Pól Ó Muirí|dáta=23 Deireadh Fómhair 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * [https://freekidsbooks.org/wp-content/uploads/2023/03/2303-Orang-Utan_Haiku-GR-FKB.pdf ''Órang-Útan''], ríomhleabhar saor in aisce, 2025<ref name=":0" /> === Haiku === Rinne sé forbairt mhór sa Ghaeilge ar fhoirmeacha amhail an ''haiku'' agus an ''tanka'' agus d’oibrigh sé in éineacht le grianghrafadóirí ar nós Ron Rosenstock, Jason Symes agus Debiprasad Mukherjee ar fhorbairt an tseánra nua, an fóta-''haiku''. * ''Antlered Stag of Dawn'', The Onslaught Press, Oxford 2015. Haiku i nGaeilge móide leaganacha Béarla, Béarla na hAlban agus Seapáinise<ref>{{Lua idirlín|url=https://evertype.com/books/onslaught-anatomy-of-a-whale.html|teideal=Antlered Stag of Dawn|work=evertype.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Chogyam Trungpa: One Hundred Haiku'', agus leaganacha Béarla agus Seapáinise. Amazon Kindle, 2014 *''EVERY NIGHT I SEND YOU FLOWERS'', Tanka in response to the art of Odilon Redon, bilingual. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2020 * ''The Road to Corrymore / Bóthar an Choire Mhóir'', [[:en:Ekphrasis|Ekphrastic]] Dátheangach. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2021 * ''Rún na Rún / Secret Of Secrets'', tanka dátheangach, Cross-Cultural Communications 2021 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.calameo.com/books/0067764001f775a5907f7|teideal=Secret Of Secrets Def|language=en|work=calameo.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''[https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf Drops of Water]'', haiku in Béarla, Gaeilge agus Scots, Buttonhook 2023 => [https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf ríomhleabhar] === Eile === Scríobh Rosenstock drámaí chomh maith le hailt nuachtáin (mar sh [[Tuairisc.ie]]) agus go leor eile. == Aitheantas == Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, ''Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte'' (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. Molscéal: 'Ba Sheachtópas mé inné' - Oíche mhór cheoil agus litríochtasa bhliain 2019 in onóir Gabriel Rosenstock, agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh i gcónaí.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/|teideal=Gabriel Rosenstock 70|language=en|work=Foghlaim TG4|dátarochtana=2025-10-24|údar=Molscéal}}</ref> == Scannánaíocht == * [[Muppets Anocht]] (2001) * [[SpongeBob SquarePants]] (2002) * [[Angelo Rules]] (2010) * [[Eloise]] (2011) * [[Wallace and Gromit's World of Inventions]] (2012) * [[Bear Mor is Glog]] (2013) * [[Q Pootle 5]] (2014) * [[Jamie's Got Tentacles]] (2017) * [[Dot.]] (2018) * [[Adventure Time]] (2019) == Naisc sheachtracha == * [http://roghaghabriel.blogspot.ie/ Blag Ghabriel Rosenstock] * [http://www.rte.ie/radio1/scribhneoiri/2010-12-18.html Clár RTE Raidió 1, “Scríbhneoirí Faoi Chaibidil 2010” (ábhar pléite)] * [https://soundcloud.com/walkereireann Léann Gabriel Rosenstock a leagan Gaeilge féin de chlasaicigh ár linne do pháistí óga. Walker Éireann na foilsitheoirí.] * [http://www.rte.ie/archives/2018/0321/949098-gabriel-rosenstock-poet/ Labhraíonn Gabriel Rosenstock lena chomhfhile Michael Davitt faoin dán Uaireanta is Fear Bréige Mé. 1988.] * [https://www.pinterest.co.uk/dmhball/ Poetry: tanka and haiku, roghanna Ghabriel] * "[https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/ An fear nár saolaíodh riamh]"<ref name=":4" /> == Féach freisin == * ''[[Innti]]'' * [[Tristan Rosenstock]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Rosenstock, Gabriel}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh|Rosenstock, Gabriel]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949|Rosenstock, Gabriel]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh]] [[Catagóir:Filí haiku]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:INNTI]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Lucht TG4]] ifos7lb18d2qgxy0uk59t1eu9c0r316 0 12718 1320367 1292113 2026-07-12T22:41:42Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320367 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} :''Tá níos mó ná duine amháin darb ainm Mícheál Breathnach ann; féach [[Mícheál Breathnach (idirdhealú)]].'' Rugadh '''Mícheál Breathnach''' (1881-1908) ar [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|an Lochán Beag]] i [[Cois Fharraige|gCois Fharraige]] ar [[16 Meán Fómhair|16ú Meán Fómhair]] [[1881]]. Bhí sé ar dhuine den dream a chuir beocht i scríbhneoireacht na Gaeilge le linn [[Athbheochan na Gaeilge|na hAthbheochana]].<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=127|title=BREATHNACH, Micheál (1881–1908) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> == Saol == Chuaigh sé ar scoil an Chnoic, áit ar fhoghlaim sé Béarla agus a raibh sé ina chúntóir ina diaidh sin. Nuair a bhí sé fiche bliain d’aois fuair sé post mar rúnaí ar Chraobh Londan de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]]. Scríobh sé aistí do [[An Claidheamh Soluis]], agus d'fhoilsigh sé ''Cuan na Mara agus a Mhuintir'' in Irisleabhar na [[Gaeilge]], aiste a bhain duais Oireachtais amach sa mbliain 1903. Ceithre bliana a chaith sé i [[Londain]], áit a raibh ranganna Gaeilge ar siúl aige agus é gnóthach in imeachtaí an Chonartha. Nuair a d'fhág sé Londain fuair sé post mar Ard-Ollamh i gColáiste Chonnacht i d[[Tuar Mhic Éadaigh]], [[Contae Mhaigh Eo]]. Chuir sé aithne ar [[Colm Ó Gaora|Cholm Ó Gaora]], a bhí ina mhúinteoir taistil le Conradh na Gaeilge ag an am. Bhí an eitinn ar an mBreathnach faoin am sin. Bhíodh sé ag triall ar an [[An Eilvéis|Eilvéis]] ar mhaithe lena shláinte, agus rinne sé cur síos ar an tír sin i roinnt aistí a foilsíodh ar ''An Claidheamh Soluis'' agus ansin faoin teideal ''Seilg i Measc na nAlp''. Níor fheabhsaigh a shláinte agus bhí air cur faoi i dteach altranais i m[[Baile Átha Cliath]]. Fuair sé bás ansin i Mí Dheireadh Fómhair na bliana 1908. Tá sé curtha i reilig an Chnoic ina cheantar dúchais. == Saothair == D'fhoilsigh an Breathnach go leor filíochta ar na hirisí Gaeilge. Chuir sé Gaeilge ar ''Knocknagow'', leabhar le [[Charles Kickham]], thart ar 1905, aistriúchán ar foilsíodh cuid de sa mbliain 1906 agus an chuid eile tar éis a bháis. D'fhoilsigh Conradh na Gaeilge ''Stair na hÉireann'' sa mbliain 1906. Seacht mbliana fichead a bhí Mícheál Breathnach nuair a fuair sé bás anabaí sa mbliain 1908. Bhain a bhás siar as a chairde go léir, agus mar chomóradh ar a shaol agus ar a shaothar chuir siad cuid dá chuid scríbhinní i dtoll a chéile i bhfoirm leabhair, a foilsíodh sa mbliain 1913. .<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cic.ie/books/published-books/micheal-breathnach-scribhinni-leabhair-cloite|teideal=Mícheál Breathnach: Scríbhinní {{!}} CIC|údar=|dáta=|work=www.cic.ie|dátarochtana=2019-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201022032031/https://www.cic.ie/books/published-books/micheal-breathnach-scribhinni-leabhair-cloite|archivedate=2020-10-22}}</ref> Sa mbliain 1980 chuir [[Seosamh Ó Braonáin]] leagan nua de ''Seilg i Measc na nAlp'' amach sa [[An Caighdeán Oifigiúil|litriú caighdeánach]]. Bhí clár cuimhneacháin i dtaobh an Bhreathnaigh ar [[Raidió na Gaeltachta]] sa mbliain 1981, céad bliain tar éis a bhreithe. == Naisc sheachtracha == * [http://www.askaboutireland.ie/show_narrative_page.do?page_id=1884 Cuntas ar an mBreathnach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303090527/http://www.askaboutireland.ie/show_narrative_page.do?page_id=1884 |date=2007-03-03 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Breathnach, Mícheál}} [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha|Breathnach, Micheál]] [[Catagóir:Filí na hÉireann|Breathnach, Micheál]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha|Breathnach, Micheál]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1881|Breathnach, Micheál]] [[Catagóir:Básanna i 1908|Breathnach, Micheál]] [[Catagóir:Daoine curtha i reilig an Chnoic, Maigh Cuilinn]] [[Catagóir:Daoine as Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] 5t6omwt3qjvn60sgluvpb4teswr1oer 0 14622 1320275 1319750 2026-07-12T13:56:35Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320275 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:H G Wells pre 1922.jpg|clé|mion|roimh 1922]] [[Scríbhneoir]] [[Sasana]]ch ab ea '''Herbert George Wells''' ([[21 Meán Fómhair]] [[1866]] - [[13 Lúnasa]] [[1946]]) a bhí ina cheannródaí sa bh[[Ficsean eolaíochta|ficsean eolaíochta.]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2018/12/cogadh-na-reann.html|teideal=Cogadh na Reann|údar=Aonghus Ó hAlmhain|dáta=2018-12-29|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2019-01-01}}</ref> Is clasaiceach a [[leabhar]] ''[[Cogadh na Reann]]''. == Ficsean Eolaíochta == [[Íomhá:Portrait of H. G. Wells.jpg|clé|mion|339x339px|roimh 1923]] Is minic a chuirtear i gcomparáid le [[Jules Verne]] é. Bhí Wells an chéad scríbhneoir a bhain úsáid as móitíf áirithe ina chuid scríbhneoireachta sular éirigh an nós sin coitianta san fhicsean eolaíochta. Má fheictear dúinn inniu go bhfuil blas an ''chliché'' ar a lán dár scríobh sé, is éard is cúis leis ná nach raibh na clichéanna féin ina gclichéanna go fóill nuair a chéadcheap sé iad. Is iad na luathshaothair fhicsin eolaíochta is mó a léitear inniu, cosúil le ''The Time Machine'', ''An Fear nárbh fhéidir a Fheiscint'', ''An Chéad-Chuairt ar an nGealaigh'' agus ''Cogadh na Reann''. Tá leagan [[Gaeilge]] den ''War of the Worlds'' ann, mar atá, ''[[Cogadh na Reann#Gaeilge|Cogadh na Reann]]'' (agus cóip de ar fáil i Leabharlann na gCeithre Máistrí in [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh|Ollscoil na Gaillimhe]]). [[Íomhá:H. G. Wells Wargaming.jpg|mion|ag imirt cluichí cogaíochta, ''Illustrated London News'' (25 Eanáir 1913)]] == Polaitíocht == Cé gur mar scríbhneoir ficsin eolaíochta is mó a aithnítear inniu é, scríobh Wells a lán eile, go háirithe leabhair pholaitiúla. [[Sóisialaí]] a bhí ann riamh, agus nuair a chuaigh sé anonn in aois, d'éirigh a chuid leabhar níos polaitiúla agus níos teagascúla – agus, mar sin, níos doléite. == Gaeilge == Rinne [[Leon Ó Broin]] aistriúchán ar ''[[Cogadh na Reann|Chogadh na Reann]]'' sna [[1930idí]] ach a d'fhoilsigh [[Evertype]] roinnt blianta ó shin in eagrán faoi eagar ag [[Aibhistín Ó Duibh]]. Is é an t-aistritheoir mór le rá [[Micheál Ó Gríobhtha]], a d'fhoghlaim [[Gaeilge an Chláir]] óna chomharsana agus é ag fás aníos i [[Lios Uí Chathasaigh]], a chuir Gaeilge ar ''[[An Chéad-Chuairt ar an nGealaigh]]'' (bunteideal: ''First Men in the Moon'').<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/aistriuchain-mhichil-ui-ghriobhtha-le-fail-aris/|teideal=Aistriúcháin Mhichíl Uí Ghríobhtha le fáil arís|údar=Séamus|dáta=2020-05-27|work=[[Aistriulitriochta.ie]]|dátarochtana=2026-03-30|archivedate=2026-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260306230941/https://www.aistriulitriochta.ie/aistriuchain-mhichil-ui-ghriobhtha-le-fail-aris/}}</ref> D'aistrigh [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]] ''An Fear nárbh fhéidir a Fheiscint'' go Gaeilge (bunteideal: ''The Invisible Man'')''.''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/the-invisible-man-i-ngaeilge/|teideal=The Invisible Man i nGaeilge|údar=Séamus|dáta=2020-08-24|work=[[Aistriulitriochta.ie]]|dátarochtana=2026-03-30|archivedate=2026-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260307000926/https://www.aistriulitriochta.ie/the-invisible-man-i-ngaeilge/}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{commonscat}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Wells, Herbert George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1866]] [[Catagóir:Básanna i 1946]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Ficsean eolaíochta]] [[Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe]] [[Catagóir:Maisitheoirí]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] [[Catagóir:Staraithe]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] o6bo8v2m2hg931bowjmzyrel8cq57uh 0 14750 1320277 1286645 2026-07-12T14:46:53Z TGcoa 21229 /* Geopholaitíocht */ 1320277 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Bhí '''Séamas II''' ([[14 Deireadh Fómhair]] [[1633]] - [[16 Meán Fómhair]] [[1701]]) ina [[rí]] ar [[Sasana|Shasana]] agus [[Éire|Éirinn]] ó [[6 Feabhra]] [[1685]] go [[11 Nollaig]] [[1688]]. Mar '''Séamas VII''', bhí sé ina rí ar [[Albain]] == Beatha == === Geopholaitíocht === Sa bhliain 1669, chuir Séamas an pharlaimint agus na huaisle ina aghaidh nuair a thiontaigh sé ina Chaitliceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.royal.uk/james-ii|teideal=James II (r.1685-1688)|údar=connie.fisher|dáta=2016-02-26|language=en|work=The Royal Family|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga|teideal=Lámhainní Fada an Rí Liam|údar=100|dáta=2019-05-27|language=en|work=100 Objects|dátarochtana=2022-09-16|archivedate=2021-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616013213/https://100objects.ie/king-williams-gauntlets/?lang=ga}}</ref> [[Íomhá:King James II from NPG.jpg|clé|mion|National Portrait Gallery (Londain), timpeall 1690 ?]] Sa bhliain 1672, rinne [[Louis XIV na Fraince|Rí Louis na Fraince]] ionradh ar [[Dúiche na Réine|Phalaitíneacht na Réine]] agus ar an [[An Ísiltír|Ísiltír]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Dutch-War|teideal=Dutch War {{!}} 1672–1678 {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> Tháinig [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] chun cinn mar phearsa thábhachtach sa chomhghuaillíocht leathan a tháinig chun cinn in aghaidh na Fraince mar thoradh ar an ionradh sin. Dhearbhaigh Séamas II cearta iomlánacha na monarcachta ach cuireadh as cumhacht é i Sasana.<ref name=":0" /> Snaidhmeadh an dá shaincheist sin le chéile mar aon ábhar amháin nuair a tháinig Liam, ar nia agus cliamhain Shéamais é, go Sasana i mí na Samhna 1688 agus 15,000 saighdiúir in éineacht leis. Corónaíodh é féin agus a bhean chéile, Máire, iníon Shéamais, mar rí agus mar bhanríon.[[Íomhá:De slag aan de Boyne (Ierland) tussen Jacobus II en Willem III, 12 juli 1690 Rijksmuseum SK-A-605.jpeg|clé|mion|Cath na Bóinne, le Jan van Huchtenburgh, 1700idí]] === Feachtas in Éirinn === Tháinig Rí Séamas i dtír in Éirinn i mí an Mhárta 1689 agus 6,000 saighdiúir Francach in éineacht leis mar iarracht a choróin a fháil ar ais arís.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> I ndiaidh an ratha i dtosach báire i nDroim Mór, thig leis na Seacaibítigh gabháil leo ó thuaidh agus Béal Feirste a chur faoina smacht. Ba ag Caisleán na Croma an 28 Iúil 1689, i ngar d‘Inis Ceithleann, a fuarthas an tréanlámh in uachtar ar na Seacaibítigh den chéad uair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pleanala.ie/publicaccess/PCI/PCI1/PCI0001/03%20-%20EirGrid%20North%20South%20Interconnector%20Project%20Application%20File%20June%202015/AppPartTwo/Gaeilge/3C/Imleabhar_3C_Caibidil_014_Oidhreacht_Chult%C3%BArtha.pdf|teideal=Cath na Bóinne|údar=pleanala.ie|dátarochtana=2022}}</ref> [[Íomhá:Andrew Carrick Gow (1848-1920) - A Lost Cause, Flight of King James II after the Battle of the Boyne - N01530 - National Gallery.jpg|clé|mion|Teitheadh ː le Andrew Carrick Gow, sa National Gallery, Londain ; bolscaireacht atá ann ?]] ==== Cath na Bóinne ==== D’fhéadfadh sé gurb é [[Cath na Bóinne]] an cath is cáiliúla i stair na hÉireann. {{Main|Cath na Bóinne}}{{Main|Cath Eachroma}} [[Íomhá:Saint-Germain-En-Laye Eglise Madeleine Mausolée Roi Angleterre Jacques II (Stuart) - panoramio.jpg|clé|mion|Saint-Germain-En-Laye Eglise Madeleine]] === Teitheadh === Is go St Germain-en-Laye sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] a theith Séamas tar éis dó [[Cath na Bóinne]] a chailleadh in 1690<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-ni-aitheantas-go-haontios.aspx|teideal=Ní Aitheantas go hAontíos|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-09-16}}</ref>. Thug col ceathrair Shéamais, [[Louis XIV na Fraince|Louis XIV]], rí na Fraince, dídean dó. Is sa Château-Vieux de [[St Germain-en-Laye]] a chaith sé an chuid eile dá shaol. Is ann a fuair sé [[bás]] chomh maith in 1701. Tuigtear gur sa [[séipéal]] áitiúil atá sé curtha. [[Íomhá:Tomb of King James II.jpg|clé|mion|an tuama sa Fhrainc inniu ; níl mórán fághta ǃ]] Bhuail  stróc Séamas i St Germain agus d'éag [[16 Meán Fómhair]] [[1701]]. Seoladh a inchinn chuig an Coláiste Albanach i bPáras codanna éagsúla den chorp in áiteanna eile. Cailleadh an inchinn le linn [[Réabhlóid na Fraince]] truaillíodh cuid eile den chorp.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.jacobite.ca/gazetteer/France/ParisScotsCollege.htm|teideal=A Jacobite Gazetteer - France - Paris - Scots College|work=www.jacobite.ca|dátarochtana=2022-09-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://nonfictioness.com/famous-last-words/the-curious-fate-of-king-james-ii/|teideal=The curious fate of King James II|dáta=2015-09-24|language=en-GB|work=Nonfictioness|dátarochtana=2022-09-16}}</ref> === Léirmhíniú === Ghlaoití '<nowiki/>''Séamas an Chaca a chaill Éire''' ar Shéamas II a chaill [[Cath na Bóinne]], [[leasainm]] agus [[masla]] sa traidisiún Gaelach<ref>Ó Duinnín, Foclóir Gaedhilge Béarla, (Baile Átha Cliath 1996 (athchló), lth. 145)</ref> == Féach freisin == * [[Cath na Bóinne]] * [[Liam III Shasana|Liam Oráiste]] * [[St Germain-en-Laye]] ==Naisc sheachtracha== *[https://www.undiscoveredscotland.co.uk/usbiography/monarchs/jamesvii.html UNDISCOVERED SCOTLAND ] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Séamas 2}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1633]] [[Catagóir:Básanna i 1701]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Na Stiúbhartaigh]] [[Catagóir:Pearsanra míleata]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Ríthe na nAlbanach]] [[Catagóir:Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Seacaibínigh]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] i5347z3z05q3zfytd25b21uatpq2ogy 0 14854 1320418 1304587 2026-07-13T09:25:35Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320418 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Sakha Yakutia rep.png|thumb]]Poblacht de chuid [[Cónaidhm na Rúise|Chónaidhm na Rúise]] is ea '''Poblacht Shacha''' ([[Rúisis]]: Республика Саха (Якутия), Sachais/Iacúitis: Саха Өрөспүүбүлүкэтэ/Sakha Öröspüübülükete). In 2010 bhí daonra 958,528 duine aici, a raibh a bhformhór ina nIacútaigh agus ina Rúisigh. Tá sí ar an limistéar féinrialaithe fo-náisiúnach is mó ar domhan agus méid 3,083,523 ciliméadar cearnach inti. Is é Yakutsk an [[Príomhchathair|phríomhchathair]]. Tá [[aeráid]] dhian ag an bpoblacht agus na teochtaí is ísle sa leathsféar thuaidh taifeadta i gcuid de na cathracha. Tá meánteocht gheimhridh Yakutsk faoi bhun 35 °C.<ref name="area">[http://www.gks.ru/bgd/free/b10_107/IssWWW.exe/Stg//%3Cextid%3E/%3Cstoragepath%3E::%7Ctab1-01-09.xls Rosstat (Russian Statistical Service), 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018030426/http://www.gks.ru/bgd/free/b10_107/IssWWW.exe/Stg//%3Cextid%3E/%3Cstoragepath%3E::%7Ctab1-01-09.xls|date=October 18, 2012}} (xls). Léite ar an 15 Meitheamh 2012.</ref> Bíonn an samhradh an-te i gcuid mhór den phoblacht de thoradh na gclaontaí hipir-ilchríochacha. ==Geografaíocht== [[File:Sakha Republic Fauna.jpg|thumb|Fána de chuid Phoblacht Shacha: faoileán Ross, corr mhóna Shibéarach, béar bán, capall agus réinfhia. Mionleathanach stampaí poist ón Rúis, 2006.]] Tá an phoblacht ag síneadh chomh fada ó thuaidh le hOileán Henrietta agus í ag críochantacht leis an Aigéan Artach. Faoi láthair bíonn an fharraige sin faoi [[oighear]] ar feadh idir naoi agus deich mí. Tá an phoblacht roinnte ina trí chrios mhóra fásra. Tá timpeall 40% di os cionn an chiorcail Artaigh agus an chuid sin go léir ina talamh síorshioctha, rud a bhfuil tionchar mór aige ar éiceolaíocht an réigiúin. Tundra Artach agus fo-Artach is ea an réigiún láir agus é faoi chaonach agus léicean ar fad, an bia is ansa leis na réinfhianna. Sa chuid theas den tundra tá garráin mhionphéine Sibéirigh agus learóg feadh na n-aibhneacha. Laisteas den tundra tá coillte móra. Learóga is coitianta sa tuaisceart agus tá garráin ghiúise agus phéine sa deisceart. Tá beagnach 47% den phoblacht faoi choillte agus learóga is ea beagnach 90% de na crainn. Tá an iliomad aibhneacha, lochanna agus oileán sa phoblacht. [[File:120 На стоянке в устье реки Ура.jpg|thumb|Abhainn na hUra.]] [[File:Olyokma river.jpg|thumb|Abhainn na hOlyokma.]] ===Acmhainní nádúrtha=== Tá mórán acmhainní nádúrtha sa phoblacht. Orthu sin tá ola, gás, gual, diamaint, ór, airgead, stán agus tungstan. Soláthraíonn an phoblacht 90% de dhiamaint Rúiseacha agus os cionn 25% de na diamaint a bhaintear sa domhan.<ref>{{cite journal|last1=Yakovleva|first1=Natalia P.|teideal=Natural resource use in the Russian North: a case study of diamond mining in the Republic of Sakha|journal=Environmental Management and Health|date=2000|volume=11|issue=4|pages=318–336|doi=10.1108/09566160010372743|url=https://www.emeraldinsight.com/doi/abs/10.1108/09566160010372743|accessdate=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|last1=Bohlen|first1=Celestine|teideal=Poor Region in Russia Lays Claim to Its Diamonds|url=https://www.nytimes.com/1992/11/01/world/poor-region-in-russia-lays-claim-to-its-diamonds.html|accessdate=18 March 2018|work=New York Times|date=1992}}</ref> ===Réamhstair=== Tá tábhacht phailé-ointeolaíoch leis an tSibéir agus go háirithe leis an Iacúitia sa mhéid gur sa réigiún sin a thángthas trasna ar ainmhithe ón sealad Pléisticéineach a bhí caomhnaithe ag an oighear nó i dtalamh síorshioctha. Fuarthas coileáin leon uaimhe, mamait lomracha, srónbheannach lomrach, capaill agus buabhaill.<ref name=Thesiberiantimes2015>{{Cite web|teideal = Meet this extinct cave lion, at least 10,000 years old – world exclusive|url = http://siberiantimes.com/science/others/news/n0464-meet-this-extinct-cave-lion-at-least-10000-years-old/|website = siberiantimes.com|accessdate = January 30, 2016|dátarochtana = Márta 9, 2019|archivedate = Aibreán 17, 2019|archiveurl = https://web.archive.org/web/20190417074356/http://siberiantimes.com/science/others/news/n0464-meet-this-extinct-cave-lion-at-least-10000-years-old/}}</ref> Cultúr [[Neoiliteach]] Déanach sa tSibéir ba ea an cultúr Ymyakhtakh (c. 2200–1300 RCh) agus tá a chuid iarsmaí le fáil go forleathan. Thosaigh sé in Sacha agus leathnaigh soir agus siar.<ref>Kicki Näslund, [https://www.academia.edu/10336011/ Short summary of Siberian pre-history and cultures] – Academia.edu</ref> ===Stair luath=== Is dócha gur lonnaigh pobal Sachach nó “Iacútaigh” sa réigiún sa 13ú haois agus sa 14ú haois tar éis dóibh teacht aneas ó [[Loch Baikal]] go dtí lár abhainn na Lena. As sin d’imigh siad siar agus siar ó thuaidh de réir a chéile agus a n-aghaidh ar an Aigéan Artach. Bunús Tuirciceach atá leis an ainm “Sacha,” focal a thagann ó "saqa-saha" nó bata. Bunús Tuirciceach atá le “Iacúit” freisin, ós leagan truaillithe é de ''zhaqut – yakut'' nó cloch lómhar. Rúibín atá i gceist. Thug na Sachaigh tréadachas Lár-Áiseach isteach leo agus iad ag easáitiú na n-aoirí réinfhianna agus na sealgairí a bhí rompu ann, dreamanna a bhí i bhfad níos lú. Bhí na Pailé-Shibéaraigh agus na Tungusaigh, pobail dhúchais, comhtháthaithe leis na Sachaigh faoin 17ú haois.<ref>{{cite web|url=http://www.spri.cam.ac.uk/resources/rfn/sakha.html |teideal=Scott Polar Research Institute — Republic of Sakha|publisher=Spri.cam.ac.uk|date=|accessdate=February 25, 2014}}</ref> ==Concas Rúiseach== Thosaigh an Rúis ag gabháil an réigiúin sa 17ú haois. Bhronn Tygyn, taoiseach Iacútach, talamh ar na Rúisigh i gcomhair áit lonnaithe mar mhalairt ar chomhaontú míleata a bheadh cogadh i gcoinne reibiliúnaigh dhúchasacha san Áise Thoir Thuaidh mar chuid de. [[File:Map of Yakut oblast.jpg|thumb|right|Léarscáil Yakutsk Oblast 1821.]] In 1638 bhunaigh an rialtas i Moscó líomatáiste riaracháin nua a bhí le rialú ag Lensky Ostrog, daingean a chuir Pyotr Beketov ar bun in 1632 agus a ndéanfai cathair Yakutsk de le himeacht aimsire. Is dócha gur sa 17ú haois a bhain lonnaitheoirí Rúiseacha amach Russkoye Ustye, áit iargúlta i ndeilt thuaisceartach Indigirka.<ref>А. И. Гоголев. "История Якутии: (Обзор исторических событий до начала ХХ в.)". (A. I. Gogolev. [http://www.ysu.ru/facultet/kfi/books/HistoryOfYakutiya.htm Stair na hIacúite: Athbhreithniú ar imeachtaí stairiúla siar go tús an fichiú haois.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527010736/http://www.ysu.ru/facultet/kfi/books/HistoryOfYakutiya.htm |date=May 27, 2005 }}) Yakutsk, 1999.</ref> Bunaíodh Gobharnóireacht na Sibéire mar chuid d’Impireacht na Rúise in 1708. [[File:Станчиковая церковь.jpg|thumb|Eaglais in Russkoye Ustye]] Thosaigh lonnaitheoirí Rúiseacha ag bunú pobail sa réigiún san 18ú haois. Ghlac siad chucu nósanna Iacútacha áirithe agus thugtaí “Yakutyane" (Якутя́не) orthu nó “bunlonnaitheoirí Lena” (ленские старожилы). Ach bhí siad comhshamhlaithe ag slua Rúiseach eile faoin bhfichiú haois. ==Impireacht na Rúise== Rinne leasú riaracháin in 1782 agus bunaíodh Gobharnóireacht Irkutsk. In 1805 scaradh Yakutsk Oblast ón ngobharnóireacht. Sa chéad chuid den 19ú haois ba é Yakutsk Oblast an chríoch ab oirthearaí d’Impireacht na Rúise. Bunaíodh Primorskaya Oblast in 1856 agus dealaíodh críocha Rúiseacha an Aigéin Chiúin ón Iacúit. [[File:Члены Сибирской областной Думы 1917.jpeg|thumb|clé|Baill de Dhúma (oireachtas) Réigiúnach na Sibéire ó Yakutsk, 1917.]] Chuir na Rúisigh feirmeoireacht ar siúl in abhantrach na Lena. Grúpaí reiligiúnacha a díbríodh go Sacha sa dara cuid den 19u haois thosaigh siad ag cur cruithneachta, coirce agus prátaí. Lean úsáid airgid thirim gnó an fhionnaidh. Cuireadh dlús le tionsclaíocht agus le hiompar i ndeireadh an 19ú haois agus i dtús na tréimhse Sóivéadaí. Cuireadh tús le sirtheoireacht gheolaíoch, mianadóireacht agus déantús na luaidhe, agus tháinig na chéad ghaltáin agus báirsí. Bhí an Iacúit an-iargúlta agus sin é an fáth a gcuireadh rialtas an tSáir agus an rialtas Cumannach ionnarbthaigh ann. ===An ré Shoivéadach=== Ar an 27 Aibreán 1922 fógraíodh Yakust Oblast mar Phoblacht Fhéinrialaitheach Shoivéadach Shóisialach na hIacúite, cé go raibh oirthear na críche, agus cathair Yakutsk san áireamh, faoi smacht na Rúiseach Bán. In 1992, i ndiaidh thitim an Aontais Shóivéadaigh, aithníodh an Iacúit mar Phoblacht Shacha (na hIacúite) faoi dhlínse na Cónaidhme Rúisí. Tá an Iacúit ina cuid den tSibéir Rúiseach ó thaobh na staire de, ach tá sí ina cuid den Chianoirthear Rúiseach mar líomatáiste riaracháin ó bunaíodh an Dúiche Chianoirthearach Fheidearálach in 2000. ===Teangacha=== Is iad na teangacha oifigiúla an Rúisis agus an tSachais (a dtugtar Iacúitis uirthi freisin). Tá Sachais á labhairt ag tuairim is 40% den phobal. Baineann an tSachais leis an bhfine theangeolaíoch Thuirciceach. ===Reiligiún=== Sular tháinig Impireacht na Rúise i réim, chreid an chuid is mó de mhuintir na háite sa [[Teingreachas]], mar a rinne pobail Thuirciceacha eile na hÁise Láir, nó sa seamanachas dúchasach lena chuid [[seaman]] “geal” (a threoraigh an pobal) agus seaman “dorcha” (a leigheas daoine trí thuras spioraid). Ar theacht na Rúiseach rinneadh baill d’Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise de mhuintir na háite agus tugadh orthu ainmneacha Críostaí a thabhairt orthu féin, ach lean mórán acu orthu ag cleachtadh na seanreiligiún. Le linn an rialtais Shóivéadaigh d’imigh na seamain agus fágadh mórán acu gan chomharba. Sna 1990í bhunaigh an t-iriseoir conspóideach Ivan Ukhkhan agus focleolaí a thugadh Téris air féin seamanachas nuaphágánach a tugadh ''aiyy yeurekhé'' air.<ref>[http://www.biblicalstudies.org.uk/pdf/rss/28-1_113.pdf Yakutia (Sakha) Faces a Religious Choice: Shamanism or Christianity]</ref> Chuaigh an grúpa seo agus grúpaí eile i gcomhar le chéile in 2002 chun teampall seamanach a thógáil i ngnócheantar Yakutsk.<ref>[http://www.biblicalstudies.org.uk/pdf/rss/33-1_057.pdf Whose Steeple is Higher? Religious Competition in Siberia]</ref> In 2008 dúirt ceannairí Ceartchreidmheacha go raibh bundúchasaigh na poblachta (nó an chuid díobh a raibh suim éigin acu i gcúrsaí reiligiúin) dílis do chreideamh “déach” nó go raibh claonadh chun an tsincréiteachais acu. Thabharfadh muintire na háite seaman isteach ar dtús agus ansin sagart chun deasghnách a dhéanamh i ngeall ar imeacht éigin.<ref>{{cite news|url=http://www.taday.ru/text/135461.html |teideal =В Якутии господствует двоеверие (Ч. 1) (San Iacúit tá creideamh déach faoi réim)|údar=Елена Дятлова (Yelena Dyatlova) |date=1 Deireadh Fómhar 2008 |quote=Во многих случаях нам говорили, что при совершении тех или иных обрядов или просто действий приглашают сначала шамана, потом священника. Правда, именно в таком порядке, признавая христианство чем-то высшим по отношению к местной магической языческой традиции, но это соединяя. Даже среди тех представителей якутской интеллигенции, с которыми мы общались, это стремление к синкретизму было отчетливо приметно. (Dúradh linn, agus deasghnátha éigin nó bearta ar siúl i ngeall ar a lán gnóthaí, go gcuirtear cuireadh chun seasmain ar dtús agus ansin chun sagairt. Is fíor, de réir an oird seo, go n-aithnítear go bhfuil an Chríostaíocht níos airde ná traidisiúin phágánacha dhraíochtacha áitiúla, ach seo nasc eatarthu. Go fiú i measc na n-intleachtóirí iatúcacha a rabhamar ag caint leo, bhí an claonadh seo chun sincréiteachais le haithint go soiléir.) }} (Agallamh le Maxim Kozlov, sagart ó Mhoscó a bhí tar éis filleadh ó thuras misinéireachta síos abhainn na Lena i dteannta Easpag Yakutsk).</ref> De réir an Lárionaid Eolais faoi Uachtarán Phoblacht Shacha (na hIacúite), (Информационный центр при Президенте РС(Я)), bhí déimeagrafaíocht reiligiunach an poblachta mar a leanas:<ref>{{cite web|url=http://www.religare.ru/2_43720.html |teideal=РЕЛИГАРЕ – Современная религиозная ситуация в Республике Саха (Якутия): проблемы и перспективы |publisher=Religare.ru |date= |accessdate=February 25, 2014}}</ref> [[Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise]]: 44.9%, Seamanachas: 26.2%, Gan religiún: 23.0%, Religiúin nua: 2.4%, Ioslamachas: 1.2%, Búdachas: 1.0%, Protastúnachas: 0.9%, Caitliceachas: 0.4%. De réir suirbhé a rinneadh in 2012,<ref name="2012ArenaAtlas">[http://sreda.org/en/arena "Arena: Atlas of Religions and Nationalities in Russia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206100344/http://sreda.org/en/arena |date=2017-12-06 }}. Sreda, 2012.</ref><ref name="2012Arena-religion-maps">[http://c2.kommersant.ru/ISSUES.PHOTO/OGONIOK/2012/034/ogcyhjk2.jpg 2012 Arena Atlas Religion Maps]. "Ogonek", № 34 (5243), 27/08/2012. Retrieved 21/04/2017. [https://web.archive.org/web/20170421154615/http://c2.kommersant.ru/ISSUES.PHOTO/OGONIOK/2012/034/ogcyhjk2.jpg Archived].</ref> baineann 37.8% den phobal le hEaglais Cheartchreidmheach na Rúise, 13% le Teingreachas nó seamanachas Iacútach, 2% leis an Ioslamachas, 1% le Críostaíocht gan eaglais, 1% le cineálacha Protastúnachais, agus 0.4% le Búdachas Tibéadach. Dúirt 26% gurbh aindiachaithe iad, dúirt 17% go raibh siad sáite sa spioradáltacht seachas sa reiligiún, agus dúirt 1.8% gur bhain siad le reiligiúin eile nó níor thug siad freagra ar an gceist.<ref name="2012ArenaAtlas"/> {{clear}} ==Polaitíocht== [[File:Russia Day in Mirny, Sakha Republic 20.JPG|thumb|Lá na Rúise á cheiliúradh in Mirny, Poblacht Shacha, 12 Bealtaine 2014.]] Tugtar an Ceann ar cheann an Rialtais, cé go dtugtaí an tUachtarán air. Bhí Mikhail Yefimovich Nikolayev ar an gcéad cheann de Phoblacht Shacha. Tá Yegor Borisov ina Cheann ón mbliain 2010 i leith, agus tá Yevgeniya Mikhaylova mar Thánaiste aige. Is é Il Tumen, comhthionól aon seomra reachtaigh, an foras reachtaíochta is airde sa phoblacht. Cothaíonn an phoblacht caidreamh dlúth leis na stáit neamhspleácha Thuirciceacha i gcúrsaí cultúir, polaitíochta, eacnamaíochta agus tionsclaíochta trína bheith ina ball den Chomhairle Thuirciceach, de Chomhriarachán Tuirciceach na nÉalaíon agus an Chultúir agus d’eagraíochtaí eile.<ref>{{cite web|url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&newsId=259275&link=259275|teideal=Turkey seeks to institutionalize relations with Turkic republics – Today's Zaman, your gateway to Turkish daily news|publisher=Todayszaman.com|date=October 9, 2011|accessdate=February 25, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014233821/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&newsId=259275&link=259275|archivedate=October 14, 2013|df=mdy-all}}</ref><ref>{{Lua idirlín |url=http://www.turkishweekly.net/columnist/3540/turkey-and-the-turkic-republics-is-there-a-new-vision-.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2019-03-09 |archivedate=2012-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120103034927/http://www.turkishweekly.net/columnist/3540/turkey-and-the-turkic-republics-is-there-a-new-vision-.html }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yakutiatoday.com/region/foreign.shtml |teideal=Foreign Relations of the Sakha Republic (Yakutia) |publisher=YakutiaToday.Com |date=January 1, 2008|accessdate=February 25, 2014}}</ref> ==Geilleagar== [[File:Gold-tuc1009a.jpg|thumb|Píosa neamhchoitianta óir ó Dhúiche Bulun in abhantrach na Lena. Timpeall sé ghram de mheáchan atá ann.|283x283px]] Ón tionsclaíocht a thagann an chuid is mó d’olltáirgeacht náisiúnta na Poblachta agus baint mhór aici le tochailt mianraí. Baintear diamaint, ór agus stán, in éineacht le húráiniam. Tógann an pobal sachach eallach agus capaill agus tá an pobal dúchasach Pailé-Áiseach ina sealgairí, ina n-iascairí agus ina n-aoirí réinfhianna. ==Iompar== Ar uisce a iompraítear an chuid is mó de na hearraí. Tá sé chalafort abhann ann agus dhá chalafort mara. Tá ceithre chomhlacht loingis ann agus is í Abhainn na Lena na t-uiscebhealach is gnóthaí. Ar eitleáin is mó a iompraítear daoine. Téann aerlínte go dtí an chuid is mó de réigiúin na Rúise agus tá aerfort idirnáisiúnta ag Yakutsk. Tá dhá bhóthar fheidearálacha ag gabháil tríd an bpoblacht, Bóthar Mór A360 Lena (Yakutsk–Skovorodino) agus Bóthar Mór M56 Kolyma (Yakutsk–Magadan). Ní féidir asfalt a úsáid ar na bóithre de thoradh talamh síorshioctha agus tá na bóithre déanta de chré. Más mór an lán uisce atá caite aige déantar pluda de na bóithre agus is minic taistealaithe sáinnithe dá bharr.<ref>EnglishRussia.com – [http://englishrussia.com/?p=315 ''Russian Roads''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100228131040/http://englishrussia.com/?p=315 |date=2010-02-28 }}</ref> Tá iarnród Berkakit–Tommot curtha ar bun agus é ina nasc idir Príomhlíne Amur Yakutsk agus na lárionaid tionclaíochta theas. ==Oideachas== Is iad na foras léinn is tábhachtaí Ollscoil Fheidearálach an Oirthuaiscirt agus Acadamh Stáit Feirmeoireachta Yakutsk. ==Cultúr== In Yakutsk is díol spéise iad an Amharclann Stáit Rúiseach, a ainmníodh as A. S. Pushkin, Amharclann Shacha, a ainmníodh as P. A. Oiyunsky, Amharclann Stáit Acadúil an Cheoldráma agus an Bhailé, a ainmníodh as D. K. Sivtsev, agus Suorun Omoloon (Amharclann na hÓige). Tá a lán músaem ann. Orthu sin tá Músaem Náisiúnta Ealaíon Shacha, Músaem an Bhéaloidis agus na Staire, a ainmníodh as E. Yaroslavsky, Músaem Khomus agus Músaem an Talaimh Shíorshioctha. ==Nótaí== {{reflist}} ==Naisc Sheachtracha== * [http://sakha.gov.ru/ Suíomh oifigiúil rialtas Phoblacht Shacha] * [http://www.sakhalife.ru/ Sakhalife – Scéala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525023725/http://www.sakhalife.ru/ |date=2021-05-25 }} * [http://www.sakhaexport.ru/ Suíomh oifigiúil Aireacht Gnóthaí Eachtracha Shacha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170526143213/http://sakhaexport.ru/ |date=2017-05-26 }} * [http://doydu.sakhaopenworld.org/ Orto Doydu&nbsp;— Samplaí de cheol, d’amhráin agus d’fhíseáin i Sacha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922080409/http://doydu.sakhaopenworld.org/ |date=2017-09-22 }} * [http://www.kyym.ru/ Kyym&nbsp;— nuachtán seachtainiúil] * [http://www.yakutia.org/ Yakutia Organized&nbsp;— Cuntais taistil neamhspleácha, blaganna grianghrafanna, eolas] * [https://archive.today/20121028041101/http://www.ysu.ru/ Suíomh offigiúil Ollscoil Stáit Yakutsk] * [https://web.archive.org/web/20050527010736/http://www.ysu.ru/facultet/kfi/books/HistoryOfYakutiya.htm Stair na hIacúite] * [http://www.yakutiaphoto.com/ An Iacúit trí phictiúir] [[Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise]] [[Catagóir:Poblachtaí]] 59vxdgvnbgmvtsujdvk3i1qbduojt1i 0 15112 1320276 1285705 2026-07-12T14:32:53Z TGcoa 21229 1320276 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Liam II''' (Fraincis na Normannach: Williame; c. 1057 – 2 Lúnasa 1100) [[Liosta monarchaí Shasana|Rí Shasana]] ón 26 Meán Fómhair 1087 go dtí a bhás sa bhliain 1100, agus cumhachtaí aige ar an Normainn agus tionchar aige in Albain friesin. Ní raibh sé chomh rathúil céanna maidir le smacht a leathnú ar an Bhreatain Bheag. An tríú mac le [[Liam I Shasana]], tugtar Guillaume le Roux ("Liam rua" ) air go coitianta, b'fhéidir mar gheall ar a chuma rua nó, is dóichí, mar gheall ar a chuid gruaige rua. [[Íomhá:Great Seal of William Rufus.jpg|clé|mion|Séala William Rufus]] [[Íomhá:A Chronicle of England - Page 125 - William de Breteuil Defends the Treasury.jpg|clé|mion|Ní raibh sé éasca do [[Anraí I Shasana|Anraí I]] teacht i gcomharbacht ar Liam.]] == Saol == Bhí tailte ag Liam sa [[An Normainn|Normainn]] agus le linn a réimis, daingníodh greim na [[Normannaigh|Normannach]] ar an [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]] agus an [[Albain]]. Scríobh an starí Frank Barlow<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-29449;jsessionid=CAF7D760C15FB147FB2B644739BCB2E7|teideal=William II [known as William Rufus] (c. 1060–1100), king of England|language=en|work=Oxford Dictionary of National Biography|doi=10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-29449;jsessionid=caf7d760c15fb147fb2b644739bcb2e7|dátarochtana=2021-08-02}}</ref> faoi mar a leanas:<blockquote>"He had maintained good order and satisfactory justice in England and restored good peace to Normandy. He had extended Anglo-Norman rule in Wales, brought Scotland firmly under his lordship".</blockquote>agus<blockquote>"[a] rumbustious, devil-may-care soldier, without natural dignity or social graces, with no cultivated tastes and little show of conventional religious piety or morality—indeed, according to his critics, addicted to every kind of vice, particularly lust and especially sodomy."</blockquote>Níor phós Liam riamh agus ní raibh aon ghean ag a chúirt air. === Dúnmharú ? === Bhí Liam amach ag seilg sa New Forest nuair a maraíodh é. Scaoil duine de na huaisle, Walter Tirel, saighead leis, is cosúil. Ó bhí sé gan oidhre, tháinig deartháir níos óige leis, [[Anraí I Shasana|Anraí I]], i gcomharbas air, ach ní gan dua é. == Féach freisin == * [[Anraí I Shasana|Anraí I]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Liam 2 Shasana}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1056]] [[Catagóir:Básanna i 1100]] [[Catagóir:Angla-Normannaigh]] [[Catagóir:Básanna tionóisceacha]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Laochra]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ríthe Eorpacha]] n4jzc7brvvy6s4zz0vyn2ixuk31whuu 0 16299 1320353 1241859 2026-07-12T21:54:59Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320353 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[file|fhile]] agus [[úrscéal]]aí [[Éire]]annach é '''Patrick MacGill''' ([[24 Nollaig]] [[1889]]–[[Samhain]] [[1963]]), agus aithne air mar "The Navvy Poet", toisc go raibh sé ag obair mar [[spailpín]] roimh dul i mbun na scríobhneoireachta dó. Rugadh Patrick, an duine ba shine de theaghlach aon duine dhéag feirmeora bhig, ar [[na Gleannta]] i d[[Tír Chonaill]]. Níor chaith sé féin ach trí bliana ar scoil. Chuaigh sé "chun a' Lagáin" is é dhá bhliain déag d'aois áit ar fhostaigh feirmeoir as [[Contae Thír Eoghain|Tír Eoghain]] é. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, chuaigh sé go h[[Albain]] mar oibrí prátaí - "olc go leor d'fhir ach marfach do mhná" mar a scríobh sé. Nuair a bhí sé ag sclábhaíocht, bhí sé ag léamh agus ag scríobh. Sa bhliain 1910, foilsíodh ''"Gleanings from a Navvy's Scrapbook"'', leabhar ina raibh chan amháin amhráin agus filíocht ach aistriúcháin ar shaothar [[Jean de La Fontaine|La Fontaine]] agus [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]. B'éigin dó féin na costais foilseacháin a dhíol, ar nós mangaire, ó dhíol go doras i mbaile [[Grianaig]] (''Greenock'' sa Bhéarla) ar thaobh [[Abhainn Chluaidh]] mar sin féin, ba sin an saothar a tharraing clú air mar an 'Navvy Poet'. == Naisc sheachtracha == * [http://www.macgillsummerschool.com/ Scoil samhraidh Patrick MacGill] * [http://www.gutenberg.org/author/Patrick+MacGill Patrick MacGill ag ''Project Gutenberg''] {{DEFAULTSORT:MacGill, Patrick}} [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1889]] [[Catagóir:Básanna i 1963]] kd4gwkvi9ona08jlgikr71cul1v6uxm 0 18681 1320361 1235035 2026-07-12T22:29:52Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320361 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar}}Leabhar a scríobhadh san [[12ú haois|dara chéad déag]] idir [[1179]]-[[1190]] i [[Laidin]] is ea '''Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii'''. Scríobhadh é ag manach anaithnid in [[Cambridgeshire]], [[Sasana]], a shínigh é féin mar ''"H"'' amháin, chun a h'umhaltacht a thaispeáint. Níos déanaí glaoitear [[Anraí ó Sawtry]] air. Aistríodh go neart teangacha eile é agus d'ob é an leabhar ar a bhí an tór is mó sna céadta bliain dár gcionn. == An Scéal == Thaistil ridire gaelach den ainm Owein go dtí [[Purgadóir Naoimh Phádraig]] le maithiúnas a fháil ar a chuid peacaí trom. Chuireadh comhairle air bheith ina mhanach agus neart rudaí eile a dhéanamh seachas leanacht air, le maithiúnas a fháil ach dár leis, bhí a chuid peacái chomh trom sin nach raibh aon dul as ach Purgadóir Naoimh Phádraig a dhéanamh. Rinne sé amhlaidh agus instear dúinn faoin gciapadh ar fhulaing sé. I ndeireadh na dála d'fhill sé agus maithiúnas faighte aige. As seo is ea a d'fhás an nós thart faoi [[Éire|Éirinn]] agus níos faide i gcéin oilirtheacht a thabhairt ar [[Loch Dearg]]. === Tagairtí === * Easting, Robert: ''The Date and Dedication of the Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii''. Ó: Speculum, Jahrgang 53, Heft 4/10/1978, L. 778–783. * Zaleski, Carol G.: ''St. Patrick's Purgatory: Pilgrimage Motifs in a Medieval Otherworld Vision''. Ó: Journal of the History of Ideas, Jahrgang 46, Heft 4, 1985, L. 467–485. * Le Goff, Jacques: ''Die Geburt des Fegefeuers: Vom Wandel des Weltbildes im Mittelalter.'' Klett-Cotta im Deutschen Taschenbuch Verlag, München 1990, ISBN 3-608-93008-6. [[Catagóir:Lámhscríbhinní Ghael-Shacsanach]] [[Catagóir:Téacsanna reiligiúnacha]] [[Catagóir:Téacsanna na Laidine]] [[Catagóir:Lámhscríbhinní Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] h7vhe6ntb58u6qh52ak7py1vcqhplc8 0 18803 1320393 1317889 2026-07-12T23:39:12Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1320393 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Filíocht|File]], [[iriseoir]] agus [[scríbhneoir]] ab ea '''Liam Ó Muirthile''' ([[15 Samhain]] [[1950]] – [[18 Bealtaine]] [[2018]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5053|title=Ó MUIRTHILE, Liam (1950–2018) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref name="CL">{{Lua idirlín |url=https://www.coislife.ie/udair/liam-o-muirthile/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2017-06-16 |archivedate=2017-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171031004114/https://www.coislife.ie/udair/liam-o-muirthile/ }}</ref> Mar fhile is mó a thuill an Muirthealach cáil agus bhí sé go mór sa treis sa ghrúpa [[Filíocht|filíochta]] [[Innti|INNTI]] le linn dó a bheith ag freastal ar [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Choláiste na hOllscoile Corcaigh]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/duine-de-mhorscribhneoiri-na-heireann-ar-shli-na-firinne-agus-liam-o-muirthile-tar-eis-bhais/|teideal=Duine de mhórscríbhneoirí na hÉireann ar shlí na fírinne agus Liam Ó Muirthile tar éis bháis|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2019-05-18}}</ref> == Saol == Ba é an chéad duine de naonúr clainne é. D'fhreastail an Muirthealach ar scoil i g[[Corcaigh]] ag Clochar na Toirbhirte, ag Scoil Chríost Rí agus ag Coláiste Chríost Rí. Sa bhliain 1968 chuaigh sé chun [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]] ar scoláireacht ón mBardas. Bhain céim BA amach sa [[An Ghaeilge|Ghaeilge]] agus sa [[An Fhraincis|Fhraincis]].<ref>https://portraidi.ie/en/liam-o-muirthile/</ref> Chaith sé tréimhsí sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] le linn a chúrsa ollscoile. [[Íomhá:Cork City Montage Quick Collage of CC Commons Cork Images.jpg|mion|Corcaigh agus [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Coláiste na hOllscoile Corcaigh]] ]] Bhí an Muirthealach ag saothrú na Gaeilge óna óige amach. Thugadh sé cuairt ar [[Corca Dhuibhne|Ghaeltacht Chorca Dhuibhne]] ón am a raibh sé ar an [[meánscoil]], agus tháinig sé faoi anáil an [[Seán Ó Ríordáin|Ríordánaigh]] agus an [[Seán Ó Riada|Riadaigh]], a bhí i mbarr a réime san Ollscoil ag an am. Bhí aithne aige freisin ar [[Seán Ó Tuama|Sheán Ó Tuama]], arbh é an tOllamh le Gaeilge é. Bhí sé féin, [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]], [[Nuala Ní Dhomhnaill]] agus [[Gabriel Rosenstock]] ag gabháil don Ghaeilge in éineacht an tráth sin agus baint acu leis an iris filíochta ''[[Innti]]''.<ref name="CL" /> Bhain Ó Muirthile Baile Átha Cliath amach sa bhliain 1972. Bhí sé ag obair i n[[Gael-Linn]] ar feadh tamaill agus fuair sé post in [[RTE|RTÉ]] go luath ina dhiaidh sin. Bhí sé ar fhoireann lánaimseartha na Nuachta ó [[1973]] go dtí [[1991]], ag obair ar an [[raidió]] agus ar an [[teilifís]]. Ba bhall de [[Aosdána]] Ó Muirthile agus bhí cónaí air i mBaile Átha Cliath. Fuair an Muirthealach bás ar an 18 Bealtaine 2018. Tá sé curtha i Reilig Ghobnatan, [[Baile Bhuirne]], Corcaigh. == Scríbhneoireacht == D'éirigh an Muirthealach as a phost in [[RTE|RTÉ]] sa bhliain 1991 chun breis ama a chaitheamh ag scríobh. Scríbhneoir lánaimseartha agus saoririseoir é ó shin. Bhíodh colún seachtainiúil Gaeilge aige in ''[[The Irish Times]]'' ó [[1989]] go [[2003]].<ref name="CL" /> Ba é ''Tine Chnámh'' a chéad chnuasach filíochta agus ghnóthaigh sé Duais an Ríordánaigh san [[Oireachtas]]. Bronnadh duais an Fhorais Ghael-Mheiriceánaigh air sa bhliain [[1984]], Gradam an Bhuitléaraigh ([[1996]]), Gradam Chló Iar-Chonnacht ([[2000]]) agus Duais na Comhairle Ealaíon ([[2001]]). Tá dlúthdhiosca den fhile ag léamh i dteannta an chnuasaigh ''Sanas'' (2007). Tá a lán drámaí scríofa ag Ó Muirthile. Léirigh Amharclann de hÍde a dhráma ''Tine Chnámh'' i m[[Baile Átha Cliath]] i [[1993]], ''Fear an Tae'' in Amharclann Lána Aindriú i mBaile Átha Cliath i [[1995]] agus ''Liodán na hAbhann'' sa bhliain 2000. Ghnóthaigh an t-úrscéal ''Ar Bhruach na Laoi'' duais Oireachtais [[1995]]. Foilsíodh [https://www.coislife.ie/product/camino-de-santiago/ "Camino de Santiago: Dánta, poems, poemas"] leis ag Cois Life i mí Aibreáin 2018. Cnuasach filíochta a thiomsaigh Liam Ó Muirthile le linn dó an Camino de Santiago a shiúl i bhfómhar na bliana 2015. Sraith dánta sa traidisiún [[Midheamhain|midheamhna]] agus machnaimh iad. Tá siad léirithe i gceithre theanga – Gaeilge agus Béarla á gcur ar fáil ag an údar féin agus aistriúcháin Spáinnise agus Gailísise á soláthar ag Carmen Rodríguez Alonso. == Saothar<ref>{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/78/7/meanma-an-tseoltora/|teideal=Meanma an tseoltóra ...|údar=Caitríona Ní Chléirchín|dáta=2018|language=ga-IE|work=Comhar|dátarochtana=2023-11-12}}</ref> == === Filíocht === ''Tine Cnámh''. Sáirseál Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1984. ''Dialann Bóthair''. Gallery Press, Oldcastle 1992. ''Walking Time''. [[Cló Iar-Chonnacht]], Gaillimh 2000. ''Dánta Déanta''. [[Cois Life]], Baile Átha Cliath 2005. ''An Seileitleán agus véarsaí seilí eilí''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2005. ''Sanas''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2007. ''An Fuíoll Feá: Rogha dánta''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2013. ''Camino de Santiago: Dánta, poems, poemas''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2018. === Neamhfhicsean === ''An Peann Coitianta''. [[Comhar]], Baile Átha Cliath 1992. ''An Peann Coitianta 2''. Cois Life, Baile Átha Cliath 1997. ''Ar an bPeann''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2005. ''Rogha Alt: An Peann Coitianta 1989–2003''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2014. ''Oilithreach pinn''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2017. === Ficsean === ''Ar Bhruach na Laoi''. Comhar, Baile Átha Cliath 1995. ''Gaothán''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2000. ''Sister Elizabeth ag eitilt''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2005. === Dramaí === ''Tine Chnámh''. Sáirséal Ó Marcaigh, Baile Átha Cliath 1984. Athbhreithnithe agus athchóirithe ag Liam Ó Muirthile agus Michael Scott. ''Fear an Tae''. Cois Life, Baile Átha Cliath 1999. ''Liodán na hAbhann''. Cois Life, Baile Átha Cliath 2001. == Naisc sheachtracha == * [https://web.archive.org/web/20121012083918/http://www.rte.ie/radio1/scribhneoiri/1195689.html Clár RTÉ Raidió 1, “Scríbhneoirí Faoi Chaibidil 2008” (ábhar pléite)] * [https://tuairisc.ie/duine-de-mhorscribhneoiri-na-heireann-ar-shli-na-firinne-agus-liam-o-muirthile-tar-eis-bhais/ Liam Ó Muirthile 1950-2018] - ''cuntas iarbháis ag [[Tuairisc.ie|Tuairisc]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Muirthile, Liam O}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1950]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Iriseoirí The Irish Times]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Aistí]] [[Catagóir:Drámadóirí]] [[Catagóir:Drámadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí scéalta bleachtaireachta]] [[Catagóir:Básanna in 2018]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh]] [[Catagóir:INNTI]] n4txedjxpisok9l7s4mgkxqcp5myxfi 0 20888 1320404 981929 2026-07-13T00:28:20Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320404 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar}}[[Image:Polo - Delle meravigliose cose del mondo, del MCCCCXCVI adi XIII del mese de iunio - 2325986 Scan00007.tif|thumb|''Delle meravigliose cose del mondo'', 1496]]{{glanadh}}Sé '''''Il Milione''''' (nó ''Leabhar Mharco Polo'', nó an ''Eachtra'') an teideal ar leabhar a scríobh [[Marco Polo]] faoina chuid eachtraíochta san oirthear, s[[an Áise|an Áis]] (sa [[an tSín|tSín]] go háirithe). Rinne sé an [[taisteal]] in éineacht lena athair agus a dheartháir siúd idir [[1271]] agus [[1298|1295]]. De réir an leabhair, bhí cumhacht nach beag ag an údar i gcúirt [[Cúbla Cán|Kublai Khan]]. Scríobhadh an leabhar i gceithre i saghas breac-[[Laidin]]e agus i bh[[Fraincis]] bhunúsach. Bhreac [[Rustichello da Pisa]] an sliocht i bhFraincis síos agus an bheirt díbh faoi ghlas le chéile. Níl cóip den bhunleagan le fáil anois ach braitheann scoláirí ar roinnt aistriúchán a gceaptar a bhfuil botúin iontu. Ainmníodh an leabhar as sloinne Marco Polo, [[Emilione]]. Ach táthar ann a deireann gur de bharr an mhiliúin cur i ngcéill a chuirtear i leith an údair a ainmníodh é. Cibé, ba é ceann de na leabhair ar a raibh an tóir is mó air i rith [[an Mheánaois|na meánaoiseanna]], go háirithe sa [[13ú haois|cheathrú haois déag]]. {{Catcómhaoin|Il milione|Il Milione}} ==Tagairtí== {{reflist}} == Naisc sheachtracha == {{síol}} [[Catagóir:Il Milione| ]] [[Catagóir:Marco Polo|*]] [[Catagóir:Leabhair]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 1298]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1290idí]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1570idí]] c0s75prpmguw37ffn8n2ed8dsl4sfql 0 21189 1320298 1319968 2026-07-12T18:44:29Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1320298 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]]. Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí). {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q27. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } . } |wdq=. |sort=569 |section=31 |links=local |columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19 }} == duine == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]] | [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-16 | data-sort-value="2025" | 2025-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Patrick Kavanagh]] | data-sort-value="1904" | 1904-10-21 | data-sort-value="1967" | 1967-11-30 | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]] | [[Naomh Bríd]] | data-sort-value="451" | 451<br/>453 | data-sort-value="525" | 525 | ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]] | [[George Berkeley]] | data-sort-value="1685" | 1685-03-12 | data-sort-value="1753" | 1753-01-14 | ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]'' |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]] | [[Richard Harris]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-01 | data-sort-value="2002" | 2002-10-25 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]] | [[Mary Harris Jones]] | data-sort-value="1830" | 1830-05-01 | data-sort-value="1930" | 1930-11-30 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]] | [[William Thomas Mulvany]] | data-sort-value="1806" | 1806-03-11 | data-sort-value="1885" | 1885-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 8 | | [[Sandie Jones]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-09 | data-sort-value="2019" | 2019-09-19 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]] | [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]] | data-sort-value="1769" | 1769-05-01 | data-sort-value="1852" | 1852-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán Lindisfarne]] | data-sort-value="590" | 590 | data-sort-value="651" | 651-08-31 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maeve Binchy]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29 | data-sort-value="2012" | 2012-07-30 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]] | [[George Gabriel Stokes]] | data-sort-value="1819" | 1819-08-13 | data-sort-value="1903" | 1903-02-01 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]] | [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]] | data-sort-value="1821" | 1821-02-17 | data-sort-value="1861" | 1861-01-17 | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]] | [[Edmund Burke|Edmond Búrc]] | data-sort-value="1729" | 1729-01-12 | data-sort-value="1797" | 1797-07-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]] | [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]] | data-sort-value="1816" | 1816-04-12 | data-sort-value="1903" | 1903-02-09 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 16 | | [[John Desmond Bernal]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-10 | data-sort-value="1971" | 1971-09-15 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Eddie Jordan 2017 United States GP .jpg|center|128px]] | [[Eddie Jordan]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-30 | data-sort-value="2025" | 2025-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Michael Collins 1921.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Coileáin]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-16 | data-sort-value="1922" | 1922-08-22 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]] | [[Seán MacSwiney]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 20 | | [[James O'Keeffe]] | data-sort-value="1912" | 1912 | data-sort-value="1986" | 1986-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|center|128px]] | [[Edward Carson]] | data-sort-value="1854" | 1854-02-09 | data-sort-value="1935" | 1935-10-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 22 | | [[Conor Maguire]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-16 | data-sort-value="1971" | 1971-09-26 | [[Conga]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]] | [[Edna O'Brien]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-15 | data-sort-value="2024" | 2024-07-27 | [[Tuaim Gréine]] |- | style='text-align:right'| 24 | | [[Ben Briscoe]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-07-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]] | [[Naomh Cilian]] | data-sort-value="640" | 640 | data-sort-value="689" | 689 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]] | [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-06 | data-sort-value="1995" | 1995-06-25 | [[Dún na Mainistreach]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sinéad O'Connor]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-08 | data-sort-value="2023" | 2023-07-26 | [[Gleann na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Ryan]] | data-sort-value="1891" | 1891-12-06 | data-sort-value="1970" | 1970-09-25 | ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]'' |- | style='text-align:right'| 29 | [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Gambon]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-19 | data-sort-value="2023" | 2023-09-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 30 | | [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]] | data-sort-value="1509" | 1509 | data-sort-value="1565" | 1565-01-02 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]] | [[Naomh Breandán]] | data-sort-value="486" | 486 | data-sort-value="577" | 577 | [[An Fhianait]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]] | [[John Field]] | data-sort-value="1782" | 1782-07-26 | data-sort-value="1837" | 1837-01-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 33 | | [[Michael Keyes]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-31 | data-sort-value="1959" | 1959-09-08 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]] | [[Seosamh Pluincéad]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]] | [[John Joly]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-01 | data-sort-value="1933" | 1933-12-08 | [[Breacánach]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]] | data-sort-value="550" | 550 | data-sort-value="623" | 623-09-25 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]] | [[Naomh Abbán]] | data-sort-value="570" | 570 | data-sort-value="620" | 620-03-16 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hIrighile]] | data-sort-value="1923" | 1923-05-02 | data-sort-value="2008" | 2008-04-12 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]] | [[Edward Sabine]] | data-sort-value="1788" | 1788-10-14 | data-sort-value="1883" | 1883-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Íomhá:Celebrated spies and famous mysteries of the great war (1919) (14765772825).jpg|center|128px]] | [[Ruairí Mac Easmainn]] | data-sort-value="1864" | 1864-09-01 | data-sort-value="1916" | 1916-08-03 | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]] | [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]] | data-sort-value="1737" | 1737-05-02 | data-sort-value="1805" | 1805-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]] | [[Breandán Ó Beacháin]] | data-sort-value="1923" | 1923-02-09 | data-sort-value="1964" | 1964-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]] | [[Dónall Ó Conaill]] | data-sort-value="1775" | 1775-08-06 | data-sort-value="1847" | 1847-05-15 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cathasaigh]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-30 | data-sort-value="1964" | 1964-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]] | [[Thomas Moore]] | data-sort-value="1779" | 1779-05-28 | data-sort-value="1852" | 1852-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]] | [[Charles Stewart Parnell]] | data-sort-value="1846" | 1846-06-27 | data-sort-value="1891" | 1891-10-06 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]] | [[Columbán]] | data-sort-value="543" | 543 | data-sort-value="615" | 615-11-23 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]] | [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-25 | data-sort-value="1966" | 1966-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]] | [[Henry Grattan]] | data-sort-value="1746" | 1746-07-03 | data-sort-value="1820" | 1820-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]] | [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]] | data-sort-value="1769" | 1769-06-18 | data-sort-value="1822" | 1822-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]] | data-sort-value="1855" | 1855-05-17 | data-sort-value="1931" | 1931-03-26 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]] | data-sort-value="1844" | 1844-11-21 | data-sort-value="1919" | 1919-06-25 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]] | [[James Ussher]] | data-sort-value="1581" | 1581-01-04 | data-sort-value="1656" | 1656-03-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Íomhá:John Bruton 2011.jpg|center|128px]] | [[John Bruton|Seán de Briotún]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-18 | data-sort-value="2024" | 2024-02-06 | [[Dún Búinne]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó hEochaidh]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-16 | data-sort-value="2006" | 2006-06-13 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]] | [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]] | data-sort-value="1798" | 1798-11-01 | data-sort-value="1868" | 1868-05-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 57 | | [[Seán Eichingeam]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1923" | 1923-04-23 | [[Cuan Bhaile na Cúirte]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aibhistín de Staic]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-07 | data-sort-value="1929" | 1929-04-27 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]] | [[Féilim Ó Néill]] | data-sort-value="1603" | 1603 | data-sort-value="1653" | 1653<br/>1652-03-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]] | data-sort-value="1670" | 1670 | data-sort-value="1738" | 1738-03-25 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]] | [[Laurence Parsons]] | data-sort-value="1840" | 1840-11-17 | data-sort-value="1908" | 1908-08-29 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]] | [[Edward Cecil Guinness]] | data-sort-value="1847" | 1847-11-10 | data-sort-value="1927" | 1927-10-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]] | [[Pádraig Sáirséal]] | data-sort-value="1655" | 1655 | data-sort-value="1693" | 1693-08-21 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]] | [[Feargus O'Connor]] | data-sort-value="1794" | 1794-07-18 | data-sort-value="1855" | 1855-08-30<br/>1855-08-31 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]] | [[Art Ó Gríofa]] | data-sort-value="1872" | 1872-03-31 | data-sort-value="1922" | 1922-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Richard Brinsley Sheridan]] | data-sort-value="1751" | 1751-10-30 | data-sort-value="1816" | 1816-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]] | [[John Tyndall]] | data-sort-value="1820" | 1820-08-02 | data-sort-value="1893" | 1893-12-04 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Drew]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-16 | data-sort-value="2008" | 2008-08-16 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]] | [[Gearóid Óg Mac Gearailt]] | data-sort-value="1487" | 1487 | data-sort-value="1534" | 1534-09-02 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]] | [[John Lighton Synge]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-23 | data-sort-value="1995" | 1995-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]] | [[Charles Villiers Stanford]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-30 | data-sort-value="1924" | 1924-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]] | [[Luke Kelly]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-17 | data-sort-value="1984" | 1984-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]] | [[Liam Ó Flaithearta]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19 | data-sort-value="1984" | 1984-09-07<br/>1984-07-07 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]] | [[Antoine Thomson d'Abbadie]] | data-sort-value="1810" | 1810-01-03 | data-sort-value="1897" | 1897-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]] | [[Henry Wilson]] | data-sort-value="1864" | 1864-05-05 | data-sort-value="1922" | 1922-06-22 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ailbhe Mac Raghnaill]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-03 | data-sort-value="2014" | 2014-08-21 | [[Rúscaigh]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]] | [[Bernard Ó hAilín]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-09 | data-sort-value="2024" | 2024-06-22 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cearbhall Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1911" | 1911-02-12 | data-sort-value="1978" | 1978-03-21 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Cosgair]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-13 | data-sort-value="2017" | 2017-10-04 | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1917" | 1917-08-15 | data-sort-value="1999" | 1999-10-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]] | data-sort-value="1891" | 1891-06-20 | data-sort-value="1976" | 1976-01-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 82 | | [[Alice Kyteler]] | data-sort-value="1263" | 1263 | No/unknown value | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[John Millington Synge]] | data-sort-value="1871" | 1871-04-16 | data-sort-value="1909" | 1909-03-24 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]] | [[Stephen Gately]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-17 | data-sort-value="2009" | 2009-10-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]] | [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]] | data-sort-value="1850" | 1850-06-24 | data-sort-value="1916" | 1916-06-05 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 86 | | [[Iris Murdoch]] | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | data-sort-value="1999" | 1999-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] | [[Laurence Sterne]] | data-sort-value="1713" | 1713-11-24 | data-sort-value="1768" | 1768-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]] | [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]] | data-sort-value="1944" | 1944-08-09 | data-sort-value="2026" | 2026-04-06 | [[Cill Iníon Léinín]] |- | style='text-align:right'| 89 | | [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-06 | data-sort-value="2009" | 2009-02-20 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]] | [[Seán Mac Réamainn]] | data-sort-value="1856" | 1856-09-01 | data-sort-value="1918" | 1918-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Hara]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-17 | data-sort-value="2015" | 2015-10-24 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]] | data-sort-value="1911" | 1911-05-17 | data-sort-value="1998" | 1998-06-23 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 93 | [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]] | [[Veronica Guerin]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-05 | data-sort-value="1996" | 1996-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[Dubhghlas de hÍde]] | data-sort-value="1860" | 1860-01-17 | data-sort-value="1949" | 1949-07-12 | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]] | [[Lady Gregory]] | data-sort-value="1852" | 1852-03-15 | data-sort-value="1932" | 1932-05-22 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]] | [[William O'Brien]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-02 | data-sort-value="1928" | 1928-02-25 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]] | data-sort-value="1803" | 1803-10-17 | data-sort-value="1864" | 1864-06-18 | [[Caisleán Dhrom Ólainn]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Brendan mac Nemainn]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="573" | 573 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 100 | | [[Frank O'Farrell]] | data-sort-value="1927" | 1927-10-09 | data-sort-value="2022" | 2022-03-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]] | [[Gráinne Ní Mháille]] | data-sort-value="1539" | 1539 | data-sort-value="1603" | 1603<br/>1599-06-18 | [[Oileán Chliara|Cliara]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]] | [[Dorothea Jordan]] | data-sort-value="1761" | 1761-11-22 | data-sort-value="1816" | 1816-07-05 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]] | [[Proinsias Ó Fathaigh]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-12 | data-sort-value="1953" | 1953-07-12 | [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]] | [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]] | data-sort-value="1821" | 1821-12-27 | data-sort-value="1896" | 1896-02-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Bóramha]] | data-sort-value="941" | 941 | data-sort-value="1014" | 1014-04-23 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Mac Piarais]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-10 | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]] | [[Tomás Ághas]] | data-sort-value="1885" | 1885-01-12 | data-sort-value="1917" | 1917-09-25 | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 108 | | [[Tony Gregory]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-05 | data-sort-value="2009" | 2009-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]] | data-sort-value="1513" | 1513 | data-sort-value="1537" | 1537 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]] | data-sort-value="550" | 6th century | data-sort-value="627" | 627 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]] | [[William Stokes]] | data-sort-value="1804" | 1804-10-01 | data-sort-value="1878" | 1878-01-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]] | [[Andrew Kerins]] | data-sort-value="1840" | 1840-05-18 | data-sort-value="1915" | 1915-04-17 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]] | [[Padraic Colum]] | data-sort-value="1881" | 1881-12-08 | data-sort-value="1972" | 1972-01-11 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Íomhá:David Andrews.jpg|center|128px]] | [[David Andrews]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-15 | data-sort-value="2026" | 2026-06-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]] | [[Robert Adams]] | data-sort-value="1791" | 1791 | data-sort-value="1875" | 1875-01-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]] | [[Daniel Morrissey]] | data-sort-value="1895" | 1895-11-28 | data-sort-value="1981" | 1981-01-01 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]] | [[Cormac Breathnach]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1956" | 1956-05-29 | [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]'' |- | style='text-align:right'| 118 | | [[Fearghal mac Maoil Dúin]] | | data-sort-value="722" | 722-12-11 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]] | [[Cormac mac Cuileannáin]] | data-sort-value="801" | 9th century<br/>836 | data-sort-value="908" | 908-09-13 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 120 | | [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]] | data-sort-value="950" | 10th century | data-sort-value="956" | 956 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 121 | | [[Domhnall mac Aodha]] | data-sort-value="501" | 6th century | data-sort-value="642" | 642-01 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 122 | | [[Aodh Allán]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="743" | 743 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 123 | | [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]] | data-sort-value="650" | 7th century | data-sort-value="695" | 695 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]] | [[Daisy Bates]] | data-sort-value="1859" | 1859-10-16<br/>1859-01 | data-sort-value="1951" | 1951-04-18 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]] | [[Daniel Mannix]] | data-sort-value="1864" | 1864-03-04 | data-sort-value="1963" | 1963-11-06 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 126 | | [[Denis J. O'Sullivan]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-05 | data-sort-value="1987" | 1987-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-24 | data-sort-value="2010" | 2010-06-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]] | [[Dermot Morgan]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-31 | data-sort-value="1998" | 1998-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]] | [[Deasún Ó Máille]] | data-sort-value="1939" | 1939-02-02 | data-sort-value="2021" | 2021-07-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1893" | 1893-11-20 | data-sort-value="1923" | 1923-04-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 131 | | [[John O'Donohue]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-01 | data-sort-value="2008" | 2008-01-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 132 | | [[Darren Sutherland]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-18 | data-sort-value="2009" | 2009-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]] | [[Riobárd Bartún]] | data-sort-value="1881" | 1881-03-14 | data-sort-value="1975" | 1975-08-10 | [[Áth na mBó]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Curtáin]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-20 | data-sort-value="1920" | 1920-03-20 | ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]'' |- | style='text-align:right'| 135 | [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ceannt]] | data-sort-value="1881" | 1881-09-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Maolallaí]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-10 | data-sort-value="2010" | 2010-08-31 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]] | [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]] | data-sort-value="1852" | 1852-02-24 | data-sort-value="1933" | 1933-01-21 | ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]'' |- | style='text-align:right'| 138 | [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]] | [[William Brown (aimiréal)|William Brown]] | data-sort-value="1777" | 1777-06-22 | data-sort-value="1857" | 1857-03-14<br/>1857-03-03 | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Moylan]] | data-sort-value="1888" | 1888-11-19 | data-sort-value="1957" | 1957-11-16 | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]] | [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]] | data-sort-value="1762" | 1762-12-25 | data-sort-value="1826" | 1826-10-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]] | [[Harry Clarke]] | data-sort-value="1889" | 1889-03-17 | data-sort-value="1931" | 1931-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]] | [[George Petrie]] | data-sort-value="1790" | 1790-01-01 | data-sort-value="1866" | 1866-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]] | [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-08 | data-sort-value="1950" | 1950-04-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]] | [[Robert Mallet]] | data-sort-value="1810" | 1810-06-03 | data-sort-value="1881" | 1881-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]] | [[George Charles Beresford]] | data-sort-value="1864" | 1864-07-10 | data-sort-value="1938" | 1938-02-21 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]] | [[Tom O'Donnell]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-30 | data-sort-value="2020" | 2020-10-08 | ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]'' |- | style='text-align:right'| 147 | [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]] | [[Robert McClure]] | data-sort-value="1807" | 1807-01-28 | data-sort-value="1873" | 1873-10-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]] | [[Timothy J. Murphy]] | data-sort-value="1893" | 1893-07-17 | data-sort-value="1949" | 1949-04-29 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]] | [[Marcus Daly]] | data-sort-value="1841" | 1841-12-05 | data-sort-value="1900" | 1900-11-12 | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]] | [[Violet Gibson]] | data-sort-value="1876" | 1876-08-31 | data-sort-value="1956" | 1956-05-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 151 | | [[Donnchadha Ó Máille]] | data-sort-value="1921" | 1921 | data-sort-value="1968" | 1968-03-10 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]] | [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1966" | 1966-03-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 153 | | [[Pádraig Ó Donnagáin]] | data-sort-value="1923" | 1923-10-29 | data-sort-value="2000" | 2000-11-26 | [[Mainistir Bhuithe]] |- | style='text-align:right'| 154 | | [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]] | | data-sort-value="879" | 879-11-20 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 155 | | [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]] | data-sort-value="801" | 9th century | data-sort-value="944" | 944 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]] | [[Victor Herbert]] | data-sort-value="1859" | 1859-02-01 | data-sort-value="1924" | 1924-05-26 | [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]] |- | style='text-align:right'| 157 | | [[Kieran Crotty]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 158 | | [[Eamonn Casey]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-24 | data-sort-value="2017" | 2017-03-13 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 159 | | [[John McGahern]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-12 | data-sort-value="2006" | 2006-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]] | [[Fland Mac Máel Sechnaill|Fland mac Máel Sechnaill]] | data-sort-value="847" | 847<br/>848 | data-sort-value="916" | 916-05-25 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 161 | | [[Domhnall mac Murchadha]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="763" | 763 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Conaire]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-28 | data-sort-value="1928" | 1928-10-06 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]] | [[Whitley Stokes]] | data-sort-value="1830" | 1830-02-28 | data-sort-value="1909" | 1909-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 164 | | [[Patrick Baxter]] | data-sort-value="1891" | 1891-10-01 | data-sort-value="1959" | 1959-04-03 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 165 | | [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-18 | data-sort-value="1993" | 1993-06-29 | [[Cearnóg Parnell]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]] | [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]] | data-sort-value="522" | 522-10-15 | data-sort-value="600" | 600-11-24 | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 167 | | [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]] | data-sort-value="733" | 733 | data-sort-value="797" | 797-02-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 168 | | [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]] | data-sort-value="750" | 8th century | data-sort-value="833" | 833 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]] | [[Éamann Iognáid Rís]] | data-sort-value="1762" | 1762-06-01 | data-sort-value="1844" | 1844-08-29 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 170 | | [[Patrick Byrne]] | data-sort-value="1925" | 1925-04-02 | data-sort-value="2021" | 2021-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Edward J. Flanagan]] | data-sort-value="1886" | 1886-07-13 | data-sort-value="1948" | 1948-05-15 | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]] | [[Peadar Ó Cearnaigh]] | data-sort-value="1883" | 1883-12-12 | data-sort-value="1942" | 1942-11-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]] | [[Edward Cooper]] | data-sort-value="1798" | 1798-05-01 | data-sort-value="1863" | 1863-04-28<br/>1863-04-23 | [[Faiche Stiabhna]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Wilfrid Brambell]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-22 | data-sort-value="1985" | 1985-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]] | [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]] | data-sort-value="1789" | 1789 | data-sort-value="1865" | 1865-07-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]] | [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]] | data-sort-value="1886" | 1886-02-09 | data-sort-value="1948" | 1948-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 177 | | [[Seán Moore]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-19 | data-sort-value="1986" | 1986-10-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]] | [[Eileen Desmond]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-29 | data-sort-value="2005" | 2005-01-06 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 179 | | [[Josephine Hart]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-01 | data-sort-value="2011" | 2011-06-02 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 180 | | [[Dónal McCann]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-07 | data-sort-value="1999" | 1999-07-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]] | [[Dan O'Herlihy]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-01 | data-sort-value="2005" | 2005-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]] | [[Theobald Wolfe Tone]] | data-sort-value="1763" | 1763-06-20 | data-sort-value="1798" | 1798-11-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]] | [[Eileen Gray]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-08<br/>1879 | data-sort-value="1976" | 1976-10-31 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]] | [[Cáit Ní Bhriain]] | data-sort-value="1897" | 1897-12-03 | data-sort-value="1974" | 1974-08-13 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Nora Barnacle]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-21 | data-sort-value="1951" | 1951-04-10 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]] | [[Catherine Hayes]] | data-sort-value="1818" | 1818-10-29<br/>1825 | data-sort-value="1861" | 1861-08-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Cluskey]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-08 | data-sort-value="1989" | 1989-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]] | [[Pádraig Faulkner]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-12 | data-sort-value="2012" | 2012-06-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 189 | | [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-20 | data-sort-value="2013" | 2013-03-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]] | [[Tony O'Reilly]] | data-sort-value="1936" | 1936-05-07 | data-sort-value="2024" | 2024-05-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]] | [[Arthur Guinness]] | data-sort-value="1725" | 1725 | data-sort-value="1803" | 1803-01-23 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]] | [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]] | data-sort-value="1851" | 1851-12-03 | data-sort-value="1948" | 1948-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]] | data-sort-value="1936" | 1936-05-08 | data-sort-value="2006" | 2006-05-11 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Keating]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-07 | data-sort-value="2009" | 2009-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 195 | | [[Breandán Ó hEithir]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-18 | data-sort-value="1990" | 1990-10-26 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Giolla]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-25 | data-sort-value="2010" | 2010-02-04 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[James Dillon|Séamus Diolún]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-26 | data-sort-value="1986" | 1986-02-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]] | [[Richard Griffith]] | data-sort-value="1784" | 1784-09-20 | data-sort-value="1878" | 1878-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]] | [[Edward Hincks]] | data-sort-value="1792" | 1792-08-19 | data-sort-value="1866" | 1866-12-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]] | [[James Napper Tandy]] | data-sort-value="1740" | 1740 | data-sort-value="1803" | 1803-08-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]] | [[Domhnall Ua Buachalla]] | data-sort-value="1866" | 1866-02-05 | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]] | [[John McCormack]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-14 | data-sort-value="1945" | 1945-09-16 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 203 | | [[Seathrún Céitinn]] | data-sort-value="1569" | 1569 | data-sort-value="1644" | 1644 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]] | [[Terry Wogan]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-03 | data-sort-value="2016" | 2016-01-31 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Delany]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-06 | data-sort-value="2026" | 2026-03-11 | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]] | [[George Johnstone Stoney]] | data-sort-value="1826" | 1826-02-15 | data-sort-value="1911" | 1911-07-05 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 207 | | [[Conchúr Crús Ó Briain]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-03 | data-sort-value="2008" | 2008-12-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Íomhá:Paddy Maloney of the Chieftains (214371161) (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Paddy Moloney]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-01 | data-sort-value="2021" | 2021-10-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Naomh Ciarán]] | data-sort-value="516" | 516 | data-sort-value="546" | 546 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Rosenstock]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-29 | data-sort-value="2026" | 2026-04-06 | [[Cill Fhíonáin]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]] | [[Robert Kane]] | data-sort-value="1809" | 1809-09-24 | data-sort-value="1890" | 1890-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]] | [[Patrick Peyton]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-09 | data-sort-value="1992" | 1992-06-03 | [[Áth Tí an Mheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 213 | | [[Austin Clarke]] | data-sort-value="1896" | 1896-05-09 | data-sort-value="1974" | 1974-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Mac Murchadha]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1171" | 1171-05-01 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]] | [[Bobby Aylward]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-01 | data-sort-value="2022" | 2022-07-14 | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 216 | | [[Bobby Molloy]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-09 | data-sort-value="2016" | 2016-10-02 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]] | [[Richard Kirwan]] | data-sort-value="1733" | 1733-08-01 | data-sort-value="1812" | 1812-06-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]] | [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]] | data-sort-value="1918" | 1918-11-19 | data-sort-value="1990" | 1990-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 219 | | [[Peadar de Bhulbh]] | data-sort-value="1727" | 1727 | data-sort-value="1803" | 1803 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-21 | data-sort-value="2011" | 2011-06-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]] | data-sort-value="1930" | 1930-11-17 | data-sort-value="1995" | 1995-11-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]] | [[William Orpen]] | data-sort-value="1878" | 1878-11-27 | data-sort-value="1931" | 1931-09-29 | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]] | [[Naomh Deaglán]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="500" | 5th century | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 224 | | [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]] | | data-sort-value="675" | 675 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 225 | | [[T. P. McKenna]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-07 | data-sort-value="2011" | 2011-02-13 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]] | [[Charles Maturin]] | data-sort-value="1782" | 1782-09-25 | data-sort-value="1824" | 1824-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]] | [[Naomh Feargal]] | data-sort-value="700" | 700 | data-sort-value="784" | 784-11-27 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]] | [[Tomás Ó Deirg]] | data-sort-value="1897" | 1897-11-26 | data-sort-value="1956" | 1956-11-19 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]] | [[Liam Tomás Mac Cosgair]] | data-sort-value="1880" | 1880-06-06 | data-sort-value="1965" | 1965-11-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Pattison]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-19 | data-sort-value="2018" | 2018-02-04 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 231 | | [[Seán Flanagan]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-26 | data-sort-value="1993" | 1993-02-05 | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 232 | | [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-01 | data-sort-value="2008" | 2008-05-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]] | [[Seán F. Lemass]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-15 | data-sort-value="1971" | 1971-05-11 | [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]] |- | style='text-align:right'| 234 | | [[Margaret Hassan]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-18 | data-sort-value="2004" | 2004-11-08 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Browne|Nollaig de Brún]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-20 | data-sort-value="1997" | 1997-05-21 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 236 | | [[David Kelly]] | data-sort-value="1929" | 1929-07-11 | data-sort-value="2012" | 2012-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]] | [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]] | data-sort-value="1877" | 1877-02-16 | data-sort-value="1938" | 1938-07-27 | [[Abhainn an Scáil]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]] | [[James Hoban]] | data-sort-value="1762" | 1762 | data-sort-value="1831" | 1831-12-08 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]] | [[James Stephens (scríbhneoir)]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-09 | data-sort-value="1950" | 1950-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]] | [[Thomas Francis Meagher]] | data-sort-value="1823" | 1823-08-03 | data-sort-value="1867" | 1867-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]] | [[Máirtín Ó Direáin]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-29 | data-sort-value="1988" | 1988-03-19 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tras Honan]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-04 | data-sort-value="2023" | 2023-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 243 | | [[William Trevor]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-24 | data-sort-value="2016" | 2016-11-20 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]] | [[Dave Allen]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-06 | data-sort-value="2005" | 2005-03-10 | [[Teach na Giúise]] |- | style='text-align:right'| 245 | | [[Christy Brown]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-05 | data-sort-value="1981" | 1981-09-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 246 | | [[Éinde Ó Callaráin]] | data-sort-value="1942" | 1942-05 | data-sort-value="2004" | 2004-04-08 | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]] | [[George Francis Fitzgerald]] | data-sort-value="1851" | 1851-08-03 | data-sort-value="1901" | 1901-02-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Maighréad de Bhál]] | data-sort-value="1515" | 1515 | data-sort-value="1584" | 1584 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]] | [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-31 | data-sort-value="2024" | 2024-10-03 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-06 | data-sort-value="2018" | 2018-01-15 | [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]] | [[Mary Ward]] | data-sort-value="1827" | 1827-04-27 | data-sort-value="1869" | 1869-08-31 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 252 | | [[Paddy Canny]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-09 | data-sort-value="2008" | 2008-06-28 | ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]'' |- | style='text-align:right'| 253 | [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]] | [[Joe Kinnear]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-27 | data-sort-value="2024" | 2024-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[Roibeard Emmet]] | data-sort-value="1780" | 1780-03-04 | data-sort-value="1803" | 1803-09-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]] | [[Robert O'Hara Burke]] | data-sort-value="1821" | 1821-05-06 | data-sort-value="1861" | 1861-06-28<br/>1861-07-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]] | [[Peadar de Lása]] | data-sort-value="1678" | 1678-09-29 | data-sort-value="1751" | 1751-04-19 | [[Cill Íde]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]] | [[Cathal Brugha]] | data-sort-value="1874" | 1874-07-18 | data-sort-value="1922" | 1922-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 258 | | [[Máirtín Ó Cadhain]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-04 | data-sort-value="1970" | 1970-10-18 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]] | [[Risteárd Ó Maolchatha]] | data-sort-value="1886" | 1886-05-10 | data-sort-value="1971" | 1971-12-16 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 260 | | [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-17 | data-sort-value="2018" | 2018-09-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]] | [[William Norton|Liam Ó Neachtain]] | data-sort-value="1900" | 1900 | data-sort-value="1963" | 1963-12-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]] | [[Patrick Francis Moran]] | data-sort-value="1830" | 1830-09-16 | data-sort-value="1911" | 1911-08-16 | [[Leithghlinn an Droichid]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]] | [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]] | data-sort-value="1763" | 1763-10-15 | data-sort-value="1798" | 1798-06-04 | ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]'' |- | style='text-align:right'| 264 | [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]] | [[Patrick Edward Connor]] | data-sort-value="1820" | 1820-03-17 | data-sort-value="1891" | 1891-12-17 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]] | [[William Lamport]] | data-sort-value="1611" | 1611<br/>1615 | data-sort-value="1659" | 1659-11-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]] | [[Alexander Mitchell]] | data-sort-value="1780" | 1780-04-13 | data-sort-value="1868" | 1868-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 267 | | [[Alexis FitzGerald Óg]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | data-sort-value="2015" | 2015-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 268 | [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]] | [[Alfie Byrne]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-17 | data-sort-value="1956" | 1956-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 269 | | [[Alfred P. Byrne]] | data-sort-value="1913" | 1913 | data-sort-value="1952" | 1952-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]] | [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]] | data-sort-value="1779" | 1779-03-30 | data-sort-value="1835" | 1835-12-25 | ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]'' |- | style='text-align:right'| 271 | | [[Tomás Ó Rathile]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1953" | 1953-11-16 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]] | [[Jim Stynes]] | data-sort-value="1966" | 1966-04-23 | data-sort-value="2012" | 2012-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Giolla Meidhre]] | data-sort-value="1747" | 1747 | data-sort-value="1805" | 1805-07-27 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 274 | | [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]] | data-sort-value="1088" | 1088 | data-sort-value="1156" | 1156 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]] | [[Milo O'Shea]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-02 | data-sort-value="2013" | 2013-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]] | [[Agnes Mary Clerke]] | data-sort-value="1842" | 1842-02-10 | data-sort-value="1907" | 1907-01-20 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]] | [[Mike McTigue]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-26 | data-sort-value="1966" | 1966-08-12 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]] | [[Lorcán Ua Tuathail]] | data-sort-value="1128" | 1128 | data-sort-value="1180" | 1180-11-14 | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Domhnaill|Micheál Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-07<br/>1952-10-07 | data-sort-value="2006" | 2006-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]] | [[Tomás Cróc|Thomas Croke]] | data-sort-value="1824" | 1824-05-28 | data-sort-value="1902" | 1902-07-22 | ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]'' |- | style='text-align:right'| 281 | | [[Thomas Finlay]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-17 | data-sort-value="2017" | 2017-12-03 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]] | data-sort-value="1918" | 1918-02-14 | data-sort-value="2006" | 2006-10-02 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 283 | | [[Thomas Walsh]] | data-sort-value="1901" | 1901-12-18 | data-sort-value="1956" | 1956-07-14 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 284 | | [[Séamus Ó Beaglaoich]] | data-sort-value="1949" | 1949-09 | data-sort-value="2023" | 2023-01-09 | [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]] |- | style='text-align:right'| 285 | | [[Tom Nolan]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-27 | data-sort-value="1992" | 1992-08-17 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 286 | | [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]] | data-sort-value="1919" | 1919-10-15 | data-sort-value="1984" | 1984-05-01 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]] | [[Naomh Ruadhán]] | | data-sort-value="584" | 584-04-15 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1815" | 1815-01-12 | data-sort-value="1877" | 1877-02-07<br/>1877-02-06 | ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 289 | [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]] | [[Sitric II]] | data-sort-value="970" | 970 | data-sort-value="1042" | 1042 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 290 | [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Dubhuí]] | data-sort-value="1842" | 1842-09-03 | data-sort-value="1928" | 1928-09-29 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 291 | [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]] | [[Eliza Lynch]] | data-sort-value="1835" | 1835-03-06 | data-sort-value="1886" | 1886-07-27 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 292 | | [[Breandán Breathnach]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-01 | data-sort-value="1985" | 1985-11-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 293 | | [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-02 | data-sort-value="1998" | 1998-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Ó Rinn]] | data-sort-value="1920" | 1920-10-12 | data-sort-value="1979" | 1979-03-02 | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[Íomhá:Ciaran O Lionaird (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Ó Lionaird|Ciarán Ó Lionáird]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-11 | data-sort-value="2026" | 2026-06-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]] | [[Constance Smith]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-22 | data-sort-value="2003" | 2003-06-30 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 297 | | [[Dónal Ó Caoimh]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-02 | data-sort-value="1967" | 1967-06-02 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]] | | data-sort-value="1072" | 1072-02-07 | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]] | [[Dolores Keane]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-26 | data-sort-value="2026" | 2026-03-16 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 300 | | [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]] | | data-sort-value="1194" | 1194 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]] | [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]] | data-sort-value="980" | 980<br/>981 | data-sort-value="1064" | 1064 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]] | [[Matt Talbot]] | data-sort-value="1856" | 1856-05-02 | data-sort-value="1925" | 1925-06-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]] | [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]] | data-sort-value="1868" | 1868-05-07 | data-sort-value="1916" | 1916-05-05 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]] | [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]] | data-sort-value="1879" | 1879-05-29 | data-sort-value="1956" | 1956-06-02 | ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]'' |- | style='text-align:right'| 305 | [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]] | [[Seán Heuston]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ennis]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-05 | data-sort-value="1982" | 1982-10-05 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 307 | | [[Alec Reid]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-05 | data-sort-value="2013" | 2013-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 308 | | [[Fiach mac Aodha Ó Broin]] | data-sort-value="1534" | 1534 | data-sort-value="1597" | 1597-05-08 | [[Síol Éalaigh]] |- | style='text-align:right'| 309 | | [[Francis Browne]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-03 | data-sort-value="1960" | 1960-07-07 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 310 | | [[Frank Kelly]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-28 | data-sort-value="2016" | 2016-02-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Íomhá:George Gardiner (boxer).jpg|center|128px]] | [[George Gardner]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-17 | data-sort-value="1954" | 1954-07-08 | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Niamh Bhreathnach]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-01 | data-sort-value="2023" | 2023-02-06 | [[Baile Uí Lachnáin]] |- | style='text-align:right'| 313 | | [[Peadar Doyle]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="1956" | 1956-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 314 | [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-28 | data-sort-value="1948" | 1948-03-25 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 315 | | [[Shane McEntee]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-19 | data-sort-value="2012" | 2012-12-21 | [[An Obair]] |- | style='text-align:right'| 316 | | [[Gemma Hussey]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-11 | data-sort-value="2024" | 2024-11-26 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]] | [[Gene Fitzgerald]] | data-sort-value="1932" | 1932-08-21 | data-sort-value="2007" | 2007-12-14 | [[An Baile Gallda]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seoirse Ó Colla]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-18 | data-sort-value="1983" | 1983-09-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 319 | | [[Gerard Sweetman]] | data-sort-value="1908" | 1908-06-10 | data-sort-value="1970" | 1970-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Ryan]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-04 | data-sort-value="2010" | 2010-04-30 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]] | [[P. J. Ruttledge]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1952" | 1952-05-08 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robert Briscoe]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-25 | data-sort-value="1969" | 1969-03-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 323 | | [[Paddy O’Toole]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-15 | data-sort-value="2025" | 2025-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]] | [[Hugh Lane]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-09 | data-sort-value="1915" | 1915-05-07 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 325 | | [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-06 | data-sort-value="1949" | 1949-05-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 326 | | [[Seachnassach mac Blathmaic]] | | data-sort-value="671" | 671 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 327 | | [[Blathmac mac Aodha Sláine]] | data-sort-value="650" | 7th century | data-sort-value="665" | 665 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 328 | | [[Conghal Ceannmhaghair]] | | data-sort-value="710" | 710 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 329 | | [[Fógartach mac Néill]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="724" | 724 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Thomas Kinsella]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-04 | data-sort-value="2021" | 2021-12-22 | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]] | [[Violet Florence Martin]] | data-sort-value="1862" | 1862-06-11 | data-sort-value="1915" | 1915-12-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 332 | | [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-10 | data-sort-value="2023" | 2023-01-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 333 | | [[John McCann]] | data-sort-value="1905" | 1905-06-17 | data-sort-value="1980" | 1980-02-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 334 | [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]] | [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]] | data-sort-value="1881" | 1881-01-23 | data-sort-value="1968" | 1968-10-31 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 335 | | [[Henry Kenny]] | data-sort-value="1913" | 1913-09-07 | data-sort-value="1975" | 1975-09-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Morgan Dockrell]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1955" | 1955-10-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 337 | | [[Mervyn Taylor]] | data-sort-value="1931" | 1931-12-01 | data-sort-value="2021" | 2021-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]] | [[Hugh Leonard]] | data-sort-value="1926" | 1926-11-09 | data-sort-value="2009" | 2009-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 339 | [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]] | [[Humphrey Lloyd]] | data-sort-value="1800" | 1800-04-16 | data-sort-value="1881" | 1881-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 340 | | [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | data-sort-value="2009" | 2009-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 341 | | [[Paddy Belton]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-25 | data-sort-value="1987" | 1987-05-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 342 | [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]] | [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-16 | data-sort-value="2008" | 2008-07-09 | [[Bóthar na Trá]] |- | style='text-align:right'| 343 | | [[William Murphy]] | data-sort-value="1892" | 1892-02-12 | data-sort-value="1967" | 1967-11-16 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]] | [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]] | data-sort-value="1533" | 1533 | data-sort-value="1583" | 1583-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 345 | | [[Patrick O'Donnell]] | data-sort-value="1907" | 1907-08-21 | data-sort-value="1970" | 1970-10-04 | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]] | [[Ernest Shackleton]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-15 | data-sort-value="1922" | 1922-01-05 | [[Caisleán Cill Chá]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]] | [[Seán Pilib Ó Maolchalann]] | data-sort-value="1840" | 1840-02-29 | data-sort-value="1914" | 1914-08-12 | [[Lios Ceannúir]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]] | data-sort-value="1892" | 1892-06-07 | data-sort-value="1927" | 1927-07-10 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]] | [[Eoin Ó Dubhthaigh]] | data-sort-value="1892" | 1892-10-20 | data-sort-value="1944" | 1944-11-30 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]] | [[Peter Sutherland]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-25 | data-sort-value="2018" | 2018-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 351 | | [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-11 | data-sort-value="2000" | 2000-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]] | data-sort-value="1621" | 1621-04-25 | data-sort-value="1679" | 1679-10-16 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 353 | | [[Oliver J. Flanagan]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-22 | data-sort-value="1987" | 1987-04-26 | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 354 | [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]] | [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]] | data-sort-value="1901" | 1901-07-17 | data-sort-value="1982" | 1982-03-18 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]] | [[Eoghan Ó Comhraí]] | data-sort-value="1794" | 1794-11-20 | data-sort-value="1862" | 1862-07-30 | ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]'' |- | style='text-align:right'| 356 | [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]] | [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]] | data-sort-value="1883" | 1883-11-28 | data-sort-value="1922" | 1922-12-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 357 | | [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-08 | data-sort-value="1951" | 1951-03-27 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]] | [[Francis Ledwidge]] | data-sort-value="1887" | 1887-08-19 | data-sort-value="1917" | 1917-07-31 | [[Baile Shláine]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]] | [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]] | data-sort-value="1846" | 1846-03-25 | data-sort-value="1906" | 1906-05-30 | [[An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 360 | | [[Marianus Scottus]] | data-sort-value="1028" | 1028 | data-sort-value="1082" | 1082-12-22 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]] | [[Ambrós Ó hUiginn]] | data-sort-value="1720" | 1720-02-13 | data-sort-value="1801" | 1801-03-19 | [[Baile an Fharaidh]] |- | style='text-align:right'| 362 | | [[Martin Cahill]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-23 | data-sort-value="1994" | 1994-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]] | [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-17 | data-sort-value="1957" | 1957-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ceannt]] | data-sort-value="1865" | 1865-08-29 | data-sort-value="1916" | 1916-05-09 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]] | [[Hugh Kennedy]] | data-sort-value="1879" | 1879-07-11 | data-sort-value="1936" | 1936-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 366 | | [[Peadar Rís]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-10-25 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 367 | | [[Timothy O'Donovan]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-04 | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 368 | | [[John Ormonde]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-15 | data-sort-value="1981" | 1981-06-25 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Riada]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-01 | data-sort-value="1971" | 1971-10-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]] | [[Traolach Mac Suibhne]] | data-sort-value="1879" | 1879-03-28 | data-sort-value="1920" | 1920-10-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]] | [[John B. Keane]] | data-sort-value="1928" | 1928-07-21 | data-sort-value="2002" | 2002-05-30 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 372 | | [[Michael K. Noonan]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 373 | | [[Feargal Ó hAnnluain]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-02 | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 374 | | [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]] | data-sort-value="1912" | 1912-12-25 | data-sort-value="1983" | 1983-05-06 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 375 | | [[James FitzGerald-Kenney]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-01 | data-sort-value="1956" | 1956-10-21 | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 376 | | [[Fiachra Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-18 | data-sort-value="2018" | 2018-07-29 | [[Lios Uí Chathasaigh]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richie Ryan]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-27 | data-sort-value="2019" | 2019-03-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]] | [[Fionán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1889" | 1889-03-17 | data-sort-value="1966" | 1966-06-03 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 379 | [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]] | [[Katherine Plunket]] | data-sort-value="1820" | 1820-11-22 | data-sort-value="1932" | 1932-10-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]] | data-sort-value="1926" | 1926-02-09 | data-sort-value="2011" | 2011-05-19 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]] | [[Nonpareil Dempsey]] | data-sort-value="1862" | 1862-12-15 | data-sort-value="1895" | 1895-11-02<br/>1896-11-01 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 382 | | [[Frank Daly]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1950" | 1950-02-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Proinsias Táilliúir (mairtíreach)|Proinnsias Táiliúr]] | data-sort-value="1550" | 1550 | data-sort-value="1621" | 1621-01-30 | [[Sord]] |- | style='text-align:right'| 384 | | [[Gormflaith ingen Murchada]] | data-sort-value="960" | 960 | data-sort-value="1030" | 1030 | [[An Nás]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[Grace Gifford]] | data-sort-value="1888" | 1888-03-04 | data-sort-value="1955" | 1955-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 386 | | [[Henry Bagenal]] | data-sort-value="1556" | 1556 | data-sort-value="1598" | 1598-08-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 387 | | [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1919" | 1919 | data-sort-value="1952" | 1952 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1830" | 1830-07-23 | data-sort-value="1907" | 1907-03-16 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Seachnasaigh]] | data-sort-value="1818" | 1818 | data-sort-value="1883" | 1883-05-05 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]] | [[John Philpot Curran]] | data-sort-value="1750" | 1750-07-24 | data-sort-value="1817" | 1817-10-14 | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 391 | | [[Kevin Danaher]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-30 | data-sort-value="2002" | 2002-03-14 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 392 | | [[Caoimhín Ó hIfearnáin]] | data-sort-value="1929" | 1929-08-20 | data-sort-value="2013" | 2013-01-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Piarais]] | data-sort-value="1881" | 1881-11-15 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]] | [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]] | data-sort-value="1116" | 1116 | data-sort-value="1198" | 1198-12-02 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]] | [[James Campbell]] | data-sort-value="1851" | 1851-04-04 | data-sort-value="1931" | 1931-03-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 396 | [[Íomhá:James Clarence Mangan.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Mangáin]] | data-sort-value="1803" | 1803-05-01 | data-sort-value="1849" | 1849-06-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jim Gibbons]] | data-sort-value="1924" | 1924-08-03 | data-sort-value="1997" | 1997-12-20 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 398 | | [[Séamas Ó hArgadáin]] | data-sort-value="1782" | 1782 | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Tully]] | data-sort-value="1915" | 1915-09-18 | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 400 | | [[Martin O'Sullivan]] | data-sort-value="1900" | 2nd millennium | data-sort-value="1956" | 1956-01-20 | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 401 | | [[Jerry Cronin]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-15 | data-sort-value="1990" | 1990-10-19 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]] | [[Seán Garland]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-07 | data-sort-value="2018" | 2018-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]] | [[Joe Dolan]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-16 | data-sort-value="2007" | 2007-12-26 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Eoin]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-30 | data-sort-value="1973" | 1973-07-07 | [[Béal Átha na Lao]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1957" | 1957-03-26 | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[John M. O'Sullivan]] | data-sort-value="1881" | 1881-02-18 | data-sort-value="1948" | 1948-02-09 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]] | [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-08 | data-sort-value="2007" | 2007-07-09 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]] | [[John Sealy Townsend]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-07 | data-sort-value="1957" | 1957-02-16 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 409 | | [[Larry Gogan]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-03 | data-sort-value="2020" | 2020-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 410 | | [[Joseph Blowick]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-13 | data-sort-value="1970" | 1970-08-12 | [[Baile na Cora]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]] | data-sort-value="1878" | 1878-04-11 | data-sort-value="1972" | 1972-09-29 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Boland]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="2001" | 2001-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 413 | | [[Thomas Kilroy]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-23 | data-sort-value="2023" | 2023-12-07 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 414 | | [[Tom O'Higgins]] | data-sort-value="1916" | 1916-07-23 | data-sort-value="2003" | 2003-02-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]] | [[Luke Wadding]] | data-sort-value="1588" | 1588-10-16 | data-sort-value="1657" | 1657-11-18 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 416 | | [[Páidí Ó Sé]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-16 | data-sort-value="2012" | 2012-12-15 | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | data-sort-value="2024" | 2024-06-25 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]] | [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-01 | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]] | [[Séamas Mac Stiofáin]] | data-sort-value="1825" | 1825-01-26 | data-sort-value="1901" | 1901-04-28 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]] | [[Seán Céitinn]] | data-sort-value="1889" | 1889-09-28 | data-sort-value="1977" | 1977-12-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]] | [[Máiréad Ní Ghráda]] | data-sort-value="1896" | 1896-12-23 | data-sort-value="1971" | 1971-06-13 | [[Cill Mháille]] |- | style='text-align:right'| 422 | | [[Brian O'Shea]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | data-sort-value="2026" | 2026-01-28 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]] | [[Emmet Stagg]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-01 | data-sort-value="2024" | 2024-03-17 | [[Maolla]] |- | style='text-align:right'| 424 | | [[Oilibhéar Breathnach]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-13 | data-sort-value="1996" | 1996-03-09 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 425 | | [[Tomás de Bhaldraithe]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-14 | data-sort-value="1996" | 1996-04-24 | ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]'' |- | style='text-align:right'| 426 | | [[Brian O'Doherty]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-04 | data-sort-value="2022" | 2022-11-07 | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]] | [[Eamonn Andrews]] | data-sort-value="1922" | 1922-12-19 | data-sort-value="1987" | 1987-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Vivion de Valera]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-13 | data-sort-value="1982" | 1982-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 429 | | [[Sinéad de Valera]] | data-sort-value="1878" | 1878-06-03 | data-sort-value="1975" | 1975-01-07 | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ua Duinnín]] | data-sort-value="1860" | 1860-12-25 | data-sort-value="1934" | 1934-09-29 | [[An Ráth Mhór]] |- | style='text-align:right'| 431 | | [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-20 | data-sort-value="2005" | 2005-06-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 432 | | [[Caitlín Maude]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-22 | data-sort-value="1982" | 1982-06-06 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]] | [[Seán Sabhat]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 434 | | [[Tomás Mac Síomóin]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2022" | 2022-02-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 435 | | [[Máire Mullarney]] | data-sort-value="1921" | 1921-09-01 | data-sort-value="2008" | 2008-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]] | [[Dan Breen|Dónall Ó Braoin]] | data-sort-value="1894" | 1894-08-11 | data-sort-value="1969" | 1969-12-27 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]] | [[Gay Byrne]] | data-sort-value="1934" | 1934-08-05 | data-sort-value="2019" | 2019-11-04 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]] | [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]] | data-sort-value="1807" | 1807-03-10 | data-sort-value="1849" | 1849-12-27 | ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]'' |- | style='text-align:right'| 439 | [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]] | [[Dion Boucicault]] | data-sort-value="1822" | 1822-12-26 | data-sort-value="1890" | 1890-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 440 | | [[Niall Caille]] | data-sort-value="850" | 9th century | data-sort-value="846" | 846 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 441 | [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]] | data-sort-value="470" | 470 | data-sort-value="549" | 549<br/>552 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]] | [[James Everett]] | data-sort-value="1894" | 1894-05-01 | data-sort-value="1967" | 1967-12-18 | ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]'' |- | style='text-align:right'| 443 | [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Amhlaidh]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-04 | data-sort-value="2026" | 2026-01-23 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 444 | | [[Seán Treacy]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-22 | data-sort-value="2018" | 2018-03-23 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 445 | | [[Hugh O'Flaherty]] | data-sort-value="1898" | 1898-02-28 | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]] | [[Thomas John Barnardo]] | data-sort-value="1845" | 1845-07-04 | data-sort-value="1905" | 1905-09-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 447 | | [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-01 | data-sort-value="1969" | 1969-01-24 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]] | [[Seoirse de Brún]] | data-sort-value="1698" | 1698-06-15 | data-sort-value="1792" | 1792-02-18<br/>1792-09-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Art O'Connor]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1950" | 1950-05-10 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]] | [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]] | data-sort-value="1792" | 1792-04-23 | data-sort-value="1882" | 1882-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]] | [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]] | data-sort-value="1629" | 1629-11-01 | data-sort-value="1681" | 1681-07-01 | [[Loch Craobh]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Criomhthain]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1937" | 1937-03-07 | [[Na Blascaodaí]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]] | [[Naomh Odhrán]] | data-sort-value="450" | 5th century | data-sort-value="563" | 563 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 454 | [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]] | [[Timothy Daniel Sullivan]] | data-sort-value="1827" | 1827-05-29 | data-sort-value="1914" | 1914-03-31 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]] | [[D. A. Binchy]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-03 | data-sort-value="1989" | 1989-05-04 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Sean Hales]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-30 | data-sort-value="1922" | 1922-12-07 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. O'Connell]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-21 | data-sort-value="1969" | 1969-06-22 | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 458 | | [[Óengus mac Óengobann]] | data-sort-value="750" | 8th century | data-sort-value="824" | 824 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]] | [[Earnán Ó Máille]] | data-sort-value="1897" | 1897-05-26 | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]] | [[Eithne Inglis]] | data-sort-value="1875" | 1875-01-10 | data-sort-value="1944" | 1944-01-27 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]] | [[Adrian Hardiman]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-21 | data-sort-value="2016" | 2016-03-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]] | [[Úna Ní Fhaircheallaigh]] | data-sort-value="1874" | 1874-06-24 | data-sort-value="1951" | 1951-11-05 | [[Achadh an Iúir]] |- | style='text-align:right'| 463 | | [[Alexander Haslett]] | data-sort-value="1883" | 1883-09-02 | data-sort-value="1951" | 1951-01-17 | [[Glasloch]] |- | style='text-align:right'| 464 | | [[Alfred O'Rahilly]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-01 | data-sort-value="1969" | 1969-08-01 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 465 | | [[Michael Coleman]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-31 | data-sort-value="1945" | 1945-01-04 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]] | [[Michael Herbert]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-17 | data-sort-value="2006" | 2006-06-20 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]] | [[Tomás Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-01 | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]] | [[Seán Mac Diarmada]] | data-sort-value="1883" | 1883-02-28 | data-sort-value="1916" | 1916-05-12 | [[Coillte Clochair]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]] | [[Conchur Ó Colbaird]] | data-sort-value="1888" | 1888-10-19 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-16 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Mulláin]] | data-sort-value="1874" | 1874-12-01 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-25 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 473 | [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-22<br/>1875-04-21 | data-sort-value="1916" | 1916-04-29<br/>1916-04-28 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 474 | | [[Máire Mhac an tSaoi]] | data-sort-value="1922" | 1922-04-04 | data-sort-value="2021" | 2021-10-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ríordáin]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-03 | data-sort-value="1977" | 1977-02-21 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 476 | [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]] | [[Peig Sayers]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 477 | | [[Moss Keane]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-27 | data-sort-value="2010" | 2010-10-05 | [[Corra]] |- | style='text-align:right'| 478 | | [[Eoghan Ó Tuairisc]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-03 | data-sort-value="1982" | 1982-08-24 | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 479 | | [[Muiris Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1904" | 1904-02-19 | data-sort-value="1950" | 1950-06-25 | [[An Blascaod Mór]] |- | style='text-align:right'| 480 | | [[Seán Ó Tuama]] | data-sort-value="1926" | 1926-01-28 | data-sort-value="2006" | 2006-10-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 481 | | [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]] | | data-sort-value="1070" | 1070 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 482 | | [[Ulick O'Connor]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2019" | 2019-10-07 | [[Ráth Garbh]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]] | [[Peadar Ua Laoghaire]] | data-sort-value="1839" | 1839-04 | data-sort-value="1920" | 1920-03-21 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 484 | | [[Seán Clárach Mac Domhnaill]] | data-sort-value="1691" | 1691 | data-sort-value="1754" | 1754-01-07 | ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]'' |- | style='text-align:right'| 485 | | [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-05 | data-sort-value="1994" | 1994-09-19 | ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 486 | | [[Paddy Ambrose]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-17 | data-sort-value="2002" | 2002-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 487 | | [[Paddy Coad]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-04 | data-sort-value="1992" | 1992-08-03<br/>1992-03-08 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]] | [[Patrick Weston Joyce]] | data-sort-value="1827" | 1827 | data-sort-value="1914" | 1914-01-07 | [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 489 | | [[Myles Dillon]] | data-sort-value="1900" | 1900-04-11 | data-sort-value="1972" | 1972-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]] | [[Robert Dwyer Joyce]] | data-sort-value="1830" | 1830<br/>1836 | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Brádaigh]] | data-sort-value="1932" | 1932-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-06-05 | [[An Longfort]] |- | style='text-align:right'| 492 | | [[Seán 'ac Dhonncha]] | data-sort-value="1919" | 1919-10-02 | data-sort-value="1996" | 1996-12-14 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 493 | | [[Seán Puircell]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-17 | data-sort-value="2005" | 2005-08-27 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 494 | | [[Seán Ó Conaill]] | data-sort-value="1853" | 1853-01-21 | data-sort-value="1931" | 1931-05-21 | ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 495 | | [[Dáibhí Ó Bruadair]] | data-sort-value="1625" | 1625 | data-sort-value="1698" | 1698-01 | [[Barraigh Mhóra]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]] | [[John Dillon|Seán Diolún]] | data-sort-value="1851" | 1851-09-04 | data-sort-value="1927" | 1927-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]] | [[Thomas Antisell]] | data-sort-value="1817" | 1817-01-16 | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]] | data-sort-value="1873" | 1873-11-26 | data-sort-value="1950" | 1950-10-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 499 | | [[Sam Maguire]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-11 | data-sort-value="1927" | 1927-02-06 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]] | data-sort-value="1831" | 1831-09-10 | data-sort-value="1915" | 1915-06-29 | [[Ros Ó gCairbre]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]] | [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]] | data-sort-value="1887" | 1887-04-27 | data-sort-value="1922" | 1922-08-01 | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 502 | | [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-04 | data-sort-value="1974" | 1974-10-17 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 503 | [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Hanlon]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-07 | data-sort-value="2026" | 2026-03-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Laurence O'Neill]] | data-sort-value="1874" | 1874 | data-sort-value="1943" | 1943-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]] | [[Kevin Barry]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-20 | data-sort-value="1920" | 1920-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 506 | | [[Louis le Brocquy]] | data-sort-value="1916" | 1916-11-10 | data-sort-value="2012" | 2012-04-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 507 | [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mark Clinton]] | data-sort-value="1915" | 1915-02-07 | data-sort-value="2001" | 2001-12-23 | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 508 | | [[Martin O'Donoghue]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-13 | data-sort-value="2018" | 2018-07-20 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 509 | | [[Maurice E. Dockrell]] | data-sort-value="1908" | 1908-10-06 | data-sort-value="1986" | 1986-12-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Cíosóg]] | data-sort-value="1847" | 1847-09-20 | data-sort-value="1906" | 1906-11-27 | [[Cora Finne]] |- | style='text-align:right'| 511 | | [[Michael Hayes]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-01 | data-sort-value="1976" | 1976-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 512 | | [[Michael Hilliard]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-11 | data-sort-value="1982" | 1982-01-01 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 513 | | [[Niall Tóibín]] | data-sort-value="1929" | 1929-11-21 | data-sort-value="2019" | 2019-11-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Floinn]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-15 | data-sort-value="2018" | 2018-03-14 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 515 | [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Cuilinn]] | data-sort-value="1803" | 1803-04-29 | data-sort-value="1878" | 1878-10-24 | ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 516 | [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]] | [[Oscar Traynor]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-21 | data-sort-value="1963" | 1963-12-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1806" | 1806-07-25 | data-sort-value="1861" | 1861-12-10 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 518 | [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-02 | data-sort-value="2025" | 2025-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]] | [[Patrick J. Reynolds]] | data-sort-value="1920" | 1920-11-25 | data-sort-value="2003" | 2003-12-27 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 520 | | [[Patrick Lalor]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-19 | data-sort-value="2016" | 2016-07-29 | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 521 | | [[Patrick Little]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-17 | data-sort-value="1963" | 1963-05-16 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 522 | | [[Patrick McGrath]] | data-sort-value="1900" | 2nd millennium | data-sort-value="1956" | 1956-06-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 523 | | [[Peadar Mercier]] | data-sort-value="1914" | 1914 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 524 | | [[Pearse Wyse]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-02 | data-sort-value="2009" | 2009-04-28 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]] | [[Peter Barry|Peadar de Barra]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-10 | data-sort-value="2016" | 2016-08-26 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 526 | | [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1748" | 1748 | data-sort-value="1784" | 1784-06-17 | ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]'' |- | style='text-align:right'| 527 | | [[Tom Munnelly]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-25 | data-sort-value="2007" | 2007-08-30 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 528 | | [[Tommy Langan]] | data-sort-value="1921" | 1921-09-23 | data-sort-value="1974" | 1974-09-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 529 | | [[Tomás Ó Murchú]] | data-sort-value="1921" | 1921 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 530 | | [[Peadar Ó Gealacáin]] | data-sort-value="1793" | 1793 | data-sort-value="1860" | 1860 | [[Maigh nEalta]] |- | style='text-align:right'| 531 | | [[Éamon de Buitléar]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-22 | data-sort-value="2013" | 2013-01-27 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 532 | | [[Aodh Mac Gabhráin]] | data-sort-value="1670" | 1670 | data-sort-value="1738" | 1738 | [[Gleann Ghaibhle]] |- | style='text-align:right'| 533 | | [[Brión mac Echach Muigmedóin]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="500" | 5th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 534 | | [[Bill O'Herlihy]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-26 | data-sort-value="2015" | 2015-05-25 | [[An Glaisín]] |- | style='text-align:right'| 535 | | [[Billy Fox]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-03 | data-sort-value="1974" | 1974-03-12 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]] | [[Bob Doyle]] | data-sort-value="1916" | 1916-02-12 | data-sort-value="2009" | 2009-01-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 537 | [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]] | [[Mary Bailey]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-01 | data-sort-value="1960" | 1960-07-29 | ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]'' |- | style='text-align:right'| 538 | [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]] | [[Margaret Cousins]] | data-sort-value="1878" | 1878-11-07 | data-sort-value="1954" | 1954-03-11 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 539 | | [[Breandán Ó Buachalla]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | data-sort-value="2010" | 2010-05-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 540 | | [[Brendan Crinion]] | data-sort-value="1923" | 1923-11-11 | data-sort-value="1989" | 1989-07-02 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 541 | [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]] | [[Brendan Grace]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-01 | data-sort-value="2019" | 2019-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]] | [[Brendan Halligan]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | data-sort-value="2020" | 2020-08-09 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 543 | | [[Brendan Ingle]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-19 | data-sort-value="2018" | 2018-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]] | [[Brendan Kehoe]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-03 | data-sort-value="2011" | 2011-07-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 545 | | [[Brendan Kennelly]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2021" | 2021-10-17 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]] | [[Brian Ó hUiginn]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-01 | data-sort-value="1963" | 1963-03-03 | [[Cill Scíre]] |- | style='text-align:right'| 547 | | [[Bridget Rice]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-07 | data-sort-value="1967" | 1967-12-08 | [[Cluain Cearbán]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Cusack]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-02 | data-sort-value="1973" | 1973-05-24 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Brugha]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-11 | data-sort-value="1959" | 1959-12-01 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]] | [[Carmel Snow]] | data-sort-value="1887" | 1887-08-27 | data-sort-value="1961" | 1961-05 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 551 | | [[Carrie Acheson]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | data-sort-value="2023" | 2023-01-16 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Murchadha]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-16 | data-sort-value="1958" | 1958-04-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]] | [[Charles J. Kickham]] | data-sort-value="1828" | 1828-05-09 | data-sort-value="1882" | 1882-08-22 | [[Muileann na hUamhan]] |- | style='text-align:right'| 554 | [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]] | [[Cathal Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1710" | 1710-01-01 | data-sort-value="1791" | 1791-07-01 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]] | [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]] | data-sort-value="1742" | 1742-08-03<br/>1742 | data-sort-value="1832" | 1832-07-05<br/>1832-04-05 | [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]] | [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]] | data-sort-value="1852" | 1852-05-13 | data-sort-value="1911" | 1911-09-20 | ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]'' |- | style='text-align:right'| 557 | [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]] | [[Anna Haslam]] | data-sort-value="1829" | 1829-04-06 | data-sort-value="1922" | 1922-11-28 | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 558 | [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]] | [[Anne Devlin]] | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1851" | 1851-09-01 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 559 | | [[Ann Lovett]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-06 | data-sort-value="1984" | 1984-01-31 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 560 | | [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-09 | data-sort-value="2001" | 2001-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 561 | | [[Anthony Barry]] | data-sort-value="1901" | 1901-06-07 | data-sort-value="1983" | 1983-10-24 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 562 | | [[Art Ó Cléirigh]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-25 | data-sort-value="1932" | 1932-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 563 | | [[Bang Bang]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-19 | data-sort-value="1981" | 1981-01-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 564 | | [[Barney Mellows]] | data-sort-value="1896" | 1896-03-29 | data-sort-value="1942" | 1942-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Batt O'Connor]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-04 | data-sort-value="1935" | 1935-02-07 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 566 | | [[Peter Hughes]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="1954" | 1954-06-24 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]] | [[Willie Clancy]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-24 | data-sort-value="1973" | 1973-01-24 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 568 | | [[Philip Brady]] | data-sort-value="1898" | 1898-06-10 | data-sort-value="1995" | 1995-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 569 | | [[Philip Cosgrave]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-02 | data-sort-value="1923" | 1923-10-23 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]] | [[William Molyneux]] | data-sort-value="1656" | 1656-04-17 | data-sort-value="1698" | 1698-10-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]] | [[Dervla Murphy]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-28 | data-sort-value="2022" | 2022-05-22 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]] | [[Thomas D'Arcy McGee]] | data-sort-value="1825" | 1825-04-13 | data-sort-value="1868" | 1868-04-07 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 573 | | [[Robert Hilliard]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-07 | data-sort-value="1937" | 1937-02-22 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]] | [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1824" | 1824-02-08 | data-sort-value="1879" | 1879-10-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 575 | | [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-29 | data-sort-value="2005" | 2005-06-07 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 576 | | [[Seán Gibbons]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-31 | data-sort-value="1952" | 1952-04-19 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 577 | | [[Seán Goulding]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1959" | 1959-12-15 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 578 | | [[Seán Sherwin]] | data-sort-value="1946" | 1946 | data-sort-value="2025" | 2025-04-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Saighre]] | data-sort-value="500" | 1st millennium<br/>375 | data-sort-value="530" | 530 | [[Cléire]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]] | [[Val Doonican]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-03 | data-sort-value="2015" | 2015-07-02<br/>2015-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]] | [[Séamus Burke|Séamus Búrc]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | data-sort-value="1967" | 1967-01-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 582 | | [[Séamus Dolan]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-10 | data-sort-value="2010" | 2010-08-10 | [[An Blaic]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]] | [[Alicia Adélaide Needham]] | data-sort-value="1863" | 1863-10-31 | data-sort-value="1945" | 1945-12-24 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 584 | | [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1780" | 1780<br/>1783-05-01 | data-sort-value="1838" | 1838-11-20 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 585 | | [[Batt Donegan]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-21 | data-sort-value="1978" | 1978-08-26 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 586 | | [[Beatrice Gubbins]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-19 | data-sort-value="1944" | 1944-08-12 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 587 | | [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-11-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]] | [[Bernadette O'Farrell]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-30 | data-sort-value="1999" | 1999-09-26 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 589 | | [[Bernard Cowen]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-29 | data-sort-value="1984" | 1984-01-24 | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 590 | | [[George Morrison]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-03 | data-sort-value="2025" | 2025-08-04 | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 591 | | [[George Nicolls]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-29 | data-sort-value="1942" | 1942-05-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 592 | | [[George Wolfe]] | data-sort-value="1860" | 1860 | data-sort-value="1941" | 1941-12-01 | [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Gerald Fitzgibbon]] | data-sort-value="1866" | 1866-10-08 | data-sort-value="1942" | 1942-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 594 | | [[Gerard Lynch]] | data-sort-value="1931" | 1931-06-15 | data-sort-value="2025" | 2025-12-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 595 | | [[Gerry L'Estrange]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-07 | data-sort-value="1996" | 1996-04-05 | [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 596 | | [[Gerard McDonnell]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-20 | data-sort-value="2008" | 2008-08-02 | ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]'' |- | style='text-align:right'| 597 | [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]] | [[Gobnait]] | | data-sort-value="501" | 6th century | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 598 | | [[Godfrey Timmins]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-06 | data-sort-value="2001" | 2001-04-11 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 599 | [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]] | [[Graham Knuttel]] | data-sort-value="1954" | 1954 | data-sort-value="2023" | 2023 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 600 | | [[Margaretta Bowen]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-01 | data-sort-value="1981" | 1981-04-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 601 | | [[Roddy Connolly]] | data-sort-value="1901" | 1901-02-11 | data-sort-value="1980" | 1980-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]] | [[William Dargan]] | data-sort-value="1799" | 1799-02-28 | data-sort-value="1867" | 1867-02-07 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 603 | | [[Gus Healy]] | data-sort-value="1904" | 1904-05-20 | data-sort-value="1987" | 1987-07-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington in 1916.png|center|128px]] | [[Hanna Sheehy-Skeffington]] | data-sort-value="1877" | 1877-05-24 | data-sort-value="1946" | 1946-04-20 | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 605 | | [[Declan Costello]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-01 | data-sort-value="2011" | 2011-06-06 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 606 | | [[Denis Allen]] | data-sort-value="1896" | 1896-01-02 | data-sort-value="1961" | 1961-03-29 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 607 | | [[Donncha Ó Cochláin]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-07 | data-sort-value="2026" | 2026-06-05 | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 608 | | [[Denis Farrelly]] | data-sort-value="1912" | 1912-09-18 | data-sort-value="1974" | 1974-12-27 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 609 | [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]] | [[Denis Florence MacCarthy]] | data-sort-value="1817" | 1817-05-26 | data-sort-value="1882" | 1882-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 610 | | [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]] | data-sort-value="1108" | 1108 | data-sort-value="1193" | 1193 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Derek Keating]] | data-sort-value="1955" | 1955-05 | data-sort-value="2023" | 2023-05-06 | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]] | [[Derry O'Sullivan]] | data-sort-value="1944" | 1944 | data-sort-value="2025" | 2025-08-16 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 613 | | [[Desmond Governey]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-11 | data-sort-value="1984" | 1984-12-29 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 614 | | [[Diarmuid Lynch]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-10 | data-sort-value="1950" | 1950-11-09 | [[Trácht Fhionn]] |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Dick Dowling]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-12 | data-sort-value="2024" | 2024-03-30 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]] | [[Eleanor Maguire]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-27 | data-sort-value="2025" | 2025-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 617 | [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Elizabeth O'Farrell]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-05 | data-sort-value="1957" | 1957-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 618 | | [[Ellen Hutchins]] | data-sort-value="1785" | 1785-03-17 | data-sort-value="1815" | 1815-02-09 | [[Béal Átha Leice]] |- | style='text-align:right'| 619 | | [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]] | data-sort-value="1691" | 1691 | data-sort-value="1756" | 1756 | [[An Eatharla]] |- | style='text-align:right'| 620 | | [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]] | data-sort-value="1862" | 1862-03-08 | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 621 | | [[Ernest Alton]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1952" | 1952-02-18 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 622 | [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]] | [[James Walsh]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-20 | data-sort-value="1948" | 1948-11-30 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]] | [[Eva Gore-Booth]] | data-sort-value="1870" | 1870-05-22 | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 624 | | [[Eva Philbin]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-04 | data-sort-value="2005" | 2005-06-24 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 625 | | [[Evie Hone]] | data-sort-value="1894" | 1894-04-22 | data-sort-value="1955" | 1955-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Feargal Quinn]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-27 | data-sort-value="2019" | 2019-04-25 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 627 | [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]] | [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]] | | data-sort-value="1265" | 1265 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 628 | | [[Finbarr Dwyer]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-20 | data-sort-value="2014" | 2014-02-08 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 629 | | [[Fintan Coogan, Mór]] | data-sort-value="1910" | 1910-04-13 | data-sort-value="1984" | 1984-11-04 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 630 | | [[Flor Crowley]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-27 | data-sort-value="1997" | 1997-05-16 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]] | [[Francis Cahill]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1957" | 1957-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 632 | | [[Francis Humphreys]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1961" | 1961-04-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 633 | | [[Francis McGuinness]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1934" | 1934-11-30 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]] | [[Charlie Bird]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-09 | data-sort-value="2024" | 2024-03-11 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]] | [[John Doyle]] | data-sort-value="1797" | 1797 | data-sort-value="1868" | 1868-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]] | [[Christie Hennessy]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-19 | data-sort-value="2007" | 2007-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]] | [[Christopher Byrne]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1957" | 1957-09-05 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]] | [[Christy Dignam]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-23 | data-sort-value="2023" | 2023-06-13 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 639 | | [[Ciarán Mac Mathúna]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-26 | data-sort-value="2009" | 2009-12-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 640 | [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]] | [[Colm de Bhailís]] | data-sort-value="1796" | 1796-05-02 | data-sort-value="1906" | 1906-02-27 | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]] | [[Colmán mac Duach]] | data-sort-value="550" | 550<br/>6th century | data-sort-value="632" | 632-10-29 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]] | [[Conchubhar Ó Coileáin]] | data-sort-value="1881" | 1881-11-13 | data-sort-value="1937" | 1937-11-23 | ''[[:d:Q65559960|Aránach]]'' |- | style='text-align:right'| 643 | | [[Con Meaney]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-08 | data-sort-value="1970" | 1970-09-11 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 644 | [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]] | [[D.P. Moran|David Patrick Moran]] | data-sort-value="1869" | 1869-03-22 | data-sort-value="1936" | 1936-01-31 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 645 | | [[Dan Desmond]] | data-sort-value="1913" | 1913-10-03 | data-sort-value="1964" | 1964-12-09 | [[Bun an Tábhairne]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]] | [[Dan Keating]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-02 | data-sort-value="2007" | 2007-10-02 | [[Caisleán na Mainge]] |- | style='text-align:right'| 647 | | [[Dan Spring]] | data-sort-value="1910" | 1910-07-01 | data-sort-value="1988" | 1988-01-01 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 648 | | [[Daniel Byrne]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-05 | data-sort-value="1952" | 1952-06-09 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 649 | | [[Daniel Corkery]] | data-sort-value="1883" | 1883-09-20 | data-sort-value="1961" | 1961-04-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 650 | | [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-14 | data-sort-value="1964" | 1964-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 651 | | [[Daniel McCarthy]] | data-sort-value="1883" | 1883-01-22 | data-sort-value="1957" | 1957-03-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 652 | | [[Daniel Moloney]] | data-sort-value="1909" | 1909 | data-sort-value="1963" | 1963-06-26 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 653 | | [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]] | | data-sort-value="1968" | 1968-08-04 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 654 | | [[Daniel Vaughan]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-27 | data-sort-value="1975" | 1975-09-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 655 | | [[Darach Ó Catháin]] | data-sort-value="1922" | 1922 | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 656 | [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]] | [[Darrell Figgis]] | data-sort-value="1882" | 1882-09-17 | data-sort-value="1925" | 1925-10-27 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 657 | | [[Helena Molony]] | data-sort-value="1883" | 1883-01-15 | data-sort-value="1967" | 1967-01-28<br/>1967-01-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]] | [[Thomas Addis Emmet]] | data-sort-value="1764" | 1764-04-24 | data-sort-value="1827" | 1827-11-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 659 | | [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-25 | data-sort-value="2010" | 2010-02-25 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 660 | [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]] | [[Henry Joseph Monck Mason]] | data-sort-value="1778" | 1778-07-15 | data-sort-value="1858" | 1858-04-14 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 661 | [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Kelly]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-17 | data-sort-value="2025" | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 662 | [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Tom Hales]] | data-sort-value="1892" | 1892-03-05 | data-sort-value="1966" | 1966-04-29 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 663 | [[Íomhá:Timothy Harrington.jpg|center|128px]] | [[Timothy Harrington]] | data-sort-value="1851" | 1851 | data-sort-value="1910" | 1910-03-12 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Honor Crowley]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-19 | data-sort-value="1966" | 1966-10-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 665 | | [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-05 | data-sort-value="2023" | 2023-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 666 | | [[Hugh Colohan]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-30 | data-sort-value="1931" | 1931-04-15 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 667 | | [[Hugh Geoghegan]] | data-sort-value="1938" | 1938-05-16 | data-sort-value="2024" | 2024-07-07 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]] | [[Hugh Gibbons]] | data-sort-value="1916" | 1916-07-06 | data-sort-value="2007" | 2007-11-13 | [[Béal na mBuillí]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]] | data-sort-value="1786" | 1786-06-24 | data-sort-value="1861" | 1861-06-01 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 670 | [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]] | [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-23 | data-sort-value="1916" | 1916-04-26 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 671 | | [[Frank Drohan]] | data-sort-value="1879" | 1879-08-13 | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]] | [[Frank MacDermot]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-25 | data-sort-value="1975" | 1975-06-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 673 | | [[Proinnsias de Priondargást]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-13 | data-sort-value="2015" | 2015-02-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 674 | | [[Frank Sherwin]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1981" | 1981 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 675 | | [[Frank Stockwell]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-07 | data-sort-value="2009" | 2009-03-09 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 676 | | [[Frank Taylor]] | data-sort-value="1914" | 1914-05-30 | data-sort-value="1998" | 1998-04-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 677 | | [[Frederick Crowley]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1945" | 1945-05-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 678 | | [[George C. Bennett]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1963" | 1963-06-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 679 | [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]] | [[George Francis Mulvany]] | data-sort-value="1809" | 1809 | data-sort-value="1869" | 1869 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 680 | [[Íomhá:George Gilmore (retouched).png|center|128px]] | [[George Gilmore]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 681 | | [[Edward Walsh]] | data-sort-value="1805" | 1805 | data-sort-value="1850" | 1850-08-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 682 | | [[Eighneachán Ó hAnnluain]] | data-sort-value="1933" | 1933 | data-sort-value="1994" | 1994-12-14 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 683 | | [[Don Davern]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-11-02 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 684 | | [[Donal Creed]] | data-sort-value="1924" | 1924-09-07 | data-sort-value="2017" | 2017-11-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 685 | | [[Donal O'Donoghue]] | data-sort-value="1894" | 1894-06-05 | data-sort-value="1971" | 1971-07-26 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 686 | | [[Donncha Ó Dúlaing]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-15 | data-sort-value="2021" | 2021-09-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 687 | | [[Donnchadh Ó Briain]] | data-sort-value="1897" | 1897-11-17 | data-sort-value="1981" | 1981-09-22 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 688 | | [[Donnchadh Ó Corráin]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | data-sort-value="2017" | 2017-10-25 | ''[[:d:Q104308060|Graighin]]'' |- | style='text-align:right'| 689 | [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]] | [[Dora Sigerson Shorter]] | data-sort-value="1866" | 1866-08-16 | data-sort-value="1918" | 1918-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 690 | | [[Dorothy Stopford-Price]] | data-sort-value="1890" | 1890-09-09 | data-sort-value="1954" | 1954-01-30<br/>1954-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 691 | | [[Dónall Mac Amhlaigh]] | data-sort-value="1926" | 1926 | data-sort-value="1989" | 1989-01-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 692 | | [[Edward Conway]] | data-sort-value="1894" | 1894-07-03 | data-sort-value="1968" | 1968-12-29 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 693 | | [[Eamon Rice]] | data-sort-value="1873" | 1873-04-26 | data-sort-value="1937" | 1937-11-07 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 694 | | [[Éamon Ó Ciosáin]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1979" | 1979-05-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 695 | | [[Éamonn Ó Néill]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1954" | 1954-11-03 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]] | [[Eavan Boland]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-24 | data-sort-value="2020" | 2020-04-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 697 | | [[Eddie Filgate]] | data-sort-value="1915" | 1915-09-16 | data-sort-value="2017" | 2017-01-19 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 698 | | [[Edward Aylward]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1976" | 1976-02 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 699 | | [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-16 | data-sort-value="1956" | 1956-12-27 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 700 | | [[Larry McMahon]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-18 | data-sort-value="2006" | 2006-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 701 | [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]] | [[Labhrás Mag Fhionnail]] | data-sort-value="1852" | 1852-04-09 | data-sort-value="1923" | 1923-04-17 | [[Dealbhna]] |- | style='text-align:right'| 702 | | [[Johnny Callanan]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-20 | data-sort-value="1982" | 1982-06-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 703 | | [[Johnny Connor]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1955" | 1955-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 704 | | [[Johnny Geoghegan]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-05 | data-sort-value="1975" | 1975-01-05 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 705 | [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jon Kenny]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-12 | data-sort-value="2024" | 2024-11-15 | [[An tOspidéal]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]] | data-sort-value="1806" | 1806 | data-sort-value="1885" | 1885-07-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 707 | | [[Joseph Bermingham]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-09 | data-sort-value="1995" | 1995-08-11 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 708 | | [[Joseph Hughes]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-18 | data-sort-value="1960" | 1960-01-20 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 709 | [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]] | [[Joseph McGuinness]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-10 | data-sort-value="1922" | 1922-05-31 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 710 | | [[Justin McKenna]] | data-sort-value="1896" | 1896-06-09 | data-sort-value="1950" | 1950-03-23 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]] | [[Kate Meyrick]] | data-sort-value="1875" | 1875-08-07 | data-sort-value="1933" | 1933-01-19 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 712 | | [[Kathleen Lynn]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-28 | data-sort-value="1955" | 1955-09-14 | [[Cill Ala]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Kathleen O'Callaghan]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-11 | data-sort-value="1961" | 1961-03-16 | ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]'' |- | style='text-align:right'| 714 | | [[Kathleen O'Connor]] | data-sort-value="1934" | 1934-07-30 | data-sort-value="2017" | 2017-12-13 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 715 | | [[Pádraig Ó Faoláin]] | data-sort-value="1910" | 1910-09-16 | data-sort-value="1971" | 1971-12-07 | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 716 | [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]] | [[Proinsias Ó Riain]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-11 | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 717 | | [[J. J. Clancy]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-23 | data-sort-value="1932" | 1932-05-01 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]] | [[Jack Doyle]] | data-sort-value="1913" | 1913-08-31 | data-sort-value="1978" | 1978-12-13 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 719 | [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jack Finlay]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1942" | 1942-09-30 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 720 | | [[Jackie Fahey]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-23 | data-sort-value="2019" | 2019-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 721 | | [[Jackie Healy-Rae]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-09 | data-sort-value="2014" | 2014-12-05 | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 722 | | [[Seán de Paor]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-30 | data-sort-value="1994" | 1994-02-23 | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 723 | | [[James B. Lynch]] | | data-sort-value="1954" | 1954-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 724 | | [[James Berry]] | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1914" | 1914-06-04 | [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]] |- | style='text-align:right'| 725 | | [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]] | No/unknown value | data-sort-value="1964" | 1964-05-12 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Colbert]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-03 | data-sort-value="1970" | 1970-01-28 | [[Caisleán Maí Tamhnach]] |- | style='text-align:right'| 727 | | [[James Collins]] | data-sort-value="1900" | 1900-10-30 | data-sort-value="1967" | 1967-09-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 728 | | [[James Cosgrave]] | data-sort-value="1865" | 1865-09-12 | data-sort-value="1936" | 1936-04-18 | [[Dún an Uchta]] |- | style='text-align:right'| 729 | | [[James Daly]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1920" | 1920-11-02 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 730 | | [[James Devins]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1922" | 1922-09-20 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 731 | | [[James Dolan]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-29 | data-sort-value="1955" | 1955-07-14 | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[Íomhá:Portrait of Professor J.H. Todd P4908.jpg|center|128px]] | [[James Henthorn Todd]] | data-sort-value="1805" | 1805-04-23 | data-sort-value="1869" | 1869-06-28 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]] | [[James Hickey]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1966" | 1966-06-07 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 734 | | [[Liam Ahern]] | data-sort-value="1916" | 1916-01-12 | data-sort-value="1974" | 1974-07-13 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 735 | | [[Liam Hamilton]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-08 | data-sort-value="2000" | 2000-11-29 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 736 | | [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-01 | data-sort-value="2005" | 2005-10-22 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 737 | | [[Liam Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-09 | data-sort-value="2019" | 2019-05-05 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 738 | | [[Liam de Róiste]] | data-sort-value="1882" | 1882-06-15 | data-sort-value="1959" | 1959-05-15 | [[Baile Mhontáin]] |- | style='text-align:right'| 739 | | [[Lionel Booth]] | data-sort-value="1914" | 1914-06-12 | data-sort-value="1997" | 1997-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 740 | | [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]] | data-sort-value="1885" | 1880s | data-sort-value="1939" | 1939 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 741 | | [[Lorenzo Ó Meachair]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-16 | data-sort-value="1973" | 1973-05-17 | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 742 | | [[Luke Belton]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-09 | data-sort-value="2006" | 2006-06-18 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 743 | | [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]] | data-sort-value="1897" | 1897-04-29 | data-sort-value="1944" | 1944-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 744 | | [[Manchán Magan]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-20 | data-sort-value="2025" | 2025-10-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 745 | | [[Mainchín Seoighe]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-18 | data-sort-value="2006" | 2006-07-03 | ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 746 | [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]] | [[Margaret Burke Sheridan]] | data-sort-value="1889" | 1889-10-15 | data-sort-value="1958" | 1958-04-16 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 747 | | [[Margaret Collins-O'Driscoll]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 748 | | [[Margaret Jane Scott Hawthorne]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-17 | data-sort-value="1958" | 1958-05-01 | ''[[:d:Q104345161|Corr na Féinne]]'' |- | style='text-align:right'| 749 | | [[Margaret Mary Pearse]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-24 | data-sort-value="1968" | 1968-11-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 750 | [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]] | [[Margaret Pearse]] | data-sort-value="1857" | 1857-02-12 | data-sort-value="1932" | 1932-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 751 | | [[Marian Finucane]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-21 | data-sort-value="2020" | 2020-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Mór]] | data-sort-value="1897" | 1897-01-15 | data-sort-value="1970" | 1970-09-29 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Óg]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-05 | data-sort-value="2018" | 2018-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 754 | | [[Martin Brennan]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-01 | data-sort-value="1956" | 1956-06-21 | [[Tobar an Choire]] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Martin Conlon]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1966" | 1966-01-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]] | [[Pat Ingoldsby]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-25 | data-sort-value="2025" | 2025-03-01 | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 757 | | [[Patricia Burke Brogan]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-17 | data-sort-value="2022" | 2022-09-05 | [[Cill an Dísirt]] |- | style='text-align:right'| 758 | | [[Patrick Beegan]] | data-sort-value="1895" | 1895-05-26 | data-sort-value="1958" | 1958-02-02 | [[Ceapaigh an tSeagail]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]] | [[Patrick Belton]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1945" | 1945-01-30 | [[Béal Átha Liag]] |- | style='text-align:right'| 760 | | [[Patrick Brennan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1999" | 20th century | [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]] |- | style='text-align:right'| 761 | | [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]] | data-sort-value="1879" | 1879-04-16 | data-sort-value="1945" | 1945-02-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 762 | | [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]] | data-sort-value="1904" | 1904-01-26 | data-sort-value="1985" | 1985-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 763 | | [[Patrick Cahill]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-11 | data-sort-value="1946" | 1946-11-12 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 764 | | [[Patrick Clancy]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1947" | 1947-02-21 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 765 | | [[Patrick Connor]] | data-sort-value="1906" | 1906-03-15 | data-sort-value="1989" | 1989-08-26 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 766 | | [[Patrick Crotty]] | data-sort-value="1902" | 1902-11-23 | data-sort-value="1970" | 1970-11-26 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 767 | | [[Patrick Dooley]] | data-sort-value="1910" | 1910-01-14 | data-sort-value="1982" | 1982-05-02 | [[Baile Átha Í]] |- | style='text-align:right'| 768 | | [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]] | data-sort-value="1875" | 1875-07-28 | data-sort-value="1946" | 1946-07-21 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 769 | | [[Patrick Finucane]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-05 | data-sort-value="1984" | 1984-04-10 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 770 | | [[Patrick Fogarty]] | | data-sort-value="1947" | 1947-05-02 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 771 | | [[Patrick Gaffney]] | | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 772 | | [[Patrick Giles]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1965" | 1965-03-13 | [[Maigh Dearmhaí]] |- | style='text-align:right'| 773 | | [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-13 | data-sort-value="1936" | 1936-07-14 | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 774 | | [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1907" | 1907-03-25 | data-sort-value="1972" | 1972-10-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 775 | | [[Patrick Kerrigan]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-21 | data-sort-value="1979" | 1979-07-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 776 | | [[Patrick Kinane]] | data-sort-value="1892" | 1892-07-03 | data-sort-value="1957" | 1957-07-15 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 777 | | [[Patrick Lenihan]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-04 | data-sort-value="1970" | 1970-03-11 | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 778 | | [[Patrick Leonard]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1944" | 1944-05-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[Patrick Malone]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-30 | data-sort-value="1993" | 1993-12-03 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 780 | | [[Patrick McCarvill]] | data-sort-value="1893" | 1893-05-23 | data-sort-value="1955" | 1955-03-16 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 781 | | [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]] | No/unknown value | No/unknown value | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 782 | | [[Thomas Meaney]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-11 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]] | [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]] | data-sort-value="1871" | 1871-11-30 | data-sort-value="1943" | 1943-06-11 | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 784 | | [[Thomas O'Donoghue]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1999" | 20th century | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 785 | | [[Thomas O'Mahony]] | | data-sort-value="1924" | 1924-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]] | data-sort-value="1767" | 1767-11-21 | data-sort-value="1803" | 1803-10-21 | [[Drom Átháin]] |- | style='text-align:right'| 787 | | [[Thomas Tynan]] | data-sort-value="1859" | 1859 | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 788 | | [[Timothy O'Connor]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-01 | data-sort-value="1986" | 1986-07-21 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 789 | | [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-26 | data-sort-value="1971" | 1971-03-03 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]] | [[Timothy Quill]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-09 | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 791 | | [[Todd Andrews]] | data-sort-value="1901" | 1901-10-06 | data-sort-value="1985" | 1985-10-11 | [[Tuaisceart Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]] | [[Richard Barrington]] | data-sort-value="1849" | 1849 | data-sort-value="1915" | 1915-09-15 | ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]'' |- | style='text-align:right'| 793 | | [[Richard Barry]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-04 | data-sort-value="2013" | 2013-04-28 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 794 | | [[Richard Beamish]] | data-sort-value="1862" | 1862-06-16<br/>1861-06-16 | data-sort-value="1938" | 1938-02-23 | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Richard Corish]] | data-sort-value="1889" | 1889-01-01 | data-sort-value="1945" | 1945-07-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 796 | | [[Risteárd de hAe]] | data-sort-value="1902" | 1902 | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 797 | | [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]] | data-sort-value="1547" | 1547 | data-sort-value="1618" | 1618 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 798 | | [[Richard Walsh]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1957" | 1957-12-04 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 799 | | [[Richard Wilson]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1957" | 1957-02-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 800 | | [[Risteard de Hindeberg]] | data-sort-value="1863" | 1863-09-18 | data-sort-value="1916" | 1916-03-17 | ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]'' |- | style='text-align:right'| 801 | | [[Robert Day]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1949" | 1949 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 802 | | [[Roibeard Ó Faracháin]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-24 | data-sort-value="1984" | 1984-12-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 803 | [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]] | [[James Lennon]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1958" | 1958-08-13 | [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]] |- | style='text-align:right'| 804 | | [[James Morrisroe]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-05 | data-sort-value="1937" | 1937-12-31 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 805 | | [[James Murphy]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-28 | data-sort-value="1961" | 1961-10-07 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 806 | [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]] | [[James O'Mara]] | data-sort-value="1873" | 1873-08-06 | data-sort-value="1948" | 1948-11-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 807 | | [[James Pattison]] | data-sort-value="1886" | 1886-06-28 | data-sort-value="1963" | 1963-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 808 | | [[James Tunney]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1964" | 1964-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 809 | | [[Jasper Wolfe]] | data-sort-value="1872" | 1872-08-03 | data-sort-value="1952" | 1952-08-27 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 810 | | [[Martin Finn]] | data-sort-value="1917" | 1917-08-22 | data-sort-value="1988" | 1988-03-07 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1858" | 1858<br/>1857 | data-sort-value="1934" | 1934-11-24 | [[Garmna]] |- | style='text-align:right'| 812 | | [[Martin Medlar]] | data-sort-value="1899" | 1899-12-04 | data-sort-value="1965" | 1965-06-04 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 813 | | [[Martin Roddy]] | data-sort-value="1883" | 1883-12-09 | data-sort-value="1948" | 1948-01-08 | ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]'' |- | style='text-align:right'| 814 | | [[Martin Ryan]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-31 | data-sort-value="1943" | 1943-07-22 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 815 | [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Sabhaois]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1919" | 1919-12-19 | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]] | [[An Bhantiarna Mary Heath]] | data-sort-value="1896" | 1896-11-10 | data-sort-value="1939" | 1939-05-09 | [[Cnoc an Doire]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]] | [[Mary Banotti]] | data-sort-value="1939" | 1939-05-29 | data-sort-value="2024" | 2024-05-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Mary Colum]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-13<br/>1887-06-13 | data-sort-value="1957" | 1957-10-22 | [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 819 | | [[Máire Ní Aodáin]] | data-sort-value="1862" | 1862<br/>1862-05-19 | data-sort-value="1942" | 1942<br/>1942-07-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 820 | | [[Mary Reynolds]] | data-sort-value="1889" | 1889-10-10 | data-sort-value="1974" | 1974-08-29 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 821 | | [[Mary Ryan]] | data-sort-value="1898" | 1898-01-31 | data-sort-value="1981" | 1981-02-08 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 822 | | [[Maura Laverty]] | data-sort-value="1907" | 1907<br/>1907-05-15 | data-sort-value="1966" | 1966-07-28 | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 823 | | [[Maureen O'Carroll]] | data-sort-value="1913" | 1913-03-29 | data-sort-value="1984" | 1984-05-09 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 824 | | [[Maureen Potter]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-03 | data-sort-value="2004" | 2004-04-07 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]] | [[Muiris Ó Daimhín]] | data-sort-value="1842" | 1842-06-29 | data-sort-value="1927" | 1927-01-27 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 826 | [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]] | [[Micheál Mac Amhlaoibh]] | data-sort-value="1841" | 1841-09-10 | data-sort-value="1913" | 1913-03-15 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 827 | | [[Maxwell Henry Close]] | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1903" | 1903-09-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 828 | | [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]] | data-sort-value="1884" | 1884 | data-sort-value="1970" | 1970-10-06 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 829 | | [[Robert Lahiffe]] | data-sort-value="1911" | 1911 | data-sort-value="1975" | 1975-03-08 | [[Gort Inse Guaire|An Gort]] |- | style='text-align:right'| 830 | | [[Roger Sweetman]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-18 | data-sort-value="1954" | 1954-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 831 | [[Íomhá:A rest in rotten row.jpg|center|128px]] | [[Rose Maynard Barton]] | data-sort-value="1856" | 1856-04-21 | data-sort-value="1929" | 1929 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]] | [[Rosemary Smith]] | data-sort-value="1937" | 1937-08-07 | data-sort-value="2023" | 2023-12-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 833 | | [[Ruairí Brugha]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="2006" | 2006-01-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 834 | | [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-06 | data-sort-value="2023" | 2023-09-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 835 | | [[Samuel Holt]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1929" | 1929-04-18 | [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]] |- | style='text-align:right'| 836 | [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]] | [[Sarah Purser]] | data-sort-value="1848" | 1848-03-22 | data-sort-value="1943" | 1943-08-07 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 837 | | [[Seán Ardagh]] | data-sort-value="1947" | 1947-11-25 | data-sort-value="2016" | 2016-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 838 | | [[Seán Brosnan]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-21 | data-sort-value="1979" | 1979-04-18 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 839 | | [[Seán Carroll]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-20 | data-sort-value="1954" | 1954-02-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 840 | | [[Seán Dunne]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-18 | data-sort-value="1969" | 1969-06-25 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 841 | | [[Seán FitzPatrick]] | data-sort-value="1948" | 1948-05-25 | data-sort-value="2021" | 2021-11-08 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 842 | | [[Seán French (1890–1937)|Seán French]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-29 | data-sort-value="1937" | 1937-09-12 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 843 | | [[Seán French (1931–2011)|Seán French]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-08 | data-sort-value="2011" | 2011-12-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 844 | | [[Séamas Langtún]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-18 | data-sort-value="1987" | 1987-04-18 | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 845 | | [[Joan Burke]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-08 | data-sort-value="2016" | 2016-11-27 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 846 | | [[Seosamh Mac Donncha]] | data-sort-value="1953" | 1953 | data-sort-value="2016" | 2016-05-20 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 847 | | [[Joe Steve Ó Neachtain]] | data-sort-value="1942" | 1942 | data-sort-value="2020" | 2020-01-19 | ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]'' |- | style='text-align:right'| 848 | | [[John A. Murphy]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-17 | data-sort-value="2022" | 2022-02-28 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 849 | | [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-14 | data-sort-value="2019" | 2019-08-12 | [[An Bóthar Leathan]] |- | style='text-align:right'| 850 | | [[Tom Clancy]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-29 | data-sort-value="1990" | 1990-11-07 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 851 | [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]] | [[Tom Kettle]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-09 | data-sort-value="1916" | 1916-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 852 | | [[Tom Leonard]] | data-sort-value="1924" | 1924-05-30 | data-sort-value="2004" | 2004-03-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 853 | | [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]] | data-sort-value="1894" | 1894-10-14 | data-sort-value="1973" | 1973-12-04 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 854 | | [[Tom Murphy]] | data-sort-value="1935" | 1935-02-23 | data-sort-value="2018" | 2018-05-15 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 855 | | [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]] | data-sort-value="1915" | 1915-08-06 | data-sort-value="1995" | 1995-02-01 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 856 | | [[Tom Sailí Ó Flaithearta]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="2021" | 2021-04-15 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 857 | | [[Uileog de Búrca]] | data-sort-value="1829" | 1829-12-29 | data-sort-value="1887" | 1887-11-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 858 | | [[Val Mulkerns]] | data-sort-value="1925" | 1925-02-14 | data-sort-value="2018" | 2018-03-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 859 | | [[Patrick O'Byrne]] | data-sort-value="1870" | 1870-08 | data-sort-value="1944" | 1944-01-20 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 860 | | [[Pádraig Ó Caoimh]] | data-sort-value="1881" | 1881-07-03 | data-sort-value="1973" | 1973-09-20 | ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]'' |- | style='text-align:right'| 861 | | [[Patrick O'Malley]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-01 | data-sort-value="2021" | 2021-03-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 862 | | [[Patrick Palmer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-13 | data-sort-value="1971" | 1971-03-21 | [[Dún na Séad]] |- | style='text-align:right'| 863 | | [[Patrick Shanahan]] | data-sort-value="1908" | 1908-03-10 | data-sort-value="2000" | 2000-02-01 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 864 | | [[Patrick Teehan]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-14 | data-sort-value="1985" | 1985-12-25 | [[Tigh Moling]] |- | style='text-align:right'| 865 | | [[Paudge Brennan]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-18 | data-sort-value="1998" | 1998-06-10 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paul Coghlan]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-01 | data-sort-value="2023" | 2023-06-08 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 867 | | [[Peadar Cowan]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-23 | data-sort-value="1962" | 1962-05-09 | [[Ármhach]] |- | style='text-align:right'| 868 | | [[Percy Dockrell]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-27 | data-sort-value="1979" | 1979-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 869 | [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]] | [[Peter Mathews]] | data-sort-value="1951" | 1951-08 | data-sort-value="2017" | 2017-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 870 | | [[Phelim Calleary]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-03 | data-sort-value="1974" | 1974-01-04 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]] | [[Philip McGuinness]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-29 | data-sort-value="2010" | 2010-04-19 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 872 | | [[Philip Shanahan]] | data-sort-value="1874" | 1874-10-27 | data-sort-value="1931" | 1931-11-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 873 | | [[Pierce McCan]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-02 | data-sort-value="1919" | 1919-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 874 | | [[Proinsias Mac Aonghusa]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-23 | data-sort-value="2003" | 2003-09-28 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 875 | | [[Pádraig Tyers]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-20 | data-sort-value="2010" | 2010-02-19 | [[Tuar an Fhíona]] |- | style='text-align:right'| 876 | | [[Pádraig Ó Fiannachta]] | data-sort-value="1927" | 1927 | data-sort-value="2016" | 2016-07-15 | ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]'' |- | style='text-align:right'| 877 | | [[Pádraig Ó Siochfhradha]] | data-sort-value="1883" | 1883-03-10 | data-sort-value="1964" | 1964-11-19 | ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]'' |- | style='text-align:right'| 878 | [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]] | [[Pádraig Ó Snodaigh]] | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1935-05-18 | data-sort-value="2025" | 2025-01-02 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 879 | [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Foighil]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-01 | data-sort-value="2005" | 2005-03-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 880 | | [[Michael Carty]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-16 | data-sort-value="1975" | 1975-04-23 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 881 | [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]] | [[Michael Colivet]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-29 | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 882 | | [[Michael Davern]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-07-25 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 883 | | [[Michael Derham]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1923" | 1923-11-20 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 884 | | [[Michael Doyle]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942-09-07 | ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]'' |- | style='text-align:right'| 885 | [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Egan]] | data-sort-value="1866" | 1866-02 | data-sort-value="1947" | 1947-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Michael F. Kitt]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-13 | data-sort-value="1974" | 1974-12-24 | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 887 | [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Michael Heffernan]] | data-sort-value="1885" | 1885-04-03 | data-sort-value="1970" | 1970-11-21 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 888 | | [[Michael Lipper]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-01 | data-sort-value="1987" | 1987-10-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 889 | | [[Michael Lyons]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-01 | data-sort-value="1991" | 1991-11-19 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 890 | | [[Michael Lyster]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-11 | data-sort-value="2026" | 2026-03-21 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 891 | | [[Michael Murphy]] | data-sort-value="1919" | 1919-03-12 | data-sort-value="2000" | 2000-10-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Mícheál Ó hEithir]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-02 | data-sort-value="1996" | 1996-11-24 | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó hIceadha]] | data-sort-value="1860" | 1860-03-12<br/>1861-03-12 | data-sort-value="1916" | 1916-11-19 | ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]'' |- | style='text-align:right'| 894 | | [[Micheál Ó Síothcháin]] | data-sort-value="1870" | 1870-12-17 | data-sort-value="1945" | 1945-03-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 895 | | [[Michael Sheridan]] | data-sort-value="1896" | 1896 | data-sort-value="1970" | 1970-07-06 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Staines]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-10-26 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 897 | | [[Michael ffrench-O'Carroll]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-15 | data-sort-value="2007" | 2007-05-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[Micheál Ó Síoda]] | data-sort-value="1888" | 1888-05-30 | data-sort-value="1966" | 1966-10-19 | [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]] |- | style='text-align:right'| 899 | | [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-13 | data-sort-value="2004" | 2004-05-11 | [[Oileán Ciarraí]] |- | style='text-align:right'| 900 | | [[Mick Fitzpatrick]] | data-sort-value="1893" | 1893 | data-sort-value="1968" | 1968-10-08 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 901 | | [[Mícheál Mac Aodha]] | data-sort-value="1912" | 1912-07-12 | data-sort-value="1982" | 1982-09-13 | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]] | [[Mick Moloney]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-15 | data-sort-value="2022" | 2022-07-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]] | [[Vincent White]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1958" | 1958-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 904 | | [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]] | data-sort-value="1915" | 1915-05-03 | data-sort-value="1967" | 1967-04-22 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]] | [[Wilhelmina Geddes]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Liatroim]] |- | style='text-align:right'| 906 | | [[Uilliam Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1501" | 16th century | data-sort-value="1628" | 1628-07-11 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 907 | | [[William Davin]] | data-sort-value="1890" | 1890-02 | data-sort-value="1956" | 1956-03-01 | [[Ráth Domhnaigh]] |- | style='text-align:right'| 908 | | [[William Desmond]] | | data-sort-value="1941" | 1941-09-05 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 909 | | [[William Duffy]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-07 | data-sort-value="1945" | 1945-01-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 910 | | [[William Frederick Wakeman]] | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1900" | 1900 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 911 | | [[William Hayes]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-18 | data-sort-value="1994" | 1994-01-07 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 912 | | [[William Higgins]] | data-sort-value="1763" | 1763 | data-sort-value="1825" | 1825 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 913 | [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]] | [[William James MacNeven]] | data-sort-value="1763" | 1763-03-21 | data-sort-value="1841" | 1841-07-12 | [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]] | [[John Crowley]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 915 | | [[John Daly]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-23 | data-sort-value="1932" | 1932-02-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 916 | | [[John Dinneen]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-23 | data-sort-value="1942" | 1942-01-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 917 | | [[John Flynn]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-10 | data-sort-value="1968" | 1968-08-22 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 918 | | [[John Galvin]] | data-sort-value="1907" | 1907-05-15 | data-sort-value="1963" | 1963-10-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]] | [[John Good]] | | data-sort-value="1941" | 1941-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 920 | | [[John Healy]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-26 | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]] | [[John Hely-Hutchinson]] | data-sort-value="1724" | 1724 | data-sort-value="1794" | 1794-09-04 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 922 | | [[John Jinks]] | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | [[Droim Chliabh]] |- | style='text-align:right'| 923 | | [[John Joe Doyle]] | data-sort-value="1906" | 1906-06-14 | data-sort-value="2000" | 2000-08-11 | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 924 | | [[John Joe McGirl]] | data-sort-value="1921" | 1921-03-25 | data-sort-value="1988" | 1988-12-08 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 925 | | [[John Joe O'Reilly]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-24 | data-sort-value="1967" | 1967-12-28 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 926 | | [[John Joe Rice]] | data-sort-value="1893" | 1893 | data-sort-value="1970" | 1970-07-24 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 927 | | [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]] | data-sort-value="1884" | 1884 | data-sort-value="1928" | 1928-01-24 | [[Cuan Dor]] |- | style='text-align:right'| 928 | | [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1974" | 1974-03-14 | ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 929 | [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]] | [[Seán McGarry]] | data-sort-value="1886" | 1886-08-02 | data-sort-value="1958" | 1958-12-09 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 930 | | [[Seán McCurtin]] | data-sort-value="1896" | 1896-06-24 | data-sort-value="1982" | 1982-11-12 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 931 | | [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]] | data-sort-value="1932" | 1932-12 | data-sort-value="2025" | 2025-04-14 | [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]] |- | style='text-align:right'| 932 | | [[Seán Ó Gráda]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-01 | data-sort-value="1966" | 1966-04-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 933 | | [[Seán O'Mahony]] | data-sort-value="1864" | 1864 | data-sort-value="1934" | 1934-11-28 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 934 | | [[Seán Ó Tiobraide]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1939" | 1939-07-15 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 935 | | [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1896" | 1896-04-17 | data-sort-value="1994" | 1994-06-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 936 | | [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-21 | data-sort-value="2006" | 2006-10-27 | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 937 | [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]] | [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]] | data-sort-value="1895" | 1895-02-14 | data-sort-value="1920" | 1920-10-14 | [[Sulchóid Bheag]] |- | style='text-align:right'| 938 | | [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]] | data-sort-value="1650" | 1650 | data-sort-value="1729" | 1729-03-09 | ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]'' |- | style='text-align:right'| 939 | | [[Sheila Galvin]] | data-sort-value="1914" | 1914-02-23 | data-sort-value="1983" | 1983-03-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 940 | | [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1700" | 1700 | data-sort-value="1760" | 1760 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 941 | | [[Osmond Esmonde]] | data-sort-value="1896" | 1896-04-04 | data-sort-value="1936" | 1936-07-22 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 942 | | [[Sorcha Ní Ghuairim]] | data-sort-value="1911" | 1911-10-11 | data-sort-value="1976" | 1976-12-24 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]] | [[Stella Steyn]] | data-sort-value="1907" | 1907-12-26 | data-sort-value="1987" | 1987-07-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Stephen Barrett]] | data-sort-value="1913" | 1913-12-26 | data-sort-value="1976" | 1976-09-08 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]] | [[Stephen Coughlan]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-26 | data-sort-value="1994" | 1994-12-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 946 | | [[Stephen Fuller]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-01 | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Cill Flainn]] |- | style='text-align:right'| 947 | | [[Stephen Jordan]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-26 | data-sort-value="1975" | 1975-09-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 948 | | [[Séamus Doyle]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1971" | 1971-04-30 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 949 | | [[Séamus Fitzgerald]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-21 | data-sort-value="1972" | 1972-07-23 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 950 | | [[Séamus Dwyer]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-15 | data-sort-value="1922" | 1922-12-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Kent]] | data-sort-value="1867" | 1867-02-02 | data-sort-value="1930" | 1930-11 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 952 | | [[Joseph MacDonagh]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-18 | data-sort-value="1922" | 1922-12-25 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 953 | | [[William O'Donnell]] | | data-sort-value="1947" | 1947-02-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[Íomhá:GILBERT(1896) p165 WILLIAM CONYNGHAM PLUNKET.jpg|center|128px]] | [[William Plunket, an 4ú Barún Pluincéad]] | data-sort-value="1828" | 1828-08-26 | data-sort-value="1897" | 1897-04-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 955 | | [[William Redmond]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1932" | 1932-04-17 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 956 | | [[William Sears]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1929" | 1929-03-23 | [[An Éill]] |- | style='text-align:right'| 957 | [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]] | [[William Stockley]] | data-sort-value="1859" | 1859-06-29 | data-sort-value="1943" | 1943-07-22 | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 958 | [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]] | data-sort-value="1861" | 1861-04-15 | data-sort-value="1917" | 1917-06-07 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Éamon Rooney]] | | data-sort-value="1993" | 1993-11-09 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 960 | | [[Éamonn Mac Thomáis]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2002" | 2002-08-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 961 | [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]] | [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]] | data-sort-value="1606" | 1606 | data-sort-value="1649" | 1649-03-09 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 962 | | [[Séamus Mac an Iomaire]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-13 | data-sort-value="1967" | 1967-11-15 | [[Maínis]] |- | style='text-align:right'| 963 | [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Crowley]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-01 | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | [[Baile an Londraigh]] |- | style='text-align:right'| 964 | [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Donnchadha]] | data-sort-value="1874" | 1874-09-04 | data-sort-value="1949" | 1949-09-21 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 965 | | [[Terry Brennan]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-24 | data-sort-value="2020" | 2020-06-19 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 966 | [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Coinnialláin]] | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1854" | 1854 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 967 | [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]] | [[Thomas Bracken]] | data-sort-value="1843" | 1843-12-21 | data-sort-value="1898" | 1898-02-16 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 968 | | [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]] | data-sort-value="1908" | 1908-06-10 | data-sort-value="1951" | 1951-11-20 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 969 | [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]] | [[Tomás Dáibhis]] | data-sort-value="1814" | 1814-10-14 | data-sort-value="1845" | 1845-09-16 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 970 | | [[Thomas Dunne]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-10 | data-sort-value="1990" | 1990-08-03 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 971 | [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]] | [[Thomas F. O'Higgins]] | data-sort-value="1890" | 1890-04-08 | data-sort-value="1953" | 1953-11-01 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 972 | | [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]] | data-sort-value="1893" | 1893-10-11 | data-sort-value="1932" | 1932-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Thomas Harris]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="1974" | 1974-02-18 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 974 | [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]] | [[Thomas Hunter]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1932" | 1932-03-11 | [[Baile Chaisleáin an Róistigh]] |- | style='text-align:right'| 975 | | [[Thomas Hussey]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-25 | data-sort-value="2024" | 2024-01-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-09 | data-sort-value="2025" | 2025-04-03 | [[An Coireán]] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Mildred Anne Butler]] | data-sort-value="1858" | 1858-01-11 | data-sort-value="1941" | 1941-10-11 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 978 | | [[Monica Barnes]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-12 | data-sort-value="2018" | 2018-05-03 | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 979 | | [[Muiris Mac Conghail]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-12 | data-sort-value="2019" | 2019-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 980 | | [[Myrtle Allen]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-13 | data-sort-value="2018" | 2018-06-13 | ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 981 | [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Chinnéide]] | data-sort-value="1879" | 1879-01-17 | data-sort-value="1967" | 1967-05-25 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 982 | [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]] | [[Máire Nic Shiubhlaigh]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-05 | data-sort-value="1958" | 1958-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 983 | | [[Nollaig Ó Gadhra]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-16 | data-sort-value="2008" | 2008-08-13 | [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[P. J. Moloney]] | data-sort-value="1869" | 1869-03-20 | data-sort-value="1947" | 1947-09-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 985 | | [[Seán Ó Céin]] | data-sort-value="1917" | 1917-02-18 | data-sort-value="1975" | 1975-10-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 986 | | [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-10 | data-sort-value="1957" | 1957-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 987 | | [[John Mannion, Mór]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-04 | data-sort-value="1978" | 1978-09-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 988 | | [[John Mannion Óg]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-26 | data-sort-value="2006" | 2006-04-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 989 | | [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]] | data-sort-value="1753" | 1753 | data-sort-value="1798" | 1798<br/>1798-06-26 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 990 | | [[John O’Byrne|John O'Byrne]] | data-sort-value="1884" | 1884-04-24 | data-sort-value="1954" | 1954-01-14 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 991 | | [[John O'Donovan]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="1982" | 1982-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 992 | | [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-01 | data-sort-value="1959" | 1959-06-21 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-03 | data-sort-value="2015" | 2015-10-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[John O'Mahony]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-08 | data-sort-value="2024" | 2024-07-06 | [[Cill Mobhí]] |- | style='text-align:right'| 995 | | [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]] | data-sort-value="1901" | 1901-06-08 | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Ellen O'Leary]] | data-sort-value="1831" | 1831 | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 997 | | [[Harry Colley]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-21 | data-sort-value="1972" | 1972-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 998 | | [[Críostóir Ó Floinn]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-18 | data-sort-value="2023" | 2023-10-09 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 999 | | [[Don Cockburn]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-13 | data-sort-value="2017" | 2017-09-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1000 | | [[Tony Scannell]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-14 | data-sort-value="2020" | 2020-05-26 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1001 | | [[Jim Fahy]] | data-sort-value="1946" | 1946 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1002 | | [[Eoghan Ó Siadhail]] | data-sort-value="1584" | 1584 | data-sort-value="1650" | 1650-06-21 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1003 | [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]] | [[Arthur Hart Guinness]] | data-sort-value="1768" | 1768 | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1004 | | [[Sarah Mary Fitton]] | data-sort-value="1796" | 1796 | data-sort-value="1874" | 1874-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1005 | [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]] | [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]] | data-sort-value="1845" | 1845-01-27 | data-sort-value="1916" | 1916-08-18<br/>1916-08-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1006 | | [[William Bowles]] | data-sort-value="1705" | 1705<br/>1714 | data-sort-value="1780" | 1780-08-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]] | [[John Boyle O'Reilly]] | data-sort-value="1844" | 1844-06-28 | data-sort-value="1890" | 1890-08-10 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]] | [[Big Tom]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-18 | data-sort-value="2018" | 2018-04-17 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1009 | | [[Dáibhí de Barra]] | data-sort-value="1758" | 1758 | data-sort-value="1851" | 1851 | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 1010 | | [[Dáithí Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1949" | 1949 | data-sort-value="2011" | 2011 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 1011 | | [[Domhnall Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1847" | 1847 | data-sort-value="1930" | 1930-09-27 | ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1012 | | [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-01 | data-sort-value="2001" | 2001-06-07 | [[Domhnach Broc]] |- | style='text-align:right'| 1013 | | [[Maidhc Dainín Ó Sé]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-02 | data-sort-value="2013" | 2013-08-29 | [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1014 | | [[Máire Ní Scolaí]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-24 | data-sort-value="1985" | 1985-06-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1015 | | [[Máirtín Ó Corrbuí]] | data-sort-value="1912" | 1912-11-17 | data-sort-value="2002" | 2002-05-08 | ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 1016 | | [[Máirín Ní Rodaigh]] | | data-sort-value="1965" | 1965-10 | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1017 | | [[Mícheál Breathnach]] | data-sort-value="1881" | 1881-09-16 | data-sort-value="1908" | 1908-09-28 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1018 | | [[Mícheál Ó Bréartúin]] | data-sort-value="1930" | 1930 | data-sort-value="2011" | 2011 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1019 | | [[Patsy Ó Ceannabháin]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="1998" | 1998 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1020 | | [[Pádraic Óg Ó Conaire]] | data-sort-value="1893" | 1893-03-11 | data-sort-value="1971" | 1971-08-05 | ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]'' |- | style='text-align:right'| 1021 | | [[Seán Ó Ruadháin]] | data-sort-value="1883" | 1883-02-20 | data-sort-value="1966" | 1966-06-22 | [[Gaoth Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1022 | | [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1715" | 1715 | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Tuar na Fola]] |- | style='text-align:right'| 1023 | | [[Énrí Ó Muirgheasa]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-14 | data-sort-value="1945" | 1945-08-13 | ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]'' |- | style='text-align:right'| 1024 | [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]] | [[Mary Anne Sadlier]] | data-sort-value="1820" | 1820-12-31 | data-sort-value="1903" | 1903-04-05 | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1025 | | [[Kit Ahern]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-13 | data-sort-value="2007" | 2007-12-27 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 1026 | | [[Nicky McFadden]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-25 | data-sort-value="2014" | 2014-03-25 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]] | [[Thomas James Mulvany]] | data-sort-value="1779" | 1779 | data-sort-value="1845" | 1845-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1028 | | [[William Haliday]] | data-sort-value="1788" | 1788 | data-sort-value="1812" | 1812 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1029 | | [[Áine Ní Fhoghludha]] | data-sort-value="1880" | 1880-11-10 | data-sort-value="1932" | 1932-04-14 | ''[[:d:Q104319641|An Móta]]'' |- | style='text-align:right'| 1030 | | [[Patrick Ganly]] | data-sort-value="1809" | 1809 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]] | [[Robert Murphy]] | data-sort-value="1806" | 1806 | data-sort-value="1843" | 1843-03-12 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1032 | | [[William Kirby Sullivan]] | data-sort-value="1821" | 1821 | data-sort-value="1890" | 1890 | [[An Druipseach]] |- | style='text-align:right'| 1033 | | [[Stephen Spring Rice (1814–1865)]] | data-sort-value="1814" | 1814-08-31 | data-sort-value="1865" | 1865-05-09 | ''[[:d:Q16931404|Mount Trenchard House]]'' |- | style='text-align:right'| 1034 | | [[Julia Grenan]] | data-sort-value="1883" | 1883-07-02 | data-sort-value="1972" | 1972-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1035 | | [[Vincent Barry]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1036 | | [[Michael O'Higgins]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-01 | data-sort-value="2005" | 2005-03-09 | [[Teach Srafáin]] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Brigid Hogan-O'Higgins]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-10 | data-sort-value="2022" | 2022-11-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1038 | | [[Tadhg Dall Ó hUiginn]] | data-sort-value="1550" | 1550 | data-sort-value="1591" | 1591-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 1039 | | [[Tomás Ó Néill Ruiséal]] | data-sort-value="1828" | 1828 | data-sort-value="1908" | 1908 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 1040 | | [[Mary Elizabeth Byrne]] | data-sort-value="1880" | 1880-07-02 | data-sort-value="1931" | 1931-01-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1041 | | [[Henry Mountcharles|Henry Conyngham]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-25 | data-sort-value="2025" | 2025-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1042 | | [[Anraí Ó Riain]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-07 | data-sort-value="2020" | 2020-11-24 | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1043 | | [[Seosamh Ó Ceocháin]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-18 | data-sort-value="1988" | 1988-01-05 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1044 | [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]] | [[Jennie Wyse Power]] | data-sort-value="1858" | 1858-05-01 | data-sort-value="1941" | 1941-01-05 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1045 | [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]] | [[James Ware]] | data-sort-value="1594" | 1594-11-26 | data-sort-value="1666" | 1666-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1046 | [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]] | [[Michael Donnellan]] | data-sort-value="1900" | 1900 | data-sort-value="1964" | 1964-09-27 | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1047 | | [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]] | data-sort-value="1836" | 1836-09-29 | data-sort-value="1899" | 1899-01-10 | ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]'' |- | style='text-align:right'| 1048 | [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]] | [[Joseph MacBride]] | data-sort-value="1860" | 1860 | data-sort-value="1938" | 1938-01-01 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1049 | [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]] | [[Billy Lawless]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-04 | data-sort-value="2024" | 2024-11-08 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1050 | | [[Thomas de Vere Coneys]] | data-sort-value="1804" | 1804 | data-sort-value="1851" | 1851-12-28 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1051 | | [[Séamas Ó Dubhghaill]] | data-sort-value="1855" | 1855-07-25 | data-sort-value="1929" | 1929-05-30 | ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1052 | | [[Seosamh Ó Tórna]] | data-sort-value="1888" | 1888-08-02 | data-sort-value="1967" | 1967-04-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1053 | | [[Peadar Bairéad]] | | data-sort-value="2019" | 2019 | [[Iorras]] |- | style='text-align:right'| 1054 | | [[Siobhán Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-31 | data-sort-value="2013" | 2013-05-21 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1055 | | [[Moya Llewelyn Davies]] | data-sort-value="1881" | 1881-03-25 | data-sort-value="1943" | 1943-09-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1056 | | [[Edward King-Tenison]] | data-sort-value="1805" | 1805-01-21 | data-sort-value="1878" | 1878-06-19 | ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1057 | | [[Charles Dawson]] | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1917" | 1917 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1058 | | [[Nancy Corrigan]] | data-sort-value="1912" | 1912-06-21 | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Acaill]] |- | style='text-align:right'| 1059 | | [[Jemma Redmond]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-16 | data-sort-value="2016" | 2016-08-16 | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1060 | | [[Margaret Dobbs]] | data-sort-value="1871" | 1871-11-19 | data-sort-value="1962" | 1962-01-02 | [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1061 | [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]] | [[Sheila Tinney]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-15 | data-sort-value="2010" | 2010-03-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1062 | | [[Austin Carroll]] | data-sort-value="1835" | 1835<br/>1835-02-23 | data-sort-value="1909" | 1909<br/>1909-11-29 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1063 | [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]] | [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]] | | data-sort-value="1126" | 1126 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1064 | | [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]] | | data-sort-value="1142" | 1142 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1065 | | [[Mary Swanzy]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1066 | | [[Seosamh Laoide]] | data-sort-value="1865" | 1865-05-24 | data-sort-value="1939" | 1939-09-21 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1067 | [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]] | [[Martin Corry]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-12 | data-sort-value="1979" | 1979-02-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1068 | [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]] | [[Jack Murphy]] | data-sort-value="1920" | 1920 | data-sort-value="1984" | 1984-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1069 | | [[Des Foley]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-12 | data-sort-value="1995" | 1995-02-05 | [[Cionn Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1070 | | [[Jack McQuillan]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-30 | data-sort-value="1998" | 1998-03-08 | [[Béal Átha Feorainne]] |- | style='text-align:right'| 1071 | | [[Michael O'Halloran]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-20 | data-sort-value="1999" | 1999-11-29 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1072 | | [[Louis Dalton]] | data-sort-value="1862" | 1862-09-20 | data-sort-value="1945" | 1945-01-13 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1073 | | [[Hugh Law]] | data-sort-value="1872" | 1872-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-04-01<br/>1943-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1074 | | [[James Crowley]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1946" | 1946-01-21 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1075 | | [[Francis Bulfin]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-12 | data-sort-value="1951" | 1951-03-22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1076 | [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]] | [[Bridget Redmond]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1952" | 1952-05-03 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 1077 | | [[John Horgan]] | data-sort-value="1876" | 1876 | data-sort-value="1955" | 1955-06-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1078 | | [[Patrick Egan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1960" | 1960-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1079 | | [[Michael Kilroy]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-14 | data-sort-value="1962" | 1962-12-23 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1080 | | [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-01 | data-sort-value="1965" | 1965-02-14 | [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]] |- | style='text-align:right'| 1081 | [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]] | [[Paul Galligan]] | data-sort-value="1888" | 1888-06-20 | data-sort-value="1966" | 1966-12-14 | [[Carraig Álainn]] |- | style='text-align:right'| 1082 | | [[John Butler]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | [[Béal na Molt]] |- | style='text-align:right'| 1083 | [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]] | [[Rosie Hackett]] | data-sort-value="1893" | 1893-07-25<br/>1883 | data-sort-value="1976" | 1976-05-04<br/>1976-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1084 | [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]] | [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-14 | data-sort-value="1976" | 1976-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1085 | | [[Domhnall Caomhánach]] | data-sort-value="1140" | 1140 | data-sort-value="1175" | 1175 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1086 | | [[Nicolás Bhailís]] | data-sort-value="1548" | 1548 | data-sort-value="1585" | 1585-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1087 | | [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]] | | data-sort-value="862" | 862 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1088 | | [[Biddy White Lennon]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2017" | 2017-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1089 | | [[Robert William Alexander]] | data-sort-value="1905" | 1905-11-21 | data-sort-value="1979" | 1979-12-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1090 | | [[Keelin Shanley]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-24 | data-sort-value="2020" | 2020-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1091 | | [[Domhnaill Ó Bearáin]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-28 | data-sort-value="2018" | 2018-01-03 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[Robert Francis Ruttledge]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-11 | data-sort-value="2002" | 2002-01-12 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[Liam Ó Rinn]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-20 | data-sort-value="1943" | 1943-10-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[Máirin de Valéra]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-12 | data-sort-value="1984" | 1984-08-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1095 | | [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]] | data-sort-value="1951" | 1951 | data-sort-value="1982" | 1982-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1096 | | [[Fanny Currey]] | data-sort-value="1848" | 1848-05-30 | data-sort-value="1917" | 1917-03-30 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1097 | | [[Catherine Isabella Osborne]] | data-sort-value="1818" | 1818-06-30 | data-sort-value="1880" | 1880-06-21 | ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]'' |- | style='text-align:right'| 1098 | | [[Colm Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2017" | 2017 | [[Camas]] |- | style='text-align:right'| 1099 | | [[Seán Ua Cearnaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-13 | data-sort-value="2020" | 2020-10-26 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1100 | | [[Morgan Jageurs]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1932" | 1932-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1101 | | [[Peter Morgan Jaguers]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1932" | 1932 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Seán Ó Lúing]] | data-sort-value="1917" | 1917-05-16 | data-sort-value="2000" | 2000-02-10 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1103 | | [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]] | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2012" | 2012 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-09 | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1939" | 1939-08-20 | ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Seánie O'Brien]] | data-sort-value="1919" | 1919-08-23 | data-sort-value="1988" | 1988 | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1107 | | [[Máire Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1884" | 1884-02-02 | data-sort-value="1914" | 1914-07-14 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]] | data-sort-value="1853" | 1853-09-20 | data-sort-value="1940" | 1940-03-07 | ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1109 | | [[Moyra Barry]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Rós Ní Mhaonaigh]] | data-sort-value="1740" | 1740 | data-sort-value="1798" | 1798 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1111 | [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]] | [[Edith Anne Stoney]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-06 | data-sort-value="1938" | 1938-06-25 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 1112 | | [[Joseph Cooper Walker]] | data-sort-value="1761" | 1761 | data-sort-value="1810" | 1810-04-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1113 | [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]] | [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]] | data-sort-value="1792" | 1792 | data-sort-value="1867" | 1867 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1114 | | [[Kathleen Watkins]] | data-sort-value="1934" | 1934-10-17 | data-sort-value="2024" | 2024-11-07 | [[Teach Sagard]] |- | style='text-align:right'| 1115 | | [[Donncha Ó Céileachair]] | data-sort-value="1918" | 1918 | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1116 | | [[Mary Elmes]] | data-sort-value="1908" | 1908-05-05 | data-sort-value="2002" | 2002-03-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1117 | [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]] | data-sort-value="1915" | 1915-03-26 | data-sort-value="1998" | 1998-07-26 | [[Cill Ghallagáin]] |- | style='text-align:right'| 1118 | | [[Liam Ó hAonghusa|William Maunsell Hennessy]] | data-sort-value="1829" | 1829 | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Caisleán Ghriaire]] |- | style='text-align:right'| 1119 | | [[Ruth Brandt]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-22 | data-sort-value="1989" | 1989-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1120 | | [[Dorothy Blackham]] | data-sort-value="1896" | 1896-03-01 | data-sort-value="1975" | 1975-09-03 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1121 | | [[Neilí Ní Bhriain]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-04 | data-sort-value="1925" | 1925-04-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1122 | | [[William Ganly]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1926" | 1926-02-20 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1123 | | [[Edward Hayes]] | data-sort-value="1810" | 1810<br/>1814 | data-sort-value="1870" | 1870-11-12 | [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]] |- | style='text-align:right'| 1124 | [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]] | [[William Henry Gregory]] | data-sort-value="1817" | 1817-07-12<br/>1817-06-13 | data-sort-value="1892" | 1892-03-06 | [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1125 | | [[Clíodna Cussen]] | data-sort-value="1932" | 1932-09-18 | data-sort-value="2022" | 2022-08-02 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1126 | | [[Mabel Sharman Crawford]] | data-sort-value="1820" | 1820-06-03 | data-sort-value="1912" | 1912-02-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1127 | | [[Cecilia Margaret Nairn]] | data-sort-value="1791" | 1791 | data-sort-value="1857" | 1857-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1128 | | [[Victoria Coffey]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-16 | data-sort-value="1999" | 1999-06-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1129 | | [[James Murnaghan]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1130 | | [[Peadar Lamb]] | data-sort-value="1930" | 1930 | data-sort-value="2017" | 2017-09-01 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1131 | [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]] | [[Maud Joynt]] | data-sort-value="1868" | 1868-03-07 | data-sort-value="1940" | 1940-07-24 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1132 | | [[Margaret Grey Porter]] | | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1133 | | [[Eleanor Knott]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-18 | data-sort-value="1975" | 1975-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1134 | | [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]] | data-sort-value="1702" | 1702 | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1135 | | [[Liam Prút]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2023" | 2023-09-30 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1136 | | [[Seosamh Ó Guairim]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-12 | data-sort-value="2017" | 2017-03-06 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 1137 | | [[Nan Ghriallais]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-02 | data-sort-value="2018" | 2018-11-19 | [[Muiceanach idir Dhá Sháile]] |- | style='text-align:right'| 1138 | [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]] | [[Eibhlín Nic Niocaill]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-22 | data-sort-value="1909" | 1909-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Bríd Ní Ghiolláin]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-15 | data-sort-value="2003" | 2003-12-31 | ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]'' |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Eileen O'Faoláin]] | data-sort-value="1900" | 1900-06-10 | data-sort-value="1988" | 1988-09-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1141 | | [[Séamus Ó Caoimh|James George O'Keeffe]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-21 | data-sort-value="1937" | 1937-12-06 | ''[[:d:Q104304440|Baile an Tobair]]'' |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Diarmaid Ó Muirithe]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-11 | data-sort-value="2014" | 2014-07-11 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 1143 | | [[Edith Young]] | data-sort-value="1882" | 1882-09-10 | data-sort-value="1974" | 1974-02-10 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1144 | | [[Oonah Keogh]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-02 | data-sort-value="1989" | 1989-07-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1145 | | [[Seán Pléimeann]] | data-sort-value="1814" | 1814 | data-sort-value="1896" | 1896-01-28 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1146 | | [[Pádraigín Haicéad]] | data-sort-value="1604" | 1604 | data-sort-value="1654" | 1654-11 | ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]'' |- | style='text-align:right'| 1147 | | [[Mary Georgina Barton]] | data-sort-value="1861" | 1861-04-03 | data-sort-value="1949" | 1949-11-08 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1148 | [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] | [[Oscar Wilde]] | data-sort-value="1854" | 1854-10-16 | data-sort-value="1900" | 1900-11-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1149 | [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]] | [[Bram Stoker]] | data-sort-value="1847" | 1847-11-08 | data-sort-value="1912" | 1912-04-20 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1150 | [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Samuel Beckett]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-13 | data-sort-value="1989" | 1989-12-22 | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1151 | [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]] | [[W. B. Yeats]] | data-sort-value="1865" | 1865-06-13<br/>1865-03-13 | data-sort-value="1939" | 1939-01-28 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Swift]] | data-sort-value="1667" | 1667-11-30 | data-sort-value="1745" | 1745-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1153 | [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]] | [[Robert Boyle]] | data-sort-value="1627" | 1627-01-25 | data-sort-value="1691" | 1691-12-31 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Patrick Smyth]] | data-sort-value="1824" | 1824 | data-sort-value="1865" | 1865-10-14 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1155 | | [[Thomas Wall]] | data-sort-value="1906" | 1906-07-04 | data-sort-value="1985" | 1985-08-20 | ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]'' |- | style='text-align:right'| 1156 | | [[Patrick M. Foley|Patrick Foley]] | | data-sort-value="1931" | 1931-08-22 | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 1157 | [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] | [[James Joyce]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-02 | data-sort-value="1941" | 1941-01-13 | [[Ráth Garbh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1158 | [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lonsdale]] | data-sort-value="1903" | 1903-01-28 | data-sort-value="1971" | 1971-04-01 | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1159 | [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]] | [[William Rowan Hamilton]] | data-sort-value="1805" | 1805-08-04 | data-sort-value="1865" | 1865-09-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Íomhá:George Bernard Shaw 1936.jpg|center|128px]] | [[George Bernard Shaw]] | data-sort-value="1856" | 1856-07-26 | data-sort-value="1950" | 1950-11-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1161 | [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]] | [[Francis Beaufort]] | data-sort-value="1774" | 1774-05-27 | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1162 | [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | data-sort-value="2018" | 2018-11-07 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1163 | | [[Seán Ó Céirín]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-19 | data-sort-value="2001" | 2001-08-21 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1164 | | [[Donncha Ó Cróinín]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-08 | data-sort-value="1990" | 1990-06-05 | [[Baile Mhic Íre]] |- | style='text-align:right'| 1165 | | [[Vicky Phelan]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-28 | data-sort-value="2022" | 2022-11-14 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1166 | [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Meg Connery]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1956" | 1956-12 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 1167 | | [[Caitlín Ní Thoirbheird]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-05 | data-sort-value="1969" | 1969-07-24 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 1168 | | [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Seán Ó Sé]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-16 | data-sort-value="2026" | 2026-01-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1169 | | [[Flann Ó Riain]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-18 | data-sort-value="2008" | 2008-12-06 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1170 | | [[Molly Bracken]] | data-sort-value="1908" | 1908-02-03 | data-sort-value="1991" | 1991-11-19 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1171 | | [[Séamus Ó hUltacháin]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2023" | 2023-09-19 | ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 1172 | | [[Diarmuid Breathnach]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-05 | data-sort-value="2023" | 2023-11-13 | ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]'' |- | style='text-align:right'| 1173 | | [[John William Seoighe]] | data-sort-value="1919" | 1919 | data-sort-value="2015" | 2015 | ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]'' |- | style='text-align:right'| 1174 | | [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2005" | 2005 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1175 | | [[Máire an Ghabha]] | data-sort-value="1905" | 1905-03-18 | data-sort-value="1999" | 1999 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1176 | | [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-22 | data-sort-value="2013" | 2013-03-23 | ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 1177 | | [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]] | data-sort-value="1918" | 1918-04 | data-sort-value="2001" | 2001-04 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1178 | | [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-15 | data-sort-value="2013" | 2013-11-12 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1179 | | [[Tom Phaddy Mac Diarmada]] | data-sort-value="1909" | 1909-03-02 | data-sort-value="2001" | 2001-04-02 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Johnny Báille]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | data-sort-value="2004" | 2004-09-26 | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 1181 | | [[Tess Uí Chonghaile]] | | data-sort-value="2005" | 2005-03-08 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 1182 | | [[Meáirt Churraoin]] | data-sort-value="1913" | 1913-12-12 | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 1183 | | [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-13 | data-sort-value="2025" | 2025-01-03 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 1184 | | [[Domhnall Mac Síthigh]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-21 | data-sort-value="2017" | 2017-06-09 | ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]'' |- | style='text-align:right'| 1185 | | [[Pat Cheoinín]] | data-sort-value="1915" | 1915 | data-sort-value="2008" | 2008 | [[Fínis]] |- | style='text-align:right'| 1186 | | [[Feistí Ó Conluain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="2001" | 2001-06-04 | ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]'' |- | style='text-align:right'| 1187 | | [[Máire Nic Dhonnchadha]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="2020" | 2020-12-01 | ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 1188 | | [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2012" | 2012-01-26 | [[Inis Mhic Cionaith]] |- | style='text-align:right'| 1189 | | [[Bina McLoughlin]] | data-sort-value="1929" | 1929 | data-sort-value="2001" | 2001-02-16 | ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]'' |- | style='text-align:right'| 1190 | | [[Risteárd Ó Glaisne]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-02 | data-sort-value="2003" | 2003-11-06 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1191 | | [[Charlotte Dease]] | data-sort-value="1873" | 1873-07-20 | data-sort-value="1953" | 1953-05-05 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 1192 | | [[Cáit Feiritéar]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-01 | data-sort-value="2005" | 2005-06-08 | ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]'' |- | style='text-align:right'| 1193 | | [[Nessa Ní Shéaghdha]] | data-sort-value="1916" | 1916-03-14 | data-sort-value="1993" | 1993-04-11 | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1194 | [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]] | data-sort-value="1615" | 1615 | data-sort-value="1686" | 1686 | [[Cluain idir Dhá Lá]] |- | style='text-align:right'| 1195 | | [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="2017" | 2017-09-09 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 1196 | | [[Teresa Mullen]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-27 | data-sort-value="1989" | 1989-08-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1197 | | [[Liam Budhlaeir]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-28 | data-sort-value="1995" | 1995-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1198 | | [[Seán Ó hÉalaí]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-27 | data-sort-value="2017" | 2017-12-11 | ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]'' |- | style='text-align:right'| 1199 | | [[Aogán Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2025" | 2025-05-26 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[Seán Ó Tuairisg]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-01 | data-sort-value="2023" | 2023-04-19 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1201 | | [[Caitlín Ní Mhaolchróin]] | data-sort-value="1895" | 1895-11-22 | data-sort-value="1973" | 1973-06-13 | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 1202 | | [[Nóra Ághas]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-15 | data-sort-value="1970" | 1970-01-20 | ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]'' |- | style='text-align:right'| 1203 | | [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]] | data-sort-value="1869" | 1869 | data-sort-value="1949" | 1949-07-17 | ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 1204 | | [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1910" | 1910 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1205 | | [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-30 | data-sort-value="1996" | 1996-12-12 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1206 | | [[Máirín Ní Mhuiríosa]] | data-sort-value="1906" | 1906-09-05 | data-sort-value="1982" | 1982-08-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1207 | | [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-29 | data-sort-value="2016" | 2016-09-19 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 1208 | | [[Aodhán Madden]] | data-sort-value="1947" | 1947 | data-sort-value="2015" | 2015 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1209 | | [[Caitlín Ní Chionnaith]] | data-sort-value="1897" | 1897-09-09 | data-sort-value="1988" | 1988-03-22 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 1210 | | [[Paddy McMahon]] | data-sort-value="1933" | 1933 | data-sort-value="2019" | 2019 | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 1211 | | [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]] | data-sort-value="1896" | 1896-02-11 | data-sort-value="1961" | 1961-09-08 | ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]'' |- | style='text-align:right'| 1212 | | [[Minnie Cormack]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1919" | 1919<br/>1920 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 1213 | | [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="1992" | 1992-12-26 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1214 | | [[Seán Garvey]] | data-sort-value="1952" | 1952 | data-sort-value="2022" | 2022-05-06 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1215 | | [[Annraoi Ó Liatháin]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="1981" | 1981-07-27 | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1216 | | [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-21 | data-sort-value="1944" | 1944-04-03 | ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]'' |- | style='text-align:right'| 1217 | | [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]] | data-sort-value="1903" | 1903-01-21 | data-sort-value="1974" | 1974-02-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1218 | | [[Sailí Ní Anluain]] | data-sort-value="1830" | 1830s | data-sort-value="1896" | 1896-12-28 | ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]'' |- | style='text-align:right'| 1219 | [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]] | [[James O'Donnell]] | data-sort-value="1828" | 1828 | data-sort-value="1897" | 1897-10-17 | ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1220 | | [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1903" | 1903 | data-sort-value="1961" | 1961-04-11 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1221 | | [[Seán Ó Morónaigh]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2023" | 2023-04-24 | [[Úlla]] |- | style='text-align:right'| 1222 | | [[Séamus Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-01 | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | [[Ard na Caithne]] |- | style='text-align:right'| 1223 | | [[Peadar Ó Treasaigh]] | | data-sort-value="2026" | 2026-02-28 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1224 | | [[Maureen Sweeney]] | data-sort-value="1923" | 1923-06-03 | data-sort-value="2023" | 2023-12-17 | ''[[:d:Q56274057|Knockanure]]'' |- | style='text-align:right'| 1225 | | [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]] | data-sort-value="1918" | 1918-07-31 | data-sort-value="1998" | 1998-01-26 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 1226 | | [[Conleth Ellis]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="1988" | 1988-05-10 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1227 | [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]] | [[Anne Enright]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roddy Doyle]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1229 | [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona Shaw]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-10 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1230 | [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]] | [[James O'Shea]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1231 | [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Pierce Brosnan]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1232 | [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Stephen Ireland]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1233 | [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Ned O'Sullivan]] | data-sort-value="1950" | 1950-11-25 | | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1234 | [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]] | [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-12 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1235 | [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]] | [[Joey O'Brien]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1236 | [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colin Farrell]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | | ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]'' |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robbie Keane]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-08 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1238 | [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]] | [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1239 | [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]] | [[Máire Mhic Róibín]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-21 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1240 | [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]] | [[Roy Keane]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1241 | [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]] | [[Damien Duff]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-02 | | [[Baile Baodáin]] |- | style='text-align:right'| 1243 | [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]] | [[Cillian Murphy]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 1244 | [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]] | [[Mark Dearey]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-19 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1245 | [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]] | [[Brendan Gleeson]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1246 | [[Íomhá:Evanna Lynch Comic Con Cape Town 2026 02.jpg|center|128px]] | [[Evanna Lynch]] | data-sort-value="1991" | 1991-08-16 | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 1247 | [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]] | [[Eoin Colfer]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-14 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1248 | [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Rhys Meyers]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1249 | [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]] | [[Bob Geldof]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-05 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1250 | [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]] | [[Glen Hansard]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1251 | [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]] | [[Sheamus]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1252 | [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]] | [[Cecelia Ahern]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1253 | [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]] | [[Niamh Kavanagh]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1254 | [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]] | [[Brenda Fricker]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1255 | [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]] | [[Eimear Quinn]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1256 | [[Íomhá:Sarah Bolger (48484781976) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sarah Bolger]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1257 | [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]] | [[Sharon Corr]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-24 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1258 | [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]] | [[Elaine Cassidy]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | | [[Cill Chomhghaill]] |- | style='text-align:right'| 1259 | [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Sonia O'Sullivan]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-28 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1260 | [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fionnula Flanagan]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1261 | | [[Michelle Smith]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-16 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]] | [[Steve Finnan]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-24 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1263 | [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Richard Dunne]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1264 | [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]] | [[Naoise Ó Muirí]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-15 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1265 | [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]] | [[Samantha Mumba]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1266 | [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]] | [[Christy Moore]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kerry Condon]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1268 | [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]] | [[Marian Keyes]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-10 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1269 | [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]] | [[Imelda May]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1270 | [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]] | [[Alison Doody]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1271 | [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie Taylor]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-02 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1272 | [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]] | [[Mary Black]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-23<br/>1955-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1273 | [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]] | [[John Lyons]] | data-sort-value="1977" | 1977-06 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1274 | [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]] | [[Andrea Corr]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1275 | [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]] | [[Éamon Ó Cuív]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1276 | [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEochaidh]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-08 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1277 | [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Claire Keegan]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1278 | [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]] | [[Sunniva]] | data-sort-value="901" | 10th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1279 | [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Doyle]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-18 | | [[Maigh Arnaí]] |- | style='text-align:right'| 1280 | [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Byrne]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1281 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]] | [[Shane Long]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-22 | | [[Gort na hUamha]] |- | style='text-align:right'| 1282 | [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]] | [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-30 | | [[Na Solláin]] |- | style='text-align:right'| 1283 | [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]] | [[John O'Shea]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-30 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1284 | [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1285 | [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ronan Keating]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1286 | [[Íomhá:Damien Rice 5.jpg|center|128px]] | [[Damien Rice]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1287 | [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Brian McFadden]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1288 | [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]] | [[John Banville]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1289 | [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Meaney]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1290 | [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]] | [[Stephen Hunt]] | data-sort-value="1981" | 1981-08-01 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1291 | [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] | [[Robert Sheehan]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-07 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1292 | [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Glenn Whelan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1293 | [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]] | [[Keith Andrews]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1294 | [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]] | [[Steve Staunton]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1295 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Paul McShane]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-06 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1296 | [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denis Irwin]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-31 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1297 | [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]] | [[Nicky Byrne]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1298 | [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kelly]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1299 | [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Quinn]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1300 | [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]] | [[Ken Doherty]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1301 | [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]] | [[Catherine Day]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1302 | [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]] | [[Darren Shan]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-03<br/>1972-07-02 | | [[Londain]]<br/>[[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1303 | [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1304 | [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]] | [[Liam Brady]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1305 | [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]] | [[Stephen Roche]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-28 | | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 1306 | [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]] | [[Aidan Gillen]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]] | [[Darren O'Dea]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1308 | [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-19 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1309 | [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Boyne]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1310 | | [[Máirtín Mac Cumascaigh]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-09 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1311 | | [[Dan Neville]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-08 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1312 | [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Liam Twomey]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-03 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1313 | [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cuffe]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-03 | | [[Seanchill]] |- | style='text-align:right'| 1314 | [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]] | [[Bernard Durkan]] | data-sort-value="1945" | 1945-03-26 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 1315 | [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]] | [[Denis Naughten]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-23 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1316 | [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Harrington]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1317 | [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]] | [[Dylan Moran]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-03 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1318 | [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hand]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1319 | [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Anthony Lawlor]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-13 | | [[Baile Eoin]] |- | style='text-align:right'| 1320 | | [[Gary Deegan]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1321 | [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]] | [[Tommy Bowe]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-22 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1322 | [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Brádaigh]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-16 | | ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]'' |- | style='text-align:right'| 1323 | [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Marian Harkin]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-26 | | [[Baile an Tóchair]] |- | style='text-align:right'| 1324 | [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]] | [[Maria Doyle Kennedy]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-25 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1325 | [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]] | [[Déirdre de Búrca]] | data-sort-value="1963" | 1963-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1326 | [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]] | [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1327 | [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-06 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Gerry Collins]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-16 | | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 1329 | | [[Kirsten Sheridan]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1330 | [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]] | [[Rob Kearney]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1331 | [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]] | [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1332 | [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]] | [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-13 | | [[An Port Rua]] |- | style='text-align:right'| 1333 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]] | [[David Forde]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-20 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1334 | [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]] | [[Domhnall Gleeson]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1335 | [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Smith]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-01 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1337 | [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]] | [[Róisín Murphy]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-05 | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 1338 | [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]] | [[Mary Lou McDonald]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1339 | | [[Doireann Ní Bhriain]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1340 | | [[Dawn Martin]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-28 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1341 | [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]] | [[Mary White]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-24 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1342 | | [[Marina Carr]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-17 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1343 | [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]] | [[Siobhan Fahey]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1344 | [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]] | [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-11 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]] | [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-13 | | [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]] |- | style='text-align:right'| 1346 | [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Ainifín]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1347 | [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]] | [[Andy Reid]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1348 | [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]] | [[Colm Tóibín]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1349 | [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]] | [[Keith Fahey]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1350 | [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]] | [[Batt O'Keeffe]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-02 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1351 | [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]] | [[Phil Prendergast]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-20 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1352 | | [[Ruth Bradley]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1353 | [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kenny]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1354 | [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Cillian Sheridan]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-23 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 1355 | | [[Yvonne McGuinness]] | data-sort-value="1972" | 1972-10-12 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]] | [[Mary Kennedy]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1357 | [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Nessa Childers]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1358 | [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]] | [[Alan Shatter]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1359 | [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]] | [[Anthony Stokes]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1360 | | [[Avril Doyle]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1361 | [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]] | [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-01 | | [[Cromadh]] |- | style='text-align:right'| 1362 | [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Byrne]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-26 | | [[An Cloigín Gorm]] |- | style='text-align:right'| 1363 | [[Íomhá:Dervla Kirwan at the BAFTA's in 2009.jpg|center|128px]] | [[Dervla Kirwan]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-24<br/>1971-10-23 | | [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]] |- | style='text-align:right'| 1364 | [[Íomhá:1718637040285 20190604 KELLEHER Billy IE 14.jpg|center|128px]] | [[Billy Kelleher]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1365 | [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]] | [[Jimmy Deenihan]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-11 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 1366 | [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]] | [[Pat Breen]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1367 | [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-18 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1368 | [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]] | [[Paddy Keenan]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-30 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 1369 | | [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-07 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1370 | [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]] | [[Donal MacIntyre]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1371 | [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-20 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1372 | [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]] | [[Kian Egan]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1373 | [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]] | [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1374 | [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael P. Kitt]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1375 | [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]] | [[Louis Walsh]] | data-sort-value="1952" | 1952-08-05 | | [[Coillte Mach]] |- | style='text-align:right'| 1376 | | [[Conor McPherson]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1377 | [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Coghlan]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-21 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1378 | [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]] | [[Ruby Walsh]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-14 | | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 1379 | | [[Éamann Ó Braonáin]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1380 | [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]] | [[Shane Filan]] | data-sort-value="1979" | 1979-07-05 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1381 | [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Horan]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1382 | [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]] | [[Jack Gleeson]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1383 | | [[Paddy Reilly]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1384 | [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]] | [[Larry Mullen]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1385 | [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]] | [[Bono]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1386 | | [[Brian Kerr]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-03<br/>1953-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1387 | | [[Gráinne Seoige]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-05 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1388 | | [[Billy Roche]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-11 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1389 | [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]] | [[Brian O'Driscoll]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1390 | [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]] | [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1391 | [[Íomhá:2026 Micheál Martin - (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Máirtín]] | data-sort-value="1960" | 1960-08-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1392 | [[Íomhá:1718705088377 20240617 NI MHURCHU Cynthia IE 007.jpg|center|128px]] | [[Cynthia Ní Mhurchú]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1393 | | [[Gráinne Murphy]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-26 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1394 | [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]] | [[Michael Carruth]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1395 | [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]] | [[Dermot Bolger]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-06 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1396 | [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]] | [[Stefan Molyneux]] | data-sort-value="1966" | 1966-09-24 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1397 | | [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1398 | [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]] | [[Jim Corr]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1399 | [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Graham Linehan]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1400 | [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Owen Heary]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1401 | [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]] | [[Shane Horgan]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-18 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1402 | [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]] | [[Kenny Egan]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-07 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1403 | [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]] | [[John Hayes]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-02 | | ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]'' |- | style='text-align:right'| 1404 | [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Jim Higgins]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-04 | | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 1405 | | [[Seán Ó Neachtain]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1406 | [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]] | [[Gordon D'Arcy]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-10 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1407 | [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]] | [[Colum McCann]] | data-sort-value="1965" | 1965-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1408 | [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]] | [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1409 | [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]] | [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1410 | | [[Séamus Kirk]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-26 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1411 | [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]] | [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-28 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1412 | [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]] | [[Éamon Mac Giollamóir]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-24 | | [[An Chealtrach]] |- | style='text-align:right'| 1413 | [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Phil Hogan]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-04 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1414 | [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Briain]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-04 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1415 | [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]] | [[Donal Lunny]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1416 | [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]] | [[Finn Bálor]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-25 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1417 | [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]] | [[Seán Gallagher]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-07 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1418 | [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]] | [[Charles Flanagan]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 1419 | [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Charles McDonald]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-11 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1420 | [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]] | [[Colm Burke]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-17 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1421 | [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dara Calleary]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-10 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1422 | [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Darragh O'Brien]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-08 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1423 | [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]] | [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1424 | [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Deirdre Clune]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1425 | [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]] | [[Denis O'Donovan]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1426 | [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Wilson]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-20 | | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1427 | [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]] | [[Philip Pettit]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | [[Béal Átha Ghártha]] |- | style='text-align:right'| 1428 | [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]] | [[Dominic Hannigan]] | data-sort-value="1965" | 1965-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1430 | [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paschal Donohoe]] | data-sort-value="1974" | 1974-09-19 | | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 1431 | [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]] | [[Ardal O'Hanlon]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-08 | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 1432 | [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc MacSharry]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1433 | [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1434 | [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]] | [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-26 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1435 | [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1436 | [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Higgins]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-20 | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 1437 | [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]] | [[Willie O'Dea]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1438 | [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1439 | [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]] | [[Gerald Barry]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-28 | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1440 | [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]] | [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1441 | [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]] | [[Willo Flood]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1442 | [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jonathan Sexton]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Gabriel de Mhistéal]] | data-sort-value="1951" | 1951-12-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1444 | | [[Fidelma Healy Eames]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-14 | | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 1445 | [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]] | [[Frank Feighan]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-04 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 1446 | [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]] | [[Peter Stringer]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1447 | [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]] | [[Paddy Burke]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-15 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1448 | [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Grealish]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1449 | [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]] | [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1450 | [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]] | [[Pat Kenny]] | data-sort-value="1948" | 1948-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1451 | [[Íomhá:Caroline Corr (Vienna, 2016) 03 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Caroline Corr]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1452 | [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]] | [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1453 | [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]] | [[Michael Lowry]] | data-sort-value="1954" | 1954-03-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1454 | [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]] | [[James Reilly]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-16 | | [[Lusca]] |- | style='text-align:right'| 1455 | | [[Jim Walsh]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-05 | | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 1456 | [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]] | [[John Gormley]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1457 | | [[Tom Sheahan]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-05 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1458 | [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leo Varadkar]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1459 | [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Terence Flanagan]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1460 | [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]] | [[Kevin Farrell]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1461 | | [[Glen Crowe]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1462 | [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pat Fenlon]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1463 | [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]] | [[Mark Feehily]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-28 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1464 | | [[Noel Coonan]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-06 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1465 | | [[Labhrás Ó Murchú]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-14 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1466 | [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]] | [[Tríona Ní Dhomhnaill]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1467 | [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]] | [[Liam Aighleart]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-27 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 1468 | | [[Liam Mac Cóil]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1469 | [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]] | [[Maighread Ní Dhomhnaill]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1470 | [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Spillane]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1471 | [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]] | [[Mark Daly]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-12 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1472 | | [[Maurice Cummins]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-25 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1473 | [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-29 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1474 | [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]] | [[Trevor Joyce]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1475 | [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]] | [[Niall Ó Brolcháin]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1476 | [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]] | [[Nora Owen]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Connell]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1478 | [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-02 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1479 | [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Muireann Nic Amhlaoibh]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Inis Oírr]] |- | style='text-align:right'| 1480 | | [[Paul Bradford]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-01 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1481 | [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Maonlaí]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-07 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1482 | [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richard Boyd Barrett]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1483 | [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]] | [[Robert Troy]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-24 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1484 | | [[Seán Kenny]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-01 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1485 | [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Ross]] | data-sort-value="1949" | 1949-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1486 | [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Dunphy]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1487 | [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]] | [[Steve Collins]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-21 | | [[an Chabrach]] |- | style='text-align:right'| 1488 | | [[Diarmuid Ó Murchú]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-22 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1489 | [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]] | [[Barry McGuigan]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-28 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1490 | [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]] | [[Terry Leyden]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-01 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1491 | [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]] | [[John O'Flynn]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-11 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1492 | [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]] | [[Timmy Dooley]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-13 | | [[Baile Uí Bheoláin]] |- | style='text-align:right'| 1493 | [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]] | [[Roy O'Donovan]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1494 | [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]] | [[Colin Healy]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1495 | [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Alex White]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1496 | [[Íomhá:Una Healy at BAFTAs 2026 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Una Healy]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-10 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1497 | [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Shane Lowry]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-02 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 1498 | [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]] | [[Ian Gibson]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1499 | | [[Aengus Mac Grianna]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-09 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1500 | [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]] | [[Caitriona Balfe]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1501 | [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]] | [[Ciara Grant]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1502 | [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Clare Daly]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-11 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1503 | [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]] | [[Colm Cúipéir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-03 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1504 | [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[D. S. Ó Ciara]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-11 | | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 1505 | | [[Dónal Ó Seancháin]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-04 | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 1506 | | [[Darragh Ó Sé]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-01 | | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 1507 | [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]] | [[Declan Kidney]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1508 | [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]] | [[Déaglán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-18 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1509 | [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise O'Sullivan]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1510 | | [[Éadbhard Ó Cathaoir]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-14 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 1511 | [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]] | [[Eric Elwood]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-26 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1512 | [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]] | [[Frances Black]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1513 | [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]] | [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1514 | | [[James Nolan]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-27 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1515 | [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lucinda Creighton]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-20 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1516 | | [[Marc Ó Sé]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-21 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1517 | [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]] | [[Mary Davis]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-06 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 1518 | | [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]] | data-sort-value="1937" | 1937-01-04 | | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 1519 | | [[Mícheál Mac Síthigh]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1520 | [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]] | [[Alan Titley]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1521 | | [[Vincent Morley]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1522 | [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niamh Fahey]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1523 | | [[Nollaig Ó Sceacháin]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-06 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]] | [[Pat Scully]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1525 | [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Spealáin]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-01 | | [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]] |- | style='text-align:right'| 1526 | | [[Paul Galvin]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-02 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 1527 | [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]] | [[Ed Joyce]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1528 | | [[Tomás Breatnach]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-27<br/>1983 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1529 | [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]] | [[Vincent Browne]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-17 | | [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1530 | [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]] | [[David McWilliams]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1531 | [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Willie Walsh]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1532 | [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Áine O'Gorman]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-13 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1533 | | [[Brian Shelley]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1534 | | [[Dave Mooney]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1535 | [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]] | [[Eve Hewson]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1536 | | [[Colm Ó Maonlaí]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1537 | [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]] | [[Geraldine Kennedy]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-01 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1538 | [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Mac Dhonnagáin]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]] |- | style='text-align:right'| 1539 | [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Amond]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-15 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1540 | [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]] | [[Killian Brennan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-31 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1541 | | [[Martin Coleman]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-15 | | [[Béal Átha an Cheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 1542 | [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]] | [[Todd Carty]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1543 | [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]] | [[John Perry]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-15 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1544 | [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-12 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1545 | [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]] | [[Seán Fleming]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-01 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1546 | [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]] | [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-13 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 1547 | [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]] | [[Tommy Broughan]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1548 | [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynch]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-07 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1549 | [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]] | [[Paul Kehoe]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-11 | | [[Brí]] |- | style='text-align:right'| 1550 | [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Ring]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-24 | | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 1551 | [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]] | [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-25 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1552 | [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barry Andrews]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1553 | | [[Billy Timmins]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-01 | | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1554 | [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]] | [[Jack Wall]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-01 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 1555 | [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]] | [[Fergus O'Dowd]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1556 | [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]] | [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-08 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1557 | | [[Ivor Mac Alaigh]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-06 | | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1558 | | [[Tom Hayes]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-16 | | [[An Gabhailín]] |- | style='text-align:right'| 1559 | [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Olivia Mitchell]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-31 | | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 1560 | [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]] | [[David Stanton]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-15 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1561 | [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]] | [[Damien English]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-21 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1562 | [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]] | [[Colm Ó Cíosóig]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1563 | [[Íomhá:1720100109938 20240704 FLANAGAN Luke Ming IE 004.jpg|center|128px]] | [[Luke 'Ming' Flanagan]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-22 | | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1564 | [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]] | [[Dónal Óg Ó Cíosóg]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-16 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1565 | [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]] | data-sort-value="1935" | 1935-04-22 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1566 | | [[Lesley Roy]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-17 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1567 | [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]] | [[Aisling Bea]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-16 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1568 | [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]] | [[Simon Zebo]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1569 | | [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1570 | [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]] | [[Ronan Finn]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1571 | | [[Aaron Mac Cuinneagáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 1572 | [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]] | [[Adam Fergus]] | | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1573 | [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aengus Ó Snodaigh]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1574 | | [[Aodhán Ó Fógartaigh]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-20 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1575 | [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aodán Ó hAirt]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1576 | | [[Aodán Ó Sé]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-29 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1577 | [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony 2.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-08 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1578 | [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]] | [[Aidan Price]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1579 | [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aideen Hayden]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1580 | | [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1581 | [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Aine Lawlor]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1582 | | [[Eileen MacDonagh]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-20 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 1583 | | [[Alan Ó Brógáin]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1584 | [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]] | [[Alan Dillon]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1585 | [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Alan Farrell]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-29 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1586 | | [[Alan Mathews]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1587 | [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]] | [[Alan Ó Nualláin]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1588 | | [[Alice Maher]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]'' |- | style='text-align:right'| 1589 | [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]] | [[Amanda Byram]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1590 | | [[Ambrós Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-11 | | [[Gníomh go Leith]] |- | style='text-align:right'| 1591 | [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Amy Huberman]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-20 | | [[Cábán tSíle]] |- | style='text-align:right'| 1592 | [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]] | [[Andrew Doyle]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1593 | [[Íomhá:Andy Moran.jpg|center|128px]] | [[Aindriu Ó Morain]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-02 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1594 | [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]] | [[Ann Phelan]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-16 | | [[Gráig na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1595 | | [[Anna Geary]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1596 | | [[Annalise Murphy]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-01 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 1597 | | [[Anne Colley]] | data-sort-value="1951" | 1951-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1598 | | [[Anne Doyle]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-30 | | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 1599 | | [[Anne Ferris]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1600 | | [[Antóin Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-29 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1601 | [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]] | [[Antóin de Nais]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-12 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1602 | [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Ríordáin]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1603 | | [[Aodán Mac Gearailt]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-29 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1604 | [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]] | [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]'' |- | style='text-align:right'| 1605 | | [[Aoife Ní Thuairisg]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1606 | | [[Arthur Spring]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-05 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1607 | | [[Daragh O'Malley]] | data-sort-value="1954" | 1954-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1608 | [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]] | [[Averil Power]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1609 | | [[Barry Cogan]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1610 | [[Íomhá:1718705058077 20240617 COWEN Barry IE 008.jpg|center|128px]] | [[Barry Cowen]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-28 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 1611 | | [[Beircheart Ó Conchúir]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-25 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 1612 | [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]] | [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1613 | | [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1614 | [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]] | [[Bernard Dunne]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-06 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1615 | | [[Bernard O'Shea]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Darú, Contae Laoise|Darú]] |- | style='text-align:right'| 1616 | | [[Liam Cúipéir]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-16 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1617 | | [[Billy Woods]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1618 | | [[Bob Quinn]] | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1939 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1619 | | [[Brenda Power]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1620 | | [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-22 | | [[An Geata Bán]] |- | style='text-align:right'| 1621 | [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]] | [[Brendan Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-05 | | [[Buiríos Ó Luigheach]] |- | style='text-align:right'| 1622 | [[Íomhá:Brendan O'Carroll as the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin (REF-102282).jpg|center|128px]] | [[Brendan O'Carroll]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-15 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1623 | [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]] | [[Brendan Ryan]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-05 | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 1624 | | [[Brendan Shine]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-02 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1625 | | [[Brendan Toal]] | data-sort-value="1940" | 1940-12-01 | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1626 | [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]] | [[Brian Hayes]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1627 | | [[Brian Ó Murchú]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-21 | | ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]'' |- | style='text-align:right'| 1628 | | [[Brian Ó hAlluráin]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1629 | [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]] | [[Brian Stanley]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-12 | | [[Buiríos Mór Osraí]] |- | style='text-align:right'| 1630 | | [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]] | data-sort-value="1971" | 1971-08 | | [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]] |- | style='text-align:right'| 1631 | | [[Briege Corkery]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1632 | | [[Eva Rothschild]] | data-sort-value="1972" | 1972<br/>1971-02<br/>1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1633 | | [[Bryan Cullen]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1634 | | [[Bryan Sheehan]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-25 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1635 | | [[Bríd Ní Neachtain]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1636 | | [[Mary Byrne]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-03 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1637 | [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]] | [[Caoimhghín Ó Caoláin]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-18 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1638 | [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]] | [[Cathal Mac Coille]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1639 | | [[Cathal Mac an Oirchinnigh]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1640 | [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Catherine Connolly]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-05 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1641 | [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]] | [[Catherine Murphy]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-01 | | [[Baile Phámar]] |- | style='text-align:right'| 1642 | [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]] | [[Catherine Noone]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-24 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1643 | | [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]] | | | ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]'' |- | style='text-align:right'| 1644 | [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]] | [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1645 | [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Seoige]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1646 | | [[Cian Ó Diolún]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-30 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1647 | | [[Cian Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1648 | [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciara Conway]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-13 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1649 | | [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1650 | [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Lynch]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1651 | | [[Ciarán Murphy]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-30 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1652 | | [[Ciarán Ó Faoláin]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-28 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1653 | [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]] | [[Cillian Ó Buachalla]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-14 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1654 | | [[Cillian O'Connor]] | data-sort-value="1992" | 1992-05 | | [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1655 | | [[Colette Nic Aodha]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Sruthair]] |- | style='text-align:right'| 1656 | | [[Cóilín Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-25 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1657 | | [[Colin Moran]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1658 | | [[Cóilín Ó Riain]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-02 | | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1659 | [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]] | [[Colm Ó Callanáin]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-18 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1660 | | [[Colm Ó Gealbháin]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-02 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1661 | | [[Colm Keaveney]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-11 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1662 | [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]] | [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1663 | | [[Conor Allis]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1664 | [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]] | [[Conchúr Ó Cuana]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1665 | | [[Conchúir Ó Fogartaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-12 | | [[Caisleán an Chomair]] |- | style='text-align:right'| 1666 | | [[Conchur Ó Liatháin]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-30 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1667 | | [[Conchúir Mac Craith]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-29 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1668 | [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]] | [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-14 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1669 | | [[Conchur Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-08 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1670 | | [[Cornelius Connolly]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1671 | | [[Cáit Keane]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-24 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1672 | [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]] | [[Damien Dempsey]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1673 | [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Hayes]] | data-sort-value="1982" | 1982-02-18 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1674 | | [[Daniel Bohane]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1675 | | [[Dónall Ó Cearnaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-19 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1676 | | [[Danny Sutcliffe]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1677 | [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]] | [[Dara Murphy]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-02 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1678 | | [[Dara Ó Conaola]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1679 | [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1680 | | [[Darach Ó hEoghanáin]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-21 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1681 | | [[Darach Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1682 | [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]] | [[Darach Ó Scolaí]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1683 | [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Darina Allen]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-13 | | [[An Chúlchoill]] |- | style='text-align:right'| 1684 | | [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-26 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1685 | | [[Darren Magee]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1686 | [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dave Fanning]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-27<br/>1955 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1687 | [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[David Burke]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-07 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1688 | [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Cullinane]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-04 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1689 | | [[Daithí Mac Éinrí]] | | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1690 | | [[David Moran]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1691 | | [[Daithí Ó Treasaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1692 | | [[Declan O'Mahony]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1693 | [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donnacha Bastic]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1694 | [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]] | [[Denis Behan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-02 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1695 | [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]] | [[Denis Landy]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-28 | | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1696 | [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Donncha Ó Moráin]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1697 | | [[Derek Ó Loinn]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-04 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1698 | | [[Derek Mooney]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1699 | | [[Derek Murray]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1700 | [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]] | [[Derek Nolan]] | data-sort-value="1982" | 1982 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1701 | | [[Dermot Somers]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1702 | | [[Des Cahill]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1703 | | [[Dessie Farrell]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1704 | [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]] | [[Dessie Ellis]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-23 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1705 | | [[Seán Óg de Paor]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1706 | [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Diane Caldwell]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-11 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1707 | | [[Diarmuid O'Carroll]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-16 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1708 | [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-27 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1709 | [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]] | [[Willie Penrose|Liam Penrose]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-01 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1710 | | [[Donal Ó Grádaigh]] | data-sort-value="1981" | 1981-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1711 | | [[Domhnall Ó Tuathaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-20 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1712 | [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]] | [[Donnacha Walsh]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-03 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1713 | [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dorothy Cross]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1714 | | [[Dáithí Ó Sé]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-02 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1715 | | [[Dónall Mac Giolla Easpaig]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1716 | [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamon Scanlon]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-20 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1717 | | [[Eimear Ní Chonaola]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1718 | [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Emma Eliza Regan]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-04 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1719 | [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]] | [[Eoghan Murphy]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-23 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1720 | | [[Eoghan Mac Diarmada]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1721 | | [[Eoghan Ó Gadhra]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1722 | | [[Eoin Ó Ceadagáin]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1723 | [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]] | [[Eoin Brosnan]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1724 | [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Lorcáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-17 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1725 | [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]] | [[Eoin Liostún]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1726 | [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Broin]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1727 | [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eric Byrne]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1728 | [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pixie McKenna]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1729 | | [[Evelyn O'Rourke]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1730 | | [[Fiach Mac Conghail]] | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1731 | | [[Fiachra Breathnach]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1732 | [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]] | [[Finian Hanley]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-04 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1733 | [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]] | [[Finian McGrath]] | data-sort-value="1953" | 1953-04-09 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1734 | [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]] | [[Fintan O'Toole]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1735 | | [[Fiona Glascott]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-22 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1736 | | [[Francis Brennan]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1737 | | [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-10 | | [[Baile Bhailcín]] |- | style='text-align:right'| 1738 | | [[Garraí Mag Uidhir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1739 | | [[Gabhán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1740 | [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]] | [[George Lee (iriseoir)|George Lee]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-27 | | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1741 | | [[Gerard Brennan]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1742 | | [[Gearóid de Paor]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-27 | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 1743 | [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]] | [[Gerald Nash]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1744 | | [[Gerry Brady]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1745 | | [[Gerry Hutch]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1746 | [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]] | [[Glenda Gilson]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-03 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 1747 | [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]] | [[Graham Ó Cáinte]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1748 | | [[Graham Mag Oireachtaigh]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-17 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1749 | [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]] | [[Heather Humphreys]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-14 | | ''[[:d:Q31173147|An Droim]]'' |- | style='text-align:right'| 1750 | [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]] | [[Hildegarde Naughton]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-01 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 1751 | | [[Ian Dempsey]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1752 | [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ivana Bacik]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1753 | | [[J. J. Ó Dúláinne]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-06 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1754 | | [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-19 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1755 | [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Tirial]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-19 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1756 | [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]] | [[Jacqui Hurley]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-15 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1757 | | [[James Bannon]] | data-sort-value="1958" | 1958-03-06 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1758 | [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]] | [[James Heffernan]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1759 | [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]] | [[Séamus Mac Cártaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1760 | [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]] | [[James McGee]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1761 | | [[Séamas Mac Fhearaigh]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-26 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1762 | [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Sceacháil]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1763 | [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]] | [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1764 | | [[Iasan Scorlóg]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1765 | | [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1766 | [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]] | [[Jerry Buttimer]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-18 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1767 | [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jessie Buckley]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-28 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1768 | [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]] | [[Jillian van Turnhout]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1769 | | [[Jim D'Arcy]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-20 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1770 | [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]] | [[Jim Daly]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-20 | | [[Draighneach]] |- | style='text-align:right'| 1771 | | [[Jim Gavin]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1772 | | [[Séamus de Barra-Ó Murchú]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1773 | | [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1774 | [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]] | [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-04 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1775 | | [[Joe Behan]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-30 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1776 | [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]] | [[Joe Bergin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1777 | [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]] | [[Seosamh Ó Cainín]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1778 | [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Carey]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-24 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1779 | | [[Seosamh Ó Déin]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-15 | | [[Cill Ia]] |- | style='text-align:right'| 1780 | [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]] | [[Joe Duffy]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1781 | [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]] | [[Joe Gamble]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1782 | [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]] | [[Joe O'Reilly]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-01 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1783 | | [[John Bowman (craoltóir)]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1784 | | [[Seán Ó Conalláin]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-23 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1785 | [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]] | [[John Curran]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-17 | | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1786 | | [[John Delaney]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-16 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1787 | | [[John Donnellan]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-27 | | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1788 | [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]] | [[John Gilroy]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-20 | | [[Baile Átha Buí]] |- | style='text-align:right'| 1789 | [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]] | [[John Halligan]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-18 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1790 | [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]] | [[John J. McGuinness]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-15 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1791 | | [[John Leonard]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-20 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1792 | | [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-14 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1793 | | [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1794 | | [[John McCoy]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-01 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1795 | | [[Seán Ó Maoláin]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1796 | [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]] | [[John Murray (craoltóir Éireannach)]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1797 | | [[Seán Ó Caoimh]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-15 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1798 | [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]] | [[John Paul Phelan]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1799 | | [[Seán Tennyson]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-06 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1800 | | [[John Whelan]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-24 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1801 | [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gloinn]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-07 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1802 | [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]] | [[Jonathan O'Brien]] | data-sort-value="1971" | 1971-12-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1803 | [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Barrett]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1804 | [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Reilly]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-17 | | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 1805 | [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Thomas]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-20 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1806 | [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]] | [[Katie Holten]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1807 | | [[Caoimhín Ó Cáinte]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Inis Eonáin]] |- | style='text-align:right'| 1808 | | [[Caoimhín Ó Dubháin]] | data-sort-value="1991" | 1991-10 | | ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]'' |- | style='text-align:right'| 1809 | | [[Kevin Hartnett]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-04 | | [[An Seangharraí]] |- | style='text-align:right'| 1810 | | [[Caoimhín Mac Meanman]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1811 | | [[Caoimhín Ó Móráin]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1812 | [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kieran O'Donnell]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1813 | | [[Kieran O'Leary]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1814 | | [[Killian Young]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-04 | | [[An Rinn Aird]] |- | style='text-align:right'| 1815 | [[Íomhá:Jaguar XE - Arrival in London (15185880955) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Laura Whitmore]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-04 | | [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1816 | | [[Lee Keegan]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-25 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1817 | [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]] | [[Leona Maguire]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-30 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1818 | | [[Liam Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | | [[Baile an Phoill]] |- | style='text-align:right'| 1819 | [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]] | [[Liam Kearney]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-10 | | [[Conaithe]] |- | style='text-align:right'| 1820 | | [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-16 | | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1821 | [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Linda Bhreathnach]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1822 | | [[Lorcan Allen]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-27 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1823 | [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]] | [[Louise Quinn]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-17 | | [[Baile Coimín]] |- | style='text-align:right'| 1824 | | [[Lucy Kennedy]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-21 | | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1825 | | [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-25 | | [[Muine Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1826 | | [[Macdara Ó Fátharta]] | | | [[Inis Meáin]] |- | style='text-align:right'| 1827 | [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]] | [[Maeve Higgins]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-24 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1828 | | [[Majella O'Donnell]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-14 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1829 | [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]] | [[Marie-Louise O'Donnell]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-05 | | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 1830 | | [[Marie Moloney]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-26 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1831 | | [[Marie Mullen]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1832 | | [[Marita Conlon-McKenna]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1833 | | [[Mark Vaughan]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1834 | [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Conway]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-08 | | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 1835 | [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]] | [[Martin Ferris]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-10 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1836 | | [[Martin Gibbons]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-01 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1837 | [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]] | [[Martin Heydon]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-09 | | [[Cill Chuillinn]] |- | style='text-align:right'| 1838 | | [[Máirtín Ó Stoirín]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-28 | | [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]] |- | style='text-align:right'| 1839 | [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]] | [[Marty Morrissey]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-28 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1840 | [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Ann O'Brien]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-08 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1841 | | [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1842 | [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-10 | | [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1843 | | [[Mary Moran]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1844 | | [[Mary Wilson (craoltóir)]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1845 | [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]] | [[Maitiú Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Inis na mBreatnach]] |- | style='text-align:right'| 1846 | [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]] | [[Mattie McGrath]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-01 | | ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]'' |- | style='text-align:right'| 1847 | | [[Maura Derrane]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-08 | | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1848 | [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]] | [[Muiris Mac Gearailt]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1849 | [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]] | [[Maurice Quinlivan]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-23 | | [[Baile Uí Neachtain Beag]] |- | style='text-align:right'| 1850 | | [[Muiris Ó Seanacháin]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1851 | [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]] | [[MayKay]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1852 | [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]] | [[Megan Campbell]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1853 | | [[Michael Comiskey]] | data-sort-value="1953" | 1953-10-01 | | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 1854 | [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Creed]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-29 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1855 | [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]] | [[Michael Darragh MacAuley]] | data-sort-value="1986" | 1986-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1856 | [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]] | [[Michael Devine]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-19 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1857 | | [[Micheál Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-28 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1858 | | [[Micheál Mac Síomóin]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1859 | [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Healy-Rae]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-11 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 1860 | | [[Michael Hennessy]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1861 | | [[Mícheál Caomhánach]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-06 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 1862 | | [[Michael McCarthy]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-15 | | [[Dún Mánmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1863 | | [[Michael McGlynn]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1864 | [[Íomhá:Michael McGrath 2014 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-23 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1865 | [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]] | [[Michael McNamara]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-01 | | [[An Scairbh]] |- | style='text-align:right'| 1866 | | [[Michael Meehan]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1867 | | [[Michael Mullins]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1868 | [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]] | [[Michael W. D'Arcy]] | data-sort-value="1970" | 1970-02-26 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 1869 | | [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-23 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1870 | | [[Michelle Mulherin]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-20 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1871 | [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michelle O'Neill]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-10 | | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1872 | [[Íomhá:Member of the European Parliament Michael Wallace.jpg|center|128px]] | [[Mick Wallace]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1873 | | [[Mickey Kearns]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-18 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1874 | | [[Mike Denver]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-15 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1875 | | [[Mike Frank Russell]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1876 | [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Miriam O'Callaghan]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-06 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1877 | [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Níall de Búrca]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1878 | [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]] | [[Niall Collins]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-30 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1879 | | [[Nioclás Inglis]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-20 | | [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]] |- | style='text-align:right'| 1880 | | [[Nollaig Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-12 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1881 | | [[Nollaig Mac Craith]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-17 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 1882 | | [[Nollaig Ó Muraíle]] | | | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 1883 | [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Oliver Callan]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-27 | | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 1884 | | [[Ollie Cahill]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1885 | | [[Orla Guerin]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1886 | | [[P.S. Ó Riain]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-15 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1887 | | [[Pádraig Mac Aindriú]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1888 | | [[Pádraig de Priondragás]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1889 | [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Neill]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-16 | | [[Baile an Róba]] |- | style='text-align:right'| 1890 | | [[Paschal Mooney]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1891 | [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]] | [[Pat Deering]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-02 | | [[Ráth Bhile]] |- | style='text-align:right'| 1892 | | [[Pádraig Ó Dónalláin]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-19 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1893 | | [[Pat Gilroy]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1894 | | [[Pat O'Neill]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-14 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1895 | [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hOrgáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-05 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1896 | | [[Patrick Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-12 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1897 | | [[Patrick Norton]] | data-sort-value="1928" | 1928 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1898 | | [[Patrick Nulty]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1899 | | [[Pádraig Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-06 | | ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]'' |- | style='text-align:right'| 1900 | [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]] | [[Patrick O'Donovan]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-21 | | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1901 | [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]] | [[Paudie Coffey]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-15 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1902 | | [[Paudie O'Sullivan]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1903 | | [[Paul Casey]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1904 | | [[Paul (Óg) Connaughton]] | data-sort-value="1982" | 1982-01 | | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 1905 | | [[Paul Griffin]] | | | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1906 | | [[Paul O'Connor]] | | | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1907 | [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Riain]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1908 | | [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1909 | [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Peadar Tóibín]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1910 | [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]] | [[Peter Fitzpatrick]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-11 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1911 | | [[Pilib Ó Mathúna]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1912 | | [[Pilib Mac Mathúna]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1913 | | [[Pádhraic Ó Comáin]] | | | ''[[:d:Q4253241|Leacach]]'' |- | style='text-align:right'| 1914 | [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1915 | | [[Pádraig Ó Baoill]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1916 | | [[Pádraig Reidy]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1917 | | [[Páidí Ó Lionáird]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-17 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1918 | [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]] | [[Rachel Allen]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1919 | [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]] | [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-30 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1920 | [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray D'Arcy]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-01 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1921 | | [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1922 | [[Íomhá:Becky Lynch July 2019.jpg|center|128px]] | [[Becky Lynch]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-30 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1923 | [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]] | [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1924 | [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[Risteard Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-08 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 1925 | | [[Risteárd Cooper]] | data-sort-value="1969" | 1969-02 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1926 | | [[Rita Ann Higgins]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1927 | [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]] | [[Robert Ballagh]] | data-sort-value="1943" | 1943-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1928 | | [[Robert Dowds]] | data-sort-value="1953" | 1953-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1929 | | [[Roger Garland]] | data-sort-value="1933" | 1933-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1930 | | [[Roibeard Ó Maolalaigh]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1931 | | [[Ronan Collins]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1932 | | [[Rónán Ó Corráin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-26 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1933 | | [[Ross McConnell]] | | | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1934 | | [[Ross O'Carroll]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1935 | | [[Ryan Ó Dubhuir]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-23 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1936 | [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan O'Shaughnessy]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-27 | | [[Na Sceirí]] |- | style='text-align:right'| 1937 | [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan Tubridy]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1938 | [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]] | [[Róisín O]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1939 | | [[Rónán Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-02 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1940 | [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rónán Mullen]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-13 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1941 | | [[Rónán Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1942 | [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sandra McLellan]] | data-sort-value="1961" | 1961-05 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1943 | | [[Seamus Moore]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-18 | | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 1944 | | [[Séamas Ó Muíneacháin]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-22 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1945 | [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]] | [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1946 | [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]] | [[Sean O'Rourke]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1947 | | [[Seán Bán Breathnach]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1948 | [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Crowe]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1949 | | [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-11 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1950 | [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]] | data-sort-value="1975" | 1975-05-07 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1951 | [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]] | [[Seán O'Sullivan]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1952 | [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]] | [[Seán Sherlock]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-06 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1953 | [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Fearghaíl]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-17 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1954 | | [[Mike Murphy]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1955 | | [[Seán Ó Dulaoích]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-26 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1956 | | [[Shane Mac Dhuarcáin]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1957 | | [[Shane Murphy]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-19 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1958 | | [[Shane O'Neill]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-01 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1959 | | [[Shane Ryan]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1960 | | [[Sharon Ní Bheoláin]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1961 | [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-17 | | [[Na Clocha Liatha]] |- | style='text-align:right'| 1962 | | [[Siún Nic Gearailt]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-14 | | [[An Fheothanach]] |- | style='text-align:right'| 1963 | [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]] | [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1964 | [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Stiofán Cluxton]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1965 | [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]] | [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1966 | | [[Stiofán Ó Cuív]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-29 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1967 | [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]] | [[Stephen Rice]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1968 | [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]] | [[Susan Denham]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1969 | [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]] | [[Susan O'Keeffe]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1970 | | [[Séadna Ó Móra]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-09 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1971 | [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamas Ó Callanáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-15 | | [[An Drom]] |- | style='text-align:right'| 1972 | [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Healy]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1973 | | [[Seán Ó Loirgneáin]] | | | ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]'' |- | style='text-align:right'| 1974 | | [[Síle Ní Bhraonáin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1975 | | [[Síle Seoige]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-13 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1976 | [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[T. S. Ó Maoildeirg]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-16 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1977 | | [[Tommy Tiernan]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-16 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1978 | [[Íomhá:Thomas Byrne.jpg|center|128px]] | [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-01 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1979 | | [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1980 | [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]] | [[Thomas Pringle]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1981 | [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Riain]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-19 | | [[Tulach an Iarainn]] |- | style='text-align:right'| 1982 | | [[Timmy McCarthy]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-07 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1983 | [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Toiréasa Ferris]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-24 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1984 | | [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1985 | | [[Tom Condon]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-09 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1986 | | [[Tom Fleming]] | data-sort-value="1951" | 1951-02 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1987 | | [[Tomás Ó Doinn]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-21 | | [[Tuaim Uí Mheára]] |- | style='text-align:right'| 1988 | | [[Tommy Griffin]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-12 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1989 | [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]] | [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-26 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1990 | | [[Tomás Mac Eoin]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1991 | | [[Tomás Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1992 | | [[Antóin de Brún]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1993 | | [[Antoine Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1994 | | [[Tónaí Mac Taidhg]] | data-sort-value="1946" | 1946-01 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1995 | | [[Tony Mulcahy]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1996 | | [[Treasa Ní Cheannabháin]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 1997 | | [[Trevor Mac Goill]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 1998 | [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]] | [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1999 | | [[Vincent Woods]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 2000 | [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[Ualtar Breathnach]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-25 | | [[Ros Bearrcon]] |- | style='text-align:right'| 2001 | | [[Willie O'Dwyer]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-04 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 2002 | | [[Áine Collins]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-01 | | [[Bántír]] |- | style='text-align:right'| 2003 | | [[Éanna Ní Lamhna]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Baile an Ghearlánaigh]] |- | style='text-align:right'| 2004 | | [[Éilís Ní Dhuibhne]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2005 | [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]] | [[Úna O'Hagan]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2006 | [[Íomhá:Helen McEntee in 2026.jpg|center|128px]] | [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]] | data-sort-value="1986" | 1986-06-08 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2007 | | [[Paul Doolin]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2008 | | [[Kieran Cremin]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 2009 | | [[Hector Ó hEochagáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-17 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2010 | | [[Nollaig Ó hÍcí]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-12 | | ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]'' |- | style='text-align:right'| 2011 | | [[Noel Harrington]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-24 | | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 2012 | | [[Gearóid Mac Cuinneagáin]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-30 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2013 | | [[Ronan Hussey]] | | | [[An tSnaidhm]] |- | style='text-align:right'| 2014 | [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]] | [[Terry Cavanagh]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Tigh Damhnata]] |- | style='text-align:right'| 2015 | | [[Beairtle Ó Conaire]] | | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 2016 | [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]] | [[Biddy Jenkinson]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2017 | | [[Brian Walsh]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2018 | [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]] | [[Brendan Griffin]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2019 | | [[Colm Mac Séalaigh]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2020 | [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]] | [[Daithí Mac Gearailt]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-02 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2021 | | [[Dymphna Lonergan]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2022 | | [[Dáithí Mac Cárthaigh]] | | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2023 | | [[Déaglán Collinge]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2024 | | [[Eilís Ní Dheá]] | | | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 2025 | | [[Jackie Mac Donncha]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 2026 | | [[Jimmy O'Brien Moran]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2027 | | [[Liam Mac Amhlaigh]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2028 | | [[Mairéad Mhic Dhonncha]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]'' |- | style='text-align:right'| 2029 | | [[Mark Geary]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2030 | [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-10 | | [[An Port Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2031 | | [[Micheál Ó Cuaig]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2032 | | [[Máirtín Óg Mac Donncha]] | | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 2033 | | [[Mícheál de Barra]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2034 | | [[Mícheál W. Ó Murchú]] | | | [[Ráth Chormaic]] |- | style='text-align:right'| 2035 | | [[Niall Ó Ciosáin]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2036 | [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]] | [[Nell Ní Chróinín]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2037 | | [[Niall Ó Cárthaigh]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-01 | | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 2038 | | [[Paddy Bushe]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2039 | | [[Peadar Ó hUallaigh]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2040 | | [[Paul Seevers]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2041 | | [[Páraic Breathnach]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | ''[[:d:Q65391591|Carna]]'' |- | style='text-align:right'| 2042 | | [[Pádraig Standún]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]'' |- | style='text-align:right'| 2043 | | [[Pádraig Ó Cíobháin]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-12 | | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2044 | | [[Seosamh Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2045 | | [[Seán Ó Curraoin]] | | | [[Bearna]] |- | style='text-align:right'| 2046 | [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]] | [[Stephen Donnelly]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-14 | | [[Deilgne]] |- | style='text-align:right'| 2047 | | [[Séamas Mac Annaidh]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2048 | [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]] | [[Tony McLoughlin]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-19 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2049 | | [[Tomás Ó Neachtain]] | | | ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2050 | | [[Torlach Mac Con Midhe]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2051 | | [[Neasa Ní Chinnéide]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2052 | | [[Seán Ó Conghaile]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-14 | | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 2053 | [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]] | [[Michael Colreavy]] | data-sort-value="1948" | 1948-09 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2054 | | [[Neil Ronan]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-01 | | [[Bealach Átha]] |- | style='text-align:right'| 2055 | [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Floinn]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2056 | [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]] | [[Doireann Ní Ghríofa]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-29 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2057 | [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]] | [[Tom O'Sullivan]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-15 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2058 | | [[Keith Hanley]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2059 | | [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-25 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2060 | | [[Patrick Gallagher]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2061 | | [[Henry Abbott]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-18 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2062 | [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]] | [[Yvonne Farrell]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2063 | [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lorraine Higgins]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-03 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2064 | | [[John Kelly]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | | [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 2065 | | [[Mary Mooney]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2066 | | [[Thomas Nagle]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2067 | | [[Seosamh Ó Cuana]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-17 | | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 2068 | | [[John Fitzgibbon]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-06 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2069 | | [[Imelda Henry]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-05 | | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 2070 | | [[Paul Brogan]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2071 | | [[Cathal Barrett]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-21 | | ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]'' |- | style='text-align:right'| 2072 | | [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-03 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2073 | [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Comdhain]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-19 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2074 | | [[Jake Ó Diolúin]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2075 | | [[Shay Byrne]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2076 | | [[Marc Eilís]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-26 | | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2077 | | [[Iásón Mac Giollarnáth]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-22 | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2078 | | [[Séamus Ó hAirtnéada]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2079 | | [[Peter Duggan]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]'' |- | style='text-align:right'| 2080 | | [[Daithí Mac an Oirchinnigh]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-07 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2081 | | [[Lorcán Mac Lochlainn]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-14 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 2082 | [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Murchú]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-01 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 2083 | | [[Seán Ó Dónaill]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2084 | [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Duibhir]] | data-sort-value="1991" | 1991-09-17 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2085 | [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lúcás Ó Fearghaill]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-25 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2086 | | [[Roibeard Ó Sé]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-20 | | [[Carraig Uí Leighin]] |- | style='text-align:right'| 2087 | | [[Nioclás Mac Uaid]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-12 | | [[Eifinn]] |- | style='text-align:right'| 2088 | | [[Shane Ó Carthaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2089 | [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]] | [[Hozier]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-17 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2090 | | [[James O'Donoghue]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-19 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2091 | | [[Pádraig Breathnach]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-12 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2092 | | [[Pól Ó Mainnín]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2093 | | [[Róisín Elsafty]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2094 | | [[Eímear Noone]] | data-sort-value="1978" | 1970s | | [[Cill Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2095 | [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]] | [[Seán Canney]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-06 | | ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2096 | [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]] | [[Seán Cúipéir]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2097 | | [[John Kennedy (peileadóir)]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]'' |- | style='text-align:right'| 2098 | [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2099 | | [[Conor McManus]] | | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2100 | [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]] | [[Brendan McCahey]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]'' |- | style='text-align:right'| 2101 | | [[Séamus de Barra]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2102 | [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-08 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2103 | | [[Déin Mac Concharraige]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2104 | | [[Stephen Walsh]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2105 | | [[Ailéin Ó Ceadagáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-17 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2106 | [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]] | [[Lynn Ní Bhaoighealláin|Lynn Boylan]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2107 | [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Cahalane]] | data-sort-value="1992" | 1992-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2108 | [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]] | [[Ruth Coppinger]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2109 | | [[Áistín Ó Gliasáin]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2110 | [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]] | [[Gabrielle McFadden]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2111 | [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]] | [[Liadh Ní Riada]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2112 | [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]] | [[Roderic O’Gorman]] | data-sort-value="1982" | 1982-12-12 | | [[Mullach Eadrad]] |- | style='text-align:right'| 2113 | | [[Seán Mac Mathúna]] | data-sort-value="1936" | 1936 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2114 | [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Héalaí]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2115 | | [[Killian Burke]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-09 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2116 | | [[Lee Chin]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2117 | [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]] | [[Brian Ó Lachtnáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-09 | | [[Baile na Martra]] |- | style='text-align:right'| 2118 | | [[Rónán Ó Meachair]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2119 | [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]] | [[Sarah Greene]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2120 | | [[Peter Charleton]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-27 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 2121 | | [[Seosamh Ó hOldáin]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-02 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 2122 | [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]] | [[Thomas Barr]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2123 | | [[Christina Noble]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2124 | | [[Seán Breathnach]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2125 | [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Donovan]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | | ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]'' |- | style='text-align:right'| 2126 | [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]] | [[Gerard Craughwell]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2127 | [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]] | [[Michael Fitzmaurice]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-18 | | [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]] |- | style='text-align:right'| 2128 | | [[Sara Berkeley]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2129 | [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]] | [[Nóirín O'Sullivan]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2130 | [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]] | [[Molly Sterling]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-08 | | [[Pocán]] |- | style='text-align:right'| 2131 | [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]] | [[Gavin Duffy]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-29 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2132 | | [[Seán Mac Craith]] | data-sort-value="1994" | 1994-07-28 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 2133 | [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]] | [[Gavin James]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2134 | [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]] | [[Bríd Smith]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-18 | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2135 | [[Íomhá:Áine Ní Ghlinn.jpg|center|128px]] | [[Áine Ní Ghlinn]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2136 | | [[Lucy O'Byrne]] | data-sort-value="1991" | 1991<br/>1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2137 | [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]] | [[Gerard Barrett]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-05 | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2138 | | [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-14 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2139 | [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Jacksepticeye]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-07 | | [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 2140 | | [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2141 | | [[Daithí Mac Braoin]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2142 | | [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[An tÁth Leacach]] |- | style='text-align:right'| 2143 | | [[Déaglán hAnnáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2144 | | [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-02 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2145 | | [[Kim Hayden]] | | | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2146 | | [[Nollaig Ní Laoire]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Ráth Chairn]] |- | style='text-align:right'| 2147 | | [[Páidí Ó Briain]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-05 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2148 | | [[Pól de Brún]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2149 | | [[Risteard Mac Cárthaigh]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2150 | | [[Séamus Ó hÍcí]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2151 | | [[Séamus Ó Riain]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-07 | | [[Garraí Uí Spealáin]] |- | style='text-align:right'| 2152 | | [[Uáin Mac Conmara]] | data-sort-value="1986" | 1986-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2153 | | [[Patrick Donoghue]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2154 | [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]] | [[Claire Hanna]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-19 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2155 | [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Susan McKenna-Lawlor]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2156 | | [[Conchúir Mac Domhnall]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-22 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2157 | | [[Cormac Ó Murchú]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-21 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2158 | | [[Seán Mac Beinéid]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-05 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2159 | | [[Stiofán Mac Beinéid]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-08 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2160 | | [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-02 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2161 | [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]] | [[Noel Rock]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-11 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 2162 | | [[Séamus Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-26 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2163 | | [[Rónán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2164 | [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Mainnín]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2165 | | [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2166 | | [[Tadhg de Búrca]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-19 | | [[Clais Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2167 | | [[Ré Ó Laighléis]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2168 | [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Mac an Airchinnigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-24 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 2169 | [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]] | [[Sinéad Diver]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-17 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2170 | [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Daithí de Búrca]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2171 | | [[Brían Ó Fiannachta]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2172 | | [[Seán Ó Caoilte]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2173 | [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]] | [[Conchúir Ó Faoláin]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-31 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2174 | | [[Roibeard Ó Leannáin]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2175 | [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hAnmhuire]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2176 | [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]] | [[Iasón Ó Floinn]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2177 | [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Mainnín]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2178 | | [[Louise O'Neill]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2179 | [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]] | [[Shelley McNamara]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 2180 | | [[Pádraic Breathnach]] | data-sort-value="1942" | 1942-07-12 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2181 | [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]] | [[Cormac Devlin]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2182 | [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cosgrave]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-19 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2183 | [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie McCabe]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2184 | | [[Gerard Hogan]] | data-sort-value="1964" | 1964-12-23<br/>1958 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2185 | [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]] | [[Paul Mercier]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2186 | [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Martin]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-30 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2187 | [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]] | [[Gino Kenny]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-25 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2188 | [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]] | [[Imelda Munster]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-24 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2189 | [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]] | [[Michael Harty]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2190 | [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Cassells]] | data-sort-value="1971" | 1971-03-26 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2191 | [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Funchion]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-22 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2192 | [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]] | [[Frank O'Rourke]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-11 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2193 | [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]] | [[John Brady]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-28 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2194 | [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]] | [[John Brassil]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-16 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2195 | [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]] | [[Maria Bailey]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-10 | | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 2196 | [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Brophy]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2197 | [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]] | [[James Browne]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-15 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2198 | [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Declan Breathnach]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Droichead an Chnoic]] |- | style='text-align:right'| 2199 | [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]] | [[Mary Butler]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2200 | [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]] | [[Jackie Cahill]] | data-sort-value="1957" | 1957-08-05 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2201 | [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]] | [[Pat Buckley]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-13 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2202 | [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]] | [[Peter Burke]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-22 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2203 | [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]] | [[Jack Chambers]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2204 | [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]] | [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-15 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2205 | [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]] | [[Pat Casey]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-11 | | [[An Láithreach]] |- | style='text-align:right'| 2206 | [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Lisa Chambers]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2207 | [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]] | [[John Lahart]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-08 | | [[Baile Uí Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2208 | [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]] | [[James Lawless]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-19 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2209 | [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]] | [[Danny Healy-Rae]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-16 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 2210 | [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Kenny]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-01 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2211 | [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]] | [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-12 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2212 | [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]] | [[Aindrias Moynihan]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-17 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2213 | [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]] | [[Josepha Madigan]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-21 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2214 | [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise Mitchell]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-22 | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2215 | [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]] | [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-25 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2216 | [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margaret Murphy O'Mahony]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2217 | [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murphy]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-26 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2218 | [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]] | [[Kate O'Connell]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-03 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2219 | [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]] | [[Kevin O'Keeffe]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-09 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2220 | [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]] | [[Carol Nolan]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-23 | | [[Baile Mhic Ádaim]] |- | style='text-align:right'| 2221 | [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Jim O'Callaghan]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-05 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2222 | [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Louise O'Reilly]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-27 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2223 | [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]] | [[Anne Rabbitte]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2224 | [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]] | [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-14 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2225 | [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona O'Loughlin]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-08 | | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 2226 | [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]] | [[Niamh Smyth]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-19 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 2227 | [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]] | [[Sabina Higgins]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-07 | | [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]] |- | style='text-align:right'| 2228 | [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]] | [[Cian O’Callaghan]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-10<br/>1979-05-07 | | [[Cill Fhionntain]] |- | style='text-align:right'| 2229 | | [[Seán Mac Giobúin]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-21 | | [[Áth Dara]] |- | style='text-align:right'| 2230 | [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]] | [[Lynn Ruane]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-20 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2231 | [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dee Forbes]] | data-sort-value="1967" | 1967-02 | | [[Drom Dhá Liag]] |- | style='text-align:right'| 2232 | [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]] | [[Alice Mary Higgins]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2233 | | [[Michael Lawson]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Cúil Darach]] |- | style='text-align:right'| 2234 | [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]] | [[Fintan Warfield]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-16 | | [[Crois Araild]] |- | style='text-align:right'| 2235 | [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]] | [[Tim Lombard]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2236 | [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Murnane-O'Connor]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-24 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2237 | [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]] | [[Aidan Davitt]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2238 | [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Horkan]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2239 | [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]] | [[Maura Hopkins]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-25 | | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 2240 | [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]] | [[Conor Cleary]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2241 | [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Gary O'Donovan]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-30 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2242 | | [[Aron Ó Seanachair]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 2243 | [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rose Conway-Walsh]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-13 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2244 | [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Victor Boyhan]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-30 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 2245 | [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]] | [[Máire Devine]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-07 | | [[Na Saoirsí]] |- | style='text-align:right'| 2246 | [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul Gavan]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2247 | [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maria Byrne]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-27 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2248 | [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]] | [[Lorraine Clifford-Lee]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2249 | [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]] | [[Catherine Ardagh]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-20 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2250 | [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]] | [[Keith Swanick]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-12 | | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 2251 | [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]] | [[Neale Richmond]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-15 | | [[Baile an tSaoir]] |- | style='text-align:right'| 2252 | [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Colette Kelleher]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2253 | [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Céidigh]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-02 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2254 | | [[Seán de Brún]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2255 | [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]] | [[Anne Marie Waters]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2256 | | [[Daithí Ó Riada (An Clár)]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2257 | | [[Diarmaid Ó Broin]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2258 | | [[James Toher]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 2259 | [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]] | [[Paul Daly]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-19 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2260 | [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]] | [[John Dolan]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-13 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2261 | [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]] | [[Joan Freeman]] | data-sort-value="1958" | 1958-04-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2262 | | [[Dónall Mac Cormaic]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-28 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2263 | | [[Barra de Nais|Barry Nash]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2264 | | [[Seán Mac Clochaire]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2265 | | [[Liam de Bluinsín]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2266 | | [[Damien Ó Ciaragáin]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-11 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2267 | [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adrian Ó Tuathaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2268 | | [[Siobhán McSweeney]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2269 | | [[Jamie Barron]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2270 | [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]] | [[Enda Ó Coinnín]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2271 | [[Íomhá:Brendan Murray Kyiv 2017.jpg|center|128px]] | [[Brendan Murray]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2272 | | [[David Byrne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2273 | | [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2274 | [[Íomhá:Máirín Ní Dhonnchadha (NUI Galway) XIV International Congress of Celtic Studies Maynooth 2011.jpg|center|128px]] | [[Máirín Ní Dhonnchadha]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2275 | | [[Lúcás Miach]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-29 | | [[Baile Níos]] |- | style='text-align:right'| 2276 | | [[Aisling Ní Dhonnchadha]] | | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2277 | | [[Rory Keenan]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2278 | | [[Matthew Hussey]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] |- | style='text-align:right'| 2279 | | [[Michael English]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-23 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 2280 | | [[Colm Ó Spealáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-01 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 2281 | | [[Darragh Mac Giobúin]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-01 | | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 2282 | | [[Mícheál Ó Cathaláin]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-17 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2283 | | [[Seán Mac Erlaine]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2284 | | [[Marc Ó Colmáin]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-23 | | [[An Bhlarna]] |- | style='text-align:right'| 2285 | | [[Déin Ó Brosnacháin]] | data-sort-value="1991" | 1991-06-24 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2286 | | [[Roibeard Ó Floinn]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-07 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 2287 | [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hayley Nolan]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2288 | | [[Barra Ó Cochláin]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Baile Gunnair]] |- | style='text-align:right'| 2289 | | [[Darragh Ó Liatháin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2290 | [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]] | [[Caitríona Perry]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-15 | | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2291 | | [[Mac Shile Ó hAodha]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | [[Cill Díoma]] |- | style='text-align:right'| 2292 | | [[Seán Ó Finn]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-24 | | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 2293 | | [[Aron Ó Giolláin]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2294 | [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]] | [[Nicola Coughlan]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-09 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2295 | | [[Conn Ó Ceallacháin]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2296 | | [[Eiric na Leamhna]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2297 | [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Mac Donncha]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2298 | [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]] | [[Aaron Connolly]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2299 | | [[Teresa Mannion]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]'' |- | style='text-align:right'| 2300 | | [[Seána Kerslake]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2301 | [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn, Feb 2025 - 54319343593 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Evanne Ní Chuilinn]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2302 | | [[Seán Ó Donnchú]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-25 | | [[Inis Cara]] |- | style='text-align:right'| 2303 | | [[Tadhg Ó Mathúna]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-13 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 2304 | | [[Denise McCormack]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2305 | [[Íomhá:David Clifford in action.jpg|center|128px]] | [[David Clifford]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-22 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2306 | | [[Níall Ó Scolaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2307 | | [[Colm Basquel]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2308 | | [[Evan Mac Cumascaigh]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2309 | [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]] | [[Tara Flynn]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2310 | | [[Lúc Ó Scannláin]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-02 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2311 | | [[Risteard Ó Laocha]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-13 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2312 | | [[Máirtín Ó Ceocháin]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-09 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2313 | | [[Darren Ó Braonáin]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-13 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 2314 | | [[Pádraig Ó Loinn]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-02 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2315 | | [[Pádraig Ó Duíginn]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-23 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2316 | | [[Catherine Corless]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 2317 | | [[Darach Ó Séaghdha]] | data-sort-value="1950" | 20th century | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2318 | | [[Osgur Ó Ciardha]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2319 | [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]] | [[Harriet Scott]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-10 | | [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]] |- | style='text-align:right'| 2320 | | [[Georgia Drummy]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2321 | [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]] | [[Sally Rooney]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-20 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2322 | [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rhasidat Adeleke]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2323 | | [[Adrian Breen]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-28 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2324 | | [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1996" | 1996-07-09 | | [[Lothra]] |- | style='text-align:right'| 2325 | | [[Seán Ó Conchúir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-01 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 2326 | [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leanne Kiernan]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-27 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 2327 | | [[Risteard Inglis]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2328 | | [[Séamus Ó Flanagáin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]'' |- | style='text-align:right'| 2329 | | [[Darragh Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | ''[[:d:Q59726393|Úlla]]'' |- | style='text-align:right'| 2330 | | [[Grace O'Flanagan]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2331 | | [[Yvonne O'Byrne]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2332 | | [[Nicola Evans]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-17 | | [[Cluain Sceach]] |- | style='text-align:right'| 2333 | | [[Roisin Upton|Róisín Upton]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2334 | | [[Nicola Daly]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2335 | | [[Aifric Mac Aodha]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2336 | | [[Caitríona Ní Chléirchín]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Scairbh na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 2337 | | [[Éanna Ó Muireasa]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2338 | | [[Dónall Ó Muireasa]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-20 | | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2339 | | [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2340 | | [[Clíodhna Ní Lionáin]] | | | [[Cúil Ghréine]] |- | style='text-align:right'| 2341 | | [[Bríd Ní Mhóráin]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 2342 | | [[Claire O'Riordan]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2343 | | [[Rory Ó Beagáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-11 | | [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]] |- | style='text-align:right'| 2344 | [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]] | [[Kellie Harrington]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2345 | [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]] | [[Jane Ní Dhulchaointigh]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2346 | | [[Brian Ó hEadhra]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2347 | | [[Niall Déiseach]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2348 | | [[Karen Byrne]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-30 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 2349 | | [[Marc Mac Eochaidh]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-09 | | [[Cill Síoláin]] |- | style='text-align:right'| 2350 | | [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-07 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2351 | | [[Vincent Lambe]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2352 | | [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2353 | | [[Alan Dempsey]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2354 | | [[Ben Troy]] | | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 2355 | [[Íomhá:Bryan Dobson (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Dobson]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-10 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 2356 | | [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]] | | | [[Ráth Caola]] |- | style='text-align:right'| 2357 | [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]] | [[Ógie Ó Céilleachair]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2358 | | [[Heather Payne]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-26 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2359 | | [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-23 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2360 | [[Íomhá:Dermot Kennedy 7.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-13 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 2361 | | [[Naoise Dolan]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2362 | | [[John Farrelly]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2363 | | [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2364 | [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]] | [[Emma Dabiri]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2365 | | [[Alice Little]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-03 | | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 2366 | [[Íomhá:Styopa Mkrtchyan, Adam Idah, Benoit Bastien YantsImages - Asatur Yesayants 688 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adam Idah]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-11 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2367 | | [[Ciara Ní É]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2368 | [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Gadirova]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2369 | [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]] | [[Caoilinn Hughes]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2370 | [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]] | [[Isibeal Atkinson]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-17 | | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] |- | style='text-align:right'| 2371 | | [[Jessica Ziu]] | data-sort-value="2002" | 2002-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2372 | | [[Sinéad Ní Uallacháin]] | | | ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2373 | [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]] | [[Troy Parrott]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2374 | | [[Emilie Pine]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2375 | | [[Dáirine Ní Mheadhra]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2376 | [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]] | [[Cathal Berry]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2377 | [[Íomhá:Gavin Bazunu 22112025 (9).jpg|center|128px]] | [[Gavin Bazunu]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2378 | [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murtagh]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[Dún an Rí]] |- | style='text-align:right'| 2379 | [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Paul Mescal]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-02 | | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 2380 | [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]] | [[Mark Ward (polaiteoir)]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2381 | [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]] | [[Louisa Harland]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-31<br/>1994-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2382 | | [[Caitlín Ní Chualáin]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2383 | | [[Peadar Ó Riada]] | data-sort-value="1954" | 1954-12 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2384 | | [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]] | | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2385 | [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hazel Chu]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2386 | | [[Maura Higgins]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-25<br/>1990-10-25 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2387 | | [[Áine Hensey]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2388 | | [[John Beag Ó Flatharta]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 2389 | | [[Mícheál de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2390 | [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Holly Cairns]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-04 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2391 | [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Murchú]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-03 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2392 | [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]] | [[Sorca Clarke]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2393 | [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]] | [[Violet-Anne Wynne]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Cill Rois]] |- | style='text-align:right'| 2394 | [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-06 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2395 | [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]] | [[Pa Daly]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2396 | [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Carroll MacNeill]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2397 | [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc Ó Cathasaigh]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2398 | [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]] | [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2399 | [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]] | [[Brian Leddin]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2400 | [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Malcolm Noonan]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2401 | [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]] | [[Claire Kerrane]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-24 | | [[Dún Gar]] |- | style='text-align:right'| 2402 | [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pauline Tully]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Cill na Leice]] |- | style='text-align:right'| 2403 | [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]] | [[Patrick Costello]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2404 | [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]] | [[Norma Foley]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2405 | [[Íomhá:Verona Murphy at the Sitting of the 34th Dáil on 18 December 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Verona Murphy]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]'' |- | style='text-align:right'| 2406 | [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jennifer Whitmore]] | data-sort-value="1974" | 1974-06 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2407 | [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]] | [[Emer Higgins]] | data-sort-value="1983" | 1980s | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2408 | [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]] | [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2409 | [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]] | [[Steven Matthews]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2410 | [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lyra Valkyria]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2411 | [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]] | [[Patricia Ryan (polaiteoir)]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-03 | | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2412 | [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]] | [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2413 | [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]] | [[Paul Donnelly]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2414 | [[Íomhá:Roberto Lopes, Jan 2026 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pico Lopes]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-17 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2415 | | [[Tony Holohan]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2416 | [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mike Ryan]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2417 | | [[Sorcha Richardson]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2418 | [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]] | [[Orla Comerford]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2419 | | [[Nan Tom Teaimín]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2420 | | [[Máire Ní Chéileachair]] | | | ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]'' |- | style='text-align:right'| 2421 | [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Richie Conroy]] | | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2422 | [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]] | [[John Cummins]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2423 | | [[Lyra (amhránaí)|Lyra]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-19 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2424 | | [[Sibéal Davitt]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2425 | [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[CMAT]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2426 | [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jamie Finn]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2427 | | [[Niamh Farrelly]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2428 | | [[Áine Ní Chíobháin]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2429 | | [[Breandán 'ac Gearailt]] | | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2430 | | [[Maud Cotter]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2431 | [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]] | [[Rachael Blackmore]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-11 | | ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]'' |- | style='text-align:right'| 2432 | [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]] | [[Saoirse Noonan]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2433 | | [[SON]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2434 | | [[Bernadette Nic an tSaoir]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2435 | [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Éanna Hardwicke]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2436 | [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]] | [[Katie McGreal]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2437 | [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]] | [[Colm Bairéad]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2438 | | [[Diarmuid de Faoite]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2439 | | [[Pádraig Ó Macháin]] | | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 2440 | | [[Siún Ní Dhuinn]] | | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2441 | | [[Abbie Larkin]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2442 | | [[Carol Cronin]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2443 | | [[Tadhg Ó Dúshláine]] | data-sort-value="1951" | 1951-06-06 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2444 | | [[Séamas Ó hInnéirghe]] | data-sort-value="1918" | 1918 | | ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]'' |- | style='text-align:right'| 2445 | | [[Isobel Ní Riain]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2446 | | [[Eoin Ó Catháin]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2447 | | [[Dáithí de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2448 | | [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]'' |- | style='text-align:right'| 2449 | | [[Mairéad Ní Fhlatharta]] | | | ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2450 | | [[Niamh Ní Chróinín]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2451 | | [[Aodán Ó Ceallaigh]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2452 | | [[Sorcha O'Raghallaigh]] | | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 2453 | | [[Simon Ó Faoláin]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2454 | [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gavan Reilly]] | | | ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]'' |- | style='text-align:right'| 2455 | | [[Joan Mallon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2456 | [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]] | [[Deirdre Brennan]] | data-sort-value="1934" | 1934 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2457 | | [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-19 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2458 | | [[Olan Monk]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2459 | | [[Louisa Ní Éideáin]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Léim an Bhradáin]] |- | style='text-align:right'| 2460 | | [[Stephen O'Hanlon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2461 | | [[Roibeard Ó Cathasaigh]] | | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 2462 | | [[Cormac Mac Gearailt]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2463 | | [[Iarla Ó Muirthile]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2464 | [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]] | [[Anne Marie McMahon]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2465 | | [[Síomha Ní Ruairc]] | data-sort-value="1950" | 20th century | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2466 | | [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | [[Leitreach Ard]] |- | style='text-align:right'| 2467 | | [[John Sheáin Dharach Seoige]] | | | ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]'' |- | style='text-align:right'| 2468 | [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bambie Thug]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2469 | | [[Maidhc Cheannabháin]] | | | ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]'' |- | style='text-align:right'| 2470 | | [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]] | | | ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]'' |- | style='text-align:right'| 2471 | | [[Conchubhar Ó Luasa]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]'' |- | style='text-align:right'| 2472 | | [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 2473 | | [[Róisín Chambers]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2474 | | [[Edwina Guckian]] | | | [[Droim ar Snámh]] |- | style='text-align:right'| 2475 | [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]] | [[Róisín Seoighe]] | | | [[Ros an Mhíl]] |- | style='text-align:right'| 2476 | | [[Shauna Bannon]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2477 | | [[Seamas Ó hAoláin]] | | | [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2478 | | [[Ciarán Ó hÓgartaigh]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2479 | | [[Tadhg Hickey]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2480 | | [[Síle Denvir]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2481 | | [[Joni Crone]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2482 | | [[Tara Howley]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2483 | | [[Pádraig Rynne]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2484 | | [[Marina Ní Dhubháin]] | | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 2485 | [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]] | [[Nicholas Carolan]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2486 | | [[Hilary Bowen-Walsh]] | | | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 2487 | | [[Séaghan Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 2488 | [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]] | [[Albert Dolan]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2489 | [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hayes]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2490 | | [[Mike Mac Domhnaill]] | | | ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]'' |- | style='text-align:right'| 2491 | [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barra Ó hÉanacháin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2492 | | [[Tomás Ó Coileáin]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2493 | | [[Doireann Ní Ghlacáin]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2494 | | [[Muireann Ní Chíobháin]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2495 | | [[Cúán de Búrca]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2496 | | [[Marie-Louise Nicholson]] | | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 2497 | | [[John Prendergast]] | | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2498 | | [[Seoirsín Bashford]] | | | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2499 | | [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]] | | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 2500 | | [[Cormac Ó Beaglaoich]] | | | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 2501 | | [[Majella Ní Dhomhnaill]] | | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2502 | | [[Siobhán Peoples]] | | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2503 | | [[Colm Broderick]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2504 | | [[Izzy Kamikaze]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2505 | | [[David Dunne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2506 | | [[Áine de Baróid]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2507 | | [[Colm Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2508 | | [[Rob Fell]] | | | [[Na Foidhrí]] |- | style='text-align:right'| 2509 | | [[Labhrás Ó Finneadha]] | | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2510 | | [[Kathleen Loughnane]] | | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2511 | | [[Breda Hegarty]] | | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 2512 | | [[Máirín Uí Chonchubhair]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2513 | | [[Seán Ó Maoilchiaráin]] | | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 2514 | [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]] | [[Íte Ní Chionnaith]] | | | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 2515 | | [[Laura J. Pakenham]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2516 | | [[Éadaoin Fitzmaurice]] | | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 2517 | | [[Síomha Hennessy]] | | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2518 | | [[Róisín O'Donovan]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2519 | | [[Molly Daly]] | data-sort-value="2008" | 2008-03-26 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2520 | | [[Síofra Ní Mhóráin]] | | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2521 | [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]] | [[Trevor Sargent]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-26 | | [[Cill Dhéagláin]] |- | style='text-align:right'| 2522 | [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Graham Norton]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2523 | [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]] | [[Rosanna Davison]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2524 | [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]] | [[Alan Averill]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2525 | [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]] | data-sort-value="1941" | 1941-04-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2526 | [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 95 | [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]] | [[Naomh Damhnait]] | data-sort-value="700" | 7th century | data-sort-value="700" | 7th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1242 | [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]] | [[Jedward]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1429 | [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]] | [[Dustin Turcaí]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |} {{Wikidata list end}} {{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]] bn4q1rjq6ushsyn7d2asbtvhntvf2th 14 21288 1320320 1256789 2026-07-12T21:09:33Z Taghdtaighde 60452 Féach freisin 1320320 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Litríocht taistil}} {{DEFAULTSORT:Dirbheathaisneisi}} [[Catagóir:Beathaisnéisí|*]] [[Catagóir:Leabhair]] eqq83seex94w0xgxixduhw2tsuco5ps 0 21906 1320392 1319601 2026-07-12T23:38:44Z TGcoa 21229 /* Scála Stoney */ 1320392 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Fisiceoir]] a saolaíodh gar do [[Biorra|Bhiorra]], ba ea '''George Johnstone Stoney''' ([[15 Feabhra]] [[1826]] – [[5 Iúil]] [[1911]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/stoney-george-johnstone-a8341|teideal=Stoney, George Johnstone {{!}} Dictionary of Irish Biography|work=www.dib.ie|dátarochtana=2021-07-06}}</ref> Faoi 1874 d'áirigh sé méid an bhunaonad leictreachais ó thomhais i [[leictrealú]] uisce is teoiric chinéiteach na ngás. Thug sé leictreon ar an lucht seo in 1891. Rinne sé meastachán ar líon na móilíní i milliméadar ciúbach gáis a bhí coibhéiseach le huimhir Avogadro, rud a d'áirigh Loschmidt is Thompson freisin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}</ref> <ref>{{Lua idirlín |url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Stoney-1894.html |teideal=Stoney Uses the Term Electron<!-- bot-generated title --> |dátarochtana=2009-03-15 |archivedate=2005-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050808081957/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Stoney-1894.html }}</ref><ref>Stoney, G.J. (1881). "On the Physical Units of Nature." ''Phil. Mag.'' [5] 11, 384.</ref><ref>George Johnstone Stoney 1826-1911| https://web.archive.org/web/20150712013755/https://www.offalyhistory.com/reading-resources/history/famous-offaly-people/george-johnstone-stoney-1826-1911</ref><ref>{{cite book|author=Jammer, Max |title=Concepts of Force - A Study of the Foundations of Dynamics|location=New York | publisher=Dover Publications, Inc.|year=1956|isbn=0-486-40689-X}}</ref> == Saol == Rugadh Stoney i bPáirc Oakley, in aice le [[Biorra]], [[Contae Uíbh Fhailí]], i lár na tíre, mac le George Stoney (1792–) agus Anne Blood (1801-1883). Is [[teaghlach]] Angla-Éireannach seanbhunaithe é teaghlach Stoney. === Oideachas === D’fhreastail Stoney ar [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]], agus bhain sé céim Baitsiléir Ealaíon amach sa bhliain 1848. Ó 1848 go 1852 d’oibrigh sé mar chúntóir réalteolaíochta do [[William Parsons|William Parsons, 3ú Iarla Róis]] ag [[Caisleán Bhiorra]], [[Contae Uíbh Fhailí]], áit ar thóg Parsons an teileascóp is mó ar domhan ag an am, Leiviatan Bhaile Phearsúin le achar cró tiomsúcháin 72-orlach. Ag an am céanna, lean Stoney ag staidéar na fisice agus na matamaitice. Bhronn Coláiste na Tríonóide an ardchéim Máistreacht sna hEalaíona air, sa bhliain 1852. === Fostaíocht === Ó 1852 go 1857, bhí Stoney ina [[ollamh]] le fisic i g[[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh|Coláiste na Banríona Gaillimh]]. Ó 1857 go 1882, fostaíodh é mar Rúnaí ar [[Ollscoil na Banríona Éireann]],<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Queen's University of Ireland|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Queen%27s_University_of_Ireland&oldid=1024703510|journal=Wikipedia|date=2021-05-23|language=en}}</ref> post riaracháin a bhí lonnaithe i m[[Baile Átha Cliath]] ag an am. Faoi [[1874]] d'áirigh sé méid an bhunaonad leictreachais ó thomhais i leictrealú [[uisce]] is teoiric chinéiteach na ngás<ref>“Fréamh An Eolais”, le Matt Hussey (Coiscéim) </ref>. Le linn a scór bliain de fhreagrachtaí fostaíochta neamh-eolaíochta i mBaile Átha Cliath, lean Stoney i mbun taighde eolaíoch leis féin. D’fhóin sé ar feadh blianta fada mar rúnaí oinigh agus ansin mar leasuachtarán ar [[Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath|Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath]], cumann eolaíochta a bunaíodh ar an gcóras Sasanach, sé sin An Cumann Ríoga i Londain. Dúnadh [[Ollscoil na Banríona Éireann]] in 1882 agus tháinig an Ollscoil Ríoga<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Royal University of Ireland|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Royal_University_of_Ireland&oldid=1026149028|journal=Wikipedia|date=2021-05-31|language=en}}</ref> ar an bhfód. Bhí Stoney ar buile agus d'éirigh sé as a phost mar Rúnaí mar agóid i gcoinne chinneadh an rialtais "[[seicteachas]]" a thabhairt isteach sa chóras; .i., theastaigh ó Stoney an córas a choinneáil neamh-shainchreidmheach, ach d’aontaigh an rialtas le héilimh na hEaglaise Caitlicí in Éirinn ar institiúidí Caitliceacha. Timpeall 1880-1882, fuair Stoney post nua mar cheannfort Scrúduithe na Státseirbhíse in Éirinn, post a bhí aige go dtí go ndeachaigh sé ar scor i 1893. Agus sa bhliain sin, chuaigh sé i mbun cónaithe i [[Londain]] Shasana. === Ar scor i Londain === Tar éis dó bogadh go Londain, d’fhóin Stoney ar chomhairle an chumainn sin freisin. Ina theannta sin, d’fhóin sé ó am go chéile ar choistí athbhreithnithe eolaíochta de chuid Chumann na Breataine um Chur Chun Cinn na hEolaíochta ó na 1860idí luatha ar aghaidh. Bhronn [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Coláiste na Tríonóide]] ​​Dochtúireacht Oinigh Eolaíochta (D.Sc.) ar Stoney i mí an Mheithimh 1902.<ref> "University intelligence". The Times (36783). London. 2 June 1902. p. 9</ref> [[Íomhá:St. Nahi's Is An 18th-century Church And Graveyard in Dundrum.jpg|clé|mion|Tar éis do Stoney bás a fháil i Londain, adhlacadh a luaithreach créamtha in [[Eaglais Naithi]] i nDún Droma.]] Bhásaigh ​​Stoney sa bhliain 1911 ina theach cónaithe i [[Notting Hill]], Londain. Tar éis do Stoney bás a fháil i Londain, adhlacadh a luaithreach créamtha in [[Eaglais Naithi]] i nDún Droma. Ainmnítear cráitéir ar [[Mars (pláinéad)|Mars]] agus ar an n[[An Ghealach|Gealach]] ina onóir sa 20ú haois. [[Íomhá:GeorgeJohnstoneStoney(1826-1911),Undated(DateGuessedEarly1890s).jpg|mion|sna 1890idí ?]] === Muintir === [[File: Edith, Florence, Johnstone Stoney.jpg | thumb | Stoney sa phictiúr lena iníonacha Edith (ar chlé) agus Florence.]] Phós Stoney a chol ceathrar, Margaret Sophia Stoney; bhí beirt mhac agus triúr iníon acu.<ref> "Stoney, G. Johnstone". Who's Who: 1936. 1911.</ref> Ar feadh an chuid is mó dá scór bliain i mBaile Átha Cliath, bhí cónaí ar Stoney i n[[Dún Droma]], bruachbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath. Athainmníodh an tsráid ar a raibh sé ina chónaí ina dhiaidh sin Bóthar Stoney mar chuimhne air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/en/1380950|teideal=Bóthar Stoney/Stoney Road|language=en|work=Logainm.ie|dátarochtana=2021-07-06}}</ref> Ba eolaí duine de mhic Stoney, George Gerald Stoney CCR; ba raideolaí í a iníon Florence Stoney OIB agus meastar gurb í a iníon Edith an chéad bheanfhisiceoir míochaine. Gaol níos suntasaí ó thaobh na heolaíochta de ba ea nia Stoney, [[George Francis Fitzgerald|George FitzGerald]] (1851-1901), fisiceoir a bhí lonnaithe i mBaile Átha Cliath. Bhí Stoney agus FitzGerald i mbun cumarsáide rialta ar ábhair eolaíochta. Ina theannta sin, maidir le cúrsaí polaitiúla, bhí Stoney agus FitzGerald araon go dubh in éadan [[Rialtas Dúchais|Rialtais Dhúchasaigh]]. Ina dtuairim pholaitiúil, bhí an ghluaiseacht náisiúnach contrártha le spiorad na heolaíochta. Tá cáil ar deartháir Johnstone Stoney, Bindon Blood Stoney a bhí ina [[innealtóir]] ar Phort Bhaile Átha Cliath. Thóg sé roinnt de phríomh[[Droichead|dhroichid]] Bhaile Átha Cliath, Taobh na Cé san áireamh, chomh maith le tionscadail [[innealtóireacht]]<nowiki/>a eile. == Eolaíocht == D’fhoilsigh Stoney 75 páipéar eolaíochta in irisleabhair éagsúla, ach go príomha in irisí Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath. Rinneadh a chuid oibre eolaíochta nuair a bhí am le spáráil aige.<ref>{{cite web|url=https://todayinsci.com/S/Stoney_George/StoneyGeorgeObit-RS.htm|teideal=Obituary Notice from Proceedings of the Royal Society (1912)|publisher=The Royal Society|access-date=21 December 2016}}</ref> Chuir sé go mór le fisic chosmaí agus le teoiric na ngás. Rinne sé meastachán ar líon na móilíní i milliméadar ciúbach gáis,<ref>a bhí coibhéiseach le huimhir [[Amedeo Avogadro|Avogadro]], rud a d'áirigh Loschmidt is Thompson freisin.</ref> ag teocht agus brú an tseomra, ó shonraí a fuarthas ó [[Teoiric chinéiteach na ngás]]. Ba é an obair eolaíoch ba thábhachtaí ag Stoney ná méid “adamh an leictreachais” a cheapadh agus a ríomh. Sa bhliain 1891, mhol sé an téarma ‘leictreon’ ([[An Béarla|Béarla]]:''electron'') chun cur síos a dhéanamh ar aonad bunúsach an luchta leictrigh,<ref> Of the "Electron," or Atom of Electricity | author = G. Johnstone Stoney | year = 1894 | https://www.biodiversitylibrary.org/item/122066#page/432/mode/2up </ref> agus leag a [[Taighde|thaighde]] sa réimse seo na bunsraitheanna d'fhionnachtain an leictreoin sa deireadh i 1897 ag [[Joseph John Thomson]]. Toghadh Stoney ina Chomhalta den Chumann Ríoga i mí an Mheithimh 1861 ar an mbonn go raibh sé ina údar ar na bpáipéir ''"The Propagation of Waves," – "On the Rings seen in Fibrous Specimens of Calc Spar," and Molecular Physics, published in the Transactions of the Royal Irish Academy, et cetera, Distinguished for his acquaintance with the science of Astronomy & General Physics'' <ref>{{cite web|url=http://www2.royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Persons&dsqPos=2&dsqSearch=%28Surname%3D%27stoney%27%29 |teideal=Library and Archive catalogue |publisher=[[The Royal Society]] |location=London |access-date=22 October 2010 }}{{dead link|date=January 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. <ref>Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society,iml. 24, lth. 24–26, bl.1983 </ref><ref>Lochlainn O'Raifeartaigh, ''The Dawning of Gauge Theory,'' Princeton Uni Press, 1997</ref><ref>Gorelik G., [https://books.google.com/books?id=9vs4rrgLYw8C&pg=PA91 ''Hermann Weyl and Large Numbers in Relativistic Cosmology,''] Einstein Studies in Russia, Ed Balashov Y. and Vizgin V., Boston (Birkhaeuser) 2002</ref> {{Príomhalt|Aonaid Stoney}} == Féach freisin== *[[Buntreois do mheicnic chandamach]] *[[Aonaid Planck]] *[[Scála Stoney|Aonaid Stoney]] == Leabharliosta == *''The Infancy of Atomic Physics. Hercules in His Cradle'', by Alex Keller. Oxford University 1983. {{ISBN|0-19-853904-5}} {{cite book|title=2013 reprint|publisher=Dover|url=https://books.google.com/books/about/The_Infancy_of_Atomic_Physics.html?id=2PTDAgAAQBAJ|isbn=9780486149950|date=9 October 2013}} * {{cite journal |jstor=531468|title=George Johnstone Stoney, F.R.S., and the Concept of the Electron|journal=Notes and Records of the Royal Society of London|volume=29|issue=2|pages=265–276|last1=O'Hara|first1=J. G.|year=1975|doi=10.1098/rsnr.1975.0018}} *{{cite journal |last=Stoney |first=G. J. |year=1894 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/122066#page/432/mode/2up |title=Of the "Electron", or Atom of Electricity |journal=Philosophical Magazine |series=Series 5 |volume=38 |pages=418–420}} * *"The Constants of Nature, by [[John D. Barrow]], Jonathan Cape, London 2002. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Stoney, George Johnstone}} [[Catagóir:Fisic núicléach]] [[Catagóir:Fisiceoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fisiceoirí Briotanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1826]] [[Catagóir:Básanna i 1911]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine as Contae Uíbh Fhailí]] [[Catagóir:Lucht Ollscoil na Gaillimhe]] [[Catagóir:Ollscoil na Banríona Éireann]] fjf6njrr92i3el7lh1lm8xubqolv3zv 0 23607 1320373 1319784 2026-07-12T22:55:40Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1320373 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scoláire agus [[scríbhneoir]], úrscéalaí, gearrscéalaí, file, feabhalscéalaí, léirmheastóir, criticeoir, tráchtaire polaitíochta agus sochaí, múinteoir, léachtóir, ollamh, smaointeoir agus ilcheardaí focal is ea '''Alan Titley''' (''An Titlíoch'' scaití) a rugadh sa bhliain [[1947]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://research.ucc.ie/profiles/A006/atitley|teideal=UCC Research Profiles: Prof. Alan Titley, Nua-Ghaeilge (Modern Irish)|dáta=2016-12-14|work=web.archive.org|dátarochtana=2022-09-04|archivedate=2016-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161214032454/http://research.ucc.ie/profiles/A006/atitley}}</ref> Is iad sainchomharthaí Titley ná an greann, an cur chuige uathúil, an déanamh súl, an spreagadh smaointeoireachta agus draíocht na deismireachta. == Saol == Rugadh Alan Titley i g[[Corcaigh]] sa bhliain 1947 agus is ann a cuireadh scolaíocht air. Chuaigh Titley le [[Múinteoir|múinteoireacht]] agus d'fhreastail sé ar [[Coláiste Phádraig, Droim Conrach|Choláiste Phádraig, Droim Conrach]], áit ar bhuaigh sé an bonn óir sa teagasc. Chaith sé tamall ag múineadh agus ag taisteal s[[an Afraic]] agus é ina mhúinteoir i gcoláiste Oiliúna Mount Carmel sa [[An Nigéir|Nigéir]] idir na blianta 1967 agus 1969. Bhí sé ag múineadh páistí bodhra i Scoil na mBuachaillí Bodhra sa Chabrach i mBaile Átha Cliath (ó 1969 go 1974). Sa bhliain 1981 ceapadh é mar Cheann Roinn na Gaeilge i gColáiste Phádraig ([[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|Ollscoil na hÉireann, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]]). Sa bhliain 2006 ceapadh Titley ina Ollamh le Nua‑Ghaeilge i g[[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.munsterlit.ie/Writer%20pages/Titley,%20Alan.html|teideal=Alan Titley|údar=Ionad Litríochta an Deiscirt|dáta=2016-03-05|work=web.archive.org|dátarochtana=2022-09-04|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305001808/http://www.munsterlit.ie/Writer%20pages/Titley,%20Alan.html}}</ref> Tá an Titlíoch ina chónaí i n[[Glas Naíon]], taobh thuaidh de Bhaile Átha Cliath. Tá cúigear clainne aige lena bhean Mary - Gavan, Keelan, Aoife, Bróna agus Fergal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishecho.com/2015/4/new-life-for-darkly-comic-masterpiece|teideal=New life for 'darkly comic masterpiece'|language=en|work=Irish Echo Newspaper|dátarochtana=2022-09-04}}</ref> === Scríbhneoir === Is iriseoir, criticeoir, úrscéalaí, gearrscéalaí, agus drámadóir é Titley, agus is iomaí duais scríbhneoireachta atá buaite aige. Tá ''Méirscrí na Treibhe'' (1978) suite in Iarthar Afraice agus cuntas ann ar an achrann a lean an neamhspleáchas. [[Íomhá:Waiting For Godot 2016.jpg|mion|Tagann Godot (aist.)]] Ansin tháinig ''Stiall Fhial Feola'' (1980), úrscéal, agus ''Eiriceachtaí agus Scéalta Eile'' (1987) óna lámh. Is minic an greann searbh agus an scigaithris le haithint ar a shaothar. [[Úrscéal stairiúil]] is ea ''An Fear Dána'' (1993) agus é bunaithe ar shaol Mhuireadhaigh Albanaigh Uí Dhálaigh, file. Tá lé aige le ficsean gearr greannmhar, rud a chuir sé in iúl le ''Fabhalscéalta'' (1995) agus ''Leabhar Nóra Ní Anluain'' (1998). Léiríodh drámaí stáitse agus raidió dá chuid: bhí ''Tagann Godot'' (1991) le feiceáil in [[Amharclann na Mainistreach]]. [[Íomhá:The Irish Times logo.svg|mion]] Foilsíodh ''Gluaiseacht'', úrscéal faoin [[imirce]], sa bhliain [[2009]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gluaiseacht /|url=https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000289009|publisher=An Gúm,|date=2009|author=Alan Titley}}</ref> Tá criticeoireacht liteartha agus shóisialta Titley le fáil ar ''An tÚrscéal Gaeilge'' (1991) agus ar ''Chun Doirne'' (1997), bailiúchán aistí. "Is é an t-aon teist fhiúntais amháin ar fhilíocht nó ar phrós an bhfuil sé láidir nó lag, misniúil nó meata… "Is é atá san litríocht, mar sin, ná cleamhnas idir nós agus samhlaíocht. Nuair is é an tsamhlaíocht atá in uachtar agus an nós á chur ó chothrom aige bíonn faill na hardlitríochta chugainn. Nuair a bhíonn an nós thuas is minic go mbíonn an toradh lag, faoin, glídiúil. Ach is litríocht í mar sin féin."<ref name=":1">Alan Titley, Litríocht na Gaeilge, Litríocht an Bhéarla agus Irish Literature. Aiste 1981.</ref> Tá colún Gaeilge aige ar an [[The Irish Times|''Irish Times'']] darb ainm ''Crobhingne''. <blockquote> "Tá scamall an bháis os cionn na Gaeilge i gcónaí. Ní féidir féachaint timpeall ná romhat ná in airde gan é a fheiceáil. Ba dhall an té a dhéanfadh neamart ann. Ach más dídean é an ealaín aonair i gcoinne an bháis aonair is cosaint í litríocht teanga in aghaidh bhás na teanga sin. Is gníomh creidimh, dóchais agus carthanachta í an scríbhneoireacht in éineacht; is dúnadh súl í; is cluiche í leis an gcinniúint, iasacht ón aimsir fháistineach, gadaíocht ón tsíoraíocht, éamh in éadan an chiúnais. Dá dhána, dá mhisniúla, dá chróga í an litríocht, dá airde a glam, is ea is óige, is fuinniúla, is bíogúla a bheidh sí. Is iad na seandaoine a fhanann cois na tine agus a chuimhníonn ar na laethanta fadó, a mhaireann in anallód is a fhanann leis an mbás. Is é an duine dalba a chaitheann seile in aghaidh an éaga, a théann ag magadh faoi is ag spochadh as, a deireann "fúbún fútsa freisin" suas lean phus.<ref name=":1" /> </blockquote> == Saothar == ===Gaeilge=== [[Íomhá:Gluaiseacht clúdach.jpg|mion|upright|''[[Gluaiseacht (úrscéal)|Gluaiseacht]]'', úrscéal faoin [[Dídeanaí|teitheadh]]]] *''Ag dul i bhfad'', 2023<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.siopagaeilge.ie/products/ag-dul-i-bhfad-alan-titley|teideal=Ag dul i bhfad|údar=Alan Titley|language=ga-IE|work=An Siopa Gaeilge|dátarochtana=2024-02-11}}</ref> Ar Ghearrliosta Leabhar Gaeilge na Bliana Fhoras na Gaeilge *''Liricí Gearra'', 2021. Liricí, véarsaíocht, dánta is prós. An dara cnuasach filíochta de chuid Titley Coiscéim<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/lirici-gearra/|teideal=Liricí Gearra {{!}} Litríocht ISBN 6660012210121|údar=Alan Titley|dáta=2021|language=ga-IE|dátarochtana=2024-02-11}}</ref> *Lúba, 2020, do pháistí 6-12 mbliana d’aois An Gúm ISBN 9781857919608<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/luba/|teideal=Lúba {{!}} Litríocht|údar=Alan Titley|dáta=2020|language=ga-IE|dátarochtana=2024-02-11}}</ref> *''Lámh, Lámh Eile'', 2018 * ''An Bhean Feasa'', 2014 * ''An Chuallacht Léannta: ceiliúradh ar Íosánaigh agus Léann na Gaeilge'', 2013 * ''Rabhadh Dánta'', 2013 * ''Smuf'', 2012 * ''Na Drámaí Garbha'', 2011 * ''Scríbhneoirí faoi chaibidil'', 2010 * [[Gluaiseacht (úrscéal)|''Gluaiseacht'' (úrscéal)]], 2009 * ''An réabhlóid mar ghníomh dínite'', 2007 * ''Tyda'', 2006 * ''Beir leat do shár-Ghaeilg Súil siar agus ar aghaidh'', 2004 * ''Amach'', 2003 * ''Leabhar Nóra Ní Anluain: céad scéal ó cheartlár na cruinne'', 1998 * ''Chun doirne: rogha aistí'', 1996 (Lagan Press, [[Béal Feirste]]) Leabhar 203 leathanach ina bhfuil ocht n-aiste thathagacha a chuireadh i gcló cheana idir 1981 agus 1990. Pléann sé teoiric na critice go mion ann. Pléann sé scríbhneoirí na Gaeilge agus scríbhneoirí na teanga eile úd, agus cúinsí a scríbhneoireachta. Agus pléann sé go mion, [[an Cadhnach]] mar iriseoir agus mar ghearrscéalaí, [[Brian Merriman]] agus [[Iain Mac a' Ghobhainn]], sríbhneoir Albannach. * ''Fabhalscéalta'', 1995 * ''An cogadh in aghaidh na critice'', 1994 * ''An fear dána'', 1993 * ''An t-úrscéal Gaeilge'', 1991 * ''Tagann Godot'' (dráma Beckett), 1991 ''T'' ''[[An Clóchomhar|Clóchomhar]]'', ISBN 978-1-906882-10-5 * ''Eiriceachtaí agus Scéalta Eile'', 1987 * ''Stiall fhial feola'', 1980 * ''Méirscrí na treibhe'', 1978 * ''Máirtín Ó Cadhain: clár saothair'', 1975 ===Béarla=== * ''The Dirty Dust. Cré na Cille'', 2015 * ''The History of the Irish Book, vol. II'', 2013 * ''Nailing Theses: selected essays'', 2011 * ''A pocket history of Gaelic culture'', 2000 == Cláir faisnéise == * ''Scéal na Gaeilge'', TG4 2012<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/teilifis/sceal-na-gaeilge-alan-titley-ar-fail-ar-youtube-anois/|teideal=‘Scéal na Gaeilge’ Alan Titley ar fáil ar YouTube anois|údar=NÓS|dáta=Eanáir 2021|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2022-09-04}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.beo.ie/alt-alan-titley.aspx Agallamh le ''Beo'', Eagrán 37, 2004] {{DEFAULTSORT:Titley, Alan}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Criticeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Léirmheastóirí liteartha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Drámadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge]] [[Catagóir:Staraithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 20ú haois]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 21ú haois]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Iriseoirí The Irish Times]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] 3607e3hhxvdytegsd10a82e1sjubza1 0 24057 1320363 1319768 2026-07-12T22:33:45Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320363 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Fear ildánach, [[aisteoir]], [[drámadóir]], [[Ealaín|gníomhaí ealaíne]] (nó ''agent artistique'') agus [[scríbhneoir]] [[Sasana|Sasanach]] ba ea '''Micheál Mac Liammóir'''<ref>bhí "Mac Liaimmhóir" (sic) mar shloinne aige den chéad uair san iris [[An Claidheamh Soluis]] ar 15 Eanáir 1919. Fiú coicíos roimhe sin ba é ‘Mac Uaimmhóir’ a bhí aige. Bhí leagnacha eile ann, mar shampla Mac Uallmóir srl. (leabhar Pine, 1998)</ref> (a rugadh '''Alfred Willmore''' ar [[25 Deireadh Fómhair]] [[1899]] i [[Londain]] agus a fuair bás ar [[6 Márta]] [[1978]] i m[[Baile Átha Cliath]]), agus an phearsa [[Amharclann|amharclainne]] ba mhó in [[Éire|Éirinn]] sa [[20ú haois]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=449|teideal=MAC LIAMMÓIR, Micheál (1899–1978)|language=ga|work=ainm.ie|dátarochtana=2021-03-06}}</ref> Aithnítear inniu an Liammóireach ar dhuine de na drámadóirí is mó le rá i gcanóin liteartha na Gaeilge.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=http://mural.maynoothuniversity.ie/7589/1/Leagan_Deiridh.pdf|teideal=AN SPÁS ISTIGH AGUS AN SPÁS AMUIGH: AITIÚ SPÁIS I SAOTHAIR LITEARTHA MHICHÍL UÍ CHONGHAILE AGUS CHATHAIL UÍ SHEARCAIGH|údar=Jonathan William Richards (maynoothuniversity.ie)|dáta=2016|dátarochtana=2021}}</ref> Bhí cluas mhaith aige don cheol agus don fhocal labhartha; ní raibh baint ar bith ag a mhuintir le hÉirinn agus d'fhoghlaim sé Gaeilge mar dhuine fásta. Rinne Mac Liammóir an-iarracht a fhéiniúlacht nua Ghaelach a mhúnlú. Agus é sna fichidí, bhí an Ghaeilge ar a thoil aige agus leag sé seo béim ar an bhféiniúlacht nua seo. Ba léir do mhuintir na drámaíochta in Éirinn go raibh sé ag aisteoireacht trína shaol ar fad, agus gur bhain sé leas as an nGaeilge leis an bhféiniúlacht seo a chothú agus a bhuanú.<ref name=":2" />[[Íomhá:MMCLp.jpg|mionsamhail|Fógra san iris 'Éire' sa bhliain 1940|clé]][[Íomhá:Willesden Old Library.jpg|clé|mion|[[Leabharlann]] [[Willesden Green|Willesden]]: d'fhás Alfred Willmore suas sa bhaile seo, atá cóngarach do [[Kilburn]]]] == Saol == === Londain === Rugadh Alfred Willmore ar 25 Deireadh Fómhair 1899 i [[Kensal Green]], [[Londain]] (Alfred Willmore ar a theastas breithe). [[Protastúnach|Phrotastúnaigh]] ba ea a thuismitheoirí agus d'fhás Alfred suas i [[Kensal Green]], [[Londain]]. Ní léir go raibh aon bhaint ag a mhuintir le hÉirinn. [[Íomhá:Antaibhdhearc.JPG|clé|mion|[[Taibhdhearc na Gaillimhe|An Taibhdhearc]], [[Gaillimh]]]]Páiste éachtach a bhí ann. Mar Alfred Willmore, bhí sé ar cheann de na príomhaisteoirí óga i gcomhlacht [[Noël Coward]] ar stáitse Shasana.<ref>{{Lua idirlín|url=https://seamusdubhghaill.com/2019/10/25/birth-of-micheal-mac-liammoir-actor-writer-poet/|teideal=Birth of Micheál Mac Liammóir, Actor, Writer & Poet|údar=Jim Doyle|dáta=2019-10-25|language=en|work=seamus dubhghaill|dátarochtana=2021-03-06}}</ref> Chaith sé samhradh na bliana 1914 ar cuairt chuig a sheanaint sa [[An Spáinn|Spáinn]] agus d’fhoghlaim [[An Spáinnis|Spáinnis]]. D’fhoghlaimeodh sé [[Gaeilge]], [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]], [[An Fhraincis|Fraincis]] agus [[An Iodáilis|Iodáilis]] ar ball.<ref name=":0" />[[Íomhá:Hilton Edwards by Harry Kernoff, 1928.jpg|clé|mion|a pháirtí agus a chomhghleacaí, [[Hilton Edwards]] le Harry Kernoff, 1928]]Thosaigh sé ag foghlaim ealaíne sa Willesden Polytechnic (cé gurb í Scoil Slade is mó a luann sé féin; bréagadóir cruthanta ab ea é). === Gaeilge === Bhí an-suim ag Willmore i bhfilíocht Yeats agus thosaigh sé ag cuardach féiniúlacht Ghaelach a bheadh feiliúnach dá spéis nua i [[litríocht na hÉireann]].<ref name=":2" /> Sa scoil ealaíne i Londain a casadh air Máire O’Keefe. Bhí tionchar mór aici air agus mhair a gcairdeas go bhfuair sí bás in 1927.<ref name=":0" /><ref>‘Chuas chuig an Slade School le péintéireacht a fhoghlaim agus faoin am sin tharla gur léigh mé aiste le fear darbh ainm Yeats. “Ireland and the Arts” a bhí mar theideal ar an aiste agus creidim gur athraigh sé mó shaol ar fad. Ní dhéanfaidh mé dearmad go deo ar an gcaoi ar oscail sé doras mór im’ aigne, ar an domhan nua draíochta a thaispeáin sé dhom.... Chuimhnigh mé go raibh seanathair agus seanmháthair agam a raibh Gaeilge acu agus tháinig an smaoineamh chugam go tobann mar a bheadh splanc soluis ann go gcaithfinn Gaeilge a fhoghlaim’ (''Ceo meala lá seaca'', 1952)</ref> Chuir aiste le Yeats faoi dhraíocht é agus d’oscail “doras mór i m’aigne”.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/micheal-mac-liammoir-agus-george-michael-i-ndrama-fiorspeisiuil-sa-taibhdhearc/|teideal=Micheál Mac Liammóir agus George Michael i ndráma sa Taibhdhearc / ‘Wáltsáil Abhaile’ ag Antoine Ó Flathartha|údar=Máire Ní Fhinneadha|dáta=28 Márta 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-28}}</ref> Thit Willmore faoi dhraíocht chultúr na hÉireann:<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Making of an Artist: Creating the Irishman Micheál MacLiammóir|url=https://books.google.fr/books/about/The_Making_of_an_Artist.html?id=-VnVsgEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Liffey Press|date=2015|language=en|author=Tom Madden}}</ref> Chinn sé in aois a ocht mbliana déag go ndéanfadh sé Éireannach de féin. Thosaigh sé ag foghlaim Gaeilge i rang de chuid [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] in Ludgate Circus. Tháinig sé go hÉirinn [[26 Márta]] [[1917]] in éineachtt le Máire O’Keefe agus a máthair. Seans go raibh eagla air go gcoinscríofaí é dá bhfanadh sé i Londain. [[Íomhá:Gate Theatre Dublin.jpg|clé|mion|Amharclann Gate, BÁC]] Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] agus rinne canbhasáil do [[Risteard Ó Maolchatha|Risteárd Ó Maolchatha]] i mórthoghchán 1918. Timpeall an ama seo, d'aistrigh sé a ainm agus sloinne go Gaeilge. D’éirigh sé cairdiúil le Pádraic Ó Conaire agus is faoina thioncharsan a thosaigh sé ar [[Gaeilge Chonnacht|Ghaeilge Chonnacht]] a labhairt. Foilsíodh a chéad leabhar, leabhar as Gaeilge, ''Oidhcheannta Sidhe'', sa bhliain 1922. Nuair a buaileadh Máire O’Keefe breoite in 1921 d’imigh sé in éineacht léi chun na h[[An Eilvéis|Eilvéise]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://mayacantu.com/uploads/3/4/8/5/34852889/the_truthful_masks_of_micheal_mac_liammoir.pdf|teideal=The truthful masks of Micheal Mac Liammoir|údar=Mayu Cantu|dátarochtana=2021}}</ref> Sna [[1920idí]] thaistil sé ar fud na hEorpa. Scríobh sé leabhar as Gaeilge sa bhliain 1929, Lá agus Oíche (rinne sé cur síos ar na turais a thug sé ar áiteanna ar nós [[Páras]], [[an tSicil]] agus [[Oberammergau]]).<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://www.askaboutireland.ie/learning-zone/secondary-students/irish/an-cultur-gaelach/bailiuchan-samuel-l.-mac/gearrscéalta/gearrscéalta-v/|teideal=Gearrscéalta V|work=www.askaboutireland.ie|dátarochtana=2021-03-06}}{{Dead link|date=Bealtaine 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> D’éag Máire i [[Menton]] na [[An Fhrainc|Fraince]] 7 Eanáir 1927.<ref name=":0" /> === An Taibhdhearc === Ar ais in ÉIrinn in 1927, chabhraigh a chara nua, [[Hilton Edwards]] (aisteoir [[Sasana|Sasanach]] eile), leis chun slacht a chur ar dhráma a bhí scríofa aige, ''[[Diarmuid and Gráinne]]''. In earrach 1928 shocraigh Mac Liammóir gurbh é an leagan Gaeilge den dráma sin an chéad dráma a léireofaí san [[amharclann]] úrnua i n[[Gaillimh]], [[Taibhdhearc na Gaillimhe|An Taibhdhearc]], ar [[27 Lúnasa]] [[1928]].<ref name=":0" /> === Gate === Faoi dheireadh 1928 bhí an bheirt aisteoirí, Mac Liammóir agus Hilton Edwards ar ais i m[[Baile Átha Cliath]] agus é d’aidhm acu [[amharclann]] a bhunú ina mbeadh an bhéim ar dhrámaí idirnáisiúnta. Bunaíodh an Dublin Gate Theatre Company ar Oíche Nollag 1929. D’oscail siad a n-amharclann nua féin i g[[Cearnóg Parnell|Cearnóg Pharnell]] [[17 Feabhra]] [[1930]].<ref name=":0" /> === Saol pearsanta === D'oibrigh Mac Liammóir i gcomhar lena pháirtí, [[Hilton Edwards]], sa Gate an chuid eile dá shaol, agus bhí caidreamh [[Homaighnéasachas|homaighnéasach]] idir an bheirt acu. Caidreamh proifisiúnta agus rómánsúil a bhí idir an bheirt, caidreamh a lean ar aghaidh go dtí laethanta a mbáis. Chaith siad beirt a saol lena chéile ar shlí a bhí inghlactha go maith ag sochaí na hÉireann.<ref name=":2" /> Seasann scéal na beirte seo amach toisc gur ghlac sochaí na hÉireann lena gcairdeas. Mar shampla, nuair a bhásaigh an bheirt acu, ligeadh dóibh a bheith curtha in aon [[Uaimh (foirgneamh)|uaigh]] amháin. ==== Féiniúlacht ==== Lean Mac Liammóir lena thógáil ar an bhféiniúlacht Ghaelach le linn a shaol. nuair a mhínigh sé d’iriseoirí agus do chriticeoirí gur rugadh i g[[Contae Chorcaí]] é, rud nach raibh fíor. Ba léir, áfach, nach raibh éinne sásta bréag an drámadóra a scaoileadh uathu. Ghlactaí leis go forleathan gur sa Charraig Dhubh i g[[Corcaigh]] a rugadh Willmore nuair a bhí sé beo. Ba léir, áfach, nach raibh éinne sásta bréag an drámadóra a scaoileadh uathu le linn a shaol. Is léir gur ghlac criticeoirí agus léirmheastóirí na Gaeilge agus na hÉireann le Mac Liammóir mar chineál Gaeil agus mar dhrámadóir fíorchumasach le linn a shaol. Ní bhfuair an pobal amach an fhírinne go dtí 1990 nuair a foilsíodh [[beathaisnéis]] nua.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Importance of Being Micheál: A Portrait of MacLiammóir|url=https://books.google.fr/books/about/The_Importance_of_Being_Miche%C3%A1l.html?id=r0-vAAAAIAAJ&redir_esc=y|publisher=Brandon|date=1990|language=en|author=Micheál Ó hAodha}}</ref> == Saothar == Scríobh Mac Liammóir neart saothar i nGaeilge; dhá dhráma, dhá bhailiúchán gearrscéalta, dhá leabhar faoin aisteoireacht agus faoin amharclann maraon le leabhar filíochta.<ref name=":2" /> Moladh iarrachtaí fileata agus liteartha an scríbhneora go hard na spéire i gcritic na Gaeilge le linn a shaol. === Leabhair as Gaeilge === * ''Ceo Meala Lá Seaca'' (tháinig an leabhar seo amach faoi bhráid an Bhoird na Leabhar Gaeilge sa bhliain 1952)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-bord-na-leabhar-gaeilge.aspx|teideal=Bord na Leabhar Gaeilge|údar=Vivian Uíbh Eachach|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2021-03-06}}</ref> * ''Oícheanna Sidhe'' * ''Lá agus Oíche''<ref name=":1" /> * ''Aisteoirí Faoi Dhá Sholas'' * ''Bláth agus Taibhse'' === Leabhair i mBéarla === * ''Put Money In Thy Purse'' * ''Each Actor On His Ass'' * ''Enter A Goldfish'' * ''All For Hecuba'' * ''Theatre in Ireland'' * ''Ireland'' * ''An Oscar Of No Importance'' * ''W.B.Yeats and his world'', with Eavan Boland === Drámaí as Gaeilge=== * ''[[Diarmuid agus Grainne]] / Diarmuid agus Gráinne'' * ''Oíche Bealtaine'' === Drámaí i mBéarla === * ''Diarmuid and Grainne / [[Diarmuid agus Gráinne]]'' * ''Ill Met By Moonlight'' * ''Where Stars walk'' * ''The Importance of Being Oscar'' (One-man show) * ''I Must Be Talking To my Friends'' (One-man show) * ''Talking About Yeats'' (One-man show) *''Prelude in Kazbek Street'' (1973): Rinne an Liammóireach iarrachtaí an [[Homaighnéasachas|homaighnéasacht]] a léiriú sa dráma seo, a mhol tuiscintí i leith na homaighnéasachta == Féach freisin == * [[Amharclann an Gheata]] * [[Máire Ní Scolaí]] * [[Hilton Edwards]] *''[[Diarmuid agus Gráinne]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Liammoir, Micheal Mac}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]] [[Catagóir:Básanna i 1978]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Drámadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Amharclannaíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine LADT]] [[Catagóir:Stair lucht LADT in Éirinn]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Ficsean Gotach Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean Gotach i nGaeilge]] [[Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge]] [[Catagóir:Fantaisíocht Éireannach]] [[Catagóir:Fantaisíocht]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] pedxiqnr4f4zidoqudfq40xgklbhl7f 0 24146 1320412 1068410 2026-07-13T03:12:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320412 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bogearraí}} Is [[Ríomhchlár|feidhmchlár]] é '''Miro''' (ar a ghlaodh ''Democracy Player'' tráth) lenar féidir breathnú ar fhíseáin ar an [[Gréasán Domhanda|ngréasán domhanda]]. D'fhorbair eagras darbh ainm an [[Participatory Culture Foundation]] é. Creideann siad gur chóir go mbeadh saoirse ag gach duine pé rud is mian leo a fheiceáil, a fheiceáil. Feidhmíonn sé ar [[Microsoft Windows]], [[Mac OS X]], agus [[Linux]]. Seinneann sé formhór na comhaid fhíse atá ann agus seinneann sé comhaid ardghléine freisin. Tá an suíomh www.getmiro.com aistrithe go Gaeilge agus tá Miro féin aistrithe go Gaeilge. Tá Miro ar fáil saor in aisce le ceadúnas Ceadúnas Coitianta Poiblí [[GNU]]. == Gnéithe == Is féidir le Miro físeáin a íosluchtú go huathoibríoch ó bhealaí RSS-bhunaithe, iad a bhainistiú agus iad a sheinm. Seinneann Miro na comhaid fhíse seo a leanas: [[Quicktime]], [[WMV]], [[MPEG]], [[AVI]] agus [[XVID]]. Is féidir leis plé le comhaid BitTorrent. == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Cómhaoin|Miro}} * [http://www.getmiro.com/ Suíomh Miro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190809094302/http://www.getmiro.com/ |date=2019-08-09 }} {{Síol-bogearraí}} [[Catagóir:Bogearraí saora]] qikggov50ynoeujtymhsclj1058eme7 0 26982 1320397 1240703 2026-07-12T23:55:59Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320397 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba scríbhneoir Éireannach í '''Dervla Murphy''' ([[28 Samhain]] [[1931]] - [[22 Bealtaine]] [[2022]]) a bhí an-tugtha don taisteal, go mór mhór ar rothar nó, corruair, ar [[Miúil (ainmhí)|mhiúil]] nó ar [[Capall|chapall]]. Scríobh sí [[leabhar]] faoina cuid eachtraí taistil le corradh agus dhá scór bliain anuas. Rinne sí an chuid ba mhó den taisteal seo ina haonar nó lena hiníon, gan ach na rudaí is bunúsaí á dtabhairt léi ach ag brath ar fhlaithiúlacht na ndaoine áitiúla. In ainneoin cuid mhór den domhan a bheith siúlta aici, choimeád sí cónaí i gcónaí san áit ar rugadh í, is é sin, [[Lios Mór]] i g[[Contae Phort Láirge]]. == A luathshaol == [[Íomhá:Blackwater River, Lismore. County Waterford, Ireland LOC 4426639545.jpg|clé|mion|366x366px|[[Lios Mór]] i g[[Contae Phort Láirge]]]] Ba as [[Baile Átha Cliath]] tuismitheoirí Dervla Murphy ón tús. Chuir siad fúthu i Lios Mór i gContae Phort Láirge i ndiaidh a hathair a beith ceaptha mar leabharlannaí chontae ansin. Nuair a bhí sí bliain d’aois, bhuail an t-airtríteas scoiltigh a máthair. Moladh dóibh gan a thuilleadh páistí a bheith acu agus mar sin d’fhás Dervla aníos ina haonar.<ref name = "wheels">Murphy, D. (1979) ''Wheels Within Wheels.''</ref> Ó luathaois, rinne sí cinneadh ar thaisteal a dhéanamh. Thug a tuismitheoirí rothar áthláimhe di mar bhronntanas ar ócáid a deichiú breithlá agus fuair sí sean[[atlas]] óna “Pappa” (.i. a seanathair). Is cuimhin le Dervla go fóill cá háit a raibh sí nuair a chinn sí ar a dhul go dtí an India lá eigin ar a rothar. Leathbhealach suas mála crochta in aici le Lios Mór, bhuail an smaoineamh í gurbh fhéidir léi [[an India]] a bhaint amach dá leanfadh sí ar aghaidh mar sin. D’fhreastail Murphy ar an meánscoil ag an gClochar [[Ord na nUrsalach|Ursalach]] i bPort Láirge, ach d’imigh sí in aois 14 bliana di le haire a thabhairt dona máthair mhíchumasach. Sé bliana ní ba dhéanaí, thosaigh sí ar roinnt turas gearr: go dtí [[an Bhreatain Bheag]] agus go deisceart [[Sasana|Shasana]] sa bhliain 1951, go dtí [[an Bheilg]], [[an Ghearmáin]], agus [[an Fhrainc]] an bhliain ina dhiaidh sin, agus dhá thuras go dtí [[an Spáinn]], in 1954 agus 1956. Bhí roinnt alt faoin taisteal foilsithe aici san iris úd ''[[Hibernia]]'' agus ar an [[Irish Independent]], ach thug na foilsitheoirí cúl láimhe lena leabhar taistil faoin Spáinn. Fuair a céad leannán, Godfrey, bás thar lear sa bhliain 1958 agus d’éirigh a hathair tinn leis an neifríteas, seachghalar de chuid an [[fliú]]. Fuair seisean bás i mí Feabhra na bliana 1961 agus lean máthair Dervla é i mí Lúnasa an bhliain ina dhiaidh sin. Bhí Murphy saor ansin óna cuid dualgaisí teaghlaigh agus faoi dheireadh bhí an bealach fada soir go dtí an India ag fanacht léi. Cheap Murphy gur dea-ullmhúchán cruatan agus bochtanas a hóige don sórt taistil a bhí ceaptha aici. == Taisteal agus scríbhinní == [[Íomhá:Mule Ride, Bryce Canyon (5882145474).jpg|clé|mion|ar [[Miúil (ainmhí)|mhiúil]] ]] Sa bhliain 1963, chuir Murphy chun bóthair ar a céad turas fada ar rothar, gan a bheith ag brath ach uirthi féin ó Éirinn go dtí an India. Thug sí piostal léi in éineacht leis an trealamh eile ar bord Roz, a rothar Armstrong Cadet, agus as d'imigh sí léi tríd [[an Eoraip]] le linn ceann de na [[geimhreadh|geimhridh]] ba mheasa le blianta anuas. [[an Iúgslaiv|San Iúgslaiv]] di, thosaigh sí ag scríobh dialainne in áit a bheith ag cur litreacha abhaile. [[an Iaráin|San Iaráin]] bhí an piostal áisiúil aici agus í ag cur ruaige ar baicle gadaithe, agus bhain sí feidhm as beart a bhí “dochurtha i gcló” i stáisiún póilíní le héalú ó dhuine a raibh beartaithe aige a héigniú. Gortaíodh í ar bord bus san [[an Afganastáin|Afganastáin]] nuair a bhuail buta raidhfil í agus briseadh trí easna uirthi, ach ba bheag an mhoill uirthi sin—bhain sí ceol as dreach agus muintir na tíre, mar sin féin. Sa Phacastáin fuair sí lóistín ón ualaí (wali) deireanach na Suáite, Miangul Aurangzeb. Chuaigh sí trí shléibhte cheantar Ghilgit, ansin trí [[Puinseáb|Phuinseáb]], agus sa deireadh trasna na teorann soir go [[Deilí]] san India. D’fhoilsigh an comhlacht John Murray a dialann mar ''Full Tilt: Ireland to India with a Bicycle'', an chéad leabhar foilsithe dá cuid agus an leabhar ba iomráití díobh. [[Íomhá:Tibetan refugees in Nepal.jpeg|mion|teifigh ón [[an Tibéid|Tibéid]]]] I ndiaidh Deilí a bhaint amach di, d’oibrigh Murphy go deonach le teifigh ón [[an Tibéid|Tibéid]] faoi choimirce an eagraíocht [[Save the Children]]. Chaith sí cúig mhí i gcampa teifeach i nDharamsala a bhí faoi stiúradh Tsiring Dolma, deirfiúr don [[Dalai Láma|14ú Dalai Láma]]. Ina dhiaidh sin, chuaigh sí ar a rothar trí ghleann Kullu. B’as an turas seo a tháinig an dara leabhar aici, ''Tibetan Foothold''. Ar ais san Eoraip do Murphy bhí sí páirteach i bhfeachtas bailithe airgid ar son Save the Children. Sa bhliain 1965, chuaigh sí go dtí Neipeál le hobair a dhéanamh ar mhaitheas teifeach Tibéadach i bPokhara. Scríobh sí faoi seo sa leabhar ''The Waiting Land''. Ba sa bhliain ina dhiaidh sin a rinne Murphy a céad turas go dtí an Afraic. Thaistil sí san Aetóip, ag siúl ó [[Asmara]] go dtí an phríomhchathair [[Addis Ababa]] gan de chuidiú aici ach [[Miúil (ainmhí)|miúil ualaigh]]. Ar an bhealach, bhagair saighdiúirí a raibh raidhfilí Kalashnikov uirthi. Chuir sí síos ar an turas seo sa cheathrú leabhar dá cuid, ''In Ethiopia with a Mule''. == Taisteal le Rachel == Nuair a bhí iníon Murphy, Rachel, ag aois a cúig bliana, thionlaic sí í ar thuras den chéad uair. D’eitil an bheirt go [[Bombay]] san India. Ó Bombay thaistil siad go [[Goa]] agus Coorg--''On a Shoestring to Coorg'' an leabhar a tháinig as an turas úd. In a dhiaidh sin, chuaigh an péire acu go dtí an Baltastáin (''Where the Indus is Young''), go [[Meiriceá Theas]] (''Eight Feet in the Andes''), agus go [[Madagascar]] (''Muddling Through in Madagascar''). Ar an turas deireanach le chéile acu, thaistil siad trí [[Camarún|Chamarún]] san Aifric ar chapall. Tá meas ag lucht na tíre úd ar chaiple agus suim acu iontu; "Egbert" a bhaist na Murphys air. Glacadh Dervla mar fhear céile Rachel uaireanta. ''Travels with Egbert'' an leabhar a scríobh Murphy faoin turas. [[Íomhá:Travel Stop, Madagascar (27343798960).jpg|mion|''Madagascar'']] Sna [[1970idí]] déanacha thosaigh Murphy a scríobh faoina tír agus a saol féin le ''A Place Apart'' (1978), faoina cuid taistil i Tuaisceart na hÉireann nuair a chuaigh sí chun comhrá le Caitlicigh agus Prostatúnaigh araon ansin, agus le ''Wheels Within Wheels'' (1979), leabhar dírbheathaisnéiseach. Sna 1980idí, thosaigh téamaí polaitiúla a theacht chun tosaigh ina cuid scríbhneoireachta. Dar léi féin, bhí a leabhar ''Race to the Finish? The Nuclear Stakes'' (1982) an crosbhealach. Ar a shála sin, phléigh sí caidreamh idirchine in [[Bradford]] agus in [[Birmingham]] i Sasana (''Tales From Two Cities''), an [[SEIF]] (''The Ukimwi Road''), iarmhais na [[apairtéid|hapairtéide]] (''South from the Limpopo''), cinedhíothú [[Ruanda]] (''Visiting Rwanda''), díláithriú lucht treibheanna (''One Foot in Laos''), agus atógáil iarchogaidh sna [[Balcáin]] (''Through the Embers of Chaos''). Tá sí i gcoinne próiseas an domhandais, agus faigheann sí locht ar [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] (NATO), an [[Banc Domhanda]], an [[Ciste Idirnáisiúnta Airgeadaíochta]], agus [[Eagraíocht na Trádála Domhanda]]. Labhair sí amach in aghaidh na [[cumhacht núicléach|cumhachta núicléiche]] agus [[athrú aeráide|athrú na haeráide]]. Fuair cuid daoine locht ar an “stuif polaitiúil” seo féin, ach deir Murphy mar fhreagra go raibh rudaí áirithe le rá aici agus gur cuma léi mura leabhair thaistil ghlana amach agus amach atá á scríobh aici. [[Íomhá:Panorama of lake Baikal.jpg|clé|mion|[[Loch Baikal|Baikal]]]] Sa bhliain 2002, agus 71 bliain slánaithe aici, bheartaigh sí ar dhul ar a rothar trí [[Críoch Phrimorsky|Chríoch Phrimorsky]] i gcianoirthear na [[an Rúis|Rúise]], sa t[[an tSibéir|Sibéir]], ach tháinig constaicí sa bhealach uirthi. Bhris sí a glúin ar an phríomhlíne den iarnród Baikal Amur di. D’fhan sí in áit ag [[Loch Baikal]] ag bisiú, ach stróic sí colpa fad is a bhí sí ag fanacht ann. Shocraigh sí ar leanúint ar aghaidh ar traein, ar bád agus i mbus. Is é ''Through Siberia by Accident'' a cuntas ar an turas sin. Chuaigh sí ar ais go dtí an tSibéir ina dhiaidh sin--''Silverland'' an leabhar a tháinig as an dara turas seo. Sa bhliain 2005 thug sí cuairt ar [[Cúba|Chúba]], an uair seo in éineacht lena hiníon agus triúr gariníonacha. I ndiaidh filleadh go Cúba i 2006 agus i 2007 scríobh sí ''The Island that Dared''. == A saol pearsanta agus gníomhaíocht neamhliteartha == Níor phós Murphy riamh. Ba í Rachel, a rugadh sa bhliain 1968, an t-aon pháiste a bhí aici. Ba é [[Terence de Vere White]] (b. 1994), iriseoir de chuid an [[Irish Times]], athair Rachel.<ref>{{cite book|url=http://books.google.co.uk/books?id=c-GR_OSU1zAC&pg=PA829|chapter=Murphy, Dervla (1931-)|last=Speake|first=Jennifer|date=2003|title=Literature of Travel and Exploration: An Encyclopedia|publisher=Taylor and Francis|pages=829|isbn=1579584241|accessdate=2008-10-12}}</ref> Dúradh gur rogha crógach é a hiníon a thógáil léi féin in Éirinn sna seascaidí, ach dúirt Murphy go raibh sí slán ó cháineadh siocair ise a bheith ina tríochaidí agus socair ó thaobh airgid agus oibre de. D’oibrigh sí mar léirmheastóir leabhar ar feadh cúig bliana i ndiaidh bhreith Rachel sular d’iompaigh sí ar ais ar an scríbhneoireacht taistil. D'fhan Murphy ina cónaí i Lios Mór in éineacht lena cuid cat agus madraí. Bhí sí ina patrún ar Sustrans, cumann ar son taistil inbhuanaithe atá suite sa Bhreatain, agus ar Fhéile na Scríbhneoireachta Taistil Immrama i Lios Mór. Bhí Murphy páirteach ar an chlár ''Great Lives'' de chuid BBC Radio 4, ag moladh Freya Stark (scríbhneoir taistil Briotanach) mar shampla de shaol tábhachtach inmholta. == Foilseacháin == * ''Full Tilt: Ireland to India with a Bicycle'', 1965. * ''Tibetan Foothold'', 1966. * ''The Waiting Land: A Spell in Nepal'', 1967. * ''In Ethiopia with a Mule'', 1968. * ''On a Shoestring to Coorg: An Experience of South India'', 1976. * ''Where the Indus Is Young: A Winter in Baltistan'', 1977. * ''A Place Apart'', 1978. * ''Wheels Within Wheels'' (dírbheathaisnéis), 1979. * ''Race to the Finish? The Nuclear Stakes'', 1982. * ''Muddling Through in Madagascar'', 1985. * ''Changing the Problem: Post-forum Reflections'', 1985. * ''Ireland, Orbis'', 1985. * ''Eight Feet in the Andes: Travels with a Mule in Unknown Peru'', 1986. * ''Tales from Two Cities: Travels of Another Sort'', 1987. * ''Cameroon with Egbert'', 1990. * ''Transylvania and Beyond'', 1993. * ''The Ukimwi Road: From Kenya to Zimbabwe'', 1995. * ''Visiting Rwanda'', 1998. * ''South From the Limpopo: Travels Through South Africa'', 1999. * ''One Foot in Laos'', 2001 * ''Through the Embers of Chaos: Balkan Journeys'', 2003. * ''Through Siberia by Accident'', 2005. * ''Silverland: A Winter Journey Beyond the Urals'', 2006 * ''The Island That Dared'', 2008 (taisteal i g[[Cúba]]) == Tagairtí == {{reflist}} ==Naisc sheachtracha== *[https://www.theguardian.com/travel/2018/jan/24/dervla-murphy-travel-writer-interview-full-tilt?CMP=share_btn_fb&fbclid=IwAR2-E-5YA3G_f8jVjMhvfzAM_ZLu7NbjM12efepid7I8Fw3NWgi2YaX87R8 Murphy faoi agallamh ar [[The Guardian]], 24 D.F. 2018] {{DEFAULTSORT:Murphy, Dervla}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1931]] [[Catagóir:Básanna in 2022]] 5duryxqhemt4cydv9n0r1z3viluwj7k 0 27824 1320366 1259090 2026-07-12T22:39:18Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320366 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir Éireannach ba ea '''Tadhg Óg Ó Cianáin''' (a cailleadh ''[[circa|c.]]''1614).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1406|title=Ó CIANÁIN, Tadhg (c.1575–c.1614) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> Bhain sé le ceann de mhuintreacha léannta na h[[Éire|Éireann]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1406&AspxAutoDetectCookieSupport=1|teideal=Ó CIANÁIN, Tadhg (c.1575–c.1614)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2024-09-24}}</ref> Eisean a scríobh ''Imeacht na nIarlaí'', dialann a chuireann síos ar [[Imeacht na nIarlaí|thuras]] [[Aodh Ó Néill|Aodha Uí Néill]] ó [[Ráth Maoláin]] i g[[Contae Dhún na nGall]] chun na [[An Róimh|Róimhe]] agus a ritheann ó Mhí Mheán Fómhair 1607 go dtí Mí na Samhna 1608. Níl aon dialann Ghaeilge is luaithe ná í, agus níl sí le fáil ach sa lámhscríbhinn a scríobh Tadhg Óg féin (MS A 21 bailiúchán Uí Chléirigh, [[UCD]]). == Beatha == Bhain Tadhg le teaghlach léannta a bhí ina gcroinicithe ag Mag Uidhir [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]] le cúpla céad bliain. I bPort an Fhailleagáin i bparóiste Thuíneáin, [[Contae Ard Mhacha|Co. Ard Mhacha]], a bhí cónaí ar Thadhg (1594-1603) agus b’fhéidir gurbh ann a rugadh é. Bhí sé i seirbhís Uí Néill ó 1594, b’fhéidir.<ref name=":0" /> Tá a ainm le fáil mar dhuine de lucht coimhdeachta Einrí Óig Uí Néill ar liosta pardún (‘''fiant''’) ó Mhí na Nollag 1602, in éineacht le cúigear eile de Mhuintir Chianáin ([[Cú Chonnacht Ó Cianáin|Cú Chonnacht]], Seán mac Chonchúir, Pádraig Óg, Uaithne, Seán mac Phádraig Mhóir). Chaill Tadhg Óg a cheart ar a shealúchas – cúig bhó dhéag, ocht ngamhain, gearrán, capall marcaíochta, cúig mhuc fichead, agus luach £22.6s.3d ar an iomlán – ach fuair a bhean chéile ar ais iad trí Iarla [[Tuamhain|Thuamhumhan]], a raibh gaol aige léi. Dealraíonn sé gur cailleadh Tadhg Óg sa [[An Róimh|Róimh]] sa chuid dheireanach den bhliain 1614. Ba dheartháir le [[Cú Chonnacht Ó Cianáin]] é. == An dialann == Tugann an dialann cuntas ar na cathracha agus na tíortha a shiúil Ó Néill agus a lucht coimhdeachta – na mioneachtraí, an aimsir (a bhí dona go leor go minic), an siamsa, na huaisle agus an lucht eaglaise a d’fháiltigh roimh na hÉireannaigh, an fiabhras a mharaigh cuid acu siúd sa Róimh. Tá suim ar leith ag an údar i míorúiltí agus i dtaisí. Tá stíl an chuntais measartha soléite agus éasca, cé is moite de roinnt focal ‘deacair’ a bhaineann le Gaeilge oilte na scoileanna.<ref>Tá litriú an tsleachta seo agus na sleachta a leanann é nuachóirithe beagán.</ref> Ag seo sleachta as an dialann: [[Íomhá:Amiens-cathédrale.jpg|thumb|[[Ardeaglais Amiens]]]] (In [[Amiens]].) ::''Iar ndéanamh i meán lae do chuadar go teampall róbhreá ródhealraitheach dar comhainm [[Ardeaglais Amiens|teampall Mhuire]]. Taisealbhtar dóibh ceann Eoin Baiste. É i ngloine chriostail, soiléir sofheisceana do na huilibh do bheadh dá láthair go n-iliomad feart agus míorúiltí. Cruinnchathair dheas dhaingean an baile sin chun a dtig [[Somme (abhainn)|ruibhéar]] ón fharraige ar a dtaithíd báid gus an mbaile re sochomhal agus comhfhortacht na farraige. Tá an ruibhéar céanna sin arna chomhtharraingt agus arna chomhroinnt i ndíbh rannaibh déag seachnóin na cathrach, go riachtanas a leas droichead ar gach beangán fó leith díbh. Iar dtéarnó thar ais ó theampall Mhuire dóibh gabhaid a bpost-eachra nárbh olc. Ligid go geata Fhlóndras iad. Ar an taobh istigh de bhallaíbh na cathrach chíd port ródhaingean ba leor láidre ag lucht na cathrach dá thógáil go n-iliomad luchta saothair agus oibre. Ar an taobh amuigh do na ballaíbh taispeántar dóibh na trinsí talún agus na daingní díochra do rinneadh le [[Anraí IV na Fraince|Rí na Fraince]] an tan bhí ''siege'' nó forbhaise aige ar Amiens, in aimsir a beith i seilbh [[Pilib II na Spáinne|Rí na Spáinne]], arna gabháil go glic uasal-intleachtach roimhe sin re trí chuideachtaibh Éireannach.'' [[Íomhá:Marchionatus Sacri Romani Imperii - Antwerpen, het markgraafschap en de belangrijkste gebouwen (Claes Jansz. Visscher, 1624).jpg|thumb|[[Antuairp]] sa chéad chuid den 17ú haois]] (In [[Antuairp]].) ::''Ar an tslí rompu gabhaid thar [[An Sceilt|ruibhéar rómhór]] do thig ó [[Gent|Ghant]]. Leac oighre ábhalmhór ar an ruibhéar. Beirid a n-eachra ar ardánaibh leo go meán an tsrutha ar an leic. Cuirid ansin i mbádaibh iad do ché oighre, 'na mhacasamhail i dtír don taobh araill. Rángadar fort atá os urchomhair chathrach Antuairp, Ceann [[Flóndras|Fhlóndras]] a chomhainm. D’fhágadar ann a n-eachra. Do chuadar féin i mbádaibh gus an gcathraigh. Iar ngabáil tigh ósta éiríd d'fheiscint chaisleáin Antuairp. Measaid agus breathnaíd cách go bhfuil an caisleán sin ina mhéid féin ar oibreachaibh lándaingne na Críostaíochta.'' [[Íomhá:MassifMontBlanc7438.JPG|thumb|[[Sliabh Alpa]]]] ([[Sliabh Alpa]].) ::''Do bhí an sliabh líonta lán de shneachta agus d'oighre, de shlite agus de chosrachaibh caolchúnga corracha. Rángatar droichead comhard a bhí i ngleann ródhomhain, Droichead an Diabhail a chomhainm. Aroile d'eachra Uí Néill ar a raibh páirt dá airgead dá iompar, timpeall sé fichid éigin punt, do thit sé síos re beinn an ailt imaird oighreata shneachtaí do bhí os urchomhair an droichid. Fuarthas saothar dearmháir ag tabhairt an eich amháin aníos. Do chinn agus do chomhairligh an t-airgead fanúint ag imchoimhéad an tsrutha agairbh imdhomain ainiarmhartaigh a ghabhas faoin droichead trí cheartlár an ghleanna. Do bhíodar an oíche sin i mbaile beag dar comhainm Piedimonte. Sé léige a n-aistear an lá sin.'' [[Íomhá:Bridge of Angels.jpg|thumb|Droichead na nAingeal sa [[An Róimh|Róimh]], agus a aghaidh ar Castel Sant'Angelo (‘Caisleán na nAingeal’).]] ([[Tinte ealaíne]] sa Róimh.) ::''An tairmtheacht os Chaisleán na nAingeal arna chomhlíonadh de shoilsibh éagsúla. Pictiúir iolair agus dragúin arna ndealbhadh go hintleachtach aigeantach suadhúil os Chaisleán na nAingeal, is iad arna n-imdhéanamh agus arna gcomhlíonadh ó phúdar ar an taobh istigh. Timpeall chloig Ave-Maria do bhuain deoidh lae adhantar tinte insna héanaibh éagsúla iontacha sin. Ansin scuchaid agus comhlasaid in éineacht agus in aon fhábhall gur ligeadar caora agus casracha go gceathaibh toirneacha tintrí tritheamhrua os ard ionas gur chomhlíonadar méid áirithe den aer eadarbhuas os an gcaisleán de na ceathaibh agus de na frasaibh tintrí do ligeadar. Ba leor de chúis uafáis agus iontais an domhain fri fear a neamhfheisceana gus an tan sin bheith á bhfeiscint.'' == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc == * [[Imeacht na nIarlaí]] == Leabhair agus Ailt == * Brady, Anne M. agus Brian Cleeve, ''A Biographical Dictionary of Irish Writers'', lch 239, Lilliput Press, 1985. ISBN 0-946640-11-4 / 0946640033 * [[Nollaig Ó Muraíle|Ó Muraíle, Nollaig]], ''The Learned Family of Ó Cianáin/Keenan'', in ''[[Clougher Record]]'', lgh 387–436, 2005. * Ó Muraíle, Nollaig (eag.), ''Turas na dTaoiseach nUltach as Éirinn (from Ráth Maoláin to Rome): Tadhg Ó Cianáin’s contemporary narrative of the so-called ‘Flight of the Earls,’ 1607-8'', Four Courts Press, Dublin, 2007. ISBN 978-88-901692-1-2 == Naisc Sheachtracha == * [http://www.ucc.ie/celt/published/G100070/index.html ''Imeacht na nIarlaí'' ar líne – Tionscadal CELT, UCC.] * [http://www.ucc.ie/celt/published/G100005F/index.html ''Annála Ríoghachta Éireann'' ar líne - Tionscadal CELT, UCC.] {{DEFAULTSORT:Cianain, Tadhg Og O}} [[Catagóir:Básanna i 1614]] [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 16ú haois]] [[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]] [[Catagóir:Imeacht na nIarlaí]] [[Catagóir:Dialanna]] [[Catagóir:17ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Staraithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 17ú haois]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] t729xjqtxc5b92s7ij5z8tq5ewhl0jh 0 28855 1320379 1307516 2026-07-12T23:18:57Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1320379 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Dreapadóir, taiscéalaí, scríbhneoir agus craoltóir é '''Dermot Somers''' (a rugadh sa bhliain 1947, i dTromán, [[Contae Ros Comáin]]).<ref name=":0">{{Lua idirlín|teideal=AGALLAMH LE DERMOT SOMERS: ‘Ní hé Everest an sliabh is tábhachtaí, is é is airde agus sin é’|url=https://tuairisc.ie/agus-gradam-mor-bronnta-ar-an-sleibhteoir-aitheanta-gaelach-dermot-somers-labhair-se-le-tuairisc-faoin-saol-ata-caite-aige-i-mbun-sleibhteoireachta/|work=Tuairisc.ie|dáta=6 Nollaig 2024|dátarochtana=2026-04-12|language=ga-IE|údar=Maitiú Ó Coimín}}</ref> == Saol == D'fhreastail Somers ar an scoil lán-Gaeilge Coláiste Mhuire i m[[Baile Átha Cliath]], agus ar [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Choláiste Ollscoile BÁC]] mar ar bhain sé céim BA agus HDipEd amach. Bhí sé ina mhúinteoir scoile ar feadh tréimhse, sular dhírigh sé go lán-aimsirthe ar an scríbhneoireacht, craoltóireacht agus taisteal. Tá cónaí air i [[Droichead Átha|nDroichead Átha]] faoi láthair. === Dreapadóireacht === Thosaigh Somers ag dreapadóireacht sa bhliain 1974 nuair a bhí 27 mbliana d'aois aige, agus chruthaigh sé ina dhreapadóir cheannródaíoch in Éirinn le linn na [[1970idí|seachtóidí]]. Chuir sé bonn le cúrsaí nua in áiteanna éagsúla, ina measc an Aill Fhada sa Bhoireann, An Gobán Saor agus Fáth mo Bhuartha ar an mBinn Mhór i gCo Aontroma, Ceann Mhuc Rois siar ó na Cealla Beaga i gCo Dhún na nGall, agus an Tuar Mór i gCo Shligigh. I 1983 ba é an chéad Éireannach ar éirigh leis na sé Aghaidheanna Móra ó Thuaidh i Sléibhte na nAilp a dhreapadh. Ghlac sé páirt i dturasanna dreapadóireachta go dtí beanna éagsúla i sléibhte Himalaya: Changtse i 1987; Manaslu i 1991; agus Everest i 1993. Dhreap sé sna hAindéis agus i réimsí sléibhte eile ar fud an domhain fosta. Bhronn Cumann Sléibhteoireachta na hÉireann (MI) Gradam Lynam, an gradam aitheantais is mó dá bhfuil acu, ar Somers in 2024. Tá aithne mhaith ag pobal na Gaeilge ar Somers mar gheall ar na trí leabhar Gaeilge a scríobh sé faoina chuid eachtraíochta agus na cláracha teilifíse a chuir sé i láthair ar TG4 – ''Cuairt na Cruinne, An Bealach Ó Dheas,'' agus ''Turas i mBaol'' ina measc.<ref name=":0" /> == Saothair == Tá trí leabhar gearrscéalta foilsithe aige: ''Mountains and other ghosts'' (Diadem Books, 1990), ''At the rising of the moon'' (Baton Wicks, 1994), agus ''Collected short stories'' (Baton Wicks, 2004). Bhuaigh ''At the rising of the moon'' (Baton Wicks, 1994) Duais Boardman Tasker don litríocht sléibhe. Foilsíodh ''Endurance'' (O’Brien Press, 2005) mar leabhar staire agus miotaseolaíochta a thug cuntais ar thurais cháiliúla in Éirinn. Bronnadh Duais Oireachtais ar a shaothar neamhfhicsin, ''Rince ar na ballaí'' (Cois Life, 2002). Bhain a úrscéal ''Buaic'' (Cois Life, 2006) gradam de chuid an ''Reading Association of Ireland''. Ghnóthaigh ''Ar muir is ar sliabh'' (Cois Life) duais Oireachtais chomh maith. === Leabhair === Dermot Somers – Rince ar na Ballaí (Cois Life, 2002)<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/dermot-somers-rince-ar-na-ballai-2002/?lang=en|teideal=Dermot Somers - Rince ar na Ballaí (2002) {{!}} Cló Iar-Chonnacht|dáta=2010-05-30|language=en-US|dátarochtana=2025-01-04}}</ref> Dermot Somers – Buaic (Cois Life, 2006) ISBN: 978-1-901176-66-7<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/riomhleabhair/buaic/|teideal=Buaic {{!}} Cló Iar-Chonnacht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-01-04}}</ref> Dermot Somers – Ar muir is ar sliabh (Cois Life) . ISBN: 9781901176971<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/riomhleabhair/ar-muir/|teideal=Ar muir is ar sliabh {{!}} Cló Iar-Chonnacht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-01-04}}</ref> == Féach freisin == * [[Dawson Stelfox]] * [[Clare O’Leary]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Somers, Dermot}} [[Catagóir:Daoine as Contae Ros Comáin]] [[Catagóir:Teomólungma]] [[Catagóir:Dreapadóirí]] [[Catagóir:Sléibhteoirí]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] o4gppvg7na7ijsh7af1h50eih3822tw 0 30377 1320400 1173002 2026-07-13T00:09:11Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320400 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba chraoltóir agus láithreoir teilifíse [[Éire]]annach é '''Terry Wogan''' (''Traolach de Bheogáin''), a rugadh i [[Luimneach]] sa bhliain [[1938]]. Fuair sé bás ar an 31 Eanáir, 2016. {{RTÉ Raidió 1}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Wogan, Terry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1938]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Daoine as Luimneach]] [[Catagóir:Láithreoirí raidió Éireannacha]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Láithreoirí RTÉ Raidió 1]] [[Catagóir:Lucht BBC]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] 3ycidi0coxwpw4grte4e8blxookg8y0 0 30584 1320396 1049457 2026-07-12T23:54:37Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320396 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] Éireannach ab ea '''Maeve Binchy''' ([[28 Bealtaine]] [[1940]] - [[30 Iúil]] [[2012]]). Rugadh i [[Deilginis|nDeilginis]] i [[Contae Átha Cliath|gContae Átha Cliath]] í. Fuair sí a cuid oideachais ollscoile in [[UCD]]. Chaith sí seal ina múinteoir, ach fuair sí post mar iriseoir ag an [[Irish Times]]. Chuaigh sí leis an scríbhneoireacht ina dhiaidh sin. == Saothair == I measc saothair Maeve Binchy tá: === Úrscéalta === * ''Light a Penny Candle'' (1982) * ''Echoes'' (1985) * ''Firefly Summer'' (1987) * ''Silver Wedding'' (1988) * ''Circle of Friends'' (1990) * ''The Copper Beech'' (1992) * ''The Glass Lake'' (1994) * ''Evening Class'' (1996) * ''Tara Road'' (1998) * ''Scarlet Feather'' (2000) * ''Quentins'' (2002) * ''Nights of Rain and Stars'' (2004) * ''Whitethorn Woods'' (2006) * ''Heart and Soul'' (2008) * ''Minding Frankie'' (2010) * ''A Week in Winter'' (2012) === Bailiúcháin gearrscéalta === * ''Central Line'' (1978) * ''Victoria Line'' (1980) * ''Dublin 4'' (1981) * ''London Transports'' (1983) (An-chosúil le scéalta Central Line agus Victoria Line). * ''The Lilac Bus'' (1984) * ''Story Teller: Collection of Short Stories'' (1990) * ''Dublin People'' (1993) * ''Cross Lines'' (1996) * ''This Year It Will Be Different: And Other Stories'' (1996) * ''The Return Journey'' (1998) * ''Chestnut Street'' (2014) * ''A Few of the Girls'' (2015) === Nóibhille === * ''The Builders'' (2002) * ''Star Sullivan'' (2006) * ''Full House'' (2012) === Neamhficsean === * ''My First Book'' (1970). Dublin: The Irish Times, Ltd. (<nowiki>ISBN 9780950341835</nowiki>) * ''Aches and Pains'' (1999) * ''A Time to Dance'' (2006) * ''The Maeve Binchy Writer's Club'' (2008) === Drámaí === ''Deeply Regretted By...'' (2005) === Saothair Eile === * ''Finbar's Hotel'' (rainnpháirt) * ''Ladies Night at Finbar's Hotel'' (rainnpháirt) * ''Irish Girls About Town'' (2002) (ise eagarthóir le Cathy Kelly agus Marian Keyes) === Scannáin, Raidió agus Teilifís === Scríobh Binchy go leor drámaí díreach don raidió agus scannáin, agus scríobh sí úrscéalta agus gearrscéalta a chóiríodh don raidió, scannáin agus teilifís. ==== Scannáin ==== * ''Circle of Friends'' (1995) – Scannán Hollywood, bunaithe ar úrscéal Binchy ''Circle of Friends'' (a foilsíodh i 1990). Ghlac Chris O'Donnell agus Minnie Driver phríomhpháirt ann. * ''Tara Road'' (2005) – Scannán Hollywood bunaithe ar úrscéal Binchy ''Tara Road'' (a foilsíodh i 1998). Ghlac Olivia Williams agus Andie MacDowell phríomhpháirt ann. Roghnaíodh an leabhar don Chlub Leabhar Oprah i Meán Fómhair 1999. * ''How About You'' (2007) – Scannán Éireannach bunaithe ar an ghearrscéal ''How About You'' (nó ''The Hard Core'') as an mbailiúchán gearrscéalta dar teideal ''This Year It Will Be Different: And Other Stories'' (1996). Ghlac Vanessa Redgrave, Joss Ackland, [[Brenda Fricker]] agus Imelda Staunton phríomhpháirt ann. ==== Raidió ==== Ón bhliain 1968, scríobh Binchy píosaí don raidió RTÉ go minic, agus bhí an-mheas ag an lucht éisteachta uirthi. Scríobh sí na drámaí raidió ''Surprise'', ''The Games Room'', agus ''Infancy agus Tia Maria'' ina measc. ==== Teilifís ==== * ''Deeply Regretted By...'' (1978) – Scríobh Binchy an dráma RTÉ a bhuaigh an Duais Jacobs. Rinneadh scannánú air in Éirinn agus ghlac Donal Farmer agus Joan O'Hara phríomhpháirt ann. * ''Echoes'' (1988) – Mionsraith teilifíse ar Channel 4, bunaithe ar úrscéal Binchy ''Echoes,'' a foilsíodh i 1985. * ''The Lilac Bus'' (1990) – Scannán teilifís 90-nóiméad, bunaithe ar an mbailiúchán gearrscéalta Binchy dar teideal ''The Lilac Bus,'' a foilsíodh den chéad uair i 1984. Ghlac Stephanie Beacham, Emmet Bergin, agus Brendan Conroy phríomhpháirtí ann. * ''Maeve Binchy's Anner House'' (2007) – Scannán teilifís 90-nóiméad. Rinneadh scannánú air i [[Cape Town|gCape Town]] agus chraoladh é ar RTÉ. Ghlac Liam Cunningham, Flora Montgomery agus Conor Mullen phríomhpháirtí ann. Scríobh Anne-Marie Casey an script scannáin agus tá sé bunaithe ar gearrscéal Binchy. ==Tagairtí== {{reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Binchy, Maeve}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1940]] [[Catagóir:Colúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Básanna in 2012]] j79mn23h9ev6cnfflfneokolf4dwtsb 0 30683 1320394 1124239 2026-07-12T23:49:38Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus beagán eile 1320394 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scoláire agus scríbhneoir [[Éire]]annach é '''Michael Cronin''', a rugadh sa bhliain 1960. Bhain sé amach BA ó [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]] (1982), MA ó [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|COBÁC]] (1986) agus PhD ó Choláiste na Tríonóide (1991). Chaith sé seal sa Fhrainc, ag léachtóireacht ar an mBéarla in [[Université François Rabelais]] ó 1982 go 1983 agus in [[École normale supérieure|École Normale Supérieure]] ó 1983 go 1984. Chaith sé bliain ina léachtóir le [[Fraincis]] i g[[Coláiste Phádraig, Droim Conrach]] sula bhfuair sé post in [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]] sa bhliain 1986. Ar na gradaim a bronnadh air agus na duaiseanna atá buaite ag Michael Cronin, tá an [[Prix du Québec]] (2002), ollúnacht onórach a bhronn an [[Universidad Ricardo Palma]] i b[[Peiriú]] air sa bhliain 2001 agus duais [[CATS Vinay Darbelnet]] don leabhar ''[[Across the Lines]]'' (Cork University Press, 2000) sa bhliain 2001. Toghadh é mar Bhall d’[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] sa bhliain 2006 agus ceapadh é mar [[Officier de l’Ordre des Palmes Académiques]] (Rialtas na Fraince) sa bhliain 2007. Tá sé in Stiúrthóir ar an Ionad um Staidéar an Aistriúcháin agus Téacs in [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]]. == Saothar foilsithe == * An Ghaeilge san aois nua/Irish in the new century, Cois Life, 2005 * ''Translation and Globalization'', Routledge, 2003. * ''Irish Tourism: Image, Culture and Identity'', Channel View Publications, 2003. * ''Time Tracks: Scenes from the Irish Everyday'', New Island, 2003. * ''The Languages of Ireland'', Four Courts Press, 2003. * ''Irish Tourism: Image, Culture and Identity'', Cork University Press, 2002. * ''The Languages of Ireland'', Four Courts Press, 2002. * ''Reinventing Ireland: Culture, Society and the Global Economy'', Pluto Press, 2002. * ''Translating Tomorrow: Translation, Technology and Interculturality in a Global Age [forthcoming]'', Routledge, 2002. * ''Across the Lines: Travel, Language, Translation'', Cork University Press, 2000. * ''Unity in Diversity? Current Trends in Translation Studies'', St Jerome Press, 1998. * ''Anthologie des nouvelles irlandaises'', L'Instant meme, 1997. * ''Translating Ireland: Translation, Languages and Identity'', Cork University Press, 1996. * ''Tourism in Ireland: A Critical Analysis'', Cork University Press, 1993. == Nascanna seachtracha == * [http://www.michaelcronin.ie Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125005749/http://www.michaelcronin.ie/ |date=2012-01-25 }} * [http://webpages.dcu.ie/~croninm/ Home Page at Dublin City University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203105458/http://webpages.dcu.ie/~croninm/ |date=2007-12-03 }} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Cronin, Michael}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Lucht Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] mggj9qcochp8f9a07bhfitczc2bjjex 0 30685 1320389 1006401 2026-07-12T23:34:19Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus beagán eile 1320389 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir [[Éire]]annach is ea '''Mícheál de Barra'''. Rugadh agus tógadh Mícheál de Barra ar theorainn na [[An Bhoirinn|Boirne]] gar do [[Cill Fhionnúrach|Chill Fhionnúrach]] i gCo an Chláir. D'fhreastail sé ar Scoil na mBráithre Críostaí in [[Inis Díomáin]]. Oileadh ina mhúinteoir bunscoile é i gColáiste Mhuire i mBÁC. Tá céim sa Ghaeilge agus sa Spáinnis aige ó [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Choláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath]] agus Máistreacht san Oideachas ó [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]]. Chaith sé a shaol oibre mar oideoir in Éirinn agus thar lear. Ghnóthaigh ''An Bóthar go Santiago'' ([[Cois Life]]), a chéad leabhar foilsithe, Gradam Glen Dimplex 2007 i rannóg na Gaeilge. Tá ceithre leabhar eile scríofa aige: ''Gaeil i dTír na nGauchos'' (Coiscéim, 2009). ''Gaeil faoi Bhratach Eureka'' (Coiscéim, 2012), ''Iúir Ársa agus Taibhsí Eile'' (Coiscéim, 2018) agus ''Trí Ghleanntáin is thar Mhóinteáin'' (Coiscéim, 2021). == Naisc == * [http://www.michealdebarra.com MichealDeBarra.com] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Barra, Micheal de}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chláir]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] ivj70pt4o7t93w72ee64kickkkqfdzh 0 35706 1320416 1246379 2026-07-13T05:47:12Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320416 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Amhránaí sean-nóis as [[Gaeltacht Mhúscraí]], [[Contae Chorcaí]] is ea '''Nell Ní Chróinín''' (a rugadh sa bhliain 1990). == Sean-Nós == As an gCoill Mhór, [[Béal Átha an Ghaorthaidh]], ach de shliocht [[Cúil Aodha|Chúil Aodha]] is ea Nell Ní Chróinín.<ref>{{Lua idirlín |url=http://imuscrai.com/tag/aisling-gheal/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-01-17 |archivedate=2013-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130801224206/http://imuscrai.com/tag/aisling-gheal/ }}</ref> D’fhreastail sí ar a céad [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] nuair a bhí sí deich mbliana d’aois. Is léir gur spreag an tOireachtas a suim sa [[Sean-nós (amhránaíocht)|sean-nós]] agus sise ina cailín óg: “Is de thoradh an Oireachtais gur tugadh an deis domsa casadh le cuid de na [[amhránaí|hamhránaithe]], rinceoirí, [[file|filí]], cumadóirí agus carachtair mhóra atá imithe uainn anois ar shlí na fírinne”.<ref>{{Lua idirlín |url=http://gaelsceal.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=1241:cuimhni-cinn-on-oireachtas&catid=8:beatha&Itemid=294 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-01-17 |archivedate=2011-11-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111121164219/http://gaelsceal.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=1241:cuimhni-cinn-on-oireachtas&catid=8:beatha&Itemid=294 }}</ref> Sa bhliain ina dhiaidh sin, thosaigh Nell féin ag canadh, agus chuaigh amhránaithe áitiúla cosúil le [[Máire Ní Chéilleachair]] agus [[Eoiní Maidhcí Ó Suilleabháin]] i bhfeidhm go mór uirthi.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.musicnetwork.ie/events/details/fidil_with_nell_ni_chroinin/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-01-17 |archivedate=2013-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029211547/http://www.musicnetwork.ie/events/details/fidil_with_nell_ni_chroinin/ }}</ref> D’éirigh go han-mhaith léi i gcomórtais amhránaíochta as sin amach, agus bhuaigh sí duais [[Fleadh Cheoil na hÉireann|Fhleadh Cheoil na hÉireann]] faoi dhó ina catagóir aoise sna blianta 2005 agus 2006. Sa bhliain [[2008]], fuair Nell bonn sa chomórtas [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] d’[[amhránaí|amhránaithe]] faoi 35 bliana d’aois (Corn Cuimhneacháin Sheáin Óig Uí Thuama). Ghnóthaigh sí an chéad áit sa chomórtas céanna sa bhliain 2010. Cháiligh an bua sin í don chomórtas a dtugtar "Comórtas na mBan" air, ‘Corn Phádraig Mhic an Rí’, comórtas a bhuaigh sí an bhliain sin. Mar thoradh ar bhua Nell i gComórtas na mBan, bhain sí áit amach i [[Corn Uí Riada|gCorn Uí Riada]], príomh-chomórtas an Oireachtais, don bhliain 2011. Ghlac sí páirt, ag canadh ‘Cath Chéim an Fhia’ agus ‘An Cailín Aerach’, ach bhuaigh [[Jimmy Ó Ceannabháin]] an comórtas. Sa bhliain 2014, bhain sí an chéad áit i gcomórtas [[Corn Uí Riada|Chorn Uí Riada]]. == TG4 == I gcaitheamh na mblianta, bhí Nell Ní Chróinín le feiscint ar mórchuid cláracha [[teilifís|teilifíse]] mar aoi-[[amhránaí]]. Bhí sí le feiceáil sa tsraith [[TG4]], * ''[[Abair Amhrán]]'' <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=O-ftySMkzBw Nell Ní Chróinín] agus í an-óg ar [[Abair Amhrán]]</ref> * ''[[Geantraí]]'' <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=WBmWqxUF7LI Nell Ní Chróinín - An Lacha Bacach] ([[Geantraí]] 2007 www.tg4.ie)</ref> * ''[[Anam an Amhráin]]'' * ''[[Amhráin is Ansa Liom]]'. Bhí Nell Ní Chróinín ina príomh-aoi ar '[[Amhráin is Ansa Liom]]' le linn an dara sraith i 2010. Chas sí na hamhráin is ansa léi: ‘[[An Lacha Bacach]]’, ‘[[Cath Chéim an Fhia]]’, ‘[[Sean's a Bhriste Leathair]]’ agus ‘[[Táimse agus Máire]]’. == Oideachas agus Obair == Rinne sí staidéar i gColáiste Mhuire gan Smál, [[Luimneach#Ollscoil Luimnigh|Ollscoil Luimnigh]], agus bhain sí céim amach san [[Oideachas]] (B.Ed.) sa bhliain [[2010]].<ref>{{Lua idirlín |url=http://friends.mic.ie/?page=Oireachtas2010 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-01-17 |archivedate=2013-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103015134/http://friends.mic.ie/?page=Oireachtas2010 }}</ref> I láthair na huaire, tá sí ag múineadh i nGaelscoil Uí Drisceoil, Dún Citil, Gleann Maghair, Co Chorcaí. == Duaiseanna == * 2005 ** Fleadh Cheoil na hÉireann - Amhrán Gaeilge Mná (12-15 d’aois) (1ú áit) * 2006 ** Fleadh Cheoil na hÉireann - Amhrán Gaeilge Mná (15-18 d’aois) (1ú áit) * 2008 ** An tOireachtas - Corn Cuimhneacháin Sheáin Óig Uí Thuama (Comórtas Sean-Nóis faoi 35) (2ú háit) * 2010 ** An tOireachtas - Corn Cuimhneacháin Sheáin Óig Uí Thuama (Comórtas Sean-Nóis faoi 35) (1ú áit) ** An tOireachtas - Corn Phádraig Mhic an Rí (Amhránaíocht ar an Sean-Nós do Mhná) (1ú áit) ** An tOireachtas - Lúibíní ‘Duais speisialta €400 do bheirt nár bhain ceachtar acu duais sa chomórtas seo cheana’ (i bpáirt le hEibhlís Ní Shúilleabháin) * 2014 ** An tOireachtas - Corn Uí Riada (1ú áit) == Físeanna == * [http://www.youtube.com/watch?v=WBmWqxUF7LI Nell Ní Chróinín - An Lacha Bacach] ([[Geantraí]] 2007 www.tg4.ie) * [http://www.youtube.com/watch?v=O-ftySMkzBw An Cailín Aerach - Nell Ní Chróinín], is [[Eoiní Mhaidhcí Ó Suilleabháin]] ag labhairt faoi (2007 www.tg4.ie) == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Croinin, Nell Ni}} [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1990]] [[Catagóir:Daoine beo]] oiubffdx7k6hoziv37u13cozhh9d7hj 0 36510 1320405 1133707 2026-07-13T00:31:05Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320405 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Taiscéalaí, scoláire agus breitheamh [[Maracó|Maracach]] ba ea '''ibn Baṭūṭah'''<ref>Abū ‘Abd Allāh Muḥammad ibn ‘Abd Allāh al-Lawātī al-Ţanjī ibn Baṭūṭah</ref> ([[Araibis]]: أبو عبد الله محمد بن عبد الله اللواتي الطنجي بن بطوطة‎), [[24 Feabhra]] [[1304]] – 1368/1369 ((779 AH)). [[Íomhá:Battuta-route-1325-1326.png|clé|mion|1325-1326]] == Saol == [[Íomhá:Battuta-route-1332-1346.png|clé|mion|1332-1346]] Rugadh Ibn Battuta (ابن بطوطة), nó Shams ad-Din, i Tangier, [[Maracó]] sa bhliain [[1304]]. Ba [[Beirbeirigh|Bheirbeirigh]] iad a mhuintir.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/4109088229115470|teideal=Ibn Battuta|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2021|dátarochtana=2022}}</ref> D'éirigh sé ina scoláire Ioslamach. D'fhág sé a thír dhúchais nuair nach raibh ach 21 bliain slánaithe aige. Duine a lean an madh'hab Maliki (atá i measc na ngluaiseachtaí Sunnaíoch maidir leis an dlí Ioslamach) chaith sé roinnt blianta ag staidéar i Meice. [[Íomhá:Battuta-route-1349-1354.png|clé|mion|1349-1354]] Chaith sé 30 bliain ag taisteal ar fud na dtíortha [[Ioslam|Moslamacha]] agus go críocha eile freisin (an [[An Afraic Thuaidh|Afraic Thuaidh]], [[Rinn na hAfraice]], Iarthar na hAfraice, Deisceart na hEorpa agus Oirthear na hEorpa, an [[An Meánoirthear|Meánoirthear]], an Áise Theas, Lár na hÁise, Oirdheisceart na hÁise agus an t[[An tSín|Sín]]) - breis is 120,000 km. Cuimhnítear air mar gheall ar a shaothar '''''Rihla''''' (Na Taistil) a thugann scéal na dtríocha bliain beagnach a raibh sé ag taisteal i bpríomhthíortha Ioslam ag an am agus níos faide i gcéin ná sin, ag fágáil ceann de na cuntais is tábhachtaí ar na dálaí i gcodanna móra den Afraic agus den Áise sa tréimhse sin (fiú mura féidir iontaoibh a chur ann go hiomlán). I roinnt áiteanna, ar ar thug sé cuairt, bhí Ibn Battuta ina bhreitheamh agus is minic a bhaineann an insint leis na deacrachtaí rialacha an shari'a a chur i bhfeidhm ar imeall an domhain Ioslamaigh. [[Íomhá:Manuscript of Ibn Juzayy (XIV).png|clé|mion|cuntas Ibn Battuta de chuid Ibn Juzayy. Sa [[Leabharlann na Fraince]] inni.]] D'fhill sé ar [[Maracó|Mharacó]] sa bhliain 1354. Bhí sé ina [[Breitheamh|bhreitheamh]] ansin go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1368 nó 1369 (779 AH). == Féach freisin == * [[:Catagóir:Taiscéalaithe|Taiscéalaithe]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Battuta,Ibn}} [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Taiscéalaithe]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1304]] [[Catagóir:Básanna i 1369]] [[Catagóir:Scoláirí Ioslamacha]] [[Catagóir:Daoine Maracacha]] [[Catagóir:Breithiúna]] 6yipv2iqsj8a82ba58198gujor9kdgw 0 38889 1320344 1185499 2026-07-12T21:42:08Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320344 wikitext text/x-wiki {{glanadh|Roinnt Béarla srl...}} [[Íomhá:Dutch_newspapers.jpg|thumb|upright|Raca le nuachtáin na hÍsiltíre]] Seo '''liosta [[nuachtán|nuachtáin]] san [[An Ísiltír|Ísiltír]]'''. == Nuachtáin náisiúnta == {| | width=200|'''Nuachtán''' || width=150|'''Ceanncheathrú''' || width=100; align="right"|'''Scaipeadh''' '''&nbsp;&nbsp;&nbsp; || width=150|'''Úinéir''' || width=50|'''Suíomh gréasáin''' |- | ''[[De Telegraaf]]'' || [[Amsterdam]] || align="right"|609,930&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[Telegraaf Media Groep]] || [http://www.telegraaf.nl/ http://www.telegraaf.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801104749/http://www.telegraaf.nl/ |date=2010-08-01 }} |- | ''[[Algemeen Dagblad]]'' || [[Rotterdam]] || align="right"|433,013&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[De Persgroep Nederland]] || [http://www.ad.nl/ http://www.ad.nl] |- | ''[[Metro International#National editions|Metro]]''* || [[Amsterdam]] || align="right"|505,105&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[Metro Holland]] || [http://www.clubmetro.nl/ http://www.clubmetro.nl] |- | ''[[Spits (newspaper)|Sp!ts]]''* || [[Amsterdam]] || align="right"|415,573&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[Telegraaf Media Groep]] || [http://www.spitsnet.nl/ http://www.spitsnet.nl] |- | ''[[De Volkskrant]]'' || [[Amsterdam]] || align="right"|264,890&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[De Persgroep Nederland]] || [http://www.volkskrant.nl/ http://www.volkskrant.nl] |- | ''[[De Pers]]''* || [[Amsterdam]] || align="right"|220,561&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[Cornelis van den Berg]] || [http://www.depers.nl/ http://www.depers.nl] |- | ''[[NRC Handelsblad]]'' || [[Rotterdam]] || align="right"|198,513&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[NRC Media]] || [http://www.nrc.nl/ http://www.nrc.nl] |- | ''[[Trouw]]'' || [[Amsterdam]] || align="right"|105,440&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[De Persgroep Nederland]] || [http://www.trouw.nl/ http://www.trouw.nl] |- | ''[[Het Parool]]'' || [[Amsterdam]] || align="right"|87,519&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[De Persgroep Nederland]] || [http://www.parool.nl/ http://www.parool.nl] |- | ''[[NRC Next|nrc.next]]'' || [[Rotterdam]] || align="right"|82,843&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[NRC Media]] || [http://www.nrcnext.nl/ http://www.nrcnext.nl] |- | ''[[Het Financieele Dagblad]]'' || [[Amsterdam]] || align="right"|65,284&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[FD Mediagroep]] || [http://www.fd.nl/ http://www.fd.nl] |- | ''[[Reformatorisch Dagblad]]'' || [[Apeldoorn]] || align="right"|55,114&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[Erdee Media Groep]] || [http://www.reformatorischdagblad.nl/ http://www.reformatorischdagblad.nl] |- | ''[[Nederlands Dagblad]]'' || [[Barneveld]] || align="right"|30,345&nbsp;&nbsp;&nbsp; || [[Nederlands Dagblad]] || [http://www.nd.nl/ http://www.nd.nl] |- |} * <small>* Saor in aisce</small> * <small>Ciorclaíocht (1ú ráithe 2011 nó 2009)</small> == Nuachtáin réigiúnacha == {| |width=200|'''Nuachtán'''||width=100|'''Ceanncheathrú'''||width=90; align="dheis" |'''Scaipeadh'''|&nbsp;&nbsp;&nbsp; ||width=250|'''Limistéar an dáilte'''||width=150|'''Úinéir'''|| width=50|'''Suíomh Gréasáin''' |- |''[[De Gelderlander]]''||[[Nijmegen]]||align="right"|152,229&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Gelderland]], thuaidh thoir [[Thuaidh Brabant]], thuaidh [[Limburg (An Ísiltír)|Limburg]]||[[Wegener (cuideachta)|Wegener]]||[http://www.gelderlander.nl/ http://www.gelderlander.nl] |- |''[[Dagblad van het Noorden]]''||[[Groningen (cathair)|Groningen]]||align="right"|141,623&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Groningen (cúige)|Groningen]], [[Drenthe]]||[[Noordelijke Dagblad Combinatie]]||[http://www.dvhn.nl/ http://www.dvhn.nl] |- |''[[Dagblad De Limburger]]''||[[Maastricht]]||align="right"|131,516&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Limburg (An Ísiltír)|Limburg]]||[[Telegraaf Media Groep]]||[http://www.limburger.nl/ http://www.limburger.nl] |- |[[Noordhollands Dagblad]]''||[[Alkmaar]]||align="right"|140,246&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Thuaidh Holland]] ó thuaidh ón [[IJ (Amstardam)|IJ]]||[[Telegraaf Media Groep]]||[http://www.noordhollandsdagblad.nl/ http://www.noordhollandsdagblad.nl] |- |''[[De Stentor]]''||[[Apeldoorn]]||align="right"|133,655&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Salland]], [[Flevoland]], thuaidh [[Gelderland]]||[[Wegener (company)|Wegener]]||[http://www.destentor.nl/ http://www.destentor.nl] |- |''[[Brabants Dagblad]]''||[['s-Hertogenbosch]]||align="right"|131,625&nbsp;&nbsp;&nbsp;||lárnach agus ó thuaidh thoir [[Thuaidh Brabant]]||[[Wegener (company)|Wegener]]||[http://www.brabantsdagblad.nl/ http://www.brabantsdagblad.nl] |- |''[[Twentsche Courant Tubantia]]''||[[Enschede]]||align="right"|115,155&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Twente]]||[[Wegener (cuideachta)|Wegener]]||[http://www.tctubantia.nl/ http://www.tctubantia.nl] |- |''[[BN DeStem]]''||[[Breda]]||align="right"|114,479&nbsp;&nbsp;&nbsp;||western [[North Brabant]]||[[Wegener (cuideachta)|Wegener]]||[http://www.bndestem.nl/ http://www.bndestem.nl] |- |''[[Eindhovens Dagblad]]''||[[Eindhoven]]||align="right"|110,698&nbsp;&nbsp;&nbsp;||oirdheisceart [[Thuaidh Brabant]]||[[Wegener (cuideachta)|Wegener]]|| |- |''[[Leeuwarder Courant]]''||[[Leeuwarden]]||align="right"|93,472&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Friesland]]||[[Noordelijke Dagblad Combinatie]]||[http://www.leeuwarder-courant.nl/ http://www.leeuwarder-courant.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928222550/http://www.leeuwarder-courant.nl/ |date=2007-09-28 }} |- |''[[Provinciale Zeeuwse Courant]]''||[[Flushing, An Ísiltír|Flushing]]||align="right"|54,890&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Zeeland]]||[[Wegener (company)|Wegener]]||[http://www.pzc.nl/ http://www.pzc.nl] |- |''[[Limburgs Dagblad]]''||[[Heerlen]]||align="right"|45,439&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Limburg (Netherlands)|Limburg]]||[[Telegraaf Media Groep]]|| |- |[[Haarlems Dagblad]] and<br />[[IJmuider Courant]]''||[[Haarlem]]||align="right"|41,003&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Kennemerland]]||[[Telegraaf Media Groep]]||[http://www.haarlemsdagblad.nl/ http://www.haarlemsdagblad.nl], [http://www.ijmuidercourant.nl/ http://www.ijmuidercourant.nl]|| |- |''[[Leidsch Dagblad]]''||[[Leiden]]||align="right"|32,968&nbsp;&nbsp;&nbsp;||thuaidh [[Theas Holland]], ó dheas [[Thuaidh Holland]]||[[Telegraaf Media Groep]]|| |- |''[[De Gooi- en Eemlander]]''||[[Hilversum]]||align="right"|27,852&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Het Gooi]], [[Eemland]]||[[Telegraaf Media Groep]]||[http://www.gooieneemlander.nl/ http://www.gooieneemlander.nl] |- |''[[Friesch Dagblad]]''||[[Leeuwarden]]||align="right"|15,814&nbsp;&nbsp;&nbsp;||[[Friesland]]||Friesch Dagblad||[http://www.frieschdagblad.nl/ http://www.frieschdagblad.nl] |- |''[[Barneveldse Krant]]''||[[Barneveld]]||align="right"|11,334&nbsp;&nbsp;&nbsp;||Barneveld||Barneveldse Drukkerij en Uitgeverij||[http://www.barneveldsekrant.nl/ http://www.barneveldsekrant.nl] |- |''[[IJmuider Courant]]''||[[IJmuiden]]||align="right"|7,000&nbsp;&nbsp;&nbsp;||IJmuiden/Velsen||[[Telegraaf Media Groep]]||[http://www.ijmuidercourant.nl/ http://www.ijmuidercourant.nl] |} * <small>Circulation figures for the second quarter of 2006.</small> == Nuachtáin áitiúla == * ''[[Amersfoortse Courant]]'' [http://www.amersfoortsecourant.nl/ http://www.amersfoortsecourant.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612192234/http://www.amersfoortsecourant.nl/ |date=2013-06-12 }} ([[Amersfoort]]) * ''[[Balkster Courant]]'' [http://www.balkstercourant.nl/ http://www.balkstercourant.nl] ([[Balk (An Ísiltír)|Balk]]) * ''[[Bolsward Nieuwsblad]]'' ([[Bolsward]]) * ''[[Breed Uit]]'' ([[Friesland]]) * ''[[De Feanster]]'' [http://www.defeanster.com/ http://www.defeanster.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091201041738/http://www.defeanster.com/ |date=2009-12-01 }} ([[Friesland]] & an Iarthair [[Groningen (cúige)|Groningen]]) * ''[[De Woudklank]]'' ([[Friesland]]) * ''[[Drachtster Courant]]'' ([[Friesland]]) * ''[[Eindhovens Dagblad]]'' [http://www.eindhovensdagbald.nl/ http://www.eindhovensdagbald.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928001243/http://www.eindhovensdagbald.nl/ |date=2007-09-28 }} ([[Eindhoven]]) * ''[[Haagsche Courant]]'' [http://www.haagschecourant.nl/ http://www.haagschecourant.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000302193038/http://www.haagschecourant.nl/ |date=2000-03-02 }} ([[An Háig]], chuid de [[Algemeen Dagblad]]) * ''[[Haarlems Dagblad]]'' [http://www.haarlemsdagblad.nl/ http://www.haarlemsdagblad.nl] ([[Haarlem]]) * ''[[Harener Weekblad]]'' ([[Haren (Groningen)|Haren]]) * ''[[Heerenveense Courant]]'' [http://www.heerenveensecourant.nl/ http://www.heerenveensecourant.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916035048/http://www.heerenveensecourant.nl/ |date=2016-09-16 }} ([[Heerenveen]]) * ''[[Krant van Assen]]'' ([[Assen]]) * ''[[Krant van Zuidlaren]]'' ([[Zuidlaren]]) * ''[[Mid Frieslander]]'' [http://www.midfrieslander.nl/ http://www.midfrieslander.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130042510/http://midfrieslander.nl/ |date=2009-01-30 }} (Lárnach [[Friesland]]) * ''[[Jouster Courant]]'' ([[Joure]]) * ''[[Leidsch Dagblad]]'' [http://www.leidschdagblad.nl/ http://www.leidschdagblad.nl] ([[Leiden]]) * ''[[Rotterdams Dagblad]]'' [http://www.rotterdamsdagblad.nl/ http://www.rotterdamsdagblad.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906112752/http://www.rotterdamsdagblad.nl/ |date=2008-09-06 }} ([[Rotterdam]], chuid de [[Algemeen Dagblad]]) * ''[[Sneeker Nieuwsblad]]'' ([[Sneek]]) * ''[[Stadskrant Groningen]]'' ([[Groningen (city)|Groningen]]) * ''[[Huis aan Huis]]'' ([[Leeuwarden]]) * ''[[Trompetter]]'' [http://www.detrompetter.com/ http://www.detrompetter.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701204642/http://www.detrompetter.com/ |date=2012-07-01 }} ([[Limburg (An Ísiltír)|Limburg]]) * ''[[Weekblad Parelnieuws]]'' [http://www.vitepress.nl/ http://www.vitepress.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820025038/http://www.vitepress.nl/ |date=2012-08-20 }} ([[Parkstad]]) * ''[[Weekblad Parkstad]]'' [http://www.vitepress.nl/ http://www.vitepress.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820025038/http://www.vitepress.nl/ |date=2012-08-20 }} ([[Parkstad]]) * ''[[Zondagnieuws]]'' [http://www.lwp-online.nl/ http://www.lwp-online.nl] ([[Limburg (An Ísiltír)|Limburg]]) * ''[[Zuid Friesland]]'' [http://www.lwp-online.nl/ http://www.lwp-online.nl] (Deiscirt [[Friesland]]) {{DEFAULTSORT:Liosta nuachtáin san Ísiltír}} [[Catagóir:Liostaí|Nuachtáin san Ísiltír]] [[Catagóir:Nuachtáin a foilsíodh san Ísiltír|*]] [[Catagóir:Liostaí de na meáin Ollainnis|Nuachtáin]] 1rhq5lua4z4sr9cxb17rq65a6haxgsu 14 41061 1320335 1120025 2026-07-12T21:24:08Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí athraithe 1320335 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Gearrscealaithe Eireannacha}} [[Catagóir:Gearrscéalaithe de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] grvhbsmjddg97sn7tigbrgjylbjmizs 0 45669 1320409 1243118 2026-07-13T00:36:17Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320409 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Zheng He's tomb, Nanjing.jpg|mion|Tuama Zheng He in [[Nanjing]]]] Aimiréal agus taiscéalaí [[Síneach]] ba ea '''Zheng He''' (郑和; Zhèng Hé) (1371–1433). Seirbhíseach de chuid an Impire [[Yongle]] (an 3ú himpire Ming) a bhí ann. Sna blianta 1405-1433, thug loingeas Zheng He seacht dturas ar fud an [[Aigéan Indiach|Aigéin Indiaigh]]. {{síol}} {{DEFAULTSORT:Zheng, He}} [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Taiscéalaithe]] 7wigb3itmz3repjdnr50z1b0h4ghuur 0 50766 1320402 1215590 2026-07-13T00:25:47Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320402 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Tá '''''Magicicada septendecim''''' dúchasach do [[Ceanada|Cheanada]] agus na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] agus meastar gurb í an fheithid is fadsaolaí ar [[An Domhan|Domhan]]. Maireann sí faoi thalamh an chuid is mó dá saol ar feadh 17 bliain, ag maireachtáil ar na siltigh a thagann amach nuair a bhearnaíonn sí fréamhacha na bplandaí. Ansin ina 17ú bliain, cuireann sí an [[craiceann]] nimfí di agus tagann chun [[dromchla]] na talún. Cúplálann sí is beireann a cuid uibheacha le linn na seachtainí deireanacha dá saol.<ref name=species>{{cite web|last1=Alexander|first1=Richard D.|title=The Evolutionary Relationships of 17-Year and 13-Year Cicadas, and Three New Species (Homoptera, Cicadidae, ''Magicicada'')|last2=Moore|first2=Thomas E.|url=http://entnemdept.ufl.edu/walker/buzz/c700lam62.pdf|publisher=University of Michigan Museum of Zoology|year = 1962|access-date=9 June 2011}}</ref> ==Cur síos== [[File:Pharaoh Cicada.jpg|thumb|Grianghraf gar-amhairc de ''Magicicada septendecim'' i Carolina Theas]] [[File:Magicicada septendecim Three babies.tif|thumb|right|Trí ubh de ''M. septendecim'']] [[File:Magicicada septendecim TPopp.jpg|thumb|right|Eiseamal de ''M. septendecim'' i mBailiúchán Zó - eolaíochta, Stáit na Baváire, [[München]] (2015)]] Cosúil le speicis eile atá san áireamh i ''Magicicada'', tá súile agus féitheacha sciatháin dearg ag an bhfeithid agus tá a tóracs droma dubh. Idirdhealaítear é ag a stríoca buí leathana ar a abdóman agus a cheiliúr uathúil, géar, a deirtear a bheith cosúil le duine éigin ag glaoch "weeeee - whoa" nó "Pharaoh ",<ref name=nature>{{cite web |last=Stranahan |first=Nancy |title=Nature Notes from the Eastern Forest |url=http://www.highlandssanctuary.org/nature.notes.1.cicada/nature.notes.htm |publisher=Arc of Appalachia |access-date=10 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005233752/http://www.highlandssanctuary.org/nature.notes.1.cicada/nature.notes.htm |archive-date=5 October 2011 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=4 Bealtaine 2024 |archivedate=21 Márta 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321001847/http://www.highlandssanctuary.org/nature.notes.1.cicada/nature.notes.htm }}</ref> gnéithe a roinneann sé leis an speiceas nua-aimsithe 13 bliana ''Magicicada neotredecim''.<ref name=michperiodical>{{cite web|title=Periodical Cicada Page|url=http://insects.ummz.lsa.umich.edu/fauna/Michigan_Cicadas/Periodical/|publisher=University of Michigan|access-date=10 June 2011|archive-date=5 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905164229/http://insects.ummz.lsa.umich.edu/fauna/michigan_cicadas/Periodical/|url-status=dead|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=4 Bealtaine 2024|archivedate=5 Meán Fómhair 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120905164229/http://insects.ummz.lsa.umich.edu/fauna/michigan_cicadas/Periodical/}}</ref> Mar gheall ar na cosúlachtaí idir ''M. septendecim'' agus an dá speiceas 13-bliain dlúthghaolmhar ''M. neotredecim'' agus ''M. tredecim'', is minic a chuirtear síos ar na trí speiceas le chéile mar ''decim periodical cicadas''. ==Saolré== Tá a saolré airmheánach ó ubh go bás aosach nádúrtha timpeall seacht mbliana déag. Mar sin féin, is féidir a aoisraon a bheith trí bliana déag agus bliain is fiche.<ref name="MedianLifeCycle">{{cite journal |last1=Campbell |first1=Matthew |title=Genome expansion via lineage splitting and genome reduction in the cicada endosymbiont Hodgkinia - Supporting Information |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |date=18 August 2015 |volume=112 |issue=33 |pages=10192–10199 |doi=10.1073/pnas.1421386112 |pmid=26286984 |pmc=4547289 |url=https://www.pnas.org/content/suppl/2015/05/16/1421386112.DCSupplemental/pnas.201421386SI.pdf |access-date=13 October 2020|doi-access=free }}</ref> ==Cuntais stairiúla ar thréimhsiúlacht== Luann cuntais stairiúla tuairiscí ar atarlú 15 go 17 mbliana ar líon ollmhór lócaistí callánacha ag teacht amach, a scríobhadh chomh luath le 1733.<ref name=Marlatt>{{cite book|last=Marlatt|first=C.L|author-link=Charles Lester Marlatt|chapter-url=https://archive.org/details/periodicalcicada14marl/page/112/mode/1up|chapter=The Periodical Cicada in Literature|pages=112–118|url=https://archive.org/details/periodicalcicada14marl/page/n2/mode/1up|location=Washington, D.C.|title=The Periodical Cicada: An Account of Cicada Septendecim, Its Natural Enemies and the Means of Preventing its Injury, Together with a Summary of the Distribution of the Different Broods|work=[[United States Department of Agriculture]]: [[Bureau of Entomology|Division of Entomology]]: Bulletin No. 14 - New Series|publisher=[[United States Government Publishing Office|Government Printing Office]]|year=1898|oclc=1039550735|access-date=July 29, 2021|via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref>Dudley, Paul (1733). ''Periodical Revolutions''. Additional Manuscripts 4433, Folios 4-11, Division of Manuscripts of the British Library, London. ''Cited in'' {{cite book|last=Kritsky|first=Gene|editor1-last=Hoffmann|editor1-first=Nancy E.|editor2-last=Van Horne|editor2-first=John C.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=C9X4663giukC&pg=PA49|chapter=John Bartram and the Periodical Cicadas: A Case Study (Reference No. 16)|url=https://books.google.com/books?id=C9X4663giukC|title=America's Curious Botanist: A Tercentennial Reappraisal of John Bartram 1699-1777|publisher=[[American Philosophical Society|The American Philosophical Society]]|location=Philadelphia|year=2004|page=49|isbn=978-0-87169-249-8|oclc=891409264|lccn=2003050212|access-date=July 29, 2021|via=[[Google Books]]|quote=Moreover, the first time the Society had heard about periodical cicadas was from Paul Dudley, who sent a manuscript to the Society in 1733. .... Dudley correctly noted the seventeen-year life cycle and provided evidence. However, Collinson's paper shows that he used Bartram's claim of a fifteen-year cycle in his paper.}}</ref> Bhí John Bartram, luibheolaí agus gairneoir aitheanta de chuid Philadelphia, i measc na luathscríbhneoirí a rinne cur síos ar shaolré, cuma agus tréithe na feithide.<ref>{{cite book|last=Kritsky|first=Gene|editor1-last=Hoffmann|editor1-first=Nancy E.|editor2-last=Van Horne|editor2-first=John C.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=C9X4663giukC&pg=PA44|chapter=John Bartram and the Periodical Cicadas: A Case Study|url=https://books.google.com/books?id=C9X4663giukC|title=America's Curious Botanist: A Tercentennial Reappraisal of John Bartram 1699-1777|publisher=[[American Philosophical Society|The American Philosophical Society]]|location=Philadelphia|year=2004|page=44|isbn=978-0-87169-249-8|oclc=891409264|lccn=2003050212|access-date=July 29, 2021|via=[[Google Books]]}}</ref> Ar an 9 Bealtaine, 1715, rinne an tUrramach Andreas Sandel, sagart "Gloria Dei" Eaglais Liútarach na Sualainne de chuid Philadelphia, cur síos ina iris ar theacht amach Éillín X de ''Magicicada''.<ref>{{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=TP47AAAAIAAJ&pg=PA448|chapter=Extracts from the Journal of Rev. Andreas Sandel, Pastor of "Gloria Dei" Swedish Lutheran Church, Philadelphia, 1702-1719: May 9, 1715|url=https://books.google.com/books?id=TP47AAAAIAAJ|title=The Pennsylvania Magazine of History and Biography|volume=30|date=January 1906|issue=117|pages=448–449|jstor=20085357|oclc=1762062|issn=0031-4587|location=Philadelphia|publisher=[[Historical Society of Pennsylvania|The Historical Society of Pennsylvania]]|access-date=October 7, 2020|via=[[Google Books]]|last1=Sandel|first1=Andreas}}</ref> Thug Pehr Kalm, nádúraí Fionlannach a bhí ar cuairt go Pennsylvania agus New Jersey sa bhliain 1749 thar ceann Acadamh Ríoga Eolaíochtaí na Sualainne, faoi deara i ndeireadh na Bealtaine go raibh teacht amach ar an éillín sin.<ref>{{cite book|last=Kalm|first=Peter|author-link=Pehr Kalm|year=1772|chapter-url=https://archive.org/details/travelsintonorth01kalm_3/page/n10/mode/1up|chapter=Preface|url=https://archive.org/details/travelsintonorth01kalm_3/page/n6/mode/1up|title=Travels into North America; Containing Its Natural History, and a Circumstantial Account of Its Plantations and Agriculture in General, with the Civil, Ecclesiastical and Commercial State of the Country, the Manners of the Inhabitants, and Several Curious and Important Remarks on Various Subjects. Translated into English by John Reinhold Forster|edition=2nd|volume=1|pages=v–vii|isbn=978-0-665-51501-9|oclc=1042021758|lccn=02013569|location=London|publisher=Printed for T. Lowndes, No. 77, in Fleet-street|access-date=August 24, 2021|via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref name="Davis">{{cite journal|last=Davis|first=J.J.|url=https://kb.osu.edu/bitstream/handle/1811/4028/V53N03_138.pdf|title=Pehr Kalm's Description of the Periodical Cicada, Magicicada septendecim L., from Kongl. Svenska Vetenskap Academiens Handlinger, 17:101-116, 1756, translated by Larson, Esther Louise (Mrs. K.E. Doak)|journal=The Ohio Journal of Science|volume=53|date=May 1953|pages=139–140|hdl=1811/4028|archive-url=https://web.archive.org/web/20190529050408/https://kb.osu.edu/bitstream/handle/1811/4028/V53N03_138.pdf|archive-date=May 29, 2019|url-status=live}} Republished by {{cite web|url=https://kb.osu.edu/dspace/|title=Knowledge Bank|publisher=The Ohio State University Libraries and Office of the Chief Information Officer|access-date=October 2, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126134517/https://kb.osu.edu/|archive-date=January 26, 2021|url-status=live|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=Bealtaine 4, 2024|archivedate=Eanáir 26, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126134517/https://kb.osu.edu/dspace/}}</ref> Nuair a bhí an ócáid á tuairisciú i bpáipéar a d'fhoilsigh iris acadúil Sualannach sa bhliain 1756, scríobh Kalm: "''The general opinion is that these insects appear in these fantastic numbers in every seventeenth year. Meanwhile, except for an occasional one which may appear in the summer, they remain underground.<br />There is considerable evidence that these insects appear every seventeenth year in Pennsylvania.'' Chuir Kalm síos ansin ar thuairisc an Urramaigh Sandel agus ar cheann a fuair sé ó Benjamin Franklin a raibh taifead déanta aige in Philadelphia gur tháinig líon mór ciocáidí amach ón talamh i dtús mhí na Bealtaine 1732. Thug sé faoi deara nach raibh a leithéid de thuairiscí déanta ag na daoine a raibh na cáipéisí seo ullmhaithe acu i mblianta eile. Thug Kalm faoi deara freisin gur chuir daoine eile in iúl dó nach raibh ciocáidí feicthe acu ach ó am go chéile sular tháinig na feithidí amach ón talamh i bPennsylvania i saithí móra ar an 22 Bealtaine, 1749. Ina theannta sin, dúirt sé nár chuala sé aon ciocáidí i bPennsylvania agus i New Jersey i 1750 sna míonna agus sna ceantair chéanna ina raibh go leor cloiste aige i 1749. Thacaigh na tuarascálacha sna blianta 1715 agus 1732, in éineacht lena bharúlacha féin sna blianta 1749 agus 1750, leis an "tuairim ghinearálta" a luaigh sé roimhe sin. Thug Kalm achoimre ar a thorthaí i leabhar a aistríodh go Béarla agus a foilsíodh i Londain sa bhliain 1771,<ref>{{cite book|last=Kalm|first=Peter|author-link=Pehr Kalm|url=https://books.google.com/books?id=qG0FAAAAQAAJ&pg=PA212|title=Travels into North America: Translated into English, By John Reinhold Foster|year=1771|volume=2|pages=212–213|location=London|publisher=T. Lowndess|access-date=10 September 2020|via=[[Google Books]]|archive-date=5 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505045020/http://books.google.com/books?id=qG0FAAAAQAAJ}}.</ref> á rá:, "''There are a kind of ''Locusts'' which about every seventeen years come hither in incredible numbers ... In the interval between the years when they are so numerous, they are only seen or heard single in the woods.''" <ref name=Marlatt/><ref>{{cite book|last=Kalm|first=Peter|author-link=Pehr Kalm|url=https://books.google.com/books?id=qG0FAAAAQAAJ&pg=PA6|title=Travels into North America: Translated into English, By John Reinhold Foster|year=1771|volume=2|pages=6–7|location=London |publisher=T. Lowndess|access-date=September 10, 2020|via=[[Google Books]]}}</ref>}} Bunaithe ar chuntas Kalm agus ar eiseamal a chuir Kalm ar fáil, sa bhliain 1758 d'ainmnigh Carl Linnaeus an fheithid Cicada septendecim sa deichiú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref name=species/><ref>{{cite book |last=Linnaei |first=Caroli |author-link=Carl Linnaeus |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/10277#page/458/mode/1up |work=Systema Naturae Per Regna Tria Naturae, Secundum Classes, Ordines, Genera, Species, Cum Characteribus, Differentiis, Synonymis, Locis |title=Insecta. Hemiptera. Cicada. Mannifera. septendecim. |year=1758 |edition=10 |volume=1 |pages=436–437 |location=[[Stockholm]], [[Sweden]] |publisher=Laurentii Salvii |access-date=2017-05-24 |via=[[Biodiversity Heritage Library|Biodiversity Heritage Library (BHL)]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325030419/http://www.biodiversitylibrary.org/item/10277#page/458/mode/1up |archive-date=25 March 2017 |url-status=live }}</ref> Sa bhliain 1766, rinne Moses Bartram cur síos ina ''Observations on the cicada, or locust of America'', atá le feiceáil go tréimhsiúil uair amháin i 16 nó 17 bliain an chéad teacht amach eile den éillín (Éillín X) a thug Kalm faoi deara sa bhliain 1749. Thug Bartram faoi deara go bhfuil ar ghoradh ó uibheacha i dtaisce i craobhóga na gcrann, gur rith na feithidí óga síos go dtí an talamh agus "isteach ar an chéad oscailt go bhféadfadh siad a fháil ". Thuairiscigh sé go raibh sé in ann iad a fháil amach 10 troigh (3 m) faoi bhun an dromchla, ach tuairiscítear go bhfuair daoine eile iad 30 troigh (9 m) ar doimhneacht..<ref>{{cite book |last=Bartram |first=Moses |url=https://books.google.com/books?id=k5lGAAAAcAAJ&pg=RA2-PA103 |title=Observations on the cicada, or locust of America, which appears periodically once in 16 or 17 years. Communicated by the ingenious Peter Collinson, Esq. |work=The Annual Register, or a View of the History, Politicks, and Literature, for the Year 1767 |location=London |publisher=Printed for J. Dodsley (1768) |pages=103–106 |year=1766 |oclc=642534652|access-date=2017-05-21|via=[[Google Books]]}}</ref> Sa bhliain 1775, thaifead Thomas Jefferson ina "Garden Book" tréimhsiúlacht 17 mbliana d'Éillín II, agus é ag scríobh gur chuimhnigh duine aitheantais ar "great locust years" sa bhliain 1724 agus sa bhliain 1741, gur mheabhraigh sé féin agus daoine eile bliain eile dá leithéid sa bhliain 1758 agus gur tháinig na feithidí amach arís ón talamh ag Monticello sa bhliain 1775. Thug sé faoi deara go leagann na baineannaigh a n-uibheacha i gcraobhóga beaga na gcrann agus iad os cionn talún..<ref>{{cite journal |last=Jefferson |first=Thomas|author-link=Thomas Jefferson |title=Thomas Jefferson's garden book, 1766-1824, with relevant extracts from his other writings |url=https://books.google.com/books?id=yngcAAAAMAAJ&q=great+locust+years|editor=Betts, Edward Morris|location=Philadelphia|publisher=[[American Philosophical Society]] (1944)|journal=Memoirs of the American Philosophical Society|volume=22|year=1775|oclc=602659598|lccn=45001776|page=68 |access-date=2017-05-20|via=[[Google Books]]|quote=Dr. Walker sais he remembers that the years 1724 and 1741 were great locust years. we all remember that 1758 was and now they are come again this year of 1775. it appears that they come periodically from the ground once in 17 years. they come out of the ground from a prodigious depth. it is thought they eat nothing while in this state, laying their eggs in the small twigs of trees seems to be their only business. The females make a noise well known. The males are silent.}}</ref> I mí Aibreáin 1800, scríobh Benjamin Banneker, a bhí ina chónaí in aice le Ellicott's Mills, Maryland, ina leabhar taifid chuimhnigh sé "great locust year" sa bhliain 1749, agus an dara ceann sa bhliain 1766 a raibh an chuma ar an scéal go raibh na feithidí "full as numerous as the first" agus an tríú ceann sa bhliain 1783 (Éillín X). Thuar sé go mb'fhéidir go mbeifí ag súil leis na feithidí arís sa bhliain 1800, atá seacht mbliana déag ó tháinig an tríú amharc air.<ref>(1) {{cite book|last=Latrobe|first=John H. B., Esq.|url=https://books.google.com/books?id=75sUAAAAYAAJ&pg=PA11|title=Memoir of Benjamin Banneker: Read before the Maryland Historical Society at the Monthly Meeting, May 1, 1845|location=Baltimore, Maryland|publisher=Printed by John D. Toy|year=1845|pages=11–12|oclc=568468091|access-date=2015-10-07|via=[[Google Books]]}}<br />(2) {{cite journal|last1=Barber|first1=Janet E.|last2=Nkwanta|first2=Asamoah|url=http://scholarship.claremont.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1070&context=jhm|title=Benjamin Banneker's Original Handwritten Document: Observations and Study of the Cicada|journal=Journal of Humanistic Mathematics|volume=4|number=1|pages=112–122|year=2014|doi=10.5642/jhummath.201401.07|oclc=700943261|issn=2159-8118|access-date=2014-08-26|doi-access=free|archive-date=August 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827123841/http://scholarship.claremont.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1070&context=jhm|url-status=live}} Page 115, Fig. 3: Image of page in Benjamin Banneker's Astronomical Journal, 1791-1806. Manuscript written by Benjamin Banneker (MS 2700). Special Collection. [[Maryland Center for History and Culture|Maryland Historical Society]], Baltimore, Maryland: "The first great Locust year that I can Remember was 1749. .... ")</ref> == Tagairtí == [[Catagóir:Lamotialnini]] [[Catagóir:Hemiptera Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Feithidí a ndéantar cur síos orthu in 1758]] [[Catagóir:Tacsain ainmnithe ag Carl Linnaeus]] [[Catagóir:Ailt tacsanomaíochta cruthaithe ag Polbot]] 7vrgi53lgc5b6kn29hbr2hx0tnu9ojd 0 68006 1320294 1320268 2026-07-12T18:33:43Z Conradder 34685 cat, aimsir chaite 1320294 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'eisean '''Lindsey Graham''' ([[9 Iúil|9 Lúil]] [[1955]] - [[11 Iúil|11 Lúil]] [[2026]]) [[Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá|seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá]] sinsearach ó [[Carolina Thuaidh|Charolina Theas]]. Ba bhall den [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Pháirtí Poblachtach]] é. Bhí seasamh láidir aige ar son chosaint an náisiúin agus ceisteanna eile atá tábhachtach do na coimeádaigh Mheiriceánacha. Bhí an clú air áfach go mbíonn sé toilteanach comhoibriú a dhéanamh leis na Daonlathaigh sa Seanad. Sna réamhtoghcháin uachtaránachta sna Stáit Aontaithe sa bhliain 2016, thug sé a chuid tacaíochta do [[Jeb Bush]], agus ansin do [[Ted Cruz]]. I mí na Bealtaine d'fhógair Graham nach raibh sé ar son [[Donald Trump]] mar uachtarán agus níor chaith sé a vóta dó sa toghchán náisiúnta i mí na Samhna.<ref name =Trump>{{cite web|first=Dana|last=Bash|url = http://edition.cnn.com/2016/05/06/politics/lindsey-graham-donald-trump-hillary-clinton-not-vote| teideal = Lindsey Graham won't vote for Trump or Clinton in 2016| work=[[CNN]]|date = May 6, 2016| accessdate = May 7, 2016}}</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Seanadóirí reatha na Stát Aontaithe}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Graham, Lindsey}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1955]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Baistigh]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráice]] [[Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois]] [[Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Síónaigh]] b7w8rkyly9ylqe8cm9iyl9ziegh0zqa 0 71005 1320292 830524 2026-07-12T18:04:03Z ~2026-34988-39 75055 1320292 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[300 (uimhir)]] [[Catagóir:Slánuimhreacha]] a8wmnw2my2d4crj3jaybdqci5ruwy5u 0 71836 1320414 1235875 2026-07-13T03:37:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320414 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaitíocht|Polaiteoir]] agus [[Uachtarán]] na [[An Libia|Libia]] ab ea '''Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi,''' Ceannaire Mhór-Réabhlóid an Chéad lá de Mhéan Fómhair<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gaois.ie/crp/en/?txt=r%c3%a9abhl%c3%b3id&lang=ga|teideal=Parallel corpus: "réabhlóid"|language=en|work=gaois.ie|dátarochtana=2019-02-17}}{{Dead link|date=Iúil 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, a rugadh i [[1942]] agus fuair [[bás]] ar an [[20 Deireadh Fómhair]] [[2011]]. == Deachtóireacht == Bronnadh [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchas]] ar Libia i mí na Nollag [[1951]]. Bhí rí i gceannas na tíre ar feadh tamaill go dtí gur éirigh an t-arm amach ina choinne faoin g[[Muammar Gaddafi|Cornal Gaddafi]], an té atá i gceannas i Libia ó Mheán Fómhair [[1969]] go dtí 2011. Córas ina raibh meascán den [[sóisialachas]] agus de [[Dlí|dhlí]] traidisiúnta [[Arabaigh|Arabach]] a bhunaigh Gaddafi ina raibh an pobal in ainm iad féin a rialadh. Ach go praiticiúil, [[deachtóireacht]] mhíleata a bhí sa Libia, agus thug an ceannaire tacaíocht do naimhde [[Iosrael|Iosraeil]], [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Mheiriceá]] agus na [[An Bhreatain|Breataine]] ó tháinig sé i gcumhacht. == Caidreamh idirnáisiúnta == Rinne Gaddafi ionsaithe chomh maith ar [[Sead]] ar mhaithe le greim a fháil ar [[Mianadóireacht|mhianaigh]] luachmhara sa [[tír]] sin, agus theastaigh uaidh tíortha Arabacha na h[[An Afraic|Afraice]] a aontú le chéile faoina cheannas féin. * [[Éire]]. Chuir Gaddafi an-chuid armlóin ar fáil don [[An tIRA Sealadach|IRA]] in [[Éire|Éirinn]] * [[Locarbaidh]]. Ciontaíodh gníomhairí dá chuid as an ionsaí ar eitleán paisinéirí Meiriceánach os cionn Locarbaidh na h[[Albain|Alban]] sa bhliain [[1992]]. * [[Airm núicléacha]]. D'admhaigh an Libia sa bhliain [[2003]] go raibh iarracht á dhéanamh airm núicléacha a dhéanamh le cabhair ó eolaithe na [[An Phacastáin|Pacastáine]], ach i ndiaidh deireadh a bheith curtha leis an tionscnamh sin bhí gaol níos fearr aici le tíortha an Iarthair. [[Íomhá:Muammar al-Gaddafi-09122003.jpg|clé|mion|9 Nollaig 2003]] == Éirí amach, 2011 == Sa bhliain 2011, mar chuid den [[An tEarrach Arabach|Earrach Arabach]], thosaigh [[Cogadh cathartha na Libia 2011|éirí amach]] sa Libia i gcoinne réimis Gaddafi. D'eisigh an Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta barántas gafa ar Gadaffi agus, faoi cheannasaíocht na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] agus [[An Fhrainc|Fraince]], thug roinnt tíortha cúnamh do na reibiliúnaigh Libiacha. Ar [[22 Lúnasa]] [[2011]] rinne na reibiliúnaigh a mbealach isteach sa [[Príomhchathair|phríomhchathair]] agus an lá ina dhiaidh sin bhris siad isteach i ndaingean Gaddafi sa chathair chéanna. D'éalaigh sé go dtí an chathair Sirte. Maraíodh Gaddafi ar [[20 Deireadh Fómhair]] [[2011]]. == Féach freisin == * [[Cogadh cathartha na Libia 2011]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Gaddafi, Muammar}} [[Catagóir:Polaiteoirí na Libia]] [[Catagóir:An Libia]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1942]] [[Catagóir:Básanna in 2011]] cd9m11rfn5yw6mqh1b3q7s6carw9ctf 0 74254 1320355 1319269 2026-07-12T22:12:51Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320355 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Réabhlóidí [[Éire]]annach, ceannasaí poblachtach agus scríobhneoir clúiteach ab ea '''Earnán Ó Máille''' nó '''Ernie O’Malley''' ([[26 Bealtaine]] [[1897]] - [[25 Márta]] [[1957]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5040|title=O’MALLEY, Ernest (‘Ernie’) Bernard (1897–1957) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-04|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> In éadan a thola, toghadh é mar Theachta Dála ar son [[Sinn Féin|Shinn Féin]] i 1923, agus é ina chime, ach sheachain sé cúrsaí polaitíochta ar fad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/omalley-ernest-bernard-ernie-a6885|teideal=O'Malley, Ernest Bernard (‘Ernie’) {{!}} Dictionary of Irish Biography|language=en|work=www.dib.ie|dátarochtana=2022-06-26}}</ref> Gabhadh é le linn troda i n[[Droichead na Dothra]] ar 4 Samhain 1922 i gcoinne fhoirní an tSaorstáit.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.generalmichaelcollins.com/life-times/in-memorium/ernie-omalley/|teideal=Ernie O’Malley|language=en-US|work=The National Collins22 Society|dátarochtana=2022-06-26}}</ref> Le linn a chuid beatha ag troid chun Éire a shaoradh, lámhachadh é an iomad ócáid agus d'fhulaing sé cruatan coirp dá bharr sin. Scríobh Ó Máille dhá leabhar fhiúntacha fá dtaobh de ar tháinig air nuair a bhí sé ina óglach poblachtach. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Ó Máille, Earnán}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1897]] [[Catagóir:Básanna i 1957]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Cogadh Cathartha na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Éirí Amach na Cásca]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ginearáil]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] ebe2t0ae2h83lnv0w9bo32a3vif6in8 14 80784 1320347 1310390 2026-07-12T21:45:17Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320347 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Stair| Tir]] [[Catagóir:Stair an domhain| Tir]] [[Catagóir:Catagóirí de réir tíre| Stair]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre]] bcdkrzcucjxywi7xn93l51m5glps9ff 0 83767 1320408 1313069 2026-07-13T00:32:49Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320408 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|nacionalitat=[[Iaráin]]}} [[Fealsúnacht|Fealsamh]] agus [[Dochtúir leighis|fear leighis]] [[Peirsigh|Peirseach]] den g[[An tIoslam|creideamh Moslamach]] ab ea '''Abu 'Ali al-Husayn Ibn Abd Allah Ibn Sina''', nó '''Ibn Sīnā''', nó '''Avicenna''' mar a thugtar air i [[An Laidin|Laidin]] agus i bhformhór [[Teangacha na hEorpa|theangacha na hEorpa]]. Rugadh é gar do [[Búkhara|Bhúkhara]], i bproibhinse [[Chorasán Mór|Chorasáin Mhóir]] (réigiún atá suite in [[An Úisbéiceastáin|Úisbéiceastáin]] an lae inniubh), ar an 7ú lá de Lúnasa sa bhliain [[980]] agus fuair sé bás, i gcathair [[Hamadán]] (cathair atá suite in [[An Iaráin|Iaráin]] an lae inniubh), le linn Mhí an Mheithimh sa bhliain [[1037]]. [[Íomhá:Skulls of Avicenna.jpg|clé|mion|220x220px|thángthas ar bhlaosc Avicenna. nuair a tógadh másailéam nua sna 1950idí]] [[Íomhá:Мавзолей Авиценны 1.JPG|clé|mion|220x220px|másailéam Avicenna'','' ]] [[Íomhá:Canons of medicine.JPG|clé|mion|220x220px|Avicenna aistrithe go Laidin, 1484]] == Saothar == Cé gur scríobh sé i b[[An Pheirsis|Peirsis]] leis, is in [[An Araibis|Araibis]] a scríobh Avicenna mórchuid dá shaothar, saothair a bhaineann le réimsí éagsúla an eolais - an [[réalteolaíocht]], an [[ailceimic]], agus an [[Síceolaíocht|aigneolaíocht]], ina measc. Tugadh lucht leanúna Avicenna "Seich al-Ra'íos" ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: 'Prionsa na Saoithe') air lena linn. Scríobh Aviceanna 450 saothar, agus tá thart ar 240 desna saothair sin againn go fóill - 150 saothar a bhaineann leis an bhfealsúnacht, 40 saothar a bhaineann le cúrsaí leighis, agus saothair éagsúla a bhaineann leis an d[[tíreolaíocht]], leis an n[[diagacht]], leis an bh[[fisic]], chomh maith le saothair [[Filíocht|fhilíochta]]. Is iad na saothair is tábhachtaí de chuid Avicenna ná an [[Ciclipéid|chiclipéid]] a scríobh sé fé chúrsaí leighis, ''[[Riail na Liachta (Avicenna)|Riail na Liachta]]'' (Araibis: كتب ا لقا نون في ا لطب ['Ciotáb al Cánún fi al-Tib']), agus an chiclipéid fhealsúnachta a scríobh sé chun anam an duine a leigheas ar a ainbhios, ''[[Leabhar an Leighis (Avicenna)|Leabhar an Leighis]]'' (Araibis: کتاب الشفاء ['Ciotáb al-Sifeá']). Sa lá atá inniu ann, agus cé nach féidir ach le staraithe amháin leas a bhaint as na leabhair a scríobh Avicenna fé chúrsaí leighis, tá tábhacht ar leith leis na saothair fhealsúnachta dá chuid. Saothair is ea iad a bhfuil tionchair dhá thraidisiún fealsúnachta le feiscint iontu, traidisiún an [[An tOirthear|Oirthir]] agus traidisiún an [[An tIarthar|Iarthair]]. Tá oidhreacht Avicenna fós beo in Ioslam na hIaráine. San Iarthar, tá Aviceanna agus a chuid saothar fós ina n-ábhair mhachnaimh d'fhealsúna. == Gaeilge == Sa 14ú haois, aistríodh téacs ó Avicenna go Gaeilge.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2019/mar/07/surprise-as-unknown-irish-translation-of-ibn-sina-discovered-in-spine-of-book|teideal=Surprise as unknown Irish translation of Ibn Sīna discovered in spine of book|údar=Alison Flood|dáta=2019-03-07|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-05-14}}</ref> Scríobhadh an téacs san Araibis. Aistríodh go leor eile go Gaeilge ag an am. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Fealsúna Peirseacha]] [[Catagóir:Daoine ón Úisbéiceastáin]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 980]] [[Catagóir:Básanna i 1037]] [[Catagóir:Fealsúnacht na Meánaoise]] [[Catagóir:Ailceimiceoirí]] [[Catagóir:Ciclipéidithe]] [[Catagóir:Lianna]] [[Catagóir:Réalteolaithe]] [[Catagóir:Síceolaithe]] [[Catagóir:Filí]] [[Catagóir:Fisiceoirí]] [[Catagóir:Filí de chuid na Peirse]] 1x8avxn6ht8q18dfav27dqjxoggzsjk 0 89165 1320417 1304576 2026-07-13T07:31:54Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320417 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is é '''Ospidéal Uí Chonghaile, Baile Bhlainséir''' ([[English]] - ''Connolly Hospital Blanchardstown'') an t-ospidéal poiblí oiliúna lonnaithe i [[Baile Bhlainséir | mBaile Bhlainséir]], [[Baile Átha Cliath | Baile Átha Cliath 15]] a fhreastalaíonn ar Bhaile Átha Cliath Thiar, [[Cill Dara]] Thuaidh agus [[an Mhí]] Theas. Bunaíodh é i [[1955]] mar ospidéal chun déileáil le hothair le [[eitinn | heitinne]] (TB) agus Ospidéal Cuimhneacháin Shéamais Uí Chonghaile (English - ''James Connolly Memorial Hospital'') an t-ainm a bhí air sna blianta a chuaigh thart. Tá rannóg éigeandála 24 uair a chloig agus neart sheirbhísí eile lonnaithe san ospidéal agus osclaíodh ionad satailíte de chuid an ospidéail nua do leanaí ar champas [[Ospidéal Naomh Séamas]] ar an gcampas in [[2019]] freisin. ==Féach freisin== [[File:National Childrens Hospital Satellite Centre Connolly Hospital opened (2019).jpg| mion|clé |300px|Osclaíodh Ionad Satailít Ospidéal Náisiúnta na Leanaí, Ospidéal Uí Chonghaile, Baile Bhlainséir in 2019]] [[File:Connolly Hospital bilingual signs (2019).jpg| mion|clé |300px|Comharthaí dátheangacha ar champas Ospidéal Uí Chonghaile]] * [[Séamus Ó Conghaile]] * [[Baile Bhlainséir]] * [[Coláiste Ríoga na Máinlianna in Éirinn | Coláiste Ríoga na Máinleá in Éirinn]] * [[Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte]] == Naisc Sheachtracha == * [https://www.hse.ie/eng/services/list/3/acutehospitals/hospitals/connolly/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407235106/https://www.hse.ie/eng/services/list/3/acutehospitals/hospitals/connolly/ |date=2019-04-07 }} Leathanach [[Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte]] faoi hOspidéal Uí Chonghaile (As Béarla) * [https://www.rcsi.com/dublin/] Coláiste Ríoga na Máinleá in Éirinn / RCSI Ireland * [http://www.rcsihospitals.ie/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190603045055/http://www.rcsihospitals.ie/ |date=2019-06-03 }} Ospidéil RCSI / RCSI Hospitals == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-ie}} [[Catagóir:Seirbhísí sláinte]] [[Catagóir:Ospidéil i gContae Bhaile Átha Cliath]] kaueombhsmp29ab8er3lxsrv06g0ijh 0 89748 1320359 1306999 2026-07-12T22:25:07Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320359 wikitext text/x-wiki Scéal áirithe Gaelach maidir le laoch ar turas go h[[Alltar]] éigin (mar shampla [[Tír na nÓg]], [[Mag Mell]]) is ea '''iomramh''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''''Immram'''''). Scríobhadh sa [[Stair na hÉireann|luath-ré Chríostaí]] iad, agus go bunúsach scéalta Críostaí iad ó thaobh ábhair de, ach in ainneoin sin, faightear ábhair pháganacha iontu freisin. [[Íomhá:Faroe stamps 252-253 Europe and the Discoveries.jpg| mion | 250 | Brendan ag fionnadh na nOileán Faró agus na hÍoslainne. Leathán stampa FR 252–253 den [[Postverk Føroya]]. Foilsithe: 18 Aibreán 1994. Ealaíontóir: Colin Harrison]] ==Bunúis== Faightear Iomramha chomh luath is an 7ú haois, scríofa ag manaigh agus scoláirí, a theith as an Eoraip roimh ionróirí barbaracha den 5ú haois. Meastar go bhfuil mar bhunús iontu trí fhoinse a bhí ann cheana: miotais Ghaelacha, genre Críostaí, agus Scéalta Clasaiceacha. Rinne Heinrich Zimmerman, ar dhuine desna chéad Cheiltígh, iarracht Iomramha a nascadh leis ''[[an Aeinéid]]'' agus ''[[an Odaisé]]''. Rinne sé comparáid idir na mná síoraí a bhronn neamhbhásmhaireacht ar a leannáin, agus na caoirigh mhóra ar oileáin.{{sfn|Thrall|1917}} Bréagnaíodh ámh na samhlacha seo ag William Flint Thrall.{{sfn|Wooding|2000b|loc=Introduction}} Is fíorGhaelach é an t-alltar in [[Immram Brain|Iomramh Bhrain]]. Cé go bhfuil cosúlachtaí, ní hionann iad an t-[[alltar]] Gaelach agus an [[parthas]] Críostaí ó thaobh peaca agus gnéis de. Mar shampla, tá alt ann sa scéal seo le fear agus bean ag súgradh gan locht faoi thom,{{sfn|Mac Cana|2000}} a chuireann in iúl an iarracht Chríostaí chun párthas gan pheaca gan ghnéas a chruthú. Ghlac na hIomramha tréithe ó genres Críostaí amhail is an ''[[naomhsheanchas]]'', an ''[[oilithreacht]]'' agus na scéalta físe.{{sfn|Moylan|2007}} Chomh luath is an 5ú haois, rachadh manaigh Éireannacha ar oilithreacht, ag seoladh ó inis go hinis chun machnamh a dhéanamh agus a gcuid peacaí a ghlanadh.{{sfn|Moylan|2007}} Tionchar Críostaí eile ba ea é b'fhéidir gur ligeadh daoine le sruth, faoi bhreithiúnas Dé, as ucht a gcoireanna.{{sfn|Byrne|1932}} Is í b'fhéidir an fhianaise is tábhachtaí gur saothair Chríostaí iad na hIomramha ná gur sagairt, manaigh agus siúracha ar fánach, nó ar a laghad gaolta leo, iad pearsana na scéalta de ghnáth. I dteannta lena dtábhacht mhiotasach agus liteartha, moladh é ag roinnt scoláirí gur leaganacha áibhéalach de thurais stairiúla iad na hIomramha. Is léir go ndeachaigh na luath-Éireannacha, go háirithe na [[manach|manaigh]], ar turais fhada, ag dul go dtí [[Inse Orc]], [[Sealtainn]], agus [[na Scigirí]] faoi luathdháta, agus fiú [[an Íoslainn]]. Deirtear go bhfuil gaol idir roinnt rudaí agus áiteanna luaite sna hIomramha agus fior-rudaí agus fíor-oileáin. Mar shampla, moladh é gur [[cnoc oighir|chnoc oighir]] é gallán criostail Bhreandáin.{{sfn|Wooding|2000}} ==Saintréithe== Tá saintréithe ar leith sna hiomramha chun iad a aithint: * laoch ar turas ar son eachtra, nó chun a chinniúint a shásamh * cuardach an alltair, suite ar oileán i bhfad i gcéin thiar ó Éirinn * teacht i dtír ar oileáin neamhshaolta eile sula sroicheann an ceann scríbe * tharlódh gurbh féidir nó nárbh fhéidir leis filleadh abhaile. D'fhéadfadh na hiomramha bheith measctha le genre Gaelach den chineál céanna, an [[Echtra|Eachtra]]. {|class="wikitable" |- style="vertical-align: top;" ! width=50% | Eachtra ! width=50% | Iomhramh |- style="vertical-align: top;" | colspan=2 | Turas ar lorg alltair (trí na sidhe, tír na ndéithe, útóipe, na flaithis) |- style="vertical-align: top;" || págánach || Chríostaí{{sfn|Dumville|1976}} |- style="vertical-align: top;" || 7ú haois || 8ú haois {{sfn|Thrall|1917}} |- style="vertical-align: top;" || áit amháin; d'fhéadfadh teacht gan trácht ar an turas féin || go leor eachtraí ar go leor oileáin{{sfn|Dumville|1976|}} |- style="vertical-align: top;" || tuiscint de na déithe agus a dtíortha a fheabhsú || tugann ábhair phágánacha dúshlán do chreideamh an laoich |} ==Achoimre== Tagann go minic spéirbhean an alltair chuig an laoch agus canann sí dó faoin tír álainn úd. Tairgeann sí scaití úll dó, nó geallann sí grá mar mhalairt air a chuid cabhrach i gcath. Leanann sé í, agus téann siad ar turas thar lear le chéile agus ní fheictear iad níos mó. Téann sias i mád gloine, i gcarbad, sin nó ar chapall (bean de ghnáth, mar shampla an bandia [[Niamh Chinn Óir]]). Uaireanta, tagann an laoch ar ais tar éis tamaill ghear, dar leis, ach a dtagann ar an eolas go bhfuil a chomhrádaí go léir marbh agus go raibh sé le fírinne thar lear ar feadh na gcianta. I leaganacha eile scaití, téann an laoch ar iomramh, agus titeann ceo draíochta ar a mhullach air. Tharlódh go dtiocfadh sé os comhair páláis ait agus rachadh sé isteach chun gaiscígh nó spéirmhná a chuireann fáilte roimhe. [[Fand]] bandia ab ea an bhean, [[Manannán mac Lir]] nó [[Lugh]] ab ea an gaiscíoch, agus tharlódh go dtiocfadh an laoch abhaile tar éis eachtraí iasachta. Más fíor fiú, ámh, ní mar a bhí is atá, tar éis bheith san alltar.<ref>cf. MacKillop</ref> ==Scéalta== Bhí seacht scéal iomhraimh ann sa liosta oifigiúil faighte sna seantéacsanna. Dóibh siúd níl chaomhnaithe ach a trí: * ''[[Immram Curaig Maíle Dúin|Immram curaig Maíl Dúin]] * ''[[Immram curaig Ua Corra]] * ''[[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]] Faightear an scéal ''[[Immram Brain]]'' san áireamh i seanliostaí na n-eachtraí, cé go bhfuil buntréithe an iomraimh aige.{{sfn|Wooding|2000b|loc=Réamhrá}} Sa scéal níos deireanaí as [[Laidin]], ''[[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]],'' faightear turas thar muir go hoileáin neamhshaolta. ==Tionchar== ===Liteartha=== * Moltar gur spreag na hiomramha ''[[The Voyage of the Dawn Treader]]'' le [[C. S. Lewis]], agus an dán ''Imram'' le [[J.R.R. Tolkien]].<ref> {{cite book | title = Bedeviled: Lewis, Tolkien and the Shadow of Evil | first = Colin | last = Duriex | page = 181 | year = 2015 }}</ref> * Is iomramh den 21ú haois é an úrscéal ''Navigatio'' le [[Patrick Holland]], a ath-shamhlaíonn Turas Naomh Breandáin. Baintear le chéile tarluithe athráiteacha agus frithráiteacha, chun cnuasach téacsanna neamhleasaithe na meánaoise a chur i bhfeidhm. * Rinne [[Anatole France]] aoradh ar an ngenre iomraimh ina úrscéal 1908, ''[[Oileán na bPiongainí]]'' (Francis: ''L'Île des Pingouins''). ===Eile=== Spreagtha ag ''Navigatio Sancti Brendani Abbatis'', chuaigh [[Tim Severin]] ar turas le feidhm teicneolaíocht na 5ú haoise, chun a chur in iúl gurbh fhéidir leis na nGael taisteal chomh fada le Meiriceá Thuaidh.<ref>{{cite web | last = DocSpot | teideal = Legends of The Isles: Brendan The Navigator (Documentary) | date = 2018-10-19 | url = https://www.youtube.com/watch?v=gmocr8TTz5Q | access-date = 2019-03-11 }}</ref> Is uaidh an seánra litríochta seo a thóg an Féile [[IMRAM]] a ainm. ==Féach freisin== * [[Visio Tnugdali]] * [[Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii]] * [[IMRAM]] ==Foinsí== * {{cite book | last = O'Curry | first = Eugene | year = 1861 | title = Lectures on the Manuscript Materials of Ancient Irish History, delivered at the Catholic University of Ireland, during the sessions of 1855 and 1856 | url = https://archive.org/details/lecturesonmanusc00ocur | publisher = Baile Átha Cliath: William A. Hinch }} * {{cite book | last = Thrall | first = William Flint | title = Vergil's "Aeneid" and the Irish "Imrama:" Zimmer's Theory | journal = Modern Philology | volume = 15 | number = 8 | date = Dec 1917 | pages = 449–474 | jstor = 433138 | doi = 10.1086/387145 }} * {{cite book | last = Byrne | first = Mary E. | title = On the Punishment of Sending Adrift | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 11 | pages = 97–102 | year = 1932 | jstor = 30008090 }} * {{cite book | last = Dumville | first = David N. | title = Echtrae and Immram: Some Problems of Definition | journal = Ériu | volume = 27 | pages = 73–94 | year = 1976 | jstor = 30007669 }} * {{cite book | last = MacKillop | first = James | title = Dictionary of Celtic Mythology | publisher = Oxford | year = 1998 | isbn = 978-0-19-860967-4 }} * {{cite book | title = The Otherworld Voyage in Early Irish Literature: An Anthology of Criticism | url = https://archive.org/details/otherworldvoyage0000unse | editor-first = Jonathan | editor-last = Wooding | publisher = [[Four Courts Press]] | year = 2000b | isbn = 978-1-85182-246-1 }} ** {{cite book | last = O'Meara | first = J. J. | title = In the Wake of the Saint: The Brendan Voyage, an Epic Crossing of Atlantic by Leather Boat | pages = 109–112 | ref = {{harvid|O'Meara|2000}} }} ** {{cite book | last = Mac Canna | first = Proinsiaa | title = The Sinless Otherworld of Immram Brain | pages = 52–72 | ref = {{harvid|Mac Cana|2000}} }} ** {{cite book | last = Wooding | first = M. Jonathan. | title = Monastic Voyaging and the Nauigatio | pages = 226–245 | ref = {{harvid|Wooding|2000}} }} * {{cite book | last = Moylan | first = Tom | title = Irish voyages and visions: pre-figuring, re-configuring Utopia | journal = Utopian Studies | volume = 18 | pages = 299–323 | number = 3 | publisher = Irish Utopian | year = 2007 | jstor = 20719879 }} ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] 3p9wuujogt1teb3qori1ql38wycqguj 1320360 1320359 2026-07-12T22:26:11Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320360 wikitext text/x-wiki Scéal áirithe Gaelach maidir le laoch ar turas go h[[Alltar]] éigin (mar shampla [[Tír na nÓg]], [[Mag Mell]]) is ea '''iomramh''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''''Immram'''''). Scríobhadh sa [[Stair na hÉireann|luath-ré Chríostaí]] iad, agus go bunúsach scéalta Críostaí iad ó thaobh ábhair de, ach in ainneoin sin, faightear ábhair pháganacha iontu freisin. [[Íomhá:Faroe stamps 252-253 Europe and the Discoveries.jpg| mion | 250 | Brendan ag fionnadh na nOileán Faró agus na hÍoslainne. Leathán stampa FR 252–253 den [[Postverk Føroya]]. Foilsithe: 18 Aibreán 1994. Ealaíontóir: Colin Harrison]] ==Bunúis== Faightear Iomramha chomh luath is an 7ú haois, scríofa ag manaigh agus scoláirí, a theith as an Eoraip roimh ionróirí barbaracha den 5ú haois. Meastar go bhfuil mar bhunús iontu trí fhoinse a bhí ann cheana: miotais Ghaelacha, genre Críostaí, agus Scéalta Clasaiceacha. Rinne Heinrich Zimmerman, ar dhuine desna chéad Cheiltígh, iarracht Iomramha a nascadh leis ''[[an Aeinéid]]'' agus ''[[an Odaisé]]''. Rinne sé comparáid idir na mná síoraí a bhronn neamhbhásmhaireacht ar a leannáin, agus na caoirigh mhóra ar oileáin.{{sfn|Thrall|1917}} Bréagnaíodh ámh na samhlacha seo ag William Flint Thrall.{{sfn|Wooding|2000b|loc=Introduction}} Is fíorGhaelach é an t-alltar in [[Immram Brain|Iomramh Bhrain]]. Cé go bhfuil cosúlachtaí, ní hionann iad an t-[[alltar]] Gaelach agus an [[parthas]] Críostaí ó thaobh peaca agus gnéis de. Mar shampla, tá alt ann sa scéal seo le fear agus bean ag súgradh gan locht faoi thom,{{sfn|Mac Cana|2000}} a chuireann in iúl an iarracht Chríostaí chun párthas gan pheaca gan ghnéas a chruthú. Ghlac na hIomramha tréithe ó genres Críostaí amhail is an ''[[naomhsheanchas]]'', an ''[[oilithreacht]]'' agus na scéalta físe.{{sfn|Moylan|2007}} Chomh luath is an 5ú haois, rachadh manaigh Éireannacha ar oilithreacht, ag seoladh ó inis go hinis chun machnamh a dhéanamh agus a gcuid peacaí a ghlanadh.{{sfn|Moylan|2007}} Tionchar Críostaí eile ba ea é b'fhéidir gur ligeadh daoine le sruth, faoi bhreithiúnas Dé, as ucht a gcoireanna.{{sfn|Byrne|1932}} Is í b'fhéidir an fhianaise is tábhachtaí gur saothair Chríostaí iad na hIomramha ná gur sagairt, manaigh agus siúracha ar fánach, nó ar a laghad gaolta leo, iad pearsana na scéalta de ghnáth. I dteannta lena dtábhacht mhiotasach agus liteartha, moladh é ag roinnt scoláirí gur leaganacha áibhéalach de thurais stairiúla iad na hIomramha. Is léir go ndeachaigh na luath-Éireannacha, go háirithe na [[manach|manaigh]], ar turais fhada, ag dul go dtí [[Inse Orc]], [[Sealtainn]], agus [[na Scigirí]] faoi luathdháta, agus fiú [[an Íoslainn]]. Deirtear go bhfuil gaol idir roinnt rudaí agus áiteanna luaite sna hIomramha agus fior-rudaí agus fíor-oileáin. Mar shampla, moladh é gur [[cnoc oighir|chnoc oighir]] é gallán criostail Bhreandáin.{{sfn|Wooding|2000}} ==Saintréithe== Tá saintréithe ar leith sna hiomramha chun iad a aithint: * laoch ar turas ar son eachtra, nó chun a chinniúint a shásamh * cuardach an alltair, suite ar oileán i bhfad i gcéin thiar ó Éirinn * teacht i dtír ar oileáin neamhshaolta eile sula sroicheann an ceann scríbe * tharlódh gurbh féidir nó nárbh fhéidir leis filleadh abhaile. D'fhéadfadh na hiomramha bheith measctha le genre Gaelach den chineál céanna, an [[Echtra|Eachtra]]. {|class="wikitable" |- style="vertical-align: top;" ! width=50% | Eachtra ! width=50% | Iomhramh |- style="vertical-align: top;" | colspan=2 | Turas ar lorg alltair (trí na sidhe, tír na ndéithe, útóipe, na flaithis) |- style="vertical-align: top;" || págánach || Chríostaí{{sfn|Dumville|1976}} |- style="vertical-align: top;" || 7ú haois || 8ú haois {{sfn|Thrall|1917}} |- style="vertical-align: top;" || áit amháin; d'fhéadfadh teacht gan trácht ar an turas féin || go leor eachtraí ar go leor oileáin{{sfn|Dumville|1976|}} |- style="vertical-align: top;" || tuiscint de na déithe agus a dtíortha a fheabhsú || tugann ábhair phágánacha dúshlán do chreideamh an laoich |} ==Achoimre== Tagann go minic spéirbhean an alltair chuig an laoch agus canann sí dó faoin tír álainn úd. Tairgeann sí scaití úll dó, nó geallann sí grá mar mhalairt air a chuid cabhrach i gcath. Leanann sé í, agus téann siad ar turas thar lear le chéile agus ní fheictear iad níos mó. Téann sias i mád gloine, i gcarbad, sin nó ar chapall (bean de ghnáth, mar shampla an bandia [[Niamh Chinn Óir]]). Uaireanta, tagann an laoch ar ais tar éis tamaill ghear, dar leis, ach a dtagann ar an eolas go bhfuil a chomhrádaí go léir marbh agus go raibh sé le fírinne thar lear ar feadh na gcianta. I leaganacha eile scaití, téann an laoch ar iomramh, agus titeann ceo draíochta ar a mhullach air. Tharlódh go dtiocfadh sé os comhair páláis ait agus rachadh sé isteach chun gaiscígh nó spéirmhná a chuireann fáilte roimhe. [[Fand]] bandia ab ea an bhean, [[Manannán mac Lir]] nó [[Lugh]] ab ea an gaiscíoch, agus tharlódh go dtiocfadh an laoch abhaile tar éis eachtraí iasachta. Más fíor fiú, ámh, ní mar a bhí is atá, tar éis bheith san alltar.<ref>cf. MacKillop</ref> ==Scéalta== Bhí seacht scéal iomhraimh ann sa liosta oifigiúil faighte sna seantéacsanna. Dóibh siúd níl chaomhnaithe ach a trí: * ''[[Immram Curaig Maíle Dúin|Immram curaig Maíl Dúin]] * ''[[Immram curaig Ua Corra]] * ''[[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]] Faightear an scéal ''[[Immram Brain]]'' san áireamh i seanliostaí na n-eachtraí, cé go bhfuil buntréithe an iomraimh aige.{{sfn|Wooding|2000b|loc=Réamhrá}} Sa scéal níos deireanaí as [[Laidin]], ''[[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]],'' faightear turas thar muir go hoileáin neamhshaolta. ==Tionchar== ===Liteartha=== * Moltar gur spreag na hiomramha ''[[The Voyage of the Dawn Treader]]'' le [[C. S. Lewis]], agus an dán ''Imram'' le [[J.R.R. Tolkien]].<ref> {{cite book | title = Bedeviled: Lewis, Tolkien and the Shadow of Evil | first = Colin | last = Duriex | page = 181 | year = 2015 }}</ref> * Is iomramh den 21ú haois é an úrscéal ''Navigatio'' le [[Patrick Holland]], a ath-shamhlaíonn Turas Naomh Breandáin. Baintear le chéile tarluithe athráiteacha agus frithráiteacha, chun cnuasach téacsanna neamhleasaithe na meánaoise a chur i bhfeidhm. * Rinne [[Anatole France]] aoradh ar an ngenre iomraimh ina úrscéal 1908, ''[[Oileán na bPiongainí]]'' (Francis: ''L'Île des Pingouins''). ===Eile=== Spreagtha ag ''Navigatio Sancti Brendani Abbatis'', chuaigh [[Tim Severin]] ar turas le feidhm teicneolaíocht na 5ú haoise, chun a chur in iúl gurbh fhéidir leis na nGael taisteal chomh fada le Meiriceá Thuaidh.<ref>{{cite web | last = DocSpot | teideal = Legends of The Isles: Brendan The Navigator (Documentary) | date = 2018-10-19 | url = https://www.youtube.com/watch?v=gmocr8TTz5Q | access-date = 2019-03-11 }}</ref> Is uaidh an seánra litríochta seo a thóg an Féile [[IMRAM]] a ainm. ==Féach freisin== * [[Visio Tnugdali]] * [[Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii]] * [[IMRAM]] ==Foinsí== * {{cite book | last = O'Curry | first = Eugene | year = 1861 | title = Lectures on the Manuscript Materials of Ancient Irish History, delivered at the Catholic University of Ireland, during the sessions of 1855 and 1856 | url = https://archive.org/details/lecturesonmanusc00ocur | publisher = Baile Átha Cliath: William A. Hinch }} * {{cite book | last = Thrall | first = William Flint | title = Vergil's "Aeneid" and the Irish "Imrama:" Zimmer's Theory | journal = Modern Philology | volume = 15 | number = 8 | date = Dec 1917 | pages = 449–474 | jstor = 433138 | doi = 10.1086/387145 }} * {{cite book | last = Byrne | first = Mary E. | title = On the Punishment of Sending Adrift | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 11 | pages = 97–102 | year = 1932 | jstor = 30008090 }} * {{cite book | last = Dumville | first = David N. | title = Echtrae and Immram: Some Problems of Definition | journal = Ériu | volume = 27 | pages = 73–94 | year = 1976 | jstor = 30007669 }} * {{cite book | last = MacKillop | first = James | title = Dictionary of Celtic Mythology | publisher = Oxford | year = 1998 | isbn = 978-0-19-860967-4 }} * {{cite book | title = The Otherworld Voyage in Early Irish Literature: An Anthology of Criticism | url = https://archive.org/details/otherworldvoyage0000unse | editor-first = Jonathan | editor-last = Wooding | publisher = [[Four Courts Press]] | year = 2000b | isbn = 978-1-85182-246-1 }} ** {{cite book | last = O'Meara | first = J. J. | title = In the Wake of the Saint: The Brendan Voyage, an Epic Crossing of Atlantic by Leather Boat | pages = 109–112 | ref = {{harvid|O'Meara|2000}} }} ** {{cite book | last = Mac Canna | first = Proinsiaa | title = The Sinless Otherworld of Immram Brain | pages = 52–72 | ref = {{harvid|Mac Cana|2000}} }} ** {{cite book | last = Wooding | first = M. Jonathan. | title = Monastic Voyaging and the Nauigatio | pages = 226–245 | ref = {{harvid|Wooding|2000}} }} * {{cite book | last = Moylan | first = Tom | title = Irish voyages and visions: pre-figuring, re-configuring Utopia | journal = Utopian Studies | volume = 18 | pages = 299–323 | number = 3 | publisher = Irish Utopian | year = 2007 | jstor = 20719879 }} ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] 2xvg7dkeee7khditfqj94ys8ln54guv 0 92108 1320399 1294862 2026-07-13T00:08:01Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320399 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Eitleoireacht|Eitleoir]] Éireannach ab ea '''Mary, An Bhantiarna Heath''' (10 Samhain 1896 – 9 Bealtaine 1939)<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://evoke.ie/2020/01/28/extra/meet-lady-mary-heath-the-first-star-of-rtes-new-herstory-series|teideal=Meet Lady Mary Heath, the first 'star' of RTE's new Herstory Series|údar=Ciaran Mather|dáta=2020-01-28|language=en-US|work=EVOKE.ie|dátarochtana=2020-03-10}}</ref>. '''Sophie Catherine Theresa Mary Peirce-Evans''' a thugtar uirthi nuair a rugadh í, gar do [[Caisleán Nua Thiar|Chaisleán Nua Thiar,]] i [[Cnoc an Doire|gCnoc an Doire]], [[Contae Luimnigh]]. Ba í Mary duine de na mná is mó cáil sa domhan ar feadh cúig bliana i lár na [[1920idí]]<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://limerickslife.com/limerick-aviatrix-lady-mary-heath/|teideal=The Limerick Aviatrix - Lady Mary Heath • People & Genealogy|údar=Sharon Slater {{!}} Apr 3, 2016 {{!}} People, Genealogy|dáta=2016-04-03|language=en-US|work=Limerick's Life|dátarochtana=2020-03-10}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://loraobrien.ie/lady-mary-heath-irish-aviator/|teideal=Lady Mary Heath - Irish Aviator|dáta=2019-01-05|language=en-US|work=Lora O'Brien - Irish Author & Guide|dátarochtana=2020-03-10}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=http://www.advertiser.ie/galway/article/102705/lady-mary-heath-in-the-swamp|teideal=Lady Mary Heath in ‘The Swamp’|údar=Galway Advertiser, Thu, Aug 30, 2018|work=Galway Advertiser|dátarochtana=2020-03-10}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/irish-news/rise-and-fall-of-our-high-flying-lady-mary-38918112.html|teideal=Rise and fall of our high-flying Lady Mary|language=en|work=independent|dátarochtana=2020-03-10}}</ref>. == Saol a hÓige == Rugadh Sophie i 1896 i gCnoc an Doire, Contae Luimnigh<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|title=Wild Irish Women : Extraordinary Lives from History|url=http://worldcat.org/oclc/1100921976|oclc=1100921976|author=Broderick, Marian, author.}}</ref>. Feirmeoir agus [[Grianghrafadóireacht|grianghrafadóir]] ab ea a athair John Peirce-Evans; bhí an teaghlach go maith as<ref name=":1" />. Pósadh é ar bhean an tí, Kate Theresa Dooling as [[Contae Chiarraí]]<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.herstory.ie/news/ladymaryheath|teideal=LADY MARY HEATH / AVIATOR & ATHLETE —|language=en-GB|work=www.herstory.ie|dátarochtana=2020-03-17}}</ref>. Pósadh foréigneach gearr a bhí ann; mharaigh Evans a bhean chéile nuair a thug sé drochbhualadh di<ref name=":7">{{Luaigh foilseachán|title=Herstory: Lady Mary Heath|url=https://www.rte.ie/culture/herstory/2019/0902/1073350-herstory-lady-mary-heath/|date=2019-09-02|language=en}}</ref>. Chuireadh é isteach in ospidéal [[Meabhairghalar|meabhairghalair]] i [[Dún Droma|nDún Droma]], [[Baile Átha Cliath]] agus fágadh an naíonán Sophie gan aon tuismitheoirí<ref name=":1" />. Chuireadh í faoi chúram a seantuismitheoirí agus beirt aintín, i dteaghlach saibhir i [[An Caisleán Nua Thiar|gCaisleán Nua Thiar]]<ref name=":5" />. Chuireadh í chuig scoileanna cónaithe i [[Corcaigh|gCorcaigh]], i [[Béal Feirste|mBéal Feirste]] agus i mBaile Átha Cliath<ref name=":1" /><ref name=":5" />. I 1914, thosaigh sí ag staidéar [[eolaíocht]] sa [[Coláiste Ríoga Eolaíocht Éireann|Choláiste Ríoga Eolaíocht Éireann]]. Bhuail sí le William Lynn, oifigeach airm, fear 40 bliana d'aois<ref name=":1" /> agus pósadh iad i 1916; tugtar Sophie Mary Eliott-Lynn uirthi anois<ref name=":2" />. Chuir sí a staidéar ar sos i 1917 agus d'oibrigh sí mar theachtaireacht i [[Sasana]] agus sa [[Frainc|Fhrainc]], ar feadh dhá bhliain i rith [[An Chéad Chogadh Domhanda]]<ref name=":2" />. Ag an am seo, bhí a fear céile ag teacht chuige féin ón [[maláire]]<ref name=":6" />. Lean sí ar aghaidh ar an staidéar i mBaile Átha Cliath agus bhain sí amach céim Eolaíocht sa [[talmhaíocht]]<ref name=":1" />. Chun airgid a thuill, d'oibrigh sí in [[Obar Dheathain]] mar chúntóir [[zó-eolaíocht]]<ref name=":6" />. Thaistil a fear céile go dtí [[an Chéinia]] agus bhunaigh sé feirm [[Caife|chaife]]<ref name=":1" />; i 1922, bhog sí go dtí an phlandáil caife chun obair leo<ref name=":8">{{Luaigh foilseachán|title=Iona: Irelands First Commercial Airline|url=https://books.google.ie/books?id=S1oIrPQNJcAC&pg=PA76&lpg=PA76&dq=mary+heath+jack+williams+iona+national+airways&source=bl&ots=SwDaY15jvw&sig=ACfU3U3ukmIi1shI-gOP244JoJn1E8YsuQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiA9N-_kZ_oAhVMQ8AKHepID6wQ6AEwAnoECAoQAQ#v=onepage&q=mary%20heath%20jack%20williams%20iona%20national%20airways&f=false|publisher=IONA-Ireland's 1st Airline|date=2004-11|language=en|author=Michael Traynor}}</ref><ref name=":9">{{Lua idirlín|url=https://nerdalicious.com.au/history/mary-heath-the-life-and-sad-demise-of-lady-icarus-the-forgotten-aviatrix/|teideal=Mary Heath: The Life and Sad Demise of “Lady Icarus”-The Forgotten Aviatrix|údar=Neil Kemp|dáta=2016-01-24|language=en|work=Nerdalicious|dátarochtana=2020-03-17}}</ref>. Níor thaitin an ciúnas le Sophie agus bhog í go Sasana ina aonar<ref name=":1" />. Ní raibh mórán teagmháil idir í féin agus a fear céile, agus fuair sé bás i 1927. == Spórt == [[Lúthchleasaíocht|Lúthchleasaí]] ildánach a bhí inti ar scoil agus d'imir sí [[haca]] agus [[leadóg]]<ref name=":2" />. Ghlac sí páirt ghníomhach sa Chumann Haca agus í san ollscoil<ref name=":6" />. Agus i ina chónaí i Londain, bhí suim mhór aici i gcúrsaí mná sa spórt<ref name=":5" />. Ba i duine de na bunaitheoirí an Cumann Lúthchleas Amaitéarach Mná na Breataine i 1922; i 1924, bhí 23,000 baill sa chumann agus bhí Sophie ina uachtarán<ref name=":6" />. I 1922, chuaigh sí isteach sna ''Women's Modern Olympic Games'' i bPáras - rinne sí ionadaíocht thar ceann na Breataine<ref name=":6" />. I 1923, chuaigh sí isteach sa Chraobh Dhomhanda i Sasana: sa léim fhada, i gcaitheamh meáchain, i gcaitheamh na teisce, agus i gcliathrás 100m<ref name=":5" />. Bhris sí curriarracht mná an domhan sa léim fhada, agus an churiarracht Bhriotanach i gcaitheamh na sleá<ref name=":5" /><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/sport/how-a-pioneer-from-limerick-helped-women-take-flight-in-the-olympics-1.1066726|teideal=How a pioneer from Limerick helped women take flight in the Olympics|údar=Ian O'Riordan|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-03-16}}</ref>. Bhí a curiarracht sa chliathrás 100m an churiarracht in Éirinn ar feadh 41 bliana<ref name=":5" />. I 1925, d'eitilt í go [[Prág]] agus thug sí óráid don Chomhdháil Oilimpeach, ag feachtasaíocht go mbeidh cead ag mná dul isteach sna [[Cluichí Oilimpeacha|Cluichí Oilimpeach]]<ref name=":0" /><ref name=":7" /><ref name=":5" />. I 1925, scríobh sí lámhleabhar cóitseáil rathúil, ''Athletics for Women and Girls''<ref name=":10" />''.'' Mar gheall ar a feachtasaíocht, bhí cead ag mná dul isteach sna Cluichí Oilimpeach i 1928 in [[Amstardam]]<ref name=":10" />. Sna cluichí seo, roghnaíodh í mar mholtóir lúthcleasaíochta<ref name=":10" />. D'eitilt í chuig an Staidiam Oilimpeach, agus tháinig í chun talún go drámatúil ar an bpáirc<ref name=":10" />''.'' == Gairm Eitilt == I 1925, thosaigh a gairm eitilt nuair a bhuail sí le Captaen Reid as an Aerfórsa Ríoga, agus léirigh sí go raibh spéis aici san eitlíocht<ref name=":10" />. D'eagraigh sé ceachtanna eitilt di sa Chumann Eitleán Beag Londain (''London Light Air Club'')<ref name=":8" /><ref name=":10" />. I 1925, ba í an chéad bhean sa domhan le ceadúnas píolóta<ref name=":5" />. Áfach, mar ba bhean í, dúirt an Coimisiún Idirnáisiúnta Eitlíocht nach raibh cead aici eitilt<ref name=":5" />. Bhí sí ag feachtasaíocht go dian in aghaidh é seo, agus i 1926 cuirfear deireadh leis an gcosc ar mhná agus thosaigh Mary ag tuilleamh airgead mar phíolóta tráchtála<ref name=":5" />. I 1926, rinne sí léim pharaisiúit as eitleán, an chéad bhean a rinneadh é seo<ref name=":3" /><ref name=":5" /><ref name=":8" />. I 1927, bhain sí amach airde 4,880m, curiarracht nua in airde; thaistil sí thart ar an [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] ag léacht; agus rinne sí éachtaí san aer<ref name=":5" /><ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|title=Daughters of Ireland: Pioneering Irish Women|url=https://books.google.ie/books?id=gekoCgAAQBAJ&pg=PT165&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|publisher=History Press|date=2015-08-03|language=en|author=Debbie Blake}}</ref>. I 1927 pósadh í ar An Ridire James Heath, seanfhear saibhir, agus tugtar Mary, an Bhantiarna Heath uirthi<ref name=":6" /><ref name=":9" />. An plean a bhí aici ná eitilt aonair a dhéanamh ó [[Cape Town]] go Londain, an céad uair a rinneadh é<ref name=":7" /><ref name=":11" />. ==== Turas ó Cape Town go Londain ==== Cheannaigh Heath [[eitleán]] Avro Avian di, agus sheol an lánúin go dtí an [[An Afraic Theas|Afraic Theas]] ar mhí na meala, chun an turas a dhéanamh ó Cape Town<ref name=":9" /><ref name=":11" />. Thosaigh sí an eitilt in Eanáir 1928; turas eachtrach a bhí ann. Tháinig [[stróc teasa]] uirthi agus í os cionn Deisceart an [[Róidéis]] ([[An tSiombáib]]) agus bhí uirthi an t-eitleán a thabhairt chun talún de thuairt<ref name=":7" /><ref name=":9" />. Bhí sí ag teacht chuici féin ar feadh cúpla seachtain sular thosaigh sí ag eitilt arís<ref name=":11" />. Chun eitilt os cionn [[Scoiltghleann]] siar ó [[Nairobi]], 2,440m os cionn leibhéal na mara, chaith sí rudaí mar bhróga agus leabhair amach as an eitleán<ref name=":5" /><ref name=":9" />. Thug sí cuairt ar roinnt áiteanna faoi smacht na Breataine, agus chuir an uaisaicme áitiúil fáilte roimpi<ref name=":9" />. Bhí sí i bhfabhar impiriúlachas agus cheap sí gur rud maith é go raibh na tíortha seo faoi smacht an Ríocht Aontaithe<ref name=":5" />. Nuair a bhí sé os cionn na [[An Libia|Libia]], thug daoine as treibheanna áitiúil iarracht í a scaoileadh<ref name=":9" /><ref name=":11" />. Bhí sí ábalta teacht chun talún go sábháilte níos déanaí chun na poill piléar a dheisiú<ref name=":9" />. Ar an mbealach, d'eitilt í thart ar [[an Mheánmhuir]] cé nach raibh ceart aici é sin a dhéanamh<ref name=":5" /> agus thug sí cuairt ar [[Málta|Mhálta]] agus an Fhrainc<ref name=":5" />. Bhí meas aici ar [[Benito Mussolini|Mussolini]]; thug sí cuairt ar an [[An Iodáil|Iodáil]] chomh maith<ref name=":5" />. Shroich sí ar [[Croydon]], Londain i mí na [[Bealtaine]] 1928 tar éis turas 16,000km<ref name=":5" />; chuireadh fáilte an laoch roimpi<ref name=":4" />. Ag an bpointe seo agus an eitlíocht i mbéal an phobail, ba í duine de na mná is cáil sa domhan<ref name=":3" />. Toghadh ina Chomhalta Cumann Ríoga an [[Tíreolaíocht]] í<ref name=":6" />. I samhradh 1928, rinne sí turas eitilt in Éirinn<ref name=":3" />. Thaistil sí ar fud na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] ag léacht<ref name=":11" />. Bhain sí amach cáilíocht [[meicneoir]], an chéad bhean a rinneadh é sna Stáit Aontaithe<ref name=":4" />. Scríobh sí leabhar, ''Women and Flying'', lena cara Stella Wolfe Murray<ref name=":11" />. Áfach, in [[Ohio]] i 1929, agus í 34 bliana d'aois, chuir drochthimpiste eitleán stop lena gairm eitilt<ref name=":11" />. Gortaíodh go dona í, ina coirp agus ina intinn - d'athraigh a pearsantacht tar éis na timpiste<ref name=":11" />. == Saol Tar Éis Eitlíocht == I 1930, theip ar a dara pósadh<ref name=":0" />. Thit sí i ngrá le Reginald John Williams, fear gorm as [[Na hIndiacha Thiar]], agus pósadh iad i 1931<ref name=":7" />. Chaill sí a tacaíocht [[fógraíocht]] mar gheall ar an [[Ciníochas|gciníochas]] oscailte a díríodh ar a fear céile<ref name=":7" />. Bhog siad go hÉirinn agus bhunaigh iad chomhlacht eitilte i 1932; scoil a thraenáil, níos déanaí, roinnt de na píolótaí [[Aer Lingus]]<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name=":10" />. Rinneadh a chomhlacht féimheach i 1935 agus chaill Mary a chuid airgid<ref name=":5" /><ref name=":10" />. Thit an tríú pósadh as a chéile agus bhog sí go Londain ag lorg oibre, ach bhí a sláinte ag dul níos measa agus fuair an t-alcól greim uirthi<ref name=":5" /><ref name=":11" />. I 1939 agus i ag taisteal ar [[iompar]] poiblí i Londain, bhain gortú cloiginn di agus fuair sí bás<ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.newspapers.com/image/52629499/|teideal=9 May 1939, Page 1 - The Brooklyn Daily Eagle at Newspapers.com|language=en|work=Newspapers.com|dátarochtana=2020-03-18}}</ref>. Bhí sí 42 bliana d'aois nuair a chailleadh í<ref name=":4" />. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Heath, Mary an Bhantiarna}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1896]] [[Catagóir:Básanna i 1939]] [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Eitleoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Lúthchleasaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Mná Éireannacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] eeq3p5p6u4qhcm9kqx9s6uc6kvncqy5 0 92927 1320306 1139400 2026-07-12T20:15:16Z Ériugena 188 1320306 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} ''Baineann an t-alt seo leis an speiceas Recurvirostra avosetta. Má tá spéis agat sna héin eile a dtugtar “abhóiséad” orthu, féach [[Recurvirostra]]''. Speiceas éan san fhine Recurvirostridae atá dúchasach don Eoráise agus don Afraic is ea '''an t-abhóiséad alabhreac''' ('''''Recurvirostra avosetta''''' )<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Recurvirostra%20avosetta/|title=“Recurvirostra avosetta” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-30}}</ref>. Is lapaire é le cleití dubha agus bána, arb é is sainairíonna dó go bhfuil a ghob cuartha aníoscleiteach dubh agus bán é go bhfuil arb iad is sainairíonna a bhfuil a gob cuartha suas. ==Cur síos== Is lapaire é an t-abhóiséad alabhreac, le clúmh bán agus spotaí dubha ar na sciatháin agus ar chuid uachtarach an chinn agus an mhuineál, agus fad coirp idir 41.9–45.1 cm aige. Is sainairíonna iad go bhfuil gob fada dubh cuartha aníos acu, idir 7.5–8.5 cm ar fhad. Tá cosa fada gorma acu atá 7.6–10.2 cm ar fhad, agus réise sciathán 76–80 cm.[3] Ar a sciatháin, tá na cleití príomhacha dubha agus dhá stríoc dhubh, ceann sa gualainn agus ceann eile ag trasnú na gcleití tánaisteacha. Ina theannta sin, tá spota dubh acu a chlúdaíonn cuid uachtarach an chinn agus an mhuineál, a shíneann os cionn airde na súl. Tá cuma den chineál céanna ar an dá ghnéas, ach bíonn na hóganaigh donn san áit a bhfuil dubh ar na haosaigh, agus bíonn a mbán go minic breac le dathanna liathghlasa agus svaeid. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Abhoisead}} [[Catagóir:Éin]] eh0u47qyiwkp8wl8mf3er1yp1gwo74w 0 94705 1320352 1303169 2026-07-12T21:52:24Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320352 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is é '''''Paistí an Chinn Chaoch''''' an leagan Gaeilge den leabhar Béarla dar theideal ''Children of the Dead End: The Autobiography of an Irish Navvy'' le [[Patrick MacGill]] (Pádraig Mac a' Ghoill). I réamhrá an leabhair, sa bhliain 1914, scríobh an t-údar Pádraig Mac a' Ghoill an méid seo a leanas (''i mBéarla''); <blockquote> ''Sna leathanaigh seo a leanas anseo tá iarracht déanta agam scéal an náibhí a inse: an cineál saoil a chaitheann sé, na dainséir ina mbíonn sé, agus mar a bhíonn a bhás go minic. Tá mórán den scéal s'agamsa bunaithe ar daoine a raibh aithne agam orthu. Is gnáth-dhaoine iad Seòsamh an Mhuilscín & Dónall Rua, agus casadh orm iad ar oibreacha dainséartha nó i dtithe bréana aíochta... caithfear a rá gur tháinig mé tríd na heachtraí uile atá scríofa anseo, beagnach''. </blockquote> D'fhás Pádraig Mac a' Ghoill suas i d[[Contae Dhún na nGall|Tír Chonaill]] ag deireadh na naoú h-aoise déag. Bhí an saol iontach crua de bharr leatrom na dtiarnaí talún, cumhacht na cléire, agus saibhreas na dtoicí móra. B'éigean dó dul ag obair mar sclabhaí feirme agus é ina ógánach fós, agus ba ghairid gur thug sé aghaidh ar [[Albain]]. D'oibrigh se ina náibhí in áiteacha éagsúla ansin, obair an-mhaslach faoi dhroch-chúinsí. Cruthaíonn a leabhar clasaiceach 'Children of the Dead End', a foilsíodh den chéad uair i 1914, pictiúr den saol sin dúinn. Tá léargas ann ar thréithe na ndaoine, ar an drochdhóigh ar caitheadh leo, agus ar an chaidreamh eatarthu. Cé gur dhoiligh dóibh é sheas cairde le chéile agus mhair an grá ina measc. Baineann an scéal críoch chorraitheach amach, de barr grá do chailín Éireannach a cuireadh dá treoir. Nuair nach bhfuair sé oiliúint ar bith i léamh ná scríobh a theanga féin, ní i nGaeilge a scríobh Pádraig Mac a'Ghoill. Ach a bhuíochas ar [[Mícheál Mac Giolla Easbuic|Mhícheál Mac Giolla Easbuic]], anois tá ''Páistí an Chinn Chaoch'' le fáil againn féin. Mícheál Mac Giolla Easpuic a chuir an leabhar in eagar. An comhlacht foilsitheoireachta [[Coiscéim]] a d'fhoilsigh an leabhar. Clúdach: Bun an Easa, le Plunkett Smith Tá 310 leathanach sa leabhar agus cosnaíonn sé 15 Euro. == Naisc sheachtracha == * [http://www.macgillsummerschool.com/ Scoil samhraidh Patrick MacGill] * [http://www.gutenberg.org/author/Patrick+MacGill Patrick MacGill ag ''Project Gutenberg''] {{DEFAULTSORT:Paisti an Chinn Chaoch}} [[Catagóir:Ficsean stairiúil]] [[Catagóir:Ficsean stairiúil na Gaeilge]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] [[Catagóir:Leabhair Éireannacha]] [[Catagóir:Leabhair neamhfhicsin]] [[Catagóir:Leabhair do pháistí]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:20ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2020]] [[Catagóir:leabhair a foilsíodh sna 2020idí]] dqas486lcu5skcl5502eic5oheaadea 2 94806 1320301 1318096 2026-07-12T19:14:21Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1320301 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?name WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 . # this calls up the taxon ?item wdt:P171* wd:Q5113 . # Q5113 is bird ?item wdt:P105 wd:Q7432 . # species only FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P141 wd:Q237350 } # not extinct ?articleURL schema:about ?item ; schema:name ?name ; schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . #must have sitelink to gawiki } ORDER BY ?name OFFSET 0 LIMIT 2000 |links=local |section= |sort=label |columns=number:#,qid,label,P18,p225:enw tacson,P373,P2067,P2050,P7770 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! qid ! label ! íomhá ! enw tacson ! catagóir Commons ! mais ! réise sciathán ! tréimhse ghoir |- | style='text-align:right'| 1 | Q26147 | [[abhóiséad]] | [[Íomhá:Avocette élégante Thyna019.jpg|center|128px]] | Recurvirostra avosetta | [[:commons:Category:Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]] | 31.7 gram | 78 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 2 | Q202504 | [[amadán móinteach]] | [[Íomhá:Charadrius morinellus male.jpg|center|128px]] | Charadrius morinellus | [[:commons:Category:Charadrius morinellus|Charadrius morinellus]] | 17 gram | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 3 | Q1268205 | [[Súmaire gabhair ghlórach|Antrostomus vociferus]] | [[Íomhá:Caprimulgus vociferus Sam Smith Park toronto.jpg|center|128px]] | Antrostomus vociferus | [[:commons:Category:Antrostomus vociferus|Antrostomus vociferus]] | | | |- | style='text-align:right'| 4 | Q106447604 | [[Éigrit eallaigh|Ardea ibis]] | [[Íomhá:Héron garde boeufs à Oued Mejerda.jpg|center|128px]] | Ardea ibis | [[:commons:Category:Ardea ibis|Ardea ibis]] | | | |- | style='text-align:right'| 5 | Q652266 | [[Argas mór|Argusianus argus]] | [[Íomhá:Argusianus argus -Lok Kawi Wildlife Park, Malaysia -male-8a.jpg|center|128px]] | Argusianus argus | [[:commons:Category:Argusianus argus|Argusianus argus]] | | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 6 | Q692192 | [[Póiseard ceannrua Meiriceánach|Aythya americana]] | [[Íomhá:Aythya americana f Ontario.jpg|center|128px]] | Aythya americana | [[:commons:Category:Aythya americana|Aythya americana]] | 1.1 cileagram<br/>990 gram | 79.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 7 | Q26742 | [[Aythya ferina]] | [[Íomhá:Aythya ferina Gentofte 1.jpg|center|128px]] | Aythya ferina | [[:commons:Category:Aythya ferina|Aythya ferina]] | 66 gram | 0.77 méadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 8 | Q170718 | [[Beachadóir Eorpach|beachadóir]] | [[Íomhá:Бджолоїдка звичайна або щурка європейська.jpg|center|128px]] | Merops apiaster | [[:commons:Category:Merops apiaster|Merops apiaster]] | 6.5 gram | 0.47 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 9 | Q1951359 | [[Beachadóir Peirseach|beachaire gormleicneach]] | [[Íomhá:Guepier de Perse Jebil NP.jpg|center|128px]] | Merops persicus | [[:commons:Category:Merops persicus|Merops persicus]] | 49.4 gram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 10 | Q25450 | [[biorearrach]] | [[Íomhá:Male northern pintail at Llano Seco.jpg|center|128px]] | Anas acuta | [[:commons:Category:Anas acuta|Anas acuta]] | 1.025 cileagram<br/>866 gram | 0.9 méadar | |- | style='text-align:right'| 11 | Q591831 | [[bobóilinc]] | [[Íomhá:Bobolink (female) (5005682834).jpg|center|128px]] | Dolichonyx oryzivorus | [[:commons:Category:Dolichonyx oryzivorus|Dolichonyx oryzivorus]] | 2.75 gram | | |- | style='text-align:right'| 12 | Q25709 | [[Bonnán buí (éan)|bonnán]] | [[Íomhá:Eurasian Bittern - Torrile - Italy 4528 (15409347121).jpg|center|128px]] | Botaurus stellaris | [[:commons:Category:Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]] | 42 gram<br/>2.906 cileagram<br/>2.017 cileagram | 1.27 méadar | |- | style='text-align:right'| 13 | Q26129 | [[bonnán beag]] | [[Íomhá:47-090506-little-bittern-at-upper-ford-near-Sigri-.jpg|center|128px]] | Botaurus minutus | [[:commons:Category:Ixobrychus minutus|Ixobrychus minutus]] | 13 gram<br/>147 gram | 49 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 14 | Q204111 | [[Bonnán cainéaldathach|bonnán cainéil]] | [[Íomhá:Cinnamon bittern or chestnut bittern (Ixobrychus cinnamomeus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]] | Ixobrychus cinnamomeus | [[:commons:Category:Botaurus cinnamomeus|Botaurus cinnamomeus]] | | | |- | style='text-align:right'| 15 | Q743017 | [[Bonnán breicneach|bonnán Meiriceánach]] | [[Íomhá:American bittern in flight (53726569227) (cropped).jpg|center|128px]] | Botaurus lentiginosus | [[:commons:Category:Botaurus lentiginosus|Botaurus lentiginosus]] | 36 gram | 115 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 16 | Q469586 | [[Bonnán caol|bonnán seang]] | [[Íomhá:Least bittern (71430).jpg|center|128px]] | Ixobrychus exilis | [[:commons:Category:Botaurus exilis|Botaurus exilis]] | 10 gram<br/>80 gram | 43 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 17 | Q188877 | [[Breacán (éan)|breacán]] | [[Íomhá:Fringilla montifringilla -Poland -male-8.jpg|center|128px]] | Fringilla montifringilla | [[:commons:Category:Fringilla montifringilla|Fringilla montifringilla]] | 2.14 gram<br/>22 gram | 0.27 méadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 18 | Q26650 | [[breacóg]] | [[Íomhá:Calidris alpina alpina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]] | Calidris alpina | [[:commons:Category:Calidris alpina|Calidris alpina]] | | 0.36 méadar | |- | style='text-align:right'| 19 | Q25440 | [[broigheall]] | [[Íomhá:2021-05-05 Phalacrocorax carbo carbo, Killingworth Lake, Northumberland 1-2.jpg|center|128px]] | Phalacrocorax carbo | [[:commons:Category:Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]] | 2.4 cileagram<br/>2 cileagram | 1.4 méadar | |- | style='text-align:right'| 20 | Q244319 | [[Mionbhroigheall|broigheall bídeach]] | [[Íomhá:Microcarbo pygmaeus - Pygmy cormorant.jpg|center|128px]] | Microcarbo pygmaeus | [[:commons:Category:Microcarbo pygmaeus|Microcarbo pygmaeus]] | | 85 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 21 | Q18700 | [[bróg-ghob]] | [[Íomhá:Entebbe Shoe Bill Stork.jpg|center|128px]] | Balaeniceps rex | [[:commons:Category:Balaeniceps rex|Balaeniceps rex]] | | | |- | style='text-align:right'| 22 | Q121221 | [[budragár]] | [[Íomhá:Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg|center|128px]] | Melopsittacus undulatus | [[:commons:Category:Melopsittacus undulatus|Melopsittacus undulatus]] | 2.15 gram | | |- | style='text-align:right'| 23 | Q168677 | [[bultúr luaithriúíl]] | [[Íomhá:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain S4E7659 (25191007486).jpg|center|128px]] | Aegypius monachus | [[:commons:Category:Aegypius monachus|Aegypius monachus]] | 243 gram | 2.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 24 | Q126167 | [[bultúr uan]] | [[Íomhá:Bearded Vulture - Catalan Pyrenees - Spain (25098398432).jpg|center|128px]] | Gypaetus barbatus | [[:commons:Category:Gypaetus barbatus|Gypaetus barbatus]] | 224 gram<br/>4.913 cileagram<br/>6.175 cileagram | 2.621 méadar | 54 lá |- | style='text-align:right'| 25 | Q33504 | [[bultúr Éigipteach]] | [[Íomhá:Egyptian Vulture, Socotra.jpg|center|128px]] | Neophron percnopterus | [[:commons:Category:Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]] | 94 gram<br/>1.977 cileagram | 1.676 méadar | 42 lá |- | style='text-align:right'| 26 | Q188601 | [[bustard beag]] | [[Íomhá:Tetrax tetrax, Castuera, Estremadura, Spain 3.jpg|center|128px]] | Tetrax tetrax | [[:commons:Category:Tetrax tetrax|Tetrax tetrax]] | 41 gram | 110 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 27 | Q290871 | [[bustard Houbara]] | [[Íomhá:Houbara035.JPG|center|128px]] | Chlamydotis undulata | [[:commons:Category:Chlamydotis undulata|Chlamydotis undulata]] | 68 gram<br/>1.96 cileagram<br/>1.15 cileagram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 28 | Q171655 | [[bustard mór]] | [[Íomhá:Dévaványa, Hungary – Great bustard 01.jpg|center|128px]] | Otis tarda | [[:commons:Category:Otis tarda|Otis tarda]] | 143 gram | 235 ceintiméadar<br/>180 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 29 | Q26205 | [[buíóg]] | [[Íomhá:Emberiza citrinella -Midtjylland, Denmark -male-8.jpg|center|128px]] | Emberiza citrinella | [[:commons:Category:Emberiza citrinella|Emberiza citrinella]] | 2.94 gram | 26 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 30 | Q908909 | [[búbúc Norfolk]] | [[Íomhá:Nz boobook.JPG|center|128px]] | Ninox novaeseelandiae | [[:commons:Category:Ninox novaeseelandiae|Ninox novaeseelandiae]] | | | |- | style='text-align:right'| 31 | Q179959 | [[cacapó]] | [[Íomhá:Buller Kakapo.jpg|center|128px]] | Strigops habroptila | [[:commons:Category:Strigops habroptila|Strigops habroptila]] | | | |- | style='text-align:right'| 32 | Q27050 | [[cadhan]] | [[Íomhá:Branta bernicla bernicla Norfolk 1.jpg|center|128px]] | Branta bernicla | [[:commons:Category:Branta bernicla|Branta bernicla]] | | 1.01 méadar | |- | style='text-align:right'| 33 | Q188446 | [[caipín dubh]] | [[Íomhá:Sylvia atricapilla -Lullington Heath, East Sussex, England -male-8.jpg|center|128px]] | Sylvia atricapilla | [[:commons:Category:Sylvia atricapilla|Sylvia atricapilla]] | 2.19 gram<br/>18.1 gram | 23 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 34 | Q235057 | [[caislín aille]] | [[Íomhá:Common rock thrush.jpg|center|128px]] | Monticola saxatilis | [[:commons:Category:Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]] | 4.95 gram<br/>47 gram<br/>52.4 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 35 | Q152144 | [[caislín aille gorm]] | [[Íomhá:Monticola solitarius 29-August-2015.jpg|center|128px]] | Monticola solitarius | [[:commons:Category:Monticola solitarius|Monticola solitarius]] | 5.95 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 36 | Q155869 | [[caislín aitinn]] | [[Íomhá:Saxicola rubetra poklaskwa AM.jpg|center|128px]] | Saxicola rubetra | [[:commons:Category:Saxicola rubetra|Saxicola rubetra]] | 2.06 gram | 22 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 37 | Q1315689 | [[caislín cloch]] | [[Íomhá:African Stonechat (Saxicola torquatus) male (31251199192).jpg|center|128px]] | Saxicola torquatus | [[:commons:Category:Saxicola torquatus|Saxicola torquatus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 38 | Q838665 | [[caislín cloch Eorpach]] | [[Íomhá:Saxicola rubicola -Belgium -female-8 (1).jpg|center|128px]] | Saxicola rubicola | [[:commons:Category:Saxicola rubicola|Saxicola rubicola]] | | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 39 | Q1589281 | [[caislín Sibéarach]] | [[Íomhá:Siberian Stonechat (Saxicola maura)- Male at Bharatpur I IMG 5768.jpg|center|128px]] | Saxicola maurus | [[:commons:Category:Saxicola maurus|Saxicola maurus]] | | | |- | style='text-align:right'| 40 | Q852622 | [[Cnagaire impiriúil|Campephilus imperialis]] | [[Íomhá:Kaiserspecht fg02.jpg|center|128px]] | Campephilus imperialis | [[:commons:Category:Campephilus imperialis|Campephilus imperialis]] | | | |- | style='text-align:right'| 41 | Q284331 | [[Cnagaire Magellanach|Campephilus magellanicus]] | [[Íomhá:Magellan Specht.JPG|center|128px]] | Campephilus magellanicus | [[:commons:Category:Campephilus magellanicus|Campephilus magellanicus]] | 260 gram | 0.6 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 42 | Q208334 | [[Donnóg Alpach|cantaire Alpshléibhe]] | [[Íomhá:Alpine accentor saganta.jpg|center|128px]] | Prunella collaris | [[:commons:Category:Prunella collaris|Prunella collaris]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 43 | Q1049121 | [[Donnóg Radde|cantaire carraige]] | [[Íomhá:Prunella ocularis 1a.jpg|center|128px]] | Prunella ocularis | [[:commons:Category:Prunella ocularis|Prunella ocularis]] | | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 44 | Q129059 | [[capall coille]] | [[Íomhá:Auerhuhn Schweden P1130026.jpg|center|128px]] | Tetrao urogallus | [[:commons:Category:Tetrao urogallus|Tetrao urogallus]] | 3.8 cileagram<br/>1.97 cileagram<br/>53 gram | 106 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 45 | Q26198 | [[caróg dhubh]] | [[Íomhá:Carrion crow 2022 04 05 05 02.jpg|center|128px]] | Corvus corone | [[:commons:Category:Corvus corone|Corvus corone]] | | 0.91 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 46 | Q831597 | [[catéan liath]] | [[Íomhá:Graycatbird-WashParkCedarFallsIowa-20220506.jpg|center|128px]] | Dumetella carolinensis | [[:commons:Category:Dumetella carolinensis|Dumetella carolinensis]] | 3.8 gram<br/>35.7 gram<br/>39.6 gram | | |- | style='text-align:right'| 47 | Q25384 | [[ceann cait]] | [[Íomhá:Asio otus Downsview Park Toronto2.jpg|center|128px]] | Asio otus | [[:commons:Category:Asio otus|Asio otus]] | | 95 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 48 | Q25376 | [[Cearc cheannann Eoráiseach|cearc cheannann]] | [[Íomhá:Eurasian Coot.jpg|center|128px]] | Fulica atra | [[:commons:Category:Fulica atra|Fulica atra]] | 36.5 gram<br/>835 gram<br/>715 gram | 75 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 49 | Q470016 | [[cearc cheannann Mheiriceánach]] | [[Íomhá:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|128px]] | Fulica americana | [[:commons:Category:Fulica americana|Fulica americana]] | | | |- | style='text-align:right'| 50 | Q901228 | [[cearc mhailí]] | [[Íomhá:Leipoa ocellata.jpg|center|128px]] | Leipoa ocellata | [[:commons:Category:Leipoa ocellata|Leipoa ocellata]] | 2.4 cileagram<br/>175 gram<br/>1.8 cileagram | | 63 lá |- | style='text-align:right'| 51 | Q178702 | [[cearc shailí]] | [[Íomhá:Lagopus lagopus - adult (Denali, 2010).jpg|center|128px]] | Lagopus lagopus | [[:commons:Category:Lagopus lagopus|Lagopus lagopus]] | 720 gram<br/>580 gram | | |- | style='text-align:right'| 52 | Q18847 | [[cearc uisce]] | [[Íomhá:Common Moorhen (Gallinula chloropus pyrrhorrhoa), Mauritius.jpg|center|128px]] | Gallinula chloropus | [[:commons:Category:Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]] | 348 gram | 52 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 53 | Q104867606 | [[Ceolaire barrach]] | [[Íomhá:Curruca nisoria 378155893 (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca nisoria | [[:commons:Category:Curruca nisoria|Curruca nisoria]] | 2.63 gram | 25 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 54 | Q312779 | [[ceolaire Blyth]] | [[Íomhá:Blyth's Reed Warbler in Baruipur December 2024 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Acrocephalus dumetorum | [[:commons:Category:Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]] | 1.68 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 55 | Q14753772 | [[ceolaire bánlíoch]] | [[Íomhá:Ak mukallit - Iduna pallida - Eastern Olivaceous Warbler, Adana, Turkey 04.jpg|center|128px]] | Iduna pallida | [[:commons:Category:Iduna pallida|Iduna pallida]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 56 | Q208710 | [[ceolaire casarnaí]] | [[Íomhá:Grashoppsangare-070512.jpg|center|128px]] | Locustella naevia | [[:commons:Category:Locustella naevia|Locustella naevia]] | | 17 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 57 | Q650114 | [[ceolaire Cetti]] | [[Íomhá:Cettia cetti orientalis, Bismil, Turkey.jpg|center|128px]] | Cettia cetti | [[:commons:Category:Cettia cetti|Cettia cetti]] | | 17 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 58 | Q27075477 | [[ceolaire coille]] | [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Wood Warbler (Phylloscopus sibilatrix).jpg|center|128px]] | Phylloscopus sibilatrix | [[:commons:Category:Phylloscopus sibilatrix|Phylloscopus sibilatrix]] | 1.32 gram<br/>10 gram | 22 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 59 | Q210422 | [[ceolaire corraigh]] | [[Íomhá:Acrocephalus palustris (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Acrocephalus palustris | [[:commons:Category:Acrocephalus palustris|Acrocephalus palustris]] | 1.85 gram | 20 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 60 | Q757116 | [[ceolaire cuaráin]] | [[Íomhá:Booted warbler 2.jpg|center|128px]] | Iduna caligata | [[:commons:Category:Iduna caligata|Iduna caligata]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 61 | Q27236 | [[ceolaire cíbe]] | [[Íomhá:Acrocephalus schoenobaenus -Sweden-8 (1).jpg|center|128px]] | Acrocephalus schoenobaenus | [[:commons:Category:Acrocephalus schoenobaenus|Acrocephalus schoenobaenus]] | 1.65 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 62 | Q1590574 | [[Ceolaire Upcher|ceolaire fann]] | [[Íomhá:Upcher's Warbler (Hippolais languida) (8079442053).jpg|center|128px]] | Hippolais languida | [[:commons:Category:Hippolais languida|Hippolais languida]] | 1.79 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 63 | Q210791 | [[ceolaire feanearrach]] | [[Íomhá:Cisticola juncidis, El Qanater el Khayreyya, Qalyubia Governorate, Egypt.jpg|center|128px]] | Cisticola juncidis | [[:commons:Category:Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 64 | Q110257524 | [[Ceolaire fraoigh]] | [[Íomhá:Fauvette pitchou Ichkeul NP.jpg|center|128px]] | Curruca undata | [[:commons:Category:Curruca undata|Curruca undata]] | | 16 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 65 | Q110257494 | [[Ceolaire mion|Ceolaire fásaigh]] | [[Íomhá:Curruca nana - Kudaibergen Amirekul - 562372019.jpeg|center|128px]] | Curruca nana | [[:commons:Category:Curruca nana|Curruca nana]] | | | |- | style='text-align:right'| 66 | Q202478 | [[ceolaire garraí]] | [[Íomhá:Sylvia borin (Örebro County).jpg|center|128px]] | Sylvia borin | [[:commons:Category:Sylvia borin|Sylvia borin]] | | 22 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 67 | Q159080 | [[ceolaire giolcaí]] | [[Íomhá:Eurasian Reed Warbler.jpg|center|128px]] | Acrocephalus scirpaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus scirpaceus|Acrocephalus scirpaceus]] | 12 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 68 | Q827657 | [[ceolaire goirt ríse]] | [[Íomhá:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola by Dr. Raju Kasambe DSCN8336 (11).jpg|center|128px]] | Acrocephalus agricola | [[:commons:Category:Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]] | | | |- | style='text-align:right'| 69 | Q27674 | [[ceolaire ictireach]] | [[Íomhá:Hippolais icterina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]] | Hippolais icterina | [[:commons:Category:Hippolais icterina|Hippolais icterina]] | 1.7 gram | 22 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 70 | Q110257499 | [[Ceolaire tiubhghobach|Ceolaire Oirféach]] | [[Íomhá:Curruca crassirostris 91619419 (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca crassirostris | [[:commons:Category:Curruca crassirostris|Curruca crassirostris]] | | | |- | style='text-align:right'| 71 | Q27239 | [[ceolaire sailí]] | [[Íomhá:Willow Warbler Phylloscopus trochilus.jpg|center|128px]] | Phylloscopus trochilus | [[:commons:Category:Phylloscopus trochilus|Phylloscopus trochilus]] | | 19 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 72 | Q321272 | [[ceolaire Savi]] | [[Íomhá:Rohrschwirl Chiemgau.jpg|center|128px]] | Locustella luscinioides | [[:commons:Category:Locustella luscinioides|Locustella luscinioides]] | 2.08 gram | 20 ceintiméadar | 10 lá |- | style='text-align:right'| 73 | Q460229 | [[ceolaire scothghlas]] | [[Íomhá:Greenish Warbler Sikkim India 11.05.2014.jpg|center|128px]] | Phylloscopus trochiloides | [[:commons:Category:Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 74 | Q110257505 | [[Ceolaire Ménétries|ceolaire screige]] | [[Íomhá:Sylvia mystacea (2) (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca mystacea | [[:commons:Category:Curruca mystacea|Curruca mystacea]] | 1.5 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 75 | Q26982 | [[circín starraiceach]] | [[Íomhá:Galerida cristata - Crested lark 01.jpg|center|128px]] | Galerida cristata | [[:commons:Category:Galerida cristata|Galerida cristata]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 76 | Q148583 | [[cirlghealóg]] | [[Íomhá:Cirl Bunting Chiker Morocco Nov25 A7CR 09378.jpg|center|128px]] | Emberiza cirlus | [[:commons:Category:Emberiza cirlus|Emberiza cirlus]] | | 24 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 77 | Q25385 | [[clamhán]] | [[Íomhá:Common Buzzard by caroline legg (cropped).jpg|center|128px]] | Buteo buteo | [[:commons:Category:Buteo buteo|Buteo buteo]] | 0.925 cileagram<br/>60 gram<br/>790 gram<br/>966.5 gram | 1.24 méadar | 34 lá |- | style='text-align:right'| 78 | Q233684 | [[clamhán cosfhada]] | [[Íomhá:Long-legged Buzzard (24521858347).jpg|center|128px]] | Buteo rufinus | [[:commons:Category:Buteo rufinus|Buteo rufinus]] | 73 gram | | |- | style='text-align:right'| 79 | Q26407 | [[clamhán lópach]] | [[Íomhá:Buteo lagopus 29283.JPG|center|128px]] | Buteo lagopus | [[:commons:Category:Buteo lagopus|Buteo lagopus]] | 824.6 gram<br/>1.027 cileagram | 1.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 80 | Q170466 | [[clamhán riabhach]] | [[Íomhá:Herilaseviu..jpg|center|128px]] | Pernis apivorus | [[:commons:Category:Pernis apivorus|Pernis apivorus]] | 49 gram | 1.26 méadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 81 | Q21090684 | [[Iolar breac mór|Clanga clanga]] | [[Íomhá:Great spotted Eagle I2 IMG 8358.jpg|center|128px]] | Clanga clanga | [[:commons:Category:Clanga clanga|Clanga clanga]] | 110 gram | 167.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 82 | Q26420 | [[Clochrán coiteann|clochrán]] | [[Íomhá:Northern wheatear Oenanthe oenanthe.jpg|center|128px]] | Oenanthe oenanthe | [[:commons:Category:Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]] | | 0.28 méadar | |- | style='text-align:right'| 83 | Q769528 | [[Clochrán earr-rua|clochrán Afganastánach]] | [[Íomhá:Oenanthe chrysopygia.JPG|center|128px]] | Oenanthe chrysopygia | [[:commons:Category:Oenanthe chrysopygia|Oenanthe chrysopygia]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 84 | Q763538 | [[clochrán alabhreac]] | [[Íomhá:Oenanthe pleschanka.jpg|center|128px]] | Oenanthe pleschanka | [[:commons:Category:Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]] | 2.43 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 85 | Q385723 | [[Oenanthe hispanica|clochrán cluasdubh]] | [[Íomhá:CollalbaRubia.jpg|center|128px]] | Oenanthe hispanica | [[:commons:Category:Oenanthe hispanica|Oenanthe hispanica]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 86 | Q769093 | [[Clochrán Finsch|clochrán droimbhán]] | [[Íomhá:Oenanthe finschii.jpg|center|128px]] | Oenanthe finschii | [[:commons:Category:Oenanthe finschii|Oenanthe finschii]] | 26 gram<br/>29 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 87 | Q1303323 | [[Clochrán Coirdíneach|clochrán earrdhearg]] | [[Íomhá:Oenanthe xanthoprymna - Kurdish Wheatear, Osmaniye, Turkey 01.jpg|center|128px]] | Oenanthe xanthoprymna | [[:commons:Category:Oenanthe xanthoprymna|Oenanthe xanthoprymna]] | | | |- | style='text-align:right'| 88 | Q769934 | [[clochrán fásaigh]] | [[Íomhá:Desert Wheatear Oenanthe deserti by Dr. Raju Kasambe DSCN9430 (1).jpg|center|128px]] | Oenanthe deserti | [[:commons:Category:Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 89 | Q747686 | [[clochrán gainimh]] | [[Íomhá:Isabelline wheatear (Oenanthe isabellina) male, non-breeding.jpg|center|128px]] | Oenanthe isabellina | [[:commons:Category:Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]] | 3.04 gram<br/>29 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 90 | Q207290 | [[Cnagaire droimgheal|cnagaire droimbhán]] | [[Íomhá:Dendrocopos leucotos 2.jpg|center|128px]] | Dendrocopos leucotos | [[:commons:Category:Dendrocopos leucotos|Dendrocopos leucotos]] | | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 91 | Q143284 | [[cnagaire dubh]] | [[Íomhá:2016.08.27.-14-Viernheimer Heide-Viernheim--Schwarzspecht-Weibchen.jpg|center|128px]] | Dryocopus martius | [[:commons:Category:Dryocopus martius|Dryocopus martius]] | 11.8 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 92 | Q166171 | [[cnagaire glas]] | [[Íomhá:Green woodpecker Franconville 2022 01 21 2.jpg|center|128px]] | Picus viridis | [[:commons:Category:Picus viridis|Picus viridis]] | 8.9 gram<br/>193 gram | 41 ceintiméadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 93 | Q752481 | [[Cnagaire Siriach|cnagaire Síriach]] | [[Íomhá:Dendrocopos syriacus.jpg|center|128px]] | Dendrocopos syriacus | [[:commons:Category:Dendrocopos syriacus|Dendrocopos syriacus]] | 5.1 gram | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 94 | Q27124 | [[cnota]] | [[Íomhá:Calidris canutus (summer).jpg|center|128px]] | Calidris canutus | [[:commons:Category:Calidris canutus|Calidris canutus]] | 19.3 gram<br/>126 gram<br/>148 gram | 0.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 95 | Q749701 | [[Cnóshnag Neumayer|cnóshnag creige]] | [[Íomhá:Sitta neumayer 0.jpg|center|128px]] | Sitta neumayer | [[:commons:Category:Sitta neumayer|Sitta neumayer]] | 2.43 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 96 | Q156767 | [[cnóshnag Eorpach]] | [[Íomhá:Kleiber (Sitta europaea caesia) Val Roseg.jpg|center|128px]] | Sitta europaea | [[:commons:Category:Sitta europaea|Sitta europaea]] | 2.25 gram<br/>23 gram | 24 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 97 | Q514809 | [[cocaitíl]] | [[Íomhá:Cockateil.jpg|center|128px]] | Nymphicus hollandicus | [[:commons:Category:Nymphicus hollandicus|Nymphicus hollandicus]] | 5.68 gram<br/>86 gram | | 20 lá |- | style='text-align:right'| 98 | Q210341 | [[Cochlearius cochlearius]] | [[Íomhá:Boat-billed Heron, Transpantaneira, Poconé, Mato Grosso, Brazil 4.jpg|center|128px]] | Cochlearius cochlearius | [[:commons:Category:Cochlearius cochlearius|Cochlearius cochlearius]] | | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 99 | Q1274601 | [[coileach sneachta Caispeach]] | [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVIIGoul 0124.jpg|center|128px]] | Tetraogallus caspius | [[:commons:Category:Tetraogallus caspius|Tetraogallus caspius]] | 2.59 cileagram<br/>2.07 cileagram<br/>75 gram | 100 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 100 | Q1137277 | [[coileach sneachta Cugasach]] | [[Íomhá:Tetraogallus caucasicus.jpg|center|128px]] | Tetraogallus caucasicus | [[:commons:Category:Tetraogallus caucasicus|Tetraogallus caucasicus]] | | 87.5 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 101 | Q25332 | [[coirneach]] | [[Íomhá:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]] | Pandion haliaetus | [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]] | 1.4 cileagram | 1.6 méadar | |- | style='text-align:right'| 102 | Q42326 | [[colm aille]] | [[Íomhá:Columba livia (Rock Dove, wild), Duncansby Head, Caithness, Scotland 1.jpg|center|128px]] | Columba livia | [[:commons:Category:Columba livia|Columba livia]] | 294 gram<br/>267 gram | 690 millimetre | |- | style='text-align:right'| 103 | Q26026 | [[Colúr coille|colm coille]] | [[Íomhá:Columba palumbus -garden post-8.jpg|center|128px]] | Columba palumbus | [[:commons:Category:Columba palumbus|Columba palumbus]] | 18.9 gram | 0.75 méadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 104 | Q26140 | [[colm gorm]] | [[Íomhá:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 1.jpg|center|128px]] | Columba oenas | [[:commons:Category:Columba oenas|Columba oenas]] | 16.7 gram | 0.75 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 105 | Q170598 | [[condar na nAindéas]] | [[Íomhá:204 - Canyon de Colca - Condor des Andes - Juin 2010.JPG|center|128px]] | Vultur gryphus | [[:commons:Category:Vultur gryphus|Vultur gryphus]] | | 3.048 méadar | |- | style='text-align:right'| 106 | Q25382 | [[corcrán coille]] | [[Íomhá:Bullfinch male.jpg|center|128px]] | Pyrrhula pyrrhula | [[:commons:Category:Pyrrhula pyrrhula|Pyrrhula pyrrhula]] | 2.41 gram<br/>31 gram | 0.26 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 107 | Q1084895 | [[corcrán coille ceannliath]] | [[Íomhá:Grey-headed Bullfinch.jpg|center|128px]] | Pyrrhula erythaca | [[:commons:Category:Pyrrhula erythaca|Pyrrhula erythaca]] | 21.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 108 | Q160488 | [[corr chorcra]] | [[Íomhá:2010-kabini-purple-heron.jpg|center|128px]] | Ardea purpurea | [[:commons:Category:Ardea purpurea|Ardea purpurea]] | 51 gram | 1.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 109 | Q171360 | [[corr leitheadach Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian Spoonbill.jpg|center|128px]] | Platalea leucorodia | [[:commons:Category:Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]] | 76 gram | 1.3 méadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 110 | Q126216 | [[corr oíche]] | [[Íomhá:Black-crowned night heron in PP (36399).jpg|center|128px]] | Nycticorax nycticorax | [[:commons:Category:Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]] | 682 gram<br/>590 gram | 1.06 méadar | |- | style='text-align:right'| 111 | Q722981 | [[corr ríoga]] | [[Íomhá:Royal Spoonbill mouth open.jpg|center|128px]] | Platalea regia | [[:commons:Category:Platalea regia|Platalea regia]] | 69 gram | 120 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 112 | Q191394 | [[corr scréachach]] | [[Íomhá:Crabier chevelu.jpg|center|128px]] | Ardeola ralloides | [[:commons:Category:Ardeola ralloides|Ardeola ralloides]] | 16 gram<br/>288 gram | 0.86 méadar | |- | style='text-align:right'| 113 | Q144218 | [[coscaróba]] | [[Íomhá:Coscoroba coscoroba -Pineyro, Buenos Aires, Argentina-8.jpg|center|128px]] | Coscoroba coscoroba | [[:commons:Category:Coscoroba coscoroba|Coscoroba coscoroba]] | 4.6 cileagram<br/>3.8 cileagram<br/>185 gram | | |- | style='text-align:right'| 114 | Q18859 | [[cosdeargán]] | [[Íomhá:Common Redshank Tringa totanus.jpg|center|128px]] | Tringa totanus | [[:commons:Category:Tringa totanus|Tringa totanus]] | 22.3 gram<br/>129 gram | 62 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 115 | Q28103 | [[cosdeargán breac]] | [[Íomhá:Dunkler Wasserläufer.jpg|center|128px]] | Tringa erythropus | [[:commons:Category:Tringa erythropus|Tringa erythropus]] | 24.5 gram<br/>142 gram<br/>161 gram | 64 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 116 | Q230837 | [[cromán bánlíoch]] | [[Íomhá:Pallid Harrier Adult Male (46333226825).jpg|center|128px]] | Circus macrourus | [[:commons:Category:Circus macrourus|Circus macrourus]] | 28 gram<br/>322 gram<br/>445 gram | 1.09 méadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 117 | Q26574 | [[cromán liath]] | [[Íomhá:Circus pygargus (33541975444).jpg|center|128px]] | Circus pygargus | [[:commons:Category:Circus pygargus|Circus pygargus]] | 24 gram<br/>261 gram<br/>370 gram | 1.09 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 118 | Q26431 | [[cromán móna iartharach]] | [[Íomhá:Busard des roseaux Circus aeruginosus DSC 3073-p (48841507981).jpg|center|128px]] | Circus aeruginosus | [[:commons:Category:Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]] | 40 gram | 1.16 méadar | 34 lá |- | style='text-align:right'| 119 | Q25572 | [[cromán na gcearc]] | [[Íomhá:Circus cyaneus 265961899.jpg|center|128px]] | Circus cyaneus | [[:commons:Category:Circus cyaneus|Circus cyaneus]] | 346 gram<br/>527 gram | 1.1 méadar | |- | style='text-align:right'| 120 | Q27102 | [[crosán]] | [[Íomhá:Razorbill with a nice catch.jpg|center|128px]] | Alca torda | [[:commons:Category:Alca torda|Alca torda]] | | 0.661 méadar | |- | style='text-align:right'| 121 | Q18854 | [[crotach]] | [[Íomhá:Eurasian Curlew.jpg|center|128px]] | Numenius arquata | [[:commons:Category:Numenius arquata|Numenius arquata]] | 76 gram<br/>742 gram<br/>869 gram | 0.97 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 122 | Q61857 | [[crotach Artach]] | [[Íomhá:Eskimo Curlew.jpg|center|128px]] | Numenius borealis | [[:commons:Category:Numenius borealis|Numenius borealis]] | | 70 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 123 | Q18858 | [[crotach eanaigh]] | [[Íomhá:Whimbrel Numenius phaeopus.jpg|center|128px]] | Numenius phaeopus | [[:commons:Category:Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]] | | 1.07 méadar | |- | style='text-align:right'| 124 | Q79915 | [[Murlach mara|cruidín]] | [[Íomhá:Alcedo Atthis.jpg|center|128px]] | Alcedo atthis | [[:commons:Category:Alcedo atthis|Alcedo atthis]] | 4.3 gram | 25 ceintiméadar | 19.5 lá |- | style='text-align:right'| 125 | Q735158 | [[cruidín píbgheal]] | [[Íomhá:Halcyon smyrnensis - White-throated kingfisher 02.jpg|center|128px]] | Halcyon smyrnensis | [[:commons:Category:Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 126 | Q18845 | [[Cuach choiteann|cuach]] | [[Íomhá:Cuculus canorus vogelartinfo chris romeiks CHR0791 cropped.jpg|center|128px]] | Cuculus canorus | [[:commons:Category:Cuculus canorus|Cuculus canorus]] | 3.22 gram<br/>117 gram<br/>106 gram | 58 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 127 | Q852265 | [[cuach ghob-bhuí]] | [[Íomhá:Yellow-billed cuckoo (42690).jpg|center|128px]] | Coccyzus americanus | [[:commons:Category:Coccyzus americanus|Coccyzus americanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 128 | Q27442 | [[cuilire alabhreac]] | [[Íomhá:Ficedula hypoleuca -Wood of Cree Nature Reserve, Scotland -male-8a.jpg|center|128px]] | Ficedula hypoleuca | [[:commons:Category:Ficedula hypoleuca|Ficedula hypoleuca]] | 1.7 gram<br/>12 gram | 22 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 129 | Q241499 | [[cuilire broinnrua]] | [[Íomhá:Ficedula parva мухоловка мала.jpg|center|128px]] | Ficedula parva | [[:commons:Category:Ficedula parva|Ficedula parva]] | 1.45 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 130 | Q1591580 | [[cuilire leathmhuinceach]] | [[Íomhá:SemicollaredFlycatcher.jpg|center|128px]] | Ficedula semitorquata | [[:commons:Category:Ficedula semitorquata|Ficedula semitorquata]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 131 | Q26607 | [[cuilire liath]] | [[Íomhá:SpottedFlycatcheronfence.jpg|center|128px]] | Muscicapa striata | [[:commons:Category:Muscicapa striata|Muscicapa striata]] | 1.92 gram | 24 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 132 | Q690826 | [[Cuilire bán|cuilire muinceach]] | [[Íomhá:Collared flycatcher (Ficedula albicollis).jpg|center|128px]] | Ficedula albicollis | [[:commons:Category:Ficedula albicollis|Ficedula albicollis]] | 1.6 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 133 | Q838749 | [[Scréachóg Steller|Cyanocitta stelleri]] | [[Íomhá:Steller's Jay DSC1327.jpg|center|128px]] | Cyanocitta stelleri | [[:commons:Category:Cyanocitta stelleri|Cyanocitta stelleri]] | 8.1 gram<br/>94 gram | | |- | style='text-align:right'| 134 | Q25345384 | [[cág]] | [[Íomhá:Coloeus monedula -Munkedal, Vastra Gotaland, Sweden-8.jpg|center|128px]] | Coloeus monedula | [[:commons:Category:Coloeus monedula|Coloeus monedula]] | | 0.65 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 135 | Q191386 | [[cág gob-bhuí]] | [[Íomhá:Alpine Chough by Jim Higham.jpg|center|128px]] | Pyrrhocorax graculus | [[:commons:Category:Pyrrhocorax graculus|Pyrrhocorax graculus]] | | | 19 lá |- | style='text-align:right'| 136 | Q208405 | [[cánóg dhubh]] | [[Íomhá:Manx Shearwater.JPG|center|128px]] | Puffinus puffinus | [[:commons:Category:Puffinus puffinus|Puffinus puffinus]] | 521 gram | 82 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 137 | Q25234 | [[Lon dubh|céirseach]] | [[Íomhá:20190722 Turdus Merula 02.jpg|center|128px]] | Turdus merula | [[:commons:Category:Turdus merula|Turdus merula]] | | 36 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 138 | Q244197 | [[Cíobhaí Beag Breac|cíobhaí beag breac]] | [[Íomhá:Apteryx owenii 0.jpg|center|128px]] | Apteryx owenii | [[:commons:Category:Apteryx owenii|Apteryx owenii]] | 285 gram | | |- | style='text-align:right'| 139 | Q734829 | [[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh|cíobhaí donn an Oileáin Thuaidh]] | [[Íomhá:Apteryx mantelli -Rotorua, North Island, New Zealand-8a.jpg|center|128px]] | Apteryx mantelli | [[:commons:Category:Apteryx mantelli|Apteryx mantelli]] | 2.25 cileagram<br/>2.955 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 140 | Q730091 | [[Cíobhaí Mór Breac|cíobhaí mór breac]] | [[Íomhá:Apteryx haastii.jpg|center|128px]] | Apteryx haastii | [[:commons:Category:Apteryx haastii|Apteryx haastii]] | 425 gram | | |- | style='text-align:right'| 141 | Q26657 | [[Cíorbhuí coiteann|cíorbhuí]] | [[Íomhá:Goldcrest (Regulus regulus) (15954267973).jpg|center|128px]] | Regulus regulus | [[:commons:Category:Regulus regulus|Regulus regulus]] | 0.77 gram | 14 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 142 | Q869023 | [[cíorlacha Phatagónach]] | [[Íomhá:Lophonetta specularioides -Puerto Natales, Patagonia, Chile-8.jpg|center|128px]] | Lophonetta specularioides | [[:commons:Category:Lophonetta specularioides|Lophonetta specularioides]] | | | 30 lá |- | style='text-align:right'| 143 | Q716456 | [[Cúcabarra breac]] | [[Íomhá:Spangled Kookaburra.jpg|center|128px]] | Dacelo tyro | [[:commons:Category:Dacelo tyro|Dacelo tyro]] | 136 gram<br/>156 gram | | |- | style='text-align:right'| 144 | Q854856 | [[Cúcabarra gormeiteach]] | [[Íomhá:Blue-winged kookaburra arp.jpg|center|128px]] | Dacelo leachii | [[:commons:Category:Dacelo leachii|Dacelo leachii]] | 334 gram<br/>284 gram | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 145 | Q824974 | [[Cúcabarra gáiriteach]] | [[Íomhá:Dacelo novaeguineae waterworks.jpg|center|128px]] | Dacelo novaeguineae | [[:commons:Category:Dacelo novaeguineae|Dacelo novaeguineae]] | 30.4 gram<br/>307.2 gram<br/>352.1 gram | | |- | style='text-align:right'| 146 | Q919707 | [[Cúcabarra sluasaidghobach]] | [[Íomhá:Shovel-billed Kingfisher.jpg|center|128px]] | Dacelo rex | [[:commons:Category:Clytoceyx rex|Clytoceyx rex]] | | | |- | style='text-align:right'| 147 | Q942119 | [[Cúcabarra tarr-ruadhonn]] | [[Íomhá:Dacelo gaudichaud.jpg|center|128px]] | Dacelo gaudichaud | [[:commons:Category:Dacelo gaudichaud|Dacelo gaudichaud]] | 143 gram | | |- | style='text-align:right'| 148 | Q80362 | [[cúr dubh]] | [[Íomhá:2007-black-kite.jpg|center|128px]] | Milvus migrans | [[:commons:Category:Milvus migrans|Milvus migrans]] | 56 gram<br/>828 gram | 1.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 149 | Q156250 | [[cúr rua]] | [[Íomhá:Milvus milvus Jura.jpg|center|128px]] | Milvus milvus | [[:commons:Category:Milvus milvus|Milvus milvus]] | 63 gram<br/>1.012 cileagram<br/>1.232 cileagram | 1.66 méadar | 31 lá |- | style='text-align:right'| 150 | Q184825 | [[deargán sneachta]] | [[Íomhá:Redwing Turdus iliacus.jpg|center|128px]] | Turdus iliacus | [[:commons:Category:Turdus iliacus|Turdus iliacus]] | 4.9 gram<br/>62 gram | 0.36 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 151 | Q11380593 | [[deargéadan beag]] | [[Íomhá:Acanthis cabaret 1 East Chevington.jpg|center|128px]] | Acanthis cabaret | [[:commons:Category:Acanthis cabaret|Acanthis cabaret]] | | | |- | style='text-align:right'| 152 | Q20754771 | [[deargéadan coiteann]] | [[Íomhá:Acanthis flammea, Kotka, Finland 2.jpg|center|128px]] | Acanthis flammea | [[:commons:Category:Acanthis flammea|Acanthis flammea]] | | 23 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 153 | Q275591 | [[Meánchnagaire breac|Dendrocoptes medius]] | [[Íomhá:Middle-spotted woodpecker (Dendrocopos medius), Parc du Rouge-Cloître, Brussels (49179578882) (cropped).jpg|center|128px]] | Dendrocoptes medius | [[:commons:Category:Dendrocoptes medius|Dendrocoptes medius]] | | | |- | style='text-align:right'| 154 | Q856531 | [[Dicrurus paradiseus]] | [[Íomhá:Greater Racket-tailed Drongo Dicrurus paradiseus (Linnaeus, 1766) (16169002507).jpg|center|128px]] | Dicrurus paradiseus | [[:commons:Category:Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]] | | | |- | style='text-align:right'| 155 | Q26698 | [[donnóg]] | [[Íomhá:Dunnock crop2.jpg|center|128px]] | Prunella modularis | [[:commons:Category:Prunella modularis|Prunella modularis]] | | 0.21 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 156 | Q167230 | [[Snámhaí balla|dreapaire balla]] | [[Íomhá:Tichodrome échelette Tichodroma muraria aDSC 1009 (50997238804).jpg|center|128px]] | Tichodroma muraria | [[:commons:Category:Tichodroma muraria|Tichodroma muraria]] | | | 19 lá |- | style='text-align:right'| 157 | Q25740 | [[dreoilín]] | [[Íomhá:Eurasian wren (Troglodytes troglodytes).jpg|center|128px]] | Troglodytes troglodytes | [[:commons:Category:Troglodytes troglodytes|Troglodytes troglodytes]] | | 15 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 158 | Q27160 | [[droimneach beag]] | [[Íomhá:Larus fuscus Finnboda 2012.jpg|center|128px]] | Larus fuscus | [[:commons:Category:Larus fuscus|Larus fuscus]] | 880 gram<br/>755 gram | 1.34 méadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 159 | Q26629 | [[droimneach mór]] | [[Íomhá:Great Black-backed Gull Larus marinus.jpg|center|128px]] | Larus marinus | [[:commons:Category:Larus marinus|Larus marinus]] | | 1.67 méadar | |- | style='text-align:right'| 160 | Q25469 | [[Druid choiteann|druid]] | [[Íomhá:Common Starling, Blyth (12598795653).jpg|center|128px]] | Sturnus vulgaris | [[:commons:Category:Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]] | | 0.38 méadar | |- | style='text-align:right'| 161 | Q890912 | [[Druid droimchorcra|druid dauria]] | [[Íomhá:Daurian starling from Uppungal Kole Wetlands 2018 by Nesru Tirur.jpg|center|128px]] | Agropsar sturninus | [[:commons:Category:Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]] | | | |- | style='text-align:right'| 162 | Q20823352 | [[druid rósach]] | [[Íomhá:Pastor roseus - Rosenstar (Jungvogel).jpg|center|128px]] | Pastor roseus | [[:commons:Category:Pastor roseus|Pastor roseus]] | 6.6 gram<br/>79.6 gram<br/>66.9 gram | | |- | style='text-align:right'| 163 | Q25402 | [[eala bhalbh]] | [[Íomhá:Mute Swan Emsworth2.JPG|center|128px]] | Cygnus olor | [[:commons:Category:Cygnus olor|Cygnus olor]] | 11.8 cileagram<br/>9.67 cileagram | 230 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 164 | Q131044 | [[eala dhubh]] | [[Íomhá:00 2102 Trauerschwäne (Breisach am Rhein).jpg|center|128px]] | Cygnus atratus | [[:commons:Category:Cygnus atratus|Cygnus atratus]] | 258 gram<br/>6.2 cileagram<br/>5.1 cileagram | 180 ceintiméadar | 38 lá |- | style='text-align:right'| 165 | Q25612 | [[eala ghlórach]] | [[Íomhá:Cygnus cygnus 070416 IOL.jpg|center|128px]] | Cygnus cygnus | [[:commons:Category:Cygnus cygnus|Cygnus cygnus]] | 331 gram<br/>14 cileagram<br/>8.75 cileagram | 2.29 méadar | 36 lá |- | style='text-align:right'| 166 | Q244432 | [[eala phíbdhubh]] | [[Íomhá:Blackneck swan pair hornopiren chile feb 2010.jpg|center|128px]] | Cygnus melancoryphus | [[:commons:Category:Cygnus melancoryphus|Cygnus melancoryphus]] | | | 35 lá |- | style='text-align:right'| 167 | Q26603 | [[eala thundra]] | [[Íomhá:Cygnus bewickii 01.jpg|center|128px]] | Cygnus columbianus | [[:commons:Category:Cygnus columbianus|Cygnus columbianus]] | 7.258 cileagram<br/>6.305 cileagram | 1.98 méadar | |- | style='text-align:right'| 168 | Q26620 | [[earrdheargán]] | [[Íomhá:Gartenrotschwanz 1.jpg|center|128px]] | Phoenicurus phoenicurus | [[:commons:Category:Phoenicurus phoenicurus|Phoenicurus phoenicurus]] | | 22 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 169 | Q796484 | [[Earrdheargán báneiteach|earrdheargán Cugasach]] | [[Íomhá:Phoenicurus erythrogastrus, Stepantsminda, Georgia 1.jpg|center|128px]] | Phoenicurus erythrogastrus | [[:commons:Category:Phoenicurus erythrogastrus|Phoenicurus erythrogastrus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 170 | Q26755 | [[earrdheargán dubh]] | [[Íomhá:Black Redstart bird.jpg|center|128px]] | Phoenicurus ochruros | [[:commons:Category:Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]] | | 25 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 171 | Q645528 | [[Euplectes franciscanus|Easpag flannbhuí]] | [[Íomhá:Euplectes franciscanus -Kotu Creek, Western Division, The Gambia -male-8.jpg|center|128px]] | Euplectes franciscanus | [[:commons:Category:Euplectes franciscanus|Euplectes franciscanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 172 | Q205491 | [[Gealóg charraige|Emberiza cia]] | [[Íomhá:Rock Bunting (Cochem).jpg|center|128px]] | Emberiza cia | [[:commons:Category:Emberiza cia|Emberiza cia]] | 2.77 gram<br/>23 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 173 | Q1262861 | [[Spioróg mhór ruadhonn|Erythrotriorchis radiatus]] | [[Íomhá:Red Goshawk.jpg|center|128px]] | Erythrotriorchis radiatus | [[:commons:Category:Erythrotriorchis radiatus|Erythrotriorchis radiatus]] | 630 gram<br/>1.1 cileagram | 123.5 ceintiméadar | 41 lá |- | style='text-align:right'| 174 | Q1060483 | [[Eurylaimus ochromalus]] | [[Íomhá:Black-and-yellow Broadbill (Eurylaimus ochromalus).jpg|center|128px]] | Eurylaimus ochromalus | [[:commons:Category:Eurylaimus ochromalus|Eurylaimus ochromalus]] | 33 gram | | |- | style='text-align:right'| 175 | Q748290 | [[fabhcún Barbarach]] | [[Íomhá:Wüstenfalke.jpg|center|128px]] | Falco pelegrinoides | [[:commons:Category:Falco peregrinus pelegrinoides|Falco peregrinus pelegrinoides]] | | | |- | style='text-align:right'| 176 | Q25876 | [[Fabhcún coille Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian Hobby (14574008925) (cropped).jpg|center|128px]] | Falco subbuteo | [[:commons:Category:Falco subbuteo|Falco subbuteo]] | 24 gram<br/>181.5 gram<br/>240.5 gram | 0.74 méadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 177 | Q179625 | [[fabhcún cosdearg]] | [[Íomhá:Rotfußfalke Falco vespertinus.jpg|center|128px]] | Falco vespertinus | [[:commons:Category:Falco vespertinus|Falco vespertinus]] | 17 gram<br/>150 gram<br/>167 gram | 0.72 méadar | |- | style='text-align:right'| 178 | Q30535 | [[Falco peregrinus|fabhcún gorm]] | [[Íomhá:American Peregrine Falcon (Falco peregrinus) (10700651733).jpg|center|128px]] | Falco peregrinus | [[:commons:Category:Falco peregrinus|Falco peregrinus]] | | 1.02 méadar | |- | style='text-align:right'| 179 | Q33554 | [[fabhcún Lanner]] | [[Íomhá:Lanner falcon, Falco biarmicus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34447024871).jpg|center|128px]] | Falco biarmicus | [[:commons:Category:Falco biarmicus|Falco biarmicus]] | | 100.5 ceintiméadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 180 | Q165974 | [[fabhcún Saker]] | [[Íomhá:Falco cherrug 1 (Bohuš Číčel).jpg|center|128px]] | Falco cherrug | [[:commons:Category:Falco cherrug|Falco cherrug]] | 53 gram<br/>875 gram<br/>1.13 cileagram | 111.5 ceintiméadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 181 | Q177688 | [[fabhcún tuaithe]] | [[Íomhá:Falco rusticolus white cropped.jpg|center|128px]] | Falco rusticolus | [[:commons:Category:Falco rusticolus|Falco rusticolus]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 182 | Q206840 | [[falaróp gobchaol]] | [[Íomhá:Phalaropus lobatus.jpg|center|128px]] | Phalaropus lobatus | [[:commons:Category:Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]] | 6.3 gram<br/>35 gram<br/>39 gram | 0.34 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 183 | Q208335 | [[falaróp gobmhór]] | [[Íomhá:Grey Phalarope.jpg|center|128px]] | Phalaropus fulicarius | [[:commons:Category:Phalaropus fulicarius|Phalaropus fulicarius]] | | 0.42 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 184 | Q26470 | [[falcóg bheag]] | [[Íomhá:AlleAlle 2.jpg|center|128px]] | Alle alle | [[:commons:Category:Alle alle|Alle alle]] | 28 gram | 0.32 méadar | |- | style='text-align:right'| 185 | Q683138 | [[faoileán Airméanach]] | [[Íomhá:Armenian Gull in flight (to the left) at Sevan lake, March 2008.jpg|center|128px]] | Larus armenicus | [[:commons:Category:Larus armenicus|Larus armenicus]] | 1 cileagram | 140 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 186 | Q619065 | [[faoileán an Aigéin Chiúin]] | [[Íomhá:Larus pacificus - Derwent River Estuary.jpg|center|128px]] | Larus pacificus | [[:commons:Category:Larus pacificus|Larus pacificus]] | 98.4 gram<br/>1.55 cileagram<br/>1.077 cileagram | 147 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 187 | Q754885 | [[faoileán bandghobach]] | [[Íomhá:Larus delawarensis -Lake Erie, Ohio, USA -adult non-breeding-8.jpg|center|128px]] | Larus delawarensis | [[:commons:Category:Larus delawarensis|Larus delawarensis]] | 566 gram<br/>471 gram | 1150 millimetre | |- | style='text-align:right'| 188 | Q26427 | [[faoileán bán]] | [[Íomhá:Larus canus Common Gull in Norway.jpg|center|128px]] | Larus canus | [[:commons:Category:Larus canus|Larus canus]] | 413 gram<br/>360 gram | 1.11 méadar | |- | style='text-align:right'| 189 | Q27375 | [[faoileán glas]] | [[Íomhá:Glaucous gull (Larus hyperboreus) with offspring, Liefdefjord, Svalbard.jpg|center|128px]] | Larus hyperboreus | [[:commons:Category:Larus hyperboreus|Larus hyperboreus]] | 1.576 cileagram<br/>1.249 cileagram | 158 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 190 | Q391421 | [[Crotach gobchaol|faoileán gobchaol]] | [[Íomhá:Goéland railleur Thyna012.jpg|center|128px]] | Chroicocephalus genei | [[:commons:Category:Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]] | 29 gram<br/>275 gram<br/>236 gram | 102 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 191 | Q389505 | [[faoileán gáiriteach]] | [[Íomhá:Larus cachinnans 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Larus cachinnans | [[:commons:Category:Larus cachinnans|Larus cachinnans]] | 60 gram<br/>1.275 cileagram<br/>1.033 cileagram | 141 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 192 | Q28236 | [[faoileán scadán]] | [[Íomhá:European herring gull vocalizing (00170).jpg|center|128px]] | Larus argentatus | [[:commons:Category:Larus argentatus|Larus argentatus]] | | 1.34 méadar | |- | style='text-align:right'| 193 | Q704982 | [[faoileán scadán cosbhuí]] | [[Íomhá:Larus michahellis LC0046.jpg|center|128px]] | Larus michahellis | [[:commons:Category:Larus michahellis|Larus michahellis]] | | 130 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 194 | Q2735427 | [[Faoileán Heuglin|faoileán Sibéarach]] | [[Íomhá:Heuglis Gull-Arpit.JPG|center|128px]] | Larus heuglini | [[:commons:Category:Larus fuscus heuglini|Larus fuscus heuglini]] | | | |- | style='text-align:right'| 195 | Q742574 | [[feadlacha aghaidhbhán]] | [[Íomhá:Dendrocygna viduata (Vincent Vos).jpg|center|128px]] | Dendrocygna viduata | [[:commons:Category:Dendrocygna viduata|Dendrocygna viduata]] | 36 gram<br/>674 gram | | |- | style='text-align:right'| 196 | Q378192 | [[feadlacha na nIndiacha Thiar]] | [[Íomhá:West Indian Whistling Duck, Bayahibe, Dominican Republic 2017-12-10.jpg|center|128px]] | Dendrocygna arborea | [[:commons:Category:Dendrocygna arborea|Dendrocygna arborea]] | 54 gram | | 30 lá |- | style='text-align:right'| 197 | Q752461 | [[feadlacha tharrdhubh]] | [[Íomhá:Black-bellied Whistling Duck, Tobago, Trinidad and Tobago 1.jpg|center|128px]] | Dendrocygna autumnalis | [[:commons:Category:Dendrocygna autumnalis|Dendrocygna autumnalis]] | 831 gram | | |- | style='text-align:right'| 198 | Q21148 | [[feadóg bhuí]] | [[Íomhá:.00 3155 Goldregenpfeifer (Pluvialis apricaria).jpg|center|128px]] | Pluvialis apricaria | [[:commons:Category:Pluvialis apricaria|Pluvialis apricaria]] | 32.8 gram<br/>175 gram | 72 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 199 | Q18865 | [[feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach]] | [[Íomhá:Pacific Golden Plover - March 4, 2025.jpg|center|128px]] | Pluvialis fulva | [[:commons:Category:Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]] | 18 gram<br/>135 gram | 44 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 200 | Q216836 | [[feadóg bhuí Mheiriceánach]] | [[Íomhá:Pluvialis dominica1.jpg|center|128px]] | Pluvialis dominica | [[:commons:Category:Pluvialis dominica|Pluvialis dominica]] | 26 gram<br/>145 gram | 0.62 méadar | |- | style='text-align:right'| 201 | Q752485 | [[Feadóg Áiseach|feadóg Chaispeach]] | [[Íomhá:Caspian Plover in Koonthalulam Tamilnadu, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg|center|128px]] | Anarhynchus asiaticus | [[:commons:Category:Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 202 | Q26816 | [[feadóg chladaigh]] | [[Íomhá:Charadrius hiaticula 3 breeding.jpg|center|128px]] | Charadrius hiaticula | [[:commons:Category:Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]] | 10.9 gram | 0.41 méadar | |- | style='text-align:right'| 203 | Q752398 | [[Pilibín Indiach|feadóg dheargsprochallach]] | [[Íomhá:Red-wattled Lapwing denoised.jpg|center|128px]] | Vanellus indicus | [[:commons:Category:Vanellus indicus|Vanellus indicus]] | | 0.683 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 204 | Q827245 | [[feadóg earrbhán]] | [[Íomhá:Vanellus leucurus, Ag-Gel National Park.jpg|center|128px]] | Vanellus leucurus | [[:commons:Category:Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]] | | 62.5 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 205 | Q18857 | [[feadóg ghainimh mhór]] | [[Íomhá:2024-07-26 Anarhynchus leschenaultii leschenaultii, Newbiggin, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Charadrius leschenaultii | [[:commons:Category:Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]] | | 52 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 206 | Q18835 | [[feadóg ghlas]] | [[Íomhá:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|center|128px]] | Pluvialis squatarola | [[:commons:Category:Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]] | | 77 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 207 | Q755737 | [[feadóg ghlórach]] | [[Íomhá:Juvenile killdeer.jpg|center|128px]] | Charadrius vociferus | [[:commons:Category:Charadrius vociferus|Charadrius vociferus]] | | 61 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 208 | Q468009 | [[feadóg mhionbhosach]] | [[Íomhá:Semipalmated plover in Quogue (26942).jpg|center|128px]] | Charadrius semipalmatus | [[:commons:Category:Charadrius semipalmatus|Charadrius semipalmatus]] | | 47.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 209 | Q18851 | [[feadóigín chladaigh]] | [[Íomhá:Charadrius dubius (49820761043).jpg|center|128px]] | Charadrius dubius | [[:commons:Category:Charadrius dubius|Charadrius dubius]] | 7.7 gram | 45 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 210 | Q18855 | [[feadóigín chosdubh]] | [[Íomhá:Charadrius alexandrinus - Kentish Plover 03.jpg|center|128px]] | Charadrius alexandrinus | [[:commons:Category:Charadrius alexandrinus|Charadrius alexandrinus]] | 47 gram | 42.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 211 | Q25405 | [[Caróg liath|feannóg]] | [[Íomhá:Corvus cornix (33515567265).jpg|center|128px]] | Corvus cornix | [[:commons:Category:Corvus cornix|Corvus cornix]] | | 98 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 212 | Q168514 | [[Fearán Eorpach|fearán]] | [[Íomhá:2015-05-21 Streptopelia turtur, Sutton Bank, Yorkshire 06.jpg|center|128px]] | Streptopelia turtur | [[:commons:Category:Streptopelia turtur|Streptopelia turtur]] | 8.2 gram<br/>136 gram | 50 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 213 | Q54696 | [[fearán baicdhubh]] | [[Íomhá:Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto by Dr. Raju Kasambe DSCN2357 (3).jpg|center|128px]] | Streptopelia decaocto | [[:commons:Category:Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]] | 9.2 gram<br/>193 gram | 30 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 214 | Q750027 | [[fearán gubhach]] | [[Íomhá:Mourning dove perched (61179).jpg|center|128px]] | Zenaida macroura | [[:commons:Category:Zenaida macroura|Zenaida macroura]] | | | |- | style='text-align:right'| 215 | Q391198 | [[Colm gáiriteach|fearán pailme]] | [[Íomhá:140 Laughing dove in Twyfelfontein Photo by Giles Laurent.jpg|center|128px]] | Spilopelia senegalensis | [[:commons:Category:Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 216 | Q25357 | [[fiach dubh]] | [[Íomhá:Common Raven (Corvus corax) (11793963694).jpg|center|128px]] | Corvus corax | [[:commons:Category:Corvus corax|Corvus corax]] | 689 gram<br/>1625 gram<br/>1041 gram<br/>25 gram | 120 ceintiméadar<br/>150 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 217 | Q25393 | [[filiméala]] | [[Íomhá:Luscinia megarhynchos - Common nightingale - Nachtegaal.jpg|center|128px]] | Luscinia megarhynchos | [[:commons:Category:Luscinia megarhynchos|Luscinia megarhynchos]] | 2.65 gram | 24 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 218 | Q206130 | [[filiméala smólaigh]] | [[Íomhá:Luscinia luscinia vogelartinfo chris romeiks CHR3635.jpg|center|128px]] | Luscinia luscinia | [[:commons:Category:Luscinia luscinia|Luscinia luscinia]] | 3.06 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 219 | Q192058 | [[foitheach cluasach]] | [[Íomhá:Podiceps auritus (13909575538) (cropped).jpg|center|128px]] | Podiceps auritus | [[:commons:Category:Podiceps auritus|Podiceps auritus]] | 22.5 gram<br/>449.5 gram | 62 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 220 | Q579718 | [[foitheach gob-alabhreac]] | [[Íomhá:Pied-billed Grebe (53638106406) (cropped).jpg|center|128px]] | Podilymbus podiceps | [[:commons:Category:Podilymbus podiceps|Podilymbus podiceps]] | 20.5 gram<br/>522 gram<br/>358 gram | 54 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 221 | Q25422 | [[foitheach mór]] | [[Íomhá:Great Crested Grebe (52909695022).jpg|center|128px]] | Podiceps cristatus | [[:commons:Category:Podiceps cristatus|Podiceps cristatus]] | 39.5 gram<br/>920 gram<br/>830 gram | 88 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 222 | Q185183 | [[foitheach píbdhubh]] | [[Íomhá:Eared Grebe, breeding plumage (33774036404).jpg|center|128px]] | Podiceps nigricollis | [[:commons:Category:Podiceps nigricollis|Podiceps nigricollis]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 223 | Q179919 | [[foitheach píbrua]] | [[Íomhá:Podiceps grisegena (33665871935).jpg|center|128px]] | Podiceps grisegena | [[:commons:Category:Podiceps grisegena|Podiceps grisegena]] | 30.5 gram<br/>873.5 gram<br/>785.4 gram | 0.725 méadar | |- | style='text-align:right'| 224 | Q21062 | [[foracha]] | [[Íomhá:Guillemot (Uria aalge) in flight.jpg|center|128px]] | Uria aalge | [[:commons:Category:Uria aalge|Uria aalge]] | 108 gram | 0.707 méadar | |- | style='text-align:right'| 225 | Q212055 | [[foracha dhubh]] | [[Íomhá:Tystie1.jpg|center|128px]] | Cepphus grylle | [[:commons:Category:Cepphus grylle|Cepphus grylle]] | 381 gram | 55 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 226 | Q285165 | [[Francolin dubh|francóilín dubh]] | [[Íomhá:Francolinus francolinus, Azerbaijan.jpg|center|128px]] | Francolinus francolinus | [[:commons:Category:Francolinus francolinus|Francolinus francolinus]] | 425 gram<br/>355 gram | | |- | style='text-align:right'| 227 | Q25961 | [[Alauda arvensis|fuiseog]] | [[Íomhá:Alouette des champs Zaghouan001.jpg|center|128px]] | Alauda arvensis | [[:commons:Category:Alauda arvensis|Alauda arvensis]] | | 0.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 228 | Q207249 | [[fuiseog adharcach]] | [[Íomhá:Eremophila alpestris flava, Blyth 3.jpg|center|128px]] | Eremophila alpestris | [[:commons:Category:Eremophila alpestris|Eremophila alpestris]] | | 32 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 229 | Q470853 | [[Fuiseog chalandra|fuiseog aithriseach]] | [[Íomhá:Bereşe.jpg|center|128px]] | Melanocorypha calandra | [[:commons:Category:Melanocorypha calandra|Melanocorypha calandra]] | 63 gram<br/>55 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 230 | Q1137284 | [[fuiseog bháneiteach]] | [[Íomhá:White-winged Lark - Kazakistan S4E0496 (16947462615).jpg|center|128px]] | Alauda leucoptera | [[:commons:Category:Alauda leucoptera|Alauda leucoptera]] | | | |- | style='text-align:right'| 231 | Q26969 | [[fuiseog choille]] | [[Íomhá:Lullula arborea (Ján Svetlík).jpg|center|128px]] | Lullula arborea | [[:commons:Category:Lullula arborea|Lullula arborea]] | | 29 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 232 | Q318893 | [[Fuiseog Elton|fuiseog dhubh]] | [[Íomhá:Zwarte leeuwerik.jpg|center|128px]] | Melanocorypha yeltoniensis | [[:commons:Category:Melanocorypha yeltoniensis|Melanocorypha yeltoniensis]] | 4.34 gram<br/>63.7 gram<br/>56.4 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 233 | Q819885 | [[fuiseog dhébhallach]] | [[Íomhá:Melanocorypha bimaculata 117209398.jpg|center|128px]] | Melanocorypha bimaculata | [[:commons:Category:Melanocorypha bimaculata|Melanocorypha bimaculata]] | 4.04 gram<br/>54 gram | | |- | style='text-align:right'| 234 | Q24843 | [[fuiseog ladharghearr]] | [[Íomhá:Alondra.jpg|center|128px]] | Calandrella brachydactyla | [[:commons:Category:Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 235 | Q525871 | [[fuiseog oirthearach]] | [[Íomhá:Oriental Lark (49172375968).jpg|center|128px]] | Alauda gulgula | [[:commons:Category:Alauda gulgula|Alauda gulgula]] | | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 236 | Q25429 | [[fáinleog]] | [[Íomhá:Barn Swallow (95504589).jpeg|center|128px]] | Hirundo rustica | [[:commons:Category:Hirundo rustica|Hirundo rustica]] | | 0.32 méadar | 13.5 lá |- | style='text-align:right'| 237 | Q26055 | [[gabhlán binne]] | [[Íomhá:Delichon urbica.jpg|center|128px]] | Delichon urbicum | [[:commons:Category:Delichon urbicum|Delichon urbicum]] | | 0.29 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 238 | Q165923 | [[gabhlán bánlíoch]] | [[Íomhá:Apus pallidus -Greece-8.jpg|center|128px]] | Apus pallidus | [[:commons:Category:Apus pallidus|Apus pallidus]] | 3.5 gram<br/>41.3 gram | 0.44 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 239 | Q213216 | [[gabhlán creige Eoráiseach]] | [[Íomhá:Ptyonoprogne rupestris -Europe-8.jpg|center|128px]] | Ptyonoprogne rupestris | [[:commons:Category:Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]] | 2.08 gram<br/>20 gram | 0.32 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 240 | Q31769 | [[gabhlán earrspíonach]] | [[Íomhá:White-throated Needletail 09a.jpg|center|128px]] | Hirundapus caudacutus | [[:commons:Category:Hirundapus caudacutus|Hirundapus caudacutus]] | | | 40 lá |- | style='text-align:right'| 241 | Q25909 | [[gabhlán gainimh]] | [[Íomhá:Riparia riparia -Markinch, Fife, Scotland -flying-8-4c.jpg|center|128px]] | Riparia riparia | [[:commons:Category:Riparia riparia|Riparia riparia]] | | 0.27 méadar | |- | style='text-align:right'| 242 | Q25377 | [[gabhlán gaoithe]] | [[Íomhá:Common Swift 2025 07 18 02 (cropped).jpg|center|128px]] | Apus apus | [[:commons:Category:Apus apus|Apus apus]] | 3.5 gram | 0.4 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 243 | Q321267 | [[Gabhlán Alpach|gabhlán gaoithe alpach]] | [[Íomhá:Alpine. Swift at kattampally.jpg|center|128px]] | Tachymarptis melba | [[:commons:Category:Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]] | 6.05 gram<br/>96 gram | | |- | style='text-align:right'| 244 | Q611324 | [[Gabhlán beag|gabhlán gaoithe beag]] | [[Íomhá:Little Swift - Aberdares - Kenya.jpg|center|128px]] | Apus affinis | [[:commons:Category:Apus affinis|Apus affinis]] | | | 23 lá |- | style='text-align:right'| 245 | Q912863 | [[gabhlán simléir]] | [[Íomhá:Chaetura pelagica, by Lake Erie, Cleveland, Ohio, USA 339593191.jpg|center|128px]] | Chaetura pelagica | [[:commons:Category:Chaetura pelagica|Chaetura pelagica]] | 23.6 gram | | |- | style='text-align:right'| 246 | Q128002 | [[gaineamhchearc Pallas]] | [[Íomhá:Syrrhapte paradoxal (cropped).jpg|center|128px]] | Syrrhaptes paradoxus | [[:commons:Category:Syrrhaptes paradoxus|Syrrhaptes paradoxus]] | 21 gram | 69 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 247 | Q18875 | [[Geabhróg choiteann|geabhróg]] | [[Íomhá:Common tern 2025 07 08 08.jpg|center|128px]] | Sterna hirundo | [[:commons:Category:Sterna hirundo|Sterna hirundo]] | | 0.88 méadar | |- | style='text-align:right'| 248 | Q26800 | [[geabhróg Artach]] | [[Íomhá:00 3786. Küstenseeschwalbe.jpg|center|128px]] | Sterna paradisaea | [[:commons:Category:Sterna paradisaea|Sterna paradisaea]] | 114 gram | 0.8 méadar | |- | style='text-align:right'| 249 | Q12267692 | [[geabhróg bheag]] | [[Íomhá:Sternula albifrons - Boat Harbour.jpg|center|128px]] | Sternula albifrons | [[:commons:Category:Sternula albifrons|Sternula albifrons]] | 10 gram<br/>57 gram | 0.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 250 | Q233616 | [[geabhróg bhroinndubh]] | [[Íomhá:Chlidonias hybrida 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Chlidonias hybrida | [[:commons:Category:Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]] | 90 gram<br/>78 gram | 67 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 251 | Q241753 | [[geabhróg bháneiteach]] | [[Íomhá:Chlidonias leucopterus Mai Po.jpg|center|128px]] | Chlidonias leucopterus | [[:commons:Category:Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]] | 10.5 gram | 0.65 méadar | |- | style='text-align:right'| 252 | Q27129 | [[geabhróg Chaispeach]] | [[Íomhá:Sterna-caspia-010.jpg|center|128px]] | Hydroprogne caspia | [[:commons:Category:Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]] | 680 gram<br/>588 gram | 133.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 253 | Q27215 | [[geabhróg dhubh]] | [[Íomhá:Chlidonias niger.jpg|center|128px]] | Chlidonias niger | [[:commons:Category:Chlidonias niger|Chlidonias niger]] | 11 gram<br/>60 gram | 0.539 méadar | |- | style='text-align:right'| 254 | Q18834 | [[geabhróg ghobdhubh]] | [[Íomhá:Gelochelidon nilotica 1.jpg|center|128px]] | Gelochelidon nilotica | [[:commons:Category:Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]] | | 94 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 255 | Q321293 | [[geabhróg rósach]] | [[Íomhá:2020-07-18 Sterna dougallii, St Marys Island, Northumberland 19.jpg|center|128px]] | Sterna dougallii | [[:commons:Category:Sterna dougallii|Sterna dougallii]] | | 76 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 256 | Q27547 | [[geabhróg scothdhubh]] | [[Íomhá:2020-07-18 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 05.jpg|center|128px]] | Thalasseus sandvicensis | [[:commons:Category:Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]] | | 1 méadar | |- | style='text-align:right'| 257 | Q14683 | [[gealbhan binne]] | [[Íomhá:House Sparrow, England - May 09.jpg|center|128px]] | Passer domesticus | [[:commons:Category:Passer domesticus|Passer domesticus]] | | 239 millimetre | |- | style='text-align:right'| 258 | Q25968 | [[gealbhan crainn]] | [[Íomhá:Eurasian Tree Sparrow (3352252620).jpg|center|128px]] | Passer montanus | [[:commons:Category:Passer montanus|Passer montanus]] | | 21 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 259 | Q736313 | [[Gealbhan petronia|gealbhan creige]] | [[Íomhá:Petronia petronia -Ariege, Midi-Pyrenee, France-8-4c.jpg|center|128px]] | Petronia petronia | [[:commons:Category:Petronia petronia|Petronia petronia]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 260 | Q1318638 | [[Gealbhan ladharghearr|gealbhan mílítheach]] | [[Íomhá:Carpospiza brachydactyla.jpg|center|128px]] | Carpospiza brachydactyla | [[:commons:Category:Carpospiza brachydactyla|Carpospiza brachydactyla]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 261 | Q422873 | [[gealbhan sionnaigh]] | [[Íomhá:Fuchsammer (Passerella iliaca), St. Louis County (Minnesota).jpg|center|128px]] | Passerella iliaca | [[:commons:Category:Passerella iliaca|Passerella iliaca]] | | | |- | style='text-align:right'| 262 | Q499290 | [[Glasán gléigeal|gealbhan sneachta]] | [[Íomhá:Montifringilla nivalis Francer.jpg|center|128px]] | Montifringilla nivalis | [[:commons:Category:Montifringilla nivalis|Montifringilla nivalis]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 263 | Q466200 | [[Gealbhan Easpáinneach|gealbhan Spáinneach]] | [[Íomhá:Passer hispaniolensis -Canary Islands, Spain -female-8 (1).jpg|center|128px]] | Passer hispaniolensis | [[:commons:Category:Passer hispaniolensis|Passer hispaniolensis]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 264 | Q27220 | [[gealóg bhuachair]] | [[Íomhá:Miliaria calandra-Corn Bunting.jpg|center|128px]] | Emberiza calandra | [[:commons:Category:Emberiza calandra|Emberiza calandra]] | | 29 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 265 | Q334183 | [[gealóg cheanndubh]] | [[Íomhá:28-090504-black-headed-bunting-at-first-layby.jpg|center|128px]] | Emberiza melanocephala | [[:commons:Category:Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]] | 3.08 gram<br/>28 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 266 | Q842599 | [[Gealbhan ceoil|Gealóg cheoil]] | [[Íomhá:Song sparrow in Prospect Park (93031).jpg|center|128px]] | Melospiza melodia | [[:commons:Category:Melospiza melodia|Melospiza melodia]] | 24 gram | | |- | style='text-align:right'| 267 | Q206630 | [[gealóg gharraí]] | [[Íomhá:Ortolan bunting in Sierra de Guara, Aragon, Spain.jpg|center|128px]] | Emberiza hortulana | [[:commons:Category:Emberiza hortulana|Emberiza hortulana]] | 2.48 gram | 26 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 268 | Q26961 | [[gealóg ghiolcaí]] | [[Íomhá:2014-06-01 Emberiza schoeniclus, Swallow Pond, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Emberiza schoeniclus | [[:commons:Category:Emberiza schoeniclus|Emberiza schoeniclus]] | | 24 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 269 | Q837753 | [[Gealóg Chretzschmar|gealóg liathghorm]] | [[Íomhá:Emberiza caesia Naumann.jpg|center|128px]] | Emberiza caesia | [[:commons:Category:Emberiza caesia|Emberiza caesia]] | 2.31 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 270 | Q648313 | [[Gealóg Bhuchanan|gealóg liathmhuinceach]] | [[Íomhá:GreyNeckedBunting PrasadBR.jpg|center|128px]] | Emberiza buchanani | [[:commons:Category:Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]] | | | |- | style='text-align:right'| 271 | Q26416 | [[gealóg shneachta]] | [[Íomhá:Plectrophenax nivalis P3130099.jpg|center|128px]] | Plectrophenax nivalis | [[:commons:Category:Plectrophenax nivalis|Plectrophenax nivalis]] | | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 272 | Q28358 | [[Gearg choiteann|gearg]] | [[Íomhá:Coturnix coturnix, Fraunberg, Bayern, Deutschland 2, Ausschnitt.jpg|center|128px]] | Coturnix coturnix | [[:commons:Category:Coturnix coturnix|Coturnix coturnix]] | 8.2 gram | 34 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 273 | Q142651 | [[gearg bhabaight]] | [[Íomhá:071 - NORTHERN BOBWHITE (1-15-09) falcon lake st park, tx (8718708333).jpg|center|128px]] | Colinus virginianus | [[:commons:Category:Colinus virginianus|Colinus virginianus]] | 8.9 gram<br/>171 gram | 34.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 274 | Q852146 | [[gearg Himiléach]] | [[Íomhá:Ophrysia superciliosa hm.jpg|center|128px]] | Ophrysia superciliosa | [[:commons:Category:Ophrysia superciliosa|Ophrysia superciliosa]] | | | |- | style='text-align:right'| 275 | Q716869 | [[gearg Sheapánach]] | [[Íomhá:Coturnix japonica, Yehliu, Taiwan 1.jpg|center|128px]] | Coturnix japonica | [[:commons:Category:Coturnix japonica|Coturnix japonica]] | 8 gram | | |- | style='text-align:right'| 276 | Q237670 | [[gearr Baillon]] | [[Íomhá:Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg|center|128px]] | Zapornia pusilla | [[:commons:Category:Zapornia pusilla|Zapornia pusilla]] | 35 gram | | 18 lá |- | style='text-align:right'| 277 | Q270680 | [[gearr beag]] | [[Íomhá:Porzana parva (50).jpg|center|128px]] | Zapornia parva | [[:commons:Category:Zapornia parva|Zapornia parva]] | 7.9 gram | 36.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 278 | Q194024 | [[gearr breac]] | [[Íomhá:Porzana porzana 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Porzana porzana | [[:commons:Category:Porzana porzana|Porzana porzana]] | 10.9 gram<br/>80 gram | 0.38 méadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 279 | Q936740 | [[gearr sora]] | [[Íomhá:Sora (Porzana carolina).jpg|center|128px]] | Porzana carolina | [[:commons:Category:Porzana carolina|Porzana carolina]] | 8.9 gram | 37.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 280 | Q110257516 | [[Gilphíb choiteann|Gilphíb]] | [[Íomhá:Dorngrasmücke im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|center|128px]] | Curruca communis | [[:commons:Category:Curruca communis|Curruca communis]] | 1.78 gram<br/>14.5 gram | 20 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 281 | Q110257504 | [[Gilphíb bheag]] | [[Íomhá:Klappergrasmücke (Curruca curruca) 3, Filey, North Yorkshire.jpg|center|128px]] | Curruca curruca | [[:commons:Category:Curruca curruca|Curruca curruca]] | | 18 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 282 | Q27075785 | [[glasán darach]] | [[Íomhá:Carduelis chloris Oulu 20120507.JPG|center|128px]] | Chloris chloris | [[:commons:Category:Chloris chloris|Chloris chloris]] | 2.17 gram | 0.25 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 283 | Q559977 | [[Glasán cródheargach|glasán deargeiteach]] | [[Íomhá:Crimson-winged Finch (Rhodopechys sanguineus) (29935889654) (cropped).jpg|center|128px]] | Rhodopechys sanguineus | [[:commons:Category:Rhodopechys sanguineus|Rhodopechys sanguineus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 284 | Q174088 | [[glasán gobmhór]] | [[Íomhá:Coccothraustes coccothraustes 1 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Coccothraustes coccothraustes | [[:commons:Category:Coccothraustes coccothraustes|Coccothraustes coccothraustes]] | | 31 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 285 | Q921335 | [[glasán Mongólach]] | [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVGoul 0128 cropped.jpg|center|128px]] | Bucanetes mongolicus | [[:commons:Category:Bucanetes mongolicus|Bucanetes mongolicus]] | | | |- | style='text-align:right'| 286 | Q559883 | [[Glasán cogalach|glasán trumpa]] | [[Íomhá:Bucanetes githagineus amantum 1.jpg|center|128px]] | Bucanetes githagineus | [[:commons:Category:Bucanetes githagineus|Bucanetes githagineus]] | | | |- | style='text-align:right'| 287 | Q25984 | [[glasóg bhuí]] | [[Íomhá:Schafstelze - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|center|128px]] | Motacilla flava | [[:commons:Category:Motacilla flava|Motacilla flava]] | | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 288 | Q25399 | [[glasóg bhán]] | [[Íomhá:20180415 015 Winterswijk Witte kwikstaart (40785272624).jpg|center|128px]] | Motacilla alba | [[:commons:Category:Motacilla alba|Motacilla alba]] | | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 289 | Q206540 | [[glasóg chiotrónach]] | [[Íomhá:Citrine Wagtail (Motacilla citreola)- Breeding Male of calcarata race at Bharatpur I IMG 5752.jpg|center|128px]] | Motacilla citreola | [[:commons:Category:Motacilla citreola|Motacilla citreola]] | | | |- | style='text-align:right'| 290 | Q201316 | [[glasóg liath]] | [[Íomhá:Grey Wagtail Motacilla cinerea (39682090233).jpg|center|128px]] | Motacilla cinerea | [[:commons:Category:Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]] | 1.91 gram<br/>17.4 gram | 26 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 291 | Q27075852 | [[gleoiseach]] | [[Íomhá:Carduelis cannabina -England -male-8.jpg|center|128px]] | Linaria cannabina | [[:commons:Category:Linaria cannabina|Linaria cannabina]] | 1.66 gram<br/>19 gram | 0.24 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 292 | Q582976 | [[Glaséan súildearg|Gleoiseach shúildearg]] | [[Íomhá:Vireo olivaceus -Madison -Wisconsin -USA-8.jpg|center|128px]] | Vireo olivaceus | [[:commons:Category:Vireo olivaceus|Vireo olivaceus]] | | | |- | style='text-align:right'| 293 | Q10965357 | [[gleoiseach sléibhe]] | [[Íomhá:Carduelis flavirostris.jpg|center|128px]] | Linaria flavirostris | [[:commons:Category:Linaria flavirostris|Linaria flavirostris]] | 1.37 gram | 23 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 294 | Q839834 | [[gobach mór broinnrósach]] | [[Íomhá:Pheucticus ludovicianus CT2.jpg|center|128px]] | Pheucticus ludovicianus | [[:commons:Category:Pheucticus ludovicianus|Pheucticus ludovicianus]] | 44 gram | | |- | style='text-align:right'| 295 | Q788649 | [[gobadáinín Baird]] | [[Íomhá:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 03.jpg|center|128px]] | Calidris bairdii | [[:commons:Category:Calidris bairdii|Calidris bairdii]] | 9.6 gram | 38 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 296 | Q27232 | [[gobadáinín beag]] | [[Íomhá:Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg|center|128px]] | Calidris minuta | [[:commons:Category:Calidris minuta|Calidris minuta]] | 6.3 gram<br/>24 gram<br/>27.1 gram | 36 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 297 | Q913052 | [[gobadáinín bídeach]] | [[Íomhá:Least Sandpiper.jpg|center|128px]] | Calidris minutilla | [[:commons:Category:Calidris minutilla|Calidris minutilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 298 | Q62345 | [[gobadáinín crotaigh]] | [[Íomhá:Calidris ferruginea (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Calidris ferruginea | [[:commons:Category:Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]] | 12 gram | 44 ceintiméadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 299 | Q845969 | [[gobadáinín ladharfhada]] | [[Íomhá:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg|center|128px]] | Calidris subminuta | [[:commons:Category:Calidris subminuta|Calidris subminuta]] | 7.5 gram<br/>29 gram<br/>32 gram | 30.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 300 | Q18860 | [[gobadáinín píbrua]] | [[Íomhá:Calidris ruficollis - Marion Bay.jpg|center|128px]] | Calidris ruficollis | [[:commons:Category:Calidris ruficollis|Calidris ruficollis]] | 8.3 gram<br/>26 gram | 31 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 301 | Q58921 | [[gobadáinín Temminck]] | [[Íomhá:Temminck's Stint in Bakkhali September 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Calidris temminckii | [[:commons:Category:Calidris temminckii|Calidris temminckii]] | 5.8 gram<br/>24.3 gram<br/>27.8 gram | 36 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 302 | Q18850 | [[Gobadán coiteann|gobadán]] | [[Íomhá:Actitis hypoleucos - Laem Pak Bia.jpg|center|128px]] | Actitis hypoleucos | [[:commons:Category:Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]] | | 0.273 méadar | |- | style='text-align:right'| 303 | Q599749 | [[gobadán bánphrompach]] | [[Íomhá:Calidris fuscicollis.jpg|center|128px]] | Calidris fuscicollis | [[:commons:Category:Calidris fuscicollis|Calidris fuscicollis]] | 10.8 gram<br/>39.7 gram<br/>45.8 gram | 37 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 304 | Q18837 | [[gobadán coille]] | [[Íomhá:Wood Sandpiper (50206067826), crop.jpg|center|128px]] | Tringa glareola | [[:commons:Category:Tringa glareola|Tringa glareola]] | 13.5 gram<br/>62 gram<br/>73 gram | 0.4 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 305 | Q62359 | [[gobadán cosbhuí]] | [[Íomhá:Purple Sandpiper ( Calidris maritima ) ... Filey Brig , Yorkshire (53266204391).jpg|center|128px]] | Calidris maritima | [[:commons:Category:Calidris maritima|Calidris maritima]] | 67.6 gram<br/>76.3 gram | 44 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 306 | Q753760 | [[gobadán earr-rinneach]] | [[Íomhá:Calidris acuminata - Hexham Swamp.jpg|center|128px]] | Calidris acuminata | [[:commons:Category:Calidris acuminata|Calidris acuminata]] | 13.7 gram<br/>70.3 gram<br/>63.5 gram | 39.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 307 | Q28450 | [[gobadán glas]] | [[Íomhá:Green Sandpiper ( Tringa ochropus ) ... Tophill Low , Yorkshire (53182606905).jpg|center|128px]] | Tringa ochropus | [[:commons:Category:Tringa ochropus|Tringa ochropus]] | 15.5 gram<br/>75 gram<br/>85 gram | 59 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 308 | Q28114227 | [[Gobadán gobleathan]] | [[Íomhá:Broad billed sandpiper by Sreedev Puthur.jpg|center|128px]] | Calidris falcinellus | [[:commons:Category:Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]] | 9.1 gram<br/>37 gram | 36.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 309 | Q839820 | [[gobadán scodalach]] | [[Íomhá:Stilt Sandpiper (29065008787).jpg|center|128px]] | Calidris himantopus | [[:commons:Category:Calidris himantopus|Calidris himantopus]] | | 42.5 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 310 | Q530194 | [[gobadán sléibhe]] | [[Íomhá:Bartramia longicauda Orangeburg 1.jpg|center|128px]] | Bartramia longicauda | [[:commons:Category:Bartramia longicauda|Bartramia longicauda]] | | 66 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 311 | Q18856 | [[gobadán Terek]] | [[Íomhá:Xenus cinereus (Alnus).jpg|center|128px]] | Xenus cinereus | [[:commons:Category:Xenus cinereus|Xenus cinereus]] | | 58 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 312 | Q26578 | [[gormphíb]] | [[Íomhá:Blåhake - bluethroat (Luscinia svecica)-5 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|center|128px]] | Luscinia svecica | [[:commons:Category:Luscinia svecica|Luscinia svecica]] | | 22 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 313 | Q191683 | [[grús coimir]] | [[Íomhá:Demoiselle Cranes at Tal Chappar.jpg|center|128px]] | Anthropoides virgo | [[:commons:Category:Grus virgo|Grus virgo]] | | 167.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 314 | Q4764 | [[grús coiteann]] | [[Íomhá:2017.07.04.-01-Wendisch Rietz--Kranich.jpg|center|128px]] | Grus grus | [[:commons:Category:Grus grus|Grus grus]] | | 2.22 méadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 315 | Q457477 | [[grús Meiriceánach]] | [[Íomhá:Grus americana Sasata.jpg|center|128px]] | Grus americana | [[:commons:Category:Grus americana|Grus americana]] | 7.497 cileagram | 215 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 316 | Q21949185 | [[grús Sibéarach]] | [[Íomhá:Schneekranich Grus leucogeranus 090501 We 147.JPG|center|128px]] | Leucogeranus leucogeranus | [[:commons:Category:Grus leucogeranus|Grus leucogeranus]] | 197 gram | 235 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 317 | Q27461 | [[guairdeall]] | [[Íomhá:Hydrobates pelagicus.jpg|center|128px]] | Hydrobates pelagicus | [[:commons:Category:Hydrobates pelagicus|Hydrobates pelagicus]] | | 38 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 318 | Q18841 | [[guilbneach earrdhubh]] | [[Íomhá:.00 2789 Uferschnepfe (Limosa limosa).jpg|center|128px]] | Limosa limosa | [[:commons:Category:Limosa limosa|Limosa limosa]] | 39 gram<br/>264 gram<br/>315 gram | 76 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 319 | Q283458 | [[Cnota mór|guilbneach Hudsúnach]] | [[Íomhá:Hudsonian Godwit - Churchill - Canada 01 (15657156459).jpg|center|128px]] | Limosa haemastica | [[:commons:Category:Limosa haemastica|Limosa haemastica]] | 37.5 gram<br/>222 gram<br/>289 gram | 73 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 320 | Q18864 | [[guilbneach stríocearrach]] | [[Íomhá:Bar-tailed Godwit.jpg|center|128px]] | Limosa lapponica | [[:commons:Category:Limosa lapponica|Limosa lapponica]] | 313 gram<br/>354 gram | 0.73 méadar | |- | style='text-align:right'| 321 | Q371633 | [[guilbnín gobghearr]] | [[Íomhá:Short-billed Dowitcher breeding RWD.jpg|center|128px]] | Limnodromus griseus | [[:commons:Category:Limnodromus griseus|Limnodromus griseus]] | 113 gram | 48 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 322 | Q83020448 | [[Seaga|Gulosus aristotelis]] | [[Íomhá:Shag Phalacrocorax aristotelis.jpg|center|128px]] | Gulosus aristotelis | [[:commons:Category:Gulosus aristotelis|Gulosus aristotelis]] | | | |- | style='text-align:right'| 323 | Q177856 | [[Bultúr gríofa|Gyps fulvus]] | [[Íomhá:Gyps fulvus -Basque Country-8.jpg|center|128px]] | Gyps fulvus | [[:commons:Category:Gyps fulvus|Gyps fulvus]] | 252 gram<br/>8.328 cileagram | 2.591 méadar | 54 lá |- | style='text-align:right'| 324 | Q212937 | [[gé alabhreac chosbhuí]] | [[Íomhá:Magpie goose.jpg|center|128px]] | Anseranas semipalmata | [[:commons:Category:Anseranas semipalmata|Anseranas semipalmata]] | 128 gram | 155 ceintiméadar<br/>145 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 325 | Q187852 | [[gé bhroinnrua]] | [[Íomhá:Brantha ruficollis In Taimyr Reserve.jpg|center|128px]] | Branta ruficollis | [[:commons:Category:Branta ruficollis|Branta ruficollis]] | 1.095 cileagram<br/>90 gram<br/>1.375 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 326 | Q172093 | [[gé bhánéadanach]] | [[Íomhá:2020-03-04 Anser albifrons flavirostris, Gosforth Park, Northumberland 07.jpg|center|128px]] | Anser albifrons | [[:commons:Category:Anser albifrons|Anser albifrons]] | | 1.41 méadar | |- | style='text-align:right'| 327 | Q26733 | [[gé Cheanadach]] | [[Íomhá:Bernaches du Canada 02.jpg|center|128px]] | Branta canadensis | [[:commons:Category:Branta canadensis|Branta canadensis]] | 3.814 cileagram<br/>3.314 cileagram<br/>5 cileagram | 1.69 méadar | |- | style='text-align:right'| 328 | Q26680 | [[gé ghiúrainn]] | [[Íomhá:Barnacle goose (Branta leucopsis).jpg|center|128px]] | Branta leucopsis | [[:commons:Category:Branta leucopsis|Branta leucopsis]] | 107 gram<br/>1.788 cileagram<br/>1.586 cileagram | 1.08 méadar | |- | style='text-align:right'| 329 | Q25882 | [[gé ghlas]] | [[Íomhá:00 3688 Graugans (Anser anser).jpg|center|128px]] | Anser anser | [[:commons:Category:Anser anser|Anser anser]] | 160 gram<br/>3.692 cileagram<br/>3.237 cileagram | 1.55 méadar | |- | style='text-align:right'| 330 | Q244189 | [[Gé Hutchins|gé ghogallach]] | [[Íomhá:AleutianCanadaGoose2.jpg|center|128px]] | Branta hutchinsii | [[:commons:Category:Branta hutchinsii|Branta hutchinsii]] | | | 26 lá |- | style='text-align:right'| 331 | Q658658 | [[gé ghormeiteach Aibisíneach]] | [[Íomhá:Blue-winged goose (Cyanochen cyanoptera).jpg|center|128px]] | Cyanochen cyanoptera | [[:commons:Category:Cyanochen cyanoptera|Cyanochen cyanoptera]] | 52 gram<br/>2.18 cileagram | | 32 lá |- | style='text-align:right'| 332 | Q755653 | [[Gé impireach|gé impiriúil]] | [[Íomhá:An emperor goose in flight (53706721602).jpg|center|128px]] | Anser canagicus | [[:commons:Category:Anser canagicus|Anser canagicus]] | | 119 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 333 | Q766276 | [[gé luaithcheannach]] | [[Íomhá:Chloephaga poliocephala -Patagonia-8.jpg|center|128px]] | Chloephaga poliocephala | [[:commons:Category:Chloephaga poliocephala|Chloephaga poliocephala]] | 89 gram<br/>2.233 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 334 | Q837402 | [[gé mhongach]] | [[Íomhá:Australian wood duck - male.jpg|center|128px]] | Chenonetta jubata | [[:commons:Category:Chenonetta jubata|Chenonetta jubata]] | 54 gram<br/>807 gram | 79 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 335 | Q129036 | [[gé shléibhe]] | [[Íomhá:Chloephaga picta.jpg|center|128px]] | Chloephaga picta | [[:commons:Category:Chloephaga picta|Chloephaga picta]] | 73 gram<br/>3.17 cileagram<br/>2.69 cileagram | 1.29 méadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 336 | Q27074540 | [[gé shneachta]] | [[Íomhá:Snow Goose (24510697391).jpg|center|128px]] | Anser caerulescens | [[:commons:Category:Anser caerulescens|Anser caerulescens]] | 127 gram<br/>2.63 cileagram | 148.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 337 | Q247412 | [[gé sporeiteach]] | [[Íomhá:Spur-winged Geese (Plectropterus gambensis niger) male.jpg|center|128px]] | Plectropterus gambensis | [[:commons:Category:Plectropterus gambensis|Plectropterus gambensis]] | 5.4 cileagram<br/>4.375 cileagram<br/>140 gram | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 338 | Q191125 | [[gé stríoc-cheannach]] | [[Íomhá:Bar-headed Goose by Dr. Raju Kasambe DSCN7530 (23).jpg|center|128px]] | Anser indicus | [[:commons:Category:Anser indicus|Anser indicus]] | 141 gram<br/>2.505 cileagram<br/>2.23 cileagram | 150 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 339 | Q257006 | [[gé Thasmánach]] | [[Íomhá:Cereopsis novaehollandiae 2.jpg|center|128px]] | Cereopsis novaehollandiae | [[:commons:Category:Cereopsis novaehollandiae|Cereopsis novaehollandiae]] | 137 gram<br/>5.29 cileagram<br/>3.77 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 340 | Q274179 | [[Gé Éigipteach]] | [[Íomhá:Egyptian goose (05659).jpg|center|128px]] | Alopochen aegyptiaca | [[:commons:Category:Alopochen aegyptiaca|Alopochen aegyptiaca]] | | 144 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 341 | Q62168711 | [[Ceolaire casarnaí Pallas|Helopsaltes certhiola]] | [[Íomhá:Pallas's Grasshopper Warbler by Tisha Mukherjee 14.jpg|center|128px]] | Helopsaltes certhiola | [[:commons:Category:Helopsaltes certhiola|Helopsaltes certhiola]] | | | |- | style='text-align:right'| 342 | Q25247 | [[húpú]] | [[Íomhá:Common Hoopoe Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]] | Upupa epops | [[:commons:Category:Upupa epops|Upupa epops]] | | 44 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 343 | Q17970 | [[iabairiú]] | [[Íomhá:Jabiru Mato Grosso Pantanal Brazil-2.jpg|center|128px]] | Jabiru mycteria | [[:commons:Category:Jabiru mycteria|Jabiru mycteria]] | | 245 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 344 | Q232523 | [[Iolar breac beag|iolar beag breac]] | [[Íomhá:Aquila pomarina orlik krzykliwyAM.jpg|center|128px]] | Clanga pomarina | [[:commons:Category:Clanga pomarina|Clanga pomarina]] | 88 gram<br/>1.258 cileagram<br/>1.693 cileagram | | 39 lá |- | style='text-align:right'| 345 | Q182971 | [[iolar crúbchlúmhach]] | [[Íomhá:Booted eagle, Hieraaetus pennatus, at Kgalagadi Transfrontier Pa (32334023348).jpg|center|128px]] | Hieraaetus pennatus | [[:commons:Category:Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]] | 62 gram<br/>709 gram<br/>975 gram | 1.11 méadar | 38 lá |- | style='text-align:right'| 346 | Q41181 | [[iolar fíréan]] | [[Íomhá:Maakotka (Aquila chrysaetos) by Jarkko Järvinen.jpg|center|128px]] | Aquila chrysaetos | [[:commons:Category:Aquila chrysaetos|Aquila chrysaetos]] | 3.572 cileagram<br/>5.194 cileagram | 2.03 méadar | |- | style='text-align:right'| 347 | Q53745 | [[iolar hairpí]] | [[Íomhá:Harpia-harpyja-001.jpg|center|128px]] | Harpia harpyja | [[:commons:Category:Harpia harpyja|Harpia harpyja]] | 4.4 cileagram<br/>7.5 cileagram | 188.5 ceintiméadar | 56 lá |- | style='text-align:right'| 348 | Q168976 | [[iolar impiriúil]] | [[Íomhá:Eastern Imperial Eagle cr.jpg|center|128px]] | Aquila heliaca | [[:commons:Category:Aquila heliaca|Aquila heliaca]] | 2.585 cileagram<br/>3.845 cileagram<br/>132 gram | 197.5 ceintiméadar | 44 lá |- | style='text-align:right'| 349 | Q170251 | [[Iolar nathartha gearrladhrach|iolar ladharghearr]] | [[Íomhá:Circaetus gallicus - Short-toed snake-eagleı 02-1.jpg|center|128px]] | Circaetus gallicus | [[:commons:Category:Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]] | 136 gram | 177 ceintiméadar | 46 lá |- | style='text-align:right'| 350 | Q127216 | [[iolar maol]] | [[Íomhá:Bald Eagle (Haliaeetus leucocephalus) Kachemak Bay, Alaska.jpg|center|128px]] | Haliaeetus leucocephalus | [[:commons:Category:Haliaeetus leucocephalus|Haliaeetus leucocephalus]] | 117 gram<br/>4.13 cileagram<br/>5.35 cileagram | 2.3 méadar | |- | style='text-align:right'| 351 | Q25438 | [[Iolar mara earrbhán|iolar mara]] | [[Íomhá:Adult White-tailed Eagle defending prey, Rezerwat Gostynin-Wloclawek, Poland.jpg|center|128px]] | Haliaeetus albicilla | [[:commons:Category:Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]] | 142 gram<br/>4.014 cileagram<br/>5.572 cileagram | 2.18 méadar | |- | style='text-align:right'| 352 | Q179359 | [[iolar steipeach]] | [[Íomhá:Мангистауская область, степной орёл.jpg|center|128px]] | Aquila nipalensis | [[:commons:Category:Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]] | 117 gram<br/>2.459 cileagram<br/>2.987 cileagram | 2.03 méadar | 45 lá |- | style='text-align:right'| 353 | Q888660 | [[Bonnán amhrasach|Ixobrychus dubius]] | [[Íomhá:Australian Little Bittern Sherwood Nov01.jpg|center|128px]] | Ixobrychus dubius | [[:commons:Category:Botaurus dubius|Botaurus dubius]] | | 45 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 354 | Q888651 | [[Bonnán scartha|Ixobrychus involucris]] | [[Íomhá:Ixobrychus involucris.jpg|center|128px]] | Ixobrychus involucris | [[:commons:Category:Botaurus involucris|Botaurus involucris]] | 80 gram | | |- | style='text-align:right'| 355 | Q26444 | [[lacha bhadánach]] | [[Íomhá:Tufted Duck 09 05 2025 01.jpg|center|128px]] | Aythya fuligula | [[:commons:Category:Aythya fuligula|Aythya fuligula]] | 56 gram | 0.71 méadar | |- | style='text-align:right'| 356 | Q25495361 | [[lacha bháneiteach]] | [[Íomhá:White-winged wood duck.jpg|center|128px]] | Asarcornis scutulata | [[:commons:Category:Asarcornis scutulata|Asarcornis scutulata]] | 3.25 cileagram<br/>2.65 cileagram<br/>72.3 gram | | |- | style='text-align:right'| 357 | Q597144 | [[lacha cheann-bhándearg]] | [[Íomhá:Rhodonessa caryophyllacea.jpg|center|128px]] | Rhodonessa caryophyllacea | [[:commons:Category:Rhodonessa caryophyllacea|Rhodonessa caryophyllacea]] | | | |- | style='text-align:right'| 358 | Q241399 | [[lacha cheannbhán]] | [[Íomhá:Oxyura leucocephala, Clot-de-Galvany, Alicante 16.jpg|center|128px]] | Oxyura leucocephala | [[:commons:Category:Oxyura leucocephala|Oxyura leucocephala]] | 96 gram<br/>737 gram<br/>593 gram | 66 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 359 | Q322159 | [[lacha choille]] | [[Íomhá:Wood duck druid ridge cemetery 10.10.20 DSC 5487.jpg|center|128px]] | Aix sponsa | [[:commons:Category:Aix sponsa|Aix sponsa]] | | 71 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 360 | Q845292 | [[lacha chosrua]] | [[Íomhá:028 - AMERICAN BLACK DUCK (2-19-11) Quidi Vidi Lake, St John's, Newfoundland (8710694225).jpg|center|128px]] | Anas rubripes | [[:commons:Category:Anas rubripes|Anas rubripes]] | 1.252 cileagram<br/>1.111 cileagram | 90.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 361 | Q426968 | [[lacha chuircíneach]] | [[Íomhá:Knob-billed Duck Sarkidiornis melanotos, female, by Dr. Raju Kasambe DSCN8938 (1).jpg|center|128px]] | Sarkidiornis melanotos | [[:commons:Category:Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]] | 66 gram<br/>1.455 cileagram<br/>1.777 cileagram | | 29 lá |- | style='text-align:right'| 362 | Q26597 | [[lacha earrfhada]] | [[Íomhá:Clangula-hyemalis-011.jpg|center|128px]] | Clangula hyemalis | [[:commons:Category:Clangula hyemalis|Clangula hyemalis]] | | 0.71 méadar | |- | style='text-align:right'| 363 | Q654901 | [[lacha Fhilipíneach]] | [[Íomhá:Anas luzonica, Candaba Marsh, Luzon 1.jpg|center|128px]] | Anas luzonica | [[:commons:Category:Anas luzonica|Anas luzonica]] | 906 gram<br/>779 gram | 84 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 364 | Q535206 | [[lacha ghob-bhuí]] | [[Íomhá:Gelbschnabelente Anas undulata 0505273 Wikiausschnitt.jpg|center|128px]] | Anas undulata | [[:commons:Category:Anas undulata|Anas undulata]] | 55 gram | | |- | style='text-align:right'| 365 | Q851349 | [[lacha ghobrósach]] | [[Íomhá:Netta peposaca - Miguel - 569265081 (cropped).jpeg|center|128px]] | Netta peposaca | [[:commons:Category:Netta peposaca|Netta peposaca]] | 1.181 cileagram<br/>1.004 cileagram | | 28 lá |- | style='text-align:right'| 366 | Q845624 | [[lacha Hartlaub]] | [[Íomhá:Pteronetta hartlaubii (Hartlaub's Duck), Lac Mafoumi, Gabon 1.jpg|center|128px]] | Pteronetta hartlaubii | [[:commons:Category:Pteronetta hartlaubii|Pteronetta hartlaubii]] | 40 gram<br/>1.035 cileagram<br/>790 gram | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 367 | Q26635 | [[lacha iascán]] | [[Íomhá:2014-04-14 Aythya marila, female, Killingworth Lake, Northumberland 04.jpg|center|128px]] | Aythya marila | [[:commons:Category:Aythya marila|Aythya marila]] | | 0.82 méadar | |- | style='text-align:right'| 368 | Q917490 | [[lacha Meller]] | [[Íomhá:Anas.melleri.3.jpg|center|128px]] | Anas melleri | [[:commons:Category:Anas melleri|Anas melleri]] | 45 gram | | |- | style='text-align:right'| 369 | Q200339 | [[lacha mhandrach]] | [[Íomhá:Mandarin ducks by the Weiming Lake of Peking University 09.jpg|center|128px]] | Aix galericulata | [[:commons:Category:Aix galericulata|Aix galericulata]] | 41 gram | 71 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 370 | Q191723 | [[lacha mheirgeach]] | [[Íomhá:Ferruginous Pochard Aythya nyroca Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2746 (12).jpg|center|128px]] | Aythya nyroca | [[:commons:Category:Aythya nyroca|Aythya nyroca]] | 43 gram<br/>583 gram<br/>520 gram | 65 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 371 | Q601055 | [[lacha mhuinceach]] | [[Íomhá:Ring-necked Duck (f) (26058476660).jpg|center|128px]] | Aythya collaris | [[:commons:Category:Aythya collaris|Aythya collaris]] | 744 gram<br/>671 gram | 68 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 372 | Q647461 | [[lacha rua]] | [[Íomhá:065 - RUDDY DUCK (11-27-07) fem, oso flaco, sloco, ca oso (1) (8718083235).jpg|center|128px]] | Oxyura jamaicensis | [[:commons:Category:Oxyura jamaicensis|Oxyura jamaicensis]] | 590 gram<br/>499 gram | 57.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 373 | Q28106837 | [[Rualacha|Lacha rua]] | [[Íomhá:1994. Марка России 0170 hi.jpg|center|128px]] | Mareca penelope | [[:commons:Category:Mareca penelope|Mareca penelope]] | | | |- | style='text-align:right'| 374 | Q839542 | [[lacha spotghobach]] | [[Íomhá:Pair Indian Spot-billed Duck Karanji Mysore Dec23 A7C 08342.jpg|center|128px]] | Anas poecilorhyncha | [[:commons:Category:Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]] | 57 gram<br/>1.365 cileagram<br/>1.025 cileagram | 0.689 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 375 | Q570379 | [[ladhrán buí]] | [[Íomhá:Greater Yellowlegs2.jpg|center|128px]] | Tringa melanoleuca | [[:commons:Category:Tringa melanoleuca|Tringa melanoleuca]] | 27.9 gram<br/>170 gram | 72 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 376 | Q18840 | [[laidhrín glas]] | [[Íomhá:Greenshank (Tringa nebularia).jpg|center|128px]] | Tringa nebularia | [[:commons:Category:Tringa nebularia|Tringa nebularia]] | 30.5 gram<br/>173 gram | 0.61 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 377 | Q25418 | [[lasair choille]] | [[Íomhá:Carcar.jpg|center|128px]] | Carduelis carduelis | [[:commons:Category:Carduelis carduelis|Carduelis carduelis]] | 1.53 gram | 0.24 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 378 | Q27471 | [[Lasairchíor choiteann|lasairchíor]] | [[Íomhá:Regulus ignicapilla Frank Vassen.jpg|center|128px]] | Regulus ignicapilla | [[:commons:Category:Regulus ignicapilla|Regulus ignicapilla]] | | 14 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 379 | Q179863 | [[Lasairéan mór|lasairéan]] | [[Íomhá:Flamant rose Thyna009.jpg|center|128px]] | Phoenicopterus roseus | [[:commons:Category:Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]] | | 163.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 380 | Q644012 | [[Leptoptilos dubius]] | [[Íomhá:Greater Adjutant (Leptoptilos dubius).jpg|center|128px]] | Leptoptilos dubius | [[:commons:Category:Leptoptilos dubius|Leptoptilos dubius]] | | | |- | style='text-align:right'| 381 | Q155878 | [[liathchearc]] | [[Íomhá:Birkhahn.jpg|center|128px]] | Lyrurus tetrix | [[:commons:Category:Lyrurus tetrix|Lyrurus tetrix]] | 1.175 cileagram<br/>925 gram<br/>35.5 gram | 72 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 382 | Q845408 | [[Cearc fhraoigh Chugasaigh|liathchearc cugasach]] | [[Íomhá:Tetras du caucase jogo 0g.jpg|center|128px]] | Lyrurus mlokosiewiczi | [[:commons:Category:Lyrurus mlokosiewiczi|Lyrurus mlokosiewiczi]] | 32.5 gram<br/>865 gram<br/>766 gram | | 22 lá |- | style='text-align:right'| 383 | Q178942 | [[liatráisc]] | [[Íomhá:Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (33847459792).jpg|center|128px]] | Turdus viscivorus | [[:commons:Category:Turdus viscivorus|Turdus viscivorus]] | | 0.44 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 384 | Q26641 | [[lon creige]] | [[Íomhá:2015-04-20 Turdus torquatus torquatus Cairngorm 2.jpg|center|128px]] | Turdus torquatus | [[:commons:Category:Turdus torquatus|Turdus torquatus]] | 7.4 gram | 40 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 385 | Q58958 | [[luathrán]] | [[Íomhá:2014-05-25 Sanderling, Paignton Beach, Devon 1.jpg|center|128px]] | Calidris alba | [[:commons:Category:Calidris alba|Calidris alba]] | | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 386 | Q184432 | [[lóma Artach]] | [[Íomhá:Gavia arctica1.jpg|center|128px]] | Gavia arctica | [[:commons:Category:Gavia arctica|Gavia arctica]] | | 1.2 méadar | |- | style='text-align:right'| 387 | Q558990 | [[Lóma an Aigéin Chiúin|lóma ciúinmuirí]] | [[Íomhá:PacificLoon24.jpg|center|128px]] | Gavia pacifica | [[:commons:Category:Gavia pacifica|Gavia pacifica]] | 95 gram<br/>2.349 cileagram<br/>2.115 cileagram | | 29 lá |- | style='text-align:right'| 388 | Q26691 | [[lóma rua]] | [[Íomhá:Gavia stellata -Iceland -swimming-8.jpg|center|128px]] | Gavia stellata | [[:commons:Category:Gavia stellata|Gavia stellata]] | 1.729 cileagram<br/>1.477 cileagram | 1.04 méadar | |- | style='text-align:right'| 389 | Q673417 | [[Malacocincla perspicillata]] | [[Íomhá:Enigma dari Karst Meratus.jpg|center|128px]] | Malacocincla perspicillata | [[:commons:Category:Malacocincla perspicillata|Malacocincla perspicillata]] | | | |- | style='text-align:right'| 390 | Q25348 | [[mallard]] | [[Íomhá:Anas platyrhynchos (Male) on the ground.jpg|center|128px]] | Anas platyrhynchos | [[:commons:Category:Anas platyrhynchos|Anas platyrhynchos]] | | 0.88 méadar | |- | style='text-align:right'| 391 | Q28106966 | [[Gadual|Mareca strepera]] | [[Íomhá:Anas strepera pair.jpg|center|128px]] | Mareca strepera | [[:commons:Category:Mareca strepera|Mareca strepera]] | | | |- | style='text-align:right'| 392 | Q273067 | [[Meantán crochta|meantán crochadánach]] | [[Íomhá:Remiz pendulinus (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Remiz pendulinus | [[:commons:Category:Remiz pendulinus|Remiz pendulinus]] | 0.95 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 393 | Q192817 | [[meantán croiméalach]] | [[Íomhá:Bartmeise(Cropped) by Wolfram Riech.jpg|center|128px]] | Panurus biarmicus | [[:commons:Category:Panurus biarmicus|Panurus biarmicus]] | 1.88 gram<br/>15.3 gram | 17 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 394 | Q207831 | [[meantán cuircíneach]] | [[Íomhá:Lophophanes cristatus - 01.jpg|center|128px]] | Lophophanes cristatus | [[:commons:Category:Lophophanes cristatus|Lophophanes cristatus]] | 1.31 gram | 100000 millimetre | 14 lá |- | style='text-align:right'| 395 | Q574281 | [[Meantán gruama|meantán duairc]] | [[Íomhá:Poecile lugubris, Bulgaria 1.jpg|center|128px]] | Poecile lugubris | [[:commons:Category:Poecile lugubris|Poecile lugubris]] | 1.68 gram<br/>16.8 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 396 | Q191096 | [[meantán dubh]] | [[Íomhá:Coal Tit - Dugalbitta, Uttarakhand, India (15143483976).jpg|center|128px]] | Periparus ater | [[:commons:Category:Periparus ater|Periparus ater]] | 1.04 gram | 0.18 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 397 | Q170831 | [[meantán earrfhada]] | [[Íomhá:Long-tailed tit (74940).jpg|center|128px]] | Aegithalos caudatus | [[:commons:Category:Aegithalos caudatus|Aegithalos caudatus]] | | 18 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 398 | Q25404 | [[meantán gorm]] | [[Íomhá:Parus caeruleus1.jpg|center|128px]] | Cyanistes caeruleus | [[:commons:Category:Cyanistes caeruleus|Cyanistes caeruleus]] | 1.14 gram<br/>11.8 gram | 18 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 399 | Q4967039 | [[Meantán Hyrcaniach|meantán Iaránach]] | [[Íomhá:Poecile hyrcanus 122184675.jpg|center|128px]] | Poecile hyrcanus | [[:commons:Category:Poecile hyrcanus|Poecile hyrcanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 400 | Q207838 | [[meantán lathaí]] | [[Íomhá:Sumpfmeise im NSG Hirschacker und Dossenwald 2.jpg|center|128px]] | Poecile palustris | [[:commons:Category:Poecile palustris|Poecile palustris]] | 1.24 gram<br/>11.9 gram | 19 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 401 | Q215211 | [[meantán léana]] | [[Íomhá:Parus atricapillus 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Poecile montanus | [[:commons:Category:Poecile montanus|Poecile montanus]] | | 19 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 402 | Q25485 | [[meantán mór]] | [[Íomhá:Great tit (Parus major), Parc de Woluwé, Brussels (13042792905).jpg|center|128px]] | Parus major | [[:commons:Category:Parus major|Parus major]] | 1.68 gram<br/>18.5 gram | 0.23 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 403 | Q571268 | [[Stercorarius maccormicki|meirleach Antartach]] | [[Íomhá:Skua Terra Nova Bay 01.jpg|center|128px]] | Stercorarius maccormicki | [[:commons:Category:Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]] | 89.4 gram<br/>1.277 cileagram<br/>1.421 cileagram | 135 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 404 | Q203053 | [[meirleach Artach]] | [[Íomhá:2021-07-11 Parasitic jaeger chick.jpg|center|128px]] | Stercorarius parasiticus | [[:commons:Category:Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]] | | 1.06 méadar | |- | style='text-align:right'| 405 | Q207760 | [[meirleach mór]] | [[Íomhá:GreatSkuaInWater.jpg|center|128px]] | Stercorarius skua | [[:commons:Category:Stercorarius skua|Stercorarius skua]] | 111.7 gram<br/>1.735 cileagram<br/>1.935 cileagram | 136 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 406 | Q212767 | [[meirleach pomairíneach]] | [[Íomhá:Pomarine Skua ( Stercorarius pomarinus ) Adult summer ... Coatham Sands , Redcar (53247051024).jpg|center|128px]] | Stercorarius pomarinus | [[:commons:Category:Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]] | 66 gram<br/>648 gram<br/>740 gram | 1.18 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 407 | Q131918 | [[meirliún]] | [[Íomhá:Falco columbarius PP.jpg|center|128px]] | Falco columbarius | [[:commons:Category:Falco columbarius|Falco columbarius]] | 162 gram<br/>212 gram | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 408 | Q184518 | [[mionchnagaire breac]] | [[Íomhá:PicoidesMinorBack.jpg|center|128px]] | Dryobates minor | [[:commons:Category:Dryobates minor|Dryobates minor]] | | 26 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 409 | Q27075424 | [[Mionfhuiseog ladharghearr]] | [[Íomhá:Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens polatzeki, Fuerteventura.jpg|center|128px]] | Alaudala rufescens | [[:commons:Category:Alaudala rufescens|Alaudala rufescens]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 410 | Q386949 | [[mionghé Afracach]] | [[Íomhá:African pygmy goose, Nettapus auritus, at Muirhead Dams, Royal Macadamia Plantations, Machado, Limpopo, South Africa - male (26210431045) cropped.jpg|center|128px]] | Nettapus auritus | [[:commons:Category:Nettapus auritus|Nettapus auritus]] | 23 gram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 411 | Q191628 | [[mionghé bhánéadanach]] | [[Íomhá:Anser erythropus MHNT.ZOO.2010.11.14.6.jpg|center|128px]] | Anser erythropus | [[:commons:Category:Anser erythropus|Anser erythropus]] | 100 gram<br/>1.797 cileagram | 125 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 412 | Q833243 | [[mionlacha iascán]] | [[Íomhá:Aythya affinis.JPG|center|128px]] | Aythya affinis | [[:commons:Category:Aythya affinis|Aythya affinis]] | 825 gram<br/>748 gram | 72.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 413 | Q210954 | [[Steilléadar|Mionlacha lochlannach]] | [[Íomhá:047 - STELLER'S EIDER (6-16-2016) barrow, alaska -02 (27539228164).jpg|center|128px]] | Polysticta stelleri | [[:commons:Category:Polysticta stelleri|Polysticta stelleri]] | 58 gram<br/>807 gram | | |- | style='text-align:right'| 414 | Q28000 | [[mionladhrán buí]] | [[Íomhá:Lesser Yellowlegs.jpg|center|128px]] | Tringa flavipes | [[:commons:Category:Tringa flavipes|Tringa flavipes]] | 17.4 gram<br/>81 gram | 61.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 415 | Q229408 | [[mionphocaire gaoithe]] | [[Íomhá:A Lesser Kestrel on a Weak Perch (49591372658).jpg|center|128px]] | Falco naumanni | [[:commons:Category:Falco naumanni|Falco naumanni]] | 16 gram<br/>148 gram<br/>170 gram | 0.65 méadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 416 | Q239393 | [[mionscréachán liath]] | [[Íomhá:Lesser Grey Shrike by Daniel Bastaja.jpg|center|128px]] | Lanius minor | [[:commons:Category:Lanius minor|Lanius minor]] | 4.3 gram<br/>46 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 417 | Q191155 | [[mionulchabhán Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian pygmy owl (Glaucidium passerinum) Białowieza.jpg|center|128px]] | Glaucidium passerinum | [[:commons:Category:Glaucidium passerinum|Glaucidium passerinum]] | 8.3 gram<br/>58 gram<br/>73 gram | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 418 | Q742818 | [[monál Himiléach]] | [[Íomhá:Himalayan Monal Adult Female Tungnath Rudraprayag Uttarakhand India 14.06.2013.jpg|center|128px]] | Lophophorus impejanus | [[:commons:Category:Lophophorus impejanus|Lophophorus impejanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 419 | Q242851 | [[musclacha]] | [[Íomhá:Muskovy duck (Cairina moschata).JPG|center|128px]] | Cairina moschata | [[:commons:Category:Cairina moschata|Cairina moschata]] | 74 gram<br/>3 cileagram<br/>1.25 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 420 | Q116667 | [[Míona coiteann|míona]] | [[Íomhá:Common Myna in Rabindra Sarobar February 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|128px]] | Acridotheres tristis | [[:commons:Category:Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]] | 7.1 gram | 0.378 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 421 | Q180835 | [[mórcheolaire giolcaí]] | [[Íomhá:Drosselrohrsänger Great reed warbler.jpg|center|128px]] | Acrocephalus arundinaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus arundinaceus|Acrocephalus arundinaceus]] | 3.15 gram | | |- | style='text-align:right'| 422 | Q26209 | [[mórchnagaire breac]] | [[Íomhá:Dendrocopos major EM1B2679 (35219263071).jpg|center|128px]] | Dendrocopos major | [[:commons:Category:Dendrocopos major|Dendrocopos major]] | 5.7 gram<br/>89 gram | 36 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 423 | Q333796 | [[Éigrit mhór ghorm|Mórchorr ghorm]] | [[Íomhá:Great blue heron in GWC (21718).jpg|center|128px]] | Ardea herodias | [[:commons:Category:Ardea herodias|Ardea herodias]] | 2.48 cileagram<br/>2.11 cileagram | 183 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 424 | Q665363 | [[mórchuach bhreac]] | [[Íomhá:Clamator glandarius (juvenile).jpg|center|128px]] | Clamator glandarius | [[:commons:Category:Clamator glandarius|Clamator glandarius]] | 9.85 gram<br/>169 gram<br/>138 gram | | |- | style='text-align:right'| 425 | Q476356 | [[Sléibhín Pallas|mórfhaoileán ceanndubh]] | [[Íomhá:Larus ichthyaetus.jpg|center|128px]] | Ichthyaetus ichthyaetus | [[:commons:Category:Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]] | 112 gram<br/>1.599 cileagram<br/>1.189 cileagram | 161 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 426 | Q184508 | [[mórscréachán liath]] | [[Íomhá:Great Grey Shrike in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Lanius excubitor | [[:commons:Category:Lanius excubitor|Lanius excubitor]] | 63.4 gram | 32 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 427 | Q81515 | [[mórulchabhán cluasach]] | [[Íomhá:Bubo virginianus -Canada-6.jpg|center|128px]] | Bubo virginianus | [[:commons:Category:Bubo virginianus|Bubo virginianus]] | | 1.34 méadar | |- | style='text-align:right'| 428 | Q25692 | [[naoscach]] | [[Íomhá:Bekassine (Blick nach oben).jpg|center|128px]] | Gallinago gallinago | [[:commons:Category:Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]] | 111 gram<br/>128 gram | 0.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 429 | Q26711 | [[naoscach bhídeach]] | [[Íomhá:Lymnocryptes minimus.jpg|center|128px]] | Lymnocryptes minimus | [[:commons:Category:Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]] | 53.7 gram<br/>46.7 gram | 40 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 430 | Q687695 | [[néné]] | [[Íomhá:Branta sandvicensis -Kilauea Point National Wildlife Refuge, Hawaii, USA-8.jpg|center|128px]] | Branta sandvicensis | [[:commons:Category:Branta sandvicensis|Branta sandvicensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 431 | Q1193048 | [[Gearg choille scornáin|Odontophorus strophium]] | [[Íomhá:Odontophorus strophium - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100201 (cropped).tif|center|128px]] | Odontophorus strophium | [[:commons:Category:Odontophorus strophium|Odontophorus strophium]] | | | |- | style='text-align:right'| 432 | Q188660 | [[Opisthocomus hoazin]] | [[Íomhá:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) Rio Napo.jpg|center|128px]] | Opisthocomus hoazin | [[:commons:Category:Opisthocomus hoazin|Opisthocomus hoazin]] | | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 433 | Q279939 | [[Oxyura maccoa]] | [[Íomhá:Oxyura maccoa.jpg|center|128px]] | Oxyura maccoa | [[:commons:Category:Oxyura maccoa|Oxyura maccoa]] | 96 gram<br/>820 gram<br/>554 gram | | 26 lá |- | style='text-align:right'| 434 | Q27075910 | [[parúl tuaisceartach]] | [[Íomhá:Northern parula (81098).jpg|center|128px]] | Setophaga americana | [[:commons:Category:Setophaga americana|Setophaga americana]] | 1.26 gram | | |- | style='text-align:right'| 435 | Q26106 | [[Patraisc choiteann|patraisc]] | [[Íomhá:Nurmkana (cropped).jpg|center|128px]] | Perdix perdix | [[:commons:Category:Perdix perdix|Perdix perdix]] | | 46 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 436 | Q733777 | [[patraisc bhroinnliath]] | [[Íomhá:Lossy-page1-2929px-Perdix personata - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100109.png|center|128px]] | Arborophila orientalis | [[:commons:Category:Arborophila orientalis|Arborophila orientalis]] | | | |- | style='text-align:right'| 437 | Q754863 | [[patraisc chosdearg]] | [[Íomhá:AlectorisRufa.jpg|center|128px]] | Alectoris rufa | [[:commons:Category:Alectoris rufa|Alectoris rufa]] | 20.1 gram | 48 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 438 | Q194043 | [[patraisc thiucair]] | [[Íomhá:Chukar Partridge (Alectoris chukar) (39660989151).jpg|center|128px]] | Alectoris chukar | [[:commons:Category:Alectoris chukar|Alectoris chukar]] | 650 gram<br/>565 gram<br/>22.5 gram | 51 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 439 | Q168748 | [[Peannaire (éan)|peannaire]] | [[Íomhá:Secretario (Sagittarius serpentarius), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-23, DD 13.jpg|center|128px]] | Sagittarius serpentarius | [[:commons:Category:Sagittarius serpentarius|Sagittarius serpentarius]] | 130 gram<br/>4.052 cileagram | 203 ceintiméadar | 44 lá |- | style='text-align:right'| 440 | Q208060 | [[pearaicít rósbhráisléadach]] | [[Íomhá:African Rose-ringed Parakeet, Tamanrasset, Algeria 1.jpg|center|128px]] | Psittacula krameri | [[:commons:Category:Psittacula krameri|Psittacula krameri]] | | 45 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 441 | Q220328 | [[pearóid liath Afracach]] | [[Íomhá:Perroquet à Yampopo Beach - Douala.jpg|center|128px]] | Psittacus erithacus | [[:commons:Category:Psittacus erithacus|Psittacus erithacus]] | 18.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 442 | Q199427 | [[peileacán bán]] | [[Íomhá:Great white pelican (Pelecanus onocrotalus).jpg|center|128px]] | Pelecanus onocrotalus | [[:commons:Category:Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]] | 180 gram<br/>11.45 cileagram<br/>7.59 cileagram | 2.91 méadar | |- | style='text-align:right'| 443 | Q184751 | [[peileacán Dalmátach]] | [[Íomhá:Dalmatian Pelican Pelecanus crispus by Dr. Raju Kasambe DSCN6899 (3).jpg|center|128px]] | Pelecanus crispus | [[:commons:Category:Pelecanus crispus|Pelecanus crispus]] | | 320 ceintiméadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 444 | Q385891 | [[piasún cír]] | [[Íomhá:Cheer Pheasant.jpg|center|128px]] | Catreus wallichii | [[:commons:Category:Catreus wallichii|Catreus wallichii]] | 1.525 cileagram<br/>1.13 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 445 | Q25307 | [[Snag breac|Pica pica]] | [[Íomhá:Eurasian magpie (10860).jpg|center|128px]] | Pica pica | [[:commons:Category:Pica pica|Pica pica]] | 9.9 gram<br/>221 gram<br/>191 gram | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 446 | Q25392 | [[pilibín]] | [[Íomhá:Northern-Lapwing-Vanellus-vanellus.jpg|center|128px]] | Vanellus vanellus | [[:commons:Category:Vanellus vanellus|Vanellus vanellus]] | 25.5 gram | 0.75 méadar<br/>69.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 447 | Q279307 | [[pilibín ealtúil]] | [[Íomhá:Sociable Lapwing, Korgalzhynskiy, Kazakhstan 1.jpg|center|128px]] | Vanellus gregarius | [[:commons:Category:Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]] | 26.5 gram<br/>252 gram<br/>200 gram | 70 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 448 | Q161829 | [[piongain impireach]] | [[Íomhá:202501 Emperor penguin.svg|center|128px]] | Aptenodytes forsteri | [[:commons:Category:Aptenodytes forsteri|Aptenodytes forsteri]] | 425 gram | | |- | style='text-align:right'| 449 | Q494544 | [[Corr bheag|Platalea minor]] | [[Íomhá:Platalea minor okinawa.jpg|center|128px]] | Platalea minor | [[:commons:Category:Platalea minor|Platalea minor]] | | 110 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 450 | Q26490 | [[Pocaire gaoithe coiteann|pocaire gaoithe]] | [[Íomhá:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|center|128px]] | Falco tinnunculus | [[:commons:Category:Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]] | 201 gram | 0.73 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 451 | Q187902 | [[Cearcóg chorcra|Porphyrio porphyrio]] | [[Íomhá:Purpurhuhn.jpg|center|128px]] | Porphyrio porphyrio | [[:commons:Category:Porphyrio porphyrio|Porphyrio porphyrio]] | | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 452 | Q25700 | [[praslacha]] | [[Íomhá:Common Teal Male (8602525826).jpg|center|128px]] | Anas crecca | [[:commons:Category:Anas crecca|Anas crecca]] | | 0.59 méadar | |- | style='text-align:right'| 453 | Q331447 | [[praslacha mharmarach]] | [[Íomhá:Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris) RWD2.jpg|center|128px]] | Marmaronetta angustirostris | [[:commons:Category:Marmaronetta angustirostris|Marmaronetta angustirostris]] | 562 gram<br/>492 gram | 65 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 454 | Q695729 | [[pratancól dubheiteach]] | [[Íomhá:Black-winged pratincole (Glareola nordmanni) at Mkhombo Dam, Mpumalanga (36861637734).jpg|center|128px]] | Glareola nordmanni | [[:commons:Category:Glareola nordmanni|Glareola nordmanni]] | 11 gram<br/>97 gram | 64 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 455 | Q330310 | [[pratancól muinceach]] | [[Íomhá:Collared pratincole (Glareola pratincola).jpg|center|128px]] | Glareola pratincola | [[:commons:Category:Glareola pratincola|Glareola pratincola]] | 10.1 gram<br/>77 gram | 65 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 456 | Q1262047 | [[Seabhac droimliath|Pseudastur occidentalis]] | [[Íomhá:Gray-backed Hawk - South-Ecuador S4E8637 (15478568822).jpg|center|128px]] | Pseudastur occidentalis | [[:commons:Category:Pseudastur occidentalis|Pseudastur occidentalis]] | | | |- | style='text-align:right'| 457 | Q643836 | [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | [[Íomhá:Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg|center|128px]] | Pyrrhocorax pyrrhocorax | [[:commons:Category:Pyrrhocorax pyrrhocorax|Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | 312 gram<br/>263 gram | 82 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 458 | Q244350 | [[póiseard cíordhearg]] | [[Íomhá:Netta rufina - Jona (SG) Stampf 2011-04-24 15-55-58.jpg|center|128px]] | Netta rufina | [[:commons:Category:Netta rufina|Netta rufina]] | 56 gram<br/>1.115 cileagram | 87 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 459 | Q642685 | [[riabhóg chladaigh]] | [[Íomhá:2015-04-22 Anthus petrosus, Portsoy.jpg|center|128px]] | Anthus petrosus | [[:commons:Category:Anthus petrosus|Anthus petrosus]] | | 25 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 460 | Q143313 | [[riabhóg choille]] | [[Íomhá:2015-04-21 Anthus trivialis, Abernethy Forest 1.jpg|center|128px]] | Anthus trivialis | [[:commons:Category:Anthus trivialis|Anthus trivialis]] | 22 gram<br/>25 gram | 0.27 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 461 | Q27226 | [[riabhóg dhonn]] | [[Íomhá:Anthus campestris-3.jpg|center|128px]] | Anthus campestris | [[:commons:Category:Anthus campestris|Anthus campestris]] | 2.73 gram<br/>22 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 462 | Q26956 | [[riabhóg mhóna]] | [[Íomhá:Meadow-Pipit.jpg|center|128px]] | Anthus pratensis | [[:commons:Category:Anthus pratensis|Anthus pratensis]] | 2.06 gram | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 463 | Q241347 | [[riabhóg phíbrua]] | [[Íomhá:Anthus cervinus2.jpg|center|128px]] | Anthus cervinus | [[:commons:Category:Anthus cervinus|Anthus cervinus]] | 2.01 gram | | |- | style='text-align:right'| 464 | Q208707 | [[riabhóg uisce]] | [[Íomhá:Anthus spinoletta - Water Pipit, Kahramanmaraş 2016-11-18 01-10.jpg|center|128px]] | Anthus spinoletta | [[:commons:Category:Anthus spinoletta|Anthus spinoletta]] | 2.73 gram | 26 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 465 | Q179367 | [[rollóir Eorpach]] | [[Íomhá:Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|center|128px]] | Coracias garrulus | [[:commons:Category:Coracias garrulus|Coracias garrulus]] | | | 18 lá |- | style='text-align:right'| 466 | Q927358 | [[rowi]] | [[Íomhá:Okarito kiwi 2.jpg|center|128px]] | Apteryx rowi | [[:commons:Category:Apteryx rowi|Apteryx rowi]] | | | |- | style='text-align:right'| 467 | Q28122714 | [[rufachán]] | [[Íomhá:Philomachus pugnaxRuffKampfläufer.JPG|center|128px]] | Calidris pugnax | [[:commons:Category:Calidris pugnax|Calidris pugnax]] | 21 gram<br/>170 gram<br/>102 gram | | 21 lá |- | style='text-align:right'| 468 | Q185099 | [[rálóg uisce]] | [[Íomhá:Wasserralle Bodensee.jpg|center|128px]] | Rallus aquaticus | [[:commons:Category:Rallus aquaticus|Rallus aquaticus]] | 125 gram<br/>98 gram | 42 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 469 | Q25383 | [[rí rua]] | [[Íomhá:Fringilla coelebs (5577610542).jpg|center|128px]] | Fringilla coelebs | [[:commons:Category:Fringilla coelebs|Fringilla coelebs]] | 2.16 gram<br/>22 gram | 0.26 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 470 | Q182209 | [[rí-phiongain]] | [[Íomhá:King Penguins on Saunders Island (5586254113).jpg|center|128px]] | Aptenodytes patagonicus | [[:commons:Category:Aptenodytes patagonicus|Aptenodytes patagonicus]] | 306 gram<br/>12.8 cileagram<br/>11.5 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 471 | Q130933 | [[Rí-ulchabhán Eoráiseach|rí-ulchabhán]] | [[Íomhá:Hubro (Bubo bubo).JPG|center|128px]] | Bubo bubo | [[:commons:Category:Bubo bubo|Bubo bubo]] | 80 gram<br/>2.38 cileagram<br/>2.992 cileagram | 174 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 472 | Q1273551 | [[rí-ulchabhán beag]] | [[Íomhá:PseudoptynxGurneyiSmit.jpg|center|128px]] | Otus gurneyi | [[:commons:Category:Otus gurneyi|Otus gurneyi]] | | | |- | style='text-align:right'| 473 | Q819706 | [[Carpodacus rubicilla|rósghlasán mór Cugasach]] | [[Íomhá:Great Rosefinch North Sikkim India 15.10.2019.jpg|center|128px]] | Carpodacus rubicilla | [[:commons:Category:Carpodacus rubicilla|Carpodacus rubicilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 474 | Q46143 | [[rósghlasán scarlóideach]] | [[Íomhá:Carpodacus erythrinus 20060623.jpg|center|128px]] | Carpodacus erythrinus | [[:commons:Category:Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]] | | 26 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 475 | Q25386 | [[rúcach]] | [[Íomhá:Corvus frugilegus -Dartmoor, Devon, England-8.jpg|center|128px]] | Corvus frugilegus | [[:commons:Category:Corvus frugilegus|Corvus frugilegus]] | 489 gram<br/>418 gram | 0.93 méadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 476 | Q25777 | [[sacán]] | [[Íomhá:Björktrast (Turdus pilaris)-4.jpg|center|128px]] | Turdus pilaris | [[:commons:Category:Turdus pilaris|Turdus pilaris]] | 6.8 gram<br/>105 gram | 0.42 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 477 | Q201300 | [[sceadach]] | [[Íomhá:Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg|center|128px]] | Melanitta fusca | [[:commons:Category:Melanitta fusca|Melanitta fusca]] | 1.762 cileagram | 0.97 méadar | |- | style='text-align:right'| 478 | Q178821 | [[scodalach dubheiteach]] | [[Íomhá:Himantopus himantopus - Pak Thale.jpg|center|128px]] | Himantopus himantopus | [[:commons:Category:Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]] | 21.8 gram<br/>160 gram | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 479 | Q752678 | [[Scréachán isibéalach|scréachán banbhuí]] | [[Íomhá:Basai Wetland Gurgaon DSC9380 Isabelline shrike.JPG|center|128px]] | Lanius isabellinus | [[:commons:Category:Lanius isabellinus|Lanius isabellinus]] | 30 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 480 | Q235052 | [[scréachán coille]] | [[Íomhá:Lanius senator01 new.jpg|center|128px]] | Lanius senator | [[:commons:Category:Lanius senator|Lanius senator]] | 3.4 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 481 | Q26671 | [[scréachán droimrua]] | [[Íomhá:Lanius collurio - Red-backed shrike 09.jpg|center|128px]] | Lanius collurio | [[:commons:Category:Lanius collurio|Lanius collurio]] | 3.15 gram | 26 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 482 | Q25354 | [[scréachóg]] | [[Íomhá:Garrulus glandarius - Eurasian Jay 01.jpg|center|128px]] | Garrulus glandarius | [[:commons:Category:Garrulus glandarius|Garrulus glandarius]] | 8.5 gram | 0.54 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 483 | Q80858 | [[scréachóg liath]] | [[Íomhá:Canada jay (53737791802).jpg|center|128px]] | Perisoreus canadensis | [[:commons:Category:Perisoreus canadensis|Perisoreus canadensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 484 | Q25317 | [[scréachóg reilige]] | [[Íomhá:Tyto alba tylluan wen detail.jpg|center|128px]] | Tyto alba | [[:commons:Category:Tyto alba|Tyto alba]] | 580 gram | 0.9 méadar | |- | style='text-align:right'| 485 | Q27434 | [[Scótar coiteann|Scótar]] | [[Íomhá:Männliche Trauerente (Melanitta nigra) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|center|128px]] | Melanitta nigra | [[:commons:Category:Melanitta nigra|Melanitta nigra]] | | 0.85 méadar | |- | style='text-align:right'| 486 | Q2020137 | [[Scótar báneiteach]] | [[Íomhá:Melanitta fusca var deglandi f Toronto.jpg|center|128px]] | Melanitta deglandi | [[:commons:Category:Melanitta deglandi|Melanitta deglandi]] | | | |- | style='text-align:right'| 487 | Q529048 | [[Scótar Meiriceánach]] | [[Íomhá:Melanitta americana Barnegat NJ.jpg|center|128px]] | Melanitta americana | [[:commons:Category:Melanitta americana|Melanitta americana]] | | | |- | style='text-align:right'| 488 | Q742468 | [[scótar toinne]] | [[Íomhá:Melanitta perspicillata female.jpg|center|128px]] | Melanitta perspicillata | [[:commons:Category:Melanitta perspicillata|Melanitta perspicillata]] | 62 gram<br/>1 cileagram<br/>900 gram | 84 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 489 | Q943329 | [[Tuirne lín Meiriceánach|seabhac oíche Meiriceánach]] | [[Íomhá:Chordeiles minor -British Columbia -Canada-8c.jpg|center|128px]] | Chordeiles minor | [[:commons:Category:Chordeiles minor|Chordeiles minor]] | 79.3 gram | | |- | style='text-align:right'| 490 | Q606755 | [[Speirsheabhac Seapánach|seabhac Seapánach]] | [[Íomhá:ツミ.jpg|center|128px]] | Accipiter gularis | [[:commons:Category:Accipiter gularis|Accipiter gularis]] | | 52 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 491 | Q234722 | [[Iolar Bonelli|seabhaciolar]] | [[Íomhá:Bonelli's Eagle.jpg|center|128px]] | Aquila fasciata | [[:commons:Category:Aquila fasciata|Aquila fasciata]] | 1.82 cileagram<br/>2.56 cileagram<br/>112 gram | | |- | style='text-align:right'| 492 | Q25761 | [[seil-lacha]] | [[Íomhá:2014-04-18 Tadorna tadorna pair, Swallow Pond.jpg|center|128px]] | Tadorna tadorna | [[:commons:Category:Tadorna tadorna|Tadorna tadorna]] | 78 gram<br/>1.261 cileagram<br/>1.043 cileagram | 112 ceintiméadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 493 | Q170723 | [[seil-lacha rua]] | [[Íomhá:Ruddy Shelduck (Tadorna ferruginea)- Female at Bharatpur I IMG 5336.jpg|center|128px]] | Tadorna ferruginea | [[:commons:Category:Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]] | 83 gram<br/>1.36 cileagram<br/>1.1 cileagram | 133 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 494 | Q621833 | [[seirín ceanndubh]] | [[Íomhá:Serinus pusillus - Red-fronted serin 01.jpg|center|128px]] | Serinus pusillus | [[:commons:Category:Serinus pusillus|Serinus pusillus]] | 1.43 gram | | |- | style='text-align:right'| 495 | Q27461190 | [[Praslacha Bhaikalach|Sibirionetta formosa]] | [[Íomhá:Anas.formosa.4.jpg|center|128px]] | Sibirionetta formosa | [[:commons:Category:Sibirionetta formosa|Sibirionetta formosa]] | | | |- | style='text-align:right'| 496 | Q27075864 | [[siscín]] | [[Íomhá:Carduelis spinus male.jpg|center|128px]] | Spinus spinus | [[:commons:Category:Spinus spinus|Spinus spinus]] | 1.29 gram<br/>13.8 gram | 0.21 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 497 | Q25634 | [[sléibhín]] | [[Íomhá:Black-headed Gull - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|center|128px]] | Chroicocephalus ridibundus | [[:commons:Category:Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]] | 294 gram<br/>267 gram | 0.97 méadar | |- | style='text-align:right'| 498 | Q164467 | [[sléibhín beag]] | [[Íomhá:Bird Yyterin lietteet 4.jpg|center|128px]] | Hydrocoloeus minutus | [[:commons:Category:Hydrocoloeus minutus|Hydrocoloeus minutus]] | 98 gram | 78 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 499 | Q276189 | [[sléibhín Meánmhuirí]] | [[Íomhá:2013-08-01 Ichthyaetus melanocephalus, Brierdene, Whitley Bay, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Ichthyaetus melanocephalus | [[:commons:Category:Ichthyaetus melanocephalus|Ichthyaetus melanocephalus]] | | 96 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 500 | Q843175 | [[smólach breacdhorcha]] | [[Íomhá:Turdus naumanni naumanni.jpg|center|128px]] | Turdus naumanni | [[:commons:Category:Turdus naumanni|Turdus naumanni]] | | | |- | style='text-align:right'| 501 | Q26349 | [[smólach ceoil]] | [[Íomhá:Song thrush (Turdus philomelos philomelos).jpg|center|128px]] | Turdus philomelos | [[:commons:Category:Turdus philomelos|Turdus philomelos]] | 6 gram<br/>72 gram | 0.36 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 502 | Q80780 | [[smólach píbdhubh]] | [[Íomhá:A dark-throated Thrush female - Dhanachuli, Uttarakhand India.jpg|center|128px]] | Turdus atrogularis | [[:commons:Category:Turdus atrogularis|Turdus atrogularis]] | | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 503 | Q1591651 | [[Smólach ordúil|smólach rua-eiteach]] | [[Íomhá:Turdus eunomus s3.jpg|center|128px]] | Turdus eunomus | [[:commons:Category:Turdus eunomus|Turdus eunomus]] | | | |- | style='text-align:right'| 504 | Q258964 | [[smólach Sibéarach]] | [[Íomhá:Geokichla sibirica, Slyudyansky Raion, Irkutsk Oblast, Russia 1.jpg|center|128px]] | Geokichla sibirica | [[:commons:Category:Geokichla sibirica|Geokichla sibirica]] | 60 gram<br/>70 gram | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 505 | Q796672 | [[Éan oighinn|smólach talún]] | [[Íomhá:Ovenbird (90497).jpg|center|128px]] | Seiurus aurocapilla | [[:commons:Category:Seiurus aurocapilla|Seiurus aurocapilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 506 | Q949662 | [[smólach White]] | [[Íomhá:Zoothera aurea, Hong Kong 1.jpg|center|128px]] | Zoothera aurea | [[:commons:Category:Zoothera aurea|Zoothera aurea]] | | | |- | style='text-align:right'| 507 | Q193593 | [[Snag coiteann|snag]] | [[Íomhá:Certhia familiaris 01.jpg|center|128px]] | Certhia familiaris | [[:commons:Category:Certhia familiaris|Certhia familiaris]] | 9.95 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 508 | Q125895 | [[Reathaí ladharghearr|snag ladharghearr]] | [[Íomhá:Short-toed treecreeper (Certhia brachydactyla brachydactyla).jpg|center|128px]] | Certhia brachydactyla | [[:commons:Category:Certhia brachydactyla|Certhia brachydactyla]] | 1.16 gram<br/>8.4 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 509 | Q28106731 | [[Spadalach tuaisceartach|spadalghob]] | [[Íomhá:Northern Shoveler-Anas clypeata female.jpg|center|128px]] | Spatula clypeata | [[:commons:Category:Spatula clypeata|Spatula clypeata]] | | | |- | style='text-align:right'| 510 | Q28106902 | [[Praslacha shamhraidh|Spatula querquedula]] | [[Íomhá:Anas querquedula, Llobregat Delta, Barcelona 6.jpg|center|128px]] | Spatula querquedula | [[:commons:Category:Spatula querquedula|Spatula querquedula]] | | | |- | style='text-align:right'| 511 | Q25334 | [[Spideog bhroinndearg|spideog]] | [[Íomhá:Erithacus rubecula with cocked head.jpg|center|128px]] | Erithacus rubecula | [[:commons:Category:Erithacus rubecula|Erithacus rubecula]] | 2.4 gram | 21 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 512 | Q557745 | [[spideog phíb-bhán]] | [[Íomhá:Berkute (cropped).jpg|center|128px]] | Irania gutturalis | [[:commons:Category:Irania gutturalis|Irania gutturalis]] | 2.66 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 513 | Q25380 | [[spioróg]] | [[Íomhá:Accipiter nisus Meneer Zjeroen.jpg|center|128px]] | Accipiter nisus | [[:commons:Category:Accipiter nisus|Accipiter nisus]] | 110 gram<br/>22.5 gram<br/>150 gram<br/>290 gram | 0.67 méadar | |- | style='text-align:right'| 514 | Q114338 | [[spioróg Leiveantach]] | [[Íomhá:Accipiter brevipes, male.jpg|center|128px]] | Accipiter brevipes | [[:commons:Category:Accipiter brevipes|Accipiter brevipes]] | | 0.7 méadar | |- | style='text-align:right'| 515 | Q137474876 | [[Spioróg mhór]] | [[Íomhá:Northern Goshawk ad M2.jpg|center|128px]] | Astur gentilis | | | | |- | style='text-align:right'| 516 | Q25421 | [[spágaire tonn]] | [[Íomhá:Little Grebe - Tachybaptus ruficollis 15-1.jpg|center|128px]] | Tachybaptus ruficollis | [[:commons:Category:Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]] | 13.7 gram | 42 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 517 | Q753741 | [[Gaineamhchearc bhiorearrach|steipcholúr biorearrach]] | [[Íomhá:Pterocles alchata (cropped).jpg|center|128px]] | Pterocles alchata | [[:commons:Category:Pterocles alchata|Pterocles alchata]] | 25 gram<br/>250 gram<br/>225 gram | 59.5 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 518 | Q383182 | [[Gaineamhchearc bholgdhubh|steipcholúr tarrdhubh]] | [[Íomhá:Pterocles orientalis 1921.jpg|center|128px]] | Pterocles orientalis | [[:commons:Category:Pterocles orientalis|Pterocles orientalis]] | 28 gram<br/>428 gram<br/>383 gram | 71.5 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 519 | Q25352 | [[storc bán]] | [[Íomhá:00 4439 Storchennest mit Küken.jpg|center|128px]] | Ciconia ciconia | [[:commons:Category:Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]] | 110 gram | 1.91 méadar | |- | style='text-align:right'| 520 | Q25398 | [[storc dubh]] | [[Íomhá:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|center|128px]] | Ciconia nigra | [[:commons:Category:Ciconia nigra|Ciconia nigra]] | | 1.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 521 | Q616393 | [[Ulchabhán mínlíneach|Strix leptogrammica]] | [[Íomhá:Brown Wood Owl (14157347364).jpg|center|128px]] | Strix leptogrammica | [[:commons:Category:Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]] | | | |- | style='text-align:right'| 522 | Q17592 | [[Struthio|Struthio camelus]] | [[Íomhá:North African Ostrich - Masai Ostrich (Struthio camelus massaicus) - Flickr - Lip Kee.jpg|center|128px]] | Struthio camelus | [[:commons:Category:Struthio camelus|Struthio camelus]] | 1.5 cileagram<br/>115 cileagram<br/>100 cileagram | | 42 lá |- | style='text-align:right'| 523 | Q27043839 | [[Gearg Shíneach|Synoicus chinensis]] | [[Íomhá:Synoicus chinensis chinensis, Tanglin, Singapore 1.jpg|center|128px]] | Synoicus chinensis | [[:commons:Category:Synoicus chinensis|Synoicus chinensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 524 | Q192524 | [[séirín Canárach]] | [[Íomhá:Serinus canaria -Parque Rural del Nublo, Gran Canaria, Spain -male-8a.jpg|center|128px]] | Serinus canaria | [[:commons:Category:Serinus canaria|Serinus canaria]] | 1.54 gram<br/>15.3 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 525 | Q26135 | [[síodeiteach Boihéamach]] | [[Íomhá:Bohemian waxwing (Bombycilla garrulus), Uitkerke, Belgium (16366736689).jpg|center|128px]] | Bombycilla garrulus | [[:commons:Category:Bombycilla garrulus|Bombycilla garrulus]] | | 34 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 526 | Q1084995 | [[Estrilda melpoda|síodghob leiceann flannbhuí]] | [[Íomhá:Orange-Cheeked Waxbill zackandzill.jpg|center|128px]] | Estrilda melpoda | [[:commons:Category:Estrilda melpoda|Estrilda melpoda]] | 0.68 gram<br/>7.8 gram | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 527 | Q26452 | [[Síolghé thaiga|síolghé]] | [[Íomhá:Anser fabalis fabalis (Taiga Bean Goose), Naturschutzgebiet Schellbruch, Lübeck, Germany.jpg|center|128px]] | Anser fabalis | [[:commons:Category:Anser fabalis|Anser fabalis]] | 146 gram<br/>3.198 cileagram<br/>2.843 cileagram | 1.62 méadar | |- | style='text-align:right'| 528 | Q673280 | [[síolghé thundra]] | [[Íomhá:101777 豆雁來臨.jpg|center|128px]] | Anser serrirostris | [[:commons:Category:Anser serrirostris|Anser serrirostris]] | | | |- | style='text-align:right'| 529 | Q241349 | [[Síolta chochaill|Síolta chochallach]] | [[Íomhá:Hooded merganser female in CP (40676).jpg|center|128px]] | Lophodytes cucullatus | [[:commons:Category:Lophodytes cucullatus|Lophodytes cucullatus]] | | 63 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 530 | Q200646 | [[síolta gheal]] | [[Íomhá:Mergellus albellus, Killingworth Lake, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Mergellus albellus | [[:commons:Category:Mergellus albellus|Mergellus albellus]] | 42 gram<br/>652 gram<br/>568 gram | 62 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 531 | Q180991 | [[síolta mhór]] | [[Íomhá:Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|128px]] | Mergus merganser | [[:commons:Category:Mergus merganser|Mergus merganser]] | 1.709 cileagram<br/>1.232 cileagram | 0.93 méadar | |- | style='text-align:right'| 532 | Q189609 | [[síolta rua]] | [[Íomhá:Merganser (53630992394).jpg|center|128px]] | Mergus serrator | [[:commons:Category:Mergus serrator|Mergus serrator]] | 72 gram<br/>1.135 cileagram<br/>908 gram | 0.87 méadar | |- | style='text-align:right'| 533 | Q205930 | [[tarmachan]] | [[Íomhá:Lagopus muta2.jpg|center|128px]] | Lagopus muta | [[:commons:Category:Lagopus muta|Lagopus muta]] | 665 gram<br/>555 gram | 57 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 534 | Q218543 | [[Corr thíograch chíorbhán|Tigriornis leucolopha]] | [[Íomhá:White-crested Tiger-Heron - Ankasa - Ghana 14 S4E2068 (16010535898).jpg|center|128px]] | Tigriornis leucolopha | [[:commons:Category:Tigriornis leucolopha|Tigriornis leucolopha]] | | | |- | style='text-align:right'| 535 | Q185784 | [[tiuf-teaf]] | [[Íomhá:Chiff Chaff (13324838524).jpg|center|128px]] | Phylloscopus collybita | [[:commons:Category:Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]] | | 18 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 536 | Q3729103 | [[Ceolaire Sindeach|tiuf-teaf sléibhe]] | [[Íomhá:Phylloscopus sindianus 1889.jpg|center|128px]] | Phylloscopus sindianus | [[:commons:Category:Phylloscopus sindianus|Phylloscopus sindianus]] | 7 gram | | |- | style='text-align:right'| 537 | Q667778 | [[tokoeka]] | [[Íomhá:Tokoeka.jpg|center|128px]] | Apteryx australis | [[:commons:Category:Apteryx australis|Apteryx australis]] | 2.208 cileagram<br/>2.535 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 538 | Q607027 | [[torspideog ruadhonn]] | [[Íomhá:Agrobate roux au Parc National de l'Ichkeul (Tunisia), crop.jpg|center|128px]] | Cercotrichas galactotes | [[:commons:Category:Cercotrichas galactotes|Cercotrichas galactotes]] | 3.2 gram<br/>22.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 539 | Q26017 | [[traonach]] | [[Íomhá:Corncrake2.jpg|center|128px]] | Crex crex | [[:commons:Category:Crex crex|Crex crex]] | 13.2 gram | 50 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 540 | Q26717 | [[Tuirne lín Eorpach|tuirne lín]] | [[Íomhá:Caprimulgus europaeus g.JPG|center|128px]] | Caprimulgus europaeus | [[:commons:Category:Caprimulgus europaeus|Caprimulgus europaeus]] | | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 541 | Q129958 | [[ulchabhán beag]] | [[Íomhá:Athene noctua, Ambula, Montenegro 1.jpg|center|128px]] | Athene noctua | [[:commons:Category:Athene noctua|Athene noctua]] | | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 542 | Q174466 | [[ulchabhán bóireach]] | [[Íomhá:Aegolius-funereus-001.jpg|center|128px]] | Aegolius funereus | [[:commons:Category:Aegolius funereus|Aegolius funereus]] | | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 543 | Q25756 | [[ulchabhán donn]] | [[Íomhá:Kautz.jpg|center|128px]] | Strix aluco | [[:commons:Category:Strix aluco|Strix aluco]] | 426 gram<br/>524 gram | 99 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 544 | Q200724 | [[ulchabhán mór liath]] | [[Íomhá:Strix nebulosa CT.jpg|center|128px]] | Strix nebulosa | [[:commons:Category:Strix nebulosa|Strix nebulosa]] | | 1.37 méadar | |- | style='text-align:right'| 545 | Q190083 | [[ulchabhán na hÚraile]] | [[Íomhá:2012-11-01 Ural Owl, Novosibirsk Oblast, Russia.jpg|center|128px]] | Strix uralensis | [[:commons:Category:Strix uralensis|Strix uralensis]] | | 114.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 546 | Q25769 | [[ulchabhán réisc]] | [[Íomhá:Asio flammeus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|center|128px]] | Asio flammeus | [[:commons:Category:Asio flammeus|Asio flammeus]] | | 102 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 547 | Q171563 | [[ulchabhán scopach Eoráiseach]] | [[Íomhá:Scops Owl (Otus scops), Kalloni, Lesvos, Greece, 19.04.2015 (16773748434).jpg|center|128px]] | Otus scops | [[:commons:Category:Otus scops|Otus scops]] | | 58.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 548 | Q1270124 | [[ulchabhán scopach Sokoke]] | [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Sokoke Scops Owl (Otus ireneae).jpg|center|128px]] | Otus ireneae | [[:commons:Category:Otus ireneae|Otus ireneae]] | | | |- | style='text-align:right'| 549 | Q1256551 | [[ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag]] | [[Íomhá:Christmas Island Hawk Owl.jpg|center|128px]] | Ninox natalis | [[:commons:Category:Ninox natalis|Ninox natalis]] | 184 gram | | |- | style='text-align:right'| 550 | Q193192 | [[Ulchabhán seabhaic|ulchabhán seabhaic tuaisceartach]] | [[Íomhá:Surnia-ulula-002.jpg|center|128px]] | Surnia ulula | [[:commons:Category:Surnia ulula|Surnia ulula]] | | 76 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 551 | Q170177 | [[ulchabhán sneachtúil]] | [[Íomhá:Bubo scandiacus male Muskegon.jpg|center|128px]] | Bubo scandiacus | [[:commons:Category:Bubo scandiacus|Bubo scandiacus]] | | | |- | style='text-align:right'| 552 | Q1265138 | [[ulchabhán Soumagne]] | [[Íomhá:Tyto soumagnei 6733815.jpg|center|128px]] | Tyto soumagnei | [[:commons:Category:Tyto soumagnei|Tyto soumagnei]] | 380 gram | | |- | style='text-align:right'| 553 | Q926291 | [[ulchabhán síofrach]] | [[Íomhá:Elf Ow Cropped very small.jpg|center|128px]] | Micrathene whitneyi | [[:commons:Category:Micrathene whitneyi|Micrathene whitneyi]] | | | |- | style='text-align:right'| 554 | Q467068 | [[ulchabhán uachasach]] | [[Íomhá:Athene cunicularia -Vale do Ribeira, Juquia, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|center|128px]] | Athene cunicularia | [[:commons:Category:Athene cunicularia|Athene cunicularia]] | | 595 millimetre | |- | style='text-align:right'| 555 | Q207846 | [[éadar taibhseach]] | [[Íomhá:049 - KING EIDER (6-15-2016) barrow, alaska -06 (27577003883).jpg|center|128px]] | Somateria spectabilis | [[:commons:Category:Somateria spectabilis|Somateria spectabilis]] | 73 gram<br/>1.617 cileagram | 0.93 méadar | |- | style='text-align:right'| 556 | Q93208 | [[éamú]] | [[Íomhá:Dromaius novaehollandiae (29619237017).jpg|center|128px]] | Dromaius novaehollandiae | [[:commons:Category:Dromaius novaehollandiae|Dromaius novaehollandiae]] | 581.2 gram<br/>32.7 cileagram<br/>38.3 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 557 | Q131709 | [[éigrit bheag]] | [[Íomhá:Aigrette garzette au lac sud de Tunis (site RAMSAR).jpg|center|128px]] | Egretta garzetta | [[:commons:Category:Egretta garzetta|Egretta garzetta]] | 28 gram<br/>532 gram | 92 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 558 | Q130730 | [[éigrit mhór]] | [[Íomhá:Ardea alba - Sydney Olympic Park.jpg|center|128px]] | Ardea alba | [[:commons:Category:Ardea alba|Ardea alba]] | | 1.44 méadar | |- | style='text-align:right'| 559 | Q208763 | [[íbis bheannaithe]] | [[Íomhá:Threskiornis aethiopicus -Mida Creek mud flats, Kenya-8.jpg|center|128px]] | Threskiornis aethiopicus | [[:commons:Category:Threskiornis aethiopicus|Threskiornis aethiopicus]] | 62 gram | 118 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 560 | Q589171 | [[íbis bhán Mheiriceánach]] | [[Íomhá:Eudocimus albus (4111616588).jpg|center|128px]] | Eudocimus albus | [[:commons:Category:Eudocimus albus|Eudocimus albus]] | 1.036 cileagram<br/>764 gram | | |- | style='text-align:right'| 561 | Q245414 | [[íbis mhaol thuaisceartach]] | [[Íomhá:Geronticus eremita.jpg|center|128px]] | Geronticus eremita | [[:commons:Category:Geronticus eremita|Geronticus eremita]] | 68 gram | | 27 lá |- | style='text-align:right'| 562 | Q178811 | [[íbis niamhrach]] | [[Íomhá:Plegadis falcinellus Syracuse.jpg|center|128px]] | Plegadis falcinellus | [[:commons:Category:Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]] | 633 gram | 0.89 méadar | |- | style='text-align:right'| 563 | Q25388 | [[óiréal órga]] | [[Íomhá:Loriot d'Europe by Michel Idre.jpg|center|128px]] | Oriolus oriolus | [[:commons:Category:Oriolus oriolus|Oriolus oriolus]] | 7.3 gram | 46 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 564 | Q576762 | [[órshúileach ceannsceadach]] | [[Íomhá:Bucephala-albeola-007.jpg|center|128px]] | Bucephala albeola | [[:commons:Category:Bucephala albeola|Bucephala albeola]] | 481 gram<br/>367 gram | 57 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 565 | Q369767 | [[órshúileach Íoslannach]] | [[Íomhá:Barrow's Goldeneye Drake Seedskadee NWR (16656643482).jpg|center|128px]] | Bucephala islandica | [[:commons:Category:Bucephala islandica|Bucephala islandica]] | 70 gram<br/>1.09 cileagram<br/>730 gram | 75.5 ceintiméadar | |} {{Wikidata list end}} 84u6z8wsn55kbbb7dzxgisvb8t6dnz4 1320302 1320301 2026-07-12T19:18:58Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Úsáideoir:Llywelyn2000/List of birds with article on Vicipeid]] go [[Úsáideoir:Llywelyn2000/List of birds with article on Vicipéid]] 1320301 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?name WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 . # this calls up the taxon ?item wdt:P171* wd:Q5113 . # Q5113 is bird ?item wdt:P105 wd:Q7432 . # species only FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P141 wd:Q237350 } # not extinct ?articleURL schema:about ?item ; schema:name ?name ; schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . #must have sitelink to gawiki } ORDER BY ?name OFFSET 0 LIMIT 2000 |links=local |section= |sort=label |columns=number:#,qid,label,P18,p225:enw tacson,P373,P2067,P2050,P7770 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! qid ! label ! íomhá ! enw tacson ! catagóir Commons ! mais ! réise sciathán ! tréimhse ghoir |- | style='text-align:right'| 1 | Q26147 | [[abhóiséad]] | [[Íomhá:Avocette élégante Thyna019.jpg|center|128px]] | Recurvirostra avosetta | [[:commons:Category:Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]] | 31.7 gram | 78 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 2 | Q202504 | [[amadán móinteach]] | [[Íomhá:Charadrius morinellus male.jpg|center|128px]] | Charadrius morinellus | [[:commons:Category:Charadrius morinellus|Charadrius morinellus]] | 17 gram | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 3 | Q1268205 | [[Súmaire gabhair ghlórach|Antrostomus vociferus]] | [[Íomhá:Caprimulgus vociferus Sam Smith Park toronto.jpg|center|128px]] | Antrostomus vociferus | [[:commons:Category:Antrostomus vociferus|Antrostomus vociferus]] | | | |- | style='text-align:right'| 4 | Q106447604 | [[Éigrit eallaigh|Ardea ibis]] | [[Íomhá:Héron garde boeufs à Oued Mejerda.jpg|center|128px]] | Ardea ibis | [[:commons:Category:Ardea ibis|Ardea ibis]] | | | |- | style='text-align:right'| 5 | Q652266 | [[Argas mór|Argusianus argus]] | [[Íomhá:Argusianus argus -Lok Kawi Wildlife Park, Malaysia -male-8a.jpg|center|128px]] | Argusianus argus | [[:commons:Category:Argusianus argus|Argusianus argus]] | | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 6 | Q692192 | [[Póiseard ceannrua Meiriceánach|Aythya americana]] | [[Íomhá:Aythya americana f Ontario.jpg|center|128px]] | Aythya americana | [[:commons:Category:Aythya americana|Aythya americana]] | 1.1 cileagram<br/>990 gram | 79.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 7 | Q26742 | [[Aythya ferina]] | [[Íomhá:Aythya ferina Gentofte 1.jpg|center|128px]] | Aythya ferina | [[:commons:Category:Aythya ferina|Aythya ferina]] | 66 gram | 0.77 méadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 8 | Q170718 | [[Beachadóir Eorpach|beachadóir]] | [[Íomhá:Бджолоїдка звичайна або щурка європейська.jpg|center|128px]] | Merops apiaster | [[:commons:Category:Merops apiaster|Merops apiaster]] | 6.5 gram | 0.47 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 9 | Q1951359 | [[Beachadóir Peirseach|beachaire gormleicneach]] | [[Íomhá:Guepier de Perse Jebil NP.jpg|center|128px]] | Merops persicus | [[:commons:Category:Merops persicus|Merops persicus]] | 49.4 gram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 10 | Q25450 | [[biorearrach]] | [[Íomhá:Male northern pintail at Llano Seco.jpg|center|128px]] | Anas acuta | [[:commons:Category:Anas acuta|Anas acuta]] | 1.025 cileagram<br/>866 gram | 0.9 méadar | |- | style='text-align:right'| 11 | Q591831 | [[bobóilinc]] | [[Íomhá:Bobolink (female) (5005682834).jpg|center|128px]] | Dolichonyx oryzivorus | [[:commons:Category:Dolichonyx oryzivorus|Dolichonyx oryzivorus]] | 2.75 gram | | |- | style='text-align:right'| 12 | Q25709 | [[Bonnán buí (éan)|bonnán]] | [[Íomhá:Eurasian Bittern - Torrile - Italy 4528 (15409347121).jpg|center|128px]] | Botaurus stellaris | [[:commons:Category:Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]] | 42 gram<br/>2.906 cileagram<br/>2.017 cileagram | 1.27 méadar | |- | style='text-align:right'| 13 | Q26129 | [[bonnán beag]] | [[Íomhá:47-090506-little-bittern-at-upper-ford-near-Sigri-.jpg|center|128px]] | Botaurus minutus | [[:commons:Category:Ixobrychus minutus|Ixobrychus minutus]] | 13 gram<br/>147 gram | 49 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 14 | Q204111 | [[Bonnán cainéaldathach|bonnán cainéil]] | [[Íomhá:Cinnamon bittern or chestnut bittern (Ixobrychus cinnamomeus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]] | Ixobrychus cinnamomeus | [[:commons:Category:Botaurus cinnamomeus|Botaurus cinnamomeus]] | | | |- | style='text-align:right'| 15 | Q743017 | [[Bonnán breicneach|bonnán Meiriceánach]] | [[Íomhá:American bittern in flight (53726569227) (cropped).jpg|center|128px]] | Botaurus lentiginosus | [[:commons:Category:Botaurus lentiginosus|Botaurus lentiginosus]] | 36 gram | 115 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 16 | Q469586 | [[Bonnán caol|bonnán seang]] | [[Íomhá:Least bittern (71430).jpg|center|128px]] | Ixobrychus exilis | [[:commons:Category:Botaurus exilis|Botaurus exilis]] | 10 gram<br/>80 gram | 43 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 17 | Q188877 | [[Breacán (éan)|breacán]] | [[Íomhá:Fringilla montifringilla -Poland -male-8.jpg|center|128px]] | Fringilla montifringilla | [[:commons:Category:Fringilla montifringilla|Fringilla montifringilla]] | 2.14 gram<br/>22 gram | 0.27 méadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 18 | Q26650 | [[breacóg]] | [[Íomhá:Calidris alpina alpina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]] | Calidris alpina | [[:commons:Category:Calidris alpina|Calidris alpina]] | | 0.36 méadar | |- | style='text-align:right'| 19 | Q25440 | [[broigheall]] | [[Íomhá:2021-05-05 Phalacrocorax carbo carbo, Killingworth Lake, Northumberland 1-2.jpg|center|128px]] | Phalacrocorax carbo | [[:commons:Category:Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]] | 2.4 cileagram<br/>2 cileagram | 1.4 méadar | |- | style='text-align:right'| 20 | Q244319 | [[Mionbhroigheall|broigheall bídeach]] | [[Íomhá:Microcarbo pygmaeus - Pygmy cormorant.jpg|center|128px]] | Microcarbo pygmaeus | [[:commons:Category:Microcarbo pygmaeus|Microcarbo pygmaeus]] | | 85 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 21 | Q18700 | [[bróg-ghob]] | [[Íomhá:Entebbe Shoe Bill Stork.jpg|center|128px]] | Balaeniceps rex | [[:commons:Category:Balaeniceps rex|Balaeniceps rex]] | | | |- | style='text-align:right'| 22 | Q121221 | [[budragár]] | [[Íomhá:Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg|center|128px]] | Melopsittacus undulatus | [[:commons:Category:Melopsittacus undulatus|Melopsittacus undulatus]] | 2.15 gram | | |- | style='text-align:right'| 23 | Q168677 | [[bultúr luaithriúíl]] | [[Íomhá:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain S4E7659 (25191007486).jpg|center|128px]] | Aegypius monachus | [[:commons:Category:Aegypius monachus|Aegypius monachus]] | 243 gram | 2.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 24 | Q126167 | [[bultúr uan]] | [[Íomhá:Bearded Vulture - Catalan Pyrenees - Spain (25098398432).jpg|center|128px]] | Gypaetus barbatus | [[:commons:Category:Gypaetus barbatus|Gypaetus barbatus]] | 224 gram<br/>4.913 cileagram<br/>6.175 cileagram | 2.621 méadar | 54 lá |- | style='text-align:right'| 25 | Q33504 | [[bultúr Éigipteach]] | [[Íomhá:Egyptian Vulture, Socotra.jpg|center|128px]] | Neophron percnopterus | [[:commons:Category:Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]] | 94 gram<br/>1.977 cileagram | 1.676 méadar | 42 lá |- | style='text-align:right'| 26 | Q188601 | [[bustard beag]] | [[Íomhá:Tetrax tetrax, Castuera, Estremadura, Spain 3.jpg|center|128px]] | Tetrax tetrax | [[:commons:Category:Tetrax tetrax|Tetrax tetrax]] | 41 gram | 110 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 27 | Q290871 | [[bustard Houbara]] | [[Íomhá:Houbara035.JPG|center|128px]] | Chlamydotis undulata | [[:commons:Category:Chlamydotis undulata|Chlamydotis undulata]] | 68 gram<br/>1.96 cileagram<br/>1.15 cileagram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 28 | Q171655 | [[bustard mór]] | [[Íomhá:Dévaványa, Hungary – Great bustard 01.jpg|center|128px]] | Otis tarda | [[:commons:Category:Otis tarda|Otis tarda]] | 143 gram | 235 ceintiméadar<br/>180 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 29 | Q26205 | [[buíóg]] | [[Íomhá:Emberiza citrinella -Midtjylland, Denmark -male-8.jpg|center|128px]] | Emberiza citrinella | [[:commons:Category:Emberiza citrinella|Emberiza citrinella]] | 2.94 gram | 26 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 30 | Q908909 | [[búbúc Norfolk]] | [[Íomhá:Nz boobook.JPG|center|128px]] | Ninox novaeseelandiae | [[:commons:Category:Ninox novaeseelandiae|Ninox novaeseelandiae]] | | | |- | style='text-align:right'| 31 | Q179959 | [[cacapó]] | [[Íomhá:Buller Kakapo.jpg|center|128px]] | Strigops habroptila | [[:commons:Category:Strigops habroptila|Strigops habroptila]] | | | |- | style='text-align:right'| 32 | Q27050 | [[cadhan]] | [[Íomhá:Branta bernicla bernicla Norfolk 1.jpg|center|128px]] | Branta bernicla | [[:commons:Category:Branta bernicla|Branta bernicla]] | | 1.01 méadar | |- | style='text-align:right'| 33 | Q188446 | [[caipín dubh]] | [[Íomhá:Sylvia atricapilla -Lullington Heath, East Sussex, England -male-8.jpg|center|128px]] | Sylvia atricapilla | [[:commons:Category:Sylvia atricapilla|Sylvia atricapilla]] | 2.19 gram<br/>18.1 gram | 23 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 34 | Q235057 | [[caislín aille]] | [[Íomhá:Common rock thrush.jpg|center|128px]] | Monticola saxatilis | [[:commons:Category:Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]] | 4.95 gram<br/>47 gram<br/>52.4 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 35 | Q152144 | [[caislín aille gorm]] | [[Íomhá:Monticola solitarius 29-August-2015.jpg|center|128px]] | Monticola solitarius | [[:commons:Category:Monticola solitarius|Monticola solitarius]] | 5.95 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 36 | Q155869 | [[caislín aitinn]] | [[Íomhá:Saxicola rubetra poklaskwa AM.jpg|center|128px]] | Saxicola rubetra | [[:commons:Category:Saxicola rubetra|Saxicola rubetra]] | 2.06 gram | 22 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 37 | Q1315689 | [[caislín cloch]] | [[Íomhá:African Stonechat (Saxicola torquatus) male (31251199192).jpg|center|128px]] | Saxicola torquatus | [[:commons:Category:Saxicola torquatus|Saxicola torquatus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 38 | Q838665 | [[caislín cloch Eorpach]] | [[Íomhá:Saxicola rubicola -Belgium -female-8 (1).jpg|center|128px]] | Saxicola rubicola | [[:commons:Category:Saxicola rubicola|Saxicola rubicola]] | | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 39 | Q1589281 | [[caislín Sibéarach]] | [[Íomhá:Siberian Stonechat (Saxicola maura)- Male at Bharatpur I IMG 5768.jpg|center|128px]] | Saxicola maurus | [[:commons:Category:Saxicola maurus|Saxicola maurus]] | | | |- | style='text-align:right'| 40 | Q852622 | [[Cnagaire impiriúil|Campephilus imperialis]] | [[Íomhá:Kaiserspecht fg02.jpg|center|128px]] | Campephilus imperialis | [[:commons:Category:Campephilus imperialis|Campephilus imperialis]] | | | |- | style='text-align:right'| 41 | Q284331 | [[Cnagaire Magellanach|Campephilus magellanicus]] | [[Íomhá:Magellan Specht.JPG|center|128px]] | Campephilus magellanicus | [[:commons:Category:Campephilus magellanicus|Campephilus magellanicus]] | 260 gram | 0.6 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 42 | Q208334 | [[Donnóg Alpach|cantaire Alpshléibhe]] | [[Íomhá:Alpine accentor saganta.jpg|center|128px]] | Prunella collaris | [[:commons:Category:Prunella collaris|Prunella collaris]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 43 | Q1049121 | [[Donnóg Radde|cantaire carraige]] | [[Íomhá:Prunella ocularis 1a.jpg|center|128px]] | Prunella ocularis | [[:commons:Category:Prunella ocularis|Prunella ocularis]] | | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 44 | Q129059 | [[capall coille]] | [[Íomhá:Auerhuhn Schweden P1130026.jpg|center|128px]] | Tetrao urogallus | [[:commons:Category:Tetrao urogallus|Tetrao urogallus]] | 3.8 cileagram<br/>1.97 cileagram<br/>53 gram | 106 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 45 | Q26198 | [[caróg dhubh]] | [[Íomhá:Carrion crow 2022 04 05 05 02.jpg|center|128px]] | Corvus corone | [[:commons:Category:Corvus corone|Corvus corone]] | | 0.91 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 46 | Q831597 | [[catéan liath]] | [[Íomhá:Graycatbird-WashParkCedarFallsIowa-20220506.jpg|center|128px]] | Dumetella carolinensis | [[:commons:Category:Dumetella carolinensis|Dumetella carolinensis]] | 3.8 gram<br/>35.7 gram<br/>39.6 gram | | |- | style='text-align:right'| 47 | Q25384 | [[ceann cait]] | [[Íomhá:Asio otus Downsview Park Toronto2.jpg|center|128px]] | Asio otus | [[:commons:Category:Asio otus|Asio otus]] | | 95 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 48 | Q25376 | [[Cearc cheannann Eoráiseach|cearc cheannann]] | [[Íomhá:Eurasian Coot.jpg|center|128px]] | Fulica atra | [[:commons:Category:Fulica atra|Fulica atra]] | 36.5 gram<br/>835 gram<br/>715 gram | 75 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 49 | Q470016 | [[cearc cheannann Mheiriceánach]] | [[Íomhá:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|128px]] | Fulica americana | [[:commons:Category:Fulica americana|Fulica americana]] | | | |- | style='text-align:right'| 50 | Q901228 | [[cearc mhailí]] | [[Íomhá:Leipoa ocellata.jpg|center|128px]] | Leipoa ocellata | [[:commons:Category:Leipoa ocellata|Leipoa ocellata]] | 2.4 cileagram<br/>175 gram<br/>1.8 cileagram | | 63 lá |- | style='text-align:right'| 51 | Q178702 | [[cearc shailí]] | [[Íomhá:Lagopus lagopus - adult (Denali, 2010).jpg|center|128px]] | Lagopus lagopus | [[:commons:Category:Lagopus lagopus|Lagopus lagopus]] | 720 gram<br/>580 gram | | |- | style='text-align:right'| 52 | Q18847 | [[cearc uisce]] | [[Íomhá:Common Moorhen (Gallinula chloropus pyrrhorrhoa), Mauritius.jpg|center|128px]] | Gallinula chloropus | [[:commons:Category:Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]] | 348 gram | 52 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 53 | Q104867606 | [[Ceolaire barrach]] | [[Íomhá:Curruca nisoria 378155893 (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca nisoria | [[:commons:Category:Curruca nisoria|Curruca nisoria]] | 2.63 gram | 25 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 54 | Q312779 | [[ceolaire Blyth]] | [[Íomhá:Blyth's Reed Warbler in Baruipur December 2024 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Acrocephalus dumetorum | [[:commons:Category:Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]] | 1.68 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 55 | Q14753772 | [[ceolaire bánlíoch]] | [[Íomhá:Ak mukallit - Iduna pallida - Eastern Olivaceous Warbler, Adana, Turkey 04.jpg|center|128px]] | Iduna pallida | [[:commons:Category:Iduna pallida|Iduna pallida]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 56 | Q208710 | [[ceolaire casarnaí]] | [[Íomhá:Grashoppsangare-070512.jpg|center|128px]] | Locustella naevia | [[:commons:Category:Locustella naevia|Locustella naevia]] | | 17 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 57 | Q650114 | [[ceolaire Cetti]] | [[Íomhá:Cettia cetti orientalis, Bismil, Turkey.jpg|center|128px]] | Cettia cetti | [[:commons:Category:Cettia cetti|Cettia cetti]] | | 17 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 58 | Q27075477 | [[ceolaire coille]] | [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Wood Warbler (Phylloscopus sibilatrix).jpg|center|128px]] | Phylloscopus sibilatrix | [[:commons:Category:Phylloscopus sibilatrix|Phylloscopus sibilatrix]] | 1.32 gram<br/>10 gram | 22 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 59 | Q210422 | [[ceolaire corraigh]] | [[Íomhá:Acrocephalus palustris (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Acrocephalus palustris | [[:commons:Category:Acrocephalus palustris|Acrocephalus palustris]] | 1.85 gram | 20 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 60 | Q757116 | [[ceolaire cuaráin]] | [[Íomhá:Booted warbler 2.jpg|center|128px]] | Iduna caligata | [[:commons:Category:Iduna caligata|Iduna caligata]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 61 | Q27236 | [[ceolaire cíbe]] | [[Íomhá:Acrocephalus schoenobaenus -Sweden-8 (1).jpg|center|128px]] | Acrocephalus schoenobaenus | [[:commons:Category:Acrocephalus schoenobaenus|Acrocephalus schoenobaenus]] | 1.65 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 62 | Q1590574 | [[Ceolaire Upcher|ceolaire fann]] | [[Íomhá:Upcher's Warbler (Hippolais languida) (8079442053).jpg|center|128px]] | Hippolais languida | [[:commons:Category:Hippolais languida|Hippolais languida]] | 1.79 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 63 | Q210791 | [[ceolaire feanearrach]] | [[Íomhá:Cisticola juncidis, El Qanater el Khayreyya, Qalyubia Governorate, Egypt.jpg|center|128px]] | Cisticola juncidis | [[:commons:Category:Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 64 | Q110257524 | [[Ceolaire fraoigh]] | [[Íomhá:Fauvette pitchou Ichkeul NP.jpg|center|128px]] | Curruca undata | [[:commons:Category:Curruca undata|Curruca undata]] | | 16 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 65 | Q110257494 | [[Ceolaire mion|Ceolaire fásaigh]] | [[Íomhá:Curruca nana - Kudaibergen Amirekul - 562372019.jpeg|center|128px]] | Curruca nana | [[:commons:Category:Curruca nana|Curruca nana]] | | | |- | style='text-align:right'| 66 | Q202478 | [[ceolaire garraí]] | [[Íomhá:Sylvia borin (Örebro County).jpg|center|128px]] | Sylvia borin | [[:commons:Category:Sylvia borin|Sylvia borin]] | | 22 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 67 | Q159080 | [[ceolaire giolcaí]] | [[Íomhá:Eurasian Reed Warbler.jpg|center|128px]] | Acrocephalus scirpaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus scirpaceus|Acrocephalus scirpaceus]] | 12 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 68 | Q827657 | [[ceolaire goirt ríse]] | [[Íomhá:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola by Dr. Raju Kasambe DSCN8336 (11).jpg|center|128px]] | Acrocephalus agricola | [[:commons:Category:Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]] | | | |- | style='text-align:right'| 69 | Q27674 | [[ceolaire ictireach]] | [[Íomhá:Hippolais icterina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]] | Hippolais icterina | [[:commons:Category:Hippolais icterina|Hippolais icterina]] | 1.7 gram | 22 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 70 | Q110257499 | [[Ceolaire tiubhghobach|Ceolaire Oirféach]] | [[Íomhá:Curruca crassirostris 91619419 (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca crassirostris | [[:commons:Category:Curruca crassirostris|Curruca crassirostris]] | | | |- | style='text-align:right'| 71 | Q27239 | [[ceolaire sailí]] | [[Íomhá:Willow Warbler Phylloscopus trochilus.jpg|center|128px]] | Phylloscopus trochilus | [[:commons:Category:Phylloscopus trochilus|Phylloscopus trochilus]] | | 19 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 72 | Q321272 | [[ceolaire Savi]] | [[Íomhá:Rohrschwirl Chiemgau.jpg|center|128px]] | Locustella luscinioides | [[:commons:Category:Locustella luscinioides|Locustella luscinioides]] | 2.08 gram | 20 ceintiméadar | 10 lá |- | style='text-align:right'| 73 | Q460229 | [[ceolaire scothghlas]] | [[Íomhá:Greenish Warbler Sikkim India 11.05.2014.jpg|center|128px]] | Phylloscopus trochiloides | [[:commons:Category:Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 74 | Q110257505 | [[Ceolaire Ménétries|ceolaire screige]] | [[Íomhá:Sylvia mystacea (2) (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca mystacea | [[:commons:Category:Curruca mystacea|Curruca mystacea]] | 1.5 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 75 | Q26982 | [[circín starraiceach]] | [[Íomhá:Galerida cristata - Crested lark 01.jpg|center|128px]] | Galerida cristata | [[:commons:Category:Galerida cristata|Galerida cristata]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 76 | Q148583 | [[cirlghealóg]] | [[Íomhá:Cirl Bunting Chiker Morocco Nov25 A7CR 09378.jpg|center|128px]] | Emberiza cirlus | [[:commons:Category:Emberiza cirlus|Emberiza cirlus]] | | 24 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 77 | Q25385 | [[clamhán]] | [[Íomhá:Common Buzzard by caroline legg (cropped).jpg|center|128px]] | Buteo buteo | [[:commons:Category:Buteo buteo|Buteo buteo]] | 0.925 cileagram<br/>60 gram<br/>790 gram<br/>966.5 gram | 1.24 méadar | 34 lá |- | style='text-align:right'| 78 | Q233684 | [[clamhán cosfhada]] | [[Íomhá:Long-legged Buzzard (24521858347).jpg|center|128px]] | Buteo rufinus | [[:commons:Category:Buteo rufinus|Buteo rufinus]] | 73 gram | | |- | style='text-align:right'| 79 | Q26407 | [[clamhán lópach]] | [[Íomhá:Buteo lagopus 29283.JPG|center|128px]] | Buteo lagopus | [[:commons:Category:Buteo lagopus|Buteo lagopus]] | 824.6 gram<br/>1.027 cileagram | 1.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 80 | Q170466 | [[clamhán riabhach]] | [[Íomhá:Herilaseviu..jpg|center|128px]] | Pernis apivorus | [[:commons:Category:Pernis apivorus|Pernis apivorus]] | 49 gram | 1.26 méadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 81 | Q21090684 | [[Iolar breac mór|Clanga clanga]] | [[Íomhá:Great spotted Eagle I2 IMG 8358.jpg|center|128px]] | Clanga clanga | [[:commons:Category:Clanga clanga|Clanga clanga]] | 110 gram | 167.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 82 | Q26420 | [[Clochrán coiteann|clochrán]] | [[Íomhá:Northern wheatear Oenanthe oenanthe.jpg|center|128px]] | Oenanthe oenanthe | [[:commons:Category:Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]] | | 0.28 méadar | |- | style='text-align:right'| 83 | Q769528 | [[Clochrán earr-rua|clochrán Afganastánach]] | [[Íomhá:Oenanthe chrysopygia.JPG|center|128px]] | Oenanthe chrysopygia | [[:commons:Category:Oenanthe chrysopygia|Oenanthe chrysopygia]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 84 | Q763538 | [[clochrán alabhreac]] | [[Íomhá:Oenanthe pleschanka.jpg|center|128px]] | Oenanthe pleschanka | [[:commons:Category:Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]] | 2.43 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 85 | Q385723 | [[Oenanthe hispanica|clochrán cluasdubh]] | [[Íomhá:CollalbaRubia.jpg|center|128px]] | Oenanthe hispanica | [[:commons:Category:Oenanthe hispanica|Oenanthe hispanica]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 86 | Q769093 | [[Clochrán Finsch|clochrán droimbhán]] | [[Íomhá:Oenanthe finschii.jpg|center|128px]] | Oenanthe finschii | [[:commons:Category:Oenanthe finschii|Oenanthe finschii]] | 26 gram<br/>29 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 87 | Q1303323 | [[Clochrán Coirdíneach|clochrán earrdhearg]] | [[Íomhá:Oenanthe xanthoprymna - Kurdish Wheatear, Osmaniye, Turkey 01.jpg|center|128px]] | Oenanthe xanthoprymna | [[:commons:Category:Oenanthe xanthoprymna|Oenanthe xanthoprymna]] | | | |- | style='text-align:right'| 88 | Q769934 | [[clochrán fásaigh]] | [[Íomhá:Desert Wheatear Oenanthe deserti by Dr. Raju Kasambe DSCN9430 (1).jpg|center|128px]] | Oenanthe deserti | [[:commons:Category:Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 89 | Q747686 | [[clochrán gainimh]] | [[Íomhá:Isabelline wheatear (Oenanthe isabellina) male, non-breeding.jpg|center|128px]] | Oenanthe isabellina | [[:commons:Category:Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]] | 3.04 gram<br/>29 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 90 | Q207290 | [[Cnagaire droimgheal|cnagaire droimbhán]] | [[Íomhá:Dendrocopos leucotos 2.jpg|center|128px]] | Dendrocopos leucotos | [[:commons:Category:Dendrocopos leucotos|Dendrocopos leucotos]] | | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 91 | Q143284 | [[cnagaire dubh]] | [[Íomhá:2016.08.27.-14-Viernheimer Heide-Viernheim--Schwarzspecht-Weibchen.jpg|center|128px]] | Dryocopus martius | [[:commons:Category:Dryocopus martius|Dryocopus martius]] | 11.8 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 92 | Q166171 | [[cnagaire glas]] | [[Íomhá:Green woodpecker Franconville 2022 01 21 2.jpg|center|128px]] | Picus viridis | [[:commons:Category:Picus viridis|Picus viridis]] | 8.9 gram<br/>193 gram | 41 ceintiméadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 93 | Q752481 | [[Cnagaire Siriach|cnagaire Síriach]] | [[Íomhá:Dendrocopos syriacus.jpg|center|128px]] | Dendrocopos syriacus | [[:commons:Category:Dendrocopos syriacus|Dendrocopos syriacus]] | 5.1 gram | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 94 | Q27124 | [[cnota]] | [[Íomhá:Calidris canutus (summer).jpg|center|128px]] | Calidris canutus | [[:commons:Category:Calidris canutus|Calidris canutus]] | 19.3 gram<br/>126 gram<br/>148 gram | 0.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 95 | Q749701 | [[Cnóshnag Neumayer|cnóshnag creige]] | [[Íomhá:Sitta neumayer 0.jpg|center|128px]] | Sitta neumayer | [[:commons:Category:Sitta neumayer|Sitta neumayer]] | 2.43 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 96 | Q156767 | [[cnóshnag Eorpach]] | [[Íomhá:Kleiber (Sitta europaea caesia) Val Roseg.jpg|center|128px]] | Sitta europaea | [[:commons:Category:Sitta europaea|Sitta europaea]] | 2.25 gram<br/>23 gram | 24 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 97 | Q514809 | [[cocaitíl]] | [[Íomhá:Cockateil.jpg|center|128px]] | Nymphicus hollandicus | [[:commons:Category:Nymphicus hollandicus|Nymphicus hollandicus]] | 5.68 gram<br/>86 gram | | 20 lá |- | style='text-align:right'| 98 | Q210341 | [[Cochlearius cochlearius]] | [[Íomhá:Boat-billed Heron, Transpantaneira, Poconé, Mato Grosso, Brazil 4.jpg|center|128px]] | Cochlearius cochlearius | [[:commons:Category:Cochlearius cochlearius|Cochlearius cochlearius]] | | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 99 | Q1274601 | [[coileach sneachta Caispeach]] | [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVIIGoul 0124.jpg|center|128px]] | Tetraogallus caspius | [[:commons:Category:Tetraogallus caspius|Tetraogallus caspius]] | 2.59 cileagram<br/>2.07 cileagram<br/>75 gram | 100 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 100 | Q1137277 | [[coileach sneachta Cugasach]] | [[Íomhá:Tetraogallus caucasicus.jpg|center|128px]] | Tetraogallus caucasicus | [[:commons:Category:Tetraogallus caucasicus|Tetraogallus caucasicus]] | | 87.5 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 101 | Q25332 | [[coirneach]] | [[Íomhá:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]] | Pandion haliaetus | [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]] | 1.4 cileagram | 1.6 méadar | |- | style='text-align:right'| 102 | Q42326 | [[colm aille]] | [[Íomhá:Columba livia (Rock Dove, wild), Duncansby Head, Caithness, Scotland 1.jpg|center|128px]] | Columba livia | [[:commons:Category:Columba livia|Columba livia]] | 294 gram<br/>267 gram | 690 millimetre | |- | style='text-align:right'| 103 | Q26026 | [[Colúr coille|colm coille]] | [[Íomhá:Columba palumbus -garden post-8.jpg|center|128px]] | Columba palumbus | [[:commons:Category:Columba palumbus|Columba palumbus]] | 18.9 gram | 0.75 méadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 104 | Q26140 | [[colm gorm]] | [[Íomhá:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 1.jpg|center|128px]] | Columba oenas | [[:commons:Category:Columba oenas|Columba oenas]] | 16.7 gram | 0.75 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 105 | Q170598 | [[condar na nAindéas]] | [[Íomhá:204 - Canyon de Colca - Condor des Andes - Juin 2010.JPG|center|128px]] | Vultur gryphus | [[:commons:Category:Vultur gryphus|Vultur gryphus]] | | 3.048 méadar | |- | style='text-align:right'| 106 | Q25382 | [[corcrán coille]] | [[Íomhá:Bullfinch male.jpg|center|128px]] | Pyrrhula pyrrhula | [[:commons:Category:Pyrrhula pyrrhula|Pyrrhula pyrrhula]] | 2.41 gram<br/>31 gram | 0.26 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 107 | Q1084895 | [[corcrán coille ceannliath]] | [[Íomhá:Grey-headed Bullfinch.jpg|center|128px]] | Pyrrhula erythaca | [[:commons:Category:Pyrrhula erythaca|Pyrrhula erythaca]] | 21.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 108 | Q160488 | [[corr chorcra]] | [[Íomhá:2010-kabini-purple-heron.jpg|center|128px]] | Ardea purpurea | [[:commons:Category:Ardea purpurea|Ardea purpurea]] | 51 gram | 1.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 109 | Q171360 | [[corr leitheadach Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian Spoonbill.jpg|center|128px]] | Platalea leucorodia | [[:commons:Category:Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]] | 76 gram | 1.3 méadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 110 | Q126216 | [[corr oíche]] | [[Íomhá:Black-crowned night heron in PP (36399).jpg|center|128px]] | Nycticorax nycticorax | [[:commons:Category:Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]] | 682 gram<br/>590 gram | 1.06 méadar | |- | style='text-align:right'| 111 | Q722981 | [[corr ríoga]] | [[Íomhá:Royal Spoonbill mouth open.jpg|center|128px]] | Platalea regia | [[:commons:Category:Platalea regia|Platalea regia]] | 69 gram | 120 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 112 | Q191394 | [[corr scréachach]] | [[Íomhá:Crabier chevelu.jpg|center|128px]] | Ardeola ralloides | [[:commons:Category:Ardeola ralloides|Ardeola ralloides]] | 16 gram<br/>288 gram | 0.86 méadar | |- | style='text-align:right'| 113 | Q144218 | [[coscaróba]] | [[Íomhá:Coscoroba coscoroba -Pineyro, Buenos Aires, Argentina-8.jpg|center|128px]] | Coscoroba coscoroba | [[:commons:Category:Coscoroba coscoroba|Coscoroba coscoroba]] | 4.6 cileagram<br/>3.8 cileagram<br/>185 gram | | |- | style='text-align:right'| 114 | Q18859 | [[cosdeargán]] | [[Íomhá:Common Redshank Tringa totanus.jpg|center|128px]] | Tringa totanus | [[:commons:Category:Tringa totanus|Tringa totanus]] | 22.3 gram<br/>129 gram | 62 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 115 | Q28103 | [[cosdeargán breac]] | [[Íomhá:Dunkler Wasserläufer.jpg|center|128px]] | Tringa erythropus | [[:commons:Category:Tringa erythropus|Tringa erythropus]] | 24.5 gram<br/>142 gram<br/>161 gram | 64 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 116 | Q230837 | [[cromán bánlíoch]] | [[Íomhá:Pallid Harrier Adult Male (46333226825).jpg|center|128px]] | Circus macrourus | [[:commons:Category:Circus macrourus|Circus macrourus]] | 28 gram<br/>322 gram<br/>445 gram | 1.09 méadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 117 | Q26574 | [[cromán liath]] | [[Íomhá:Circus pygargus (33541975444).jpg|center|128px]] | Circus pygargus | [[:commons:Category:Circus pygargus|Circus pygargus]] | 24 gram<br/>261 gram<br/>370 gram | 1.09 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 118 | Q26431 | [[cromán móna iartharach]] | [[Íomhá:Busard des roseaux Circus aeruginosus DSC 3073-p (48841507981).jpg|center|128px]] | Circus aeruginosus | [[:commons:Category:Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]] | 40 gram | 1.16 méadar | 34 lá |- | style='text-align:right'| 119 | Q25572 | [[cromán na gcearc]] | [[Íomhá:Circus cyaneus 265961899.jpg|center|128px]] | Circus cyaneus | [[:commons:Category:Circus cyaneus|Circus cyaneus]] | 346 gram<br/>527 gram | 1.1 méadar | |- | style='text-align:right'| 120 | Q27102 | [[crosán]] | [[Íomhá:Razorbill with a nice catch.jpg|center|128px]] | Alca torda | [[:commons:Category:Alca torda|Alca torda]] | | 0.661 méadar | |- | style='text-align:right'| 121 | Q18854 | [[crotach]] | [[Íomhá:Eurasian Curlew.jpg|center|128px]] | Numenius arquata | [[:commons:Category:Numenius arquata|Numenius arquata]] | 76 gram<br/>742 gram<br/>869 gram | 0.97 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 122 | Q61857 | [[crotach Artach]] | [[Íomhá:Eskimo Curlew.jpg|center|128px]] | Numenius borealis | [[:commons:Category:Numenius borealis|Numenius borealis]] | | 70 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 123 | Q18858 | [[crotach eanaigh]] | [[Íomhá:Whimbrel Numenius phaeopus.jpg|center|128px]] | Numenius phaeopus | [[:commons:Category:Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]] | | 1.07 méadar | |- | style='text-align:right'| 124 | Q79915 | [[Murlach mara|cruidín]] | [[Íomhá:Alcedo Atthis.jpg|center|128px]] | Alcedo atthis | [[:commons:Category:Alcedo atthis|Alcedo atthis]] | 4.3 gram | 25 ceintiméadar | 19.5 lá |- | style='text-align:right'| 125 | Q735158 | [[cruidín píbgheal]] | [[Íomhá:Halcyon smyrnensis - White-throated kingfisher 02.jpg|center|128px]] | Halcyon smyrnensis | [[:commons:Category:Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 126 | Q18845 | [[Cuach choiteann|cuach]] | [[Íomhá:Cuculus canorus vogelartinfo chris romeiks CHR0791 cropped.jpg|center|128px]] | Cuculus canorus | [[:commons:Category:Cuculus canorus|Cuculus canorus]] | 3.22 gram<br/>117 gram<br/>106 gram | 58 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 127 | Q852265 | [[cuach ghob-bhuí]] | [[Íomhá:Yellow-billed cuckoo (42690).jpg|center|128px]] | Coccyzus americanus | [[:commons:Category:Coccyzus americanus|Coccyzus americanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 128 | Q27442 | [[cuilire alabhreac]] | [[Íomhá:Ficedula hypoleuca -Wood of Cree Nature Reserve, Scotland -male-8a.jpg|center|128px]] | Ficedula hypoleuca | [[:commons:Category:Ficedula hypoleuca|Ficedula hypoleuca]] | 1.7 gram<br/>12 gram | 22 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 129 | Q241499 | [[cuilire broinnrua]] | [[Íomhá:Ficedula parva мухоловка мала.jpg|center|128px]] | Ficedula parva | [[:commons:Category:Ficedula parva|Ficedula parva]] | 1.45 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 130 | Q1591580 | [[cuilire leathmhuinceach]] | [[Íomhá:SemicollaredFlycatcher.jpg|center|128px]] | Ficedula semitorquata | [[:commons:Category:Ficedula semitorquata|Ficedula semitorquata]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 131 | Q26607 | [[cuilire liath]] | [[Íomhá:SpottedFlycatcheronfence.jpg|center|128px]] | Muscicapa striata | [[:commons:Category:Muscicapa striata|Muscicapa striata]] | 1.92 gram | 24 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 132 | Q690826 | [[Cuilire bán|cuilire muinceach]] | [[Íomhá:Collared flycatcher (Ficedula albicollis).jpg|center|128px]] | Ficedula albicollis | [[:commons:Category:Ficedula albicollis|Ficedula albicollis]] | 1.6 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 133 | Q838749 | [[Scréachóg Steller|Cyanocitta stelleri]] | [[Íomhá:Steller's Jay DSC1327.jpg|center|128px]] | Cyanocitta stelleri | [[:commons:Category:Cyanocitta stelleri|Cyanocitta stelleri]] | 8.1 gram<br/>94 gram | | |- | style='text-align:right'| 134 | Q25345384 | [[cág]] | [[Íomhá:Coloeus monedula -Munkedal, Vastra Gotaland, Sweden-8.jpg|center|128px]] | Coloeus monedula | [[:commons:Category:Coloeus monedula|Coloeus monedula]] | | 0.65 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 135 | Q191386 | [[cág gob-bhuí]] | [[Íomhá:Alpine Chough by Jim Higham.jpg|center|128px]] | Pyrrhocorax graculus | [[:commons:Category:Pyrrhocorax graculus|Pyrrhocorax graculus]] | | | 19 lá |- | style='text-align:right'| 136 | Q208405 | [[cánóg dhubh]] | [[Íomhá:Manx Shearwater.JPG|center|128px]] | Puffinus puffinus | [[:commons:Category:Puffinus puffinus|Puffinus puffinus]] | 521 gram | 82 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 137 | Q25234 | [[Lon dubh|céirseach]] | [[Íomhá:20190722 Turdus Merula 02.jpg|center|128px]] | Turdus merula | [[:commons:Category:Turdus merula|Turdus merula]] | | 36 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 138 | Q244197 | [[Cíobhaí Beag Breac|cíobhaí beag breac]] | [[Íomhá:Apteryx owenii 0.jpg|center|128px]] | Apteryx owenii | [[:commons:Category:Apteryx owenii|Apteryx owenii]] | 285 gram | | |- | style='text-align:right'| 139 | Q734829 | [[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh|cíobhaí donn an Oileáin Thuaidh]] | [[Íomhá:Apteryx mantelli -Rotorua, North Island, New Zealand-8a.jpg|center|128px]] | Apteryx mantelli | [[:commons:Category:Apteryx mantelli|Apteryx mantelli]] | 2.25 cileagram<br/>2.955 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 140 | Q730091 | [[Cíobhaí Mór Breac|cíobhaí mór breac]] | [[Íomhá:Apteryx haastii.jpg|center|128px]] | Apteryx haastii | [[:commons:Category:Apteryx haastii|Apteryx haastii]] | 425 gram | | |- | style='text-align:right'| 141 | Q26657 | [[Cíorbhuí coiteann|cíorbhuí]] | [[Íomhá:Goldcrest (Regulus regulus) (15954267973).jpg|center|128px]] | Regulus regulus | [[:commons:Category:Regulus regulus|Regulus regulus]] | 0.77 gram | 14 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 142 | Q869023 | [[cíorlacha Phatagónach]] | [[Íomhá:Lophonetta specularioides -Puerto Natales, Patagonia, Chile-8.jpg|center|128px]] | Lophonetta specularioides | [[:commons:Category:Lophonetta specularioides|Lophonetta specularioides]] | | | 30 lá |- | style='text-align:right'| 143 | Q716456 | [[Cúcabarra breac]] | [[Íomhá:Spangled Kookaburra.jpg|center|128px]] | Dacelo tyro | [[:commons:Category:Dacelo tyro|Dacelo tyro]] | 136 gram<br/>156 gram | | |- | style='text-align:right'| 144 | Q854856 | [[Cúcabarra gormeiteach]] | [[Íomhá:Blue-winged kookaburra arp.jpg|center|128px]] | Dacelo leachii | [[:commons:Category:Dacelo leachii|Dacelo leachii]] | 334 gram<br/>284 gram | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 145 | Q824974 | [[Cúcabarra gáiriteach]] | [[Íomhá:Dacelo novaeguineae waterworks.jpg|center|128px]] | Dacelo novaeguineae | [[:commons:Category:Dacelo novaeguineae|Dacelo novaeguineae]] | 30.4 gram<br/>307.2 gram<br/>352.1 gram | | |- | style='text-align:right'| 146 | Q919707 | [[Cúcabarra sluasaidghobach]] | [[Íomhá:Shovel-billed Kingfisher.jpg|center|128px]] | Dacelo rex | [[:commons:Category:Clytoceyx rex|Clytoceyx rex]] | | | |- | style='text-align:right'| 147 | Q942119 | [[Cúcabarra tarr-ruadhonn]] | [[Íomhá:Dacelo gaudichaud.jpg|center|128px]] | Dacelo gaudichaud | [[:commons:Category:Dacelo gaudichaud|Dacelo gaudichaud]] | 143 gram | | |- | style='text-align:right'| 148 | Q80362 | [[cúr dubh]] | [[Íomhá:2007-black-kite.jpg|center|128px]] | Milvus migrans | [[:commons:Category:Milvus migrans|Milvus migrans]] | 56 gram<br/>828 gram | 1.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 149 | Q156250 | [[cúr rua]] | [[Íomhá:Milvus milvus Jura.jpg|center|128px]] | Milvus milvus | [[:commons:Category:Milvus milvus|Milvus milvus]] | 63 gram<br/>1.012 cileagram<br/>1.232 cileagram | 1.66 méadar | 31 lá |- | style='text-align:right'| 150 | Q184825 | [[deargán sneachta]] | [[Íomhá:Redwing Turdus iliacus.jpg|center|128px]] | Turdus iliacus | [[:commons:Category:Turdus iliacus|Turdus iliacus]] | 4.9 gram<br/>62 gram | 0.36 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 151 | Q11380593 | [[deargéadan beag]] | [[Íomhá:Acanthis cabaret 1 East Chevington.jpg|center|128px]] | Acanthis cabaret | [[:commons:Category:Acanthis cabaret|Acanthis cabaret]] | | | |- | style='text-align:right'| 152 | Q20754771 | [[deargéadan coiteann]] | [[Íomhá:Acanthis flammea, Kotka, Finland 2.jpg|center|128px]] | Acanthis flammea | [[:commons:Category:Acanthis flammea|Acanthis flammea]] | | 23 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 153 | Q275591 | [[Meánchnagaire breac|Dendrocoptes medius]] | [[Íomhá:Middle-spotted woodpecker (Dendrocopos medius), Parc du Rouge-Cloître, Brussels (49179578882) (cropped).jpg|center|128px]] | Dendrocoptes medius | [[:commons:Category:Dendrocoptes medius|Dendrocoptes medius]] | | | |- | style='text-align:right'| 154 | Q856531 | [[Dicrurus paradiseus]] | [[Íomhá:Greater Racket-tailed Drongo Dicrurus paradiseus (Linnaeus, 1766) (16169002507).jpg|center|128px]] | Dicrurus paradiseus | [[:commons:Category:Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]] | | | |- | style='text-align:right'| 155 | Q26698 | [[donnóg]] | [[Íomhá:Dunnock crop2.jpg|center|128px]] | Prunella modularis | [[:commons:Category:Prunella modularis|Prunella modularis]] | | 0.21 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 156 | Q167230 | [[Snámhaí balla|dreapaire balla]] | [[Íomhá:Tichodrome échelette Tichodroma muraria aDSC 1009 (50997238804).jpg|center|128px]] | Tichodroma muraria | [[:commons:Category:Tichodroma muraria|Tichodroma muraria]] | | | 19 lá |- | style='text-align:right'| 157 | Q25740 | [[dreoilín]] | [[Íomhá:Eurasian wren (Troglodytes troglodytes).jpg|center|128px]] | Troglodytes troglodytes | [[:commons:Category:Troglodytes troglodytes|Troglodytes troglodytes]] | | 15 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 158 | Q27160 | [[droimneach beag]] | [[Íomhá:Larus fuscus Finnboda 2012.jpg|center|128px]] | Larus fuscus | [[:commons:Category:Larus fuscus|Larus fuscus]] | 880 gram<br/>755 gram | 1.34 méadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 159 | Q26629 | [[droimneach mór]] | [[Íomhá:Great Black-backed Gull Larus marinus.jpg|center|128px]] | Larus marinus | [[:commons:Category:Larus marinus|Larus marinus]] | | 1.67 méadar | |- | style='text-align:right'| 160 | Q25469 | [[Druid choiteann|druid]] | [[Íomhá:Common Starling, Blyth (12598795653).jpg|center|128px]] | Sturnus vulgaris | [[:commons:Category:Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]] | | 0.38 méadar | |- | style='text-align:right'| 161 | Q890912 | [[Druid droimchorcra|druid dauria]] | [[Íomhá:Daurian starling from Uppungal Kole Wetlands 2018 by Nesru Tirur.jpg|center|128px]] | Agropsar sturninus | [[:commons:Category:Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]] | | | |- | style='text-align:right'| 162 | Q20823352 | [[druid rósach]] | [[Íomhá:Pastor roseus - Rosenstar (Jungvogel).jpg|center|128px]] | Pastor roseus | [[:commons:Category:Pastor roseus|Pastor roseus]] | 6.6 gram<br/>79.6 gram<br/>66.9 gram | | |- | style='text-align:right'| 163 | Q25402 | [[eala bhalbh]] | [[Íomhá:Mute Swan Emsworth2.JPG|center|128px]] | Cygnus olor | [[:commons:Category:Cygnus olor|Cygnus olor]] | 11.8 cileagram<br/>9.67 cileagram | 230 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 164 | Q131044 | [[eala dhubh]] | [[Íomhá:00 2102 Trauerschwäne (Breisach am Rhein).jpg|center|128px]] | Cygnus atratus | [[:commons:Category:Cygnus atratus|Cygnus atratus]] | 258 gram<br/>6.2 cileagram<br/>5.1 cileagram | 180 ceintiméadar | 38 lá |- | style='text-align:right'| 165 | Q25612 | [[eala ghlórach]] | [[Íomhá:Cygnus cygnus 070416 IOL.jpg|center|128px]] | Cygnus cygnus | [[:commons:Category:Cygnus cygnus|Cygnus cygnus]] | 331 gram<br/>14 cileagram<br/>8.75 cileagram | 2.29 méadar | 36 lá |- | style='text-align:right'| 166 | Q244432 | [[eala phíbdhubh]] | [[Íomhá:Blackneck swan pair hornopiren chile feb 2010.jpg|center|128px]] | Cygnus melancoryphus | [[:commons:Category:Cygnus melancoryphus|Cygnus melancoryphus]] | | | 35 lá |- | style='text-align:right'| 167 | Q26603 | [[eala thundra]] | [[Íomhá:Cygnus bewickii 01.jpg|center|128px]] | Cygnus columbianus | [[:commons:Category:Cygnus columbianus|Cygnus columbianus]] | 7.258 cileagram<br/>6.305 cileagram | 1.98 méadar | |- | style='text-align:right'| 168 | Q26620 | [[earrdheargán]] | [[Íomhá:Gartenrotschwanz 1.jpg|center|128px]] | Phoenicurus phoenicurus | [[:commons:Category:Phoenicurus phoenicurus|Phoenicurus phoenicurus]] | | 22 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 169 | Q796484 | [[Earrdheargán báneiteach|earrdheargán Cugasach]] | [[Íomhá:Phoenicurus erythrogastrus, Stepantsminda, Georgia 1.jpg|center|128px]] | Phoenicurus erythrogastrus | [[:commons:Category:Phoenicurus erythrogastrus|Phoenicurus erythrogastrus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 170 | Q26755 | [[earrdheargán dubh]] | [[Íomhá:Black Redstart bird.jpg|center|128px]] | Phoenicurus ochruros | [[:commons:Category:Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]] | | 25 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 171 | Q645528 | [[Euplectes franciscanus|Easpag flannbhuí]] | [[Íomhá:Euplectes franciscanus -Kotu Creek, Western Division, The Gambia -male-8.jpg|center|128px]] | Euplectes franciscanus | [[:commons:Category:Euplectes franciscanus|Euplectes franciscanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 172 | Q205491 | [[Gealóg charraige|Emberiza cia]] | [[Íomhá:Rock Bunting (Cochem).jpg|center|128px]] | Emberiza cia | [[:commons:Category:Emberiza cia|Emberiza cia]] | 2.77 gram<br/>23 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 173 | Q1262861 | [[Spioróg mhór ruadhonn|Erythrotriorchis radiatus]] | [[Íomhá:Red Goshawk.jpg|center|128px]] | Erythrotriorchis radiatus | [[:commons:Category:Erythrotriorchis radiatus|Erythrotriorchis radiatus]] | 630 gram<br/>1.1 cileagram | 123.5 ceintiméadar | 41 lá |- | style='text-align:right'| 174 | Q1060483 | [[Eurylaimus ochromalus]] | [[Íomhá:Black-and-yellow Broadbill (Eurylaimus ochromalus).jpg|center|128px]] | Eurylaimus ochromalus | [[:commons:Category:Eurylaimus ochromalus|Eurylaimus ochromalus]] | 33 gram | | |- | style='text-align:right'| 175 | Q748290 | [[fabhcún Barbarach]] | [[Íomhá:Wüstenfalke.jpg|center|128px]] | Falco pelegrinoides | [[:commons:Category:Falco peregrinus pelegrinoides|Falco peregrinus pelegrinoides]] | | | |- | style='text-align:right'| 176 | Q25876 | [[Fabhcún coille Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian Hobby (14574008925) (cropped).jpg|center|128px]] | Falco subbuteo | [[:commons:Category:Falco subbuteo|Falco subbuteo]] | 24 gram<br/>181.5 gram<br/>240.5 gram | 0.74 méadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 177 | Q179625 | [[fabhcún cosdearg]] | [[Íomhá:Rotfußfalke Falco vespertinus.jpg|center|128px]] | Falco vespertinus | [[:commons:Category:Falco vespertinus|Falco vespertinus]] | 17 gram<br/>150 gram<br/>167 gram | 0.72 méadar | |- | style='text-align:right'| 178 | Q30535 | [[Falco peregrinus|fabhcún gorm]] | [[Íomhá:American Peregrine Falcon (Falco peregrinus) (10700651733).jpg|center|128px]] | Falco peregrinus | [[:commons:Category:Falco peregrinus|Falco peregrinus]] | | 1.02 méadar | |- | style='text-align:right'| 179 | Q33554 | [[fabhcún Lanner]] | [[Íomhá:Lanner falcon, Falco biarmicus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34447024871).jpg|center|128px]] | Falco biarmicus | [[:commons:Category:Falco biarmicus|Falco biarmicus]] | | 100.5 ceintiméadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 180 | Q165974 | [[fabhcún Saker]] | [[Íomhá:Falco cherrug 1 (Bohuš Číčel).jpg|center|128px]] | Falco cherrug | [[:commons:Category:Falco cherrug|Falco cherrug]] | 53 gram<br/>875 gram<br/>1.13 cileagram | 111.5 ceintiméadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 181 | Q177688 | [[fabhcún tuaithe]] | [[Íomhá:Falco rusticolus white cropped.jpg|center|128px]] | Falco rusticolus | [[:commons:Category:Falco rusticolus|Falco rusticolus]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 182 | Q206840 | [[falaróp gobchaol]] | [[Íomhá:Phalaropus lobatus.jpg|center|128px]] | Phalaropus lobatus | [[:commons:Category:Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]] | 6.3 gram<br/>35 gram<br/>39 gram | 0.34 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 183 | Q208335 | [[falaróp gobmhór]] | [[Íomhá:Grey Phalarope.jpg|center|128px]] | Phalaropus fulicarius | [[:commons:Category:Phalaropus fulicarius|Phalaropus fulicarius]] | | 0.42 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 184 | Q26470 | [[falcóg bheag]] | [[Íomhá:AlleAlle 2.jpg|center|128px]] | Alle alle | [[:commons:Category:Alle alle|Alle alle]] | 28 gram | 0.32 méadar | |- | style='text-align:right'| 185 | Q683138 | [[faoileán Airméanach]] | [[Íomhá:Armenian Gull in flight (to the left) at Sevan lake, March 2008.jpg|center|128px]] | Larus armenicus | [[:commons:Category:Larus armenicus|Larus armenicus]] | 1 cileagram | 140 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 186 | Q619065 | [[faoileán an Aigéin Chiúin]] | [[Íomhá:Larus pacificus - Derwent River Estuary.jpg|center|128px]] | Larus pacificus | [[:commons:Category:Larus pacificus|Larus pacificus]] | 98.4 gram<br/>1.55 cileagram<br/>1.077 cileagram | 147 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 187 | Q754885 | [[faoileán bandghobach]] | [[Íomhá:Larus delawarensis -Lake Erie, Ohio, USA -adult non-breeding-8.jpg|center|128px]] | Larus delawarensis | [[:commons:Category:Larus delawarensis|Larus delawarensis]] | 566 gram<br/>471 gram | 1150 millimetre | |- | style='text-align:right'| 188 | Q26427 | [[faoileán bán]] | [[Íomhá:Larus canus Common Gull in Norway.jpg|center|128px]] | Larus canus | [[:commons:Category:Larus canus|Larus canus]] | 413 gram<br/>360 gram | 1.11 méadar | |- | style='text-align:right'| 189 | Q27375 | [[faoileán glas]] | [[Íomhá:Glaucous gull (Larus hyperboreus) with offspring, Liefdefjord, Svalbard.jpg|center|128px]] | Larus hyperboreus | [[:commons:Category:Larus hyperboreus|Larus hyperboreus]] | 1.576 cileagram<br/>1.249 cileagram | 158 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 190 | Q391421 | [[Crotach gobchaol|faoileán gobchaol]] | [[Íomhá:Goéland railleur Thyna012.jpg|center|128px]] | Chroicocephalus genei | [[:commons:Category:Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]] | 29 gram<br/>275 gram<br/>236 gram | 102 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 191 | Q389505 | [[faoileán gáiriteach]] | [[Íomhá:Larus cachinnans 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Larus cachinnans | [[:commons:Category:Larus cachinnans|Larus cachinnans]] | 60 gram<br/>1.275 cileagram<br/>1.033 cileagram | 141 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 192 | Q28236 | [[faoileán scadán]] | [[Íomhá:European herring gull vocalizing (00170).jpg|center|128px]] | Larus argentatus | [[:commons:Category:Larus argentatus|Larus argentatus]] | | 1.34 méadar | |- | style='text-align:right'| 193 | Q704982 | [[faoileán scadán cosbhuí]] | [[Íomhá:Larus michahellis LC0046.jpg|center|128px]] | Larus michahellis | [[:commons:Category:Larus michahellis|Larus michahellis]] | | 130 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 194 | Q2735427 | [[Faoileán Heuglin|faoileán Sibéarach]] | [[Íomhá:Heuglis Gull-Arpit.JPG|center|128px]] | Larus heuglini | [[:commons:Category:Larus fuscus heuglini|Larus fuscus heuglini]] | | | |- | style='text-align:right'| 195 | Q742574 | [[feadlacha aghaidhbhán]] | [[Íomhá:Dendrocygna viduata (Vincent Vos).jpg|center|128px]] | Dendrocygna viduata | [[:commons:Category:Dendrocygna viduata|Dendrocygna viduata]] | 36 gram<br/>674 gram | | |- | style='text-align:right'| 196 | Q378192 | [[feadlacha na nIndiacha Thiar]] | [[Íomhá:West Indian Whistling Duck, Bayahibe, Dominican Republic 2017-12-10.jpg|center|128px]] | Dendrocygna arborea | [[:commons:Category:Dendrocygna arborea|Dendrocygna arborea]] | 54 gram | | 30 lá |- | style='text-align:right'| 197 | Q752461 | [[feadlacha tharrdhubh]] | [[Íomhá:Black-bellied Whistling Duck, Tobago, Trinidad and Tobago 1.jpg|center|128px]] | Dendrocygna autumnalis | [[:commons:Category:Dendrocygna autumnalis|Dendrocygna autumnalis]] | 831 gram | | |- | style='text-align:right'| 198 | Q21148 | [[feadóg bhuí]] | [[Íomhá:.00 3155 Goldregenpfeifer (Pluvialis apricaria).jpg|center|128px]] | Pluvialis apricaria | [[:commons:Category:Pluvialis apricaria|Pluvialis apricaria]] | 32.8 gram<br/>175 gram | 72 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 199 | Q18865 | [[feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach]] | [[Íomhá:Pacific Golden Plover - March 4, 2025.jpg|center|128px]] | Pluvialis fulva | [[:commons:Category:Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]] | 18 gram<br/>135 gram | 44 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 200 | Q216836 | [[feadóg bhuí Mheiriceánach]] | [[Íomhá:Pluvialis dominica1.jpg|center|128px]] | Pluvialis dominica | [[:commons:Category:Pluvialis dominica|Pluvialis dominica]] | 26 gram<br/>145 gram | 0.62 méadar | |- | style='text-align:right'| 201 | Q752485 | [[Feadóg Áiseach|feadóg Chaispeach]] | [[Íomhá:Caspian Plover in Koonthalulam Tamilnadu, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg|center|128px]] | Anarhynchus asiaticus | [[:commons:Category:Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 202 | Q26816 | [[feadóg chladaigh]] | [[Íomhá:Charadrius hiaticula 3 breeding.jpg|center|128px]] | Charadrius hiaticula | [[:commons:Category:Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]] | 10.9 gram | 0.41 méadar | |- | style='text-align:right'| 203 | Q752398 | [[Pilibín Indiach|feadóg dheargsprochallach]] | [[Íomhá:Red-wattled Lapwing denoised.jpg|center|128px]] | Vanellus indicus | [[:commons:Category:Vanellus indicus|Vanellus indicus]] | | 0.683 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 204 | Q827245 | [[feadóg earrbhán]] | [[Íomhá:Vanellus leucurus, Ag-Gel National Park.jpg|center|128px]] | Vanellus leucurus | [[:commons:Category:Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]] | | 62.5 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 205 | Q18857 | [[feadóg ghainimh mhór]] | [[Íomhá:2024-07-26 Anarhynchus leschenaultii leschenaultii, Newbiggin, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Charadrius leschenaultii | [[:commons:Category:Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]] | | 52 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 206 | Q18835 | [[feadóg ghlas]] | [[Íomhá:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|center|128px]] | Pluvialis squatarola | [[:commons:Category:Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]] | | 77 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 207 | Q755737 | [[feadóg ghlórach]] | [[Íomhá:Juvenile killdeer.jpg|center|128px]] | Charadrius vociferus | [[:commons:Category:Charadrius vociferus|Charadrius vociferus]] | | 61 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 208 | Q468009 | [[feadóg mhionbhosach]] | [[Íomhá:Semipalmated plover in Quogue (26942).jpg|center|128px]] | Charadrius semipalmatus | [[:commons:Category:Charadrius semipalmatus|Charadrius semipalmatus]] | | 47.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 209 | Q18851 | [[feadóigín chladaigh]] | [[Íomhá:Charadrius dubius (49820761043).jpg|center|128px]] | Charadrius dubius | [[:commons:Category:Charadrius dubius|Charadrius dubius]] | 7.7 gram | 45 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 210 | Q18855 | [[feadóigín chosdubh]] | [[Íomhá:Charadrius alexandrinus - Kentish Plover 03.jpg|center|128px]] | Charadrius alexandrinus | [[:commons:Category:Charadrius alexandrinus|Charadrius alexandrinus]] | 47 gram | 42.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 211 | Q25405 | [[Caróg liath|feannóg]] | [[Íomhá:Corvus cornix (33515567265).jpg|center|128px]] | Corvus cornix | [[:commons:Category:Corvus cornix|Corvus cornix]] | | 98 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 212 | Q168514 | [[Fearán Eorpach|fearán]] | [[Íomhá:2015-05-21 Streptopelia turtur, Sutton Bank, Yorkshire 06.jpg|center|128px]] | Streptopelia turtur | [[:commons:Category:Streptopelia turtur|Streptopelia turtur]] | 8.2 gram<br/>136 gram | 50 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 213 | Q54696 | [[fearán baicdhubh]] | [[Íomhá:Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto by Dr. Raju Kasambe DSCN2357 (3).jpg|center|128px]] | Streptopelia decaocto | [[:commons:Category:Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]] | 9.2 gram<br/>193 gram | 30 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 214 | Q750027 | [[fearán gubhach]] | [[Íomhá:Mourning dove perched (61179).jpg|center|128px]] | Zenaida macroura | [[:commons:Category:Zenaida macroura|Zenaida macroura]] | | | |- | style='text-align:right'| 215 | Q391198 | [[Colm gáiriteach|fearán pailme]] | [[Íomhá:140 Laughing dove in Twyfelfontein Photo by Giles Laurent.jpg|center|128px]] | Spilopelia senegalensis | [[:commons:Category:Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 216 | Q25357 | [[fiach dubh]] | [[Íomhá:Common Raven (Corvus corax) (11793963694).jpg|center|128px]] | Corvus corax | [[:commons:Category:Corvus corax|Corvus corax]] | 689 gram<br/>1625 gram<br/>1041 gram<br/>25 gram | 120 ceintiméadar<br/>150 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 217 | Q25393 | [[filiméala]] | [[Íomhá:Luscinia megarhynchos - Common nightingale - Nachtegaal.jpg|center|128px]] | Luscinia megarhynchos | [[:commons:Category:Luscinia megarhynchos|Luscinia megarhynchos]] | 2.65 gram | 24 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 218 | Q206130 | [[filiméala smólaigh]] | [[Íomhá:Luscinia luscinia vogelartinfo chris romeiks CHR3635.jpg|center|128px]] | Luscinia luscinia | [[:commons:Category:Luscinia luscinia|Luscinia luscinia]] | 3.06 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 219 | Q192058 | [[foitheach cluasach]] | [[Íomhá:Podiceps auritus (13909575538) (cropped).jpg|center|128px]] | Podiceps auritus | [[:commons:Category:Podiceps auritus|Podiceps auritus]] | 22.5 gram<br/>449.5 gram | 62 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 220 | Q579718 | [[foitheach gob-alabhreac]] | [[Íomhá:Pied-billed Grebe (53638106406) (cropped).jpg|center|128px]] | Podilymbus podiceps | [[:commons:Category:Podilymbus podiceps|Podilymbus podiceps]] | 20.5 gram<br/>522 gram<br/>358 gram | 54 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 221 | Q25422 | [[foitheach mór]] | [[Íomhá:Great Crested Grebe (52909695022).jpg|center|128px]] | Podiceps cristatus | [[:commons:Category:Podiceps cristatus|Podiceps cristatus]] | 39.5 gram<br/>920 gram<br/>830 gram | 88 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 222 | Q185183 | [[foitheach píbdhubh]] | [[Íomhá:Eared Grebe, breeding plumage (33774036404).jpg|center|128px]] | Podiceps nigricollis | [[:commons:Category:Podiceps nigricollis|Podiceps nigricollis]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 223 | Q179919 | [[foitheach píbrua]] | [[Íomhá:Podiceps grisegena (33665871935).jpg|center|128px]] | Podiceps grisegena | [[:commons:Category:Podiceps grisegena|Podiceps grisegena]] | 30.5 gram<br/>873.5 gram<br/>785.4 gram | 0.725 méadar | |- | style='text-align:right'| 224 | Q21062 | [[foracha]] | [[Íomhá:Guillemot (Uria aalge) in flight.jpg|center|128px]] | Uria aalge | [[:commons:Category:Uria aalge|Uria aalge]] | 108 gram | 0.707 méadar | |- | style='text-align:right'| 225 | Q212055 | [[foracha dhubh]] | [[Íomhá:Tystie1.jpg|center|128px]] | Cepphus grylle | [[:commons:Category:Cepphus grylle|Cepphus grylle]] | 381 gram | 55 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 226 | Q285165 | [[Francolin dubh|francóilín dubh]] | [[Íomhá:Francolinus francolinus, Azerbaijan.jpg|center|128px]] | Francolinus francolinus | [[:commons:Category:Francolinus francolinus|Francolinus francolinus]] | 425 gram<br/>355 gram | | |- | style='text-align:right'| 227 | Q25961 | [[Alauda arvensis|fuiseog]] | [[Íomhá:Alouette des champs Zaghouan001.jpg|center|128px]] | Alauda arvensis | [[:commons:Category:Alauda arvensis|Alauda arvensis]] | | 0.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 228 | Q207249 | [[fuiseog adharcach]] | [[Íomhá:Eremophila alpestris flava, Blyth 3.jpg|center|128px]] | Eremophila alpestris | [[:commons:Category:Eremophila alpestris|Eremophila alpestris]] | | 32 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 229 | Q470853 | [[Fuiseog chalandra|fuiseog aithriseach]] | [[Íomhá:Bereşe.jpg|center|128px]] | Melanocorypha calandra | [[:commons:Category:Melanocorypha calandra|Melanocorypha calandra]] | 63 gram<br/>55 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 230 | Q1137284 | [[fuiseog bháneiteach]] | [[Íomhá:White-winged Lark - Kazakistan S4E0496 (16947462615).jpg|center|128px]] | Alauda leucoptera | [[:commons:Category:Alauda leucoptera|Alauda leucoptera]] | | | |- | style='text-align:right'| 231 | Q26969 | [[fuiseog choille]] | [[Íomhá:Lullula arborea (Ján Svetlík).jpg|center|128px]] | Lullula arborea | [[:commons:Category:Lullula arborea|Lullula arborea]] | | 29 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 232 | Q318893 | [[Fuiseog Elton|fuiseog dhubh]] | [[Íomhá:Zwarte leeuwerik.jpg|center|128px]] | Melanocorypha yeltoniensis | [[:commons:Category:Melanocorypha yeltoniensis|Melanocorypha yeltoniensis]] | 4.34 gram<br/>63.7 gram<br/>56.4 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 233 | Q819885 | [[fuiseog dhébhallach]] | [[Íomhá:Melanocorypha bimaculata 117209398.jpg|center|128px]] | Melanocorypha bimaculata | [[:commons:Category:Melanocorypha bimaculata|Melanocorypha bimaculata]] | 4.04 gram<br/>54 gram | | |- | style='text-align:right'| 234 | Q24843 | [[fuiseog ladharghearr]] | [[Íomhá:Alondra.jpg|center|128px]] | Calandrella brachydactyla | [[:commons:Category:Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 235 | Q525871 | [[fuiseog oirthearach]] | [[Íomhá:Oriental Lark (49172375968).jpg|center|128px]] | Alauda gulgula | [[:commons:Category:Alauda gulgula|Alauda gulgula]] | | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 236 | Q25429 | [[fáinleog]] | [[Íomhá:Barn Swallow (95504589).jpeg|center|128px]] | Hirundo rustica | [[:commons:Category:Hirundo rustica|Hirundo rustica]] | | 0.32 méadar | 13.5 lá |- | style='text-align:right'| 237 | Q26055 | [[gabhlán binne]] | [[Íomhá:Delichon urbica.jpg|center|128px]] | Delichon urbicum | [[:commons:Category:Delichon urbicum|Delichon urbicum]] | | 0.29 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 238 | Q165923 | [[gabhlán bánlíoch]] | [[Íomhá:Apus pallidus -Greece-8.jpg|center|128px]] | Apus pallidus | [[:commons:Category:Apus pallidus|Apus pallidus]] | 3.5 gram<br/>41.3 gram | 0.44 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 239 | Q213216 | [[gabhlán creige Eoráiseach]] | [[Íomhá:Ptyonoprogne rupestris -Europe-8.jpg|center|128px]] | Ptyonoprogne rupestris | [[:commons:Category:Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]] | 2.08 gram<br/>20 gram | 0.32 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 240 | Q31769 | [[gabhlán earrspíonach]] | [[Íomhá:White-throated Needletail 09a.jpg|center|128px]] | Hirundapus caudacutus | [[:commons:Category:Hirundapus caudacutus|Hirundapus caudacutus]] | | | 40 lá |- | style='text-align:right'| 241 | Q25909 | [[gabhlán gainimh]] | [[Íomhá:Riparia riparia -Markinch, Fife, Scotland -flying-8-4c.jpg|center|128px]] | Riparia riparia | [[:commons:Category:Riparia riparia|Riparia riparia]] | | 0.27 méadar | |- | style='text-align:right'| 242 | Q25377 | [[gabhlán gaoithe]] | [[Íomhá:Common Swift 2025 07 18 02 (cropped).jpg|center|128px]] | Apus apus | [[:commons:Category:Apus apus|Apus apus]] | 3.5 gram | 0.4 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 243 | Q321267 | [[Gabhlán Alpach|gabhlán gaoithe alpach]] | [[Íomhá:Alpine. Swift at kattampally.jpg|center|128px]] | Tachymarptis melba | [[:commons:Category:Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]] | 6.05 gram<br/>96 gram | | |- | style='text-align:right'| 244 | Q611324 | [[Gabhlán beag|gabhlán gaoithe beag]] | [[Íomhá:Little Swift - Aberdares - Kenya.jpg|center|128px]] | Apus affinis | [[:commons:Category:Apus affinis|Apus affinis]] | | | 23 lá |- | style='text-align:right'| 245 | Q912863 | [[gabhlán simléir]] | [[Íomhá:Chaetura pelagica, by Lake Erie, Cleveland, Ohio, USA 339593191.jpg|center|128px]] | Chaetura pelagica | [[:commons:Category:Chaetura pelagica|Chaetura pelagica]] | 23.6 gram | | |- | style='text-align:right'| 246 | Q128002 | [[gaineamhchearc Pallas]] | [[Íomhá:Syrrhapte paradoxal (cropped).jpg|center|128px]] | Syrrhaptes paradoxus | [[:commons:Category:Syrrhaptes paradoxus|Syrrhaptes paradoxus]] | 21 gram | 69 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 247 | Q18875 | [[Geabhróg choiteann|geabhróg]] | [[Íomhá:Common tern 2025 07 08 08.jpg|center|128px]] | Sterna hirundo | [[:commons:Category:Sterna hirundo|Sterna hirundo]] | | 0.88 méadar | |- | style='text-align:right'| 248 | Q26800 | [[geabhróg Artach]] | [[Íomhá:00 3786. Küstenseeschwalbe.jpg|center|128px]] | Sterna paradisaea | [[:commons:Category:Sterna paradisaea|Sterna paradisaea]] | 114 gram | 0.8 méadar | |- | style='text-align:right'| 249 | Q12267692 | [[geabhróg bheag]] | [[Íomhá:Sternula albifrons - Boat Harbour.jpg|center|128px]] | Sternula albifrons | [[:commons:Category:Sternula albifrons|Sternula albifrons]] | 10 gram<br/>57 gram | 0.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 250 | Q233616 | [[geabhróg bhroinndubh]] | [[Íomhá:Chlidonias hybrida 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Chlidonias hybrida | [[:commons:Category:Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]] | 90 gram<br/>78 gram | 67 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 251 | Q241753 | [[geabhróg bháneiteach]] | [[Íomhá:Chlidonias leucopterus Mai Po.jpg|center|128px]] | Chlidonias leucopterus | [[:commons:Category:Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]] | 10.5 gram | 0.65 méadar | |- | style='text-align:right'| 252 | Q27129 | [[geabhróg Chaispeach]] | [[Íomhá:Sterna-caspia-010.jpg|center|128px]] | Hydroprogne caspia | [[:commons:Category:Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]] | 680 gram<br/>588 gram | 133.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 253 | Q27215 | [[geabhróg dhubh]] | [[Íomhá:Chlidonias niger.jpg|center|128px]] | Chlidonias niger | [[:commons:Category:Chlidonias niger|Chlidonias niger]] | 11 gram<br/>60 gram | 0.539 méadar | |- | style='text-align:right'| 254 | Q18834 | [[geabhróg ghobdhubh]] | [[Íomhá:Gelochelidon nilotica 1.jpg|center|128px]] | Gelochelidon nilotica | [[:commons:Category:Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]] | | 94 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 255 | Q321293 | [[geabhróg rósach]] | [[Íomhá:2020-07-18 Sterna dougallii, St Marys Island, Northumberland 19.jpg|center|128px]] | Sterna dougallii | [[:commons:Category:Sterna dougallii|Sterna dougallii]] | | 76 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 256 | Q27547 | [[geabhróg scothdhubh]] | [[Íomhá:2020-07-18 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 05.jpg|center|128px]] | Thalasseus sandvicensis | [[:commons:Category:Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]] | | 1 méadar | |- | style='text-align:right'| 257 | Q14683 | [[gealbhan binne]] | [[Íomhá:House Sparrow, England - May 09.jpg|center|128px]] | Passer domesticus | [[:commons:Category:Passer domesticus|Passer domesticus]] | | 239 millimetre | |- | style='text-align:right'| 258 | Q25968 | [[gealbhan crainn]] | [[Íomhá:Eurasian Tree Sparrow (3352252620).jpg|center|128px]] | Passer montanus | [[:commons:Category:Passer montanus|Passer montanus]] | | 21 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 259 | Q736313 | [[Gealbhan petronia|gealbhan creige]] | [[Íomhá:Petronia petronia -Ariege, Midi-Pyrenee, France-8-4c.jpg|center|128px]] | Petronia petronia | [[:commons:Category:Petronia petronia|Petronia petronia]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 260 | Q1318638 | [[Gealbhan ladharghearr|gealbhan mílítheach]] | [[Íomhá:Carpospiza brachydactyla.jpg|center|128px]] | Carpospiza brachydactyla | [[:commons:Category:Carpospiza brachydactyla|Carpospiza brachydactyla]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 261 | Q422873 | [[gealbhan sionnaigh]] | [[Íomhá:Fuchsammer (Passerella iliaca), St. Louis County (Minnesota).jpg|center|128px]] | Passerella iliaca | [[:commons:Category:Passerella iliaca|Passerella iliaca]] | | | |- | style='text-align:right'| 262 | Q499290 | [[Glasán gléigeal|gealbhan sneachta]] | [[Íomhá:Montifringilla nivalis Francer.jpg|center|128px]] | Montifringilla nivalis | [[:commons:Category:Montifringilla nivalis|Montifringilla nivalis]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 263 | Q466200 | [[Gealbhan Easpáinneach|gealbhan Spáinneach]] | [[Íomhá:Passer hispaniolensis -Canary Islands, Spain -female-8 (1).jpg|center|128px]] | Passer hispaniolensis | [[:commons:Category:Passer hispaniolensis|Passer hispaniolensis]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 264 | Q27220 | [[gealóg bhuachair]] | [[Íomhá:Miliaria calandra-Corn Bunting.jpg|center|128px]] | Emberiza calandra | [[:commons:Category:Emberiza calandra|Emberiza calandra]] | | 29 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 265 | Q334183 | [[gealóg cheanndubh]] | [[Íomhá:28-090504-black-headed-bunting-at-first-layby.jpg|center|128px]] | Emberiza melanocephala | [[:commons:Category:Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]] | 3.08 gram<br/>28 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 266 | Q842599 | [[Gealbhan ceoil|Gealóg cheoil]] | [[Íomhá:Song sparrow in Prospect Park (93031).jpg|center|128px]] | Melospiza melodia | [[:commons:Category:Melospiza melodia|Melospiza melodia]] | 24 gram | | |- | style='text-align:right'| 267 | Q206630 | [[gealóg gharraí]] | [[Íomhá:Ortolan bunting in Sierra de Guara, Aragon, Spain.jpg|center|128px]] | Emberiza hortulana | [[:commons:Category:Emberiza hortulana|Emberiza hortulana]] | 2.48 gram | 26 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 268 | Q26961 | [[gealóg ghiolcaí]] | [[Íomhá:2014-06-01 Emberiza schoeniclus, Swallow Pond, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Emberiza schoeniclus | [[:commons:Category:Emberiza schoeniclus|Emberiza schoeniclus]] | | 24 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 269 | Q837753 | [[Gealóg Chretzschmar|gealóg liathghorm]] | [[Íomhá:Emberiza caesia Naumann.jpg|center|128px]] | Emberiza caesia | [[:commons:Category:Emberiza caesia|Emberiza caesia]] | 2.31 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 270 | Q648313 | [[Gealóg Bhuchanan|gealóg liathmhuinceach]] | [[Íomhá:GreyNeckedBunting PrasadBR.jpg|center|128px]] | Emberiza buchanani | [[:commons:Category:Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]] | | | |- | style='text-align:right'| 271 | Q26416 | [[gealóg shneachta]] | [[Íomhá:Plectrophenax nivalis P3130099.jpg|center|128px]] | Plectrophenax nivalis | [[:commons:Category:Plectrophenax nivalis|Plectrophenax nivalis]] | | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 272 | Q28358 | [[Gearg choiteann|gearg]] | [[Íomhá:Coturnix coturnix, Fraunberg, Bayern, Deutschland 2, Ausschnitt.jpg|center|128px]] | Coturnix coturnix | [[:commons:Category:Coturnix coturnix|Coturnix coturnix]] | 8.2 gram | 34 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 273 | Q142651 | [[gearg bhabaight]] | [[Íomhá:071 - NORTHERN BOBWHITE (1-15-09) falcon lake st park, tx (8718708333).jpg|center|128px]] | Colinus virginianus | [[:commons:Category:Colinus virginianus|Colinus virginianus]] | 8.9 gram<br/>171 gram | 34.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 274 | Q852146 | [[gearg Himiléach]] | [[Íomhá:Ophrysia superciliosa hm.jpg|center|128px]] | Ophrysia superciliosa | [[:commons:Category:Ophrysia superciliosa|Ophrysia superciliosa]] | | | |- | style='text-align:right'| 275 | Q716869 | [[gearg Sheapánach]] | [[Íomhá:Coturnix japonica, Yehliu, Taiwan 1.jpg|center|128px]] | Coturnix japonica | [[:commons:Category:Coturnix japonica|Coturnix japonica]] | 8 gram | | |- | style='text-align:right'| 276 | Q237670 | [[gearr Baillon]] | [[Íomhá:Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg|center|128px]] | Zapornia pusilla | [[:commons:Category:Zapornia pusilla|Zapornia pusilla]] | 35 gram | | 18 lá |- | style='text-align:right'| 277 | Q270680 | [[gearr beag]] | [[Íomhá:Porzana parva (50).jpg|center|128px]] | Zapornia parva | [[:commons:Category:Zapornia parva|Zapornia parva]] | 7.9 gram | 36.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 278 | Q194024 | [[gearr breac]] | [[Íomhá:Porzana porzana 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Porzana porzana | [[:commons:Category:Porzana porzana|Porzana porzana]] | 10.9 gram<br/>80 gram | 0.38 méadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 279 | Q936740 | [[gearr sora]] | [[Íomhá:Sora (Porzana carolina).jpg|center|128px]] | Porzana carolina | [[:commons:Category:Porzana carolina|Porzana carolina]] | 8.9 gram | 37.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 280 | Q110257516 | [[Gilphíb choiteann|Gilphíb]] | [[Íomhá:Dorngrasmücke im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|center|128px]] | Curruca communis | [[:commons:Category:Curruca communis|Curruca communis]] | 1.78 gram<br/>14.5 gram | 20 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 281 | Q110257504 | [[Gilphíb bheag]] | [[Íomhá:Klappergrasmücke (Curruca curruca) 3, Filey, North Yorkshire.jpg|center|128px]] | Curruca curruca | [[:commons:Category:Curruca curruca|Curruca curruca]] | | 18 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 282 | Q27075785 | [[glasán darach]] | [[Íomhá:Carduelis chloris Oulu 20120507.JPG|center|128px]] | Chloris chloris | [[:commons:Category:Chloris chloris|Chloris chloris]] | 2.17 gram | 0.25 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 283 | Q559977 | [[Glasán cródheargach|glasán deargeiteach]] | [[Íomhá:Crimson-winged Finch (Rhodopechys sanguineus) (29935889654) (cropped).jpg|center|128px]] | Rhodopechys sanguineus | [[:commons:Category:Rhodopechys sanguineus|Rhodopechys sanguineus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 284 | Q174088 | [[glasán gobmhór]] | [[Íomhá:Coccothraustes coccothraustes 1 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Coccothraustes coccothraustes | [[:commons:Category:Coccothraustes coccothraustes|Coccothraustes coccothraustes]] | | 31 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 285 | Q921335 | [[glasán Mongólach]] | [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVGoul 0128 cropped.jpg|center|128px]] | Bucanetes mongolicus | [[:commons:Category:Bucanetes mongolicus|Bucanetes mongolicus]] | | | |- | style='text-align:right'| 286 | Q559883 | [[Glasán cogalach|glasán trumpa]] | [[Íomhá:Bucanetes githagineus amantum 1.jpg|center|128px]] | Bucanetes githagineus | [[:commons:Category:Bucanetes githagineus|Bucanetes githagineus]] | | | |- | style='text-align:right'| 287 | Q25984 | [[glasóg bhuí]] | [[Íomhá:Schafstelze - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|center|128px]] | Motacilla flava | [[:commons:Category:Motacilla flava|Motacilla flava]] | | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 288 | Q25399 | [[glasóg bhán]] | [[Íomhá:20180415 015 Winterswijk Witte kwikstaart (40785272624).jpg|center|128px]] | Motacilla alba | [[:commons:Category:Motacilla alba|Motacilla alba]] | | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 289 | Q206540 | [[glasóg chiotrónach]] | [[Íomhá:Citrine Wagtail (Motacilla citreola)- Breeding Male of calcarata race at Bharatpur I IMG 5752.jpg|center|128px]] | Motacilla citreola | [[:commons:Category:Motacilla citreola|Motacilla citreola]] | | | |- | style='text-align:right'| 290 | Q201316 | [[glasóg liath]] | [[Íomhá:Grey Wagtail Motacilla cinerea (39682090233).jpg|center|128px]] | Motacilla cinerea | [[:commons:Category:Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]] | 1.91 gram<br/>17.4 gram | 26 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 291 | Q27075852 | [[gleoiseach]] | [[Íomhá:Carduelis cannabina -England -male-8.jpg|center|128px]] | Linaria cannabina | [[:commons:Category:Linaria cannabina|Linaria cannabina]] | 1.66 gram<br/>19 gram | 0.24 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 292 | Q582976 | [[Glaséan súildearg|Gleoiseach shúildearg]] | [[Íomhá:Vireo olivaceus -Madison -Wisconsin -USA-8.jpg|center|128px]] | Vireo olivaceus | [[:commons:Category:Vireo olivaceus|Vireo olivaceus]] | | | |- | style='text-align:right'| 293 | Q10965357 | [[gleoiseach sléibhe]] | [[Íomhá:Carduelis flavirostris.jpg|center|128px]] | Linaria flavirostris | [[:commons:Category:Linaria flavirostris|Linaria flavirostris]] | 1.37 gram | 23 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 294 | Q839834 | [[gobach mór broinnrósach]] | [[Íomhá:Pheucticus ludovicianus CT2.jpg|center|128px]] | Pheucticus ludovicianus | [[:commons:Category:Pheucticus ludovicianus|Pheucticus ludovicianus]] | 44 gram | | |- | style='text-align:right'| 295 | Q788649 | [[gobadáinín Baird]] | [[Íomhá:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 03.jpg|center|128px]] | Calidris bairdii | [[:commons:Category:Calidris bairdii|Calidris bairdii]] | 9.6 gram | 38 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 296 | Q27232 | [[gobadáinín beag]] | [[Íomhá:Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg|center|128px]] | Calidris minuta | [[:commons:Category:Calidris minuta|Calidris minuta]] | 6.3 gram<br/>24 gram<br/>27.1 gram | 36 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 297 | Q913052 | [[gobadáinín bídeach]] | [[Íomhá:Least Sandpiper.jpg|center|128px]] | Calidris minutilla | [[:commons:Category:Calidris minutilla|Calidris minutilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 298 | Q62345 | [[gobadáinín crotaigh]] | [[Íomhá:Calidris ferruginea (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Calidris ferruginea | [[:commons:Category:Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]] | 12 gram | 44 ceintiméadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 299 | Q845969 | [[gobadáinín ladharfhada]] | [[Íomhá:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg|center|128px]] | Calidris subminuta | [[:commons:Category:Calidris subminuta|Calidris subminuta]] | 7.5 gram<br/>29 gram<br/>32 gram | 30.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 300 | Q18860 | [[gobadáinín píbrua]] | [[Íomhá:Calidris ruficollis - Marion Bay.jpg|center|128px]] | Calidris ruficollis | [[:commons:Category:Calidris ruficollis|Calidris ruficollis]] | 8.3 gram<br/>26 gram | 31 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 301 | Q58921 | [[gobadáinín Temminck]] | [[Íomhá:Temminck's Stint in Bakkhali September 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Calidris temminckii | [[:commons:Category:Calidris temminckii|Calidris temminckii]] | 5.8 gram<br/>24.3 gram<br/>27.8 gram | 36 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 302 | Q18850 | [[Gobadán coiteann|gobadán]] | [[Íomhá:Actitis hypoleucos - Laem Pak Bia.jpg|center|128px]] | Actitis hypoleucos | [[:commons:Category:Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]] | | 0.273 méadar | |- | style='text-align:right'| 303 | Q599749 | [[gobadán bánphrompach]] | [[Íomhá:Calidris fuscicollis.jpg|center|128px]] | Calidris fuscicollis | [[:commons:Category:Calidris fuscicollis|Calidris fuscicollis]] | 10.8 gram<br/>39.7 gram<br/>45.8 gram | 37 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 304 | Q18837 | [[gobadán coille]] | [[Íomhá:Wood Sandpiper (50206067826), crop.jpg|center|128px]] | Tringa glareola | [[:commons:Category:Tringa glareola|Tringa glareola]] | 13.5 gram<br/>62 gram<br/>73 gram | 0.4 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 305 | Q62359 | [[gobadán cosbhuí]] | [[Íomhá:Purple Sandpiper ( Calidris maritima ) ... Filey Brig , Yorkshire (53266204391).jpg|center|128px]] | Calidris maritima | [[:commons:Category:Calidris maritima|Calidris maritima]] | 67.6 gram<br/>76.3 gram | 44 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 306 | Q753760 | [[gobadán earr-rinneach]] | [[Íomhá:Calidris acuminata - Hexham Swamp.jpg|center|128px]] | Calidris acuminata | [[:commons:Category:Calidris acuminata|Calidris acuminata]] | 13.7 gram<br/>70.3 gram<br/>63.5 gram | 39.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 307 | Q28450 | [[gobadán glas]] | [[Íomhá:Green Sandpiper ( Tringa ochropus ) ... Tophill Low , Yorkshire (53182606905).jpg|center|128px]] | Tringa ochropus | [[:commons:Category:Tringa ochropus|Tringa ochropus]] | 15.5 gram<br/>75 gram<br/>85 gram | 59 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 308 | Q28114227 | [[Gobadán gobleathan]] | [[Íomhá:Broad billed sandpiper by Sreedev Puthur.jpg|center|128px]] | Calidris falcinellus | [[:commons:Category:Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]] | 9.1 gram<br/>37 gram | 36.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 309 | Q839820 | [[gobadán scodalach]] | [[Íomhá:Stilt Sandpiper (29065008787).jpg|center|128px]] | Calidris himantopus | [[:commons:Category:Calidris himantopus|Calidris himantopus]] | | 42.5 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 310 | Q530194 | [[gobadán sléibhe]] | [[Íomhá:Bartramia longicauda Orangeburg 1.jpg|center|128px]] | Bartramia longicauda | [[:commons:Category:Bartramia longicauda|Bartramia longicauda]] | | 66 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 311 | Q18856 | [[gobadán Terek]] | [[Íomhá:Xenus cinereus (Alnus).jpg|center|128px]] | Xenus cinereus | [[:commons:Category:Xenus cinereus|Xenus cinereus]] | | 58 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 312 | Q26578 | [[gormphíb]] | [[Íomhá:Blåhake - bluethroat (Luscinia svecica)-5 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|center|128px]] | Luscinia svecica | [[:commons:Category:Luscinia svecica|Luscinia svecica]] | | 22 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 313 | Q191683 | [[grús coimir]] | [[Íomhá:Demoiselle Cranes at Tal Chappar.jpg|center|128px]] | Anthropoides virgo | [[:commons:Category:Grus virgo|Grus virgo]] | | 167.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 314 | Q4764 | [[grús coiteann]] | [[Íomhá:2017.07.04.-01-Wendisch Rietz--Kranich.jpg|center|128px]] | Grus grus | [[:commons:Category:Grus grus|Grus grus]] | | 2.22 méadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 315 | Q457477 | [[grús Meiriceánach]] | [[Íomhá:Grus americana Sasata.jpg|center|128px]] | Grus americana | [[:commons:Category:Grus americana|Grus americana]] | 7.497 cileagram | 215 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 316 | Q21949185 | [[grús Sibéarach]] | [[Íomhá:Schneekranich Grus leucogeranus 090501 We 147.JPG|center|128px]] | Leucogeranus leucogeranus | [[:commons:Category:Grus leucogeranus|Grus leucogeranus]] | 197 gram | 235 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 317 | Q27461 | [[guairdeall]] | [[Íomhá:Hydrobates pelagicus.jpg|center|128px]] | Hydrobates pelagicus | [[:commons:Category:Hydrobates pelagicus|Hydrobates pelagicus]] | | 38 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 318 | Q18841 | [[guilbneach earrdhubh]] | [[Íomhá:.00 2789 Uferschnepfe (Limosa limosa).jpg|center|128px]] | Limosa limosa | [[:commons:Category:Limosa limosa|Limosa limosa]] | 39 gram<br/>264 gram<br/>315 gram | 76 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 319 | Q283458 | [[Cnota mór|guilbneach Hudsúnach]] | [[Íomhá:Hudsonian Godwit - Churchill - Canada 01 (15657156459).jpg|center|128px]] | Limosa haemastica | [[:commons:Category:Limosa haemastica|Limosa haemastica]] | 37.5 gram<br/>222 gram<br/>289 gram | 73 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 320 | Q18864 | [[guilbneach stríocearrach]] | [[Íomhá:Bar-tailed Godwit.jpg|center|128px]] | Limosa lapponica | [[:commons:Category:Limosa lapponica|Limosa lapponica]] | 313 gram<br/>354 gram | 0.73 méadar | |- | style='text-align:right'| 321 | Q371633 | [[guilbnín gobghearr]] | [[Íomhá:Short-billed Dowitcher breeding RWD.jpg|center|128px]] | Limnodromus griseus | [[:commons:Category:Limnodromus griseus|Limnodromus griseus]] | 113 gram | 48 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 322 | Q83020448 | [[Seaga|Gulosus aristotelis]] | [[Íomhá:Shag Phalacrocorax aristotelis.jpg|center|128px]] | Gulosus aristotelis | [[:commons:Category:Gulosus aristotelis|Gulosus aristotelis]] | | | |- | style='text-align:right'| 323 | Q177856 | [[Bultúr gríofa|Gyps fulvus]] | [[Íomhá:Gyps fulvus -Basque Country-8.jpg|center|128px]] | Gyps fulvus | [[:commons:Category:Gyps fulvus|Gyps fulvus]] | 252 gram<br/>8.328 cileagram | 2.591 méadar | 54 lá |- | style='text-align:right'| 324 | Q212937 | [[gé alabhreac chosbhuí]] | [[Íomhá:Magpie goose.jpg|center|128px]] | Anseranas semipalmata | [[:commons:Category:Anseranas semipalmata|Anseranas semipalmata]] | 128 gram | 155 ceintiméadar<br/>145 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 325 | Q187852 | [[gé bhroinnrua]] | [[Íomhá:Brantha ruficollis In Taimyr Reserve.jpg|center|128px]] | Branta ruficollis | [[:commons:Category:Branta ruficollis|Branta ruficollis]] | 1.095 cileagram<br/>90 gram<br/>1.375 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 326 | Q172093 | [[gé bhánéadanach]] | [[Íomhá:2020-03-04 Anser albifrons flavirostris, Gosforth Park, Northumberland 07.jpg|center|128px]] | Anser albifrons | [[:commons:Category:Anser albifrons|Anser albifrons]] | | 1.41 méadar | |- | style='text-align:right'| 327 | Q26733 | [[gé Cheanadach]] | [[Íomhá:Bernaches du Canada 02.jpg|center|128px]] | Branta canadensis | [[:commons:Category:Branta canadensis|Branta canadensis]] | 3.814 cileagram<br/>3.314 cileagram<br/>5 cileagram | 1.69 méadar | |- | style='text-align:right'| 328 | Q26680 | [[gé ghiúrainn]] | [[Íomhá:Barnacle goose (Branta leucopsis).jpg|center|128px]] | Branta leucopsis | [[:commons:Category:Branta leucopsis|Branta leucopsis]] | 107 gram<br/>1.788 cileagram<br/>1.586 cileagram | 1.08 méadar | |- | style='text-align:right'| 329 | Q25882 | [[gé ghlas]] | [[Íomhá:00 3688 Graugans (Anser anser).jpg|center|128px]] | Anser anser | [[:commons:Category:Anser anser|Anser anser]] | 160 gram<br/>3.692 cileagram<br/>3.237 cileagram | 1.55 méadar | |- | style='text-align:right'| 330 | Q244189 | [[Gé Hutchins|gé ghogallach]] | [[Íomhá:AleutianCanadaGoose2.jpg|center|128px]] | Branta hutchinsii | [[:commons:Category:Branta hutchinsii|Branta hutchinsii]] | | | 26 lá |- | style='text-align:right'| 331 | Q658658 | [[gé ghormeiteach Aibisíneach]] | [[Íomhá:Blue-winged goose (Cyanochen cyanoptera).jpg|center|128px]] | Cyanochen cyanoptera | [[:commons:Category:Cyanochen cyanoptera|Cyanochen cyanoptera]] | 52 gram<br/>2.18 cileagram | | 32 lá |- | style='text-align:right'| 332 | Q755653 | [[Gé impireach|gé impiriúil]] | [[Íomhá:An emperor goose in flight (53706721602).jpg|center|128px]] | Anser canagicus | [[:commons:Category:Anser canagicus|Anser canagicus]] | | 119 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 333 | Q766276 | [[gé luaithcheannach]] | [[Íomhá:Chloephaga poliocephala -Patagonia-8.jpg|center|128px]] | Chloephaga poliocephala | [[:commons:Category:Chloephaga poliocephala|Chloephaga poliocephala]] | 89 gram<br/>2.233 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 334 | Q837402 | [[gé mhongach]] | [[Íomhá:Australian wood duck - male.jpg|center|128px]] | Chenonetta jubata | [[:commons:Category:Chenonetta jubata|Chenonetta jubata]] | 54 gram<br/>807 gram | 79 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 335 | Q129036 | [[gé shléibhe]] | [[Íomhá:Chloephaga picta.jpg|center|128px]] | Chloephaga picta | [[:commons:Category:Chloephaga picta|Chloephaga picta]] | 73 gram<br/>3.17 cileagram<br/>2.69 cileagram | 1.29 méadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 336 | Q27074540 | [[gé shneachta]] | [[Íomhá:Snow Goose (24510697391).jpg|center|128px]] | Anser caerulescens | [[:commons:Category:Anser caerulescens|Anser caerulescens]] | 127 gram<br/>2.63 cileagram | 148.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 337 | Q247412 | [[gé sporeiteach]] | [[Íomhá:Spur-winged Geese (Plectropterus gambensis niger) male.jpg|center|128px]] | Plectropterus gambensis | [[:commons:Category:Plectropterus gambensis|Plectropterus gambensis]] | 5.4 cileagram<br/>4.375 cileagram<br/>140 gram | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 338 | Q191125 | [[gé stríoc-cheannach]] | [[Íomhá:Bar-headed Goose by Dr. Raju Kasambe DSCN7530 (23).jpg|center|128px]] | Anser indicus | [[:commons:Category:Anser indicus|Anser indicus]] | 141 gram<br/>2.505 cileagram<br/>2.23 cileagram | 150 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 339 | Q257006 | [[gé Thasmánach]] | [[Íomhá:Cereopsis novaehollandiae 2.jpg|center|128px]] | Cereopsis novaehollandiae | [[:commons:Category:Cereopsis novaehollandiae|Cereopsis novaehollandiae]] | 137 gram<br/>5.29 cileagram<br/>3.77 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 340 | Q274179 | [[Gé Éigipteach]] | [[Íomhá:Egyptian goose (05659).jpg|center|128px]] | Alopochen aegyptiaca | [[:commons:Category:Alopochen aegyptiaca|Alopochen aegyptiaca]] | | 144 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 341 | Q62168711 | [[Ceolaire casarnaí Pallas|Helopsaltes certhiola]] | [[Íomhá:Pallas's Grasshopper Warbler by Tisha Mukherjee 14.jpg|center|128px]] | Helopsaltes certhiola | [[:commons:Category:Helopsaltes certhiola|Helopsaltes certhiola]] | | | |- | style='text-align:right'| 342 | Q25247 | [[húpú]] | [[Íomhá:Common Hoopoe Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]] | Upupa epops | [[:commons:Category:Upupa epops|Upupa epops]] | | 44 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 343 | Q17970 | [[iabairiú]] | [[Íomhá:Jabiru Mato Grosso Pantanal Brazil-2.jpg|center|128px]] | Jabiru mycteria | [[:commons:Category:Jabiru mycteria|Jabiru mycteria]] | | 245 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 344 | Q232523 | [[Iolar breac beag|iolar beag breac]] | [[Íomhá:Aquila pomarina orlik krzykliwyAM.jpg|center|128px]] | Clanga pomarina | [[:commons:Category:Clanga pomarina|Clanga pomarina]] | 88 gram<br/>1.258 cileagram<br/>1.693 cileagram | | 39 lá |- | style='text-align:right'| 345 | Q182971 | [[iolar crúbchlúmhach]] | [[Íomhá:Booted eagle, Hieraaetus pennatus, at Kgalagadi Transfrontier Pa (32334023348).jpg|center|128px]] | Hieraaetus pennatus | [[:commons:Category:Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]] | 62 gram<br/>709 gram<br/>975 gram | 1.11 méadar | 38 lá |- | style='text-align:right'| 346 | Q41181 | [[iolar fíréan]] | [[Íomhá:Maakotka (Aquila chrysaetos) by Jarkko Järvinen.jpg|center|128px]] | Aquila chrysaetos | [[:commons:Category:Aquila chrysaetos|Aquila chrysaetos]] | 3.572 cileagram<br/>5.194 cileagram | 2.03 méadar | |- | style='text-align:right'| 347 | Q53745 | [[iolar hairpí]] | [[Íomhá:Harpia-harpyja-001.jpg|center|128px]] | Harpia harpyja | [[:commons:Category:Harpia harpyja|Harpia harpyja]] | 4.4 cileagram<br/>7.5 cileagram | 188.5 ceintiméadar | 56 lá |- | style='text-align:right'| 348 | Q168976 | [[iolar impiriúil]] | [[Íomhá:Eastern Imperial Eagle cr.jpg|center|128px]] | Aquila heliaca | [[:commons:Category:Aquila heliaca|Aquila heliaca]] | 2.585 cileagram<br/>3.845 cileagram<br/>132 gram | 197.5 ceintiméadar | 44 lá |- | style='text-align:right'| 349 | Q170251 | [[Iolar nathartha gearrladhrach|iolar ladharghearr]] | [[Íomhá:Circaetus gallicus - Short-toed snake-eagleı 02-1.jpg|center|128px]] | Circaetus gallicus | [[:commons:Category:Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]] | 136 gram | 177 ceintiméadar | 46 lá |- | style='text-align:right'| 350 | Q127216 | [[iolar maol]] | [[Íomhá:Bald Eagle (Haliaeetus leucocephalus) Kachemak Bay, Alaska.jpg|center|128px]] | Haliaeetus leucocephalus | [[:commons:Category:Haliaeetus leucocephalus|Haliaeetus leucocephalus]] | 117 gram<br/>4.13 cileagram<br/>5.35 cileagram | 2.3 méadar | |- | style='text-align:right'| 351 | Q25438 | [[Iolar mara earrbhán|iolar mara]] | [[Íomhá:Adult White-tailed Eagle defending prey, Rezerwat Gostynin-Wloclawek, Poland.jpg|center|128px]] | Haliaeetus albicilla | [[:commons:Category:Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]] | 142 gram<br/>4.014 cileagram<br/>5.572 cileagram | 2.18 méadar | |- | style='text-align:right'| 352 | Q179359 | [[iolar steipeach]] | [[Íomhá:Мангистауская область, степной орёл.jpg|center|128px]] | Aquila nipalensis | [[:commons:Category:Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]] | 117 gram<br/>2.459 cileagram<br/>2.987 cileagram | 2.03 méadar | 45 lá |- | style='text-align:right'| 353 | Q888660 | [[Bonnán amhrasach|Ixobrychus dubius]] | [[Íomhá:Australian Little Bittern Sherwood Nov01.jpg|center|128px]] | Ixobrychus dubius | [[:commons:Category:Botaurus dubius|Botaurus dubius]] | | 45 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 354 | Q888651 | [[Bonnán scartha|Ixobrychus involucris]] | [[Íomhá:Ixobrychus involucris.jpg|center|128px]] | Ixobrychus involucris | [[:commons:Category:Botaurus involucris|Botaurus involucris]] | 80 gram | | |- | style='text-align:right'| 355 | Q26444 | [[lacha bhadánach]] | [[Íomhá:Tufted Duck 09 05 2025 01.jpg|center|128px]] | Aythya fuligula | [[:commons:Category:Aythya fuligula|Aythya fuligula]] | 56 gram | 0.71 méadar | |- | style='text-align:right'| 356 | Q25495361 | [[lacha bháneiteach]] | [[Íomhá:White-winged wood duck.jpg|center|128px]] | Asarcornis scutulata | [[:commons:Category:Asarcornis scutulata|Asarcornis scutulata]] | 3.25 cileagram<br/>2.65 cileagram<br/>72.3 gram | | |- | style='text-align:right'| 357 | Q597144 | [[lacha cheann-bhándearg]] | [[Íomhá:Rhodonessa caryophyllacea.jpg|center|128px]] | Rhodonessa caryophyllacea | [[:commons:Category:Rhodonessa caryophyllacea|Rhodonessa caryophyllacea]] | | | |- | style='text-align:right'| 358 | Q241399 | [[lacha cheannbhán]] | [[Íomhá:Oxyura leucocephala, Clot-de-Galvany, Alicante 16.jpg|center|128px]] | Oxyura leucocephala | [[:commons:Category:Oxyura leucocephala|Oxyura leucocephala]] | 96 gram<br/>737 gram<br/>593 gram | 66 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 359 | Q322159 | [[lacha choille]] | [[Íomhá:Wood duck druid ridge cemetery 10.10.20 DSC 5487.jpg|center|128px]] | Aix sponsa | [[:commons:Category:Aix sponsa|Aix sponsa]] | | 71 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 360 | Q845292 | [[lacha chosrua]] | [[Íomhá:028 - AMERICAN BLACK DUCK (2-19-11) Quidi Vidi Lake, St John's, Newfoundland (8710694225).jpg|center|128px]] | Anas rubripes | [[:commons:Category:Anas rubripes|Anas rubripes]] | 1.252 cileagram<br/>1.111 cileagram | 90.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 361 | Q426968 | [[lacha chuircíneach]] | [[Íomhá:Knob-billed Duck Sarkidiornis melanotos, female, by Dr. Raju Kasambe DSCN8938 (1).jpg|center|128px]] | Sarkidiornis melanotos | [[:commons:Category:Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]] | 66 gram<br/>1.455 cileagram<br/>1.777 cileagram | | 29 lá |- | style='text-align:right'| 362 | Q26597 | [[lacha earrfhada]] | [[Íomhá:Clangula-hyemalis-011.jpg|center|128px]] | Clangula hyemalis | [[:commons:Category:Clangula hyemalis|Clangula hyemalis]] | | 0.71 méadar | |- | style='text-align:right'| 363 | Q654901 | [[lacha Fhilipíneach]] | [[Íomhá:Anas luzonica, Candaba Marsh, Luzon 1.jpg|center|128px]] | Anas luzonica | [[:commons:Category:Anas luzonica|Anas luzonica]] | 906 gram<br/>779 gram | 84 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 364 | Q535206 | [[lacha ghob-bhuí]] | [[Íomhá:Gelbschnabelente Anas undulata 0505273 Wikiausschnitt.jpg|center|128px]] | Anas undulata | [[:commons:Category:Anas undulata|Anas undulata]] | 55 gram | | |- | style='text-align:right'| 365 | Q851349 | [[lacha ghobrósach]] | [[Íomhá:Netta peposaca - Miguel - 569265081 (cropped).jpeg|center|128px]] | Netta peposaca | [[:commons:Category:Netta peposaca|Netta peposaca]] | 1.181 cileagram<br/>1.004 cileagram | | 28 lá |- | style='text-align:right'| 366 | Q845624 | [[lacha Hartlaub]] | [[Íomhá:Pteronetta hartlaubii (Hartlaub's Duck), Lac Mafoumi, Gabon 1.jpg|center|128px]] | Pteronetta hartlaubii | [[:commons:Category:Pteronetta hartlaubii|Pteronetta hartlaubii]] | 40 gram<br/>1.035 cileagram<br/>790 gram | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 367 | Q26635 | [[lacha iascán]] | [[Íomhá:2014-04-14 Aythya marila, female, Killingworth Lake, Northumberland 04.jpg|center|128px]] | Aythya marila | [[:commons:Category:Aythya marila|Aythya marila]] | | 0.82 méadar | |- | style='text-align:right'| 368 | Q917490 | [[lacha Meller]] | [[Íomhá:Anas.melleri.3.jpg|center|128px]] | Anas melleri | [[:commons:Category:Anas melleri|Anas melleri]] | 45 gram | | |- | style='text-align:right'| 369 | Q200339 | [[lacha mhandrach]] | [[Íomhá:Mandarin ducks by the Weiming Lake of Peking University 09.jpg|center|128px]] | Aix galericulata | [[:commons:Category:Aix galericulata|Aix galericulata]] | 41 gram | 71 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 370 | Q191723 | [[lacha mheirgeach]] | [[Íomhá:Ferruginous Pochard Aythya nyroca Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2746 (12).jpg|center|128px]] | Aythya nyroca | [[:commons:Category:Aythya nyroca|Aythya nyroca]] | 43 gram<br/>583 gram<br/>520 gram | 65 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 371 | Q601055 | [[lacha mhuinceach]] | [[Íomhá:Ring-necked Duck (f) (26058476660).jpg|center|128px]] | Aythya collaris | [[:commons:Category:Aythya collaris|Aythya collaris]] | 744 gram<br/>671 gram | 68 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 372 | Q647461 | [[lacha rua]] | [[Íomhá:065 - RUDDY DUCK (11-27-07) fem, oso flaco, sloco, ca oso (1) (8718083235).jpg|center|128px]] | Oxyura jamaicensis | [[:commons:Category:Oxyura jamaicensis|Oxyura jamaicensis]] | 590 gram<br/>499 gram | 57.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 373 | Q28106837 | [[Rualacha|Lacha rua]] | [[Íomhá:1994. Марка России 0170 hi.jpg|center|128px]] | Mareca penelope | [[:commons:Category:Mareca penelope|Mareca penelope]] | | | |- | style='text-align:right'| 374 | Q839542 | [[lacha spotghobach]] | [[Íomhá:Pair Indian Spot-billed Duck Karanji Mysore Dec23 A7C 08342.jpg|center|128px]] | Anas poecilorhyncha | [[:commons:Category:Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]] | 57 gram<br/>1.365 cileagram<br/>1.025 cileagram | 0.689 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 375 | Q570379 | [[ladhrán buí]] | [[Íomhá:Greater Yellowlegs2.jpg|center|128px]] | Tringa melanoleuca | [[:commons:Category:Tringa melanoleuca|Tringa melanoleuca]] | 27.9 gram<br/>170 gram | 72 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 376 | Q18840 | [[laidhrín glas]] | [[Íomhá:Greenshank (Tringa nebularia).jpg|center|128px]] | Tringa nebularia | [[:commons:Category:Tringa nebularia|Tringa nebularia]] | 30.5 gram<br/>173 gram | 0.61 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 377 | Q25418 | [[lasair choille]] | [[Íomhá:Carcar.jpg|center|128px]] | Carduelis carduelis | [[:commons:Category:Carduelis carduelis|Carduelis carduelis]] | 1.53 gram | 0.24 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 378 | Q27471 | [[Lasairchíor choiteann|lasairchíor]] | [[Íomhá:Regulus ignicapilla Frank Vassen.jpg|center|128px]] | Regulus ignicapilla | [[:commons:Category:Regulus ignicapilla|Regulus ignicapilla]] | | 14 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 379 | Q179863 | [[Lasairéan mór|lasairéan]] | [[Íomhá:Flamant rose Thyna009.jpg|center|128px]] | Phoenicopterus roseus | [[:commons:Category:Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]] | | 163.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 380 | Q644012 | [[Leptoptilos dubius]] | [[Íomhá:Greater Adjutant (Leptoptilos dubius).jpg|center|128px]] | Leptoptilos dubius | [[:commons:Category:Leptoptilos dubius|Leptoptilos dubius]] | | | |- | style='text-align:right'| 381 | Q155878 | [[liathchearc]] | [[Íomhá:Birkhahn.jpg|center|128px]] | Lyrurus tetrix | [[:commons:Category:Lyrurus tetrix|Lyrurus tetrix]] | 1.175 cileagram<br/>925 gram<br/>35.5 gram | 72 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 382 | Q845408 | [[Cearc fhraoigh Chugasaigh|liathchearc cugasach]] | [[Íomhá:Tetras du caucase jogo 0g.jpg|center|128px]] | Lyrurus mlokosiewiczi | [[:commons:Category:Lyrurus mlokosiewiczi|Lyrurus mlokosiewiczi]] | 32.5 gram<br/>865 gram<br/>766 gram | | 22 lá |- | style='text-align:right'| 383 | Q178942 | [[liatráisc]] | [[Íomhá:Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (33847459792).jpg|center|128px]] | Turdus viscivorus | [[:commons:Category:Turdus viscivorus|Turdus viscivorus]] | | 0.44 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 384 | Q26641 | [[lon creige]] | [[Íomhá:2015-04-20 Turdus torquatus torquatus Cairngorm 2.jpg|center|128px]] | Turdus torquatus | [[:commons:Category:Turdus torquatus|Turdus torquatus]] | 7.4 gram | 40 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 385 | Q58958 | [[luathrán]] | [[Íomhá:2014-05-25 Sanderling, Paignton Beach, Devon 1.jpg|center|128px]] | Calidris alba | [[:commons:Category:Calidris alba|Calidris alba]] | | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 386 | Q184432 | [[lóma Artach]] | [[Íomhá:Gavia arctica1.jpg|center|128px]] | Gavia arctica | [[:commons:Category:Gavia arctica|Gavia arctica]] | | 1.2 méadar | |- | style='text-align:right'| 387 | Q558990 | [[Lóma an Aigéin Chiúin|lóma ciúinmuirí]] | [[Íomhá:PacificLoon24.jpg|center|128px]] | Gavia pacifica | [[:commons:Category:Gavia pacifica|Gavia pacifica]] | 95 gram<br/>2.349 cileagram<br/>2.115 cileagram | | 29 lá |- | style='text-align:right'| 388 | Q26691 | [[lóma rua]] | [[Íomhá:Gavia stellata -Iceland -swimming-8.jpg|center|128px]] | Gavia stellata | [[:commons:Category:Gavia stellata|Gavia stellata]] | 1.729 cileagram<br/>1.477 cileagram | 1.04 méadar | |- | style='text-align:right'| 389 | Q673417 | [[Malacocincla perspicillata]] | [[Íomhá:Enigma dari Karst Meratus.jpg|center|128px]] | Malacocincla perspicillata | [[:commons:Category:Malacocincla perspicillata|Malacocincla perspicillata]] | | | |- | style='text-align:right'| 390 | Q25348 | [[mallard]] | [[Íomhá:Anas platyrhynchos (Male) on the ground.jpg|center|128px]] | Anas platyrhynchos | [[:commons:Category:Anas platyrhynchos|Anas platyrhynchos]] | | 0.88 méadar | |- | style='text-align:right'| 391 | Q28106966 | [[Gadual|Mareca strepera]] | [[Íomhá:Anas strepera pair.jpg|center|128px]] | Mareca strepera | [[:commons:Category:Mareca strepera|Mareca strepera]] | | | |- | style='text-align:right'| 392 | Q273067 | [[Meantán crochta|meantán crochadánach]] | [[Íomhá:Remiz pendulinus (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Remiz pendulinus | [[:commons:Category:Remiz pendulinus|Remiz pendulinus]] | 0.95 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 393 | Q192817 | [[meantán croiméalach]] | [[Íomhá:Bartmeise(Cropped) by Wolfram Riech.jpg|center|128px]] | Panurus biarmicus | [[:commons:Category:Panurus biarmicus|Panurus biarmicus]] | 1.88 gram<br/>15.3 gram | 17 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 394 | Q207831 | [[meantán cuircíneach]] | [[Íomhá:Lophophanes cristatus - 01.jpg|center|128px]] | Lophophanes cristatus | [[:commons:Category:Lophophanes cristatus|Lophophanes cristatus]] | 1.31 gram | 100000 millimetre | 14 lá |- | style='text-align:right'| 395 | Q574281 | [[Meantán gruama|meantán duairc]] | [[Íomhá:Poecile lugubris, Bulgaria 1.jpg|center|128px]] | Poecile lugubris | [[:commons:Category:Poecile lugubris|Poecile lugubris]] | 1.68 gram<br/>16.8 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 396 | Q191096 | [[meantán dubh]] | [[Íomhá:Coal Tit - Dugalbitta, Uttarakhand, India (15143483976).jpg|center|128px]] | Periparus ater | [[:commons:Category:Periparus ater|Periparus ater]] | 1.04 gram | 0.18 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 397 | Q170831 | [[meantán earrfhada]] | [[Íomhá:Long-tailed tit (74940).jpg|center|128px]] | Aegithalos caudatus | [[:commons:Category:Aegithalos caudatus|Aegithalos caudatus]] | | 18 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 398 | Q25404 | [[meantán gorm]] | [[Íomhá:Parus caeruleus1.jpg|center|128px]] | Cyanistes caeruleus | [[:commons:Category:Cyanistes caeruleus|Cyanistes caeruleus]] | 1.14 gram<br/>11.8 gram | 18 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 399 | Q4967039 | [[Meantán Hyrcaniach|meantán Iaránach]] | [[Íomhá:Poecile hyrcanus 122184675.jpg|center|128px]] | Poecile hyrcanus | [[:commons:Category:Poecile hyrcanus|Poecile hyrcanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 400 | Q207838 | [[meantán lathaí]] | [[Íomhá:Sumpfmeise im NSG Hirschacker und Dossenwald 2.jpg|center|128px]] | Poecile palustris | [[:commons:Category:Poecile palustris|Poecile palustris]] | 1.24 gram<br/>11.9 gram | 19 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 401 | Q215211 | [[meantán léana]] | [[Íomhá:Parus atricapillus 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Poecile montanus | [[:commons:Category:Poecile montanus|Poecile montanus]] | | 19 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 402 | Q25485 | [[meantán mór]] | [[Íomhá:Great tit (Parus major), Parc de Woluwé, Brussels (13042792905).jpg|center|128px]] | Parus major | [[:commons:Category:Parus major|Parus major]] | 1.68 gram<br/>18.5 gram | 0.23 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 403 | Q571268 | [[Stercorarius maccormicki|meirleach Antartach]] | [[Íomhá:Skua Terra Nova Bay 01.jpg|center|128px]] | Stercorarius maccormicki | [[:commons:Category:Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]] | 89.4 gram<br/>1.277 cileagram<br/>1.421 cileagram | 135 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 404 | Q203053 | [[meirleach Artach]] | [[Íomhá:2021-07-11 Parasitic jaeger chick.jpg|center|128px]] | Stercorarius parasiticus | [[:commons:Category:Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]] | | 1.06 méadar | |- | style='text-align:right'| 405 | Q207760 | [[meirleach mór]] | [[Íomhá:GreatSkuaInWater.jpg|center|128px]] | Stercorarius skua | [[:commons:Category:Stercorarius skua|Stercorarius skua]] | 111.7 gram<br/>1.735 cileagram<br/>1.935 cileagram | 136 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 406 | Q212767 | [[meirleach pomairíneach]] | [[Íomhá:Pomarine Skua ( Stercorarius pomarinus ) Adult summer ... Coatham Sands , Redcar (53247051024).jpg|center|128px]] | Stercorarius pomarinus | [[:commons:Category:Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]] | 66 gram<br/>648 gram<br/>740 gram | 1.18 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 407 | Q131918 | [[meirliún]] | [[Íomhá:Falco columbarius PP.jpg|center|128px]] | Falco columbarius | [[:commons:Category:Falco columbarius|Falco columbarius]] | 162 gram<br/>212 gram | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 408 | Q184518 | [[mionchnagaire breac]] | [[Íomhá:PicoidesMinorBack.jpg|center|128px]] | Dryobates minor | [[:commons:Category:Dryobates minor|Dryobates minor]] | | 26 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 409 | Q27075424 | [[Mionfhuiseog ladharghearr]] | [[Íomhá:Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens polatzeki, Fuerteventura.jpg|center|128px]] | Alaudala rufescens | [[:commons:Category:Alaudala rufescens|Alaudala rufescens]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 410 | Q386949 | [[mionghé Afracach]] | [[Íomhá:African pygmy goose, Nettapus auritus, at Muirhead Dams, Royal Macadamia Plantations, Machado, Limpopo, South Africa - male (26210431045) cropped.jpg|center|128px]] | Nettapus auritus | [[:commons:Category:Nettapus auritus|Nettapus auritus]] | 23 gram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 411 | Q191628 | [[mionghé bhánéadanach]] | [[Íomhá:Anser erythropus MHNT.ZOO.2010.11.14.6.jpg|center|128px]] | Anser erythropus | [[:commons:Category:Anser erythropus|Anser erythropus]] | 100 gram<br/>1.797 cileagram | 125 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 412 | Q833243 | [[mionlacha iascán]] | [[Íomhá:Aythya affinis.JPG|center|128px]] | Aythya affinis | [[:commons:Category:Aythya affinis|Aythya affinis]] | 825 gram<br/>748 gram | 72.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 413 | Q210954 | [[Steilléadar|Mionlacha lochlannach]] | [[Íomhá:047 - STELLER'S EIDER (6-16-2016) barrow, alaska -02 (27539228164).jpg|center|128px]] | Polysticta stelleri | [[:commons:Category:Polysticta stelleri|Polysticta stelleri]] | 58 gram<br/>807 gram | | |- | style='text-align:right'| 414 | Q28000 | [[mionladhrán buí]] | [[Íomhá:Lesser Yellowlegs.jpg|center|128px]] | Tringa flavipes | [[:commons:Category:Tringa flavipes|Tringa flavipes]] | 17.4 gram<br/>81 gram | 61.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 415 | Q229408 | [[mionphocaire gaoithe]] | [[Íomhá:A Lesser Kestrel on a Weak Perch (49591372658).jpg|center|128px]] | Falco naumanni | [[:commons:Category:Falco naumanni|Falco naumanni]] | 16 gram<br/>148 gram<br/>170 gram | 0.65 méadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 416 | Q239393 | [[mionscréachán liath]] | [[Íomhá:Lesser Grey Shrike by Daniel Bastaja.jpg|center|128px]] | Lanius minor | [[:commons:Category:Lanius minor|Lanius minor]] | 4.3 gram<br/>46 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 417 | Q191155 | [[mionulchabhán Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian pygmy owl (Glaucidium passerinum) Białowieza.jpg|center|128px]] | Glaucidium passerinum | [[:commons:Category:Glaucidium passerinum|Glaucidium passerinum]] | 8.3 gram<br/>58 gram<br/>73 gram | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 418 | Q742818 | [[monál Himiléach]] | [[Íomhá:Himalayan Monal Adult Female Tungnath Rudraprayag Uttarakhand India 14.06.2013.jpg|center|128px]] | Lophophorus impejanus | [[:commons:Category:Lophophorus impejanus|Lophophorus impejanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 419 | Q242851 | [[musclacha]] | [[Íomhá:Muskovy duck (Cairina moschata).JPG|center|128px]] | Cairina moschata | [[:commons:Category:Cairina moschata|Cairina moschata]] | 74 gram<br/>3 cileagram<br/>1.25 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 420 | Q116667 | [[Míona coiteann|míona]] | [[Íomhá:Common Myna in Rabindra Sarobar February 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|128px]] | Acridotheres tristis | [[:commons:Category:Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]] | 7.1 gram | 0.378 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 421 | Q180835 | [[mórcheolaire giolcaí]] | [[Íomhá:Drosselrohrsänger Great reed warbler.jpg|center|128px]] | Acrocephalus arundinaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus arundinaceus|Acrocephalus arundinaceus]] | 3.15 gram | | |- | style='text-align:right'| 422 | Q26209 | [[mórchnagaire breac]] | [[Íomhá:Dendrocopos major EM1B2679 (35219263071).jpg|center|128px]] | Dendrocopos major | [[:commons:Category:Dendrocopos major|Dendrocopos major]] | 5.7 gram<br/>89 gram | 36 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 423 | Q333796 | [[Éigrit mhór ghorm|Mórchorr ghorm]] | [[Íomhá:Great blue heron in GWC (21718).jpg|center|128px]] | Ardea herodias | [[:commons:Category:Ardea herodias|Ardea herodias]] | 2.48 cileagram<br/>2.11 cileagram | 183 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 424 | Q665363 | [[mórchuach bhreac]] | [[Íomhá:Clamator glandarius (juvenile).jpg|center|128px]] | Clamator glandarius | [[:commons:Category:Clamator glandarius|Clamator glandarius]] | 9.85 gram<br/>169 gram<br/>138 gram | | |- | style='text-align:right'| 425 | Q476356 | [[Sléibhín Pallas|mórfhaoileán ceanndubh]] | [[Íomhá:Larus ichthyaetus.jpg|center|128px]] | Ichthyaetus ichthyaetus | [[:commons:Category:Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]] | 112 gram<br/>1.599 cileagram<br/>1.189 cileagram | 161 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 426 | Q184508 | [[mórscréachán liath]] | [[Íomhá:Great Grey Shrike in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Lanius excubitor | [[:commons:Category:Lanius excubitor|Lanius excubitor]] | 63.4 gram | 32 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 427 | Q81515 | [[mórulchabhán cluasach]] | [[Íomhá:Bubo virginianus -Canada-6.jpg|center|128px]] | Bubo virginianus | [[:commons:Category:Bubo virginianus|Bubo virginianus]] | | 1.34 méadar | |- | style='text-align:right'| 428 | Q25692 | [[naoscach]] | [[Íomhá:Bekassine (Blick nach oben).jpg|center|128px]] | Gallinago gallinago | [[:commons:Category:Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]] | 111 gram<br/>128 gram | 0.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 429 | Q26711 | [[naoscach bhídeach]] | [[Íomhá:Lymnocryptes minimus.jpg|center|128px]] | Lymnocryptes minimus | [[:commons:Category:Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]] | 53.7 gram<br/>46.7 gram | 40 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 430 | Q687695 | [[néné]] | [[Íomhá:Branta sandvicensis -Kilauea Point National Wildlife Refuge, Hawaii, USA-8.jpg|center|128px]] | Branta sandvicensis | [[:commons:Category:Branta sandvicensis|Branta sandvicensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 431 | Q1193048 | [[Gearg choille scornáin|Odontophorus strophium]] | [[Íomhá:Odontophorus strophium - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100201 (cropped).tif|center|128px]] | Odontophorus strophium | [[:commons:Category:Odontophorus strophium|Odontophorus strophium]] | | | |- | style='text-align:right'| 432 | Q188660 | [[Opisthocomus hoazin]] | [[Íomhá:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) Rio Napo.jpg|center|128px]] | Opisthocomus hoazin | [[:commons:Category:Opisthocomus hoazin|Opisthocomus hoazin]] | | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 433 | Q279939 | [[Oxyura maccoa]] | [[Íomhá:Oxyura maccoa.jpg|center|128px]] | Oxyura maccoa | [[:commons:Category:Oxyura maccoa|Oxyura maccoa]] | 96 gram<br/>820 gram<br/>554 gram | | 26 lá |- | style='text-align:right'| 434 | Q27075910 | [[parúl tuaisceartach]] | [[Íomhá:Northern parula (81098).jpg|center|128px]] | Setophaga americana | [[:commons:Category:Setophaga americana|Setophaga americana]] | 1.26 gram | | |- | style='text-align:right'| 435 | Q26106 | [[Patraisc choiteann|patraisc]] | [[Íomhá:Nurmkana (cropped).jpg|center|128px]] | Perdix perdix | [[:commons:Category:Perdix perdix|Perdix perdix]] | | 46 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 436 | Q733777 | [[patraisc bhroinnliath]] | [[Íomhá:Lossy-page1-2929px-Perdix personata - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100109.png|center|128px]] | Arborophila orientalis | [[:commons:Category:Arborophila orientalis|Arborophila orientalis]] | | | |- | style='text-align:right'| 437 | Q754863 | [[patraisc chosdearg]] | [[Íomhá:AlectorisRufa.jpg|center|128px]] | Alectoris rufa | [[:commons:Category:Alectoris rufa|Alectoris rufa]] | 20.1 gram | 48 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 438 | Q194043 | [[patraisc thiucair]] | [[Íomhá:Chukar Partridge (Alectoris chukar) (39660989151).jpg|center|128px]] | Alectoris chukar | [[:commons:Category:Alectoris chukar|Alectoris chukar]] | 650 gram<br/>565 gram<br/>22.5 gram | 51 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 439 | Q168748 | [[Peannaire (éan)|peannaire]] | [[Íomhá:Secretario (Sagittarius serpentarius), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-23, DD 13.jpg|center|128px]] | Sagittarius serpentarius | [[:commons:Category:Sagittarius serpentarius|Sagittarius serpentarius]] | 130 gram<br/>4.052 cileagram | 203 ceintiméadar | 44 lá |- | style='text-align:right'| 440 | Q208060 | [[pearaicít rósbhráisléadach]] | [[Íomhá:African Rose-ringed Parakeet, Tamanrasset, Algeria 1.jpg|center|128px]] | Psittacula krameri | [[:commons:Category:Psittacula krameri|Psittacula krameri]] | | 45 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 441 | Q220328 | [[pearóid liath Afracach]] | [[Íomhá:Perroquet à Yampopo Beach - Douala.jpg|center|128px]] | Psittacus erithacus | [[:commons:Category:Psittacus erithacus|Psittacus erithacus]] | 18.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 442 | Q199427 | [[peileacán bán]] | [[Íomhá:Great white pelican (Pelecanus onocrotalus).jpg|center|128px]] | Pelecanus onocrotalus | [[:commons:Category:Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]] | 180 gram<br/>11.45 cileagram<br/>7.59 cileagram | 2.91 méadar | |- | style='text-align:right'| 443 | Q184751 | [[peileacán Dalmátach]] | [[Íomhá:Dalmatian Pelican Pelecanus crispus by Dr. Raju Kasambe DSCN6899 (3).jpg|center|128px]] | Pelecanus crispus | [[:commons:Category:Pelecanus crispus|Pelecanus crispus]] | | 320 ceintiméadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 444 | Q385891 | [[piasún cír]] | [[Íomhá:Cheer Pheasant.jpg|center|128px]] | Catreus wallichii | [[:commons:Category:Catreus wallichii|Catreus wallichii]] | 1.525 cileagram<br/>1.13 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 445 | Q25307 | [[Snag breac|Pica pica]] | [[Íomhá:Eurasian magpie (10860).jpg|center|128px]] | Pica pica | [[:commons:Category:Pica pica|Pica pica]] | 9.9 gram<br/>221 gram<br/>191 gram | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 446 | Q25392 | [[pilibín]] | [[Íomhá:Northern-Lapwing-Vanellus-vanellus.jpg|center|128px]] | Vanellus vanellus | [[:commons:Category:Vanellus vanellus|Vanellus vanellus]] | 25.5 gram | 0.75 méadar<br/>69.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 447 | Q279307 | [[pilibín ealtúil]] | [[Íomhá:Sociable Lapwing, Korgalzhynskiy, Kazakhstan 1.jpg|center|128px]] | Vanellus gregarius | [[:commons:Category:Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]] | 26.5 gram<br/>252 gram<br/>200 gram | 70 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 448 | Q161829 | [[piongain impireach]] | [[Íomhá:202501 Emperor penguin.svg|center|128px]] | Aptenodytes forsteri | [[:commons:Category:Aptenodytes forsteri|Aptenodytes forsteri]] | 425 gram | | |- | style='text-align:right'| 449 | Q494544 | [[Corr bheag|Platalea minor]] | [[Íomhá:Platalea minor okinawa.jpg|center|128px]] | Platalea minor | [[:commons:Category:Platalea minor|Platalea minor]] | | 110 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 450 | Q26490 | [[Pocaire gaoithe coiteann|pocaire gaoithe]] | [[Íomhá:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|center|128px]] | Falco tinnunculus | [[:commons:Category:Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]] | 201 gram | 0.73 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 451 | Q187902 | [[Cearcóg chorcra|Porphyrio porphyrio]] | [[Íomhá:Purpurhuhn.jpg|center|128px]] | Porphyrio porphyrio | [[:commons:Category:Porphyrio porphyrio|Porphyrio porphyrio]] | | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 452 | Q25700 | [[praslacha]] | [[Íomhá:Common Teal Male (8602525826).jpg|center|128px]] | Anas crecca | [[:commons:Category:Anas crecca|Anas crecca]] | | 0.59 méadar | |- | style='text-align:right'| 453 | Q331447 | [[praslacha mharmarach]] | [[Íomhá:Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris) RWD2.jpg|center|128px]] | Marmaronetta angustirostris | [[:commons:Category:Marmaronetta angustirostris|Marmaronetta angustirostris]] | 562 gram<br/>492 gram | 65 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 454 | Q695729 | [[pratancól dubheiteach]] | [[Íomhá:Black-winged pratincole (Glareola nordmanni) at Mkhombo Dam, Mpumalanga (36861637734).jpg|center|128px]] | Glareola nordmanni | [[:commons:Category:Glareola nordmanni|Glareola nordmanni]] | 11 gram<br/>97 gram | 64 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 455 | Q330310 | [[pratancól muinceach]] | [[Íomhá:Collared pratincole (Glareola pratincola).jpg|center|128px]] | Glareola pratincola | [[:commons:Category:Glareola pratincola|Glareola pratincola]] | 10.1 gram<br/>77 gram | 65 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 456 | Q1262047 | [[Seabhac droimliath|Pseudastur occidentalis]] | [[Íomhá:Gray-backed Hawk - South-Ecuador S4E8637 (15478568822).jpg|center|128px]] | Pseudastur occidentalis | [[:commons:Category:Pseudastur occidentalis|Pseudastur occidentalis]] | | | |- | style='text-align:right'| 457 | Q643836 | [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | [[Íomhá:Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg|center|128px]] | Pyrrhocorax pyrrhocorax | [[:commons:Category:Pyrrhocorax pyrrhocorax|Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | 312 gram<br/>263 gram | 82 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 458 | Q244350 | [[póiseard cíordhearg]] | [[Íomhá:Netta rufina - Jona (SG) Stampf 2011-04-24 15-55-58.jpg|center|128px]] | Netta rufina | [[:commons:Category:Netta rufina|Netta rufina]] | 56 gram<br/>1.115 cileagram | 87 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 459 | Q642685 | [[riabhóg chladaigh]] | [[Íomhá:2015-04-22 Anthus petrosus, Portsoy.jpg|center|128px]] | Anthus petrosus | [[:commons:Category:Anthus petrosus|Anthus petrosus]] | | 25 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 460 | Q143313 | [[riabhóg choille]] | [[Íomhá:2015-04-21 Anthus trivialis, Abernethy Forest 1.jpg|center|128px]] | Anthus trivialis | [[:commons:Category:Anthus trivialis|Anthus trivialis]] | 22 gram<br/>25 gram | 0.27 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 461 | Q27226 | [[riabhóg dhonn]] | [[Íomhá:Anthus campestris-3.jpg|center|128px]] | Anthus campestris | [[:commons:Category:Anthus campestris|Anthus campestris]] | 2.73 gram<br/>22 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 462 | Q26956 | [[riabhóg mhóna]] | [[Íomhá:Meadow-Pipit.jpg|center|128px]] | Anthus pratensis | [[:commons:Category:Anthus pratensis|Anthus pratensis]] | 2.06 gram | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 463 | Q241347 | [[riabhóg phíbrua]] | [[Íomhá:Anthus cervinus2.jpg|center|128px]] | Anthus cervinus | [[:commons:Category:Anthus cervinus|Anthus cervinus]] | 2.01 gram | | |- | style='text-align:right'| 464 | Q208707 | [[riabhóg uisce]] | [[Íomhá:Anthus spinoletta - Water Pipit, Kahramanmaraş 2016-11-18 01-10.jpg|center|128px]] | Anthus spinoletta | [[:commons:Category:Anthus spinoletta|Anthus spinoletta]] | 2.73 gram | 26 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 465 | Q179367 | [[rollóir Eorpach]] | [[Íomhá:Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|center|128px]] | Coracias garrulus | [[:commons:Category:Coracias garrulus|Coracias garrulus]] | | | 18 lá |- | style='text-align:right'| 466 | Q927358 | [[rowi]] | [[Íomhá:Okarito kiwi 2.jpg|center|128px]] | Apteryx rowi | [[:commons:Category:Apteryx rowi|Apteryx rowi]] | | | |- | style='text-align:right'| 467 | Q28122714 | [[rufachán]] | [[Íomhá:Philomachus pugnaxRuffKampfläufer.JPG|center|128px]] | Calidris pugnax | [[:commons:Category:Calidris pugnax|Calidris pugnax]] | 21 gram<br/>170 gram<br/>102 gram | | 21 lá |- | style='text-align:right'| 468 | Q185099 | [[rálóg uisce]] | [[Íomhá:Wasserralle Bodensee.jpg|center|128px]] | Rallus aquaticus | [[:commons:Category:Rallus aquaticus|Rallus aquaticus]] | 125 gram<br/>98 gram | 42 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 469 | Q25383 | [[rí rua]] | [[Íomhá:Fringilla coelebs (5577610542).jpg|center|128px]] | Fringilla coelebs | [[:commons:Category:Fringilla coelebs|Fringilla coelebs]] | 2.16 gram<br/>22 gram | 0.26 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 470 | Q182209 | [[rí-phiongain]] | [[Íomhá:King Penguins on Saunders Island (5586254113).jpg|center|128px]] | Aptenodytes patagonicus | [[:commons:Category:Aptenodytes patagonicus|Aptenodytes patagonicus]] | 306 gram<br/>12.8 cileagram<br/>11.5 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 471 | Q130933 | [[Rí-ulchabhán Eoráiseach|rí-ulchabhán]] | [[Íomhá:Hubro (Bubo bubo).JPG|center|128px]] | Bubo bubo | [[:commons:Category:Bubo bubo|Bubo bubo]] | 80 gram<br/>2.38 cileagram<br/>2.992 cileagram | 174 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 472 | Q1273551 | [[rí-ulchabhán beag]] | [[Íomhá:PseudoptynxGurneyiSmit.jpg|center|128px]] | Otus gurneyi | [[:commons:Category:Otus gurneyi|Otus gurneyi]] | | | |- | style='text-align:right'| 473 | Q819706 | [[Carpodacus rubicilla|rósghlasán mór Cugasach]] | [[Íomhá:Great Rosefinch North Sikkim India 15.10.2019.jpg|center|128px]] | Carpodacus rubicilla | [[:commons:Category:Carpodacus rubicilla|Carpodacus rubicilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 474 | Q46143 | [[rósghlasán scarlóideach]] | [[Íomhá:Carpodacus erythrinus 20060623.jpg|center|128px]] | Carpodacus erythrinus | [[:commons:Category:Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]] | | 26 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 475 | Q25386 | [[rúcach]] | [[Íomhá:Corvus frugilegus -Dartmoor, Devon, England-8.jpg|center|128px]] | Corvus frugilegus | [[:commons:Category:Corvus frugilegus|Corvus frugilegus]] | 489 gram<br/>418 gram | 0.93 méadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 476 | Q25777 | [[sacán]] | [[Íomhá:Björktrast (Turdus pilaris)-4.jpg|center|128px]] | Turdus pilaris | [[:commons:Category:Turdus pilaris|Turdus pilaris]] | 6.8 gram<br/>105 gram | 0.42 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 477 | Q201300 | [[sceadach]] | [[Íomhá:Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg|center|128px]] | Melanitta fusca | [[:commons:Category:Melanitta fusca|Melanitta fusca]] | 1.762 cileagram | 0.97 méadar | |- | style='text-align:right'| 478 | Q178821 | [[scodalach dubheiteach]] | [[Íomhá:Himantopus himantopus - Pak Thale.jpg|center|128px]] | Himantopus himantopus | [[:commons:Category:Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]] | 21.8 gram<br/>160 gram | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 479 | Q752678 | [[Scréachán isibéalach|scréachán banbhuí]] | [[Íomhá:Basai Wetland Gurgaon DSC9380 Isabelline shrike.JPG|center|128px]] | Lanius isabellinus | [[:commons:Category:Lanius isabellinus|Lanius isabellinus]] | 30 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 480 | Q235052 | [[scréachán coille]] | [[Íomhá:Lanius senator01 new.jpg|center|128px]] | Lanius senator | [[:commons:Category:Lanius senator|Lanius senator]] | 3.4 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 481 | Q26671 | [[scréachán droimrua]] | [[Íomhá:Lanius collurio - Red-backed shrike 09.jpg|center|128px]] | Lanius collurio | [[:commons:Category:Lanius collurio|Lanius collurio]] | 3.15 gram | 26 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 482 | Q25354 | [[scréachóg]] | [[Íomhá:Garrulus glandarius - Eurasian Jay 01.jpg|center|128px]] | Garrulus glandarius | [[:commons:Category:Garrulus glandarius|Garrulus glandarius]] | 8.5 gram | 0.54 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 483 | Q80858 | [[scréachóg liath]] | [[Íomhá:Canada jay (53737791802).jpg|center|128px]] | Perisoreus canadensis | [[:commons:Category:Perisoreus canadensis|Perisoreus canadensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 484 | Q25317 | [[scréachóg reilige]] | [[Íomhá:Tyto alba tylluan wen detail.jpg|center|128px]] | Tyto alba | [[:commons:Category:Tyto alba|Tyto alba]] | 580 gram | 0.9 méadar | |- | style='text-align:right'| 485 | Q27434 | [[Scótar coiteann|Scótar]] | [[Íomhá:Männliche Trauerente (Melanitta nigra) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|center|128px]] | Melanitta nigra | [[:commons:Category:Melanitta nigra|Melanitta nigra]] | | 0.85 méadar | |- | style='text-align:right'| 486 | Q2020137 | [[Scótar báneiteach]] | [[Íomhá:Melanitta fusca var deglandi f Toronto.jpg|center|128px]] | Melanitta deglandi | [[:commons:Category:Melanitta deglandi|Melanitta deglandi]] | | | |- | style='text-align:right'| 487 | Q529048 | [[Scótar Meiriceánach]] | [[Íomhá:Melanitta americana Barnegat NJ.jpg|center|128px]] | Melanitta americana | [[:commons:Category:Melanitta americana|Melanitta americana]] | | | |- | style='text-align:right'| 488 | Q742468 | [[scótar toinne]] | [[Íomhá:Melanitta perspicillata female.jpg|center|128px]] | Melanitta perspicillata | [[:commons:Category:Melanitta perspicillata|Melanitta perspicillata]] | 62 gram<br/>1 cileagram<br/>900 gram | 84 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 489 | Q943329 | [[Tuirne lín Meiriceánach|seabhac oíche Meiriceánach]] | [[Íomhá:Chordeiles minor -British Columbia -Canada-8c.jpg|center|128px]] | Chordeiles minor | [[:commons:Category:Chordeiles minor|Chordeiles minor]] | 79.3 gram | | |- | style='text-align:right'| 490 | Q606755 | [[Speirsheabhac Seapánach|seabhac Seapánach]] | [[Íomhá:ツミ.jpg|center|128px]] | Accipiter gularis | [[:commons:Category:Accipiter gularis|Accipiter gularis]] | | 52 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 491 | Q234722 | [[Iolar Bonelli|seabhaciolar]] | [[Íomhá:Bonelli's Eagle.jpg|center|128px]] | Aquila fasciata | [[:commons:Category:Aquila fasciata|Aquila fasciata]] | 1.82 cileagram<br/>2.56 cileagram<br/>112 gram | | |- | style='text-align:right'| 492 | Q25761 | [[seil-lacha]] | [[Íomhá:2014-04-18 Tadorna tadorna pair, Swallow Pond.jpg|center|128px]] | Tadorna tadorna | [[:commons:Category:Tadorna tadorna|Tadorna tadorna]] | 78 gram<br/>1.261 cileagram<br/>1.043 cileagram | 112 ceintiméadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 493 | Q170723 | [[seil-lacha rua]] | [[Íomhá:Ruddy Shelduck (Tadorna ferruginea)- Female at Bharatpur I IMG 5336.jpg|center|128px]] | Tadorna ferruginea | [[:commons:Category:Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]] | 83 gram<br/>1.36 cileagram<br/>1.1 cileagram | 133 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 494 | Q621833 | [[seirín ceanndubh]] | [[Íomhá:Serinus pusillus - Red-fronted serin 01.jpg|center|128px]] | Serinus pusillus | [[:commons:Category:Serinus pusillus|Serinus pusillus]] | 1.43 gram | | |- | style='text-align:right'| 495 | Q27461190 | [[Praslacha Bhaikalach|Sibirionetta formosa]] | [[Íomhá:Anas.formosa.4.jpg|center|128px]] | Sibirionetta formosa | [[:commons:Category:Sibirionetta formosa|Sibirionetta formosa]] | | | |- | style='text-align:right'| 496 | Q27075864 | [[siscín]] | [[Íomhá:Carduelis spinus male.jpg|center|128px]] | Spinus spinus | [[:commons:Category:Spinus spinus|Spinus spinus]] | 1.29 gram<br/>13.8 gram | 0.21 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 497 | Q25634 | [[sléibhín]] | [[Íomhá:Black-headed Gull - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|center|128px]] | Chroicocephalus ridibundus | [[:commons:Category:Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]] | 294 gram<br/>267 gram | 0.97 méadar | |- | style='text-align:right'| 498 | Q164467 | [[sléibhín beag]] | [[Íomhá:Bird Yyterin lietteet 4.jpg|center|128px]] | Hydrocoloeus minutus | [[:commons:Category:Hydrocoloeus minutus|Hydrocoloeus minutus]] | 98 gram | 78 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 499 | Q276189 | [[sléibhín Meánmhuirí]] | [[Íomhá:2013-08-01 Ichthyaetus melanocephalus, Brierdene, Whitley Bay, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Ichthyaetus melanocephalus | [[:commons:Category:Ichthyaetus melanocephalus|Ichthyaetus melanocephalus]] | | 96 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 500 | Q843175 | [[smólach breacdhorcha]] | [[Íomhá:Turdus naumanni naumanni.jpg|center|128px]] | Turdus naumanni | [[:commons:Category:Turdus naumanni|Turdus naumanni]] | | | |- | style='text-align:right'| 501 | Q26349 | [[smólach ceoil]] | [[Íomhá:Song thrush (Turdus philomelos philomelos).jpg|center|128px]] | Turdus philomelos | [[:commons:Category:Turdus philomelos|Turdus philomelos]] | 6 gram<br/>72 gram | 0.36 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 502 | Q80780 | [[smólach píbdhubh]] | [[Íomhá:A dark-throated Thrush female - Dhanachuli, Uttarakhand India.jpg|center|128px]] | Turdus atrogularis | [[:commons:Category:Turdus atrogularis|Turdus atrogularis]] | | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 503 | Q1591651 | [[Smólach ordúil|smólach rua-eiteach]] | [[Íomhá:Turdus eunomus s3.jpg|center|128px]] | Turdus eunomus | [[:commons:Category:Turdus eunomus|Turdus eunomus]] | | | |- | style='text-align:right'| 504 | Q258964 | [[smólach Sibéarach]] | [[Íomhá:Geokichla sibirica, Slyudyansky Raion, Irkutsk Oblast, Russia 1.jpg|center|128px]] | Geokichla sibirica | [[:commons:Category:Geokichla sibirica|Geokichla sibirica]] | 60 gram<br/>70 gram | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 505 | Q796672 | [[Éan oighinn|smólach talún]] | [[Íomhá:Ovenbird (90497).jpg|center|128px]] | Seiurus aurocapilla | [[:commons:Category:Seiurus aurocapilla|Seiurus aurocapilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 506 | Q949662 | [[smólach White]] | [[Íomhá:Zoothera aurea, Hong Kong 1.jpg|center|128px]] | Zoothera aurea | [[:commons:Category:Zoothera aurea|Zoothera aurea]] | | | |- | style='text-align:right'| 507 | Q193593 | [[Snag coiteann|snag]] | [[Íomhá:Certhia familiaris 01.jpg|center|128px]] | Certhia familiaris | [[:commons:Category:Certhia familiaris|Certhia familiaris]] | 9.95 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 508 | Q125895 | [[Reathaí ladharghearr|snag ladharghearr]] | [[Íomhá:Short-toed treecreeper (Certhia brachydactyla brachydactyla).jpg|center|128px]] | Certhia brachydactyla | [[:commons:Category:Certhia brachydactyla|Certhia brachydactyla]] | 1.16 gram<br/>8.4 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 509 | Q28106731 | [[Spadalach tuaisceartach|spadalghob]] | [[Íomhá:Northern Shoveler-Anas clypeata female.jpg|center|128px]] | Spatula clypeata | [[:commons:Category:Spatula clypeata|Spatula clypeata]] | | | |- | style='text-align:right'| 510 | Q28106902 | [[Praslacha shamhraidh|Spatula querquedula]] | [[Íomhá:Anas querquedula, Llobregat Delta, Barcelona 6.jpg|center|128px]] | Spatula querquedula | [[:commons:Category:Spatula querquedula|Spatula querquedula]] | | | |- | style='text-align:right'| 511 | Q25334 | [[Spideog bhroinndearg|spideog]] | [[Íomhá:Erithacus rubecula with cocked head.jpg|center|128px]] | Erithacus rubecula | [[:commons:Category:Erithacus rubecula|Erithacus rubecula]] | 2.4 gram | 21 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 512 | Q557745 | [[spideog phíb-bhán]] | [[Íomhá:Berkute (cropped).jpg|center|128px]] | Irania gutturalis | [[:commons:Category:Irania gutturalis|Irania gutturalis]] | 2.66 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 513 | Q25380 | [[spioróg]] | [[Íomhá:Accipiter nisus Meneer Zjeroen.jpg|center|128px]] | Accipiter nisus | [[:commons:Category:Accipiter nisus|Accipiter nisus]] | 110 gram<br/>22.5 gram<br/>150 gram<br/>290 gram | 0.67 méadar | |- | style='text-align:right'| 514 | Q114338 | [[spioróg Leiveantach]] | [[Íomhá:Accipiter brevipes, male.jpg|center|128px]] | Accipiter brevipes | [[:commons:Category:Accipiter brevipes|Accipiter brevipes]] | | 0.7 méadar | |- | style='text-align:right'| 515 | Q137474876 | [[Spioróg mhór]] | [[Íomhá:Northern Goshawk ad M2.jpg|center|128px]] | Astur gentilis | | | | |- | style='text-align:right'| 516 | Q25421 | [[spágaire tonn]] | [[Íomhá:Little Grebe - Tachybaptus ruficollis 15-1.jpg|center|128px]] | Tachybaptus ruficollis | [[:commons:Category:Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]] | 13.7 gram | 42 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 517 | Q753741 | [[Gaineamhchearc bhiorearrach|steipcholúr biorearrach]] | [[Íomhá:Pterocles alchata (cropped).jpg|center|128px]] | Pterocles alchata | [[:commons:Category:Pterocles alchata|Pterocles alchata]] | 25 gram<br/>250 gram<br/>225 gram | 59.5 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 518 | Q383182 | [[Gaineamhchearc bholgdhubh|steipcholúr tarrdhubh]] | [[Íomhá:Pterocles orientalis 1921.jpg|center|128px]] | Pterocles orientalis | [[:commons:Category:Pterocles orientalis|Pterocles orientalis]] | 28 gram<br/>428 gram<br/>383 gram | 71.5 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 519 | Q25352 | [[storc bán]] | [[Íomhá:00 4439 Storchennest mit Küken.jpg|center|128px]] | Ciconia ciconia | [[:commons:Category:Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]] | 110 gram | 1.91 méadar | |- | style='text-align:right'| 520 | Q25398 | [[storc dubh]] | [[Íomhá:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|center|128px]] | Ciconia nigra | [[:commons:Category:Ciconia nigra|Ciconia nigra]] | | 1.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 521 | Q616393 | [[Ulchabhán mínlíneach|Strix leptogrammica]] | [[Íomhá:Brown Wood Owl (14157347364).jpg|center|128px]] | Strix leptogrammica | [[:commons:Category:Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]] | | | |- | style='text-align:right'| 522 | Q17592 | [[Struthio|Struthio camelus]] | [[Íomhá:North African Ostrich - Masai Ostrich (Struthio camelus massaicus) - Flickr - Lip Kee.jpg|center|128px]] | Struthio camelus | [[:commons:Category:Struthio camelus|Struthio camelus]] | 1.5 cileagram<br/>115 cileagram<br/>100 cileagram | | 42 lá |- | style='text-align:right'| 523 | Q27043839 | [[Gearg Shíneach|Synoicus chinensis]] | [[Íomhá:Synoicus chinensis chinensis, Tanglin, Singapore 1.jpg|center|128px]] | Synoicus chinensis | [[:commons:Category:Synoicus chinensis|Synoicus chinensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 524 | Q192524 | [[séirín Canárach]] | [[Íomhá:Serinus canaria -Parque Rural del Nublo, Gran Canaria, Spain -male-8a.jpg|center|128px]] | Serinus canaria | [[:commons:Category:Serinus canaria|Serinus canaria]] | 1.54 gram<br/>15.3 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 525 | Q26135 | [[síodeiteach Boihéamach]] | [[Íomhá:Bohemian waxwing (Bombycilla garrulus), Uitkerke, Belgium (16366736689).jpg|center|128px]] | Bombycilla garrulus | [[:commons:Category:Bombycilla garrulus|Bombycilla garrulus]] | | 34 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 526 | Q1084995 | [[Estrilda melpoda|síodghob leiceann flannbhuí]] | [[Íomhá:Orange-Cheeked Waxbill zackandzill.jpg|center|128px]] | Estrilda melpoda | [[:commons:Category:Estrilda melpoda|Estrilda melpoda]] | 0.68 gram<br/>7.8 gram | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 527 | Q26452 | [[Síolghé thaiga|síolghé]] | [[Íomhá:Anser fabalis fabalis (Taiga Bean Goose), Naturschutzgebiet Schellbruch, Lübeck, Germany.jpg|center|128px]] | Anser fabalis | [[:commons:Category:Anser fabalis|Anser fabalis]] | 146 gram<br/>3.198 cileagram<br/>2.843 cileagram | 1.62 méadar | |- | style='text-align:right'| 528 | Q673280 | [[síolghé thundra]] | [[Íomhá:101777 豆雁來臨.jpg|center|128px]] | Anser serrirostris | [[:commons:Category:Anser serrirostris|Anser serrirostris]] | | | |- | style='text-align:right'| 529 | Q241349 | [[Síolta chochaill|Síolta chochallach]] | [[Íomhá:Hooded merganser female in CP (40676).jpg|center|128px]] | Lophodytes cucullatus | [[:commons:Category:Lophodytes cucullatus|Lophodytes cucullatus]] | | 63 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 530 | Q200646 | [[síolta gheal]] | [[Íomhá:Mergellus albellus, Killingworth Lake, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Mergellus albellus | [[:commons:Category:Mergellus albellus|Mergellus albellus]] | 42 gram<br/>652 gram<br/>568 gram | 62 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 531 | Q180991 | [[síolta mhór]] | [[Íomhá:Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|128px]] | Mergus merganser | [[:commons:Category:Mergus merganser|Mergus merganser]] | 1.709 cileagram<br/>1.232 cileagram | 0.93 méadar | |- | style='text-align:right'| 532 | Q189609 | [[síolta rua]] | [[Íomhá:Merganser (53630992394).jpg|center|128px]] | Mergus serrator | [[:commons:Category:Mergus serrator|Mergus serrator]] | 72 gram<br/>1.135 cileagram<br/>908 gram | 0.87 méadar | |- | style='text-align:right'| 533 | Q205930 | [[tarmachan]] | [[Íomhá:Lagopus muta2.jpg|center|128px]] | Lagopus muta | [[:commons:Category:Lagopus muta|Lagopus muta]] | 665 gram<br/>555 gram | 57 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 534 | Q218543 | [[Corr thíograch chíorbhán|Tigriornis leucolopha]] | [[Íomhá:White-crested Tiger-Heron - Ankasa - Ghana 14 S4E2068 (16010535898).jpg|center|128px]] | Tigriornis leucolopha | [[:commons:Category:Tigriornis leucolopha|Tigriornis leucolopha]] | | | |- | style='text-align:right'| 535 | Q185784 | [[tiuf-teaf]] | [[Íomhá:Chiff Chaff (13324838524).jpg|center|128px]] | Phylloscopus collybita | [[:commons:Category:Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]] | | 18 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 536 | Q3729103 | [[Ceolaire Sindeach|tiuf-teaf sléibhe]] | [[Íomhá:Phylloscopus sindianus 1889.jpg|center|128px]] | Phylloscopus sindianus | [[:commons:Category:Phylloscopus sindianus|Phylloscopus sindianus]] | 7 gram | | |- | style='text-align:right'| 537 | Q667778 | [[tokoeka]] | [[Íomhá:Tokoeka.jpg|center|128px]] | Apteryx australis | [[:commons:Category:Apteryx australis|Apteryx australis]] | 2.208 cileagram<br/>2.535 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 538 | Q607027 | [[torspideog ruadhonn]] | [[Íomhá:Agrobate roux au Parc National de l'Ichkeul (Tunisia), crop.jpg|center|128px]] | Cercotrichas galactotes | [[:commons:Category:Cercotrichas galactotes|Cercotrichas galactotes]] | 3.2 gram<br/>22.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 539 | Q26017 | [[traonach]] | [[Íomhá:Corncrake2.jpg|center|128px]] | Crex crex | [[:commons:Category:Crex crex|Crex crex]] | 13.2 gram | 50 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 540 | Q26717 | [[Tuirne lín Eorpach|tuirne lín]] | [[Íomhá:Caprimulgus europaeus g.JPG|center|128px]] | Caprimulgus europaeus | [[:commons:Category:Caprimulgus europaeus|Caprimulgus europaeus]] | | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 541 | Q129958 | [[ulchabhán beag]] | [[Íomhá:Athene noctua, Ambula, Montenegro 1.jpg|center|128px]] | Athene noctua | [[:commons:Category:Athene noctua|Athene noctua]] | | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 542 | Q174466 | [[ulchabhán bóireach]] | [[Íomhá:Aegolius-funereus-001.jpg|center|128px]] | Aegolius funereus | [[:commons:Category:Aegolius funereus|Aegolius funereus]] | | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 543 | Q25756 | [[ulchabhán donn]] | [[Íomhá:Kautz.jpg|center|128px]] | Strix aluco | [[:commons:Category:Strix aluco|Strix aluco]] | 426 gram<br/>524 gram | 99 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 544 | Q200724 | [[ulchabhán mór liath]] | [[Íomhá:Strix nebulosa CT.jpg|center|128px]] | Strix nebulosa | [[:commons:Category:Strix nebulosa|Strix nebulosa]] | | 1.37 méadar | |- | style='text-align:right'| 545 | Q190083 | [[ulchabhán na hÚraile]] | [[Íomhá:2012-11-01 Ural Owl, Novosibirsk Oblast, Russia.jpg|center|128px]] | Strix uralensis | [[:commons:Category:Strix uralensis|Strix uralensis]] | | 114.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 546 | Q25769 | [[ulchabhán réisc]] | [[Íomhá:Asio flammeus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|center|128px]] | Asio flammeus | [[:commons:Category:Asio flammeus|Asio flammeus]] | | 102 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 547 | Q171563 | [[ulchabhán scopach Eoráiseach]] | [[Íomhá:Scops Owl (Otus scops), Kalloni, Lesvos, Greece, 19.04.2015 (16773748434).jpg|center|128px]] | Otus scops | [[:commons:Category:Otus scops|Otus scops]] | | 58.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 548 | Q1270124 | [[ulchabhán scopach Sokoke]] | [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Sokoke Scops Owl (Otus ireneae).jpg|center|128px]] | Otus ireneae | [[:commons:Category:Otus ireneae|Otus ireneae]] | | | |- | style='text-align:right'| 549 | Q1256551 | [[ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag]] | [[Íomhá:Christmas Island Hawk Owl.jpg|center|128px]] | Ninox natalis | [[:commons:Category:Ninox natalis|Ninox natalis]] | 184 gram | | |- | style='text-align:right'| 550 | Q193192 | [[Ulchabhán seabhaic|ulchabhán seabhaic tuaisceartach]] | [[Íomhá:Surnia-ulula-002.jpg|center|128px]] | Surnia ulula | [[:commons:Category:Surnia ulula|Surnia ulula]] | | 76 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 551 | Q170177 | [[ulchabhán sneachtúil]] | [[Íomhá:Bubo scandiacus male Muskegon.jpg|center|128px]] | Bubo scandiacus | [[:commons:Category:Bubo scandiacus|Bubo scandiacus]] | | | |- | style='text-align:right'| 552 | Q1265138 | [[ulchabhán Soumagne]] | [[Íomhá:Tyto soumagnei 6733815.jpg|center|128px]] | Tyto soumagnei | [[:commons:Category:Tyto soumagnei|Tyto soumagnei]] | 380 gram | | |- | style='text-align:right'| 553 | Q926291 | [[ulchabhán síofrach]] | [[Íomhá:Elf Ow Cropped very small.jpg|center|128px]] | Micrathene whitneyi | [[:commons:Category:Micrathene whitneyi|Micrathene whitneyi]] | | | |- | style='text-align:right'| 554 | Q467068 | [[ulchabhán uachasach]] | [[Íomhá:Athene cunicularia -Vale do Ribeira, Juquia, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|center|128px]] | Athene cunicularia | [[:commons:Category:Athene cunicularia|Athene cunicularia]] | | 595 millimetre | |- | style='text-align:right'| 555 | Q207846 | [[éadar taibhseach]] | [[Íomhá:049 - KING EIDER (6-15-2016) barrow, alaska -06 (27577003883).jpg|center|128px]] | Somateria spectabilis | [[:commons:Category:Somateria spectabilis|Somateria spectabilis]] | 73 gram<br/>1.617 cileagram | 0.93 méadar | |- | style='text-align:right'| 556 | Q93208 | [[éamú]] | [[Íomhá:Dromaius novaehollandiae (29619237017).jpg|center|128px]] | Dromaius novaehollandiae | [[:commons:Category:Dromaius novaehollandiae|Dromaius novaehollandiae]] | 581.2 gram<br/>32.7 cileagram<br/>38.3 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 557 | Q131709 | [[éigrit bheag]] | [[Íomhá:Aigrette garzette au lac sud de Tunis (site RAMSAR).jpg|center|128px]] | Egretta garzetta | [[:commons:Category:Egretta garzetta|Egretta garzetta]] | 28 gram<br/>532 gram | 92 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 558 | Q130730 | [[éigrit mhór]] | [[Íomhá:Ardea alba - Sydney Olympic Park.jpg|center|128px]] | Ardea alba | [[:commons:Category:Ardea alba|Ardea alba]] | | 1.44 méadar | |- | style='text-align:right'| 559 | Q208763 | [[íbis bheannaithe]] | [[Íomhá:Threskiornis aethiopicus -Mida Creek mud flats, Kenya-8.jpg|center|128px]] | Threskiornis aethiopicus | [[:commons:Category:Threskiornis aethiopicus|Threskiornis aethiopicus]] | 62 gram | 118 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 560 | Q589171 | [[íbis bhán Mheiriceánach]] | [[Íomhá:Eudocimus albus (4111616588).jpg|center|128px]] | Eudocimus albus | [[:commons:Category:Eudocimus albus|Eudocimus albus]] | 1.036 cileagram<br/>764 gram | | |- | style='text-align:right'| 561 | Q245414 | [[íbis mhaol thuaisceartach]] | [[Íomhá:Geronticus eremita.jpg|center|128px]] | Geronticus eremita | [[:commons:Category:Geronticus eremita|Geronticus eremita]] | 68 gram | | 27 lá |- | style='text-align:right'| 562 | Q178811 | [[íbis niamhrach]] | [[Íomhá:Plegadis falcinellus Syracuse.jpg|center|128px]] | Plegadis falcinellus | [[:commons:Category:Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]] | 633 gram | 0.89 méadar | |- | style='text-align:right'| 563 | Q25388 | [[óiréal órga]] | [[Íomhá:Loriot d'Europe by Michel Idre.jpg|center|128px]] | Oriolus oriolus | [[:commons:Category:Oriolus oriolus|Oriolus oriolus]] | 7.3 gram | 46 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 564 | Q576762 | [[órshúileach ceannsceadach]] | [[Íomhá:Bucephala-albeola-007.jpg|center|128px]] | Bucephala albeola | [[:commons:Category:Bucephala albeola|Bucephala albeola]] | 481 gram<br/>367 gram | 57 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 565 | Q369767 | [[órshúileach Íoslannach]] | [[Íomhá:Barrow's Goldeneye Drake Seedskadee NWR (16656643482).jpg|center|128px]] | Bucephala islandica | [[:commons:Category:Bucephala islandica|Bucephala islandica]] | 70 gram<br/>1.09 cileagram<br/>730 gram | 75.5 ceintiméadar | |} {{Wikidata list end}} 84u6z8wsn55kbbb7dzxgisvb8t6dnz4 0 94812 1320401 1248251 2026-07-13T00:23:23Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1320401 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is scríbhneoir agus iriseoir dátheangach [[Éire|Éireannach]] agus bainisteoir [[Na meáin shóisialta|meán sóisialta]] í '''Úna-Minh Chaomhánach''', a rugadh sa bhliain 1991. == Luath Stair == Rugadh Úna-Minh Chaomhánach i [[Vítneam]] sa bhliain 1991 agus trí lá ina dhiaidh sin, bhuail sí lena máthair uchtála Nóirín Ní Chíobháin i [[Hanoi]]. Ba mhúinteoir bunscoile as [[Trá Lí]], [[Contae Chiarraí|Co. Chiarraí]] í Nóirín. Nuair a bhí Úna-Minh sé seachtaine d'aois tógadh chuig a baile nua in Éirinn í. Thóg Nóirín agus a seanathair, Pádraig Ó Cíobháin, í le Gaeilge agus le Béarla. Choinnigh sí uirthi ag déanamh staidéir ar an nGaeilge in [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]] agus ghnóthaigh sí céim i nGaeilge agus Iriseoireacht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/regionals/kerryman/lifestyle/cead-mile-failte-38643733.html|teideal=Céad míle fáilte?|language=en|work=independent|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.justice.ie/en/JELR/Pages/PR20000115|teideal=Action Plan Against Racism for Ireland to be drawn up by new independent Anti-Racism Committee|údar=The Department of Justice and Equality|language=en|work=The Department of Justice and Equality|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> == Ciníochas == I mBaile Átha Cliath, ar an 30ú Bealtaine 2013, bhí Úna-Minh ag seasamh ar [[Sráid Phairneill|Shráid Parnell]] nuair a tháinig buachaill as drong déagóirí agus rug sé greim ar a héadan is chaith seile léi agus é ag tabhairt íde ciníoch di. An freagra a thug sí air sin agus ar mhórán ócáidí eile cosúil leis sin nuair a bhraith sí ciníochas, ná feachtas a thosú ar an gcóras giolcaireachta [[Twitter]] ag ceiliúradh éagsúlacht na nÉireannach. De réir a leabhair ''Anseo'' rinne na meáin an eachtra sin a thuairisciú agus scaipeadh an scéal go mear in Éirinn.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dailyedge.ie/una-minh-kavanagh-3347592-Apr2017/|teideal=This Kerry woman was sick of being asked why she looked 'different' - so she set up a project about Irish diversity|work=www.dailyedge.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/people/they-called-me-a-chink-and-spat-at-me-no-one-helped-1.1413335|teideal=They called me a Chink and spat at me. No one helped|údar=Una-Minh Kavanagh|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/una-minh-kavanagh-racial-attack-spat-on-932376-May2013/|teideal=Young woman racially abused and spat on in Dublin city centre|údar=Hugh O'Connell|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> == Obair agus Saothar == Oibríonn Úna-Minh mar shaoririseoir agus mar chruthaitheoir inneachair. D'oibrigh sí do [[TG4]] agus leis an gceardchumann [[Fórsa (ceardchumann)|Fórsa]]. Le maoiniú óna leathanach [[Patreon]] cruthaíonn sí físeáin i nGaeilge do [[YouTube]] ar chluichíocht agus ar a cuid taisteal. Maoinítear na físeáin seo. Tá sí ina ball den Choiste Frithchiníochais freisin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Anseo! Úna-Minh Kavanagh on being positive & saying no to racism|url=https://www.rte.ie/culture/2020/0108/1105056-anseo-una-minh-kavanagh-on-being-positive-saying-no-to-racism/|date=2020-01-08|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/arid-30825206.html|teideal=Online Lives: Úna-Minh Kavanagh|dáta=2018-01-29|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rsvplive.ie/life/kerrys-most-influential-women-home-20827300|teideal=Kerry's most influential women at home and abroad|údar=Elaine Kinsella|dáta=2019-11-06|work=RSVP Live|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pressreader.com/ireland/hot-press/20191127/283111365812031|teideal=PressReader.com - Your favorite newspapers and magazines.|work=www.pressreader.com|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://traleetoday.ie/una-minh-kavanagh-to-launch-first-book-in-tralee-next-week/|teideal=Úna-Minh Kavanagh To Launch First Book In Tralee Next Week|dáta=2019-10-15|language=en-US|work=traleetoday.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> Chruthaigh Úna-Minh blag ar a haistear mórthimpeall Éireann lena máthair agus scríobh sí leabhar faoin a bheith á tógáil le Gaeilge, a grá don teanga agus déileáil le caillteanas, le cumha agus le ciníochas.<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/every-day-is-mothers-day-as-duo-travel-the-world-together-0grv8b733|teideal=Every day is mother’s day as duo travel the world together|údar=Shauna Bowers|language=en|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/anseo-a-beautiful-book-interweaving-family-race-gaeilge-and-social-media-1.4083052|teideal=Anseo: a beautiful book interweaving family, race, Gaeilge and social media|údar=Eoin O. Broin|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dailyedge.ie/una-minh-kavanagh-gaeilgeoir-3263023-Feb2017/|teideal=This Gaeilgeoir had the best response for a man who questioned her 'Irishness'|work=www.dailyedge.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://traleetoday.ie/una-minh-kavanagh-to-launch-first-book-in-tralee-next-week/|teideal=Úna-Minh Kavanagh To Launch First Book In Tralee Next Week|dáta=2019-10-15|language=en-US|work=traleetoday.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> == Leabharliosta == * ''[https://www.newisland.ie/nonfiction/anseo ANSEO: An Unconventional Irish Memoir]''. New Island Books. Deireadh Fómhair 16, 2019. <nowiki>ISBN 1848407491</nowiki>. *''DIY Gaeilge: 150 Online Irish Language Resources''. *''DIY Gaeilge Part Two: 50 More Irish Language Resources''. *''Experience Ireland''. Lonely Planet. Márta 2022. <nowiki>ISBN 9781838694692</nowiki>. == Tagairtí == {{Reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Caomhanach, UnaMinh}} [[Catagóir:Tionchairí ar líne]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1991]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Chathair Átha Cliath]] hm3sje0soyazf5silw80bttumm91crv 0 96854 1320407 1255698 2026-07-13T00:32:25Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320407 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Fathul Bari bisyarhi Shahih al-Bukhari Imam Khairul Annas.JPG|clé|mion|Fathul Bari bisyarhi Shahih al-Bukhari le Ibn Hajar Asqalani]] [[Ileolaí]], [[Saineolaí dlí|dlí-eolaí]] agus scoláire de chuid [[An tIoslam|Ioslam]] ab ea Ibn Hajar al-Asqalani (ابن حجر العسقلاني‎, nó ''Shihāb al-Dīn Abū ‘l-Faḍl Aḥmad ibn Nūr al-Dīn ʿAlī ibn Muḥammad ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī al-Kināni'') ([[18 Feabhra]] [[1372]] – [[2 Feabhra]] [[1449]] / 773 - 852 A.H.). [[Íomhá:Ibn hagar.JPG|clé|mion|Síniú Ibn Hajar ag bun an leathanaigh]] == Saol == Rugadh Ibn Hajar al-Asqalani i g[[Caireo]], a bhí chun tosaigh sa madhhab Shafi`i (ceann de na ceithre ghluaiseacht maidir leis an [[dlí Ioslamach]] atá chun tosaigh i measc na Moslamach [[Sunnaíochas|Sunnaíoch]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/4088080484549578|teideal=Ibn Hajar al-Asqalani|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|language=ga|work=Facebook|dátarochtana=2021-02-18}}</ref> Scoláire bisiúil ba ea Ibn Hajar a bhfuil tionchar mór aige fós, ar fearr aithne air as an tráchtaireacht a rinne sé ar an Sahih al-Bukhari (atá i measc na mbailiúchán d'fhocail agus gníomhartha de chuid fháidh Ioslam, Muhammad, a nglactar leo is forleithne.) Bhí Ibn Hajar ina phríomh-qadi ([[breitheamh]]) le haghaidh an madhhab Shafi`i faoi Shabhdánacht na Mamalúcach ar roinnt ócáidí agus tá sé gairthe as bheith ina Shaykh al-Islām, in éineacht le níos lú ná fiche scoláire eile sna hocht gcéad bliain sula ndearna na h[[Impireacht Otamánach|Otamánaigh]] post ceaptha de, i ngrádlathas an chórais riaracháin a bhí acu. Bhí a bhean chéile, Anas Khatun, ina scoláire Ioslamach mór le rá freisin. == Naisc sheachtracha == == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-eg}} [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Básanna i 1449]] [[Catagóir:Diagairí Moslamacha]] [[Catagóir:Dlíodóirí de chuid Ioslam]] [[Catagóir:Daoine Éigipteacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1372]] kyt63cw68lserw7h0rvsjcqqjq4nt9o 14 103313 1320328 1258870 2026-07-12T21:15:53Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320328 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Ceoldrámaí i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Ceoldramai Eireannacha}} [[Catagóir:Ceoldrámaí]] [[Catagóir:Ceol na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] blk63ny4nz1gnzjrf6ww2knsuhnptx9 0 103603 1320415 1200206 2026-07-13T03:48:05Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320415 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Staraí agus gníomhaí Éireannach ba ea ''' Muireann Ní Bhrolcháin ''' (15ú Bealtaine 1955 – 14ú Aibreán 2015).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5012|title=NÍ BHROLCHÁIN, Muireann (1955–2015) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> Ba as [[Bóthar na Trá]], [[Gaillimh]] í Ní Bhrolcháin ó dhúchas. Cillian Ó Brolcháin, ollamh le fisic ag [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]]) ba ea a hathair. Mairéad Coughlan of [[Maigh Chromtha]], Contae Chorcaí, múinteoir eolaíochta, ba ea a máthair. Rinne Ní Bhrolcháin taighde stairiúil ar luathlitríocht na Gaeilge agus ar gineolaíocht, agus sin ar leith aici i mná Gaelacha. Bhí sochraid mhór uirthi, agus Uachtaráin na hÉireann, [[Mícheál D. Ó hUigínn]], i láthair. Maireann a céile agus beirt iníonacha ina diaidh. == Leabhar liosta == * "Women in early Irish myths and sagas", ''Crane Bag'' (4/1), 1980, ll.&nbsp;12–19 * "[[Banseanchas|An Banshenchas]]", ''Léachtaí Cholm Cille'' (12), 1982, ll.&nbsp;5–29 * "[[Leabhar Laighneach|Leabhar Laighean]]", ''Léachtaí Cholm Cille''(13), 1982, ll.&nbsp;5–40 * "A possible source for [[Geoffrey Keating|Seathrún Céitinn]]'s ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]''", [[Éigse (iriseán)|Éigse]] (19/1), 1982, ll.&nbsp;61–81 * "The manuscript tradition of the Banshenchas", [[Ériu (iriseán)|Ériu]] (33), 1982, ll.&nbsp;109–135 * "Scéal [[Deirdre|Dheirdre]]", ''Léachtaí Cholm Cille'' (14), 1983, ll.&nbsp;39–89 * "Maol Íosa Ó Brolcháin: his work and family", ''Donegal annual'' (38), 1986, ll.&nbsp;3–19 * "Maol Íosa Ó Brolcháin: an assessment", ''Seanchas Ard Mhacha: journal of the Armagh Diocesan Historical Society'' (12/1), 1986, ll.&nbsp;43–67 * "Maol Íosa Ó Brolcháin agus a chine", ''Léachtaí Cholm Cille'' (16), 1986, ll.&nbsp;87–109 * ''Maol Íosa Ó Brolcháin'', [[Maigh Nuad]], An Sagart, 1986 * "''Re tóin mná'': in pursuit of troublesome women", ''Ulidia'' (1), 1994, ll.&nbsp;115–121 * "The Banshenchas revisited", ''Chattel, servant or citizen: women’s status in church, state and society'', XXIst Irish Conference of Historians, Queen’s University of Belfast, 27–30 May 1993, eagraithe ag Mary O’Dowd agus [[Sabine Wichert]]. 1995, ll.&nbsp;70–81. * "The Tara-Skryne or the Gabhra Valley in early Irish literature", ''Ríocht na Midhe: records of the Meath Archaeological and Historical Society'' (17), 2006, ll.&nbsp;1–15 * "Who was [[Gormflaith ingen Murchada|Gormlaith]]'s mother? A detective story", ''Lost and Found II – Rediscovering Ireland’s past'', 2009, ll.&nbsp;83–94. * "''Serglige Con Culainn'': a possible re-interpretation", Ulidia (2), 2009, ll.&nbsp;344–355 * ''An introduction to early Irish literature'', Baile Átha Cliath: Four Courts, 2009 * "Death-tales of the early kings of Tara", ''Landscapes of cult and kingship'', 2011, ll.&nbsp;44–65. * "The Banshenchas: genealogy and women of the Ulster Cycle", Ulidia (3), 2013, ll.&nbsp;75–85 * " Irish Jezebels: women talking. Gendered discourse in early Irish literature", ''Saltair saíochta'', 2013, ll.&nbsp;199–210 == Féach freisin == * [[Gormflaith ingen Murchada|Gormlaith ní Mhurchadha]] * [[Leabhar Laighneach]] * [[Banseanchas]] == Naisc sheachtracha == * {{lua idirlín |url=http://www.fourcourtspress.ie/books/archives/an-introduction-to-early-irish-literature/reviews |teideal=An introduction to early Irish literature |foilsitheoir=Four Courts Press |dáta=2009-10-01 |dátarochtana=2017-03-10}} * {{lua idirlín |url=http://www.fourcourtspress.ie/books/2013/saltair-saiochta/ |teideal=Four Courts Press &#124; Saltair saíochta, sanasaíochta agus seanchais |foilsitheoir=Four Courts Press |dáta=2013-10-07 |dátarochtana=2017-03-10}} * {{lua idirlín |url=https://bill.celt.dias.ie/vol4/author.php?AuthorID=360 |teideal=Ní Bhrolcháin (Muireann) |foilsitheoir=Bill |dáta= |dátarochtana=2017-03-10}} * {{lua idirlín |url=http://www.president.ie/en/diary/details/president-attends-a-service-for-the-late-dr-muireann-ni-bhrolchain |teideal=President Attends A Service For The Late Dr Muireann Ni Bhrolchain |location=53.359407;-6.317439 |foilsitheoir=President.ie |date= |dátarochtana=2017-03-10}} * {{lua idirlín |url=http://www.irishtimes.com/life-and-style/people/academic-inspiring-teacher-and-defender-of-tara-1.2214036 |teideal=Academic, inspiring teacher and defender of Tara |foilsitheoir=Irish Times |date=2015-05-16 |dátarochtana=2017-03-10}} * {{lua idirlín |url=http://notices.irishtimes.com/death/ni-bhrolchain-muireann/41570026 |teideal=Ní BHROLCHÁIN, Muireann : Death notice - Irish Times Family Notices |foilsitheoir=Irish Times |date= |dátarochtana=2017-03-10 |archivedate=2015-05-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530105727/http://notices.irishtimes.com/death/ni-bhrolchain-muireann/41570026 }} * {{lua idirlín |sloinne=Murray |ainm=Christine |url=https://poethead.wordpress.com/2015/04/18/slan-muireann-ni-bhrolchain/ |teideal=Slán Muireann Ní Bhrolcháin &#124; Poethead |foilsitheoir=Poethead |dáta= |dátarochtana=2017-03-10}} * {{lua idirlín |url=http://www.maynoothcc.com/Archives/Newsletters/2015/May.pdf |format=PDF |teideal=Maynooth Newsletter : Dr. Muireann Ní Bhrolcháin, Secretary, Maynooth Community Council R.I.P. |dáta=Bealtaine 2015 |foilsitheoir=Maynooth |dátarochtana=2017-03-10 |archivedate=2016-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160421040146/http://www.maynoothcc.com/Archives/Newsletters/2015/May.pdf }} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Brolcháin, Muireann Ní}} [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] 5qboszc8t7u164p9cdvf5oqiybpa0x5 0 104757 1320419 1169385 2026-07-13T09:53:27Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320419 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Músaem|Iarsmalann]] i mBaile Chill Mhantáin is ea '''Príosún Chill Mhantáin.''' <ref name="BOI">{{Cite web-en|url=http://www.buildingsofireland.ie/niah/search.jsp?type=record&county=WI&regno=16003345|title=Additional Images: Buildings of Ireland: National Inventory of Architectural Heritage|author=Heritage|first=National Inventory of Architectural|publisher=}}</ref> == Stair == === Príosún === Tógadh príosún ar an suíomh ag deireadh an ochtú haois déag. Coinníodh príosúnaigh ann le linn [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|Éirí Amach 1798]] agus an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]].<ref name="WicklowNews">{{Cite web-en|url=http://wicklownews.net/2013/10/wicklow-gaol-listed-among-the-top-10-most-haunted-places-in-the-world/|title=Wicklow gaol listed among the top 10 most haunted places in the world – WicklowNews|publisher=}}</ref> Méadaíodh an príosún sa bhliain 1822 agus arís in 1842-3, díreach in am don Ghorta.<ref name="BOI" />  Dúnadh an príosún in 1900. Athosclaíodh é le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh Saoirse na hÉireann]] agus [[Cogadh Cathartha na hÉireann]].<ref name="BOI" /> Ar deireadh d'fhág na príosúnaigh deiridh i 1924. === Músaem === Osclaíodh an músaem in 1998. Bhí an príosún le feiceáil in ''Ghost Hunters International'' (2009).<ref>{{Cite web-en|url=http://www.independent.ie/entertainment/tv-radio/haunted-wicklow-jail-to-feature-on-tv-show-26676913.html|title='Haunted' Wicklow jail to feature on TV show|date=1 September 2010|publisher=The Independent|access-date=2 November 2019}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.imdb.com/title/tt1473524/|title=Wicklow's Gaol|publisher=IMDB|access-date=2 November 2019}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.wicklowshistoricgaol.com/ Suíomh oifigiúil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302012357/http://www.wicklowshistoricgaol.com/ |date=2021-03-02 }} {{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Príosúin]] [[Catagóir:Músaeim in Éirinn]] obtcgzkarr0g6y4btyfqmuqlzxylfqc 0 105208 1320406 1268248 2026-07-13T00:31:50Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320406 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Socheolaíocht|shocheolaí]], [[Fealsúnacht|fealsamh]] agus [[staraí]] [[Arabaigh|Arabach]] é '''Ibn Khaldun''' ([[An Araibis|Araibis]]: أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي, ''Abū Zayd ‘Abd ar-Raḥmān ibn Muḥammad ibn Khaldūn al-Ḥaḍramī''; 27 Bealtaine 1332 – 17 Márta 1406) a chuir go mór le [[Staireolaíocht|staireolaíocht]], [[Socheolaíocht|socheolaíocht]], [[Eacnamaíocht|eacnamaíocht]] agus [[Déimeagrafaíocht|déimeagrafaíocht]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-stair}} {{Síol-af}} {{DEFAULTSORT:Khaldun, Ibn}} [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1332]] [[Catagóir:Básanna i 1406]] [[Catagóir:Socheolaithe Arabacha]] [[Catagóir:Fealsúna Arabacha]] [[Catagóir:Staraithe na Magraibe]] g3rggjf8rgkaeg9yfeqzctsobwixidx 0 107173 1320382 1304544 2026-07-12T23:24:25Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1320382 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir, craoltóir agus taistealaí ab ea '''Manchán Magan''' ([[20 Lúnasa]] [[1970]] - [[2 Deireadh Fómhair]] [[2025]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://rip.ie/death-notice/manchan-magan-dublin-607001|teideal=Death Notice of Manchán MAGAN (Dublin) {{!}} rip.ie|language=en|work=rip.ie|dátarochtana=2025-10-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/beimid-ar-fad-a-thugann-gra-do-theanga-na-ngael-faoi-chomaoin-ag-manchan-magan-go-deo-micheal-d-o-huiginn/|teideal=‘Beimid ar fad a thugann grá do theanga na nGael faoi chomaoin ag Manchán Magan go deo’ – Micheál D Ó hUigínn|údar=Micheál D Ó hUigínn - ómós pearsanta|dáta=2025-10-07|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/manchan-magan-an-scribhneoir-agus-deantoir-clar-faisneise-ar-shli-na-firinne/|teideal=Manchán Magan, an scríbhneoir agus déantóir clár faisnéise, ar shlí na fírinne|dáta=2025-10-03|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-03}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán |url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/1003/1536619-an-craoltaoir-agus-scribhneoir-manchan-magan-tar-eis-bhais/ |title=An craoltaóir agus scríbhneoir Manchán Magan tar éis bháis |date=2025-10-03 |language=ga}}</ref> Bhí cáil náisiúnta bainte amach ag Magan de bharr a chuid oibre do [[TG4]] agus [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], obair a thosaigh sé thiar sna 1990idí nuair nach raibh sé i bhfad tar éis a chuid oideachais a chríochnú. A chláir taistil agus a shuim sa Ghaeilge is mó a thuill cáil dó agus tugtar aitheantas dó as cabhrú le suim daoine sa Ghaeilge a mhúscailt.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/irish-news/obituary-manchan-magan-author-and-broadcaster-who-championed-the-irish-language-and-environmental-causes-with-wit-and-wisdom/a203212133.html|teideal=Obituary: Manchán Magan, author and broadcaster who championed the Irish language and environmental causes with wit and wisdom|dáta=2025-10-05|language=en|work=Irish Independent|dátarochtana=2025-10-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://thegloss.ie/writers-block-by-manchan-magan/|teideal=Writer’s Block by Manchán Magan|údar=Orna Mulcahy|dáta=2022-03-18|language=en-US|work=The Gloss Magazine|dátarochtana=2025-10-07}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/manchan-magan-an-scribhneoir-agus-deantoir-clar-faisneise-ar-shli-na-firinne/|teideal=Manchán Magan, an scríbhneoir agus déantóir clár faisnéise, ar shlí na fírinne|dáta=2025-10-03|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-06}}</ref> == Beatha == I mBaile Átha Cliath a rugadh Manchán Magan agus tógadh i gceantar Dhomhnach Broc (bóthar ­Eglinton) é. Garmhac ab ea é leis an bpoblachtánach cáiliúil [[Sheila Humphreys]] agus ba gharnia é leis [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille|An Rathailleach]], an náisiúnaí mór le rá a ghlac páirt in Éirí Amach 1916. Chaith sé a laethanta saoire go minic lena Mhamó, Sheila Humphreys i g[[Ceann Trá]], [[Contae Chiarraí]]. D'fhreastail sé ar Mount Anville Montessori sna 1970idí agus ansin [[Coláiste Gonzaga]] sna 1980idí. Chaith sé bliain amháin i g[[Coláiste na Rinne]]. Rinne sé céim sa Ghaeilge agus sa Dlí i gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. === Craoltóir === Sa bhliain 1996 tháinig Manchán agus a dheartháir Ruán chuig Teilifís na Gaeilge (TG4 inniu) ag iarraidh ceamara a fháil ón gcraoltóir nua, ag maíomh go bhféadfadh an bheirt acu cláracha taistil a chur le chéile don chainéal nua Gaeilge. Chuaigh TnaG, mar a thugtar air ag an am, san fhiontar leis agus fuair an bheirt an ceamara. Thugadar aghaidh ar an India, agus as an turas sin tháinig sraith clár taistil, agus tús le ré Mhancháin sna meáin. Bhain sé aitheantas amach ansin mar dhuine de cheannródaithe sheanrá an chláir taistil i nGaeilge; rinne sé os cionn 70 clár taistil lena dheartháir Ruán Magan le linn a shaoil.<ref name=":1" /> Ar na cláir faisnéise eile a rinne sé, bhí an tsraith ''Crainn na hÉireann'' agus ''An Fód Deireanach'', sraith faoi phortaigh na hÉireann. Tharraing sé conspóid uaireanta. Ar cheann díobh sin bhí an tsraith ''[[No Béarla (clár teilifíse)|No Béarla]]'' sa bhliain 2007, turas timpeall na hÉireann agus é ag labhairt Gaeilge amháin gach áit a ndeachaigh sé, clár faoina dheacra is atá sé do shaol a chaitheamh trí Ghaeilge. Ba é an tsraith dheireanach a rinne sé do RTÉ ''Listen to the Land Speak'', cláir inar shiúl sé bealaigh spioradálta ársa na tíre féachaint le ceangal idir an duine agus a oidhreacht sa talamh a thabhairt ar ais. === Feirmeoir agus nadúr === Bhí feirm ag Magan i g[[Contae na hIarmhí]]. Sa bhliain 1987, agus in aois 17 dó, fuair sé £10,000 le huacht Sheila Humphreys agus geadán talún i gCummerstown.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/51329|teideal=Cummerstown|language=ga|work=logainm.ie|dátarochtana=2025-10-06}}</ref> Bhí tábhacht an dúlra, na timpeallachta agus na hilchultúrhachta agus contúirt an domhandaithe agus an truaillithe ina dtéamaí láidre ina saothar. Phléigh sé go minic leis an spioradáltacht ina chuid clár agus leabhar chomh maith. Sheas Magan don [[Comhaontas Glas|Chomhaontas Glas]] in Olltoghchán 2016 ([[Dáilcheantar Longfort–An Iarmhí]]) ach níor éirigh leis. === Bás agus oidhreacht === Tháinig [[ailse phróstataigh]] air in 2023. Bhásaigh sé dhá bhliain níos déanaí, ar an [[2 Deireadh Fómhair]] [[2025]]. Cúig bliana le cois an leathchéid a bhí sé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/4-deireadh-f%C3%B3mhair-2025-gaillimh/id1525428808?i=1000730091303|teideal=Nuacht Mhall (Gaillimh)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=4 Deireadh Fómhair 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-10-04}}</ref> I mí Mheán Fómhair 2025, thug Manchán le fios don saol mór (in [https://www.rte.ie/radio/radio1/clips/22549504/ agallamh] a rinne sé ar RTÉ Raidió 1) go raibh sé ag fáil bháis le hailse a bhí scaipthe go dtí áiteacha go leor ina cholainn. Labhair sé faoina chás ar bhealach a chuaigh i bhfeidhm ar mhórán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/radio1/clips/22549504/|teideal=Manchán Magan's final interview|údar=Brendan O'Connor / RTÉ Radio 1|dáta=2025-10-04|language=en-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2025-10-06}}</ref> Timpeall an ama céanna, phós sé a pháirtí Aisling Rogerson in [[Ospidéal San Séamus]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Fear iontais lán d'iontas" - sochraid curtha ar Mhanchán Magan|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/1006/1537134-fear-iontais-lan-diontas-sochtraid-curtha-ar-mhanchan-magan/|date=2025-10-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Site of Celtic Festival of Bealtaine.jpg|mion|293x293px|Scaipeadh a luaithreach i [[Cnoc Uisnigh|gCnoc Uisnigh]] i g[[Contae na hIarmhí]]]] Reáchtáladh seirbhís a shochraide i séipéal Choláiste Gonzaga. Créamadh é ina dhiaidh. Scaipeadh a luaithreach i g[[Cnoc Uisnigh]], Maireann a pháirtí Aisling, a mháthair Cróine, a dheartháireacha Ríoch agus Ruán, agus a dheirfiúr Líadain. Bhí a chroí sa Ghaeilge agus sa chultúr a bhain leis an teanga agus gur theastaigh uaidh go mbeadh teacht ag gach duine ar an gcultúr sin. Ach le daoine a mhealladh a bhí sé le héadroime agus le greann. Dhúisigh sé an t-iontas roimh shaibhreas an tsaoil timpeall orainn, a dúirt Prionsias Ní Ghráinne, eagarthóir choimisiúnaithe TG4, in 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán |last=Nuacht RTÉ |url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/1003/1536619-an-craoltaoir-agus-scribhneoir-manchan-magan-tar-eis-bhais/ |title=An craoltaóir agus scríbhneoir Manchán Magan tar éis bháis |date=2025-10-03 |language=ga-IE}}</ref> == Foilseacháin == Tá leabhair agus iliomad colún scríofa aige do nuachtáin. Ba é ''Ninety-Nine Words for Rain (and One for Sun)'' a leabhar deireanach a foilsíodh sa bhliain 2025. Ba cholúnaí rialta leis an ''Irish Times'' é. '''As Gaeilge''' * {{cite book|title=Manchán ar Seachrán}} "Ó Bhaile Átha Cliath go [[Nairobi]] i Seanleoraí Airm" (Coiscéím 1998),<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.manchansbooks.com/books/p/manchan-ar-seachran|teideal=Manchán ar Seachrán|language=en-IE|work=Manchán's Books|dátarochtana=2025-10-03}}</ref> * ''Baba-ji agus TnaG'' (Coiscéim 2005) * ''Bí i nGrá'' (úrscéal) (Coiscéim 2008)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.coisceim.ie/biinngra.html|teideal=Bí i nGrá Manchán Magan|work=www.coisceim.ie|dátarochtana=2025-10-06}}</ref> '''I mBéarla''' * {{cite book|title=Angels and Rabies: A journey through the Americas|year=2006|publisher=Brandon / Mount Eagle Publications Ltd|isbn=978-0-8632-2349-5|language=en}} * {{cite book|title=Thirty Two Words for Field|year=2020|publisher=Gill Books|isbn=978-0-7171-8797-3}} * {{cite book|title=Tree dogs, banshee fingers and other Irish words for nature|year=2021|publisher=Gill Children's|isbn=978-07171-9255-7}} * {{cite book|title=Dána Gránna: Hasty Words for People|year=2022|publisher=Redfox Press}} * {{cite book|title=Sea Tamagotchi|publisher=Redfox Press}} * {{cite book|title=Listen To The Land Speak|year=2022|publisher=Gill Books |isbn=978-0-7171-9259-5}} * {{cite book|title=Wolf Men And Water Hounds|year=2023|publisher=Gill Children'|isbn=978-0-7171-9611-1}} * {{cite book|title=Focail na mBan: Women's Words|year=2023|publisher=Mayo Books Press|isbn=978-1-9145-9615-5}} * {{cite book|title=Irish Words For Nature|year=2024|publisher=Gill Children's|isbn=978-1-8045-8334-0}} * {{cite book|title=Brehons and Brahmins: Resonances between Irish and Indian cultures|year=2024|publisher=Mayo Books Press|isbn=978-1-9145-9640-7}} * {{cite book|title=Ireland in Iceland: Gaelic Remnants in a Nordic Land|year=2025|publisher=Mayo Books Press|isbn=978-1-9145-9635-3}} * {{cite book|title=Ninety-Nine Words For Rain (And One For Sun) |year=2025|publisher=Gill Books |isbn=978-1-8045-8334-0}} == Féach freisin == * [[No Béarla (clár teilifíse)|''No Béarla'' (clár teilifíse)]] * [[An Longfort–An Iarmhí (Dáilcheantar)|Longfort–An Iarmhí (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}}{{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Magan, Manchan}} [[Catagóir:Manchán Magan| ]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1970]] [[Catagóir:Básanna in 2025]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Longfort–An Iarmhí (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Lucht TG4]] [[Catagóir:Lucht RTÉ]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Rinne]] [[Catagóir:Alumni Choláiste Gonzaga]] [[Catagóir:Alumni Mount Anville Montessori]] [[Catagóir:Daoine as Contae na hIarmhí]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse phróstataigh in Éirinn]] pz50v2nk5si30567m453q9xggpg9f0n 0 108423 1320369 1301553 2026-07-12T22:44:23Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis 1320369 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Scríobh an t-úrscéalaí [[Seosamh Mac Grianna]] an leabhar dírbheathaisnéiseach ''[[Mo Bhealach Féin]]'',<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/taighde-critic-aisti/bealach-mhic-ghrianna-treoir-don-leabhar-mo-bhealach-fein/,%20https://cic.ie/shop/leabhair/taighde-critic-aisti/bealach-mhic-ghrianna-treoir-don-leabhar-mo-bhealach-fein/|teideal=Bealach Mhic Ghrianna: Treoir don leabhar Mo Bhealach Féin - Cló Iar-Chonnacht|dáta=2020-10-30|language=ga-IE|dátarochtana=2023-06-10}}</ref> a tháinig amach in 1940 (foilsithe i mBéarla mar "''This Road of Mine''" sa bhliain 2021)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/mo-bhealach-fein-as-bearla/|teideal=Mo Bhealach Féin as Béarla|údar=Séamus Mac Grianna|dáta=2020-08-19|language=ga-IE|work=Aistriú Litríochta|dátarochtana=2023-06-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.lilliputpress.ie/product/this-road-of-mine-seosamh-mac-grianna|teideal=Seosamh Mac Grianna: This Road of Mine|dáta=2021-12-08|language=en-IE|work=The Lilliput Press|dátarochtana=2023-06-10|archivedate=2023-05-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230531012952/https://www.lilliputpress.ie/product/this-road-of-mine-seosamh-mac-grianna}}</ref> Is cur síos é ar fhánaíocht Sheosaimh féin ar fud na hÉireann agus na Breataine Móire, faoi thionchar na scéalta faoin bhfánaíocht a chum [[Pádraic Ó Conaire]] sna 1910-1920idí.<ref>mar shampla, ''[[Deoraíocht (úrscéal)|Deoraíocht]]'', 1910, ''Mór thimpeall na hÉireann, ar muir'', 1925 srl</ref> Cuireann sé síos ar a aistear ar an ghannchuid ó lóistín go lóistín i gceantar Bhaile Átha Cliath, agus ar an dara siúlóid mhór a rinne sé ina aonar sa Bhreatain Bheag. Inbhreathnú agus féin-scrúdú atá ann, agus ní bhíonn sa radharcra go minic ach cúlra nó stáitse don dóigh a bhfuil Mac Grianna ag déanamh staidéir ar imeachtaí a intinne. Cuntas ionraic neamhbhalbh atá ann ar choraíocht a aigne le saol nach raibh ag teacht lena mhian, ar na heachtraí a bhain dó sa saol sin, agus ar na daoine fágtha ar casadh ina measc é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.forasnagaeilge.ie/angum/book/mo-bhealach-fein/?lang=en|teideal=Mo Bhealach Féin|údar=Seosamh Mac Grianna|dáta=1940|language=ga-IE|work=An Gum|dátarochtana=2023-06-10}}</ref> Má bhítear ag dul ar lorg chéad chomharthaí an [[Neamhoird mheabhracha|ghalair intinne]] a chuir deireadh le caithréim scríbhneoireachta Sheosaimh i lár na d[[1930idí|tríochaidí]], beidh siad le haithint i bhfad níos soiléire ar an leabhar áirithe seo ná ar an "Ruball". == Féach freisin == * [[Seosamh Mac Grianna]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Seosamh Mac Grianna]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisí]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 1940]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1940idí]] jr56cwv2icmq7w0ejgfe46krjrx4zfg 1320413 1320369 2026-07-13T03:16:24Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320413 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Scríobh an t-úrscéalaí [[Seosamh Mac Grianna]] an leabhar dírbheathaisnéiseach ''[[Mo Bhealach Féin]]'',<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/taighde-critic-aisti/bealach-mhic-ghrianna-treoir-don-leabhar-mo-bhealach-fein/,%20https://cic.ie/shop/leabhair/taighde-critic-aisti/bealach-mhic-ghrianna-treoir-don-leabhar-mo-bhealach-fein/|teideal=Bealach Mhic Ghrianna: Treoir don leabhar Mo Bhealach Féin - Cló Iar-Chonnacht|dáta=2020-10-30|language=ga-IE|dátarochtana=2023-06-10}}</ref> a tháinig amach in 1940 (foilsithe i mBéarla mar "''This Road of Mine''" sa bhliain 2021)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/mo-bhealach-fein-as-bearla/|teideal=Mo Bhealach Féin as Béarla|údar=Séamus Mac Grianna|dáta=2020-08-19|language=ga-IE|work=Aistriú Litríochta|dátarochtana=2023-06-10|archivedate=2023-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610224558/https://www.aistriulitriochta.ie/mo-bhealach-fein-as-bearla/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.lilliputpress.ie/product/this-road-of-mine-seosamh-mac-grianna|teideal=Seosamh Mac Grianna: This Road of Mine|dáta=2021-12-08|language=en-IE|work=The Lilliput Press|dátarochtana=2023-06-10|archivedate=2023-05-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230531012952/https://www.lilliputpress.ie/product/this-road-of-mine-seosamh-mac-grianna}}</ref> Is cur síos é ar fhánaíocht Sheosaimh féin ar fud na hÉireann agus na Breataine Móire, faoi thionchar na scéalta faoin bhfánaíocht a chum [[Pádraic Ó Conaire]] sna 1910-1920idí.<ref>mar shampla, ''[[Deoraíocht (úrscéal)|Deoraíocht]]'', 1910, ''Mór thimpeall na hÉireann, ar muir'', 1925 srl</ref> Cuireann sé síos ar a aistear ar an ghannchuid ó lóistín go lóistín i gceantar Bhaile Átha Cliath, agus ar an dara siúlóid mhór a rinne sé ina aonar sa Bhreatain Bheag. Inbhreathnú agus féin-scrúdú atá ann, agus ní bhíonn sa radharcra go minic ach cúlra nó stáitse don dóigh a bhfuil Mac Grianna ag déanamh staidéir ar imeachtaí a intinne. Cuntas ionraic neamhbhalbh atá ann ar choraíocht a aigne le saol nach raibh ag teacht lena mhian, ar na heachtraí a bhain dó sa saol sin, agus ar na daoine fágtha ar casadh ina measc é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.forasnagaeilge.ie/angum/book/mo-bhealach-fein/?lang=en|teideal=Mo Bhealach Féin|údar=Seosamh Mac Grianna|dáta=1940|language=ga-IE|work=An Gum|dátarochtana=2023-06-10}}</ref> Má bhítear ag dul ar lorg chéad chomharthaí an [[Neamhoird mheabhracha|ghalair intinne]] a chuir deireadh le caithréim scríbhneoireachta Sheosaimh i lár na d[[1930idí|tríochaidí]], beidh siad le haithint i bhfad níos soiléire ar an leabhar áirithe seo ná ar an "Ruball". == Féach freisin == * [[Seosamh Mac Grianna]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Seosamh Mac Grianna]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisí]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 1940]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1940idí]] bj1oovp5enmrxzfz0u6sr8ngtfxhtac 0 108928 1320362 1296612 2026-07-12T22:30:29Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320362 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Sagart|shagart]] agus [[Staraí|staraí]] [[Cambra-Normannach]] é '''Giraldus Cambrensis''' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: '''Gearailt na Breataine Bige'''; [[An Bhreatnais|Breatnais]]: '''Gerallt Gymro''' c. 1146 – c. 1223). Mar chléireach ríoga don rí agus do bheirt ardeaspag, thaistil sé go forleathan agus scríobh sé go forleathan. Rinne sé staidéar agus theagasc sé sa Fhrainc agus thug sé cuairt ar [[an Róimh]] arís agus arís eile, ag bualadh leis an bPápa. Ainmníodh é le haghaidh go leor easpagóideachtaí, ach dhiúltaigh sé iad, le súil a bheith ina Easpag ar Thithe Dáibhí (Breatnais: ''Esgobaeth Tyddewi'') ach níor éirigh leis in ainneoin go raibh tacaíocht shuntasach aige. Ba é 'Ard-Deagánach Aberhonddu' an post deiridh a bhí aige agus chuaigh sé ar scor ó staidéar acadúil don chuid eile dá shaol. Thug sé cuntas ar [[Conriochtaí Osraí|chonriochtaí Osraí]], scéal meafarach dar le [[Catherine Karkov]], le rá gur ainmhithe allta iad na hÉireannaigh ach nach raibh siad chomh dona sin de bharr gur Críostaithe iad. Seasann mac tíre baineann a bhí ag fáil bháis d'Éireann féin, agus nuair a bhaintear an craiceann den mhac tíre sin is léiriú é sin más ea ar an athrú ón Eaglais Cheilteach Éireannach go hEaglais na Róimhe a thug na Sasanaigh Normannacha isteach.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Caoimhín Ó Cadhla]]|date=31 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/conriochtai-osrai/|title=Conriochtaí Osraí|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 53}}</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 12ú haois]] [[Catagóir:Cartagrafaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Geografaithe]] [[Catagóir:Normannaigh]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Breataine Bige]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Breatnacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Staraithe]] c3jruksd46375dp2wsyunqzct5aabwa 0 110587 1320395 1224080 2026-07-12T23:53:34Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320395 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Antraipeolaíocht|Antraipeolaí]] Éireannach agus oibrí leasa shóisialaigh do Bhundúchasaigh na hAstráile ab ea '''Daisy May Bates''' (1859–1951). [[Íomhá:Daisy Bates 3.jpeg|alt=Daisy Bates ag obair|clé|mion|Daisy Bates ag obair|235x235px]] == Óige Agus Oideachas == Bhí saol gnóthach ag Bates agus í ag fás aníos. Fuair a deartháir cúpla, Francis, bás go gairid i ndiaidh a breithe. Bhí muileann olla ar siúl ag James Hunt agus bhí ceangal gnó aige sa [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]]. Fuair a mháthair bás in 1864, áfach, Tar éis bhás a máthar nuair a bhí sí óg, phós athair Bates arís agus chuaigh sé ar imirce go [[Meiriceá Thuaidh|Meiriceá]] rud a d'fhág a chlann ina dhiaidh. Fuair sé bás ar an turas thall. Thóg a seanmháthair Nóinín i i mBaile Chroine, gar do Ros Cré, ar eastát cothrom seacht n-acra is seachtó. Cuireadh oideachas uirthi i gclochar an Chroí Ró-Naofa i [[Ros Cré]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/bates-daisy-may-a0489|teideal=Bates, Daisy May {{!}} Dictionary of Irish Biography|language=en|work=www.dib.ie|dátarochtana=2023-11-21}}</ref> == Pósadh agus Teaghlach == In 1884, phós sí [[Edwin Morant|Edwin ("Breaker") Morant]], Gan colscaradh nó neamhniú a fháil, phós Daisy Jack Bates in 1885. Thart ar bhliain tar éis dó Jack Bates a phósadh, rugadh mac do Daisy, Arnold. Sa bhliain 1894, d'fhág Daisy a mac le muintir Bates agus d'fhill sí ar Shasana.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.samuseum.sa.gov.au/collection/archives/provenances/aa23|teideal=Daisy May Bates|work=www.samuseum.sa.gov.au|dátarochtana=2023-12-12}}</ref> Ar feadh cúig bliana ó 1894, bhí cónaí ar Bates i [[Londain]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://snaccooperative.org/view/84624532#:~:text=In%201884%20she%20met%20and%20married%20Edwin%20(%22Breaker%22),as%20a%20journalist%20on%20the%20Review%20of%20Reviews.|teideal=Bates, Daisy, 1859-1951 - Social Networks and Archival Context|work=snaccooperative.org|dátarochtana=2023-12-05}}</ref> Mharaigh Arm na Breataine a céad fhear céile mar gur scaoil sé 6 [[Príosúnach cogaidh|príosúnaigh cogaidh]] sa bhliain 1902.. == Gairme == === Postanna === [[Íomhá:BatesOoldeaSidingbyBolam.png|mion|280x280px|Daisy Bates sa bhaile I Ooldea (circa 1921)]] Fuair sí obair mar ghobharnóir ar stáisiún eallaigh Fanny Down i dtuaisceart [[Tír na Banríona]]. Tá a cuntas ar a saol i [[Londain]] chomh doiléir agus chomh míthreorach is a bhí a bunús, ach is cinnte gur oibrigh sí ar feadh tréimhse ghairid do W. T. Stead on the Review of Reviews agus fuair sí cleachtas éigin san iriseoireacht. Sa bhliain 1899, d'fhill sí ar an Astráil chun mí-úsáid i gcoinne bundúchasaigh na hAstráile a fhiosrú, rud a léigh sí in [[The Times|The Times.]] Chaith sí ocht mí i misean a bhí á reáchtáil ag na manaigh Trappist i gCuan Beagle i dTuaisceart na hAstráile<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/bates-daisy-may-a0489|teideal=Bates, Daisy May {{!}} Dictionary of Irish Biography|language=en|work=www.dib.ie|dátarochtana=2023-11-21}}</ref> ==== Ag obair leis na Bundúchasaigh na hAstráile ==== Tháinig suim chuig Bates sna h[[Astrálaigh Bhundúchasacha]] as a gcultúir féin. Ar an iomlán, chaith Bates 40 bliain ag staidéir ar shaol, stair, cultúr, deasghnátha, creidimh agus nósanna bundúchasacha. Rinne sí taighde agus scríobh sí ar an ábhar agus í ina cónaí i bpuball i lonnaíochtaí beaga ó Iarthar na hAstráile go himill Mhachaire Nullarbor, lena n-áirítear in [[Ooldea]] san Astráil Theas. [[Íomhá:Daisy may bates.jpg|alt=Daisy Bates le bundúchasaigh, circa 1911|clé|mion|250x250px|Daisy Bates le bundúchasaigh, circa 1911]] Le linn a blianta in Ooldea, mhaoinigh sí a tacaíocht do na bundúchasaigh trína maoin a dhíol. Chun cur lena hioncam, scríobh sí sraith alt teidealta "''[[My Natives and I|My Natives and I"]]''<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article213918855|teideal=MY NATIVES AND I.|dáta=27 Lún 1937|work=Nowra Leader|dátarochtana=2023-11-26}}</ref> tríd an iriseoir agus údar [[Ernestine Hill]]. Scriobh sí faoi scéalta gáifeacha [[canablacht]] i measc na bundúchasaigh.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article16620866|teideal=OUR CANNIBALS.|dáta=27 Ean 1930|work=Sydney Morning Herald|dátarochtana=2023-11-21}}</ref> Bhí an-tóir ar na scéalta seo. ==== Conspóid ==== Níl obair Bates gan chonspóid. Chomh maith lena taifeadadh ar chultúr bundúchasach, d'fhoilsigh sí tuairiscí bréagach ar an cannibalachas ina saothar "The Passing of the Aborigines" i 1938.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Passing of the Aborigines|url=https://books.google.com/books?id=B8ujEAAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Daisy+Bates%22&hl=en|publisher=DigiCat|date=2022-11-22|language=en|author=Daisy Bates}}</ref> Cé go raibh an tuairisc gan bhunús, bhí an tóir air i measc pobal na hAstráile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/abroad/daisy-bates-the-edwardian-irishwoman-in-the-australian-outback-1.3671916|teideal=Daisy Bates, the Edwardian Irishwoman in the Australian outback|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2023-12-12}}</ref> == Saol déanach agus bás == I 1934 bronnadh Ord Cheannasaí Impireacht na Breataine ar Bates, a bhí 75 bliain d’aois ag an am. B'éigean di filleadh ar [[Adelaide]] an bhliain dár gcionn mar gheall ar theip a sláinte agus a radharc.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article259970119|teideal=MRS. DAISY BATES|dáta=16 Feabh 1945|work=Southern Cross News|dátarochtana=2023-12-12}}</ref> Ba ghearr gur tháinig feabhas ar a sláinte agus d’éirigh léi a chur ina luí ar [[Rialtas an Chomhlathais]] tuarastal beag a íoc léi chun a nótaí agus a lámhscríbhinní a chur in ord, chun iad a chaomhnú don todhchaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.samuseum.sa.gov.au/collection/archives/provenances/aa23|teideal=Daisy May Bates|work=www.samuseum.sa.gov.au|dátarochtana=2023-11-28}}</ref> Theastaigh pas iarnróid saor in aisce uaithi freisin chun ligean di taisteal agus cuairt a thabhairt ar bannaí de bhundúchasaigh.   Nuair a bhí sí 89, rinne sí iarracht dul i dteagmhail lena mhac Arnold Hamilton Bates. D'fhreastail sé ar na Bráithre Críostaí' Choláiste, Perth, ar feadh thart ar chúig bliana ag tús na bliana céad bliain, agus ina dhiaidh bhí sé ina printíseach innealtóireacht. Bhi a fhios ag Bates go raibh a mhac sa [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]] ach ní raibh a fhios aicí cén seirbhís a bhí sé mar bhall de.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article82384575|teideal=Aborigines Friend Daisy Bates Seeks Her Son|dáta=4 Iúil 1949|work=Daily News|dátarochtana=2023-11-26}}</ref>Bhí Arnold ina chónaí sa [[Nua-Shéalainn]] ach dhiúltaigh sé aon rud a dhéanamh lena mháthair. D'éag Bates ar 18 Aibreán 1951 agus é 91 bliain d'aois. Cuireadh í i Reilig an Bhóthair Thuaidh [[Adelaide]]. == Tágairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Bates, Daisy May}} [[Catagóir:Antraipeolaithe]] [[Catagóir:Básanna i 1951]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1859]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Mná]] 6z0zipx7alhzjb91l8l4iuud9qrmoza 14 116571 1320310 1297126 2026-07-12T21:01:48Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320310 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Ficsean de reir seanra}} [[Catagóir:Ficsean|*Ficsean de reir seanra]] [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|*Ficsean de reir seanra]] [[Catagóir:Catagóirí de réir seánra]] l4mlgrsxn1123mu6bpzqhgswiy1ybiz 14 118023 1320340 1281118 2026-07-12T21:33:58Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320340 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Urscealta de reir tire}} [[Catagóir:Úrscéalta|*]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre|-Urscealta]] [[Catagóir:Catagóirí de réir tíre]] 2j052iu9eo4v0u9ry0fr2na948i4fna 14 118457 1320316 1281120 2026-07-12T21:05:58Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320316 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Urscealaithe de reir tire}} [[Catagóir:Úrscéalaithe| Tir]] [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir tíre|-Urscealaithe]] [[Catagóir:Catagóirí de réir tíre]] 7240zrdxyqirvjva9gk7ffkbm1kamol 14 118520 1320311 1318552 2026-07-12T21:02:23Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320311 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Sraitheanna leabhar| Tir]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre|-Sraitheanna leabhar]] [[Catagóir:Catagóirí de réir tíre]] ly9ecyx62t5u10vsd589qn3rrfmvgv8 0 119099 1320315 1273099 2026-07-12T21:04:24Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1320315 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ealaíona Taibhiúcháin}} Is [[ceoldráma]] é '''''[[An Ghaeltacht (ceoldráma)|An Ghaeltacht]]''''' atá lonnaithe i n[[Conamara|Gaeltacht Chonamara]], díreach nuair a thosaíonn an t-ionradh bliantúil déagóirí. [[Shauna Carrick]] a scríobh. Is iad na príomhcharachtair ann ná Saoirse, Róisín agus Aoife atá "ag streachailt lena gcuid díritheoirí gruaige, a gcéad póga, agus teagmháil le muintir na háite - gan trácht ar an dua atá acu iad féin a chur in iúl - i dteanga ar bith!"<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/ar-siul/an-ghaeltacht|teideal=An Ghaeltacht|dáta=2025-05-09|work=[[Taibhdhearc]]|dátarochtana=2025-05-07|archivedate=2025-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250414084951/https://www.antaibhdhearc.com/ar-siul/an-ghaeltacht}}</ref> Thug an [[Taibhdhearc na Gaillimhe|Taibhdhearc]] tacaíocht do Charrick le forbairt a dhéanamh ar an gceoldráma.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/thosaigh-me-ag-obair-ar-an-ghaeltacht-the-musical/|teideal=Thosaigh mé amach ag obair ar ‘An Ghaeltacht, the musical’|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-07-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-07-11}}</ref> Bhí sé le feiceáil mar chuid d’[[Féile Amharclannaíochta na Gaillimhe|Fhéile Amharclannaíochta na Gaillimhe]] 2025 mar obair idir lámha.<ref name=":02" /> Beidh ''[[Saoirse (ceoldráma)|Saoirse]]'', an dara ceoldráma Gaeilge de chuid Charrick, á léiriú ag Taibhdhearc na Gaillimhe mar chuid d'[[Féile Ealaíon Idirnáisiúnta na Gaillimhe|Fhéile Ealaíon Idirnáisiúnta na Gaillimhe]].<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0709/1582636-an-ceoldrama-grinn-saoirse-ag-feile-ealaiona-na-gaillimhe/|teideal=Ceoldráma atá suite i nGaeltacht Chiarraí le bheith ar stáitse ar feadh coicíse in Amharclann Náisiúnta na Gaeilge|dáta=10 Iúil 2026|work=[[RTÉ]]}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Saoirse (ceoldráma)]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Gaeltacht, ceoldrama, An}} [[Catagóir:Ceoldrámaí grinn i nGaeilge]] [[Catagóir:Ceoldrámaí Éireannacha]] [[Catagóir:Ceoldrámaí i nGaeilge]] [[Catagóir:Drámaíocht ghrinn i nGaeilge]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:An Taibhdhearc]] [[Catagóir:Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] {{Síolta ceol}} puwh6xobfc7pyljmm9bv1pf26svui5g 14 119415 1320339 1267610 2026-07-12T21:32:02Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320339 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Splancfhicsean i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Splancfhicsean Eireannach}} [[Catagóir:Splancfhicsean|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] qci8i3x8qvhrrrk17x3a7tmgc8fjie0 1320346 1320339 2026-07-12T21:44:55Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320346 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Splancfhicsean i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Splancfhicsean Eireannach}} [[Catagóir:Splancfhicsean|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre]] kadu6de0s6mn0v428v2kn5wvuapex2k 14 119621 1320327 1297438 2026-07-12T21:13:35Z Taghdtaighde 60452 Féach freisin 1320327 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra}} {{DEFAULTSORT:Litriocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge| ]] [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|*]] m7eqx7op5u11gp9mv74cmrak4gcwcii 0 119697 1320283 1314294 2026-07-12T15:46:55Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320283 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is oileán suite i [[Loch Rí]] ar [[an tSionainn|an Sionainn]] é ''' Inis Cloithrinn ''',<ref>{{lua idirlín | url=http://www.chooseireland.com/longford/inchcleraun-island/ | teideal=Inchcleraun Island / Quaker Island - Longford - | ainm=Michael | Aoine=Heraghty | dáta=15ú Deireadh Fómhair 2004 | dátarochtana=22a Meitheamh 2016 | archive-date=8ú Lúnasa 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160808025929/http://www.chooseireland.com/longford/inchcleraun-island/ | url-status=dead | archivedate=2016-08-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160808025929/http://www.chooseireland.com/longford/inchcleraun-island/ }}</ref><ref>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/historical-features-of-co/islands/ | teideal=Islands }}</ref><ref>{{lua idirlín | url = http://www.earlychristianireland.net/Counties/longford/inchcleraun/ | teideal=Inchcleraun (quaker island), County Longford }}</ref><ref>{{lua idirlín | url = http://www.longfordtourism.ie/see-do/attractions/lough-ree/ | teideal = Lough Ree | dátarochtana = 2025-06-12 | archivedate = 2019-01-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190112033922/http://www.longfordtourism.ie/see-do/attractions/lough-ree/ }}</ref><ref>{{lua idirlín | url = http://www.newtowncashel.ie/inchclearaun-island.html | teideal = Inchclearaun Island - Newtowncashel - Co. Longford | dátarochtana = 2025-06-12 | archivedate = 2019-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190621104151/http://newtowncashel.ie/inchclearaun-island.html }}</ref> aitheanta níos déanaí mar "Quaker Island". Faightear ar an inis fothrach Mhainistir Naomh Diarmaid, bunaithe sa bhliain 560 ag [[Diarmaid the Just]], atá anois ina [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|séadchomhartha náisiúnta]].<ref>{{lua idirlín | teideal=National Monuments of County Longford in State Care | url=http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-longford.pdf | page=1 | suíomh=heritageireland.ie | foilsitheoir=National Monument Service | dátarochtana=2a Iúil 2020 | archivedate=2023-04-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230402014915/https://archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-longford.pdf }}</ref> == An inis == Tá Inis Cloithrinn {{convert|57.7|ha|abbr=on}} ar fad, suite i lár an locha, le [[Cnoc an Chrochaire]], Contae Ros Comáin san iarthair, agus [[Baile Nua an Chaisil]], Contae Longfoirt san oirthear. [[Íomhá:Inchcleraun Monastery.jpg|thumb|Mainister Inis Cloithrinn]] == Stair == I [[miotaseolaíocht na nGael]], iníon le [[Eochaid Feidlech]], [[ardrí na hÉireann]], agus deirfiúr le [[Medb|Maebh]], ba ea [[Cloithre]]. Bhí a hathar i seilbh na hinse. D'éirigh sí ina banríon na gConnacht tar éis bás a hathar. Chuaigh Maebh ar scor chuig Inis Cloithrinn tar éis dó mharaigh a fear chéile [[Ailill mac Máta]] a leannán [[Fergus mac Róich]]. Tugtar an t-ainm Grianán Maebha<!-- nó Meidhbhe? --> ar áit amháin ar an inis, agus Ionad Marbhtha Meidhbhe ar áit ina teannta. I leagan amháin den seanscéal, maraíodh í nuair a caitheadh cloch ó {{h|Caisleán Oilfíd}}, ar thaobh Longfoirt an locha. I leagan eile, bhí cnapán cáise i gceist, teilgthe as [[crann tabhaill]] ag nia Chloithre darb ainm Forbaí.<ref>{{lua idirlín | url = http://www.longfordlibrary.ie/lib_arc_inside.aspx?id=15036 | teideal=Longford Library | ainm=Longford | sloinne=Library }}</ref> [[Íomhá:Myths and legends; the Celtic race (1910) (14596952367).jpg|thumb|"The Death of Maev" ([[T. W. Rolleston]], 1910); Forbaí le [[crann tabhaill]] chun tosaigh, Maebh ag snámh sa chúlra.]] Le fíordhéanaí, bhí an inis i seilbh [[Cumann na gCarad|Chaecair]] éigin agus dá bharr an t-ainm "Quaker Island". Tá an inis inniu i seilbh an stáit Éireannaigh. == Tagairtí annálacha == Foinsí: [[Annála na gCeithre Máistrí]] (ACM); [[Annála Tiarnaigh]] (AT); anaithnid (X) * '''ACM 719.2:''' '' S. Sionach Innsi Clothrann d'écc an fichetmhadh lá do mí April. * '''X 769''' '' Cú Roí, the son of Alniadh, Abbot and Sage of Inchcleraun, and of Caill Fochladha ([[Loch Dairbhreach]]) in Meath died. * '''ACM 780.6:''' '' Eochaidh mac Focartai, abb Fochladha, & Insi Clothrann, [d'ecc] * '''X 1010''' '' The men of [[an Mhumhain]] plundered Inis Cloithrinn and [[Inis Bó Finne]] * '''ACM 1050.22:''' '' Inis Clothrand do orccain.<ref>eDIL s.v. [ ] ''plundered</ref> * '''AT 1089.1''': '' Coblach mor la [[Muircheartach Ua Briain|Muirchertach h-Úa mBriain]] ríg Muman for Sinaind & for Loch Ri, co ro aírgset [[Inis Bó Finne|Inis Bo Finde]] & Inis Clothrann... * '''ACM 1136.1:''' '' Aodh Ua Finn, epscop na [[Bréifne]], do écc i n-Inis Clothrann. * '''ACM 1141.7:''' '' Giolla na Naomh Ua Ferghaile, toiseach Muintire [[an Anaíle|h-Anghaile]] fer ard-raith Ereann d'ég, iar c-cian-aois, & a adhnacal a n-Inis Clothrann. * '''ACM 1150.10:''' '' Murchadh, mac Giolla na Naemh Uí Fherghail, tuir ordáin, & airechais Airthir Connacht, d'écc i n-Inis Clothrand. * '''ACM 1160.3:''' '' Giolla na Naemh Ua Duinn [[ollamh Éireann|fer léighinn]] Insi Clothrann, saoi senchusa, & dána, & degh-fher labhra, ro fhaidh-sein [''sent''] a spirat co a athardha etir coraidh aingel an 17 do December iarsan ochtmhadh bliadhain ar chaogad a aoise. * '''ACM 1167.3:''' '' Cionaeth Ua Cethernaigh, sagart Insi Clothrann [d'écc] * '''ACM 1168.16:''' '' Dubh Chobhlaigh, inghen Uí Chuinn, ben Mic Carrgamhna, d'écc iar buaidh ongtha & aithrighe, & a h-adhnacal i n-Inis Clothrann. * '''ACM 1170.5:''' '' Diarmaid Ua Braoin, comharba Commáin, & áird-shenóir Airthir Connacht, d'écc i n-Inis Clothrann iarsan cúicceadh bliadhain nochad a aoisi. * '''ACM 1174.6:''' '' Ruaidhri Ua Cearbhaill tighearna [[Ele|Éile]] do mharbhadh ar lár Innsi Clothrann. * '''ACM 1189.8:''' '' ... ar as ann ro bátar geill [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair|Conchobhair Maonmuighe] i n-Inis Clothrann for Loch Ribh an tan-sin. * '''ACM 1193.10:''' '' Inis Clothrann do orgain la macaibh Oisdealb, & la macaibh Conchobhair Maonmaighe. * '''ACM 1232.3:''' '' Tiopraitte Ua Braoin comhorba Commáin saoí cléircechta, sencusa, & breithemhnassa d'écc i n-Inis Clothrann i n-a ailithre. * '''ACM 1244.1:''' '' Donnchadh mac Finghin mic Maoil Seachlainn mic Aodha mic Toirrdhealbaigh Uí Conchobhair epscop Oile Finn d'écc an 23. April i n-Inis Clothrand, & a adhncacal i [[Mainistir na Búille|Mainistir na Buille]]. == Foirgnimh == Dar leis na hAnnála (féach thuas), creachadh agus dódh an inis agus a cealla go minic idir na blianta 800 agus 1300. Faightear sé chill in oirdheisceart na hinse. === Teampall Diarmada === Bunaíodh Teampall Diarmada ag Naomh [[Diarmaid the Just]], a bhí ina múinteoir [[Ciarán Chluain Mhic Nóis]], sa bhliain 540. Bhí dian cloiche ag an gcoill tráth.<ref name=newtowncashel>{{lua idirlín | url = http://www.newtowncashel.ie/inchclearaun-island.html | teideal = Inchclearaun Island - Newtowncashel - Co. Longford | dátarochtana = 2025-06-12 | archivedate = 2019-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190621104151/http://newtowncashel.ie/inchclearaun-island.html }}</ref> === Teampall Mór === Tá Teampall Mór ceithre mhéadar ó thuaidh de Theampall Diarmada. Tá cuma níos nua-aimsearthachta uirthi ná mar atá ar na cealla eile. Tá dhá chró chaola snáthaide ann ar an taobh thoir. Is amhlaidh gur tógadh níos deireanaí na fuinneoga ar an taobh theas, agus iad míchruthach. Tá fothrach altóra ann, déanta as spallaí, ach ní fheictear an leac. Gar den chill, leath-chlúdaithe agus ina luí béal fúithi, tá cloch le crios crosfhite Ceilteach, agus inscríbhinn Gaeilge uirthi.<ref name=newtowncashel/> === Teampall Mhuire === Tá Teampall Mhuire an chill is mó ar an inis.<ref name=newtowncashel/> Dar le nós áitiúil, gheobhaidh bean ar bith bás laistigh de bhliain amháin dá rachadh sí isteach ann. === Teampall Clogás === Tá Teampall Clogas ina aonair ó thuaidh ar ar suíomh is airde ar an inis.<ref name=newtowncashel/> Tá an clogás féin cearnógach [[clogás]] agus ceangailte leis an teampall agus ní scoite mar ba ghnách. Tá an chill dronuilleogach, ar {{convert|10.6|m|ft|abbr=on}} le {{convert|5.1|m|ft|abbr=on}}. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] efpz1in3c0zlryl8kf9jgeobqlwit1t 0 120541 1320377 1299375 2026-07-12T23:12:34Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1320377 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is iriseoir agus scríbhneoir Gaeilge é '''Maitiú Ó Coimín''', a bhfuil cáil air mar gheall ar a chuid oibre sna meáin Ghaeilge agus as an bpáirt a ghlacadh sé i gcúrsaí cultúrtha, teanga agus comhshaoil in Éirinn. Tá sé ina bhall gníomhach de phobal na Gaeilge agus tá a chuid scríbhneoireachta agus iriseoireachta le léamh agus le clos go rialta ar ardáin éagsúla, ina measc ''[[Tuairisc.ie]]'',<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/scribhneoiri/maitiu/|teideal=Maitiú Ó Coimín|dáta=2026-02-26|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-26}}</ref> ''[[Nós (iris)|NÓS]]'', agus ''[[RTÉ Raidió na Gaeltachta]]''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22229702-maitiu-o-coimin/|teideal=Maitiú Ó Coimín|work=[[RTÉ]]}}</ref> == Gairmréim == Is iriseoir é Maitiú Ó Coimín le ''Tuairisc.ie'', áit a mbíonn sé ag plé le hábhair éagsúla ó nuacht pholaitiúil go cúrsaí comhshaoil agus teanga. I measc na n-alt uaidh tá tuairisciú déanta aige ar an méid seo a leanas: * '''Bithéagsúlacht''': Taighde ar bhóíní Dé na Gaeltachta agus iarrachtaí chun sonraí a bhailiú faoi speicis dhúchasacha. * '''Trádáil idirnáisiúnta''': An tionchar atá ag taraifí trádála ar chomhlachtaí Gaeltachta agus an tacaíocht atá ar fáil dóibh. * '''Cearta teanga''': Imní faoi chaighdeáin teanga sa tseirbhís phoiblí i g[[Ceanada]] agus cásanna cúirte i nGaeilge in Éirinn. * '''Teicneolaíocht agus IS''': An dúshlán atá ag seirbhísí intleachta saorga coincheapa casta Gaeilge a aistriú go Béarla.I measc na n-alt uaidh tá: * Léirmheasanna ar shaothair liteartha agus stairiúla * Machnamh ar an gcomhshaol agus ar thionchar an duine ar an dúlra * Tuairimí ar fhorbairt na Gaeilge ar ardáin dhigiteacha Bíonn sé le cloisteáil go minic ar ''[[Iris Aniar]]'', clár raidió ar RTÉ Raidió na Gaeltachta, áit a roinneann sé léargais ar chúrsaí áitiúla, cultúrtha agus eachtraíochta, go háirithe i gceantair Ghaeltachta. Bhí Ó Coimín ina eagarthóir ar an iris ''[[NÓS]]'' le linn 2019-2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/author/maitiu/|teideal=Maitiú Ó Coimín|údar=|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-02-26}}</ref> == Nascanna amach == * [https://www.google.com/search?q=site%3A.ga.wikipedia.org++%22Maiti%C3%BA+%C3%93+Coim%C3%ADn%22&lr=&safe=images&sca_esv=599294221&as_qdr=all&sxsrf=ACQVn0-PD2AJnDDZ3BbJ9-rDz0rh2NS7dQ%3A1705536147375&ei=k2qoZaXEFqiakdUP-beyyAc&ved=0ahUKEwjl2dyh0eWDAxUoTaQEHfmbDHkQ4dUDCBA&uact=5&oq=site%3A.ga.wikipedia.org++%22Maiti%C3%BA+%C3%93+Coim%C3%ADn%22 Maitiú Ó Coimín] ar ga.wikipedia.org == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Coimin, Maitiu O}} [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Tuairisc]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] [[Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Daoine beo]] jthe0ixh4k6m91kect42o5qi5cagxkb 0 121665 1320384 1286539 2026-07-12T23:29:45Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1320384 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Eachtraí, feirmeoir, craoltóir, file agus scríbhneoir as Baile Eaglaise, [[Baile an Fheirtéaraigh]], ba ea '''Domhnall Mac Síthigh'''<ref>nó uaireanta '''Domhnall Mac an tSíthigh''' nó fiú '''Danny an tSíthigh''' </ref> nó '''Danny Sheehy''' (21 Márta 1951 - 9 Meitheamh 2017).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/poet-domhnall-mac-sithigh-dies-after-boat-capsizes-off-spain-1.3115509|teideal=Poet Domhnall Mac Síthigh dies after boat capsizes off Spain|údar=Lorna Siggins|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> Bhí aithne mhór ar Dhomhnall Mac Síthigh mar dhuine de shárúdair Chorca Dhuibhne, mar shaor bád oilte agus mar shaineolaí ar stair, ar bhéaloideas, ar theanga agus ar chultúr a cheantair dhúchais.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/laochra-ar-lar-na-gaeil-mhora-a-dimigh-ar-shli-na-firinne-in-2017/|teideal=Laochra ar lár – na Gaeil mhóra a d’imigh ar shlí na fírinne in 2017|dáta=2017-12-21|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> == Beatha == Scríobh a athair (Dónal nó Domhnall Mac an tSíthigh) leabhar, ''An baile i bhfad siar'' (Coiscéim 2000), cuntas ar a shinsir.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/an-baile-i-bhfad-siar/?lang=en|teideal=An Baile i bhFad Siar {{!}} Litríocht|language=en-US|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> Ba i Scoil na mBráithre sa Daingean a chríochnaigh Danny a chuid meánscolaíochta. Chaith sé ansin trí bliana i gColáiste Tráchtála Chorcaí, áit ar cháiligh sé mar mhúinteoir sna hábhair adhmadóireacht oideachasúil agus líníocht mheicniúil. D'éirigh sé as an múinteoireacht ar fad in 1981 agus d’fhill ar an bhfeirm bheag a bhí aige i mBaile Eaglaise. D’fhéadfaí a rá gurb í an oidhreacht is mó atá fágtha ina dhiaidh ag Danny ná gur thug sé saolré eile don [[Curach|naomhóg]], mar bhád fionnachtana agus mar bhád taistil, trína iomramha ar chósta na hÉireann is na hAlban, síos isteach thar lear go [[Santiago de Compostela]] (Camino na Sáile in 2016<ref>Ar an gclár ''Camino an tSáile,'' a craoladh ar TG4 in 2017, tugadh cuntas ar an dtrí bhiaiste samhraidh as a chéile a thug Danny agus criú an Naomh Gobnait i mbun ‘Camino na Sáile’ ó Gheata San Séamus, cois Life, go Santiago de Compostella sa Spáinn in 2016. </ref>).<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/omos-danny-an-tsithigh-ri-na-farraige-na-scealta-agus-na-naomhoige/|teideal=ÓMÓS: Danny an tSíthigh – rí na farraige, na scéalta agus na naomhóige|údar=Daithí De Mórdha|dáta=15 Meitheamh 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> === Turais === * 1975. Thug Danny agus Ger Ó Cíobháin as na Gorta Dubha faoi thuras rámhaíochta timpeall na hÉireann don chéad uair i naomhóg, aistear 1,800 míle a thóg os cionn seacht seachtaine orthu. * 1986. Bhí Mac Síthigh ar dhuine de chriú an ''St. Patrick'' nuair a thrasnaigh sí an tAtlantach, sular sheoladar suas an Hudson mar chuid de chomóradh Lá na Saoirse ar an 4 Iúil. * Rinne Danny agus Paddy Barry turais seoltóireachta timpeall na hAlban freisin. * 1981. Bhain Danny agus Paddy Barry Santander amach, i dtuaisceart na Spáinne. * 2003. Chuaigh Danny agus Paddy Barry chomh fada leis an [[An Mheánmhuir|Meánmhuir]] gur thugadar cuairt ar an ardeaglais in Otranto i ndeisceart na hIodáile mar a bhfuil [[Naomh Breandán|Naomh Bréanainn]] i gcurach le feiceáil i mósáic urláir. * 2011. sheol Danny ar luamh de chuid Barry, ''Ar Seachrán'', as an Daingean chun na hÍoslainne, faoin turas a rinne na manaigh fadó.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.siopaleabhar.com/tairgi/iomramh-bhreanainn-on-ndaingean-go-hioslainn/|teideal=Iomramh Bhréanainn – Ón nDaingean go hÍoslainn|language=ga-IE|work=An Siopa Leabhar|dátarochtana=2025-11-12}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/an-saol-o-dheas/2013/0913/474088-an-saol-dheas-d-haoine-13-men-fmhair-2013//|teideal=An Saol ó Dheas Dé hAoine 13 Meán Fómhair 2013|údar=RnaG|dáta=2013-09-13|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> * 2016. "Camino an tSáile", turas naomhóige ón Daingean go dtí [[Santiago de Compostela]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/ga/danny-sheehy/|teideal=Danny Sheehy|language=ga|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> srl === Buanna eile === Ní taobh le haon bhua amháin a bhí Domhnall: file, scríbhneoir, feirmeoir, múinteoir, iascaire, saor cloiche agus fear déanta naomhóg ab ea é freisin. Thugadh sé tamaill freisin ag obair le hOidhreacht Chorca Dhuibhne ag tabhairt léachtaí agus siúlóidí treoraithe do mhic léinn agus d’fhoghlaimeoirí Gaeilge.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5031&AspxAutoDetectCookieSupport=1|teideal=MAC SÍTHIGH, Domhnall (1951–2017)|údar=ainm.ie|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> Ba mhinic a bhí Mac an tSíthigh le cloisteáil ar chláir ar Raidió na Gaeltachta agus ar TG4, chomh maith le stáisiúin eile, ag caint ar a chuid eachtraíochta ar muir is ar tír, ar bhéaloideas is ar sheanchas áitiúil agus ag déanamh léirmheastóireachta ar leabhair nuafhoilsithe. Aithníodh Mac an tSíthigh ar dhuine de na cainteoirí ba bhreátha i g[[Corca Dhuibhne]], agus in Éirinn féin, agus bhí saineolas aige ar chaint a mhuintire in iarthar Duibhneach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/teic/glor-dhomhnaill-mhic-an-tsithigh-a-bheidh-ina-siri-na-gaeilge/|teideal=Glór Dhomhnaill Mhic an tSíthigh a bheidh ina ‘Siri na Gaeilge’|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2022-11-02|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> == Pearsanta == Phós Danny Máire Ní Ghráda as Baile Átha Cliath. Triúr clainne a bhí orthu: Cormac, Roisín agus Orla. Ghnóthaigh sé duaiseanna [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] sna comórtais scéalaíochta, dreas cainte agus sa bhfilíocht. Bhronn [[Ollscoil na Gaillimhe|Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]], Dioplóma sna Dána (Léann an Traidisiúin) le céadonóracha air in 2009. == Bás agus oidhreacht == Bhásaigh Mac an tSíthigh gan choinne nuair a d’iompaigh tonn an naomhóg a raibh sé inti béal fúithi i mbéal na habhann Minho ([[Vigo]]) ar theorainn na Portaingéile leis an Spáinn ar an 9 Meitheamh 2017.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cleamhnas an cheoil|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2022/0714/1309911-cleamhnas-an-cheoil/|date=2022-07-14|language=ga-IE|author=Raidió na Gaeltachta}}</ref> Bhuail taom croí é i ndiaidh an eachtra farraige, mar ar iompaigh an naomhóg, an Naomh Gobnait, nó Naomhóg na Tinte, béal fúithi (cuid de ''Iomramh an Chamino 2017''). Bhain an ceathrar a bhí ar bord na naomhóige an cladach amach ach gur éirigh Domhnall Mac Síthigh tinn agus go bhfuair sé bás ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/corca-dhuibhne-faoi-scamall-broin-agus-domhnall-mac-sithigh-scribhneoir-agus-fear-farraige-imithe-ar-shli-na-firinne/|teideal=Corca Dhuibhne faoi scamall bróin agus Domhnall Mac Síthigh, scríbhneoir agus fear farraige, imithe ar shlí na fírinne|dáta=2017-06-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> <ref>Tugadh an triúr eile a bhí sa naomhóg thraidisiúnta de dhéanamh Chorca Dhuibhne – an ceoltóir [[Breandán Ó Beaglaoich]], [[Liam Ó Maonlaí]], príomhamhránaí [[Hothouse Flowers|The Hothouse Flowers]] agus Pádraig Ó Duinnín – go dtí an ospidéal i ndiaidh na heachtra, ach níor gortaíodh go dona iad.</ref> Tá glór an scríbhneora Domhnall Mac an tSíthigh ar cheann de na glórtha is féidir a roghnú ar an suíomh [[Abair.ie]] agus caint i nGaeilge á sintéisiú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/glor-an-scribhneora-domhnall-mac-an-tsithigh-ar-abair-ie/|teideal=Glór an scríbhneora Domhnall Mac an tSíthigh ar Abair.ie|dáta=2025-11-01|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-11-12}}</ref> Bhí a dhóthain ábhair cainte taifeadta aige i gcaitheamh na mblianta le go bhféadfaí sintéiseoir cainte a chruthú a bheadh an-chosúil lena ghlór féin. == Saothar == Ba gheall le sruth dá chuid filíochta aon chur síos a dhéanadh Danny ar chósta a cheantair dúchais mar is léir ó cheann den iliomad píosaí cainte a rinne sé le Helen Ní Shé ar an gclár [[An Saol ó Dheas]] ar Raidió na Gaeltachta.<ref name=":0" /> * ''Fan Inti: Naomhóga ó Chorca Dhuibhne go Cábán tSíle'' (Coiscéime 2003/2004), faoi gheimhreadh a chaith sé ag tógáil naomhóige sa Grainstore i g[[Cábán tSíle]] i mBaile Átha Cliath agus é ag cur oiliúna ar ghrúpa a bhí ag freastal ar an áis ealaíne don óige atá ansiúd. * ''Allagar na gCloch/Stonechat'' (Púca Press, An Daingean 2006) seanchas, scéalaíocht agus dianmhachnamh ar bhalla cloiche ar Shliabh an Iolair i gCorca Dhuibhne * ''Súil Seilge'' (Coiscéim 2007) filíocht, le dlúthdhiosca ; léigh Danny a chuid ábhair le tionlacan ceoil ó [[Breandán Ó Beaglaoich|Bhreandán Ó Beaglaoich]] agus ó [[Caoimhín Ó Raghallaigh|Chaoimhín Ó Raghallaigh]]. * ''Mil na ceardlainne'' (An Sagart 2008) agus [[Pádraig Ó Fiannachta]] mar eagarthóir. * ''Criathar meala'' (An Sagart 2009) agus [[Pádraig Ó Fiannachta]] mar eagarthóir. * ''Mil ina slaoda'' (An Sagart 2011) agus [[Pádraig Ó Fiannachta]] mar eagarthóir. * ''Sligiríní'' (Púca Press. An Daingean, 2013), aistí a scríobh Domhnall don chlár raidió Living word (RTÉ).<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.kerrylibrary.ie/uploads/2/5/1/5/25158039/kerry_publications_2014.pdf|teideal=Kerry publications 2014|údar=kerrylibrary.ie|dáta=2014|dátarochtana=2025}}</ref> * ''Iomramh Bhréanainn MMXI'' (An Sagart, 2013/2014) a bhain leis an turas chun na hÍoslainne. Foilsíodh aistriúchán Béarla le Camilla Dinkel, ''In the wake of Saint Brendan'' (2017).<ref name=":2" /><ref name=":1" /> * ''Sranntarnach / Snoring'' (Ponc Press, An Daingean 2016) ; rinne Domhnal Ó Bric na léaráidí.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.kerrylibrary.ie/uploads/2/5/1/5/25158039/kerry_publications_2016_.doc|teideal=Kerry publications 2016|údar=kerrylibrary.ie|dáta=2016|dátarochtana=2025}}</ref> == Féach freisin == * [[Abair.ie]] * [[Curach|Naomhóg]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Sithigh, Domhnall Mac}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Daoine as Corca Dhuibhne]] [[Catagóir:Básanna in 2017]] [[Catagóir:Lucht Raidió na Gaeltachta]] [[Catagóir:Déantóirí naomhóige]] [[Catagóir:Mairnéalaigh]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:Craoltóirí Gaeilge]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] 03praowdww5antsd53q6v5q3tsm9ig0 14 122780 1320331 1305196 2026-07-12T21:17:26Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320331 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Ficsean eolaiochta Eireannach}} [[Catagóir:Ficsean eolaíochta de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Cultúr na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] [[Catagóir:Meáin na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach|-Ficsean eolaiochta]] p74hh237d1c24n7p5xpo81navh1g9oe 14 123093 1320313 1302794 2026-07-12T21:03:57Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320313 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Irisi de reir tire}} [[Catagóir:Tréimhseacháin de réir tíre|-Irisi]] [[Catagóir:Irisí| Tir]] [[Catagóir:Catagóirí de réir tíre]] [[Catagóir:Na Meáin de réir tíre|-Irisi]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre|-Irisi]] kztmcl3drdov6cymbo24kh6u5dl1o45 14 123178 1320330 1298365 2026-07-12T21:16:56Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320330 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ficsean de réir tíre foilsitheoireachta|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] 4zzm81uvvooimx7tw47pteqzph2emun 14 123180 1320309 1298367 2026-07-12T21:01:25Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320309 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht de réir seánra| Tir]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre| Seanra]] [[Catagóir:Seánraí liteartha| Seanrai liteartha de reir tire]] 01w8bftq25s4veaczmzdg6iyrdqu6kt 0 123416 1320378 1300180 2026-07-12T23:16:30Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1320378 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Státseirbhíseach agus scríbhneoir agus aistritheoir Gaeilge ab ea '''Liam Ó Rinn''' (20 Samhain 1886 – 3 Deireadh Fómhair 1943; a rugadh William J. Ring agus a raibh an t-ainm pinn Coinneach air freisin). Is fearr aithne air mar gheall ar "Amhrán na bhFiann", aistriúchán ar “The Soldier’s Song”, amhrán náisiúnta na hÉireann, a sháraigh an bunleagan Béarla [[Peadar Ó Cearnaigh|Pheadair Kearney]] den chuid is mó.<ref name="ainm">Breathnach & Ní Mhurchú, 2015</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|url=http://www.historyireland.com/20th-century-contemporary-history/countdown-to-2016-a-soldiers-song-amhran-na-bhfiann/|last=Connell|first=Joseph E.A.|title=Countdown to 2016: A Soldier's Song/Amhrán na bhFiann|journal=[[History Ireland]]|date=March–April 2013|volume=21|issue=2|accessdate=3 March 2015}}</ref><ref name="sherry">{{Luaigh foilseachán|last=Sherry|first=Ruth|volume=4|issue=1|date=Spring 1996|url=http://www.historyireland.com/20th-century-contemporary-history/the-story-of-the-national-anthem/|title=The Story of the National Anthem|journal=[[History Ireland]]|location=Dublin|pages=39–43}}</ref><ref>{{Cite book-en|first=Ruth|last=Sherry|year=1998|title=Ireland: Towards New Identities?|isbn=87-7288-380-4|publisher=Aarhus University Press}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|last=De Paor|first=Louis|title=Review: "Gaelic Prose & the Irish Free State."|journal=English Literature in Transition, 1880-1920|volume=49|issue=1|year=2006|pages=99–103|url=http://muse.jhu.edu/journals/english_literature_in_transition/v049/49.1.de-paor.html}}</ref> == Saol agus gairm bheatha == Rugadh Ó Rinn i m[[An Baile Bocht|Baile Bocht]]', [[Baile Átha Cliath]], agus é ar dhuine de chúigear mac agus iníon amháin a bhí ag Patrick Ring, oifigeach de chuid [[Póilíní Chathair Átha Cliath|Phóilíní Chathair Bhaile Átha Cliath]] ó [[Cill Chainnigh|Chill Chainnigh]], agus a bhean chéile Elizabeth (née Griffith) ón Inse, [[An Inse, Contae na Mí|Contae na Mí]], D’fhreastail sé ar Mheánscoil na mBráithre Críostaí Naomh Iósaef i [[Fionnradharc|bhFionnradharc]], agus d’fhág sé ag 14 bliana d’aois chun obair mar chléireach le aturnae.<ref name="ainm" /> D'fhoghlaim sé Gaeilge le [[Conradh na Gaeilge]], áit ar oibrigh sé ó thart ar 1907 go 1920.<ref name="ainm" /> Ghlac sé páirt in [[Éirí Amach na Cásca]] agus [[Campa imtheorannachta Frongoch|cuireadh i ngéibheann é i Frongoch]] go dtí mí na Nollag 1916.<ref name="ainm" /> Cuireadh i ngéibheann é ar feadh bliana le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh na Saoirse]].<ref name="ainm" /> Scríobh sé ailt i nGaeilge ó 1914 agus d’fhoilsigh sé leabhair ó 1920. D’aistrigh sé scéalta nuachta in ''[[The Freeman’s Journal|The Freeman's Journal]]'' idir 1922 agus 1924, nuair a chuaigh sé ag obair i roinn aistriúcháin Oireachtas an tSaorstáit, ag táirgeadh leaganacha Gaeilge de dhoiciméid oifigiúla, lena n-áirítear [[Bunreacht Shaorstát Éireann|bunreacht 1922]] agus [[Bunreacht na hÉireann|bunreacht reatha 1937.]] D’fhoghlaim sé Fraincis, Gearmáinis, Spáinnis, Breatnais agus Rúisis, agus d’aistrigh sé saothair ó roinnt údar ón Mór-Roinn.<ref name="ainm" /> Phós sé Ellen Fennelly i 1920; bhí roinnt páistí acu..<ref name="ainm" /> Dúirt [[Piaras Béaslaí]] faoi Ó Rinn : {{Blockquote|''Ó Maolfhábhail 1953 p.25 "''Níor scríobh sé aon radhaise de leabhair nua-ceaptha, ach ní raibh a shárú de mheasadóir mhisniúil, nár ghéill do ghnath-thuairimi ach do dhein a mhachnamh, a scrúdú agus a bhreithniú féin ar gach ceist a bhaineann le hobair na Gaeilge agus le litríocht na Gaeilge''.}} Thug Art Ó Maolfhábhail suntas dá thionchar ag scríobh faoi shaol nua-aimseartha na cathrach, lena n-áirítear go leor téarmaí nua a chumadh.<ref>Ó Maolfhábhail 1953, p.26</ref> == Amhrán na bhFiann == Cé go ndeir Ruth Sherry gur foilsíodh aistriúchán Uí Rinn ar " [[Amhrán na bhFiann|The Soldiers' Song]] " den chéad uair in ''An tÓglach'' (iris [[Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann)|Fhórsaí Cosanta na hÉireann]] ) ar an 3 Samhain 1923,<ref name="sherry" /> foilsíodh téacs beagnach mar an gcéanna i ''Freeman's Journal'' ar an 3 Aibreán 1923, faoin ainm cleite "Coinneach" a bhí ag Ó Rinn. Bhí aistriúcháin eile déanta cheana féin i nGaeilge Chlasaiceach liteartha, ach b'fhearr le Ó Rinn an teanga bheo a labhraíodh i gceantair [[An Ghaeltacht|Ghaeltachta]]. Ghlac [[Cumann Lúthchleas Gael]] le leagan Ó Rinn sna 1930idí le canadh roimh a chuid cluichí go léir, agus de réir a chéile sháraigh sé an leagan Béarla a bhí in úsáid ghinearálta.<ref name="sherry" /> Cé nár ghlac an stát leis an leagan Gaeilge go foirmiúil riamh,<ref name="sherry" /> tá an dá théacs Béarla agus Gaeilge le feiceáil i ''Facts about Ireland'', arna fhoilsiú ag an [[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála|Roinn Gnóthaí Eachtracha]],<ref name="sherry" /><ref> {{Cite book-en|title=Facts about Ireland|isbn=0-906404-28-2|publisher=[[Department of Foreign Affairs and Trade (Ireland)|Department of Foreign Affairs]]|year=2001|url=https://archive.org/details/factsaboutirelan00irel}} </ref> agus ar shuíomh gréasáin oifigiúil [[Roinn an Taoisigh]].<ref name="taoiseach">{{Cite web-en|url=http://www.taoiseach.gov.ie/eng/Historical_Information/The_National_Anthem/|title=National Anthem|publisher=[[Department of the Taoiseach]] "Youth Zone" web page|access-date=19 January 2013}}</ref> == Saothair == * ''The Books of the Polish People and of the Polish Pilgrimage'' by [[Adam Mickiewicz]]<ref group="o">{{OCLC|839068834}}, {{OCLC|697952292}}, {{OCLC|20879687}}, {{OCLC|839068834}}</ref> * ''Prose poems'' by [[Ivan Turgenev]]<ref group="o">{{OCLC|504705500}}</ref> * ''Rise of the Irish Volunteers'' by [[Maurice George Moore]]<ref group="o">{{OCLC|5190029}}, {{OCLC|561710905}}</ref> * ''Stars in Their Courses'' by [[James Hopwood Jeans]]<ref name="ainm"/><ref group="o">{{OCLC|820737573}}</ref> * ''Intensive Culture of Crops'' by Henri de Courcy<ref group="o">{{OCLC|811956908}}, {{OCLC|810935204}}, {{OCLC|809340962}}</ref> * ''Hygiene'' by [[Richard Hayes (Irish politician)|Richard Hayes]]<ref>{{cite book |chapter-url=https://archive.org/stream/cosaintnaslint00hauoft#page/n20/mode/1up |chapter=List of lectures for 1921–22 |title=Cosaint na Sláinte |publisher=Cumann Leigheacht an Phobail |location=Dublin |date=1921 |accessdate=3 March 2015 |page=17 }}</ref><ref group="o">{{OCLC|561710905}}</ref> * ''Our Country's Story'' by A. B. Ochiltree Ferguson<ref name="ainm"/><ref group="o">{{OCLC|6261287}}</ref> * ''The Law-Suit'' by [[Roderich Benedix]] * "[[Amhrán na bhFiann|The Soldier's Song]]" by [[Peadar Kearney]]<ref name="ainm"/> ; Saothair bhunaidh * ''"Cad ba dhóbair dó" agus sgeulta eile''<ref name="ainm"/><ref group="o">{{OCLC|6367002}}</ref> * ''Turus go Páras''<ref group="o">{{OCLC|5097074}}</ref> * ''Peann agus Pár''<ref name="ainm"/><ref group="o">{{OCLC|30246693}}, {{OCLC|561912573}}</ref> * ''Mo chara Stiofán''<ref group="o">{{OCLC|5072037}}</ref> * {{cite journal |first=Liam |last=Ó Rinn |journal=Comhar |volume=1 |issue=6 |page=10 |title=Scath fearthana..... |jstor=20547592 |date=October 1942|doi=10.2307/20547592 }} * {{cite journal |first=Liam |last=Ó Rinn |journal=Comhar |volume=4 |issue=1 |pages=1, 4 |title=Smaointe Nua ar Shean-Sgeal |jstor=20547945 |date=January 1945|doi=10.2307/20547945 }} ; Eile * ''Slighe na Saoirse'' (Irish Volunteers [[Military parade|drill]] guide)<ref name="ainm"/> * ''So súd'' (anthology)<ref name="ainm"/><ref group="o">{{OCLC|17517675}}, {{OCLC|820743827}}</ref> == Foinsí == * {{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=106|title=Ó Rinn, Liam (1886–1943)|author=Breathnach|first=Diarmuid|language=Irish|work=ainm.ie|publisher=Cló Iar-Chonnacht|access-date=3 March 2015}} * {{Luaigh foilseachán|title=Liam Ó Rinn|first=Art|author=Ó Maolfhábhail|journal=Comhar|volume=12|issue=11|date=November 1953|pages=25–26|doi=10.2307/20549626|jstor=20549626}} == Tagairtí == ; Ginearálta {{Reflist}} ;OCLC <references group="o" /> {{DEFAULTSORT:Rinn, Liam Ó}} [[Catagóir:Básanna i 1943]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1886]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil]] ajb8wwniwmemspwe5okjffpkzlnkslf 0 123598 1320289 1309213 2026-07-12T17:11:05Z Ziv 56238 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:MILAN 2026 (cropped).jpg]] → [[File:MILAN 2026.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:MILAN 2026.jpg]] 1320289 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 4 Márta 2026, bhí long chogaidh leis an Iaráin, an '''IRIS ''Dena''''', pollta agus curtha síos le linn [[:Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026|Cogaidh na hIaráine 2026]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Long chogaidh leis an Iaráin pollta, curtha síos|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561632-long-chogaidh-leis-an-iarain-pollta-curtha-sios/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>i mBéarla'', Sinking of IRIS Dena'' </ref> Mharaigh na Stáit Aontaithe 87 mairnéalach, agus 60 eile ar iarraidh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sinking of IRIS Dena|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sinking_of_IRIS_Dena&oldid=1342017507|journal=Wikipedia|date=2026-03-06|language=en}}</ref>[[Íomhá:IRIS Dena.webp|clé|mion|220x220px|An IRIS Dena ar an 22 Feabhra 2026 le linn an "International Fleet Review 2026"<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=International Fleet Review 2026|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Fleet_Review_2026&oldid=1341947589|journal=Wikipedia|date=2026-03-06|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:MILAN 2026.jpg|clé|mion|220x220px|Thóg an IRIS Dena páirt san "International Fleet Review 2026"<ref name=":1" />]] == Cóir chogaidh == Tharla an t- ionsaí toirpéid in uiscí idirnáisiúnta, 74 km amach ó chósta Shri Lanca, agus timpeall 3,350 km ó [[Bandar Abbas]], a bhunáit in Iaráin. Bhí an long ag filleadh ar an Iaráin tar éis di seal a chaitheamh i gcalafort in oirthear na hIndia. Eagraíodh [[freachnamh]] idirnáisiúnta ann, an "International Fleet Review 2026", nó MILAN 2026, saghas [[Regatta|''regatta'']] do na Cabhlaigh idirnáisiúnta, na Stáit Aontaithe san áireamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.military.com/daily-news/2026/03/05/iranian-warship-sunk-us-was-sailing-home-after-taking-part-exhibition-hosted-india.html|teideal=Iranian Warship Sunk by the US Was Sailing Home After Taking Part in an Exhibition Hosted by India|údar=Sheikh Saaliq, Krishan Francis|dáta=2026-03-05|language=en|work=Military.com|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref name=":1" /> Mar sin ní raibh armlón ar an Iris ''Dena'' ag an am; bhí an [[Frigéad (long chogaidh)|frigéad]] neamharmtha. Ionsaí gan choinne a bhí ann. Ní dhearna na Stáit Aontaithe iarracht ar bith dul i dteagmháil an ''IRIS Dena''. Léiriú nirt de chuid na Stát Aontaithe a bhí san ionsaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://responsiblestatecraft.org/sinking-iran-ship-war-crime/|teideal=After sinking Iranian ship, did the US Navy commit a war crime? {{!}} Responsible Statecraft|language=en|work=responsiblestatecraft.org|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-torpedoes-iranian-ship-iris-dena-in-indian-ocean-what-the-geneva-convention-says-on-naval-warfare-101772697754210.html|teideal=US torpedoes Iranian ship IRIS Dena in Indian Ocean: What the Geneva Convention says on naval warfare|dáta=2026-03-05|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nampa.org/text/22879027|teideal=Iran's Foreign Minister on Sinking of Dena: US Creates Precedent Contrary to Int'l Law|language=en|work=NAMPA|dátarochtana=2026-03-06}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/04/us-submarine-torpedo-iran-warship-sri-lanka-coast-pete-hegseth|teideal=US submarine sinks Iranian warship as conflict spreads beyond Middle East|údar=Andrew Roth and Cate Brown in Washington, Hannah Ellis-Petersen in Delhi and Aanya Wipulasena in Colombo|dáta=4 Márta 2026|dátarochtana=6 Márta 2026}}</ref> [[Íomhá:Indian Ocean Iranian vessel (998184).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: an t-ionsaí : an radharc '''ó''' [[Peireascóp|pheireascóp]]]] [[Íomhá:Sinking of IRIS Dena.png|clé|mion|220x220px|chuaigh sí go tóin poill taobh istigh de chúpla nóiméad, fiú nóiméad nó dhó]] [[Íomhá:Tasnim News Agency - Interview with the Commander Omid Moghani of IRIS Dena about its voyage around the world.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: agallamh leis an gCaptaen Omid Moghani in 2023]] == Imeachtaí == Bhí an IRIS ''Dena'', long chogaidh leis an Iaráin, curtha go grinneall na mara ag fomhuireán leis na Meiriceánaigh in uiscí idirnáisiúnta amach ó chósta theas Shrí Lanca ar an 4 Márta 2026. Bhí 180 mairnéalach ar an long nuair a scaoileadh toirpéad ón bhfomhuireán leis an soitheach. Bhris an long ina dá chuid agus chuaigh sí go tóin poill taobh istigh de chúpla nóiméad. Tarrtháladh 32 mairnéalach agus cuireadh cóir leighis orthu in ospidéil i Srí Lanca. Dúirt Rúnaí Cosanta na Stát Aontaithe [[Pete Hegseth]] go háthasach go mba é sin an chéad uair ón Dara Cogadh Domhanda a cuireadh síos long chogaidh leis an namhaid. Ag gáire faoi iomard na nIaránach dó, mhaígh sé go mba é an bás a bhí i ndán do lucht an réimis san Iaráin agus go raibh fórsaí Mheiriceá agus fórsaí Iosrael fós ag tabhairt greadadh dóibh agus iad ar lár. Mhaígh sé freisin go mbeadh aerspás uile na hIaráine faoina smacht ag na Meiriceánaigh agus na hIosraelaigh faoi cheann seachtaine.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[:Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026|Cogadh na hIaráine 2026]] * [[ARA General Belgrano]], 1982 == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Eachtraí muirí]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026]] [[Catagóir:Srí Lanca]] [[Catagóir:Coireanna cogaidh]] o58ub3w0rng0w4qlal4s9exktz0y7xb 0 123679 1320356 1301084 2026-07-12T22:17:45Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320356 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is cruthaitheoir ábhair, craoltóir, múinteoir agus údar [[Éireannach]] í '''Laura''' '''J. Pakenham''' (rugadh c. 2001). Is as Lios Riain í, ar theorainn [[Contae an Longfoirt|an Longfoirt]] agus [[Contae na hIarmhí|na hIarmhí]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.westmeathexaminer.ie/2024/05/10/its-been-phenomenal-tiktok-star-barbai-na-gaeilge/|teideal='It's been phenomenal' – TikTok star 'Barbaí na Gaeilge'|dáta=2024-05-10|language=en-US|work=Westmeath Examiner|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Tá aithne uirthi as a cuid oibre ag cur chun cinn na Gaeilge ar líne, ar an teilifís agus trí fhoilsitheoireacht, agus tugtar '''Barbaí na Gaeilge''' uirthi go minic.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.westmeathexaminer.ie/2024/05/10/its-been-phenomenal-tiktok-star-barbai-na-gaeilge/|teideal='It's been phenomenal' – TikTok star 'Barbaí na Gaeilge'|dáta=2024-05-10|language=en-US|work=Westmeath Examiner|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> == Luathshaol agus oideachas == D'fhreastail Pakenham ar Scoil Náisiúnta Lios Mhic Afraith i gContae na hIarmhí agus ar Chnoc Mhuire i nGranard, Contae an Longfoirt, mar mheánscoil - an dá scoil trí Bhéarla.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.westmeathexaminer.ie/2024/05/10/its-been-phenomenal-tiktok-star-barbai-na-gaeilge/|teideal='It's been phenomenal' – TikTok star 'Barbaí na Gaeilge'|dáta=2024-05-10|language=en-US|work=Westmeath Examiner|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Deir sí féin go bhfuil "Gaeilge de rogha, ní de thaisme" aici, gan í a bheith tógtha i gteaghlach Gaeltachta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.westmeathexaminer.ie/2024/05/10/its-been-phenomenal-tiktok-star-barbai-na-gaeilge/|teideal='It's been phenomenal' – TikTok star 'Barbaí na Gaeilge'|dáta=2024-05-10|language=en-US|work=Westmeath Examiner|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Spreag cúrsa samhraidh sa Ghaeltacht le linn a déaga í, agus ba é sin an chéad uair a chonaic sí an Ghaeilge mar theanga bheo seachas mar ábhar scoile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland-live.ie/news/longford-live/1585247/longford-s-laura-pakenham-promotes-gaeilge-to-the-nation-as-she-lands-her-dream-job.html|teideal=Longford's Laura Pakenham promotes Gaeilge to the nation|dáta=2024-08-21|language=en-US|work=Ireland Live|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Chlárigh sí ar an Baitsiléir san Oideachas Trí Mheán na Gaeilge in [[Institiúid Oideachais Marino]], Baile Átha Cliath. Bhain sí céim amach in 2023, mar dhuine de na chéad ghrúpa riamh a chríochnaigh an clár seo ina múintear gach ábhar trí Ghaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland-live.ie/news/longford-live/1585247/longford-s-laura-pakenham-promotes-gaeilge-to-the-nation-as-she-lands-her-dream-job.html|teideal=Longford's Laura Pakenham promotes Gaeilge to the nation|dáta=2024-08-21|language=en-US|work=Ireland Live|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> == Gairm == Thosaigh Pakenham ag cruthú ábhair Ghaeilge ar [[TikTok]] faoin lámh '''@laurajpakenham''', ag postáil scitseanna, vloganna agus tráchtaireacht laethúil trí Ghaeilge. Faoi dheireadh 2024, bhí thart ar 25,900 leantóir aici ar an ardán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.longfordleader.ie/news/local-news/1676883/longford-native-joins-nuacht-cula4-team.html|teideal=Longford native joins Nuacht Cúla4 team|dáta=2024-12-11|language=en-US|work=Longford Leader|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Tar éis di céim a bhaint amach, thosaigh sí ag obair le [[TG4]] mar chomhordaitheoir ábhair oideachais le Foghlaim TG4.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.westmeathexaminer.ie/2024/05/10/its-been-phenomenal-tiktok-star-barbai-na-gaeilge/|teideal='It's been phenomenal' – TikTok star 'Barbaí na Gaeilge'|dáta=2024-05-10|language=en-US|work=Westmeath Examiner|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> I mí na Nollag 2024, chuaigh sí ar an bhfoireann cur i láthair ar '''Nuacht Cúla4''', nuachtán laethúil sé nóiméad do pháistí ar [[Cúla4]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.longfordleader.ie/news/local-news/1676883/longford-native-joins-nuacht-cula4-team.html|teideal=Longford native joins Nuacht Cúla4 team|dáta=2024-12-11|language=en-US|work=Longford Leader|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Thuairiscigh sí beo ó thoghchán ginearálta na hÉireann 2024 do TG4 freisin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.longfordleader.ie/news/local-news/1676883/longford-native-joins-nuacht-cula4-team.html|teideal=Longford native joins Nuacht Cúla4 team|dáta=2024-12-11|language=en-US|work=Longford Leader|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> In 2023, ghlac sí páirt sa chlár [[Grá ar an Trá]] ar [[Virgin Media]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.longfordleader.ie/news/home/1304721/longford-s-laura-looking-for-love-and-someone-who-makes-her-giddy-in-new-tv-dating-show.html|teideal=Longford's Laura looking for love in new TV dating show|language=en-US|work=Longford Leader|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> I mBealtaine 2024, labhair sí os comhair [[Coiste na Gaeilge, na Gaeltachta agus na bPobal Gaeilgeoirí]] ag [[Teach Laighean]] faoi ról na meán sóisialta i gcur chun cinn na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.westmeathexaminer.ie/2024/05/10/its-been-phenomenal-tiktok-star-barbai-na-gaeilge/|teideal='It's been phenomenal' – TikTok star 'Barbaí na Gaeilge'|dáta=2024-05-10|language=en-US|work=Westmeath Examiner|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> Foilsíodh a céad leabhar, '''''Irish History & Culture Through Language''''', le [[Simon & Schuster]] mar chuid den tsraith ''Speak the World'' in 2025. Eisíodh in Éirinn, sa [[Ríocht Aontaithe]] agus i dtíortha eile é ar an 26 Feabhra 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishcentral.com/culture/laura-pakenham-book|teideal=Irish language TikToker's book published in the US gets Irish release date|dáta=2026-02-06|language=en-US|work=Irish Central|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> == Gradam == In 2024, ainmníodh í do Ghradam Réalta Óg na Bliana as a cuid oibre i meáin na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.longfordleader.ie/news/local-news/1635409/longford-s-most-notable-gaeilgeoir-nominated-for-young-star-of-the-year-award.html|teideal=Longford's most notable Gaeilgeoir nominated for Young Star of the Year Award|dáta=2024-10-21|language=en-US|work=Longford Leader|dátarochtana=2026-03-07}}</ref> == Saothair == * ''Irish History & Culture Through Language'' (Simon & Schuster, sraith ''Speak the World'', 2025/2026) {{ISBN|978-1507225158}} == Tagairtí == {{Reflist}} == Nasc seachtrach == * [https://www.tiktok.com/@laurajpakenham Laura Pakenham ar TikTok] * [https://www.simonandschuster.co.uk/authors/Laura-Pakenham/240708634 Leathanach údar Simon & Schuster] {{DEFAULTSORT:Packenham, Laura J.}} [[Catagóir:Craoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Craoltóirí Gaeilge]] [[Catagóir:Tionchairí ar líne]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2001]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Laithreoirí]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] ey884noom3sa1e2svo2809t2rie9mc5 14 123794 1320336 1301421 2026-07-12T21:24:33Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320336 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra|Neamhfhicsean]] 4rh7ena6bxeh55tk4gew2zp5yr24cba 14 124312 1320314 1302808 2026-07-12T21:04:16Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320314 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Nuachtain de reir tire}} [[Catagóir:Nuachtáin| Tir]] [[Catagóir:Tréimhseacháin de réir tíre|-Nuachtain]] oo646hhjw7ncrqo7yzbrngfsjx6dlsq 14 124531 1320349 1318546 2026-07-12T21:47:02Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320349 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir náisiúntachta| Seanra]] [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir seánra| Naisiuntacht]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|:Scribhneoiri]] 0yevdw6dkz2ev74il4rtjbu3dtwpl5j 1320351 1320349 2026-07-12T21:47:53Z Taghdtaighde 60452 1320351 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir náisiúntachta| Seanra]] [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir seánra| Naisiuntacht]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|:Scribhneoiri de reir naisiuntachta agus seanra]] 2n94yf6k38b860ajv9ie3cby4qu1boi 14 124532 1320312 1303889 2026-07-12T21:02:45Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320312 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Scribhneoiri de reir naisiuntachta}} [[Catagóir:Daoine i ngairmeacha ealaíne de réir náisiúntachta]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre|:Scribhneoiri de reir naisiuntachta]] [[Catagóir:Scríbhneoirí| Naisiuntacht]] 4ckbf348d2hamwal24rj48pdeohna0f 0 124539 1320357 1304948 2026-07-12T22:18:29Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320357 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir, craoltóir agus gníomhaí timpeallachta Éireannach ab ea '''Dick Warner''' (19 Iúil 1946 – 16 Meitheamh 2017). == Gairm == Ba aithne is mó ar Warner as trí shraith den chlár faisnéise leathuair darbh ainm ''[[Waterways (sraith teilifíse)|Waterways]]'' a chur i láthair inar rinne sé iniúchadh ar chanálacha na hÉireann ar bháirse. Craoladh ''Waterways'' don chéad uair i 1991 ar [[Raidió Teilifís Éireann]] (RTÉ) agus ina dhiaidh sin craoladh go hidirnáisiúnta é ar chainéil ar nós Discovery agus [[Channel 4]]. Bhuaigh Warner Duais Jacob do ''Waterways'' sa bhliain [[1992]].<ref>{{cite news|url=https://www.irishtimes.com|teideal=Winners of radio and TV awards|dáta=16 Samhain 1992|foilsitheoir=[[The Irish Times]]|quote=Other winners in the television category were...Mr Dick Warner, for the series Waterways, which recorded an "inspiring" odyssey on Ireland's inland waterways}}</ref> D’oibrigh sé ar bhreis is nócha clár faisnéise teilifíse eile, ina measc ''Spirit of Trees'' agus ''Ironing the Land''. Rinne Warner obair freisin don [[Iascach Intíre Éireann]], [[Gníomhaireacht na Lochanna]], [[Oifig na nOibreacha Poiblí]], [[Garraithe Náisiúnta na Lus]] agus [[Turasóireacht Éireann]].<ref>{{lua idirlín|teideal=Dick Warner|dáta=26 Iúil 2013|url=http://tilefilms.ie/people/dick-warner|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604153922/http://tilefilms.ie/people/dick-warner/|archive-date=4 Meitheamh 2012|url-status=dead|dátarochtana=22 Márta 2026|archivedate=4 Meitheamh 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120604153922/http://tilefilms.ie/people/dick-warner/}}</ref> Scríobh Warner colún seachtainiúil don ''[[Irish Examiner]]'', a foilsíodh gach Luan, agus thosaigh séasúr eile de ''Waterways'' ag craoladh ar RTÉ in 2011.<ref>{{lua idirlín|last=Warner|first=Dick|teideal=Waterways - The Royal Canal|url=http://www.rte.ie/player/#!v=1115053|foilsitheoir=RTÉ|dátarochtana=3 Deireadh Fómhair 2011}}</ref> Sula ndúnadh é, scríobh Warner colún san ''[[Evening Press]]'' freisin. Céimí de chuid [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] ab ea Warner, áit ar staidéar sé litríocht an Bhéarla agus an Ghearmáinis agus chuir sé tús le caidreamh fada leis na meáin nuair a bhí sé ina eagarthóir ar nuachtán an choláiste. Bhí sé pósta, bhí beirt pháistí aige agus bhí cónaí air i [[Contae Chill Dara]]. Fuair ​​Warner bás go tobann ar an 16 Meitheamh [[2017]], tar éis dó titim tinn agus é ag taisteal ar bhád ar [[An tSionainn]] in aice le [[Béal Átha na Sluaighe]]. == Leabharliosta == * ''Waterways: by steam launch through Ireland'' - {{ISBN|978-1852839345}}, (1995) * ''Voyage: Around the Irish Coast'' - {{ISBN|978-0717128457}}, (1999) * ''The Liffey: Portrait of a River'' - {{ISBN|978-1900935623}}, (2008) == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Warner, Dick}} [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Básanna in 2017]] [[Catagóir:Colúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1946]] [[Catagóir:Daoine ón Irish Examiner]] [[Catagóir:Gníomhaithe timpeallachta]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse RTÉ]] [[Catagóir:Léiritheoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] dsq01ycdbtdi6xm03y17gz3h9g2wmxs 14 124741 1320348 1305157 2026-07-12T21:45:51Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320348 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Ficsean uafais de reir tire}} [[Catagóir:Ficsean uafáis| Tir]] [[Catagóir:Ealaíona de réir tíre| Ficsean uafais]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach de réir tíre| Ficsean uafais de reir tire]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|Uafas]] oli2iofq9jmtpe7n52mjh3x9yhgh8e3 14 124742 1320334 1305197 2026-07-12T21:23:00Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320334 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Ficsean uafáis Eireannach}} [[Catagóir:Ficsean uafáis de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Cultúr na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra|Uafas]] [[Catagóir:Meáin na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach|-Ficsean uafais]] mch1ep1bdv0nxm51134uuerinm09urw 14 124746 1320332 1304786 2026-07-12T21:17:58Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320332 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Ficsean Gotach i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Ficsean Gotach Eireannach}} [[Catagóir:Ficsean Gotach de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach|Gotach]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra|Gotach]] i5gfrbnqz0gtj0xwbtmj98k49g0uk6k 14 124791 1320345 1305154 2026-07-12T21:44:14Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320345 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Fantaisiocht de reir tire}} [[Catagóir:Fantaisíocht| Tir]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|Fantaisiocht]] [[Catagóir:Ealaíona de réir tíre| Fantaisiocht]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach de réir tíre| Fantaisiocht de reir tire]] iforttwmwlhp7dm8lryzp9pnansjcyr 14 124792 1320329 1305195 2026-07-12T21:16:17Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320329 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Fantaisiocht Eireannach}} [[Catagóir:Fantaisíocht de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Cultúr na hÉireann]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] [[Catagóir:Meáin na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach|-Fantaisiocht Eireannach]] fccqp5bfjdlnlsghvzck94moy432f83 0 124802 1320295 1320141 2026-07-12T18:35:16Z Conradder 34685 /* Ochtú ceannais */ 1320295 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Reáchtáladh '''Corn FIFA an Domhain 2026''' sna Stáit Aontaithe, Ceanada agus Meicsiceo, ó 11 Meitheamh go 19 Iúil 2026, le cluichí i 11 chathair sna Stáit Aontaithe, trí chathair i Meicsiceo agus dhá chathair i gCeanada<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/eiginnteacht-faoi-rannphairtiocht-na-hiaraine-i-gcorn-domhanda-2026-de-reir-mar-a-mheadaionn-teannas-idirnaisiunta/|teideal=Éiginnteacht faoi rannpháirtíocht na hIaráine i gCorn Domhanda 2026 de réir mar a mhéadaíonn teannas idirnáisiúnta|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-03-13|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-28}}</ref>. Ba é seo an dara huair a raibh Corn an Domhain á reáchtáil ag níos mó ná tír amháin.<ref>Reáchtáladh comórtas 2002 sa tSeapáin agus sa Chóiré Theas.</ref> [[Íomhá:The White House FIFA Task Force, May 6, 2025.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: 6 Bealtaine 2025 - Cuireadh tascfhórsa FIFA de chuid Trump ar bun, le [[J. D. Vance|JD Vance]] ]] [[Íomhá:President Trump Makes an Announcement, Aug. 22, 2025 (20250822).webm|clé|mion|220x220px|Físeán @ 21n40s : Thug Gianni Infantino (FIFA) an Corn do Donald Trump, 22 Lúnasa 2025]] [[Íomhá:2026-05-21 Mayor Mamdani Holds a Press Conference to Make a World Cup Announcement.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Méara Mamdani, Nua Eabharc, ag preasócáid, 2026-05-21 ]] [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|clé|mion|284x284px|[[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA]]: Fuair [[Troy Parrott]] cúig chúl in dhá chluiche]] [[Íomhá:24BBRW - 53535940590 (cropped1).jpg|clé|mion|321x321px|Is réiteoir [[Sacar|sacair]] [[An tSomáil|Somálach]] é [[Omar Artan]], curtha ó dhoras ag oifigigh inimirce Mheiriceá<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tugann-an-sacar-le-cheile-sinn-ar-fad-ach-cead-a-fhail-o-trump-ar-dtus/|teideal=Tugann an sacar le chéile sinn ar fad, ach cead a fháil ó Trump ar dtús|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=11 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-11}}</ref>]] == 2018 == I ndiaidh na conspóide a bhain leis na cinntí Corn an Domhain a bhronnadh ar an Rúis agus ar Chatar, den chéad uair tugadh le fios in 2018 go poiblí cén chaoi ar vótáil gach toscaire. Fógraíodh an cinneadh ar an 13 Meitheamh 2018 i Moscó.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/corn-an-domhain-ag-filleadh-ar-mheiricea-thuaidh-in-2026/|teideal=Corn an Domhain ag filleadh ar Mheiriceá Thuaidh in 2026|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=13 Meitheamh 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> Ní raibh ach [[Maracó]] a bhí san iomaíocht le Meiriceá, Ceanada agus Meicsiceo. Ba iad tíortha Mheiriceá Thuaidh rogha na n-údar roimh an vóta. Bhí 23 staid tógtha nó á dtógáil cheana féin acu (14 staid a bhí fós le tógáil nó le hathchóiriú i Maracó). Bhí bua ollmhór ag iarratas na dtíortha ó Mheiriceá Thuaidh nuair a comhaireadh na vótaí. Caitheadh níos mó ná a dhá oiread vótaí ar son iarratas Mheiriceá Thuaidh, 134 i gcoinne 65.<ref name=":0" /> == Gnó == Tháinig méadú ollmhór ar líon na bhfoirne a bhí san iomaíocht in 2026; ghlac 48 foireann páirt sa chomórtas.<ref name=":0" /> Meastar go ndéanfaidh an comórtas i Meiriceá Thuaidh brabús $11 billiún do FIFA (breis agus sé bhilliún dollar níos ná iarratas Mharacó in 2018, $5.7 billiún). Tháinig méadú ollmhór ar chostas na dticéad don chomórtas chun an brabús sin a dhéanamh. Bhí meánphraghas $431 (€367) ar thicéad (in 2025), ardú ollmhór ar chostas na dticéad ó Chorn an Domhain 2018 agus comórtas 2014. == Polaitíocht == Is féidir a rá nach mbaineann spórt le polaitíocht ach baineann polaitíocht le FIFA. Nuair a bronnadh Corn an Domhain 2026 ar Mheiriceá, bhí go leor daoine ann ag súil go bhféadfaí bogadh ar aghaidh ó mhíchlú [[Corn FIFA an Domhain 2018|comórtas 2018 sa Rúis]] agus [[Corn FIFA an Domhain 2022|2022 sa Chatar]]. Glacadh leis go mbeadh an lucht freastail bánaithe ach ar a laghad nach mbeadh aon chonspóid mhór ann. Ach bhí comórtas na bliana 2026 faoi scáth an Trumpaigh ó d’fhill sé ar an Teach Bán in 2025.<ref name=":2" /> Bhain Trump úsáid as an gcomórtas chun é féin a chur chun cinn, in 2018 nuair a roghnaíodh an Meiriceá Thuaidh, agus arís in 2025-2026. Thit scáth an teannais idirnáisiúnta ar ullmhúcháin Chorn Domhanda FIFA de réir mar a bhí amhras ag dul i méid faoi rannpháirtíocht na Rúise agus na hIaráine sa chomórtas, In 2022 bhí drogall ar FIFA aon chinneadh a ghlacadh, ach faoi dheireadh bhí orthu an Rúis a chur amach as Corn an Domhain.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/is-fearr-go-mall-na-go-brach-ag-ceannairi-fifa-i-dtaca-leis-an-ucrain/41408812.html|teideal=Is fearr go mall ná go brách ag ceannairí Fifa i dtaca leis an Úcráin|údar=Gráinne McElwain|dáta=2022-03-03|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> Fuair Donald Trump "Duais Síochána FIFA" ó [[Gianni Infantino]], ceannaire FIFA, ar an 22 Lúnasa 2025, rud a tharraing conspóid. Agus ag deireadh mhí Feabhra 2026 rinne Trump ionsaí ar an Iaráin le cabhair Iosrael. {{Príomhalt|Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine}} Ba mhinic roimhe seo gur reáchtáladh Corn an Domhain i dtír a bhí faoi chumhacht deachtóra nó giunta éigin ach níor tharla sé riamh go ndearna tír óstach ionsaí ar thír eile a bhí le bheith ag imirt sa gcomórtas. Mar sin féin, níor smaoinigh FIFA ná Infantino riamh an comórtas a bhaint ó Mheiriceá. Bhí an Iaráin ar cheann de na tíortha sin a cháiligh don chomórtas trí Chónaidhm Shacair na hÁise a bhí le himirt i nGrúpa G i Los Angeles agus Seattle. Dúirt Aire Spóirt na hIaráine, Ahmad Donyamali, i mí Mhárta 2026 nach raibh an tír ag glacadh páirt sa Chorn, ag rá “Cuireadh dhá chogadh orainn laistigh d’ocht nó naoi mí, agus maraíodh na mílte dár muintir. Mar sin, níl aon fhéidearthacht ann go nglacfaidh muid páirt sa chomórtas". Dúirt Uachtarán FIFA, [[Gianni Infantino]] gur thug Trump, dearbhú dó go mbeidh "fáilte" roimh fhoireann na hIaráine páirt a ghlacadh sa chomórtas. Mar is gnáth dó, chuir Infantino béim ar ról an spóirt mar uirlis a thugann daoine le chéile. “Teastaíonn ócáid mar Chorn an Domhain níos mó ná riamh anois chun daoine a thabhairt le chéile,” a dúirt sé, ag cur leis an mana atá in úsáid ag FIFA le fada, go "n-aontaíonn an sacar an domhan".<ref name=":1" /> Gheall Infantino go mbeadh an Iaráin in ann teacht go Meiriceá chun páirt a ghlacadh sa gcomórtas in ainneoin go bhfuil cogadh ar bun idir an dá thír. Rinneadh neamhaird d’fhocail Infantino arís, áfach. Cé go raibh cead ag an bhfoireann na cluichí a bhí acu i Meiriceá a imirt, bhí orthu an campa traenála a athrú go Meicsiceo agus diúltaíodh víosaí a thabhairt do roinnt d’oifigigh na hIaráine. Bhí foirne eile, go háirithe cinn as Meiriceá Theas agus an Afraic, imníoch go ngabhfar imreoirí nó lucht bainistíochta dá gcuid.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/beatha-saoirse-agus-toraiocht-an-tsonais-breithla-trump-agus-sam/|teideal=Beatha, saoirse agus tóraíocht an tsonais – breithlá Trump (agus SAM)|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=22 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-23}}</ref> Bhí an tSeineagáil, an Úisbéiceastáin agus an Iaráic i measc na bhfoirne eile at rinne gearáin faoi chúrsaí inimirce agus slándála. Bhí [[Omar Artan]], réiteoir [[Sacar|sacair]] [[An tSomáil|Somálach]], curtha ó dhoras ag oifigigh inimirce Mheiriceá tar éis dó leaindeáil in Miami ar an 6 Meitheamh, rud a tharraing conspóid ollmhór.<ref name=":2" /> {{Príomhalt|Omar Abdulkadir Artan}} == Éire == Thosaigh na babhtaí cáilithe i Márta 2023 agus chríochnaigh siad i Márta 2026. Bhí [[Foireann sacair náisiúnta Phoblacht na hÉireann|Poblacht na hÉireann]], [[An Phortaingéil]], [[An Ungáir]], agus an [[An Airméin|Airméin]] sa [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|ghrúpa]] [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|Cáilithe F de chuid UEFA]]. Chríochnaigh An Phortaingéil ar bharr an ghrúpa, agus Poblacht na hÉireann sa dara háit. D'fhág bua na [[An tSeic|Seicia]] ar Éirinn ar an 25 Márta 2026 nach raibh foireann [[Heimir Hallgrímsson]] páirteach i gCorn an Domhain 2026. {{Príomhalt|Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA}} == Eagraíocht == Is é seo an comórtas is mó riamh i stair Chorn an Domhain agus 48 foireann le páirt a ghlacadh ann agus 104 cluiche le himirt. Bhí na foirne roinnte idir 12 grúpa agus ceithre fhoireann i ngach grúpa, rud a fhágann go gcaithfear 72 cluiche a imirt sula bhfágfar slán le haon dream, sin níos mó ná an 64 cluiche ar fad a imríodh ag Corn an Domhain in 2022. Agus formhór na bhfoirne a chríochnaíonn sa tríú háit sna grúpaí ag dul tríd go dtí an chéad bhabhta díbeartha, beidh sé beagnach chomh deacair céanna imeacht ón gcomórtas is atá sé fáil isteach ann. Imreoidh Cúrasó, an tír is lú a bhain áit amach ag Corn an Domhain riamh, a gcéad chluiche i gcoinne ceann d’fhathaigh an chomórtais, an Ghearmáin, Dé Domhnaigh. Imreoidh Háítí, ceann de na tíortha is boichte ar domhan, go moch an mhaidin chéanna in aghaidh na hAlban. Ar an Luan, imreoidh fear Chromghlinne, Roberto Lopes, do Rinn Verde in aghaidh na Spáinne. Tá ábhar iontais le fáil chomh maith in aistir Phanama, na hIaráice, Phoblacht Dhaonlathach an Chongó agus a thuilleadh nach iad.<ref name=":2" /> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" !An ball de FIFA !Cónaidhm !{{Leid uirlise|Babhtaí Cáilithe|Áit sa ghrúpa sa bhabhta cáilithe}} !{{Leid uirlise|Dáta a<br>cáilíodh|An dáta ar imríodh an cluiche a d'fhág go raibh cáiliú cinnte ó thaobh na matamaitice don fhoireann}} !{{Leid uirlise|Líon craobhacha<br>(2026 san áireamh)|An líon uaireanta a ghlac an tír páirt i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Céad<br />rannph.|An chéad uair a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Rannph.<br>dheir.|An uair dheireanach a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Líon rannph.<br />as a chéile|Líon na n-uaireanta as a chéile a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Craobacha<br />(roimh 2026)|Líon na n-uaireanta a bhfuil Corna an Domhain buaite acu}} !Toradh<br />is fearr |- | style="text-align: left;" | {{CAN sacar}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 3 || 1986 || 2022 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{MEX sacar}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 17 || 1930 || 2022 || 8 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{nowrap|{{USA sacar}}}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 11 || 1930 || 2022 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{PAN sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa A 2|Céad áit i ngrúpa A]] || 18/11/2025 || 2 || 2018 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{CUW sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa B 2|Céad áit i ngrúpa B]] || 18/11/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{HAI sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa C 2|Céad áit i ngrúpa C]] || 18/11/2025 || 2 || 1974 || 1974 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{IRN sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 2|Céad áit i ngrúpa A<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 25/03/2025 || 6 || 1978 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{UZB sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 2|Dara háit i ngrúpa A<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{KOR sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 2|Céad áit i ngrúpa B<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 6 || 1954 || 2022 || 12 || 0 || data-sort-value="4" | An cheathrú háit |- | style="text-align: left;" | {{JOR sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 2|Dara háit i ngrúpa B<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{JPN sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa C 2|Céad áit i ngrúpa C<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 20/03/2025 || 8 || 1998 || 2022 || 8 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{AUS sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa C 2|Dara háit i ngrúpa C<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 10/06/2025 || 7 || 1974 || 2022 || 6 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{QAT sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 3|{{nowrap|Buaiteoir Ghrúpa A}}<br /><small>(an ceathrú babhta)</small>]] || 14/10/2025 || 2 || 2022 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{KSA sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 3|{{nowrap|Buaiteoir Ghrúpa B}}<br /><small>(an ceathrú babhta)</small>]] || 14/10/2025 || 7 || 1994 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{EGY sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa A|Céad áit i ngrúpa A]] || 08/10/2025 || 4 || 1934 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{SEN sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa B|Céad áit i ngrúpa B]] || 14/10/2025 || 3 || 2002 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{RSA sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa C|Céad áit i ngrúpa C]] || 14/10/2025 || 4 || 1998 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{CPV sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa D|Céad áit i ngrúpa D]] || 13/10/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{MAR sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa E|Céad áit i ngrúpa E]] || 05/09/2025 || 7 || 1970 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="4" | An cheathrú háit |- | style="text-align: left;" | {{CIV sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa F|Céad áit i ngrúpa F]] || 14/10/2025 || 4 || 2006 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{ALG sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa G|Céad áit i ngrúpa G]] || 09/10/2025 || 5 || 1982 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{TUN sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa H|Céad áit i ngrúpa H]] || 08/09/2025 || 7 || 1978 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{GHA sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa I|Céad áit i ngrúpa I]] || 12/10/2025 || 5 || 2006 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{ARG sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|1ú CONMEBOL]] || 25/03/2025 || 18 || 1930 || 2022 || 14 || 3 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{ECU sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|2ú CONMEBOL]] || 10/06/2025 || 5 || 2002 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{COL sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|3ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 7 || 1962 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{URU sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|4ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 15 || 1930 || 2022 || 5 || 2 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{BRA sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|5ú CONMEBOL]] || 10/06/2025 || 23 || 1930 || 2022 || 23 || 5 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{PAR sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|6ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 9 || 1930 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{NZL sacar}} || [[Oceania Football Confederation|OFC]] || Buaiteoir [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe OFC)|an tríú babhta]] || 24/03/2025 || 3 || 1982 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{GER sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa A|Céad áit i ngrúpa A]] || 17/11/2025 || 21 || 1934 || 2022 || 17 || 4 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{SUI sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa B|Céad áit i ngrúpa B]] || 18/11/2025 || 13 || 1934 || 2022 || 6 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{SCO sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa C|Céad áit i ngrúpa C]] || 18/11/2025 || 9 || 1954 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{FRA sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa D|Céad áit i ngrúpa D]] || 13/11/2025 || 17 || 1930 || 2022 || 8 || 2 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{ESP sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa E|Céad áit i ngrúpa E]] || 18/11/2025 || 17 || 1934 || 2022 || 13 || 1 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{POR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|Céad áit i ngrúpa F]]|| 16/11/2025 || 9 || 1966 || 2022 || 7 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{NED sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa G|Céad áit i ngrúpa G]] || 17/11/2025 || 12 || 1934 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{AUT sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa H|Céad áit i ngrúpa H]] || 18/11/2025 || 8 || 1934 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{NOR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa I|Céad áit i ngrúpa I]] || 16/11/2025 || 4 || 1938 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{BEL sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa J|Céad áit i ngrúpa J]] || 18/11/2025 || 15 || 1930 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{ENG sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa K|Céad áit i ngrúpa K]] || 14/10/2025 || 17 || 1950 || 2022 || 8 || 1 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{CRO sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa L|Céad áit i ngrúpa L]] || 14/11/2025 || 7 || 1998 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{nowrap|{{BIH sacar}}}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach A|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA A]] || 31/03/2026 || 2 || 2014 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{SWE sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach B|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA B]] || 31/03/2026 || 13 || 1934 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{TUR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach C|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA C]] || 31/03/2026 || 3 || 1954 || 2002 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{CZE sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach D|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA D]] || 31/03/2026 || 2 || 2006 || 2006 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{COD sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] ||Buaiteoir ar [[Corn sacair an Domhain 2026 (craobh díbeartha idir ilchríocha|bhabhta díbeartha idir ilchríocha 1]] || 31/03/2026 || 2 || 1974 || 1974 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{IRQ sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] ||Buaiteoir ar [[Corn sacair an Domhain 2026 (craobh díbeartha idir ilchríocha|bhabhta díbeartha idir ilchríocha 2]] || 31/03/2026 || 2 || 1986 || 1986 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |} == An Phríomh-chomórtas == '''Dáileadh na ngrúpaí''' {| |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa A|Grúpa A]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| A1 || {{MEX sacar}} |- |align="center"| A2 || {{RSA sacar}} |- |align="center"| A3 || {{KOR sacar}} |- |align="center"| A4 || {{CZE sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa B|Grúpa B]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| B1 || {{CAN sacar}} |- |align="center"| B2 || {{BIH (gearr) sacar}} |- |align="center"| B3 || {{QAT sacar}} |- |align="center"| B4 || {{SUI sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa C|Grúpa C]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| C1 || {{BRA sacar}} |- |align="center"| C2 || {{MAR sacar}} |- |align="center"| C3 || {{HAI sacar}} |- |align="center"| C4 || {{SCO sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa D|Grúpa D]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| D1 || {{USA sacar}} |- |align="center"| D2 || {{PAR sacar}} |- |align="center"| D3 || {{AUS sacar}} |- |align="center"| D4 || {{TUR sacar}} |} |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa E|Grúpa E]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| E1 || {{GER sacar}} |- |align="center"| E2 || {{CUW sacar}} |- |align="center"| E3 || {{CIV sacar}} |- |align="center"| E4 || {{ECU sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa F|Grúpa F]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| F1 || {{NED sacar}} |- |align="center"| F2 || {{JPN sacar}} |- |align="center"| F3 || {{SWE sacar}} |- |align="center"| F4 || {{TUN sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa G|Grúpa G]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| G1 || {{BEL sacar}} |- |align="center"| G2 || {{EGY sacar}} |- |align="center"| G3 || {{IRN sacar}} |- |align="center"| G4 || {{NZL sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa H|Grúpa H]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| H1 || {{ESP sacar}} |- |align="center"| H2 || {{CPV sacar}} |- |align="center"| H3 || {{KSA sacar}} |- |align="center"| H4 || {{URU sacar}} |} |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa I|Grúpa I]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| I1 || {{FRA sacar}} |- |align="center"| I2 || {{SEN sacar}} |- |align="center"| I3 || {{IRQ sacar}} |- |align="center"| I4 || {{NOR sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa J|Grúpa J]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| J1 || {{ARG sacar}} |- |align="center"| J2 || {{ALG sacar}} |- |align="center"| J3 || {{AUT sacar}} |- |align="center"| J4 || {{JOR sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa K|Grúpa K]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| K1 || {{POR sacar}} |- |align="center"| K2 || {{COD sacar}} |- |align="center"| K3 || {{UZB sacar}} |- |align="center"| K4 || {{COL sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa L|Grúpa L]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| L1 || {{ENG sacar}} |- |align="center"| L2 || {{CRO sacar}} |- |align="center"| L3 || {{GHA sacar}} |- |align="center"| L4 || {{PAN sacar}} |} |} '''Searmanas oscailte''' Bhí trí shearmanas oscailte ann don chomórtas, ceann ar leith ag gach ceann de na tíortha óstaigh. '''Forléargas ar na mór-ranna de réir an bhabhta''' {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" !Continent !Cónaidhm !Babhta na nGrúpaí !An 32 deiridh !Ochtú ceannais !Ceathrú ceannais !Leathcheannais !3ú háit !Ceannais |- |align="left"| [[An Afraic]] | [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | 10 (20.83%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Áise]] | [[Asian Football Confederation|AFC]] | 9 (18.75%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Eoraip]] | [[UEFA]] | 16 (33.33%) | | | | | | |- |align="left"| [[Meiriceá Thuaidh]] agua [[Meiriceá Láir]] | [[CONCACAF]] | 6 (12.5%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Aigéine]] || [[Oceania Football Confederation|OFC]] | 1 (2.08%) | | | | | | |- |align="left"| [[Meiriceá Theas]] | [[CONMEBOL]] | 6 (12.50%) | | | | | | |- class="sortbottom" ! colspan="2" style="text-align: ;" | Iomlán || 48 || 32 || 16 || 8 || 4 || 2 || 2 |} == Réiteoirí == {| class="wikitable" width=80% ! Cónaidhm ! Réiteoir ! Réiteoir cúnta ! VAR |- | [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{Bratach|United Arab Emirates}} [[Omar Al-Ali]]<br />{{Bratach|Qatar}} [[Abdulrahman Al-Jassim]]<br />{{Bratach|Saudi Arabia}} [[Khalid Al-Turais]]<br />{{Bratach|Japan}} [[Yusuke Araki]]<br />{{Bratach|Australia}} [[Alireza Faghani]]<br />{{Bratach|China}} [[Ma Ning (voetbalscheidsrechter)|Ma Ning]]<br />{{Bratach|Jordan}} [[Adham Makhadmeh]]<br />{{Bratach|Uzbekistan}} [[Ilgiz Tantasjev]] | {{Bratach|Saudi Arabia}} Mohammed Al-Abakry<br />{{Bratach|Jordan}} Mohammad Al-Kalaf<br />{{Bratach|Jordan}} Ahmad Al-Roalle<br />{{Bratach|United Arab Emirates}} Mohamed Al-Hammadi<br />{{Bratach|Qatar}} Saud Al-Maqaleh<br />{{Bratach|Qatar}} Taleb Al-Marri<br />{{Bratach|Uzbekistan}} Timoer Gaynoellin<br />{{Bratach|Australia}} George Lakrindis<br />{{Bratach|Australia}} James Lindsay<br />{{Bratach|Japan}} Jun Mihara<br />{{Bratach|Uzbekistan}} Andrej Tsapenko<br />{{Bratach|China}} Fei Zhou | {{Bratach|Qatar}} [[Khamis Al-Marri]]<br />{{Bratach|Saudi Arabia}} [[Abdullah Al-Shehri]]<br />{{Bratach|Australia}} [[Shaun Evans|Shaun Evans]]<br />{{Bratach|China}} [[Fu Ming]]<br />{{Bratach|United Arab Emirates}} [[Mohammed Obaid Khadim]] |- | [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{Bratach|Somalia}} [[Omar Abdulkadir Artan]]<br />{{Bratach|Gabon}} [[Pierre Atcho]]<br />{{Bratach|Mauritania}} [[Dahane Beida]]<br />{{Bratach|Algeria}} [[Mustapha Ghorbal]]<br />{{Bratach|Morocco}} [[Jalal Jayed]]<br />{{Bratach|Egypt}} [[Amin Mohamed]]<br />{{Bratach|South Africa}} [[Abongile Tom]] | {{Bratach|Gabon}} Amos Abeigne<br />{{Bratach|Egypt}} Mahmoud Abouelregal<br />{{Bratach|Morocco}} Mostafa Akarkad<br />{{Bratach|Morocco}} Zakaria Brinsi<br />{{Bratach|Gabon}} Boris Ditsoga<br />{{Bratach|Algeria}} Mokrane Gourari<br />{{Bratach|Egypt}} Ahmed Hossam Taha<br />{{Bratach|Cameroon}} Elvis Noupue<br />{{Bratach|Lesotho}} Souru Phatsoane<br />{{Bratach|Angola}} Jerson Santos<br />{{Bratach|South Africa}} Zakhele Siwela<br />{{Bratach|Algeria}} Abbes Akram Zerhouni | {{Bratach|Egypt}} [[Mahmoud Ashour]]<br />{{Bratach|Morocco}} [[Hamza El Fariq]] |- | [[CONCACAF]] | {{Bratach|El Salvador}} [[Iván Barton]]<br />{{Bratach|Costa Rica}} [[Juan Calderón]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Ismail Elfath]]<br />{{Bratach|Canada}} [[Drew Fischer]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Katia García]]<br />{{Bratach|Honduras}} [[Said Martínez]]<br />{{Bratach|Jamaica}} [[Oshane Nation]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Tori Penso]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[César Arturo Ramos]] | {{Bratach|Canada}} Lyes Arfa<br />{{Bratach|United States of America}} Kyle Atkins<br />{{Bratach|Canada}} Micheal Barwegen<br />{{Bratach|Mexico}} Marco Bisguerra<br />{{Bratach|Honduras}} Walter López<br />{{Bratach|United States of America}} Brooke Mayo<br />{{Bratach|Costa Rica}} Juan Carlos Mora<br />{{Bratach|El Salvador}} David Morán<br />{{Bratach|Mexico}} Alberto Morín<br />{{Bratach|United States of America}} Kathryn Nesbitt<br />{{Bratach|United States of America}} Corey Parker<br />{{Bratach|Nicaragua}} Antonio Pupiro<br />{{Bratach|Honduras}} Christián Ramírez<br />{{Bratach|Mexico}} Sandra Ramírez<br />{{Bratach|Trinidad and Tobago}} Caleb Wales | {{Bratach|United States of America}} [[Joe Dickerson]]<br />{{Bratach|Nicaragua}} [[Tatiana Guzmán]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Erick Miranda]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Guillermo Pacheco]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Armando Villarreal]] |- | [[CONMEBOL]] | {{Bratach|Brazil}} [[Ramon Abatti]]<br />{{Bratach|Paraguay}} [[Juan Gabriel Benítez]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Raphael Claus]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Yael Falcón Pérez]]<br />{{Bratach|Chile}} [[Cristián Garay]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Darío Herrera]]<br />{{Bratach|Peru}} [[Kevin Ortega]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Wilton Pereira Sampaio]]<br />{{Bratach|Colombia}} [[Andrés Rojas]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Gustavo Tejera]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Facundo Tello]]<br />{{Bratach|Venezuela}} [[Jesús Valenzuela]] | {{Bratach|Brazil}} Rafael Alves<br />{{Bratach|Uruguay}} Carlos Barreiro<br />{{Bratach|Argentina}} Juan Pablo Belatti<br />{{Bratach|Brazil}} Bruno Boschilia<br />{{Bratach|Paraguay}} Eduardo Cardozo<br />{{Bratach|Argentina}} Gabriel Chade<br />{{Bratach|Argentina}} Maximiliano Del Yesso<br />{{Bratach|Brazil}} Rodrigo Figueiredo<br />{{Bratach|Colombia}} Alexander Guzmán<br />{{Bratach|Brazil}} Danilo Manis<br />{{Bratach|Venezuela}} Tulio Moreno<br />{{Bratach|Argentina}} Christián Navarro<br />{{Bratach|Peru}} Michael Orué<br />{{Bratach|Brazil}} Bruno Pires<br />{{Bratach|Chile}} José Retamal<br />{{Bratach|Chile}} Miguel Rocha<br />{{Bratach|Argentina}} Facundo Rodríguez<br />{{Bratach|Paraguay}} Milciades Saldivar<br />{{Bratach|Uruguay}} Nicolás Taran<br />{{Bratach|Venezuela}} Jorge Urrego | {{Bratach|Colombia}} [[Nicolás Gallo]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Antonio García]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Leodán González]]<br />{{Bratach|Chile}} [[Juan Lara]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Hernán Mastrangelo]]<br />{{Bratach|Venezuela}} [[Juan Soto (voetbalscheidsrechter)|Juan Soto]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Rodolpho Toski]] |- | [[Oceania Football Confederation|OFC]] | {{Bratach|New Zealand}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] | {{Bratach|New Zealand}} Isaac Trevis | |- | [[UEFA]] | {{Bratach|Norway}} [[Espen Eskås]]<br />{{Bratach|Spain}} [[Alejandro Hernández|Alejandro Hernández]]<br />{{Bratach|Romania}} [[István Kovács (voetbalscheidsrechter)|István Kovács]]<br />{{Bratach|France}} [[François Letexier]]<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Danny Makkelie]]<br />{{Bratach|Poland}} [[Szymon Marciniak]]<br />{{Bratach|Italy}} [[Maurizio Mariani]]<br />{{Bratach|Sweden}} [[Glenn Nyberg]]<br />{{Bratach|England}} [[Michael Oliver|Michael Oliver]]<br />{{Bratach|Portugal}} [[João Pinheiro|João Pinheiro]]<br />{{Bratach|Switzerland}} [[Sandro Schärer]]<br />{{Bratach|England}} [[Anthony Taylor|Anthony Taylor]]<br />{{Bratach|France}} [[Clément Turpin]]<br />{{Bratach|Slovenia}} [[Slavko Vinčić]]<br />{{Bratach|Germany}} [[Felix Zwayer]] | {{Bratach|Norway}} Isaak Bashevkin<br />{{Bratach|Sweden}} Mahbod Beigi<br />{{Bratach|England}} Gary Beswick<br />{{Bratach|Italy}} Daniele Bindoni<br />{{Bratach|England}} Stuart Burt<br />{{Bratach|France}} Nicolas Danos<br />{{Bratach|Switzerland}} Stéphane De Almeida<br />{{Bratach|Germany}} Christian Dietz<br />{{Bratach|Norway}} Jan Erik Engan<br />{{Bratach|Portugal}} Bruno Jesus<br />{{Bratach|Germany}} Robert Kempter<br />{{Bratach|Slovenia}} Tomaž Klančnik<br />{{Bratach|Slovenia}} Andraž Kovačič<br />{{Bratach|Poland}} Adam Kupsik<br />{{Bratach|Poland}} Tomasz Listkiewicz<br />{{Bratach|Portugal}} Luciano Maia<br />{{Bratach|England}} James Mainwaring<br />{{Bratach|Romania}} Mihai Marica<br />{{Bratach|France}} Cyril Mugnier<br />{{Bratach|Spain}} José Naranjo Pérez<br />{{Bratach|England}} Adam Nunn<br />{{Bratach|France}} Benjamin Pagès<br />{{Bratach|France}} Mehdi Rahmouni<br />{{Bratach|Spain}} Diego Sánchez<br />{{Bratach|Sweden}} Andreas Søderkvist<br />{{Bratach|Netherlands}} Hessel Steegstra<br />{{Bratach|Italy}} Alberto Tegoni<br />{{Bratach|Romania}} Ferencz Tunyogi<br />{{Bratach|Netherlands}} Jan de Vries | {{Bratach|Croatia}} [[Ivan Bebek]]<br />{{Bratach|France}} [[Jérôme Brisard]]<br />{{Bratach|Germany}} [[Bastian Dankert]]<br />{{Bratach|France}} [[Willy Delajod]]<br />{{Bratach|Spain}} [[Carlos del Cerro Grande]]<br />{{Bratach|Italy}} [[Marco Di Bello]]<br /><s>{{Bratach|Netherlands}} [[Rob Dieperink]]</s><br />{{Bratach|England}} [[Jarred Gillett]]<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Dennis Higler]]<br />{{Bratach|Poland}} [[Tomasz Kwiatkowski]]<br />{{Bratach|Switzerland}} [[Fedayi San]]<br />{{Bratach|Belgium}} [[Bram Van Driessche]] |} == Babhta na nGrúpaí == === Grúpa A === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{MEX sacar}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{RSA sacar}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{KOR sacar}} |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{CZE sacar}} |3||0||1||2||2||6||-4||'''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 11 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Tuairisc] |foireann2 = {{RSA sacar}} |Cuil1 = J. Quiñones {{cúl}} 9' <br/>R. Jiménez {{cúl}} 67' |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Wilton Sampaio ([[an Bhrasaíl]]) }} {{Cluiche sacair |data = 11 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{KOR sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Tuairisc] |foireann2 = {{CZE sacar}} |Cuil1 = Hwang In-Beom {{cúl}} 67' <br/>Oh Hyeon-Gyu {{cúl}} 80' |Cuil2 = L. Krejčí {{cúl}} 59' |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 44,985 |reiteoir = Amin Mohamed Omar ([[an Éigipt]]) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CZE sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Tuairisc] |foireann2 = {{RSA sacar}} |Cuil1 = Sadílek {{cúl}} 6' |Cuil2 = Mokoena {{cúl}} 83' (pion.) |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 67,442 |reiteoir = Tori Penso (SAM) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Tuairisc] |foireann2 = {{KOR sacar}} |Cuil1 = Romo {{cúl}} 50' |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 45,522 |reiteoir = Gustavo Tejera ([[Uragua]]) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{CZE sacar}} |scór = 0 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Tuairisc] |foireann2 = {{MEX sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = M. Chávez {{cúl}} 55'<br/>Quiñones {{cúl}} 61'<br/>Fidalgo {{cúl}} 90+4' |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Yael Falcón (An Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{RSA sacar}} |scór = Cluiche 54 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Tuairisc] |foireann2 = {{KOR sacar}} |Cuil1 = Maseko {{cúl}} 63' |Cuil2 = |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 51,243 |reiteoir = Facundo Tello (An Airgintín) }} === Grúpa B === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{SUI sacar}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CAN sacar}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{BIH sacar}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{QAT sacar}} |3||0||1||2||2||10||-8|| '''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 12 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = Larin {{cúl}} '78 |Cuil2 = Lukić {{cúl}} '21 |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,002 |reiteoir = Facundo Tello (An Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{QAT sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Tuairisc] |foireann2 = {{SUI sacar}} |Cuil1 = Muheim {{cúl}} 90+4' (c.t.) |Cuil2 = Embolo {{cúl}} 17' (pion.) |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 67,966 |reiteoir = Saíd Martínez (Hondúras) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 4 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = Manzambi {{cúl}} 74', 90' <br/>Vargas {{cúl}} 84' <br/>Xhaka {{cúl}} 90+7' (pion.) |Cuil2 = Mahmić {{cúl}} 90+3' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,026 |reiteoir = João Pinheiro ([[An Phortaingéil]]) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = 6–0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Tuairisc] |foireann2 = {{QAT sacar}} |Cuil1 = Larin {{cúl}} 16'<br/>J. David {{cúl}} 29', 45+3', 90+2'<br/>Saliba {{cúl}} 64'<br/>Manai {{cúl}} 75' (c.t.) |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Cristián Garay ([[an tSile]]) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Tuairisc] |foireann2 = {{CAN sacar}} |Cuil1 = Vargas {{cúl}} 46' <br/> Manzambi {{cúl}} 57' |Cuil2 = P. David {{cúl}} 76' |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Ramon Abatti (An Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BIH sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Tuairisc] |foireann2 = {{QAT sacar}} |Cuil1 = Alajbegović {{cúl}} 29'<br/>Abunada {{cúl}} 34' (c.t.) <br/>Mahmić {{cúl}} 80' |Cuil2 = Al-Haydos {{cúl}} 42' |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Jesús Valenzuela (Veiniséala) }} === Grúpa C === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{BRA sacar}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{MAR sacar}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SCO sacar}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{HAI sacar}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = Vinícius {{cúl}} 32' |Cuil2 = Saibari {{cúl}} 21' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Slavko Vinčić ([[an tSlóivéin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{HAI sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Tuairisc] |foireann2 = {{SCO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = McGinn {{cúl}} 28' |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 64,146 |reiteoir = Mustapha Ghorbal ([[an Ailgéir]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{SCO sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Saibari {{cúl}} 2' |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 64,146 |reiteoir = Ilgiz Tantashev ([[an Úisbéiceastáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Tuairisc] |foireann2 = {{HAI sacar}} |Cuil1 = Cunha {{cúl}} 23', 36'<br/>Vinícius {{cúl}} 45+3' |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Alejandro Hernández Hernández ([[An Spáinn]]) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{SCO sacar}} |scór = 0 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Tuairisc] |foireann2 = {{BRA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Vinícius {{cúl}} 7', 45+3'<br/>Cunha {{cúl}} 60' |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = César Arturo Ramos (Meicsiceo) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{MAR sacar}} |scór = 4 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Tuairisc] |foireann2 = {{HAI sacar}} |Cuil1 = Hakimi {{cúl}} 39'<br/>Saibari {{cúl}} 45+1'<br/>Rahimi {{cúl}} 78'<br/>Yassine {{cúl}} 89' |Cuil2 = Bounou {{cúl}} 10' (c.t.)<br/>Isidor {{cúl}} 43' |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Danny Makkelie (An Ísiltír) }} === Grúpa D === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{USA sacar}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{AUS sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{PAR sacar}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{TUR sacar}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} {{Cluiche sacair |data = 12 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 4 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = Bobadilla {{cúl}} 7' (c.t.) <br/>Balogun {{cúl}}31', 45+5'<br/>Reyna {{cúl}}90+8' |Cuil2 = Maurício {{cúl}} 73' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood, California|Inglewood]] |slua = 70,492 |reiteoir = Danny Makkelie ([[an Ísiltír]]) }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{AUS sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Tuairisc] |foireann2 = {{TUR sacar}} |Cuil1 = Irankunda {{cúl}}27' <br/>Metcalfe {{cúl}}75' |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Jesús Valenzuela ([[Veiniséala]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Tuairisc] |foireann2 = {{AUS sacar}} |Cuil1 = Burgess {{cúl}} 11' (c.t.) <br/>Freeman {{cúl}}43' |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Felix Zwayer ([[An Ghearmáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUR sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Galarza {{cúl}} 2' |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,827 |reiteoir = Iván Barton ([[an tSalvadói]]) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUR sacar}} |scór = 3 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Tuairisc] |foireann2 = {{USA sacar}} |Cuil1 = Güler {{cúl}} 10' <br/>Yılmaz {{cúl}} 31'<br/>Ayhan {{cúl}} 90+8' |Cuil2 = Trusty {{cúl}} 3'<br/>Berhalter {{cúl}} 49' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,492 |reiteoir = Mustapha Ghorbal ([[an Ailgéir]]) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAR sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Tuairisc] |foireann2 = {{AUS sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,827 |reiteoir = Clément Turpin (An Fhrainc) }} === Grúpa E === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{GER sacar}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CIV sacar}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{ECU sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{CUW sacar}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = Cluiche 7 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Tuairisc] |foireann2 = {{CUW sacar}} |Cuil1 = Nmecha {{cúl}}6'<br/>Schlotterbeck {{cúl}}38'<br/>Havertz {{cúl}}45+5' {{cúl}}(pion.), 88'<br/>Musiala {{cúl}}47'<br/>Brown {{cúl}}68'<br/>Undav {{cúl}}78' |Cuil2 = Comenencia {{cúl}} 21' |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,021 |reiteoir = Jalal Jayed ([[Maracó]]) }} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CIV sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Tuairisc] |foireann2 = {{ECU sacar}} |Cuil1 = A. Diallo {{cúl}} 90' |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,274 |reiteoir = François Letexier ([[An Fhrainc]]) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Tuairisc] |foireann2 = {{CIV sacar}} |Cuil1 = Undav {{cúl}} 68', 90+4' |Cuil2 = Kessié {{cúl}} 30' |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Juan Gabriel Benítez ([[Paragua]]) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ECU sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Tuairisc] |foireann2 = {{CUW sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 68,598 |reiteoir = Ma Ning ([[an tSín]]) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CUW sacar}} |scór = 0 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Tuairisc] |foireann2 = {{CIV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Pépé {{cúl}} 7', 64' |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Glenn Nyberg (An tSualainn) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ECU sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Tuairisc] |foireann2 = {{GER sacar}} |Cuil1 = Angulo {{cúl}} 9' <br/> Plata {{cúl}} 77' |Cuil2 = Sané {{cúl}} 2' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Tori Penso (SAM) }} === Grúpa F === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{NED sacar}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{JPN sacar}} |3||1||1||1||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SWE sacar}} |3||1||1||1||7||7|| 0||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{TUN sacar}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = 2 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Tuairisc] |foireann2 = {{JPN sacar}} |Cuil1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{cúl}}50'<br/>Summerville {{cúl}}64' |Cuil2 = Nakamura {{cúl}}57'<br/>Kamada {{cúl}}88' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 69,285 |reiteoir = Ismail Elfath ([[SAM]]) }} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{SWE sacar}} |scór = 5 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Tuairisc] |foireann2 = {{TUN sacar}} |Cuil1 = Ayari {{cúl}} 7', 90+6'<br/>Isak {{cúl}} 30'<br/>Gyökeres {{cúl}} 59'<br/>Svanberg {{cúl}} 84' |Cuil2 = Rekik {{cúl}} 43' |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 50,987 |reiteoir = Yael Falcón ([[An Airgintín]]) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = 5 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = Brobbey {{cúl}} 5', 17'<br/>Gakpo {{cúl}} 47', 54'<br/>Summerville {{cúl}} 89' |Cuil2 = Elanga {{cúl}} 59' |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|22:00|utc1=-6|06:00+|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUN sacar}} |scór = 0 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Tuairisc] |foireann2 = {{JPN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Kamada 4'<br/>Ueda 31', 83'<br/>J. Itō 69' |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 51,243 |reiteoir = István Kovács ([[an Rómáin]]) }} ''Beidh an cluiche idir an Túinéis agus an tSeapáin ar an 1,000ú cluiche is stair Chorn an Domhain {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{JPN sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = Maeda {{cúl}} 56' |Cuil2 = Elanga {{cúl}} 62' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 51,243 |reiteoir = István Kovács (an Rómáin) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUN sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Tuairisc] |foireann2 = {{NED sacar}} |Cuil1 = Mastouri {{cúl}} 54' |Cuil2 = Skhiri {{cúl}} 3' (c.t.)<br/>Brobbey {{cúl}} 7'<br/>Van Hecke {{cúl}} 62' |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 68,391 |reiteoir = Katia Itzel García (Meicsiceo) }} === Grúpa G === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{BEL sacar}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{EGY sacar}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{IRN sacar}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{NZL sacar}} |3||0||1||2||4||10||-6||'''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Hany {{cúl}} 66' (c.t.) |Cuil2 = Ashour {{cúl}} 19' |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,775 |reiteoir = Ramon Abatti ([[An Bhrasaíl]]) }} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{IRN sacar}} |scór = 2 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Tuairisc] |foireann2 = {{NZL sacar}} |Cuil1 = Rezaeian {{cúl}}32' <br/>Mohebi {{cúl}}64' |Cuil2 = Just {{cúl}} 7', 54' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,108 |reiteoir = César Arturo Ramos ([[Meicsiceo]]) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Tuairisc] |foireann2 = {{IRN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,317 |reiteoir = Darío Herrera (an Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{NZL sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Surman {{cúl}} 15' |Cuil2 = Ziko {{cúl}} 58' <br/>[[Mohamed Salah|Salah]] {{cúl}} 67'<br/>Trézéguet {{cúl}} 82' |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Omar Al Ali ([[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha|AEA]]) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{EGY sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Tuairisc] |foireann2 = {{IRN sacar}} |Cuil1 = Saber {{cúl}} 5' |Cuil2 = Rezaeian {{cúl}} 14' |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Szymon Marciniak (An Pholainn) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{NZL sacar}} |scór = 1 - 5 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = Just {{cúl}} 84' |Cuil2 = Trossard {{cúl}} 28', 50'<br/>De Bruyne {{cúl}} 66'<br/>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{cúl}} 86'<br/>Saelemaekers {{cúl}} 90+4' |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Adham Makhadmeh ([[an Iordáin]]) }} === Grúpa H === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ESP sacar}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CPV sacar}} |3||0||3||0||2||2||+0||'''3''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{URU sacar}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{KSA sacar}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 67,640 |reiteoir = Adham Makhadmeh ([[an Iordáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{KSA sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Tuairisc] |foireann2 = {{URU sacar}} |Cuil1 = Al-Amri {{cúl}} 41' |Cuil2 = M. Araújo {{cúl}} 80' |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 62,764 |reiteoir = Maurizio Mariani ([[An Iodáil]]) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 4 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Tuairisc] |foireann2 = {{KSA sacar}} |Cuil1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{cúl}} 10' <br/>Oyarzabal {{cúl}} 21', 24' <br/>Al-Tambakti {{cúl}} 49' (c.t.) |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Raphael Claus ([[An Bhrasaíl]]) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{URU sacar}} |scór = 2 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = M. Araújo {{cúl}} 44'<br/>Canobbio {{cúl}} 45+6' |Cuil2 = K. Pina {{cúl}} 21'<br/>Varela {{cúl}} 61' |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,003 |reiteoir = Espen Eskås ([[an Iorua]]) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{CPV sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Tuairisc] |foireann2 = {{KSA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,278 |reiteoir = François Letexier (An Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{URU sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Tuairisc] |foireann2 = {{ESP sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Baena {{cúl}} 42' |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 45,065 |reiteoir = Ismail Elfath (SAM) }} === Grúpa I === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{FRA sacar}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{NOR sacar}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SEN sacar}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{IRQ sacar}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Tuairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl}} 66', 90+6' <br/>Barcola {{cúl}}82' |Cuil2 = Mbaye {{cúl}} 90+5' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,545 |reiteoir = Alireza Faghani (an Astráil) }} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{IRQ sacar}} |scór = 1 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = Hussein {{cúl}} 39' |Cuil2 = Haaland {{cúl}} 29', 43'<br/>Østigård {{cúl}} 76'<br/>Hussein {{cúl}} 90+6' (c.t.) |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,106 |reiteoir = Pierre Atcho ([[An Ghabúin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Tuairisc] |foireann2 = {{IRQ sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl}} 14', 54' <br/>Dembélé {{cúl}} 66' |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Drew Fischer (Ceanada) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = 3 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Tuairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = Pedersen {{cúl}} 43'<br/>Haaland {{cúl}} 48', 58' |Cuil2 = I. Sarr {{cúl}} 53', 90+3' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Wilton Sampaio (An Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = 1 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Tuairisc] |foireann2 = {{FRA sacar}} |Cuil1 = Aasgaard {{cúl}} 21' |Cuil2 = Dembélé {{cúl}} 7', 20', 32' <br/> Doué {{cúl}} 90+4' |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 64,146 |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{SEN sacar}} |scór = 5 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Tuairisc] |foireann2 = {{IRQ sacar}} |Cuil1 = Diarra {{cúl}} 4'<br/>I. Sarr {{cúl}} 56'<br/>P. Gueye {{cúl}} 59', 71'<br/>I. Ndiaye {{cúl}} 82' |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Anthony Taylor (Sasana) }} === Grúpa J === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ARG sacar}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''8''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{AUT sacar}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{ALG sacar}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{JOR sacar}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Tuairisc] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{cúl}} 17', 60', 76' |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 60,045 |reiteoir = Szymon Marciniak ([[An Pholainn]]) }} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{AUT sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Tuairisc] |foireann2 = {{JOR sacar}} |Cuil1 = Schmid {{cúl}} 20' <br/>Al-Arab {{cúl}} 76' (c.t.)<br/>Arnautović {{cúl}} 90+12' (pion.) |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,527 |reiteoir = Dahane Beida ([[An Mháratáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 2 -0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{cúl}} 38', 90+5' |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,649 |reiteoir = Amin Omar ([[an Éigipt]]) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{JOR sacar}} |scór = 1 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Tuairisc] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = Al-Rashdan {{cúl}} 36' |Cuil2 = Benbouali {{cúl}} 69' <br/>Gouiri {{cúl}} 82' |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,371 |reiteoir = Slavko Vinčić ([[an tSlóivéin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ALG sacar}} |scór = 3 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = Belghali {{cúl}} 45'<br/>Mahrez {{cúl}} 60', 90+3' |Cuil2 = Arnautović {{cúl}} 28'<br/>Sabitzer {{cúl}} 55'<br/>Kalajdžić {{cúl}} 90+6' |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 69,045 |reiteoir = Ilgiz Tantashev ([[an Úisbéiceastáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{JOR sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Tuairisc] |foireann2 = {{ARG sacar}} |Cuil1 = Al-Taamari {{cúl}} 55' |Cuil2 = Lo Celso {{cúl}} 19' <br/>La. Martínez {{cúl}} 31' (pion.)<br/>[[Lionel Messi|Messi]] {{cúl}}80' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,649 |reiteoir = István Kovács (an Rómáin) }} === Grúpa K === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{COL sacar}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{POR sacar}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{COD sacar}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{UZB sacar}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 1 -1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = J. Neves {{cúl}} 6' |Cuil2 = Wissa {{cúl}} 45+5' |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Abdulrahman Al-Jassim ([[Catar]]) }} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{UZB sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Tuairisc] |foireann2 = {{COL sacar}} |Cuil1 = Fayzullaev {{cúl}} 60' |Cuil2 = Muñoz {{cúl}} 40' <br/>Díaz {{cúl}} 65'<br/>Campaz {{cúl}} 90+9' |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Anthony Taylor ([[Sasana]]) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 5 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Tuairisc] |foireann2 = {{UZB sacar}} |Cuil1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{cúl}} 6', 39'<br/>Mendes {{cúl}} 17'<br>Nematov {{cúl}} 60' (c.t.)<br/>Leão {{cúl}} 87' |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Jalal Jayed ([[Maracó]]) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = Muñoz {{cúl}} 76' |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 45,358 |reiteoir = Maurizio Mariani (An Iodáil) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Tuairisc] |foireann2 = {{POR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = Alireza Faghani (An Astráil) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{COD sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Tuairisc] |foireann2 = {{UZB sacar}} |Cuil1 = Wissa {{cúl}} 68' (pion.), 90+1' <br/>Mayele {{cúl}} 78' |Cuil2 = Shomurodov {{cúl}} 10' |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Felix Zwayer ([[An Ghearmáin]]) }} === Grúpa L === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ENG sacar}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CRO sacar}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{GHA sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{PAN sacar}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = 4 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = [[Harry Kane|Kane]] {{cúl}} 12' (pion.), 42' <br/>Bellingham {{cúl}} 47' <br/>Rashford {{cúl}} 85' |Cuil2 = Baturina {{cúl}} 36' <br/> Musa {{cúl}} 45+5' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,389 |reiteoir = Clément Turpin ([[An Fhrainc]]) }} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{GHA sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Tuairisc] |foireann2 = {{PAN sacar}} |Cuil1 = Yirenkyi {{cúl}} 90+5' |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 42,942 |reiteoir = Glenn Nyberg (An tSualainn) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,983 |reiteoir = Saíd Martínez ([[Hondúras]]) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAN sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Budimir {{cúl}} 54' |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Pierre Atcho (an Ghabúin) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAN sacar}} |scór = 0 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Tuairisc] |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 =Bellingham {{cúl}} 62' <br/>[[Harry Kane|Kane]] {{cúl}} 67' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Abdulrahman Al-Jassim (Catar) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CRO sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = P. Sučić {{cúl}} 31' <br/>Vlašić {{cúl}} 83' |Cuil2 = Luckassen {{cúl}} 73' |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Drew Fischer (Ceanada) }} === Tábla na dtríú tíortha is fearr sa tríú háit === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=20|{{Leid uirlise|Gr|Grúpa}} !width=200|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa K|K]] |style="text-align:left;"|{{COD sacar}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa F|F]] |style="text-align:left;"|{{SWE sacar}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa L|L]] |style="text-align:left;"|{{GHA sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''4''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa E|E]] |style="text-align:left;"|{{ECU sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''5''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa B|B]] |style="text-align:left;"|{{BIH sacar}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''6''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa J|J]] |style="text-align:left;"|{{ALG sacar}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''7''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa D|D]] |style="text-align:left;"|{{PAR sacar}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''8''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa I|I]] |style="text-align:left;"|{{SEN sacar}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- | '''9''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa G|G]] |style="text-align:left;"|{{IRN sacar}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- | '''10''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa A|A]] |style="text-align:left;"|{{KOR sacar}} |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |- | '''11''' |[[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa C|C]] |style="text-align:left;"|{{SCO sacar}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- | '''12''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa H|H]] |style="text-align:left;"|{{URU sacar}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |} == Babhtaí díbeartha == === An 32 deiridh === {{Cluiche sacair |data = 28 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{RSA sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Tuairisc]] |foireann2 = {{CAN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Eustáquio {{cúl|90+2}} |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 69,237 |reiteoir = João Pinheiro (An Phortaingéil) }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am ={{Formáidiú ama|16:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = 1 - 1 (a.b.) <br/> Pionóis<br/>3 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = Havertz {{cúl|54}}<hr>Havertz{{PionósGR}} <br/>Kimmich {{Scór pionóis}} <br/>Musiala {{Scór pionóis}}<br/>Woltemade{{PionósGR}}<br/>Amiri {{Scór pionóis}}<br/>Tah {{PionósGR}} |Cuil2 = Enciso {{cúl|42}}<hr>{{Scór pionóis}} Maurício<br/>{{Scór pionóis}} G. Gómez<br/>{{Scór pionóis}} Galarza<br/>{{PionósGR}}Sanabria<br/>{{PionósGR}}Balbuena<br/>{{Scór pionóis}} Canale |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,945 |reiteoir = Jalal Jayed (Maracó ) }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = 1 - 1 (a.b.) <br/> Pionóis <br/>2 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = Gakpo {{cúl|54}} <hr>Koopmeiners {{Scór pionóis}}<br/>Kluivert {{PionósGR}}<br/>Weghorst {{Scór pionóis}}<br/>Timber {{PionósGR}}<br/>Summerville {{PionósGR}} |Cuil2 = Diop {{cúl|90+1}}<hr>{{PionósGR}} El Aynaoui<br/>{{Scór pionóis}} Rahimi<br/>{{Scór pionóis}} Talbi<br/>{{PionósGR}} Hakimi<br/>{{Scór pionóis}} Saibari |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 51,243 |reiteoir = Wilton Sampaio (An Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am ={{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Tuairisc] |foireann2 = {{JAP sacar}} |Cuil1 = Casemiro {{cúl|56}}<br/>Martinelli {{cúl|90+5}} |Cuil2 = Sano {{cúl|29}} |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Maurizio Mariani (An Iodáil) }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl|45', 74}} <br/> Barcola {{cúl|53}} |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Danny Makkelie (An Ísiltír) }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{CIV sacar}} |scór = 1 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = Diallo {{cúl|74}} |Cuil2 = Nusa {{cúl|39}}<br/>Haaland {{cúl|86}} |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 69,665 |reiteoir = Jesús Valenzuela (Veiniséala) }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} <ref>Bhí an cluiche curtha sa sceideal ar 19:00 ar dtús ach Cuireadh siar é le haon uair an chloig de dheasca tintrí.</ref> |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 tuairisc] |foireann2 = {{ECU sacar}} |Cuil1 = Quiñones {{cúl|22}}<br/>Jiménez {{cúl|31}} |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Slavko Vinčić (an tSlóivéin) }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = [[Harry Kane|Kane]] {{cúl|75', 86}} |Cuil2 = Cipenga {{cúl|7}} |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Adham Makhadmeh ([[an Iordáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = Balogun {{cúl|45}} <br/>Tillman {{cúl|82}} |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,827 |reiteoir = Raphael Claus (an Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = 3 - 2 (a.b.) |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 TUairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{cúl|86}}<br/>Tielemans {{cúl|89', 120+5|pion}} |Cuil2 = Diarra {{cúl|25}}<br/>I. Sarr {{cúl|51}} |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Saíd Martínez (Hondúras) }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{cúl|68|pion.}} <br/> Ramos {{cúl|90+4}} |Cuil2 = Perišić {{cúl|53}} |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Espen Eskås (an Iorua) }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = Oyarzabal {{cúl|36', 89}}<br/>Porro {{cúl|66}} |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,492 |reiteoir = Glenn Nyberg (an tSualainn) }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Tuairsic] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = Embolo {{cúl|10}}<br/>Ndoye {{cúl|46}} |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Yael Falcón (an Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 2 (a.b.) |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = [[Messi]] {{cúl|29}}<br/>Li. Martínez {{cúl|92}}<br/>Diney {{cúl|111|c.t.}} |Cuil2 = D. Duarte {{cúl|59}}<br/>Lopes Cabral {{cúl|103}} |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = Drew Fischer (Ceanada) }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:30|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = J. Arias {{cúl|14}} |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 69,045 |reiteoir = Clément Turpin (an Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{AUS sacar}} |scór = 1 - 1 (a.b.) <br/>Pionóis<br/>2 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Hany {{cúl|55|c.t.}} <hr>Souttar {{PionósGR}}<br/>Irvine {{Scór pionóis}}<br/>Mabil {{Scór pionóis}}<br/>Herrington {{PionósGR}} |Cuil2 = Ashour {{cúl|13}}<hr>{{Scór pionóis}} Saber<br/>{{Scór pionóis}} Rabia<br/>{{Scór pionóis}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br/>{{Scór pionóis}} Abdelmaguid |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,244 |reiteoir = Gustavo Tejera (Uragua) }} === Ochtú ceannais === {{Cluiche sacair |data = 4 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAR sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Tuairisc] |foireann2 = {{FRA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = {{Mbappé|70|pion.}} |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Ilgiz Tantashev (an Úisbéiceastáin) }} {{Cluiche sacair |data = 4 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = 0 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Ounahi {{cúl|50', 82}}<br/>Rahimi {{cúl|90+8}} |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 5 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 1 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = [[Neymar]] {{cúl|90+10|pion.}} |Cuil2 = Haaland {{cúl|79, 90'}} |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Ismail Elfath (SAM) }} {{Cluiche sacair |data = 5 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}}<ref>Bhí an cluiche curtha sa sceideal ar 18:00 ar dtús ach cuireadh siar é le haon uair an chloig de dheasca na haimsire diúltaí.</ref> |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 2 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Tuairisc] |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = Quiñones {{cúl|42}}<br/>Jiménez {{cúl|69|pion.}} |Cuil2 = Bellingham {{cúl|36' , 38}}<br/>[[Harry Kane|Kane]] {{cúl|60|pion.}} |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Alireza Faghani (an Astráil) }} {{Cluiche sacair |data = 6 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|14:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Tuairsic] |foireann2 = {{ESP sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Merino {{cúl|90+1}} |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,649 |reiteoir = Anthony Taylor (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 6 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 1 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = Tillman {{cúl|31}} |Cuil2 = De Ketelaere {{cúl|9', 33}}<br/>Vanaken {{cúl|57}}<br/>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{cúl|90+3}} |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Adham Makhadmeh (an Iordáin) }} {{Cluiche sacair |data = 7 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Romero {{cúl|79}}<br/>Messi {{cúl|83}}<br/>Fernández {{cúl|90+2}} |Cuil2 = Ibrahim {{cúl|15}}<br/>Ziko {{cúl|67}} |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = François Letexier (An Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 7 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 0 - 0 (a.b.)<br/>Pionóis<br/> 4 -3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Tuairisc] |foireann2 = {{COL sacar}} |Cuil1 = Xhaka {{Scór pionóis}}<br/>Amdouni {{Scór pionóis}}<br/>Akanji {{PionósGR}}<br/>Itten {{Scór pionóis}}<br/>Vargas {{Scór pionóis}} |Cuil2 = {{Scór pionóis}} Quintero<br/>{{PionósGR}} Sánchez<br/>{{Scór pionóis}} Campaz<br/>{{PionósGR}} Hernández<br/>{{Scór pionóis}} Díaz |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Iván Barton (an tSalvadóir) }} === Ceathrú ceannais === {{Cluiche sacair |data = 9 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl|60}} <br/>Dembélé {{cúl|66}} |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,811 |reiteoir = Facundo Tello (An Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 10 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = Fabián {{cúl|30}} <br/>Merino {{cúl|88}} |Cuil2 = De Ketelaere {{cúl|41}} |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = v |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 11 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = Cluiche 99 |tuairisc = |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = : Clément Turpin (An Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 11 Iúil 2026 |am = |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = Cluiche 100 |tuairisc = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann2 = {{SUI sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = João Pinheiro (An Phortaingéil) }} === Leathcheannais === {{Cluiche sacair |data = 14 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 97 |scór = Cluiche 101 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 98 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 15 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 99 |scór = Cluiche 102 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 100 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} === 3ú hÁit === {{Cluiche sacair |data = 18 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Caillteoir Chluiche101 |scór = Cluiche 103 |tuairisc = |foireann2 = Caillteoir Chluiche102 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} === Cluiche ceannais === {{Cluiche sacair |data = 19 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 101 |scór = Cluiche 104 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 102 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} == Féach freisin == * [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA]] * [[Corn FIFA an Domhain 2022|Corn an Domhain 2022]] i gCatar * Scannal [[Omar Artan]], réiteoir [[Sacar|sacair]] [[An tSomáil|Somálach]], curtha ó dhoras ag oifigigh inimirce Mheiriceá tar éis dó leaindeáil in Miami == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain 2026]] 2p0w7nyj50mvcady009ft4xucqxg7k7 1320296 1320295 2026-07-12T18:39:13Z Conradder 34685 /* Ceathrú ceannais */ 1320296 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Reáchtáladh '''Corn FIFA an Domhain 2026''' sna Stáit Aontaithe, Ceanada agus Meicsiceo, ó 11 Meitheamh go 19 Iúil 2026, le cluichí i 11 chathair sna Stáit Aontaithe, trí chathair i Meicsiceo agus dhá chathair i gCeanada<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/eiginnteacht-faoi-rannphairtiocht-na-hiaraine-i-gcorn-domhanda-2026-de-reir-mar-a-mheadaionn-teannas-idirnaisiunta/|teideal=Éiginnteacht faoi rannpháirtíocht na hIaráine i gCorn Domhanda 2026 de réir mar a mhéadaíonn teannas idirnáisiúnta|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-03-13|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-28}}</ref>. Ba é seo an dara huair a raibh Corn an Domhain á reáchtáil ag níos mó ná tír amháin.<ref>Reáchtáladh comórtas 2002 sa tSeapáin agus sa Chóiré Theas.</ref> [[Íomhá:The White House FIFA Task Force, May 6, 2025.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: 6 Bealtaine 2025 - Cuireadh tascfhórsa FIFA de chuid Trump ar bun, le [[J. D. Vance|JD Vance]] ]] [[Íomhá:President Trump Makes an Announcement, Aug. 22, 2025 (20250822).webm|clé|mion|220x220px|Físeán @ 21n40s : Thug Gianni Infantino (FIFA) an Corn do Donald Trump, 22 Lúnasa 2025]] [[Íomhá:2026-05-21 Mayor Mamdani Holds a Press Conference to Make a World Cup Announcement.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Méara Mamdani, Nua Eabharc, ag preasócáid, 2026-05-21 ]] [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|clé|mion|284x284px|[[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA]]: Fuair [[Troy Parrott]] cúig chúl in dhá chluiche]] [[Íomhá:24BBRW - 53535940590 (cropped1).jpg|clé|mion|321x321px|Is réiteoir [[Sacar|sacair]] [[An tSomáil|Somálach]] é [[Omar Artan]], curtha ó dhoras ag oifigigh inimirce Mheiriceá<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tugann-an-sacar-le-cheile-sinn-ar-fad-ach-cead-a-fhail-o-trump-ar-dtus/|teideal=Tugann an sacar le chéile sinn ar fad, ach cead a fháil ó Trump ar dtús|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=11 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-11}}</ref>]] == 2018 == I ndiaidh na conspóide a bhain leis na cinntí Corn an Domhain a bhronnadh ar an Rúis agus ar Chatar, den chéad uair tugadh le fios in 2018 go poiblí cén chaoi ar vótáil gach toscaire. Fógraíodh an cinneadh ar an 13 Meitheamh 2018 i Moscó.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/corn-an-domhain-ag-filleadh-ar-mheiricea-thuaidh-in-2026/|teideal=Corn an Domhain ag filleadh ar Mheiriceá Thuaidh in 2026|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=13 Meitheamh 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> Ní raibh ach [[Maracó]] a bhí san iomaíocht le Meiriceá, Ceanada agus Meicsiceo. Ba iad tíortha Mheiriceá Thuaidh rogha na n-údar roimh an vóta. Bhí 23 staid tógtha nó á dtógáil cheana féin acu (14 staid a bhí fós le tógáil nó le hathchóiriú i Maracó). Bhí bua ollmhór ag iarratas na dtíortha ó Mheiriceá Thuaidh nuair a comhaireadh na vótaí. Caitheadh níos mó ná a dhá oiread vótaí ar son iarratas Mheiriceá Thuaidh, 134 i gcoinne 65.<ref name=":0" /> == Gnó == Tháinig méadú ollmhór ar líon na bhfoirne a bhí san iomaíocht in 2026; ghlac 48 foireann páirt sa chomórtas.<ref name=":0" /> Meastar go ndéanfaidh an comórtas i Meiriceá Thuaidh brabús $11 billiún do FIFA (breis agus sé bhilliún dollar níos ná iarratas Mharacó in 2018, $5.7 billiún). Tháinig méadú ollmhór ar chostas na dticéad don chomórtas chun an brabús sin a dhéanamh. Bhí meánphraghas $431 (€367) ar thicéad (in 2025), ardú ollmhór ar chostas na dticéad ó Chorn an Domhain 2018 agus comórtas 2014. == Polaitíocht == Is féidir a rá nach mbaineann spórt le polaitíocht ach baineann polaitíocht le FIFA. Nuair a bronnadh Corn an Domhain 2026 ar Mheiriceá, bhí go leor daoine ann ag súil go bhféadfaí bogadh ar aghaidh ó mhíchlú [[Corn FIFA an Domhain 2018|comórtas 2018 sa Rúis]] agus [[Corn FIFA an Domhain 2022|2022 sa Chatar]]. Glacadh leis go mbeadh an lucht freastail bánaithe ach ar a laghad nach mbeadh aon chonspóid mhór ann. Ach bhí comórtas na bliana 2026 faoi scáth an Trumpaigh ó d’fhill sé ar an Teach Bán in 2025.<ref name=":2" /> Bhain Trump úsáid as an gcomórtas chun é féin a chur chun cinn, in 2018 nuair a roghnaíodh an Meiriceá Thuaidh, agus arís in 2025-2026. Thit scáth an teannais idirnáisiúnta ar ullmhúcháin Chorn Domhanda FIFA de réir mar a bhí amhras ag dul i méid faoi rannpháirtíocht na Rúise agus na hIaráine sa chomórtas, In 2022 bhí drogall ar FIFA aon chinneadh a ghlacadh, ach faoi dheireadh bhí orthu an Rúis a chur amach as Corn an Domhain.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/is-fearr-go-mall-na-go-brach-ag-ceannairi-fifa-i-dtaca-leis-an-ucrain/41408812.html|teideal=Is fearr go mall ná go brách ag ceannairí Fifa i dtaca leis an Úcráin|údar=Gráinne McElwain|dáta=2022-03-03|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> Fuair Donald Trump "Duais Síochána FIFA" ó [[Gianni Infantino]], ceannaire FIFA, ar an 22 Lúnasa 2025, rud a tharraing conspóid. Agus ag deireadh mhí Feabhra 2026 rinne Trump ionsaí ar an Iaráin le cabhair Iosrael. {{Príomhalt|Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine}} Ba mhinic roimhe seo gur reáchtáladh Corn an Domhain i dtír a bhí faoi chumhacht deachtóra nó giunta éigin ach níor tharla sé riamh go ndearna tír óstach ionsaí ar thír eile a bhí le bheith ag imirt sa gcomórtas. Mar sin féin, níor smaoinigh FIFA ná Infantino riamh an comórtas a bhaint ó Mheiriceá. Bhí an Iaráin ar cheann de na tíortha sin a cháiligh don chomórtas trí Chónaidhm Shacair na hÁise a bhí le himirt i nGrúpa G i Los Angeles agus Seattle. Dúirt Aire Spóirt na hIaráine, Ahmad Donyamali, i mí Mhárta 2026 nach raibh an tír ag glacadh páirt sa Chorn, ag rá “Cuireadh dhá chogadh orainn laistigh d’ocht nó naoi mí, agus maraíodh na mílte dár muintir. Mar sin, níl aon fhéidearthacht ann go nglacfaidh muid páirt sa chomórtas". Dúirt Uachtarán FIFA, [[Gianni Infantino]] gur thug Trump, dearbhú dó go mbeidh "fáilte" roimh fhoireann na hIaráine páirt a ghlacadh sa chomórtas. Mar is gnáth dó, chuir Infantino béim ar ról an spóirt mar uirlis a thugann daoine le chéile. “Teastaíonn ócáid mar Chorn an Domhain níos mó ná riamh anois chun daoine a thabhairt le chéile,” a dúirt sé, ag cur leis an mana atá in úsáid ag FIFA le fada, go "n-aontaíonn an sacar an domhan".<ref name=":1" /> Gheall Infantino go mbeadh an Iaráin in ann teacht go Meiriceá chun páirt a ghlacadh sa gcomórtas in ainneoin go bhfuil cogadh ar bun idir an dá thír. Rinneadh neamhaird d’fhocail Infantino arís, áfach. Cé go raibh cead ag an bhfoireann na cluichí a bhí acu i Meiriceá a imirt, bhí orthu an campa traenála a athrú go Meicsiceo agus diúltaíodh víosaí a thabhairt do roinnt d’oifigigh na hIaráine. Bhí foirne eile, go háirithe cinn as Meiriceá Theas agus an Afraic, imníoch go ngabhfar imreoirí nó lucht bainistíochta dá gcuid.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/beatha-saoirse-agus-toraiocht-an-tsonais-breithla-trump-agus-sam/|teideal=Beatha, saoirse agus tóraíocht an tsonais – breithlá Trump (agus SAM)|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=22 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-23}}</ref> Bhí an tSeineagáil, an Úisbéiceastáin agus an Iaráic i measc na bhfoirne eile at rinne gearáin faoi chúrsaí inimirce agus slándála. Bhí [[Omar Artan]], réiteoir [[Sacar|sacair]] [[An tSomáil|Somálach]], curtha ó dhoras ag oifigigh inimirce Mheiriceá tar éis dó leaindeáil in Miami ar an 6 Meitheamh, rud a tharraing conspóid ollmhór.<ref name=":2" /> {{Príomhalt|Omar Abdulkadir Artan}} == Éire == Thosaigh na babhtaí cáilithe i Márta 2023 agus chríochnaigh siad i Márta 2026. Bhí [[Foireann sacair náisiúnta Phoblacht na hÉireann|Poblacht na hÉireann]], [[An Phortaingéil]], [[An Ungáir]], agus an [[An Airméin|Airméin]] sa [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|ghrúpa]] [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|Cáilithe F de chuid UEFA]]. Chríochnaigh An Phortaingéil ar bharr an ghrúpa, agus Poblacht na hÉireann sa dara háit. D'fhág bua na [[An tSeic|Seicia]] ar Éirinn ar an 25 Márta 2026 nach raibh foireann [[Heimir Hallgrímsson]] páirteach i gCorn an Domhain 2026. {{Príomhalt|Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA}} == Eagraíocht == Is é seo an comórtas is mó riamh i stair Chorn an Domhain agus 48 foireann le páirt a ghlacadh ann agus 104 cluiche le himirt. Bhí na foirne roinnte idir 12 grúpa agus ceithre fhoireann i ngach grúpa, rud a fhágann go gcaithfear 72 cluiche a imirt sula bhfágfar slán le haon dream, sin níos mó ná an 64 cluiche ar fad a imríodh ag Corn an Domhain in 2022. Agus formhór na bhfoirne a chríochnaíonn sa tríú háit sna grúpaí ag dul tríd go dtí an chéad bhabhta díbeartha, beidh sé beagnach chomh deacair céanna imeacht ón gcomórtas is atá sé fáil isteach ann. Imreoidh Cúrasó, an tír is lú a bhain áit amach ag Corn an Domhain riamh, a gcéad chluiche i gcoinne ceann d’fhathaigh an chomórtais, an Ghearmáin, Dé Domhnaigh. Imreoidh Háítí, ceann de na tíortha is boichte ar domhan, go moch an mhaidin chéanna in aghaidh na hAlban. Ar an Luan, imreoidh fear Chromghlinne, Roberto Lopes, do Rinn Verde in aghaidh na Spáinne. Tá ábhar iontais le fáil chomh maith in aistir Phanama, na hIaráice, Phoblacht Dhaonlathach an Chongó agus a thuilleadh nach iad.<ref name=":2" /> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" !An ball de FIFA !Cónaidhm !{{Leid uirlise|Babhtaí Cáilithe|Áit sa ghrúpa sa bhabhta cáilithe}} !{{Leid uirlise|Dáta a<br>cáilíodh|An dáta ar imríodh an cluiche a d'fhág go raibh cáiliú cinnte ó thaobh na matamaitice don fhoireann}} !{{Leid uirlise|Líon craobhacha<br>(2026 san áireamh)|An líon uaireanta a ghlac an tír páirt i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Céad<br />rannph.|An chéad uair a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Rannph.<br>dheir.|An uair dheireanach a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Líon rannph.<br />as a chéile|Líon na n-uaireanta as a chéile a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Craobacha<br />(roimh 2026)|Líon na n-uaireanta a bhfuil Corna an Domhain buaite acu}} !Toradh<br />is fearr |- | style="text-align: left;" | {{CAN sacar}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 3 || 1986 || 2022 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{MEX sacar}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 17 || 1930 || 2022 || 8 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{nowrap|{{USA sacar}}}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 11 || 1930 || 2022 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{PAN sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa A 2|Céad áit i ngrúpa A]] || 18/11/2025 || 2 || 2018 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{CUW sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa B 2|Céad áit i ngrúpa B]] || 18/11/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{HAI sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa C 2|Céad áit i ngrúpa C]] || 18/11/2025 || 2 || 1974 || 1974 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{IRN sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 2|Céad áit i ngrúpa A<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 25/03/2025 || 6 || 1978 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{UZB sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 2|Dara háit i ngrúpa A<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{KOR sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 2|Céad áit i ngrúpa B<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 6 || 1954 || 2022 || 12 || 0 || data-sort-value="4" | An cheathrú háit |- | style="text-align: left;" | {{JOR sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 2|Dara háit i ngrúpa B<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{JPN sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa C 2|Céad áit i ngrúpa C<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 20/03/2025 || 8 || 1998 || 2022 || 8 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{AUS sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa C 2|Dara háit i ngrúpa C<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 10/06/2025 || 7 || 1974 || 2022 || 6 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{QAT sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 3|{{nowrap|Buaiteoir Ghrúpa A}}<br /><small>(an ceathrú babhta)</small>]] || 14/10/2025 || 2 || 2022 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{KSA sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 3|{{nowrap|Buaiteoir Ghrúpa B}}<br /><small>(an ceathrú babhta)</small>]] || 14/10/2025 || 7 || 1994 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{EGY sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa A|Céad áit i ngrúpa A]] || 08/10/2025 || 4 || 1934 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{SEN sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa B|Céad áit i ngrúpa B]] || 14/10/2025 || 3 || 2002 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{RSA sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa C|Céad áit i ngrúpa C]] || 14/10/2025 || 4 || 1998 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{CPV sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa D|Céad áit i ngrúpa D]] || 13/10/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{MAR sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa E|Céad áit i ngrúpa E]] || 05/09/2025 || 7 || 1970 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="4" | An cheathrú háit |- | style="text-align: left;" | {{CIV sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa F|Céad áit i ngrúpa F]] || 14/10/2025 || 4 || 2006 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{ALG sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa G|Céad áit i ngrúpa G]] || 09/10/2025 || 5 || 1982 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{TUN sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa H|Céad áit i ngrúpa H]] || 08/09/2025 || 7 || 1978 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{GHA sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa I|Céad áit i ngrúpa I]] || 12/10/2025 || 5 || 2006 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{ARG sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|1ú CONMEBOL]] || 25/03/2025 || 18 || 1930 || 2022 || 14 || 3 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{ECU sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|2ú CONMEBOL]] || 10/06/2025 || 5 || 2002 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{COL sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|3ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 7 || 1962 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{URU sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|4ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 15 || 1930 || 2022 || 5 || 2 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{BRA sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|5ú CONMEBOL]] || 10/06/2025 || 23 || 1930 || 2022 || 23 || 5 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{PAR sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|6ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 9 || 1930 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{NZL sacar}} || [[Oceania Football Confederation|OFC]] || Buaiteoir [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe OFC)|an tríú babhta]] || 24/03/2025 || 3 || 1982 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{GER sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa A|Céad áit i ngrúpa A]] || 17/11/2025 || 21 || 1934 || 2022 || 17 || 4 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{SUI sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa B|Céad áit i ngrúpa B]] || 18/11/2025 || 13 || 1934 || 2022 || 6 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{SCO sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa C|Céad áit i ngrúpa C]] || 18/11/2025 || 9 || 1954 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{FRA sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa D|Céad áit i ngrúpa D]] || 13/11/2025 || 17 || 1930 || 2022 || 8 || 2 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{ESP sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa E|Céad áit i ngrúpa E]] || 18/11/2025 || 17 || 1934 || 2022 || 13 || 1 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{POR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA|Céad áit i ngrúpa F]]|| 16/11/2025 || 9 || 1966 || 2022 || 7 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{NED sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa G|Céad áit i ngrúpa G]] || 17/11/2025 || 12 || 1934 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{AUT sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa H|Céad áit i ngrúpa H]] || 18/11/2025 || 8 || 1934 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{NOR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa I|Céad áit i ngrúpa I]] || 16/11/2025 || 4 || 1938 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{BEL sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa J|Céad áit i ngrúpa J]] || 18/11/2025 || 15 || 1930 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{ENG sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa K|Céad áit i ngrúpa K]] || 14/10/2025 || 17 || 1950 || 2022 || 8 || 1 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{CRO sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa L|Céad áit i ngrúpa L]] || 14/11/2025 || 7 || 1998 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{nowrap|{{BIH sacar}}}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach A|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA A]] || 31/03/2026 || 2 || 2014 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{SWE sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach B|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA B]] || 31/03/2026 || 13 || 1934 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{TUR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach C|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA C]] || 31/03/2026 || 3 || 1954 || 2002 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{CZE sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach D|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA D]] || 31/03/2026 || 2 || 2006 || 2006 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{COD sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] ||Buaiteoir ar [[Corn sacair an Domhain 2026 (craobh díbeartha idir ilchríocha|bhabhta díbeartha idir ilchríocha 1]] || 31/03/2026 || 2 || 1974 || 1974 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{IRQ sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] ||Buaiteoir ar [[Corn sacair an Domhain 2026 (craobh díbeartha idir ilchríocha|bhabhta díbeartha idir ilchríocha 2]] || 31/03/2026 || 2 || 1986 || 1986 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |} == An Phríomh-chomórtas == '''Dáileadh na ngrúpaí''' {| |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa A|Grúpa A]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| A1 || {{MEX sacar}} |- |align="center"| A2 || {{RSA sacar}} |- |align="center"| A3 || {{KOR sacar}} |- |align="center"| A4 || {{CZE sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa B|Grúpa B]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| B1 || {{CAN sacar}} |- |align="center"| B2 || {{BIH (gearr) sacar}} |- |align="center"| B3 || {{QAT sacar}} |- |align="center"| B4 || {{SUI sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa C|Grúpa C]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| C1 || {{BRA sacar}} |- |align="center"| C2 || {{MAR sacar}} |- |align="center"| C3 || {{HAI sacar}} |- |align="center"| C4 || {{SCO sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa D|Grúpa D]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| D1 || {{USA sacar}} |- |align="center"| D2 || {{PAR sacar}} |- |align="center"| D3 || {{AUS sacar}} |- |align="center"| D4 || {{TUR sacar}} |} |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa E|Grúpa E]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| E1 || {{GER sacar}} |- |align="center"| E2 || {{CUW sacar}} |- |align="center"| E3 || {{CIV sacar}} |- |align="center"| E4 || {{ECU sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa F|Grúpa F]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| F1 || {{NED sacar}} |- |align="center"| F2 || {{JPN sacar}} |- |align="center"| F3 || {{SWE sacar}} |- |align="center"| F4 || {{TUN sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa G|Grúpa G]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| G1 || {{BEL sacar}} |- |align="center"| G2 || {{EGY sacar}} |- |align="center"| G3 || {{IRN sacar}} |- |align="center"| G4 || {{NZL sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa H|Grúpa H]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| H1 || {{ESP sacar}} |- |align="center"| H2 || {{CPV sacar}} |- |align="center"| H3 || {{KSA sacar}} |- |align="center"| H4 || {{URU sacar}} |} |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa I|Grúpa I]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| I1 || {{FRA sacar}} |- |align="center"| I2 || {{SEN sacar}} |- |align="center"| I3 || {{IRQ sacar}} |- |align="center"| I4 || {{NOR sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa J|Grúpa J]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| J1 || {{ARG sacar}} |- |align="center"| J2 || {{ALG sacar}} |- |align="center"| J3 || {{AUT sacar}} |- |align="center"| J4 || {{JOR sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa K|Grúpa K]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| K1 || {{POR sacar}} |- |align="center"| K2 || {{COD sacar}} |- |align="center"| K3 || {{UZB sacar}} |- |align="center"| K4 || {{COL sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa L|Grúpa L]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| L1 || {{ENG sacar}} |- |align="center"| L2 || {{CRO sacar}} |- |align="center"| L3 || {{GHA sacar}} |- |align="center"| L4 || {{PAN sacar}} |} |} '''Searmanas oscailte''' Bhí trí shearmanas oscailte ann don chomórtas, ceann ar leith ag gach ceann de na tíortha óstaigh. '''Forléargas ar na mór-ranna de réir an bhabhta''' {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" !Continent !Cónaidhm !Babhta na nGrúpaí !An 32 deiridh !Ochtú ceannais !Ceathrú ceannais !Leathcheannais !3ú háit !Ceannais |- |align="left"| [[An Afraic]] | [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | 10 (20.83%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Áise]] | [[Asian Football Confederation|AFC]] | 9 (18.75%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Eoraip]] | [[UEFA]] | 16 (33.33%) | | | | | | |- |align="left"| [[Meiriceá Thuaidh]] agua [[Meiriceá Láir]] | [[CONCACAF]] | 6 (12.5%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Aigéine]] || [[Oceania Football Confederation|OFC]] | 1 (2.08%) | | | | | | |- |align="left"| [[Meiriceá Theas]] | [[CONMEBOL]] | 6 (12.50%) | | | | | | |- class="sortbottom" ! colspan="2" style="text-align: ;" | Iomlán || 48 || 32 || 16 || 8 || 4 || 2 || 2 |} == Réiteoirí == {| class="wikitable" width=80% ! Cónaidhm ! Réiteoir ! Réiteoir cúnta ! VAR |- | [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{Bratach|United Arab Emirates}} [[Omar Al-Ali]]<br />{{Bratach|Qatar}} [[Abdulrahman Al-Jassim]]<br />{{Bratach|Saudi Arabia}} [[Khalid Al-Turais]]<br />{{Bratach|Japan}} [[Yusuke Araki]]<br />{{Bratach|Australia}} [[Alireza Faghani]]<br />{{Bratach|China}} [[Ma Ning (voetbalscheidsrechter)|Ma Ning]]<br />{{Bratach|Jordan}} [[Adham Makhadmeh]]<br />{{Bratach|Uzbekistan}} [[Ilgiz Tantasjev]] | {{Bratach|Saudi Arabia}} Mohammed Al-Abakry<br />{{Bratach|Jordan}} Mohammad Al-Kalaf<br />{{Bratach|Jordan}} Ahmad Al-Roalle<br />{{Bratach|United Arab Emirates}} Mohamed Al-Hammadi<br />{{Bratach|Qatar}} Saud Al-Maqaleh<br />{{Bratach|Qatar}} Taleb Al-Marri<br />{{Bratach|Uzbekistan}} Timoer Gaynoellin<br />{{Bratach|Australia}} George Lakrindis<br />{{Bratach|Australia}} James Lindsay<br />{{Bratach|Japan}} Jun Mihara<br />{{Bratach|Uzbekistan}} Andrej Tsapenko<br />{{Bratach|China}} Fei Zhou | {{Bratach|Qatar}} [[Khamis Al-Marri]]<br />{{Bratach|Saudi Arabia}} [[Abdullah Al-Shehri]]<br />{{Bratach|Australia}} [[Shaun Evans|Shaun Evans]]<br />{{Bratach|China}} [[Fu Ming]]<br />{{Bratach|United Arab Emirates}} [[Mohammed Obaid Khadim]] |- | [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{Bratach|Somalia}} [[Omar Abdulkadir Artan]]<br />{{Bratach|Gabon}} [[Pierre Atcho]]<br />{{Bratach|Mauritania}} [[Dahane Beida]]<br />{{Bratach|Algeria}} [[Mustapha Ghorbal]]<br />{{Bratach|Morocco}} [[Jalal Jayed]]<br />{{Bratach|Egypt}} [[Amin Mohamed]]<br />{{Bratach|South Africa}} [[Abongile Tom]] | {{Bratach|Gabon}} Amos Abeigne<br />{{Bratach|Egypt}} Mahmoud Abouelregal<br />{{Bratach|Morocco}} Mostafa Akarkad<br />{{Bratach|Morocco}} Zakaria Brinsi<br />{{Bratach|Gabon}} Boris Ditsoga<br />{{Bratach|Algeria}} Mokrane Gourari<br />{{Bratach|Egypt}} Ahmed Hossam Taha<br />{{Bratach|Cameroon}} Elvis Noupue<br />{{Bratach|Lesotho}} Souru Phatsoane<br />{{Bratach|Angola}} Jerson Santos<br />{{Bratach|South Africa}} Zakhele Siwela<br />{{Bratach|Algeria}} Abbes Akram Zerhouni | {{Bratach|Egypt}} [[Mahmoud Ashour]]<br />{{Bratach|Morocco}} [[Hamza El Fariq]] |- | [[CONCACAF]] | {{Bratach|El Salvador}} [[Iván Barton]]<br />{{Bratach|Costa Rica}} [[Juan Calderón]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Ismail Elfath]]<br />{{Bratach|Canada}} [[Drew Fischer]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Katia García]]<br />{{Bratach|Honduras}} [[Said Martínez]]<br />{{Bratach|Jamaica}} [[Oshane Nation]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Tori Penso]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[César Arturo Ramos]] | {{Bratach|Canada}} Lyes Arfa<br />{{Bratach|United States of America}} Kyle Atkins<br />{{Bratach|Canada}} Micheal Barwegen<br />{{Bratach|Mexico}} Marco Bisguerra<br />{{Bratach|Honduras}} Walter López<br />{{Bratach|United States of America}} Brooke Mayo<br />{{Bratach|Costa Rica}} Juan Carlos Mora<br />{{Bratach|El Salvador}} David Morán<br />{{Bratach|Mexico}} Alberto Morín<br />{{Bratach|United States of America}} Kathryn Nesbitt<br />{{Bratach|United States of America}} Corey Parker<br />{{Bratach|Nicaragua}} Antonio Pupiro<br />{{Bratach|Honduras}} Christián Ramírez<br />{{Bratach|Mexico}} Sandra Ramírez<br />{{Bratach|Trinidad and Tobago}} Caleb Wales | {{Bratach|United States of America}} [[Joe Dickerson]]<br />{{Bratach|Nicaragua}} [[Tatiana Guzmán]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Erick Miranda]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Guillermo Pacheco]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Armando Villarreal]] |- | [[CONMEBOL]] | {{Bratach|Brazil}} [[Ramon Abatti]]<br />{{Bratach|Paraguay}} [[Juan Gabriel Benítez]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Raphael Claus]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Yael Falcón Pérez]]<br />{{Bratach|Chile}} [[Cristián Garay]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Darío Herrera]]<br />{{Bratach|Peru}} [[Kevin Ortega]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Wilton Pereira Sampaio]]<br />{{Bratach|Colombia}} [[Andrés Rojas]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Gustavo Tejera]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Facundo Tello]]<br />{{Bratach|Venezuela}} [[Jesús Valenzuela]] | {{Bratach|Brazil}} Rafael Alves<br />{{Bratach|Uruguay}} Carlos Barreiro<br />{{Bratach|Argentina}} Juan Pablo Belatti<br />{{Bratach|Brazil}} Bruno Boschilia<br />{{Bratach|Paraguay}} Eduardo Cardozo<br />{{Bratach|Argentina}} Gabriel Chade<br />{{Bratach|Argentina}} Maximiliano Del Yesso<br />{{Bratach|Brazil}} Rodrigo Figueiredo<br />{{Bratach|Colombia}} Alexander Guzmán<br />{{Bratach|Brazil}} Danilo Manis<br />{{Bratach|Venezuela}} Tulio Moreno<br />{{Bratach|Argentina}} Christián Navarro<br />{{Bratach|Peru}} Michael Orué<br />{{Bratach|Brazil}} Bruno Pires<br />{{Bratach|Chile}} José Retamal<br />{{Bratach|Chile}} Miguel Rocha<br />{{Bratach|Argentina}} Facundo Rodríguez<br />{{Bratach|Paraguay}} Milciades Saldivar<br />{{Bratach|Uruguay}} Nicolás Taran<br />{{Bratach|Venezuela}} Jorge Urrego | {{Bratach|Colombia}} [[Nicolás Gallo]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Antonio García]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Leodán González]]<br />{{Bratach|Chile}} [[Juan Lara]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Hernán Mastrangelo]]<br />{{Bratach|Venezuela}} [[Juan Soto (voetbalscheidsrechter)|Juan Soto]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Rodolpho Toski]] |- | [[Oceania Football Confederation|OFC]] | {{Bratach|New Zealand}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] | {{Bratach|New Zealand}} Isaac Trevis | |- | [[UEFA]] | {{Bratach|Norway}} [[Espen Eskås]]<br />{{Bratach|Spain}} [[Alejandro Hernández|Alejandro Hernández]]<br />{{Bratach|Romania}} [[István Kovács (voetbalscheidsrechter)|István Kovács]]<br />{{Bratach|France}} [[François Letexier]]<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Danny Makkelie]]<br />{{Bratach|Poland}} [[Szymon Marciniak]]<br />{{Bratach|Italy}} [[Maurizio Mariani]]<br />{{Bratach|Sweden}} [[Glenn Nyberg]]<br />{{Bratach|England}} [[Michael Oliver|Michael Oliver]]<br />{{Bratach|Portugal}} [[João Pinheiro|João Pinheiro]]<br />{{Bratach|Switzerland}} [[Sandro Schärer]]<br />{{Bratach|England}} [[Anthony Taylor|Anthony Taylor]]<br />{{Bratach|France}} [[Clément Turpin]]<br />{{Bratach|Slovenia}} [[Slavko Vinčić]]<br />{{Bratach|Germany}} [[Felix Zwayer]] | {{Bratach|Norway}} Isaak Bashevkin<br />{{Bratach|Sweden}} Mahbod Beigi<br />{{Bratach|England}} Gary Beswick<br />{{Bratach|Italy}} Daniele Bindoni<br />{{Bratach|England}} Stuart Burt<br />{{Bratach|France}} Nicolas Danos<br />{{Bratach|Switzerland}} Stéphane De Almeida<br />{{Bratach|Germany}} Christian Dietz<br />{{Bratach|Norway}} Jan Erik Engan<br />{{Bratach|Portugal}} Bruno Jesus<br />{{Bratach|Germany}} Robert Kempter<br />{{Bratach|Slovenia}} Tomaž Klančnik<br />{{Bratach|Slovenia}} Andraž Kovačič<br />{{Bratach|Poland}} Adam Kupsik<br />{{Bratach|Poland}} Tomasz Listkiewicz<br />{{Bratach|Portugal}} Luciano Maia<br />{{Bratach|England}} James Mainwaring<br />{{Bratach|Romania}} Mihai Marica<br />{{Bratach|France}} Cyril Mugnier<br />{{Bratach|Spain}} José Naranjo Pérez<br />{{Bratach|England}} Adam Nunn<br />{{Bratach|France}} Benjamin Pagès<br />{{Bratach|France}} Mehdi Rahmouni<br />{{Bratach|Spain}} Diego Sánchez<br />{{Bratach|Sweden}} Andreas Søderkvist<br />{{Bratach|Netherlands}} Hessel Steegstra<br />{{Bratach|Italy}} Alberto Tegoni<br />{{Bratach|Romania}} Ferencz Tunyogi<br />{{Bratach|Netherlands}} Jan de Vries | {{Bratach|Croatia}} [[Ivan Bebek]]<br />{{Bratach|France}} [[Jérôme Brisard]]<br />{{Bratach|Germany}} [[Bastian Dankert]]<br />{{Bratach|France}} [[Willy Delajod]]<br />{{Bratach|Spain}} [[Carlos del Cerro Grande]]<br />{{Bratach|Italy}} [[Marco Di Bello]]<br /><s>{{Bratach|Netherlands}} [[Rob Dieperink]]</s><br />{{Bratach|England}} [[Jarred Gillett]]<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Dennis Higler]]<br />{{Bratach|Poland}} [[Tomasz Kwiatkowski]]<br />{{Bratach|Switzerland}} [[Fedayi San]]<br />{{Bratach|Belgium}} [[Bram Van Driessche]] |} == Babhta na nGrúpaí == === Grúpa A === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{MEX sacar}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{RSA sacar}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{KOR sacar}} |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{CZE sacar}} |3||0||1||2||2||6||-4||'''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 11 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Tuairisc] |foireann2 = {{RSA sacar}} |Cuil1 = J. Quiñones {{cúl}} 9' <br/>R. Jiménez {{cúl}} 67' |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Wilton Sampaio ([[an Bhrasaíl]]) }} {{Cluiche sacair |data = 11 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{KOR sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Tuairisc] |foireann2 = {{CZE sacar}} |Cuil1 = Hwang In-Beom {{cúl}} 67' <br/>Oh Hyeon-Gyu {{cúl}} 80' |Cuil2 = L. Krejčí {{cúl}} 59' |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 44,985 |reiteoir = Amin Mohamed Omar ([[an Éigipt]]) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CZE sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Tuairisc] |foireann2 = {{RSA sacar}} |Cuil1 = Sadílek {{cúl}} 6' |Cuil2 = Mokoena {{cúl}} 83' (pion.) |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 67,442 |reiteoir = Tori Penso (SAM) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Tuairisc] |foireann2 = {{KOR sacar}} |Cuil1 = Romo {{cúl}} 50' |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 45,522 |reiteoir = Gustavo Tejera ([[Uragua]]) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{CZE sacar}} |scór = 0 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Tuairisc] |foireann2 = {{MEX sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = M. Chávez {{cúl}} 55'<br/>Quiñones {{cúl}} 61'<br/>Fidalgo {{cúl}} 90+4' |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Yael Falcón (An Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{RSA sacar}} |scór = Cluiche 54 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Tuairisc] |foireann2 = {{KOR sacar}} |Cuil1 = Maseko {{cúl}} 63' |Cuil2 = |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 51,243 |reiteoir = Facundo Tello (An Airgintín) }} === Grúpa B === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{SUI sacar}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CAN sacar}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{BIH sacar}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{QAT sacar}} |3||0||1||2||2||10||-8|| '''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 12 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = Larin {{cúl}} '78 |Cuil2 = Lukić {{cúl}} '21 |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,002 |reiteoir = Facundo Tello (An Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{QAT sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Tuairisc] |foireann2 = {{SUI sacar}} |Cuil1 = Muheim {{cúl}} 90+4' (c.t.) |Cuil2 = Embolo {{cúl}} 17' (pion.) |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 67,966 |reiteoir = Saíd Martínez (Hondúras) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 4 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = Manzambi {{cúl}} 74', 90' <br/>Vargas {{cúl}} 84' <br/>Xhaka {{cúl}} 90+7' (pion.) |Cuil2 = Mahmić {{cúl}} 90+3' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,026 |reiteoir = João Pinheiro ([[An Phortaingéil]]) }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = 6–0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Tuairisc] |foireann2 = {{QAT sacar}} |Cuil1 = Larin {{cúl}} 16'<br/>J. David {{cúl}} 29', 45+3', 90+2'<br/>Saliba {{cúl}} 64'<br/>Manai {{cúl}} 75' (c.t.) |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Cristián Garay ([[an tSile]]) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Tuairisc] |foireann2 = {{CAN sacar}} |Cuil1 = Vargas {{cúl}} 46' <br/> Manzambi {{cúl}} 57' |Cuil2 = P. David {{cúl}} 76' |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Ramon Abatti (An Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BIH sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Tuairisc] |foireann2 = {{QAT sacar}} |Cuil1 = Alajbegović {{cúl}} 29'<br/>Abunada {{cúl}} 34' (c.t.) <br/>Mahmić {{cúl}} 80' |Cuil2 = Al-Haydos {{cúl}} 42' |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Jesús Valenzuela (Veiniséala) }} === Grúpa C === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{BRA sacar}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{MAR sacar}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SCO sacar}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{HAI sacar}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = Vinícius {{cúl}} 32' |Cuil2 = Saibari {{cúl}} 21' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Slavko Vinčić ([[an tSlóivéin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{HAI sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Tuairisc] |foireann2 = {{SCO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = McGinn {{cúl}} 28' |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 64,146 |reiteoir = Mustapha Ghorbal ([[an Ailgéir]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{SCO sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Saibari {{cúl}} 2' |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 64,146 |reiteoir = Ilgiz Tantashev ([[an Úisbéiceastáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Tuairisc] |foireann2 = {{HAI sacar}} |Cuil1 = Cunha {{cúl}} 23', 36'<br/>Vinícius {{cúl}} 45+3' |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Alejandro Hernández Hernández ([[An Spáinn]]) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{SCO sacar}} |scór = 0 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Tuairisc] |foireann2 = {{BRA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Vinícius {{cúl}} 7', 45+3'<br/>Cunha {{cúl}} 60' |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = César Arturo Ramos (Meicsiceo) }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{MAR sacar}} |scór = 4 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Tuairisc] |foireann2 = {{HAI sacar}} |Cuil1 = Hakimi {{cúl}} 39'<br/>Saibari {{cúl}} 45+1'<br/>Rahimi {{cúl}} 78'<br/>Yassine {{cúl}} 89' |Cuil2 = Bounou {{cúl}} 10' (c.t.)<br/>Isidor {{cúl}} 43' |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Danny Makkelie (An Ísiltír) }} === Grúpa D === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{USA sacar}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{AUS sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{PAR sacar}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{TUR sacar}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} {{Cluiche sacair |data = 12 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 4 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = Bobadilla {{cúl}} 7' (c.t.) <br/>Balogun {{cúl}}31', 45+5'<br/>Reyna {{cúl}}90+8' |Cuil2 = Maurício {{cúl}} 73' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood, California|Inglewood]] |slua = 70,492 |reiteoir = Danny Makkelie ([[an Ísiltír]]) }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{AUS sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Tuairisc] |foireann2 = {{TUR sacar}} |Cuil1 = Irankunda {{cúl}}27' <br/>Metcalfe {{cúl}}75' |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Jesús Valenzuela ([[Veiniséala]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Tuairisc] |foireann2 = {{AUS sacar}} |Cuil1 = Burgess {{cúl}} 11' (c.t.) <br/>Freeman {{cúl}}43' |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Felix Zwayer ([[An Ghearmáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUR sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Galarza {{cúl}} 2' |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,827 |reiteoir = Iván Barton ([[an tSalvadói]]) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUR sacar}} |scór = 3 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Tuairisc] |foireann2 = {{USA sacar}} |Cuil1 = Güler {{cúl}} 10' <br/>Yılmaz {{cúl}} 31'<br/>Ayhan {{cúl}} 90+8' |Cuil2 = Trusty {{cúl}} 3'<br/>Berhalter {{cúl}} 49' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,492 |reiteoir = Mustapha Ghorbal ([[an Ailgéir]]) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAR sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Tuairisc] |foireann2 = {{AUS sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,827 |reiteoir = Clément Turpin (An Fhrainc) }} === Grúpa E === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{GER sacar}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CIV sacar}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{ECU sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{CUW sacar}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = Cluiche 7 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Tuairisc] |foireann2 = {{CUW sacar}} |Cuil1 = Nmecha {{cúl}}6'<br/>Schlotterbeck {{cúl}}38'<br/>Havertz {{cúl}}45+5' {{cúl}}(pion.), 88'<br/>Musiala {{cúl}}47'<br/>Brown {{cúl}}68'<br/>Undav {{cúl}}78' |Cuil2 = Comenencia {{cúl}} 21' |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,021 |reiteoir = Jalal Jayed ([[Maracó]]) }} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CIV sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Tuairisc] |foireann2 = {{ECU sacar}} |Cuil1 = A. Diallo {{cúl}} 90' |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,274 |reiteoir = François Letexier ([[An Fhrainc]]) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Tuairisc] |foireann2 = {{CIV sacar}} |Cuil1 = Undav {{cúl}} 68', 90+4' |Cuil2 = Kessié {{cúl}} 30' |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Juan Gabriel Benítez ([[Paragua]]) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ECU sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Tuairisc] |foireann2 = {{CUW sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 68,598 |reiteoir = Ma Ning ([[an tSín]]) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CUW sacar}} |scór = 0 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Tuairisc] |foireann2 = {{CIV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Pépé {{cúl}} 7', 64' |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Glenn Nyberg (An tSualainn) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ECU sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Tuairisc] |foireann2 = {{GER sacar}} |Cuil1 = Angulo {{cúl}} 9' <br/> Plata {{cúl}} 77' |Cuil2 = Sané {{cúl}} 2' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Tori Penso (SAM) }} === Grúpa F === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{NED sacar}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{JPN sacar}} |3||1||1||1||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SWE sacar}} |3||1||1||1||7||7|| 0||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{TUN sacar}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = 2 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Tuairisc] |foireann2 = {{JPN sacar}} |Cuil1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{cúl}}50'<br/>Summerville {{cúl}}64' |Cuil2 = Nakamura {{cúl}}57'<br/>Kamada {{cúl}}88' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 69,285 |reiteoir = Ismail Elfath ([[SAM]]) }} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{SWE sacar}} |scór = 5 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Tuairisc] |foireann2 = {{TUN sacar}} |Cuil1 = Ayari {{cúl}} 7', 90+6'<br/>Isak {{cúl}} 30'<br/>Gyökeres {{cúl}} 59'<br/>Svanberg {{cúl}} 84' |Cuil2 = Rekik {{cúl}} 43' |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 50,987 |reiteoir = Yael Falcón ([[An Airgintín]]) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = 5 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = Brobbey {{cúl}} 5', 17'<br/>Gakpo {{cúl}} 47', 54'<br/>Summerville {{cúl}} 89' |Cuil2 = Elanga {{cúl}} 59' |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|22:00|utc1=-6|06:00+|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUN sacar}} |scór = 0 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Tuairisc] |foireann2 = {{JPN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Kamada 4'<br/>Ueda 31', 83'<br/>J. Itō 69' |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 51,243 |reiteoir = István Kovács ([[an Rómáin]]) }} ''Beidh an cluiche idir an Túinéis agus an tSeapáin ar an 1,000ú cluiche is stair Chorn an Domhain {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{JPN sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = Maeda {{cúl}} 56' |Cuil2 = Elanga {{cúl}} 62' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 51,243 |reiteoir = István Kovács (an Rómáin) }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{TUN sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Tuairisc] |foireann2 = {{NED sacar}} |Cuil1 = Mastouri {{cúl}} 54' |Cuil2 = Skhiri {{cúl}} 3' (c.t.)<br/>Brobbey {{cúl}} 7'<br/>Van Hecke {{cúl}} 62' |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 68,391 |reiteoir = Katia Itzel García (Meicsiceo) }} === Grúpa G === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{BEL sacar}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{EGY sacar}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{IRN sacar}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{NZL sacar}} |3||0||1||2||4||10||-6||'''1''' |} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Hany {{cúl}} 66' (c.t.) |Cuil2 = Ashour {{cúl}} 19' |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,775 |reiteoir = Ramon Abatti ([[An Bhrasaíl]]) }} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{IRN sacar}} |scór = 2 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Tuairisc] |foireann2 = {{NZL sacar}} |Cuil1 = Rezaeian {{cúl}}32' <br/>Mohebi {{cúl}}64' |Cuil2 = Just {{cúl}} 7', 54' |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,108 |reiteoir = César Arturo Ramos ([[Meicsiceo]]) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Tuairisc] |foireann2 = {{IRN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,317 |reiteoir = Darío Herrera (an Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{NZL sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Surman {{cúl}} 15' |Cuil2 = Ziko {{cúl}} 58' <br/>[[Mohamed Salah|Salah]] {{cúl}} 67'<br/>Trézéguet {{cúl}} 82' |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Omar Al Ali ([[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha|AEA]]) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{EGY sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Tuairisc] |foireann2 = {{IRN sacar}} |Cuil1 = Saber {{cúl}} 5' |Cuil2 = Rezaeian {{cúl}} 14' |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Szymon Marciniak (An Pholainn) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{NZL sacar}} |scór = 1 - 5 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = Just {{cúl}} 84' |Cuil2 = Trossard {{cúl}} 28', 50'<br/>De Bruyne {{cúl}} 66'<br/>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{cúl}} 86'<br/>Saelemaekers {{cúl}} 90+4' |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Adham Makhadmeh ([[an Iordáin]]) }} === Grúpa H === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ESP sacar}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CPV sacar}} |3||0||3||0||2||2||+0||'''3''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{URU sacar}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{KSA sacar}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 67,640 |reiteoir = Adham Makhadmeh ([[an Iordáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{KSA sacar}} |scór = 1 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Tuairisc] |foireann2 = {{URU sacar}} |Cuil1 = Al-Amri {{cúl}} 41' |Cuil2 = M. Araújo {{cúl}} 80' |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 62,764 |reiteoir = Maurizio Mariani ([[An Iodáil]]) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 4 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Tuairisc] |foireann2 = {{KSA sacar}} |Cuil1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{cúl}} 10' <br/>Oyarzabal {{cúl}} 21', 24' <br/>Al-Tambakti {{cúl}} 49' (c.t.) |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Raphael Claus ([[An Bhrasaíl]]) }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{URU sacar}} |scór = 2 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = M. Araújo {{cúl}} 44'<br/>Canobbio {{cúl}} 45+6' |Cuil2 = K. Pina {{cúl}} 21'<br/>Varela {{cúl}} 61' |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,003 |reiteoir = Espen Eskås ([[an Iorua]]) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{CPV sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Tuairisc] |foireann2 = {{KSA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,278 |reiteoir = François Letexier (An Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{URU sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Tuairisc] |foireann2 = {{ESP sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Baena {{cúl}} 42' |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 45,065 |reiteoir = Ismail Elfath (SAM) }} === Grúpa I === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{FRA sacar}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{NOR sacar}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SEN sacar}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{IRQ sacar}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Tuairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl}} 66', 90+6' <br/>Barcola {{cúl}}82' |Cuil2 = Mbaye {{cúl}} 90+5' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,545 |reiteoir = Alireza Faghani (an Astráil) }} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{IRQ sacar}} |scór = 1 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = Hussein {{cúl}} 39' |Cuil2 = Haaland {{cúl}} 29', 43'<br/>Østigård {{cúl}} 76'<br/>Hussein {{cúl}} 90+6' (c.t.) |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,106 |reiteoir = Pierre Atcho ([[An Ghabúin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Tuairisc] |foireann2 = {{IRQ sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl}} 14', 54' <br/>Dembélé {{cúl}} 66' |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Drew Fischer (Ceanada) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = 3 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Tuairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = Pedersen {{cúl}} 43'<br/>Haaland {{cúl}} 48', 58' |Cuil2 = I. Sarr {{cúl}} 53', 90+3' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Wilton Sampaio (An Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = 1 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Tuairisc] |foireann2 = {{FRA sacar}} |Cuil1 = Aasgaard {{cúl}} 21' |Cuil2 = Dembélé {{cúl}} 7', 20', 32' <br/> Doué {{cúl}} 90+4' |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 64,146 |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{SEN sacar}} |scór = 5 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Tuairisc] |foireann2 = {{IRQ sacar}} |Cuil1 = Diarra {{cúl}} 4'<br/>I. Sarr {{cúl}} 56'<br/>P. Gueye {{cúl}} 59', 71'<br/>I. Ndiaye {{cúl}} 82' |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Anthony Taylor (Sasana) }} === Grúpa J === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ARG sacar}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''8''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{AUT sacar}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{ALG sacar}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{JOR sacar}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Tuairisc] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{cúl}} 17', 60', 76' |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 60,045 |reiteoir = Szymon Marciniak ([[An Pholainn]]) }} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{AUT sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Tuairisc] |foireann2 = {{JOR sacar}} |Cuil1 = Schmid {{cúl}} 20' <br/>Al-Arab {{cúl}} 76' (c.t.)<br/>Arnautović {{cúl}} 90+12' (pion.) |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,527 |reiteoir = Dahane Beida ([[An Mháratáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 2 -0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{cúl}} 38', 90+5' |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,649 |reiteoir = Amin Omar ([[an Éigipt]]) }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{JOR sacar}} |scór = 1 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Tuairisc] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = Al-Rashdan {{cúl}} 36' |Cuil2 = Benbouali {{cúl}} 69' <br/>Gouiri {{cúl}} 82' |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,371 |reiteoir = Slavko Vinčić ([[an tSlóivéin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ALG sacar}} |scór = 3 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = Belghali {{cúl}} 45'<br/>Mahrez {{cúl}} 60', 90+3' |Cuil2 = Arnautović {{cúl}} 28'<br/>Sabitzer {{cúl}} 55'<br/>Kalajdžić {{cúl}} 90+6' |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 69,045 |reiteoir = Ilgiz Tantashev ([[an Úisbéiceastáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{JOR sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Tuairisc] |foireann2 = {{ARG sacar}} |Cuil1 = Al-Taamari {{cúl}} 55' |Cuil2 = Lo Celso {{cúl}} 19' <br/>La. Martínez {{cúl}} 31' (pion.)<br/>[[Lionel Messi|Messi]] {{cúl}}80' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,649 |reiteoir = István Kovács (an Rómáin) }} === Grúpa K === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{COL sacar}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{POR sacar}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{COD sacar}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{UZB sacar}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 1 -1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = J. Neves {{cúl}} 6' |Cuil2 = Wissa {{cúl}} 45+5' |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Abdulrahman Al-Jassim ([[Catar]]) }} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{UZB sacar}} |scór = 1 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Tuairisc] |foireann2 = {{COL sacar}} |Cuil1 = Fayzullaev {{cúl}} 60' |Cuil2 = Muñoz {{cúl}} 40' <br/>Díaz {{cúl}} 65'<br/>Campaz {{cúl}} 90+9' |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Anthony Taylor ([[Sasana]]) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 5 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Tuairisc] |foireann2 = {{UZB sacar}} |Cuil1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{cúl}} 6', 39'<br/>Mendes {{cúl}} 17'<br>Nematov {{cúl}} 60' (c.t.)<br/>Leão {{cúl}} 87' |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Jalal Jayed ([[Maracó]]) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = Muñoz {{cúl}} 76' |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = 45,358 |reiteoir = Maurizio Mariani (An Iodáil) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Tuairisc] |foireann2 = {{POR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = Alireza Faghani (An Astráil) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{COD sacar}} |scór = 3 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Tuairisc] |foireann2 = {{UZB sacar}} |Cuil1 = Wissa {{cúl}} 68' (pion.), 90+1' <br/>Mayele {{cúl}} 78' |Cuil2 = Shomurodov {{cúl}} 10' |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Felix Zwayer ([[An Ghearmáin]]) }} === Grúpa L === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ENG sacar}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CRO sacar}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' |style="text-align:left;"|{{GHA sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{PAN sacar}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = 4 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = [[Harry Kane|Kane]] {{cúl}} 12' (pion.), 42' <br/>Bellingham {{cúl}} 47' <br/>Rashford {{cúl}} 85' |Cuil2 = Baturina {{cúl}} 36' <br/> Musa {{cúl}} 45+5' |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,389 |reiteoir = Clément Turpin ([[An Fhrainc]]) }} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{GHA sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Tuairisc] |foireann2 = {{PAN sacar}} |Cuil1 = Yirenkyi {{cúl}} 90+5' |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 42,942 |reiteoir = Glenn Nyberg (An tSualainn) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = 0 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,983 |reiteoir = Saíd Martínez ([[Hondúras]]) }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAN sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Budimir {{cúl}} 54' |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Pierre Atcho (an Ghabúin) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAN sacar}} |scór = 0 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Tuairisc] |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 =Bellingham {{cúl}} 62' <br/>[[Harry Kane|Kane]] {{cúl}} 67' |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Abdulrahman Al-Jassim (Catar) }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{CRO sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = P. Sučić {{cúl}} 31' <br/>Vlašić {{cúl}} 83' |Cuil2 = Luckassen {{cúl}} 73' |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Drew Fischer (Ceanada) }} === Tábla na dtríú tíortha is fearr sa tríú háit === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=20|{{Leid uirlise|Gr|Grúpa}} !width=200|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa K|K]] |style="text-align:left;"|{{COD sacar}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa F|F]] |style="text-align:left;"|{{SWE sacar}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''3''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa L|L]] |style="text-align:left;"|{{GHA sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''4''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa E|E]] |style="text-align:left;"|{{ECU sacar}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''5''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa B|B]] |style="text-align:left;"|{{BIH sacar}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''6''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa J|J]] |style="text-align:left;"|{{ALG sacar}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''7''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa D|D]] |style="text-align:left;"|{{PAR sacar}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#cfc;" | '''8''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa I|I]] |style="text-align:left;"|{{SEN sacar}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- | '''9''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa G|G]] |style="text-align:left;"|{{IRN sacar}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- | '''10''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa A|A]] |style="text-align:left;"|{{KOR sacar}} |3||1||0||2||2||3||-1||'''3''' |- | '''11''' |[[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa C|C]] |style="text-align:left;"|{{SCO sacar}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- | '''12''' | [[Corn FIFA an Domhain 2026#Grúpa H|H]] |style="text-align:left;"|{{URU sacar}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |} == Babhtaí díbeartha == === An 32 deiridh === {{Cluiche sacair |data = 28 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{RSA sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Tuairisc]] |foireann2 = {{CAN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Eustáquio {{cúl|90+2}} |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 69,237 |reiteoir = João Pinheiro (An Phortaingéil) }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am ={{Formáidiú ama|16:30|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = 1 - 1 (a.b.) <br/> Pionóis<br/>3 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = Havertz {{cúl|54}}<hr>Havertz{{PionósGR}} <br/>Kimmich {{Scór pionóis}} <br/>Musiala {{Scór pionóis}}<br/>Woltemade{{PionósGR}}<br/>Amiri {{Scór pionóis}}<br/>Tah {{PionósGR}} |Cuil2 = Enciso {{cúl|42}}<hr>{{Scór pionóis}} Maurício<br/>{{Scór pionóis}} G. Gómez<br/>{{Scór pionóis}} Galarza<br/>{{PionósGR}}Sanabria<br/>{{PionósGR}}Balbuena<br/>{{Scór pionóis}} Canale |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,945 |reiteoir = Jalal Jayed (Maracó ) }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = 1 - 1 (a.b.) <br/> Pionóis <br/>2 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = Gakpo {{cúl|54}} <hr>Koopmeiners {{Scór pionóis}}<br/>Kluivert {{PionósGR}}<br/>Weghorst {{Scór pionóis}}<br/>Timber {{PionósGR}}<br/>Summerville {{PionósGR}} |Cuil2 = Diop {{cúl|90+1}}<hr>{{PionósGR}} El Aynaoui<br/>{{Scór pionóis}} Rahimi<br/>{{Scór pionóis}} Talbi<br/>{{PionósGR}} Hakimi<br/>{{Scór pionóis}} Saibari |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = 51,243 |reiteoir = Wilton Sampaio (An Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am ={{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Tuairisc] |foireann2 = {{JAP sacar}} |Cuil1 = Casemiro {{cúl|56}}<br/>Martinelli {{cúl|90+5}} |Cuil2 = Sano {{cúl|29}} |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Maurizio Mariani (An Iodáil) }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl|45', 74}} <br/> Barcola {{cúl|53}} |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Danny Makkelie (An Ísiltír) }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{CIV sacar}} |scór = 1 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = Diallo {{cúl|74}} |Cuil2 = Nusa {{cúl|39}}<br/>Haaland {{cúl|86}} |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 69,665 |reiteoir = Jesús Valenzuela (Veiniséala) }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+1}} <ref>Bhí an cluiche curtha sa sceideal ar 19:00 ar dtús ach Cuireadh siar é le haon uair an chloig de dheasca tintrí.</ref> |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 tuairisc] |foireann2 = {{ECU sacar}} |Cuil1 = Quiñones {{cúl|22}}<br/>Jiménez {{cúl|31}} |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Slavko Vinčić (an tSlóivéin) }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = [[Harry Kane|Kane]] {{cúl|75', 86}} |Cuil2 = Cipenga {{cúl|7}} |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = Adham Makhadmeh ([[an Iordáin]]) }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = Balogun {{cúl|45}} <br/>Tillman {{cúl|82}} |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |slua = 68,827 |reiteoir = Raphael Claus (an Bhrasaíl) }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = 3 - 2 (a.b.) |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 TUairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{cúl|86}}<br/>Tielemans {{cúl|89', 120+5|pion}} |Cuil2 = Diarra {{cúl|25}}<br/>I. Sarr {{cúl|51}} |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Saíd Martínez (Hondúras) }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{cúl|68|pion.}} <br/> Ramos {{cúl|90+4}} |Cuil2 = Perišić {{cúl|53}} |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = 43,036 |reiteoir = Espen Eskås (an Iorua) }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 3 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = Oyarzabal {{cúl|36', 89}}<br/>Porro {{cúl|66}} |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = 70,492 |reiteoir = Glenn Nyberg (an tSualainn) }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Tuairsic] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = Embolo {{cúl|10}}<br/>Ndoye {{cúl|46}} |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Yael Falcón (an Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 2 (a.b.) |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = [[Messi]] {{cúl|29}}<br/>Li. Martínez {{cúl|92}}<br/>Diney {{cúl|111|c.t.}} |Cuil2 = D. Duarte {{cúl|59}}<br/>Lopes Cabral {{cúl|103}} |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = Drew Fischer (Ceanada) }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:30|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = 1 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = J. Arias {{cúl|14}} |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 69,045 |reiteoir = Clément Turpin (an Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{AUS sacar}} |scór = 1 - 1 (a.b.) <br/>Pionóis<br/>2 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Hany {{cúl|55|c.t.}} <hr>Souttar {{PionósGR}}<br/>Irvine {{Scór pionóis}}<br/>Mabil {{Scór pionóis}}<br/>Herrington {{PionósGR}} |Cuil2 = Ashour {{cúl|13}}<hr>{{Scór pionóis}} Saber<br/>{{Scór pionóis}} Rabia<br/>{{Scór pionóis}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br/>{{Scór pionóis}} Abdelmaguid |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,244 |reiteoir = Gustavo Tejera (Uragua) }} === Ochtú ceannais === {{Cluiche sacair |data = 4 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{PAR sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Tuairisc] |foireann2 = {{FRA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = {{Mbappé|70|pion.}} |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = 68,324 |reiteoir = Ilgiz Tantashev (an Úisbéiceastáin) }} {{Cluiche sacair |data = 4 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = 0 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Ounahi {{cúl|50', 82}}<br/>Rahimi {{cúl|90+8}} |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = 68,777 |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 5 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = 1 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = [[Neymar]] {{cúl|90+10|pion.}} |Cuil2 = Haaland {{cúl|79, 90'}} |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = 80,663 |reiteoir = Ismail Elfath (SAM) }} {{Cluiche sacair |data = 5 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+1}}<ref>Bhí an cluiche curtha sa sceideal ar 18:00 ar dtús ach cuireadh siar é le haon uair an chloig de dheasca na haimsire diúltaí.</ref> |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = 2 - 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Tuairisc] |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = Quiñones {{cúl|42}}<br/>Jiménez {{cúl|69|pion.}} |Cuil2 = Bellingham {{cúl|36' , 38}}<br/>[[Harry Kane|Kane]] {{cúl|60|pion.}} |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = 80,824 |reiteoir = Alireza Faghani (an Astráil) }} {{Cluiche sacair |data = 6 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|14:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = 0 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Tuairsic] |foireann2 = {{ESP sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = Merino {{cúl|90+1}} |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = 70,649 |reiteoir = Anthony Taylor (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 6 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = 1 - 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = Tillman {{cúl|31}} |Cuil2 = De Ketelaere {{cúl|9', 33}}<br/>Vanaken {{cúl|57}}<br/>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{cúl|90+3}} |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = 66,925 |reiteoir = Adham Makhadmeh (an Iordáin) }} {{Cluiche sacair |data = 7 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = Romero {{cúl|79}}<br/>Messi {{cúl|83}}<br/>Fernández {{cúl|90+2}} |Cuil2 = Ibrahim {{cúl|15}}<br/>Ziko {{cúl|67}} |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = 68,239 |reiteoir = François Letexier (An Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 7 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = 0 - 0 (a.b.)<br/>Pionóis<br/> 4 -3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Tuairisc] |foireann2 = {{COL sacar}} |Cuil1 = Xhaka {{Scór pionóis}}<br/>Amdouni {{Scór pionóis}}<br/>Akanji {{PionósGR}}<br/>Itten {{Scór pionóis}}<br/>Vargas {{Scór pionóis}} |Cuil2 = {{Scór pionóis}} Quintero<br/>{{PionósGR}} Sánchez<br/>{{Scór pionóis}} Campaz<br/>{{PionósGR}} Hernández<br/>{{Scór pionóis}} Díaz |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = 52,497 |reiteoir = Iván Barton (an tSalvadóir) }} === Ceathrú ceannais === {{Cluiche sacair |data = 9 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = 2 - 0 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = Mbappé {{cúl|60}} <br/>Dembélé {{cúl|66}} |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = 63,811 |reiteoir = Facundo Tello (An Airgintín) }} {{Cluiche sacair |data = 10 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+1}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = 2 - 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = Fabián {{cúl|30}} <br/>Merino {{cúl|88}} |Cuil2 = De Ketelaere {{cúl|41}} |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = v |reiteoir = Michael Oliver (Sasana) }} {{Cluiche sacair |data = 11 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+1}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = 1 - 2 (a.b.) |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Tuairisc] |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = Schjelderup {{cúl|36}} |Cuil2 = Bellingham {{cúl|45+2', 93}} |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = 64,478 |reiteoir = : Clément Turpin (An Fhrainc) }} {{Cluiche sacair |data = 11 Iúil 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-5|utc2=+1}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = 3 - 1 (a.b.) |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Tuairisc] |foireann2 = {{SUI sacar}} |Cuil1 = Mac Allister {{cúl|10}}<br/>Alvarez {{cúl|112}}<br/>La. Martínez {{cúl|120+1}} |Cuil2 = Ndoye {{cúl|67}} |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = 69,045 |reiteoir = João Pinheiro (An Phortaingéil) }} === Leathcheannais === {{Cluiche sacair |data = 14 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 97 |scór = Cluiche 101 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 98 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 15 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 99 |scór = Cluiche 102 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 100 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} === 3ú hÁit === {{Cluiche sacair |data = 18 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Caillteoir Chluiche101 |scór = Cluiche 103 |tuairisc = |foireann2 = Caillteoir Chluiche102 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} === Cluiche ceannais === {{Cluiche sacair |data = 19 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 101 |scór = Cluiche 104 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 102 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} == Féach freisin == * [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA]] * [[Corn FIFA an Domhain 2022|Corn an Domhain 2022]] i gCatar * Scannal [[Omar Artan]], réiteoir [[Sacar|sacair]] [[An tSomáil|Somálach]], curtha ó dhoras ag oifigigh inimirce Mheiriceá tar éis dó leaindeáil in Miami == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain 2026]] 76j11sfu3u70edayp7iqszg64vm5maf 14 124833 1320333 1305135 2026-07-12T21:22:25Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1320333 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge}} {{DEFAULTSORT:Ficsean tuairimeach Eireannach}} [[Catagóir:Ficsean tuairimeach de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Ficsean Éireannach|Tuairimeach]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra]] r14foj7ghcssv0vx7z84908ve2psomv 14 125755 1320350 1318545 2026-07-12T21:47:33Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320350 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir náisiúntachta| Seanra]] [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir seánra| Naisiuntachta]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|:Scribhneoiri de reir seanra agus naisiuntachta]] fzhgapy790goklsfehi3e5clqh0njqd 0 126190 1320308 1316763 2026-07-12T21:01:18Z Taghdtaighde 60452 Roinnt athruithe 1320308 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán}} Ba iris í '''''Am Bràighe''''' <small>("Na Bairr"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=bràigh|author=[[Kevin P. Scannell]]|date=2016|journal=[[Foclóir Gàidhlig–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Gàidhlig–Gaeilge]]|url=https://kevinscannell.com/files/gd2ga.pdf}}</ref>)</small>, scríofa i mBéarla agus i n[[Gaeilge na hAlban]], as [[Alba Nuadh]], a foilsíodh idir samhradh 1993 agus fómhar 2003. Bhíodh sí le feiceáil thart ar cheithre huaire sa bhliain i [[Mábu]], [[Oileán Cheap Bhreatainn]], Alba Nuadh. Bhí thart ar cheathrú de na píosaí i nGaeilge na hAlban agus an chuid eile i mBéarla. Tá samplaí ar fáil ar líne ag [https://web.archive.org/web/20160916151413/http://collections.stfx.ca/cdm/landingpage/collection/AmBraighe Nova Scotia Historical Newspapers]. Foilsíodh ''Am Bràighe'' idir samhradh na bliana 1993 agus fómhar na bliana 2003. Mar sin féin, tugann roinnt foinsí faoi deara go bhfuil eagráin ó 1991 go 2003 sna cartlanna digiteacha, rud a thugann le fios gur thosaigh pleanáil nó athrá níos luaithe roimh an gcéad eagrán fisiceach. Ba í Frances MacEachen an t-eagarthóir Bainistíochta, agus d’fhoilsigh Sandy Publishing Ltd. (Gaeltalk Communications níos déanaí) í. Dhírigh an iris ar phobal na Gaeilge in Albain Nua, ag clúdach nuacht chultúrtha, scéalta agus peirspictíochtaí a bhaineann le cainteoirí Gaeilge sa réigiún. Thug an tEagarthóir Bainistíochta Frances MacEachen agus an tEagarthóir Gàidhlig Jim Watson cead cóipeanna cartlainne den nuachtán a dhigitiú. Ina theannta sin, bhí an tUasal Watson lárnach i gcóipeanna den scoth de na nuachtáin a chur ar fáil le haghaidh digitithe ag Leabharlann Angus L. Macdonald, Ollscoil Naomh Proinsias Xavier. Rinne Andy Hirt scanadh ar na nuachtáin agus cheartaigh sé an téacs a gineadh ó OCR (Optical Character Recognition) de na híomhánna. ==Féach freisin == * ''[[Mac-Talla (iris)|Mac-Talla]]'' ==Naisc sheachtracha == * [https://stfx.scholaris.ca/collections/b1f38a68-54f5-4086-98bc-892cefa45695/search Eagráin dhigitithe de ''Am Bràighe''] * [https://web.archive.org/web/20040202184454/http://www.ambraighe.ca/ ''Am Bràighe'' aig WebArchive] * ̈[https://www.youtube.com/watch?v=FUXgDzEm-5M Joy Dunlop - Am Bràighe / The Braes] * ̈[https://www.joydunlop.com/wp-content/uploads/2023/06/CAOIR-LYRICS-Sheet_03.pdf Am Bràighe The Braes] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-nuachtán}} {{DEFAULTSORT:Braighe, Am}} [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Cheanadacha]] [[Catagóir:Ráitheacháin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Albain Nua]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1993]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1990í]] 4vzbwmgx34s0htjzl9f1g3ulmbc9eea 14 126281 1320317 1313517 2026-07-12T21:07:04Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320317 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Scribhneoiri mna de reir naisiuntachta}} [[Catagóir:Mná de réir slí bheatha agus náisiúntachta]] [[Catagóir:Scríbhneoirí de réir tíre|-Mna]] [[Catagóir:Scríbhneoirí mná|Naisiun]] oq9kqp06qvhy2c697vyb6k92hg5d3te 0 126567 1320307 1315228 2026-07-12T21:00:22Z Taghdtaighde 60452 Roinnt athruithe 1320307 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |periodicitat=Ráitheachán |genere=Iris staire |llengua=[[Breatnais]] |editor=[[Ifor ap Glyn]] |publicat_a=[[Llanrwst]] na [[An Bhreatain Bheag|Breataine Bige]] |edicions=10+ <!--|distribucio=I gcló agus ar líne?--> }} Is iris [[Stair|staire]] í '''''[[Hanes Byw]]''''' <small>(ga: "Stair Bheo"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=hanes; byw|author=[[Joe Mitchell]]|date=2017|journal=[[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|Foclóir Breatnais–Gaeilge]]}}</ref>)</small><ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/66996916|teideal='Cysylltu newyddion heddiw â hanes'|dáta=2023-10-06|language=as Breatnais|work=[[BBC Cymru Fyw]]|dátarochtana=2026-05-23}}</ref><ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=Cylchgrawn hanes newydd sbon i Gymru sydd am blethu ddoe a heddiw|journal=[[Y Cymro]]|month=Deireadh Fómhair|year=2023|pages=lch 19}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/66030193|teideal=Peilota cylchgronau hanes a chwaraeon Cymraeg newydd|dáta=2023-06-27|language=as Breatnais|work=[[BBC Cymru Fyw]]|dátarochtana=2026-05-23}}</ref> a nascann an stair le saol ár linne, ag ríomh stair na [[An Bhreatain Bheag|Breataine Bige]] sa chianaimsir agus ar na saolta deireanacha araon.<ref name=":0" /> Is é {{Interlanguage link|Ifor ap Glyn|cy|Ifor ap Glyn}} {{Interlanguage link|príomhfhile|cy|Prifardd}} an t-eagarthóir bunaidh.<ref name=":4" /> Is é {{Interlanguage link|Gwasg Carreg Gwalch|cy|Gwasg Carreg Gwalch}} a fhoilsíonn<ref name=":1" /><ref name=":0" /> na ceithre eagrán in aghaidh na bliana, 40 leathanach lándaite an ceann.<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://na-nog.com/products/hanes-byw-1-l613563777|teideal=Cylchgrawn Hanes Byw Cymraeg Siop Gymraeg|language=as Breatnais|work=[[na-nog.com]]|dátarochtana=2026-05-23}}</ref> Foilsíodh an chéad eagrán riamh i bhFómhair na bliana 2023.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> == Ábhar == Sa chéad eagrán scríobh an t-eagarthóir Ifor ap Glyn, ainneoin go n-oibríonn cuid dá rannpháirtithe in earnáil an léinn, nach iris léannta atá ann agus go raibh súil aige go dtaitneodh sé le gach léitheoir Breatnaise. Déanfar iarracht "tionchar an lae inné ar ár saol inniu a nochtadh" a deir sé. Tá sé den tuairim gurb é croí na staire ná go mbíonn níos mó ná an t-aon insint amháin uirthi agus go ndéanfaidh lucht na hirise a ndícheall a chinntiú go ndéanfar ionadaíocht ar gach sciar den tsochaí.<ref name=":4" /> Chuir ap Glyn in iúl go mbeadh an bhéim is mó acu ar stair na 250 bliain anuas, ach go mbeadh píosaí acu a bhainfeadh le tréimhsí níos luaithe agus leis an [[seandálaíocht]] freisin. Dúirt sé freisin go mbeadh baint ag an gcuid is mó den ábhar leis an mBreatain Bheag, ach go mbeadh an domhan mór le feiceáil sna hailt, agus cinn faoin [[An Laitvia|Laitvia]] agus faoin t[[An tSín|Sín]] sa chéad eagrán féin.<ref name=":4" /> Dúirt an fho-eagarthóir bunaidh, [[Owain ap Myrddin]] ó Ghwasg Carreg Gwalch, gurb é an príomhsmaoineamh a bhí acu ná nuacht an lae inniu a nascadh leis an stair.<ref name=":0" /> Dúirt sé go mbeadh an iris ag díriú ar scéalta a ardú "faoin stair agus faoin seandálaíocht, fréamhacha na bhfocal agus na bhfinscéalta, na dtraidisiún agus na healaíne, atá ábhartha don saol i gcónaí, ag caitheamh solas ar roinnt fadhbanna reatha".<ref name=":1" /> Foilsíonn an iris meascán de cholúin ó rannpháirtithe rialta, a deir ap Myrddin, agus d'ailt mar a phléitear ábhar faoi leith a bhí sa nuacht le déanaí, ag léiriú nascanna stairiúla leis.<ref name=":0" /> == Foireann == Is é an príomhfhile [[Ifor ap Glyn]] eagarthóir bunaidh na hirise<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.bangor.ac.uk/news/2023-10-15-dr-mari-wiliam-and-hanes-byw-living-history|teideal=Dr Mari Wiliam and Hanes Byw (Living History)|language=as Béarla|work=[[Ollscoil Bangor]]|dátarochtana=2026-05-23}}</ref> agus is é [[Owain ap Myrddin]] an fo-eagarthóir bunaidh. Tagann siad le chéile ar bhonn coicísiúil in éineacht le {{Interlanguage link|Myrddin ap Dafydd|cy|Myrddin ap Dafydd}} Ghwasg Carreg Gwalch chun topaicí a roghnú, chun plé a dhéanamh ar cé a bheadh go maith ag scríobh na n-alt agus araile.<ref name=":0" /> Ar na colúnaithe rialta a fhoilsítear uirthi tá [[Rhys Mwyn]], [[Guto Rhys]], [[Mared Gwyn]], agus [[Gruffudd Antur]].<ref name=":0" /> Deir an fo-eagarthóir gur staraithe formhór na rannpháirtithe (m.sh. Rhys Mwyn, Guto Rhys), ach go n-iarrtar píosaí ó dhaoine a bhfuil spéis ginearálta acu sa stair, cé nach bhfuil an foireann eagarthóireachta ag iarraidh go mbeadh sí oscailte do "dhuine ar bith".<ref name=":0" /> Ar phainéil comhairleach na hirise tá an [[Mari Elin Wiliam|Dr Mari Elin Wiliam]], léachtóir le Nua-Stair in Ollscoil [[Bangor]], a bhfuil baint aici le léann na staire trí Bhreatnaise ar feadh a gairmréime. Luaigh an Dr Wiliam go bhfuil dul i ngleic le castachtaí na staire an-tábhachtach le saol an lae inniu a thuiscint.<ref name=":3" /> == Stair na hirise == Fógraíodh sa bhliain 2023 go mbeadh ''Hanes Byw'' ar an dá iris nua a bhuaigh comórtas tairiscintí na [[Comhairle Leabhar]] chun tacaíocht a fháil ar feadh bliana amháin faoi threoirscéim, taobh le hiris [[spórt]] nua ó [[Golwg|''Gholwg'']]. Bhí an Chomhairle tar éis aithint go raibh "bearna sa soláthar" ann.<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/cymrufyw/64367177|teideal=Diwedd Llafar Gwlad: 'Rhaid diogelu cylchgronau'|dáta=2023-01-24|language=as Breatnais|work=[[BBC Cymru Fyw]]|dátarochtana=2026-05-23}}</ref><ref name=":1" /> Tháinig ''Hanes Byw'' ar an bhfód thart ar cheithre mhí tar éis gur fógraíodh go mbeadh an ráitheachán {{Interlanguage link|Llafar Gwlad|cy|Llafar Gwlad}}, iris eile de chuid Ghwasg Carreg Gwalch a bhí ar siúl ó bhí [[Eisteddfod Náisiúnta na Breataine Bige|Eisteddfod Náisiúnta]] [[Llangefni]] ann i 1983 agus a bhí thart ar 140-150 eagrán foilsithe aici, le cur ar scor.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Bhí an iris sin, a dhíolfadh breis agus 2000 cóip tráth, beo ar dheontas a bhí níos lú ná mar a cuireadh ar fáil faoin dtreoirscéim. Dúirt Myrddin ap Dafydd go raibh sé an-tábhachtach anois go gcothódh glúin nua scríbhneoirí nua.<ref name=":2" /> == Glacadh == Thug Ollscoil Bangor foilseachán an-spéisiúil agus tábhachtach ar ''Hanes Byw'' agus dúirt go raibh alt leis an Dr Wiliam a foilsíodh sa chéad eagrán, maidir leis an [[monarcacht]] agus an m[[An Bhreatain Bheag|Breatain Bheag]], rí-spéisiúil.<ref name=":3" /> D'aontaigh léirmheastóir leis ''[[Y Cymro]]'' leis go gcabhródh ''Hanes Byw'' le bearna i meáin na Breatnaise a líonadh agus saol an lae inniu a mhíniú.<ref name=":4" /> ==Féach freisin== * ''{{Interlanguage link|Cylchgrawn Hanes Cymru|cy|Cylchgrawn Hanes Cymru}}'' (iris léannta) ==Nascanna amach== * [https://carreg-gwalch.cymru/products/tanysgrifiad-hanes-byw?variant=49276343714093 Déan síntiús le ''Hanes Byw''] ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:Irisí staire]] [[Catagóir:Irisí Breatnaise]] [[Catagóir:Irisí ón mBreatain Bheag]] [[Catagóir:Irisí]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhreatnaise]] [[Catagóir:Tréimhseacháin ón mBreatain Bheag]] [[Catagóir:Ráitheacháin]] [[Catagóir:Stair na Breataine Bige]] [[Catagóir:Stair]] [[Catagóir:Polaitíocht na Breataine Bige]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2023]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]] thzxp6ni6ows3stvd6h2da8qfd67m0z 0 126969 1320410 1319367 2026-07-13T01:10:16Z Seod13ie 68827 /* */ Ní lios agam cén chaoi nach fheicáil mé é sin 1320410 wikitext text/x-wiki Is é '''''Product''''' (stílithe i litreacha móra go léir ) an chéad bhailiúchán ceoil ón léiritheoir [[Ceol leictreonach|ceoil leictreonaigh]] Albaineach [[Sophie (ceoltóir)|SOPHIE]]. Eisíodh é tríd Numbers ar an 27 Samhain 2015. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.spin.com/2015/09/sophie-product-new-album-november-27-numbers-pc-music/|title=Sophie Announces New Collection, 'Product,' Out on November 27|author=Carley|first=Brennan|date=29 September 2015|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|access-date=28 October 2015}}</ref> Cuir SOPHIE amach an albam mar 8 singil idir 2013 agus 2015. Cuireadh an albam ar fáil i "casanna babhla silicon", agus d'éirigh leis a scaoileadh le cur i bhfeidhm líne éadaí agus "táirge silicon" atá cosúil le bréagán gnéasach. <ref>{{Cite web-en|url=http://pitchfork.com/news/61411-sophie-releasing-singles-collection-with-silicon-product-that-sure-looks-like-a-sex-toy/|title=Sophie Releasing Singles Collection With "Silicon Product" (That Sure Looks Like a Sex Toy)|author=Gordon|first=Jeremy|date=29 September 2015|work=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|access-date=28 October 2015}}</ref> Nuair a bhí sé le fháil, fuair an comhaireamh athbhreithnithe dearfach ó lucht critice. I 2019, d'fhógair Numbers ath-scaoileadh i gcainníochtaí teoranta ina fhoirméad bunaidh de cheithre singil vinyl, gach ceann i gcás PVC. <ref>{{Cite web-en|url=http://nmbrs.net/releases/sophie-product-repress/|title=Numbers. SOPHIE - PRODUCT REPRESSES|work=nmbrs.net|access-date=2019-10-01}}</ref> Chun deich mbliana den albam a cheiliúradh, scaoileadh an albam ar ardáin sruthú ar 18 Meitheamh 2025. Cuimsíonn an scaoileadh seo amhrán gan scaoileadh roimhe seo "Ooh", chomh maith le trosc amháin i Seapáin "Get Higher" agus "Unisil" den scaoileadh bunaidh, a scaoileadh go dighiteach roimhe seo agus a scaoiltear go bunúsach agus trosc breise den " táirge silicon". == Tagairtí == cld2fa9uio0v50tpg3n6xf4j9opvpwm 1320411 1320410 2026-07-13T01:11:05Z Seod13ie 68827 /* */ 1320411 wikitext text/x-wiki Is é '''''Product''''' (stílithe i litreacha móra go léir ) an chéad bhailiúchán ceoil ón léiritheoir [[Ceol leictreonach|ceoil leictreonaigh]] Albaineach [[Sophie (ceoltóir)|SOPHIE]]. Eisíodh é tríd Numbers ar an 27 Samhain 2015. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.spin.com/2015/09/sophie-product-new-album-november-27-numbers-pc-music/|title=Sophie Announces New Collection, 'Product,' Out on November 27|author=Carley|first=Brennan|date=29 September 2015|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|access-date=28 October 2015}}</ref> Cuir SOPHIE amach an albam mar 8 singil idir 2013 agus 2015. Cuireadh an albam ar fáil i "casanna babhla silicon", agus d'éirigh leis a scaoileadh le cur i bhfeidhm líne éadaí agus "táirge silicon" atá cosúil le bréagán gnéasach. <ref>{{Cite web-en|url=http://pitchfork.com/news/61411-sophie-releasing-singles-collection-with-silicon-product-that-sure-looks-like-a-sex-toy/|title=Sophie Releasing Singles Collection With "Silicon Product" (That Sure Looks Like a Sex Toy)|author=Gordon|first=Jeremy|date=29 September 2015|work=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|access-date=28 October 2015}}</ref> Nuair a bhí sé le fháil, fuair an comhaireamh athbhreithnithe dearfach ó lucht critice. I 2019, d'fhógair Numbers ath-scaoileadh i gcainníochtaí teoranta ina fhoirméad bunaidh de cheithre singil vinyl, gach ceann i gcás PVC. <ref>{{Cite web-en|url=http://nmbrs.net/releases/sophie-product-repress/|title=Numbers. SOPHIE - PRODUCT REPRESSES|work=nmbrs.net|access-date=2019-10-01}}</ref> Chun deich mbliana den albam a cheiliúradh, scaoileadh an albam ar ardáin sruthú ar 18 Meitheamh 2025. Cuimsíonn an scaoileadh seo amhrán gan scaoileadh roimhe seo "Ooh", chomh maith le trosc amháin i Seapáin "Get Higher" agus "Unisil" den scaoileadh bunaidh, a scaoileadh go dighiteach roimhe seo agus a scaoiltear go bunúsach agus trosc breise den "táirge silicon". == Tagairtí == s5h71i9lzgz7stiqtsxldr4gq88h35z 0 127047 1320282 1320189 2026-07-12T15:43:09Z Aerchasúr 45379 1320282 wikitext text/x-wiki Suíomh seandálaíochta agus seanchathair ar oileán na [[An Chréit|Créite]] sa Ghréig is ea '''Cnósas''' (Gréigis: Κνωσός). Tá sé suite ar imeall theas chathair [[Heraklion]], timpeall 5 km ón lárionad stairiúil. Bhí daoine ina gcónaí ann ón Neoiliteach anuas go dtí an chéad mhílaois RC, agus ba é an t-ionad ba mhó agus ba cháiliúla den [[An tsibhialtacht Mhíonóach|tsibhialtacht Mhíonóch]] é. Toisc gur bunaíodh an lonnaíocht chomh luath le 7000 RCh, tugtar "an chathair is sine san Eoraip" ar Chnósas go minic. == Pálás Mhínóis == Is é an pálás mór, ar a dtugtar Pálás Mhínóis, príomhghné an tsuímh. Tógadh an chéad phálás timpeall 1900 RCh ar chnoc Kephala, áit a raibh cónaí ar dhaoine leis na mílte bliain roimhe sin. Scriosadh é timpeall 1700 RCh, le crith talún is dócha, agus atógadh ar scála níos mó é. Bhain an pálás amach a bhuaic sa tréimhse ina dhiaidh sin: foirgneamh ilstórach thart ar 14,000 méadar cearnach ar achar, ina raibh clós mór lárnach, seomra na ríchathaoireach, stórais lán de photaí móra, ceardlanna, scátáin solais agus córais draenála a bhí thar a bheith forbartha don ré.<ref>Colin F. Macdonald (2005). ''The Palace of Minos at Knossos.'' An Scoil Bhriotanach san Aithin.</ref> Ní ríthithe amháin a bhí ann ach ionad riaracháin, stórála, ceardaíochta agus deasghnátha in éineacht. Bhí ballaí an pháláis maisithe le freascó cáiliúla ar nós fhrescó léim an tairbh agus fhrescó na ndeilfeanna. Fuarthas na mílte táibléad [[Líneach B]] ann freisin, taifid riaracháin i luathfhoirm den Ghréigis a scríobhadh tar éis do na [[Micéanaigh]] teacht i gceannas ar an oileán timpeall 1450 RCh. Scriosadh an pálás go deireanach le tine timpeall 1350 RCh, cé gur lean daoine de bheith ina gcónaí sa cheantar máguaird i bhfad ina dhiaidh sin, tríd an ré Ghréagach agus Rómhánach agus isteach sa ré Bhiosántach. == Miotaseolaíocht == Tá dlúthbhaint ag Cnósas le miotais na Gréige. De réir an tseanchais ba í cathair an Rí [[Mínós]] é, agus is ann a thóg [[Daedalus]] an lúbra inar cuireadh an [[Míonótár]] i bhfolach, go dtí gur mharaigh [[Téiséas]] é le cabhair ó Ariadne. Ceaptar gur chuidigh plean casta an pháláis, lena phasáistí agus lena staighrí gan áireamh, leis an gcuimhne sin ar an lúbra. == Tochailt == Ba é an Créiteach Minos Kalokairinos a rinne an chéad tochailt ar an suíomh sna blianta 1878 agus 1879. Ó 1900 ar aghaidh rinne an seandálaí Sasanach [[Arthur John Evans|Arthur Evans]] tochailt mhór ar an bpálás ar fad, agus is eisean a bhaist "Míonóaigh" ar shibhialtacht Chré-umhaois na Créite. Rinne Evans atógáil fhairsing ar chodanna den phálás le coincréit threisithe agus le dathanna geala. Cuidíonn na hatógálacha sin le cuairteoirí an suíomh a shamhlú, ach cáintear iad freisin toisc go dtéann siad thar an bhfianaise sheandálaíochta in áiteanna. Tá cuid mhór de na hiarsmaí is tábhachtaí, na frescónna agus na táibléid ina measc, ar coimeád i Músaem Seandálaíochta Heraklion. Tá Cnósas ar cheann de na suíomhanna seandálaíochta is mó cuairteoirí sa Ghréig, agus sa bhliain 2025 cuireadh ar liosta Oidhreachta Domhanda [[UNESCO]] é mar chuid den ghrúpa "Ionaid Phálásacha Mhíonóacha", in éineacht le Phaistos, Malia, Zakros, Zominthos agus Kydonia.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1733/ "Minoan Palatial Centres"]. UNESCO World Heritage Centre.</ref> == Féach freisin == * [[An tsibhialtacht Mhíonóach]] * [[An Chré-umhaois]] * [[Líneach A]] * [[Mínós]] == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:An Chréit]] [[Catagóir:An Chré-umhaois]] [[Catagóir:Suíomhanna seandálaíochta]] gphhoz04j1sgl5a62y3mvzq2vlnhqbh 0 127063 1320284 2026-07-12T16:15:36Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1356373970|W. Mark Lanier]]" 1320284 wikitext text/x-wiki Is dlíodóir trialacha Meiriceánach agus bunaitheoir agus POF Ghnólacht Dlí Lanier é '''William Mark Lanier''' (rugadh é ar an 20 Deireadh Fómhair, 1960 ). Bhí sé i gceannas ar roinnt cásanna dlí ardphróifíle maidir le táirgí a raibh damáistí ar luach na mbilliún dollar mar thoradh orthu, lena n-áirítear '''púdar naíonán''' Johnson &amp;amp; Johnson agus druga Vioxx Merck &amp;amp; Co. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/1993/11/24/business/amoco-loses-oilfield-suit.html|work=The New York Times}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2005/08/20/business/jury-calls-merck-liable-in-death-of-man-on-vioxx.html|work=[[The New York Times]]}}</ref> <ref name="NYT2018">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/07/12/business/johnson-johnson-talcum-powder.html|work=The New York Times}}</ref> Is údar é freisin. <ref name="IVP1">{{Cite web-en|url=https://www.thriftbooks.com/a/w-mark-lanier/1788780/?msockid=102c34e5bb4568d4201c2383bad969d8|title=W. Mark Lanier|author=<!--Not stated-->|date=|work=Thrift Books|publisher=|access-date=22 April 2026|quote=}}</ref> == uathshaol agus agus saol pearsanta == Rugadh Lanier ar an 20 Deireadh Fómhair, 1960, i [[Lubbock, Texas]] do dhíoltóir iarnróid agus bean tí. Ó 2005 i leith, bhí sé pósta agus cúigear clainne aige. <ref name="ap2005">{{Lua idirlín|url=https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/}}</ref> s é Kevin Roberts, a dheartháir céile iar-ionadaí stáit Texas, a sheas i gcoinne Dan Crenshaw i dtoghchán tosaigh na bPoblachtánach in 2018, chun teacht i gcomharbacht ar an gComhdhálaí Ted Poe a bhí dul ar scor. Le linn an fheachtais, mhaoinigh Lanier [[Coiste um ghníomhaíocht pholaitiúil|sár-PAC]] a Coiste neamhspleách um ghníomhaíocht pholaitiúil - caiteachas amháin fógraí i gcoinne Crenshaw. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.chron.com/news/politics/texas/article/Attack-ads-in-Houston-race-being-funded-by-12923612.php|work=[[Houston Chronicle]]}}</ref> Feictear Lanier mar charachtar leis an ainm céanna sa scannán ''Puncture'' in 2011. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abajournal.com/news/article/mark_lanier_..._movie_star_lawyer_plays_himself_in_movie_based_on_actual_ca|language=en|work=[[ABA Journal]]}}</ref> == Gairme dlí == Tar éis dó céim a bhaint amach ó Scoil Dlí Ollscoil Texas Tech i 1984, <ref name="ap2005">{{Lua idirlín|url=https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHays2005">Hays, Kristen (10 July 2005). [https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/ "Lawyer in Vioxx trial known for putting on a theatrical show"]. Associated Press<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 January</span> 2021</span>.</cite></ref> chuir Lanier tús lena ghairm dhlíthiúil ag obair i [[Houston, Texas|Houston]] do Fulbright &amp;amp; Jaworski (Norton Rose Fulbright anois), sna ranna achomhairc agus trialach. Sa bhliain 1990,, bhunaigh Lanier An Dlíghnólach Lanier. <ref name="ap2005" /> Rinne Lanier ionadaíocht ar son 'Rubicon Oil and Gas' sa bhliain 1990 i gcás dlí i gcoinne Amoco maidir le sárú conartha agus calaois. Fuair giúiré i [[Contae Matagorda, Texas|gContae Matagorda, Texas]] gur tharraing Amoco siar go mícheart ó chonradh chun olacheantar i Wyoming a dhíol le Rubicon. B'ionann breithiúnas an ghiúiré agus $480 milliún san iomlán. I dtriail 'Aaron v. Abex' sa bhliain 1998, ba é Lanier príomhabhcóide thar ceann grúpa oibrithe cruaiche a tholg galar [[Aispeist|aispeiste]] i muileann cruach in Alabama. Ba é $115 milliún breithiúnas an ghiúiré. Sa bhliain 2004, bhunaigh Lanier an Christian Trial Lawyers Association. === Cás dlí Vioxx === [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] m3lqmn6l9uktxnx9nan6nd8c3fbnd77 1320285 1320284 2026-07-12T16:18:48Z Ériugena 188 1320285 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is dlíodóir trialacha Meiriceánach agus bunaitheoir agus POF Ghnólacht Dlí Lanier é '''William Mark Lanier''' (rugadh é ar an 20 Deireadh Fómhair, 1960 ). Bhí sé i gceannas ar roinnt cásanna dlí ardphróifíle maidir le táirgí a raibh damáistí ar luach na mbilliún dollar mar thoradh orthu, lena n-áirítear púdar naíonán Johnson &amp;amp; Johnson agus druga Vioxx Merck &amp;amp; Co. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/1993/11/24/business/amoco-loses-oilfield-suit.html|work=The New York Times}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2005/08/20/business/jury-calls-merck-liable-in-death-of-man-on-vioxx.html|work=[[The New York Times]]}}</ref> <ref name="NYT2018">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/07/12/business/johnson-johnson-talcum-powder.html|work=The New York Times}}</ref> Is údar é freisin. <ref name="IVP1">{{Cite web-en|url=https://www.thriftbooks.com/a/w-mark-lanier/1788780/?msockid=102c34e5bb4568d4201c2383bad969d8|teideal=W. Mark Lanier|author=<!--Not stated-->|date=|work=Thrift Books|publisher=|access-date=22 April 2026|quote=}}</ref> == Luathshaol agus agus saol pearsanta == Rugadh Lanier ar an 20 Deireadh Fómhair, 1960, i [[Lubbock, Texas]] do dhíoltóir iarnróid agus bean tí. Ó 2005 i leith, bhí sé pósta agus cúigear clainne aige. <ref name="ap2005">{{Lua idirlín|url=https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/}}</ref> s é Kevin Roberts, a dheartháir céile iar-ionadaí stáit Texas, a sheas i gcoinne Dan Crenshaw i dtoghchán tosaigh na bPoblachtánach in 2018, chun teacht i gcomharbacht ar an gComhdhálaí Ted Poe a bhí dul ar scor. Le linn an fheachtais, mhaoinigh Lanier [[Coiste um ghníomhaíocht pholaitiúil|sár-PAC]] a Coiste neamhspleách um ghníomhaíocht pholaitiúil - caiteachas amháin fógraí i gcoinne Crenshaw. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.chron.com/news/politics/texas/article/Attack-ads-in-Houston-race-being-funded-by-12923612.php|work=[[Houston Chronicle]]}}</ref> Feictear Lanier mar charachtar leis an ainm céanna sa scannán ''Puncture'' in 2011. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abajournal.com/news/article/mark_lanier_..._movie_star_lawyer_plays_himself_in_movie_based_on_actual_ca|language=en|work=[[ABA Journal]]}}</ref> == Gairme dlí == Tar éis dó céim a bhaint amach ó Scoil Dlí Ollscoil Texas Tech i 1984, <ref name="ap2005">{{Lua idirlín|url=https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHays2005">Hays, Kristen (10 July 2005). [https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/ "Lawyer in Vioxx trial known for putting on a theatrical show"]. Associated Press<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 January</span> 2021</span>.</cite></ref> chuir Lanier tús lena ghairm dhlíthiúil ag obair i [[Houston, Texas|Houston]] do Fulbright &amp;amp; Jaworski (Norton Rose Fulbright anois), sna ranna achomhairc agus trialach. Sa bhliain 1990,, bhunaigh Lanier An Dlíghnólach Lanier. <ref name="ap2005" /> Rinne Lanier ionadaíocht ar son 'Rubicon Oil and Gas' sa bhliain 1990 i gcás dlí i gcoinne Amoco maidir le sárú conartha agus calaois. Fuair giúiré i [[Contae Matagorda, Texas|gContae Matagorda, Texas]] gur tharraing Amoco siar go mícheart ó chonradh chun olacheantar i Wyoming a dhíol le Rubicon. B'ionann breithiúnas an ghiúiré agus $480 milliún san iomlán. I dtriail 'Aaron v. Abex' sa bhliain 1998, ba é Lanier príomhabhcóide thar ceann grúpa oibrithe cruaiche a tholg galar [[Aispeist|aispeiste]] i muileann cruach in Alabama. Ba é $115 milliún breithiúnas an ghiúiré. Sa bhliain 2004, bhunaigh Lanier an Christian Trial Lawyers Association. === Cás dlí Vioxx === ==Tagairtí== [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] j2nsfddroidds7hky2vfmvxhveloki6 1320286 1320285 2026-07-12T16:21:30Z Ériugena 188 1320286 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is dlíodóir trialacha Meiriceánach agus bunaitheoir agus POF Ghnólacht Dlí Lanier é '''William Mark Lanier''' (rugadh é ar an 20 Deireadh Fómhair, 1960 ). Bhí sé i gceannas ar roinnt cásanna dlí ardphróifíle maidir le táirgí a raibh damáistí ar luach na mbilliún dollar mar thoradh orthu, lena n-áirítear púdar naíonán Johnson &amp;amp; Johnson agus druga Vioxx Merck &amp;amp; Co. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/1993/11/24/business/amoco-loses-oilfield-suit.html|work=The New York Times}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2005/08/20/business/jury-calls-merck-liable-in-death-of-man-on-vioxx.html|work=[[The New York Times]]}}</ref> <ref name="NYT2018">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/07/12/business/johnson-johnson-talcum-powder.html|work=The New York Times}}</ref> Is údar é freisin. <ref name="IVP1">{{Cite web-en|url=https://www.thriftbooks.com/a/w-mark-lanier/1788780/?msockid=102c34e5bb4568d4201c2383bad969d8|teideal=W. Mark Lanier|author=<!--Not stated-->|date=|work=Thrift Books|publisher=|access-date=22 April 2026|quote=}}</ref> == Luathshaol agus agus saol pearsanta == Rugadh Lanier ar an 20 Deireadh Fómhair, 1960, i [[Lubbock, Texas]] do dhíoltóir iarnróid agus bean tí. Ó 2005 i leith, bhí sé pósta agus cúigear clainne aige. <ref name="ap2005">{{Lua idirlín|url=https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/}}</ref> s é Kevin Roberts, a dheartháir céile iar-ionadaí stáit Texas, a sheas i gcoinne Dan Crenshaw i dtoghchán tosaigh na bPoblachtánach in 2018, chun teacht i gcomharbacht ar an gComhdhálaí Ted Poe a bhí dul ar scor. Le linn an fheachtais, mhaoinigh Lanier [[Coiste um ghníomhaíocht pholaitiúil|sár-PAC]] a Coiste neamhspleách um ghníomhaíocht pholaitiúil - caiteachas amháin fógraí i gcoinne Crenshaw. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.chron.com/news/politics/texas/article/Attack-ads-in-Houston-race-being-funded-by-12923612.php|work=[[Houston Chronicle]]}}</ref> Feictear Lanier mar charachtar leis an ainm céanna sa scannán ''Puncture'' in 2011. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abajournal.com/news/article/mark_lanier_..._movie_star_lawyer_plays_himself_in_movie_based_on_actual_ca|language=en|work=[[ABA Journal]]}}</ref> == Gairme dlí == Tar éis dó céim a bhaint amach ó Scoil Dlí Ollscoil Texas Tech i 1984, <ref name="ap2005">{{Lua idirlín|url=https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHays2005">Hays, Kristen (10 July 2005). [https://www.spokesman.com/stories/2005/jul/10/lawyer-in-vioxx-trial-known-for-putting-on-a/ "Lawyer in Vioxx trial known for putting on a theatrical show"]. Associated Press<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 January</span> 2021</span>.</cite></ref> chuir Lanier tús lena ghairm dhlíthiúil ag obair i [[Houston, Texas|Houston]] do Fulbright &amp;amp; Jaworski (Norton Rose Fulbright anois), sna ranna achomhairc agus trialach. Sa bhliain 1990,, bhunaigh Lanier An Dlíghnólach Lanier. <ref name="ap2005" /> Rinne Lanier ionadaíocht ar son 'Rubicon Oil and Gas' sa bhliain 1990 i gcás dlí i gcoinne Amoco maidir le sárú conartha agus calaois. Fuair giúiré i [[Contae Matagorda, Texas|gContae Matagorda, Texas]] gur tharraing Amoco siar go mícheart ó chonradh chun olacheantar i Wyoming a dhíol le Rubicon. B'ionann breithiúnas an ghiúiré agus $480 milliún san iomlán. I dtriail 'Aaron v. Abex' sa bhliain 1998, ba é Lanier príomhabhcóide thar ceann grúpa oibrithe cruaiche a tholg galar [[Aispeist|aispeiste]] i muileann cruach in Alabama. Ba é $115 milliún breithiúnas an ghiúiré. Sa bhliain 2004, bhunaigh Lanier an Christian Trial Lawyers Association. === Cás dlí Vioxx === ==Naisc sheachtracha== * [https://www.theguardian.com/media/2026/jul/12/mark-lanier-the-lawyer-who-took-on-meta-and-google-and-won-interview This was a righteous case. A holy war’: the lawyer who took on Meta and Google – and won.] ==Tagairtí== [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] sl4j8e3nr2k2l692zc52xadid2tnucq 0 127064 1320287 2026-07-12T16:51:05Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:gd:Special:Redirect/revision/583255|Garbhan MacAoidh]]" 1320287 wikitext text/x-wiki '''Ba scríbhneoir agus aistritheoir Gaeilge agus Esperanto é''' '''Garbhan MacAoidh''' (Béarla: '''Girvan Christie McKay''').. Rugadh é [[14 Lúnasa|ar an 14 Lúnasa]] [[1929]] i Todos Santos del Chapare, sa Bholaiv, agus é de bhunadh na hAlban; áit a raibh a athair ag obair mar mhisinéir. Bhog an teaghlach go dtí an Spáinn agus an Phortaingéil, agus bhí sé ina mhac léinn i nGlaschú idir 1940 agus 1946. D’fhill an teaghlach ar an bPortaingéil tar éis an chogaidh. Agus é ag obair mar bhainisteoir scoile teanga i Manchain, d’fhreastail sé ar ranganna Gaeilge agus bhuail sé lena bhean chéile, Máire, ansin. D’oibrigh siad mar mhisinéirí agus mar mhúinteoirí in [[:gd:Fara,_Sealtainn|Eilean nan Caorach]] agus rinne sé oiliúint mar mhinistir in [[Obar Dheathain]] . Bhí sé ina mhinistir i [[Buenos Aires|mBuenos Aires]] idir 1969 agus 1974, san Strath idir 1974 agus 1979, agus ansin i [[Tulach Mhór|dTulach Mhór]] . Scríobh sé innéacs Béarla don fhoclóir Dwelly, agus go leor aistí i [[Gairm]] agus san iris Esperanto [[Monato]] . == Aistriúcháin == D’fhoilsigh sé aistriúcháin [[Antonio Machado|ar Antonio Machado Ruiz]] agus [[France Prešeren]] in Gairm. == Leabhair == * {{Cite book-en}} == Tagairtí == <references /> cq60oscegpmb6x2968vnmnr9qrk9s4o 1320288 1320287 2026-07-12T17:10:08Z Ériugena 188 1320288 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba scríbhneoir agus aistritheoir Gaeilge agus Esperanto é '''Garbhan MacAoidh''' (Béarla: '''''Girvan Christie McKay'##'''') Rugadh é [[14 Lúnasa|ar an 14 Lúnasa]] [[1929]] i Todos Santos del Chapare, sa Bholaiv, agus é de bhunadh na hAlban; áit a raibh a athair ag obair mar mhisinéir. Bhog an teaghlach go dtí an Spáinn agus an Phortaingéil, agus bhí sé ina mhac léinn i nGlaschú idir 1940 agus 1946. D’fhill an teaghlach ar an bPortaingéil tar éis an chogaidh. Agus é ag obair mar bhainisteoir scoile teanga i Manchain, d’fhreastail sé ar ranganna Gaeilge agus bhuail sé lena bhean chéile, Máire, ansin. D’oibrigh siad mar mhisinéirí agus mar mhúinteoirí in [[:gd:Fara,_Sealtainn|Eilean nan Caorach]] agus rinne sé oiliúint mar mhinistir in [[Obar Dheathain]] . Bhí sé ina mhinistir i [[Buenos Aires|mBuenos Aires]] idir 1969 agus 1974, san Strath idir 1974 agus 1979, agus ansin i [[Tulach Mhór|dTulach Mhór]] . Scríobh sé innéacs Béarla don fhoclóir Dwelly, agus go leor aistí i [[Gairm]] agus san iris Esperanto [[Monato]] . Fuair bás ar an 9 Eanáir 2024 in Ospidéal Réigiúnach Lár na Tír na Tulaí Móire. == Aistriúcháin == D’fhoilsigh sé aistriúcháin [[Antonio Machado|ar Antonio Machado Ruiz]] agus [[France Prešeren]] in Gairm. ==Naisc sheachtracha== * [https://rip.ie/death-notice/condolences/girvan-mc-kay-garbhan-macaoidh-offaly-tullamore-542602?page=1&records=60&sortFields=a.createdAt&sortDirection=DESCCondolence Book for Girvan MC KAY (GARBHAN MacAOIDH)] * [https://offalyhistoryblog.com/2024/01/16/the-late-girvan-mckay-garbhan-macaoidh-tullamore-by-declan-mcsweeney/[he late Girvan McKay/Garbhan MacAoidh, Tullamore. By Declan McSweeney. Blog No 565, 16th Jan 2024] == Leabhair == * {{Cite book-en}} == Tagairtí == <references /> 8ez63ill1p2cvjof0w07o3e6jfic9ty 1320290 1320288 2026-07-12T17:26:40Z Ériugena 188 1320290 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba scríbhneoir agus aistritheoir Gaeilge agus Esperanto é '''Garbhan MacAoidh''' ({{Lang-en|'''''Girvan Christie McKay'''''}}) Rugadh é [[14 Lúnasa|ar an 14 Lúnasa]] [[1929]] i Todos Santos del Chapare, sa Bholaiv, agus é de bhunadh na hAlban; áit a raibh a athair ag obair mar mhisinéir. Bhog an teaghlach go dtí an Spáinn agus an Phortaingéil, agus bhí sé ina mhac léinn i nGlaschú idir 1940 agus 1946. D’fhill an teaghlach ar an bPortaingéil tar éis an chogaidh. Agus é ag obair mar bhainisteoir scoile teanga i Manchain, d’fhreastail sé ar ranganna Gaeilge agus bhuail sé lena bhean chéile, Máire, ansin. D’oibrigh siad mar mhisinéirí agus mar mhúinteoirí in [[:gd:Fara,_Sealtainn|Eilean nan Caorach]] agus rinne sé oiliúint mar mhinistir in [[Obar Dheathain]] . Bhí sé ina mhinistir i [[Buenos Aires|mBuenos Aires]] idir 1969 agus 1974, san Strath idir 1974 agus 1979, agus ansin i [[Tulach Mhór|dTulach Mhór]] . Scríobh sé innéacs Béarla don fhoclóir Dwelly, agus go leor aistí i [[Gairm]] agus san iris Esperanto [[Monato]] . Fuair Garbhan bás ar an 9 Eanáir 2024, in Ospidéal Réigiúnach Lár na Tír na Tulaí Móire. == Aistriúcháin == D’fhoilsigh sé aistriúcháin [[Antonio Machado|ar Antonio Machado Ruiz]] agus [[France Prešeren]] in Gairm. ==Naisc sheachtracha== * [https://rip.ie/death-notice/condolences/girvan-mc-kay-garbhan-macaoidh-offaly-tullamore-542602?page=1&records=60&sortFields=a.createdAt&sortDirection=DESCCondolence Book for Girvan MC KAY (GARBHAN MacAOIDH)] * [https://offalyhistoryblog.com/2024/01/16/the-late-girvan-mckay-garbhan-macaoidh-tullamore-by-declan-mcsweeney/[he late Girvan McKay/Garbhan MacAoidh, Tullamore. By Declan McSweeney. Blog No 565, 16th Jan 2024] == Leabhair == * {{Cite book-en}} == Tagairtí == <references /> qqiq70m5iwn2ffzx0rzf69l7mzdis5e 0 127065 1320297 2026-07-12T18:43:54Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:eo:Special:Redirect/revision/9020329|Harry Harrison]]" 1320297 wikitext text/x-wiki '''Ba scríbhneoir Meiriceánach agus iar-uachtarán ar World SF — eagraíocht idirnáisiúnta de scríbhneoirí agus d’eagarthóirí ficsean eolaíochta — é Harry Maxwell Harrison (a rugadh ar an 12 Márta 1925 i Stamford, Connecticut; a fuair bás i gCrowborough, Sasana, ar an 15 Lúnasa 2012).''' Ba shíochánaí é, Esperantóir, a d'fhoghlaim Esperanto ina óige agus le linn a sheirbhíse míleata . Bhí sé ina bhall den UEA ó 1945 agus ina bhall de Choiste Pátrúnachta Oinigh an UEA . Fiú amháin, bhí sé ina uachtarán oinigh ar Chumann Esperanto na hÉireann agus ina bhall oinigh de roinnt cumann Esperanto. Léirigh Harry Harrison, Esperanto mar theanga do shochaithe amach anseo i mórán dá ghearrscéalta agus '''tharraing''' sé eiseamail aisti. Uaireanta bíonn na samplaí seo beagáinín aisteach, agus ní bhíonn sé soiléir i gcónaí ar cheart go léireodh sé seo éabhlóid nó canúint Esperanto ar feadh na mílaoisí. Bhí cáil mhór air a ghearrscéal "''Make room! Make room!''" (donu spacon!) mar gheall ar an scannán agus an scannán teilifíse "Soylent Green ", a d'eascair bunaithe air.ATháinig aithne mhaith ar an scannán agus ar an scannán teilifíse "Soylent Green", a bhí bunaithe air. == Saol pearsanta == Rugadh Harrison mar Henry Maxwell Dempsey ar (ach ní raibh a fhios aige é seo go dtí go raibh sé tríocha bliain d'aois, nuair a d'athraigh sé a ainm go dleathach go Harry Max Harrison). Ba í an Ria Kirjassoff, bhean Ghiúdach, a mháthair, a rugadh i [[Ríge]], [[An Laitvia|sa Laitvia]] (san iar- [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] ), agus ba de shliocht Éireannach a athair Henry Leo Dempsey mar gur as [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] a bhí máthair a athar. Rugadh é i [[Stamford, Connecticut]], ach bhí cónaí air i go leor áiteanna ar fud an domhain, lena n-áirítear [[Meicsiceo]], [[Sasana]], [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]], [[an Danmhairg]] agus [[an Iodáil]] . Le linn [[An Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogadh Domhanda,]] d'fhóin sé in [[Arm na Stát Aontaithe]] . Ba chainteoir Esperanto é (is minic a fheictear an teanga ina ghearrscéalta) agus bhí sé ina uachtarán oinigh ar Chumann Esperanto na hÉireann roimhe sin, agus ina bhall oinigh den chomhlachas náisiúnta Meiriceánach 'Esperanto League for North America' ar a dtugtar 'Esperanto-USA' anois agus bhí sé ina bhall d'eagraíochtaí Esperanto eile freisin, agus ó 1945 i <a href="https://eo.wikipedia.org/wiki/Universala_Esperanto-Asocio" rel="mw:ExtLink" title="Universala Esperanto-Asocio" class="cx-link" data-linkid="272">Universala Esperanto-Asocio</a>, (Cumann Esperanto Uilíoch), a bhí sé ina bhall de <a href="https://eo.wikipedia.org/wiki/Honora_Patrona_Komitato_de_UEA" rel="mw:ExtLink" title="Honora Patrona Komitato de UEA" class="cx-link" data-linkid="273">Honora Patrona Komitato de UEA</a> . Le déanaí, bhí cónaí air in [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] agus bhí árasán aige i Brighton le haghaidh cuairteanna ar [[Sasana|Shasana]] . Phós Harrison Joan (née Merkler) i 1954 i [[Nua-Eabhrac (cathair)|gCathair Nua-Eabhrac]], agus mhair an pósadh go dtí gur bhásaigh sí de bharr ailse i 2002. Bhí beirt pháistí acu, Todd (rugadh 1955) agus Moira (rugadh 1959), agus thiomnaigh sé an leabhar ''[[Make Room! Make Room!|Make Room!]]'' ''[[Make Room! Make Room!|Make Room!]]'' dóibh. == Liosta na n-oibreacha == * Vilĉjo, la galaksia heroo *** sur la planedo de robotaj sklavoj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Robot Slaves'') *** sur la planedo de enbotelaj cerboj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Bottled Brains'') *** sur la planedo de sengusta plezuro (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Tasteless Pleasure'') *** sur la planedo de zombiaj vampiroj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Zombie Vampires'') *** sur la planedo de dek mil baroj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Ten Thousand Bars'') *** la fina absurda aventuro (''Bill, the Galactic Hero: the Final Incoherent Adventure'') * [[Tríológ|Triológ]] " "Mortmondo" (D''eathworld'' ) ## Mortmondo 1 (la mondo de la morto) ## Mortmondo 2 (la mondo de la sklavoj) ## Mortmondo 3 (la mondo de la barbaroj) * Sraith ""[[:eo:Rustimuna_Ŝtalrato|Rustimuna Ŝtalrato]]" (''Stainless Steel Rat'') ** ''[[The Stainless Steel Rat|An Francach Cruach Dhosmálta]]'' ( [[1961]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat's Revenge|Díoltas an Fhrancaigh Cruach Dhosmálta]]'' ( [[1970]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Saves the World|Sábhálann an Francach Cruach Dhosmálta an Domhan]]'' ( [[1972]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Wants You|Tá an Francach Cruach Dhosmálta ag Teastáil uait]]'' ( [[1978]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat for President|An Francach Cruach Dhosmálta don Uachtarán]]'' ( [[1982]] ) ** ''Rugadh Francach Cruach Dhosmálta'' ( [[1985]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Gets Drafted|An Francach Cruach Dhosmálta á Dréachtú]]'' ( [[1987]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Sings the Blues|Canann an Francach Cruach Dhosmálta na Gormacha]]'' ( [[1995]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Goes to Hell|Téann an Francach Cruach Dhosmálta go hIfreann]]'' ( [[1998]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Joins the Circus|An Francach Cruach Dhosmálta ag Dul isteach sa Sorcas]]'' ( [[2000]] ) * [[Tríológ|Triológ]] "Édin" ** Thiar Éidin ** Geimhreadh in Éidin ** Fill ar ais go hÉidin * Sraith "An Casúr agus an Chrois" (la martelo kaj la kruco) *** ''The Hammer and the Cross'' *** ''LeOne King's Way'' *** ''King and Emperor'' * Sraith ""Al la steloj" " ( ''Chun na réaltaí'' ) *** Hejmmondo (''homeworld'') *** Radmondo (''wheelworld'') *** Stelmondo (''starworld'')) == Le feiceáil in [[Esperanto]] == ** [[:eo:Naskiĝo_de_la_Rustimuna_Ŝtalrato|Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]]<ref>Giorgio Silfer, Harry Harrison, usonano plej ŝatata en Rusio, Literatura Foiro, oktobro 2017.</ref>. Trad. [[:eo:Reinhard_Fössmeier|Reinhard Fössmeier]], [[:eo:Edmund_Grimley_Evans|Edmund Grimley Evans]], [[:eo:Rob_Helm|Rob Helm]], [[:eo:Konrad_Hinsen|Konrad Hinsen]], [[:eo:Pierre_Jelenc|Pierre Jelenc]], [[:eo:Jorge_Llambias|Jorge Llambias]], [[:eo:Kevin_Schoedel|Kevin Schoedel]] kaj [[:eo:Mark_Weddell|Mark Weddell]]. [[:eo:Jekaterinburg|Jekaterinburg]]: [[:eo:Sezonoj|Sezonoj]], 1996. ** [[:eo:La_stratoj_de_Aŝkelono|La stratoj de Aŝkelono]]. Tradukis [[:eo:William_Auld|William Auld]]. [[:eo:Jekaterinburg|Jekaterinburg]]: [[:eo:Sezonoj|Sezonoj]], 1994. ** [[:eo:La_kaptita_universo|La kaptita universo]]. Tradukis [[:eo:Andrej_Grigorjevskij|Andrej Grigorjevskij]], Pentristo [[:eo:Vjaĉeslav_Te|Vjaĉeslav Te]]. [[:eo:Moskvo|Moskvo]]: [[:eo:Impeto|Impeto]], 2001. 176 p.&#x20;[[:eo:Special:BookSources/5716100864|ISBN 5-7161-0086-4]] ** [[:eo:Invado:_Tero|Invado: Tero]]. Trad. M. Ĉertilov. [[:eo:Moskvo|Moskvo]]: [[:eo:Impeto|Impeto]], 2012. ** ''La verda estonteco'', trad. J. Davies. [[:eo:Dublino|Dublino]]: E-Asocio de Irlando.Breith an Fhrancaigh Chruach Saor ó Mheirg . Aistrithe ag Reinhard Fössmeier, Edmund Grimley Evans, Rob Helm, Konrad Hinsen, Pierre Jelenc, Jorge Llambias, Kevin Schoedel agus Mark Weddell . [[Yekaterinburg]] : Seasons, 1996. * [[La stratoj de Aŝkelono|Sráideanna Ashkelon]] . Aistrithe ag [[William Auld]] . [[Yekaterinburg]] : Séasúir, 1994. * [[La kaptita universo|An Cruinne faoi Bhraighdeanas]] . Aistrithe ag Andrei Grigorevsky, Péintéir [[Vjaĉeslav Te|Vyacheslav Te]] . [[Moscó]] : Impeto, 2001. 176 lch.&nbsp;ISBN 5-7161-0086-4 * [[Invado: Tero|Ionradh: An Domhan]] . Aistrithe ag M. Chertilov. [[Moscó]] : Impeto, 2012. * ''An Todhchaí Glas'', aistriúchán le J. Davies. [[Baile Átha Cliath]] : Cumann Ríomhphoist na hÉireann. === Leabharliosta === * Gunnar Gällmo : ''Harry Harrison, 12.3.1925-15.8.2012'' . Almanac Beletra ( 16 ), Feabhra 2013. lgh. 43-45. == Naisc sheachtracha ==   * [http://www.harryharrison.com/ suíomh gréasáin oifigiúil] ( {{En}} ) * [http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?Harry_Harrison beathaisnéis ar an suíomh gréasáin ''isfdb.org''] ( {{En}} ) * http://www.scifiworld.cz/author.php?AuthorID=45 Arkivigite je chartlann * http://web.lib.usf.edu/usflibraries/special_collections.html Arkivigite je == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Básanna in 2012]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] 1sw8kkb82hfrarwv5tyvrw7q252gjhw 1320299 1320297 2026-07-12T18:45:22Z Ériugena 188 1320299 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba scríbhneoir Meiriceánach agus iar-uachtarán ar World SF — eagraíocht idirnáisiúnta de scríbhneoirí agus d’eagarthóirí ficsean eolaíochta — é Harry Maxwell Harrison (a rugadh ar an 12 Márta 1925 i Stamford, Connecticut; a fuair bás i gCrowborough, Sasana, ar an 15 Lúnasa 2012). Ba shíochánaí é, Esperantóir, a d'fhoghlaim Esperanto ina óige agus le linn a sheirbhíse míleata . Bhí sé ina bhall den UEA ó 1945 agus ina bhall de Choiste Pátrúnachta Oinigh an UEA . Fiú amháin, bhí sé ina uachtarán oinigh ar Chumann Esperanto na hÉireann agus ina bhall oinigh de roinnt cumann Esperanto. Léirigh Harry Harrison, Esperanto mar theanga do shochaithe amach anseo i mórán dá ghearrscéalta agus tharraing sé eiseamail aisti. Uaireanta bíonn na samplaí seo beagáinín aisteach, agus ní bhíonn sé soiléir i gcónaí ar cheart go léireodh sé seo éabhlóid nó canúint Esperanto ar feadh na mílaoisí. Bhí cáil mhór air a ghearrscéal "''Make room! Make room!''" (donu spacon!) mar gheall ar an scannán agus an scannán teilifíse "Soylent Green ", a d'eascair bunaithe air.ATháinig aithne mhaith ar an scannán agus ar an scannán teilifíse "Soylent Green", a bhí bunaithe air. == Saol pearsanta == Rugadh Harrison mar Henry Maxwell Dempsey ar (ach ní raibh a fhios aige é seo go dtí go raibh sé tríocha bliain d'aois, nuair a d'athraigh sé a ainm go dleathach go Harry Max Harrison). Ba í an Ria Kirjassoff, bhean Ghiúdach, a mháthair, a rugadh i [[Ríge]], [[An Laitvia|sa Laitvia]] (san iar- [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] ), agus ba de shliocht Éireannach a athair Henry Leo Dempsey mar gur as [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] a bhí máthair a athar. Rugadh é i [[Stamford, Connecticut]], ach bhí cónaí air i go leor áiteanna ar fud an domhain, lena n-áirítear [[Meicsiceo]], [[Sasana]], [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]], [[an Danmhairg]] agus [[an Iodáil]] . Le linn [[An Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogadh Domhanda,]] d'fhóin sé in [[Arm na Stát Aontaithe]] . Ba chainteoir Esperanto é (is minic a fheictear an teanga ina ghearrscéalta) agus bhí sé ina uachtarán oinigh ar Chumann Esperanto na hÉireann roimhe sin, agus ina bhall oinigh den chomhlachas náisiúnta Meiriceánach 'Esperanto League for North America' ar a dtugtar 'Esperanto-USA' anois agus bhí sé ina bhall d'eagraíochtaí Esperanto eile freisin, agus ó 1945 i <a href="https://eo.wikipedia.org/wiki/Universala_Esperanto-Asocio" rel="mw:ExtLink" title="Universala Esperanto-Asocio" class="cx-link" data-linkid="272">Universala Esperanto-Asocio</a>, (Cumann Esperanto Uilíoch), a bhí sé ina bhall de <a href="https://eo.wikipedia.org/wiki/Honora_Patrona_Komitato_de_UEA" rel="mw:ExtLink" title="Honora Patrona Komitato de UEA" class="cx-link" data-linkid="273">Honora Patrona Komitato de UEA</a> . Le déanaí, bhí cónaí air in [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] agus bhí árasán aige i Brighton le haghaidh cuairteanna ar [[Sasana|Shasana]] . Phós Harrison Joan (née Merkler) i 1954 i [[Nua-Eabhrac (cathair)|gCathair Nua-Eabhrac]], agus mhair an pósadh go dtí gur bhásaigh sí de bharr ailse i 2002. Bhí beirt pháistí acu, Todd (rugadh 1955) agus Moira (rugadh 1959), agus thiomnaigh sé an leabhar ''[[Make Room! Make Room!|Make Room!]]'' ''[[Make Room! Make Room!|Make Room!]]'' dóibh. == Liosta na n-oibreacha == * Vilĉjo, la galaksia heroo *** sur la planedo de robotaj sklavoj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Robot Slaves'') *** sur la planedo de enbotelaj cerboj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Bottled Brains'') *** sur la planedo de sengusta plezuro (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Tasteless Pleasure'') *** sur la planedo de zombiaj vampiroj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Zombie Vampires'') *** sur la planedo de dek mil baroj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Ten Thousand Bars'') *** la fina absurda aventuro (''Bill, the Galactic Hero: the Final Incoherent Adventure'') * [[Tríológ|Triológ]] " "Mortmondo" (D''eathworld'' ) ## Mortmondo 1 (la mondo de la morto) ## Mortmondo 2 (la mondo de la sklavoj) ## Mortmondo 3 (la mondo de la barbaroj) * Sraith ""[[:eo:Rustimuna_Ŝtalrato|Rustimuna Ŝtalrato]]" (''Stainless Steel Rat'') ** ''[[The Stainless Steel Rat|An Francach Cruach Dhosmálta]]'' ( [[1961]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat's Revenge|Díoltas an Fhrancaigh Cruach Dhosmálta]]'' ( [[1970]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Saves the World|Sábhálann an Francach Cruach Dhosmálta an Domhan]]'' ( [[1972]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Wants You|Tá an Francach Cruach Dhosmálta ag Teastáil uait]]'' ( [[1978]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat for President|An Francach Cruach Dhosmálta don Uachtarán]]'' ( [[1982]] ) ** ''Rugadh Francach Cruach Dhosmálta'' ( [[1985]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Gets Drafted|An Francach Cruach Dhosmálta á Dréachtú]]'' ( [[1987]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Sings the Blues|Canann an Francach Cruach Dhosmálta na Gormacha]]'' ( [[1995]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Goes to Hell|Téann an Francach Cruach Dhosmálta go hIfreann]]'' ( [[1998]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Joins the Circus|An Francach Cruach Dhosmálta ag Dul isteach sa Sorcas]]'' ( [[2000]] ) * [[Tríológ|Triológ]] "Édin" ** Thiar Éidin ** Geimhreadh in Éidin ** Fill ar ais go hÉidin * Sraith "An Casúr agus an Chrois" (la martelo kaj la kruco) *** ''The Hammer and the Cross'' *** ''LeOne King's Way'' *** ''King and Emperor'' * Sraith ""Al la steloj" " ( ''Chun na réaltaí'' ) *** Hejmmondo (''homeworld'') *** Radmondo (''wheelworld'') *** Stelmondo (''starworld'')) == Le feiceáil in [[Esperanto]] == ** [[:eo:Naskiĝo_de_la_Rustimuna_Ŝtalrato|Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]]<ref>Giorgio Silfer, Harry Harrison, usonano plej ŝatata en Rusio, Literatura Foiro, oktobro 2017.</ref>. Trad. [[:eo:Reinhard_Fössmeier|Reinhard Fössmeier]], [[:eo:Edmund_Grimley_Evans|Edmund Grimley Evans]], [[:eo:Rob_Helm|Rob Helm]], [[:eo:Konrad_Hinsen|Konrad Hinsen]], [[:eo:Pierre_Jelenc|Pierre Jelenc]], [[:eo:Jorge_Llambias|Jorge Llambias]], [[:eo:Kevin_Schoedel|Kevin Schoedel]] kaj [[:eo:Mark_Weddell|Mark Weddell]]. [[:eo:Jekaterinburg|Jekaterinburg]]: [[:eo:Sezonoj|Sezonoj]], 1996. ** [[:eo:La_stratoj_de_Aŝkelono|La stratoj de Aŝkelono]]. Tradukis [[:eo:William_Auld|William Auld]]. [[:eo:Jekaterinburg|Jekaterinburg]]: [[:eo:Sezonoj|Sezonoj]], 1994. ** [[:eo:La_kaptita_universo|La kaptita universo]]. Tradukis [[:eo:Andrej_Grigorjevskij|Andrej Grigorjevskij]], Pentristo [[:eo:Vjaĉeslav_Te|Vjaĉeslav Te]]. [[:eo:Moskvo|Moskvo]]: [[:eo:Impeto|Impeto]], 2001. 176 p.&#x20;[[:eo:Special:BookSources/5716100864|ISBN 5-7161-0086-4]] ** [[:eo:Invado:_Tero|Invado: Tero]]. Trad. M. Ĉertilov. [[:eo:Moskvo|Moskvo]]: [[:eo:Impeto|Impeto]], 2012. ** ''La verda estonteco'', trad. J. Davies. [[:eo:Dublino|Dublino]]: E-Asocio de Irlando.Breith an Fhrancaigh Chruach Saor ó Mheirg . Aistrithe ag Reinhard Fössmeier, Edmund Grimley Evans, Rob Helm, Konrad Hinsen, Pierre Jelenc, Jorge Llambias, Kevin Schoedel agus Mark Weddell . [[Yekaterinburg]] : Seasons, 1996. * [[La stratoj de Aŝkelono|Sráideanna Ashkelon]] . Aistrithe ag [[William Auld]] . [[Yekaterinburg]] : Séasúir, 1994. * [[La kaptita universo|An Cruinne faoi Bhraighdeanas]] . Aistrithe ag Andrei Grigorevsky, Péintéir [[Vjaĉeslav Te|Vyacheslav Te]] . [[Moscó]] : Impeto, 2001. 176 lch.&nbsp;ISBN 5-7161-0086-4 * [[Invado: Tero|Ionradh: An Domhan]] . Aistrithe ag M. Chertilov. [[Moscó]] : Impeto, 2012. * ''An Todhchaí Glas'', aistriúchán le J. Davies. [[Baile Átha Cliath]] : Cumann Ríomhphoist na hÉireann. === Leabharliosta === * Gunnar Gällmo : ''Harry Harrison, 12.3.1925-15.8.2012'' . Almanac Beletra ( 16 ), Feabhra 2013. lgh. 43-45. == Naisc sheachtracha ==   * [http://www.harryharrison.com/ suíomh gréasáin oifigiúil] ( {{En}} ) * [http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?Harry_Harrison beathaisnéis ar an suíomh gréasáin ''isfdb.org''] ( {{En}} ) * http://www.scifiworld.cz/author.php?AuthorID=45 Arkivigite je chartlann * http://web.lib.usf.edu/usflibraries/special_collections.html Arkivigite je == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Básanna in 2012]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] ejvmgrwvzxs1wqq635a99y1v52up8sm 1320300 1320299 2026-07-12T18:45:52Z Ériugena 188 1320300 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba scríbhneoir Meiriceánach agus iar-uachtarán ar World SF — eagraíocht idirnáisiúnta de scríbhneoirí agus d’eagarthóirí ficsean eolaíochta — é '''Harry Maxwell Harrison''' (a rugadh ar an 12 Márta 1925 i Stamford, Connecticut; a fuair bás i gCrowborough, Sasana, ar an 15 Lúnasa 2012). Ba shíochánaí é, Esperantóir, a d'fhoghlaim Esperanto ina óige agus le linn a sheirbhíse míleata . Bhí sé ina bhall den UEA ó 1945 agus ina bhall de Choiste Pátrúnachta Oinigh an UEA . Fiú amháin, bhí sé ina uachtarán oinigh ar Chumann Esperanto na hÉireann agus ina bhall oinigh de roinnt cumann Esperanto. Léirigh Harry Harrison, Esperanto mar theanga do shochaithe amach anseo i mórán dá ghearrscéalta agus tharraing sé eiseamail aisti. Uaireanta bíonn na samplaí seo beagáinín aisteach, agus ní bhíonn sé soiléir i gcónaí ar cheart go léireodh sé seo éabhlóid nó canúint Esperanto ar feadh na mílaoisí. Bhí cáil mhór air a ghearrscéal "''Make room! Make room!''" (donu spacon!) mar gheall ar an scannán agus an scannán teilifíse "Soylent Green ", a d'eascair bunaithe air.ATháinig aithne mhaith ar an scannán agus ar an scannán teilifíse "Soylent Green", a bhí bunaithe air. == Saol pearsanta == Rugadh Harrison mar Henry Maxwell Dempsey ar (ach ní raibh a fhios aige é seo go dtí go raibh sé tríocha bliain d'aois, nuair a d'athraigh sé a ainm go dleathach go Harry Max Harrison). Ba í an Ria Kirjassoff, bhean Ghiúdach, a mháthair, a rugadh i [[Ríge]], [[An Laitvia|sa Laitvia]] (san iar- [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] ), agus ba de shliocht Éireannach a athair Henry Leo Dempsey mar gur as [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] a bhí máthair a athar. Rugadh é i [[Stamford, Connecticut]], ach bhí cónaí air i go leor áiteanna ar fud an domhain, lena n-áirítear [[Meicsiceo]], [[Sasana]], [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]], [[an Danmhairg]] agus [[an Iodáil]] . Le linn [[An Dara Cogadh Domhanda|an Dara Cogadh Domhanda,]] d'fhóin sé in [[Arm na Stát Aontaithe]] . Ba chainteoir Esperanto é (is minic a fheictear an teanga ina ghearrscéalta) agus bhí sé ina uachtarán oinigh ar Chumann Esperanto na hÉireann roimhe sin, agus ina bhall oinigh den chomhlachas náisiúnta Meiriceánach 'Esperanto League for North America' ar a dtugtar 'Esperanto-USA' anois agus bhí sé ina bhall d'eagraíochtaí Esperanto eile freisin, agus ó 1945 i <a href="https://eo.wikipedia.org/wiki/Universala_Esperanto-Asocio" rel="mw:ExtLink" title="Universala Esperanto-Asocio" class="cx-link" data-linkid="272">Universala Esperanto-Asocio</a>, (Cumann Esperanto Uilíoch), a bhí sé ina bhall de <a href="https://eo.wikipedia.org/wiki/Honora_Patrona_Komitato_de_UEA" rel="mw:ExtLink" title="Honora Patrona Komitato de UEA" class="cx-link" data-linkid="273">Honora Patrona Komitato de UEA</a> . Le déanaí, bhí cónaí air in [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éirinn]] agus bhí árasán aige i Brighton le haghaidh cuairteanna ar [[Sasana|Shasana]] . Phós Harrison Joan (née Merkler) i 1954 i [[Nua-Eabhrac (cathair)|gCathair Nua-Eabhrac]], agus mhair an pósadh go dtí gur bhásaigh sí de bharr ailse i 2002. Bhí beirt pháistí acu, Todd (rugadh 1955) agus Moira (rugadh 1959), agus thiomnaigh sé an leabhar ''[[Make Room! Make Room!|Make Room!]]'' ''[[Make Room! Make Room!|Make Room!]]'' dóibh. == Liosta na n-oibreacha == * Vilĉjo, la galaksia heroo *** sur la planedo de robotaj sklavoj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Robot Slaves'') *** sur la planedo de enbotelaj cerboj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Bottled Brains'') *** sur la planedo de sengusta plezuro (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Tasteless Pleasure'') *** sur la planedo de zombiaj vampiroj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Zombie Vampires'') *** sur la planedo de dek mil baroj (''Bill, the Galactic Hero on the Planet of Ten Thousand Bars'') *** la fina absurda aventuro (''Bill, the Galactic Hero: the Final Incoherent Adventure'') * [[Tríológ|Triológ]] " "Mortmondo" (D''eathworld'' ) ## Mortmondo 1 (la mondo de la morto) ## Mortmondo 2 (la mondo de la sklavoj) ## Mortmondo 3 (la mondo de la barbaroj) * Sraith ""[[:eo:Rustimuna_Ŝtalrato|Rustimuna Ŝtalrato]]" (''Stainless Steel Rat'') ** ''[[The Stainless Steel Rat|An Francach Cruach Dhosmálta]]'' ( [[1961]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat's Revenge|Díoltas an Fhrancaigh Cruach Dhosmálta]]'' ( [[1970]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Saves the World|Sábhálann an Francach Cruach Dhosmálta an Domhan]]'' ( [[1972]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Wants You|Tá an Francach Cruach Dhosmálta ag Teastáil uait]]'' ( [[1978]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat for President|An Francach Cruach Dhosmálta don Uachtarán]]'' ( [[1982]] ) ** ''Rugadh Francach Cruach Dhosmálta'' ( [[1985]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Gets Drafted|An Francach Cruach Dhosmálta á Dréachtú]]'' ( [[1987]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Sings the Blues|Canann an Francach Cruach Dhosmálta na Gormacha]]'' ( [[1995]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Goes to Hell|Téann an Francach Cruach Dhosmálta go hIfreann]]'' ( [[1998]] ) ** ''[[The Stainless Steel Rat Joins the Circus|An Francach Cruach Dhosmálta ag Dul isteach sa Sorcas]]'' ( [[2000]] ) * [[Tríológ|Triológ]] "Édin" ** Thiar Éidin ** Geimhreadh in Éidin ** Fill ar ais go hÉidin * Sraith "An Casúr agus an Chrois" (la martelo kaj la kruco) *** ''The Hammer and the Cross'' *** ''LeOne King's Way'' *** ''King and Emperor'' * Sraith ""Al la steloj" " ( ''Chun na réaltaí'' ) *** Hejmmondo (''homeworld'') *** Radmondo (''wheelworld'') *** Stelmondo (''starworld'')) == Le feiceáil in [[Esperanto]] == ** [[:eo:Naskiĝo_de_la_Rustimuna_Ŝtalrato|Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]]<ref>Giorgio Silfer, Harry Harrison, usonano plej ŝatata en Rusio, Literatura Foiro, oktobro 2017.</ref>. Trad. [[:eo:Reinhard_Fössmeier|Reinhard Fössmeier]], [[:eo:Edmund_Grimley_Evans|Edmund Grimley Evans]], [[:eo:Rob_Helm|Rob Helm]], [[:eo:Konrad_Hinsen|Konrad Hinsen]], [[:eo:Pierre_Jelenc|Pierre Jelenc]], [[:eo:Jorge_Llambias|Jorge Llambias]], [[:eo:Kevin_Schoedel|Kevin Schoedel]] kaj [[:eo:Mark_Weddell|Mark Weddell]]. [[:eo:Jekaterinburg|Jekaterinburg]]: [[:eo:Sezonoj|Sezonoj]], 1996. ** [[:eo:La_stratoj_de_Aŝkelono|La stratoj de Aŝkelono]]. Tradukis [[:eo:William_Auld|William Auld]]. [[:eo:Jekaterinburg|Jekaterinburg]]: [[:eo:Sezonoj|Sezonoj]], 1994. ** [[:eo:La_kaptita_universo|La kaptita universo]]. Tradukis [[:eo:Andrej_Grigorjevskij|Andrej Grigorjevskij]], Pentristo [[:eo:Vjaĉeslav_Te|Vjaĉeslav Te]]. [[:eo:Moskvo|Moskvo]]: [[:eo:Impeto|Impeto]], 2001. 176 p.&#x20;[[:eo:Special:BookSources/5716100864|ISBN 5-7161-0086-4]] ** [[:eo:Invado:_Tero|Invado: Tero]]. Trad. M. Ĉertilov. [[:eo:Moskvo|Moskvo]]: [[:eo:Impeto|Impeto]], 2012. ** ''La verda estonteco'', trad. J. Davies. [[:eo:Dublino|Dublino]]: E-Asocio de Irlando.Breith an Fhrancaigh Chruach Saor ó Mheirg . Aistrithe ag Reinhard Fössmeier, Edmund Grimley Evans, Rob Helm, Konrad Hinsen, Pierre Jelenc, Jorge Llambias, Kevin Schoedel agus Mark Weddell . [[Yekaterinburg]] : Seasons, 1996. * [[La stratoj de Aŝkelono|Sráideanna Ashkelon]] . Aistrithe ag [[William Auld]] . [[Yekaterinburg]] : Séasúir, 1994. * [[La kaptita universo|An Cruinne faoi Bhraighdeanas]] . Aistrithe ag Andrei Grigorevsky, Péintéir [[Vjaĉeslav Te|Vyacheslav Te]] . [[Moscó]] : Impeto, 2001. 176 lch.&nbsp;ISBN 5-7161-0086-4 * [[Invado: Tero|Ionradh: An Domhan]] . Aistrithe ag M. Chertilov. [[Moscó]] : Impeto, 2012. * ''An Todhchaí Glas'', aistriúchán le J. Davies. [[Baile Átha Cliath]] : Cumann Ríomhphoist na hÉireann. === Leabharliosta === * Gunnar Gällmo : ''Harry Harrison, 12.3.1925-15.8.2012'' . Almanac Beletra ( 16 ), Feabhra 2013. lgh. 43-45. == Naisc sheachtracha ==   * [http://www.harryharrison.com/ suíomh gréasáin oifigiúil] ( {{En}} ) * [http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?Harry_Harrison beathaisnéis ar an suíomh gréasáin ''isfdb.org''] ( {{En}} ) * http://www.scifiworld.cz/author.php?AuthorID=45 Arkivigite je chartlann * http://web.lib.usf.edu/usflibraries/special_collections.html Arkivigite je == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Básanna in 2012]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] ae4jk7n6bwqkqpxa2ztj92yjvs8shks 2 127066 1320303 2026-07-12T19:18:59Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Úsáideoir:Llywelyn2000/List of birds with article on Vicipeid]] go [[Úsáideoir:Llywelyn2000/List of birds with article on Vicipéid]] 1320303 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Úsáideoir:Llywelyn2000/List of birds with article on Vicipéid]] 2gn411x2b4f8ypxwnpmfjd1y5p26hwu 1 127067 1320304 2026-07-12T19:38:20Z Ériugena 188 /* Abhóiséad alabhreac */ mír nua 1320304 wikitext text/x-wiki == Abhóiséad alabhreac == Shílfeadh duine gur cheart '''an t-abhóiséad alabhreac''' a thabhairt air? Tugtar 'the''' pied '''avocet'air sa Bhéarla agus '''''Recurvirostra''' avosetta'' sa Laidinǃ̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:38, 12 Iúil 2026 (UTC) 6c7soabjbii9h9fes36cvrrdvg87qx2 1320305 1320304 2026-07-12T19:40:05Z Ériugena 188 /* Abhóiséad alabhreac */ 1320305 wikitext text/x-wiki == Abhóiséad == Shílfeadh duine gur cheart '''an t-abhóiséad alabhreac''' a thabhairt air? Tugtar 'the pied avocet air sa Bhéarla agus Recurvirostra avosetta sa Laidinǃ̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:38, 12 Iúil 2026 (UTC) iijb2ifblmkn8ra5ambsigk7vz1v0s7 14 127068 1320318 2026-07-12T21:07:29Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Féach freisin|Catagóir:Dírbheathaisnéisí}} {{DEFAULTSORT:Litriocht taistil}} [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin|Taisteal]] [[Catagóir:Taisteal]] [[Catagóir:Turasóireacht]] [[Catagóir:Taiscéalaíocht]] [[Catagóir:Scríbhneoirí taistil]]' 1320318 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Dírbheathaisnéisí}} {{DEFAULTSORT:Litriocht taistil}} [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin|Taisteal]] [[Catagóir:Taisteal]] [[Catagóir:Turasóireacht]] [[Catagóir:Taiscéalaíocht]] [[Catagóir:Scríbhneoirí taistil]] qzqa40rea3ms375mgo1gth9gsn53abw 1320321 1320318 2026-07-12T21:10:17Z Taghdtaighde 60452 Catagóir bainte 1320321 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Dírbheathaisnéisí}} {{DEFAULTSORT:Litriocht taistil}} [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin|Taisteal]] [[Catagóir:Taisteal]] [[Catagóir:Turasóireacht]] [[Catagóir:Taiscéalaíocht]] dw6so9x94aszluq4rbeslphmlapd4by 14 127069 1320322 2026-07-12T21:10:24Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Litríocht taistil| Teanga]] [[Catagóir:Litríocht de réir teanga|-Taisteal]]' 1320322 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht taistil| Teanga]] [[Catagóir:Litríocht de réir teanga|-Taisteal]] j0j0204x45mzw737ipqliynvvzhzdgg 14 127070 1320323 2026-07-12T21:12:03Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Litríocht taistil de réir teanga|Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge de réir seánra|Taisteal]]' 1320323 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht taistil de réir teanga|Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge de réir seánra|Taisteal]] opzme6azu4q2a15og32f2unb9h6u5hs 14 127071 1320324 2026-07-12T21:12:13Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Litríocht taistil| Tir]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre|-Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin de réir tíre|-Taisteal]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|Taisteal]]' 1320324 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht taistil| Tir]] [[Catagóir:Litríocht de réir tíre|-Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin de réir tíre|-Taisteal]] [[Catagóir:Seánraí liteartha de réir tíre|Taisteal]] mj1wrq1hkhvq8f9kmy14ckwxijzjj8z 14 127072 1320325 2026-07-12T21:12:27Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Litríocht taistil de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra|Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin de réir tíre|Eire]]' 1320325 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht taistil de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra|Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin de réir tíre|Eire]] 5djvwh2o2g0le4ut98erjcsxlvw9h1w 1320338 1320325 2026-07-12T21:28:26Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1320338 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht taistil de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann de réir seánra|Taisteal]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin de réir tíre|Eire]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin na hÉireann|Taisteal]] cx6v3t10he0uosi4jyyyrz5pex1bxg8 14 127073 1320326 2026-07-12T21:12:38Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{Féach freisin|Catagóir:Litríocht na Gaeilge de réir seánra}} [[Catagóir:Litríocht na hÉireann| Seanra]] [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|Eire]]' 1320326 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Litríocht na Gaeilge de réir seánra}} [[Catagóir:Litríocht na hÉireann| Seanra]] [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|Eire]] rtw7r3z4js7zgvjbtooiqc802sv78ci 1320343 1320326 2026-07-12T21:41:39Z Taghdtaighde 60452 Sórtáil 1320343 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Litríocht na Gaeilge de réir seánra}} [[Catagóir:Litríocht na hÉireann| Seanra]] [[Catagóir:Litríocht de réir seánra|+Eire]] 31nvjx95fqm7cgj46hbtj9myh1843dc 0 127074 1320385 2026-07-12T23:30:27Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. Cosúil le Planck ina dhiaidh, thuig Stoney go dtugann éifeachtaí mórscála cosúil le domhantarraingt agus éifeachtaí ar scála beag mar leictreamaighnéadas le tuiscint go nádúrtha scála idirmheánach ina bhféadfaí difríochtaí fisiciúla a réasúnú. Cuimsíonn...' 1320385 wikitext text/x-wiki Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. Cosúil le Planck ina dhiaidh, thuig Stoney go dtugann éifeachtaí mórscála cosúil le domhantarraingt agus éifeachtaí ar scála beag mar leictreamaighnéadas le tuiscint go nádúrtha scála idirmheánach ina bhféadfaí difríochtaí fisiciúla a réasúnú. Cuimsíonn an scála idirmheánach seo aonaid (aonaid scála Stoney) de mhais, fad, am srl., Ach is í an mhais an chloch choirnéil. An mhais Stoney ''m''_S (arna shloinneadh i dtéarmaí comhaimseartha):<ref>Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society,iml. 24, lth. 24–26, bl.1983</ref> : <math>m_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 G}} = \sqrt{\alpha}\, m_P </math> i gcás gurb é ε ₀ an [[Folúscheadaíocht| cheadaíocht den saorspás]], is é ''e'' an [[lucht bunúsach]] agus is é ''G'' [[tairiseach na himtharraingthe]], agus i gcás gurb é α an [[tairiseach mínstruchtúir]] agus gurb é ''m'' _P an [[Mais Planck|mhais Planck]]. Cosúil le scála Planck, feidhmíonn scála Stoney mar nasc siméadrach idir próisis mhicreachosmacha agus mhaicreachosmacha i gcoitinne, ach fós tá an chuma air go bhfuil sé dírithe go uathúil ar aontú an leictreamaighnéadais agus domhantarraingthe. Mar sin, mar shampla, cé gurb é an [[fad Planck]] meánfhréamh chearnach de [[Tonnfhad Compton|thonnfhad laghdaithe Compton]] agus leath an [[Ga imtharraingteach|gha imtharraingthe]] d'aon mhais, is é fad Stoney ná meánfhréamh chearnach an 'gha leictreamaighnéadaigh' (féach [[ga leictreon clasaiceach]]) agus leath an gha imtharraingthe d'aon mhais,' 'm' ': : <math>\ell_P=\sqrt{\frac{\hbar}{m c}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> : <math>\ell_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 m c^2}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> áit a bhfuil <math> \ hbar \ </math> [[tairiseach Planck]] laghdaithe agus gurb é ''c'' [[luas an tsolais]]. Níl iontu seo ach tógálacha matamaiticiúla ós rud é go gcaithfear teorainn phraiticiúil éigin a bheith leis an gcaoi a bhféadann fad a fháil. Más é fad Stoney an t-íosfhad, ansin tá ga leictreamaighnéadach an réada nó a leathgha imtharraingthe dodhéantacht go fisiciúil, ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Stoney. Más é [[fad Planck]] an t-íosmhéid, ansin tá tonnfhad laghdaithe Compton nó a leathgha imtharraingthe dodhéanta go fisiciúil ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Planck. Thairis sin, ní féidir gurb é fad Stoney agus fad Planck an t-íosfhad. [[Íomhá:GeorgeJohnstoneStoney(1826-1911),Undated(DateGuessedEarly1890s).jpg|mion|sna 1890idí ?]] De réir an an ghnáis chomhaimseartha, is é scála Planck scála an [[Folúsfhuinneamh|fholúsfhuinnimh]], nach gcoinníonn spás agus am aon tábhacht fhisiciúil faoina bhun. Sainordaíonn an t-oideas seo faillí ginearálta ar scála Stoney laistigh den phobal eolaíochta inniu. Roimh an sainordú seo, rinne Hermann Weyl iarracht shuntasach teoiric aontaithe a thógáil trí aonad luchta imtharraingthe a cheangal le fad Stoney. Bhí nuálaíochtaí suntasacha matamaitice mar thoradh ar theoiric Weyl ach ceaptar go ginearálta nach bhfuil tábhacht fhisiciúil ag baint lena theoiric.<ref>Lochlainn O'Raifeartaigh, ''The Dawning of Gauge Theory,'' Princeton Uni Press, 1997</ref> 41p1xjz0ib3mmpmekia4hz9ccvpkkdw 1320386 1320385 2026-07-12T23:30:38Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Stoney units]] go [[Aonaid Stoney]] 1320385 wikitext text/x-wiki Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. Cosúil le Planck ina dhiaidh, thuig Stoney go dtugann éifeachtaí mórscála cosúil le domhantarraingt agus éifeachtaí ar scála beag mar leictreamaighnéadas le tuiscint go nádúrtha scála idirmheánach ina bhféadfaí difríochtaí fisiciúla a réasúnú. Cuimsíonn an scála idirmheánach seo aonaid (aonaid scála Stoney) de mhais, fad, am srl., Ach is í an mhais an chloch choirnéil. An mhais Stoney ''m''_S (arna shloinneadh i dtéarmaí comhaimseartha):<ref>Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society,iml. 24, lth. 24–26, bl.1983</ref> : <math>m_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 G}} = \sqrt{\alpha}\, m_P </math> i gcás gurb é ε ₀ an [[Folúscheadaíocht| cheadaíocht den saorspás]], is é ''e'' an [[lucht bunúsach]] agus is é ''G'' [[tairiseach na himtharraingthe]], agus i gcás gurb é α an [[tairiseach mínstruchtúir]] agus gurb é ''m'' _P an [[Mais Planck|mhais Planck]]. Cosúil le scála Planck, feidhmíonn scála Stoney mar nasc siméadrach idir próisis mhicreachosmacha agus mhaicreachosmacha i gcoitinne, ach fós tá an chuma air go bhfuil sé dírithe go uathúil ar aontú an leictreamaighnéadais agus domhantarraingthe. Mar sin, mar shampla, cé gurb é an [[fad Planck]] meánfhréamh chearnach de [[Tonnfhad Compton|thonnfhad laghdaithe Compton]] agus leath an [[Ga imtharraingteach|gha imtharraingthe]] d'aon mhais, is é fad Stoney ná meánfhréamh chearnach an 'gha leictreamaighnéadaigh' (féach [[ga leictreon clasaiceach]]) agus leath an gha imtharraingthe d'aon mhais,' 'm' ': : <math>\ell_P=\sqrt{\frac{\hbar}{m c}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> : <math>\ell_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 m c^2}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> áit a bhfuil <math> \ hbar \ </math> [[tairiseach Planck]] laghdaithe agus gurb é ''c'' [[luas an tsolais]]. Níl iontu seo ach tógálacha matamaiticiúla ós rud é go gcaithfear teorainn phraiticiúil éigin a bheith leis an gcaoi a bhféadann fad a fháil. Más é fad Stoney an t-íosfhad, ansin tá ga leictreamaighnéadach an réada nó a leathgha imtharraingthe dodhéantacht go fisiciúil, ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Stoney. Más é [[fad Planck]] an t-íosmhéid, ansin tá tonnfhad laghdaithe Compton nó a leathgha imtharraingthe dodhéanta go fisiciúil ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Planck. Thairis sin, ní féidir gurb é fad Stoney agus fad Planck an t-íosfhad. [[Íomhá:GeorgeJohnstoneStoney(1826-1911),Undated(DateGuessedEarly1890s).jpg|mion|sna 1890idí ?]] De réir an an ghnáis chomhaimseartha, is é scála Planck scála an [[Folúsfhuinneamh|fholúsfhuinnimh]], nach gcoinníonn spás agus am aon tábhacht fhisiciúil faoina bhun. Sainordaíonn an t-oideas seo faillí ginearálta ar scála Stoney laistigh den phobal eolaíochta inniu. Roimh an sainordú seo, rinne Hermann Weyl iarracht shuntasach teoiric aontaithe a thógáil trí aonad luchta imtharraingthe a cheangal le fad Stoney. Bhí nuálaíochtaí suntasacha matamaitice mar thoradh ar theoiric Weyl ach ceaptar go ginearálta nach bhfuil tábhacht fhisiciúil ag baint lena theoiric.<ref>Lochlainn O'Raifeartaigh, ''The Dawning of Gauge Theory,'' Princeton Uni Press, 1997</ref> 41p1xjz0ib3mmpmekia4hz9ccvpkkdw 1320388 1320386 2026-07-12T23:33:47Z TGcoa 21229 1320388 wikitext text/x-wiki Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. Cosúil le Planck ina dhiaidh, thuig Stoney go dtugann éifeachtaí mórscála cosúil le domhantarraingt agus éifeachtaí ar scála beag mar leictreamaighnéadas le tuiscint go nádúrtha scála idirmheánach ina bhféadfaí difríochtaí fisiciúla a réasúnú. Cuimsíonn an scála idirmheánach seo aonaid (aonaid scála Stoney) de mhais, fad, am srl., Ach is í an mhais an chloch choirnéil. An mhais Stoney ''m''_S (arna shloinneadh i dtéarmaí comhaimseartha):<ref>Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society,iml. 24, lth. 24–26, bl.1983</ref> : <math>m_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 G}} = \sqrt{\alpha}\, m_P </math> i gcás gurb é ε ₀ an [[Folúscheadaíocht| cheadaíocht den saorspás]], is é ''e'' an [[lucht bunúsach]] agus is é ''G'' [[tairiseach na himtharraingthe]], agus i gcás gurb é α an [[tairiseach mínstruchtúir]] agus gurb é ''m'' _P an [[Mais Planck|mhais Planck]]. Cosúil le scála Planck, feidhmíonn scála Stoney mar nasc siméadrach idir próisis mhicreachosmacha agus mhaicreachosmacha i gcoitinne, ach fós tá an chuma air go bhfuil sé dírithe go uathúil ar aontú an leictreamaighnéadais agus domhantarraingthe. Mar sin, mar shampla, cé gurb é an [[fad Planck]] meánfhréamh chearnach de [[Tonnfhad Compton|thonnfhad laghdaithe Compton]] agus leath an [[Ga imtharraingteach|gha imtharraingthe]] d'aon mhais, is é fad Stoney ná meánfhréamh chearnach an 'gha leictreamaighnéadaigh' (féach [[ga leictreon clasaiceach]]) agus leath an gha imtharraingthe d'aon mhais,' 'm' ': : <math>\ell_P=\sqrt{\frac{\hbar}{m c}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> : <math>\ell_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 m c^2}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> áit a bhfuil <math> \ hbar \ </math> [[tairiseach Planck]] laghdaithe agus gurb é ''c'' [[luas an tsolais]]. Níl iontu seo ach tógálacha matamaiticiúla ós rud é go gcaithfear teorainn phraiticiúil éigin a bheith leis an gcaoi a bhféadann fad a fháil. Más é fad Stoney an t-íosfhad, ansin tá ga leictreamaighnéadach an réada nó a leathgha imtharraingthe dodhéantacht go fisiciúil, ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Stoney. Más é [[fad Planck]] an t-íosmhéid, ansin tá tonnfhad laghdaithe Compton nó a leathgha imtharraingthe dodhéanta go fisiciúil ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Planck. Thairis sin, ní féidir gurb é fad Stoney agus fad Planck an t-íosfhad. [[Íomhá:GeorgeJohnstoneStoney(1826-1911),Undated(DateGuessedEarly1890s).jpg|mion|[[George Johnstone Stoney]] sna 1890idí ?|298x298px]] De réir an an ghnáis chomhaimseartha, is é scála Planck scála an [[Folúsfhuinneamh|fholúsfhuinnimh]], nach gcoinníonn spás agus am aon tábhacht fhisiciúil faoina bhun. Sainordaíonn an t-oideas seo faillí ginearálta ar scála Stoney laistigh den phobal eolaíochta inniu. Roimh an sainordú seo, rinne Hermann Weyl iarracht shuntasach teoiric aontaithe a thógáil trí aonad luchta imtharraingthe a cheangal le fad Stoney. Bhí nuálaíochtaí suntasacha matamaitice mar thoradh ar theoiric Weyl ach ceaptar go ginearálta nach bhfuil tábhacht fhisiciúil ag baint lena theoiric.<ref>Lochlainn O'Raifeartaigh, ''The Dawning of Gauge Theory,'' Princeton Uni Press, 1997</ref> == Féach freisin == * [[George Johnstone Stoney]] == Tagairtí == {{reflist}} <references /> [[Catagóir:Fisic]] 8jazwqcxgo7afta9c27nerzn41u3i1f 1320390 1320388 2026-07-12T23:36:19Z TGcoa 21229 1320390 wikitext text/x-wiki Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. Cosúil le Planck ina dhiaidh, thuig Stoney go dtugann éifeachtaí mórscála cosúil le domhantarraingt agus éifeachtaí ar scála beag mar leictreamaighnéadas le tuiscint go nádúrtha scála idirmheánach ina bhféadfaí difríochtaí fisiciúla a réasúnú. Cuimsíonn an scála idirmheánach seo aonaid (aonaid scála Stoney) de mhais, fad, am srl., Ach is í an mhais an chloch choirnéil. An mhais Stoney ''m''_S (arna shloinneadh i dtéarmaí comhaimseartha):<ref>Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society,iml. 24, lth. 24–26, bl.1983</ref> : <math>m_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 G}} = \sqrt{\alpha}\, m_P </math> i gcás gurb é ε ₀ an [[Folúscheadaíocht| cheadaíocht den saorspás]], is é ''e'' an [[lucht bunúsach]] agus is é ''G'' [[tairiseach na himtharraingthe]], agus i gcás gurb é α an [[tairiseach mínstruchtúir]] agus gurb é ''m'' _P an [[Mais Planck|mhais Planck]]. Cosúil le scála Planck, feidhmíonn scála Stoney mar nasc siméadrach idir próisis mhicreachosmacha agus mhaicreachosmacha i gcoitinne, ach fós tá an chuma air go bhfuil sé dírithe go uathúil ar aontú an leictreamaighnéadais agus domhantarraingthe. Mar sin, mar shampla, cé gurb é an [[fad Planck]] meánfhréamh chearnach de [[Tonnfhad Compton|thonnfhad laghdaithe Compton]] agus leath an [[Ga imtharraingteach|gha imtharraingthe]] d'aon mhais, is é fad Stoney ná meánfhréamh chearnach an 'gha leictreamaighnéadaigh' (féach [[ga leictreon clasaiceach]]) agus leath an gha imtharraingthe d'aon mhais,' 'm' ': : <math>\ell_P=\sqrt{\frac{\hbar}{m c}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> : <math>\ell_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 m c^2}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> áit a bhfuil <math> \ hbar \ </math> [[tairiseach Planck]] laghdaithe agus gurb é ''c'' [[luas an tsolais]]. Níl iontu seo ach tógálacha matamaiticiúla ós rud é go gcaithfear teorainn phraiticiúil éigin a bheith leis an gcaoi a bhféadann fad a fháil. Más é fad Stoney an t-íosfhad, ansin tá ga leictreamaighnéadach an réada nó a leathgha imtharraingthe dodhéantacht go fisiciúil, ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Stoney. Más é [[fad Planck]] an t-íosmhéid, ansin tá tonnfhad laghdaithe Compton nó a leathgha imtharraingthe dodhéanta go fisiciúil ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Planck. Thairis sin, ní féidir gurb é fad Stoney agus fad Planck an t-íosfhad. [[Íomhá:GeorgeJohnstoneStoney(1826-1911),Undated(DateGuessedEarly1890s).jpg|mion|[[George Johnstone Stoney]] sna 1890idí ?|298x298px]] De réir an an ghnáis chomhaimseartha, is é scála Planck scála an [[Folúsfhuinneamh|fholúsfhuinnimh]], nach gcoinníonn spás agus am aon tábhacht fhisiciúil faoina bhun. Sainordaíonn an t-oideas seo faillí ginearálta ar scála Stoney laistigh den phobal eolaíochta inniu. Roimh an sainordú seo, rinne Hermann Weyl iarracht shuntasach teoiric aontaithe a thógáil trí aonad luchta imtharraingthe a cheangal le fad Stoney. Bhí nuálaíochtaí suntasacha matamaitice mar thoradh ar theoiric Weyl ach ceaptar go ginearálta nach bhfuil tábhacht fhisiciúil ag baint lena theoiric.<ref>Lochlainn O'Raifeartaigh, ''The Dawning of Gauge Theory,'' Princeton Uni Press, 1997</ref> == Féach freisin == * [[George Johnstone Stoney]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Fisic]] [[Catagóir:Aonaid Tomhais]] [[Catagóir:Max Planck]] 18j1ae11afeyk04s0nnkxvawmt6ue2a 1320391 1320390 2026-07-12T23:36:55Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1320391 wikitext text/x-wiki Tá an fhisic chomhaimseartha socraithe ar Scála Planck mar an scála is oiriúnaí do [[Teoiric an aonréimse|theoiric an aonréimse]]. Bhí George Stoney ag súil le scála Planck, áfach. Cosúil le Planck ina dhiaidh, thuig Stoney go dtugann éifeachtaí mórscála cosúil le domhantarraingt agus éifeachtaí ar scála beag mar leictreamaighnéadas le tuiscint go nádúrtha scála idirmheánach ina bhféadfaí difríochtaí fisiciúla a réasúnú. Cuimsíonn an scála idirmheánach seo aonaid (aonaid scála Stoney) de mhais, fad, am srl., Ach is í an mhais an chloch choirnéil. An mhais Stoney ''m''_S (arna shloinneadh i dtéarmaí comhaimseartha):<ref>Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society,iml. 24, lth. 24–26, bl.1983</ref> : <math>m_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 G}} = \sqrt{\alpha}\, m_P </math> i gcás gurb é ε ₀ an [[Folúscheadaíocht| cheadaíocht den saorspás]], is é ''e'' an [[lucht bunúsach]] agus is é ''G'' [[tairiseach na himtharraingthe]], agus i gcás gurb é α an [[tairiseach mínstruchtúir]] agus gurb é ''m'' _P an [[Mais Planck|mhais Planck]]. Cosúil le scála Planck, feidhmíonn scála Stoney mar nasc siméadrach idir próisis mhicreachosmacha agus mhaicreachosmacha i gcoitinne, ach fós tá an chuma air go bhfuil sé dírithe go uathúil ar aontú an leictreamaighnéadais agus domhantarraingthe. Mar sin, mar shampla, cé gurb é an [[fad Planck]] meánfhréamh chearnach de [[Tonnfhad Compton|thonnfhad laghdaithe Compton]] agus leath an [[Ga imtharraingteach|gha imtharraingthe]] d'aon mhais, is é fad Stoney ná meánfhréamh chearnach an 'gha leictreamaighnéadaigh' (féach [[ga leictreon clasaiceach]]) agus leath an gha imtharraingthe d'aon mhais,' 'm' ': : <math>\ell_P=\sqrt{\frac{\hbar}{m c}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> : <math>\ell_S=\sqrt{\frac{e^2}{4 \pi \varepsilon_0 m c^2}\cdot\frac{G m}{c^2}}</math> áit a bhfuil <math> \ hbar \ </math> [[tairiseach Planck]] laghdaithe agus gurb é ''c'' [[luas an tsolais]]. Níl iontu seo ach tógálacha matamaiticiúla ós rud é go gcaithfear teorainn phraiticiúil éigin a bheith leis an gcaoi a bhféadann fad a fháil. Más é fad Stoney an t-íosfhad, ansin tá ga leictreamaighnéadach an réada nó a leathgha imtharraingthe dodhéantacht go fisiciúil, ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Stoney. Más é [[fad Planck]] an t-íosmhéid, ansin tá tonnfhad laghdaithe Compton nó a leathgha imtharraingthe dodhéanta go fisiciúil ós rud é go gcaithfidh ceann acu seo a bheith níos lú ná an fad Planck. Thairis sin, ní féidir gurb é fad Stoney agus fad Planck an t-íosfhad. [[Íomhá:GeorgeJohnstoneStoney(1826-1911),Undated(DateGuessedEarly1890s).jpg|mion|[[George Johnstone Stoney]] sna 1890idí ?|298x298px]] De réir an an ghnáis chomhaimseartha, is é scála Planck scála an [[Folúsfhuinneamh|fholúsfhuinnimh]], nach gcoinníonn spás agus am aon tábhacht fhisiciúil faoina bhun. Sainordaíonn an t-oideas seo faillí ginearálta ar scála Stoney laistigh den phobal eolaíochta inniu. Roimh an sainordú seo, rinne Hermann Weyl iarracht shuntasach teoiric aontaithe a thógáil trí aonad luchta imtharraingthe a cheangal le fad Stoney. Bhí nuálaíochtaí suntasacha matamaitice mar thoradh ar theoiric Weyl ach ceaptar go ginearálta nach bhfuil tábhacht fhisiciúil ag baint lena theoiric.<ref>Lochlainn O'Raifeartaigh, ''The Dawning of Gauge Theory,'' Princeton Uni Press, 1997</ref> == Féach freisin == * [[George Johnstone Stoney]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Fisic]] [[Catagóir:Max Planck]] [[Catagóir:Aonaid tomhais]] lgvnz491dtm6kylmpl3xshinmevm9ny 0 127075 1320387 2026-07-12T23:30:38Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Stoney units]] go [[Aonaid Stoney]] 1320387 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Aonaid Stoney]] lpqws8e88j5m0i5wn3hmwqczgzp2f4t 0 127076 1320421 2026-07-13T11:09:58Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1328691436|Heteropoda jugulans]]" 1320421 wikitext text/x-wiki Is speiceas damháin alla é '''''Heteropoda jugulans''''', ar a dtugtar an '''sealgair donn''' uaireanta, atá dúchasach do chodanna d' Oirthear na hAstráile . Is ball den ghéineas ''Heteropoda'' den [[Sparassidae|damhán alla seilge]] é. == Comhthéacs == Is minic a bhíonn sé deacair idirdhealú a dhéanamh idir speicis ''Heteropoda'' na hAstráile, agus gan ach difríochtaí beaga sna marcanna a fhaightear ar a gcoirp uachtaracha; ní féidir sainaithint chruinn a dhéanamh ach trí scrúdú a dhéanamh ar bhaill ghiniúna an damháin alla faoi mhicreascóp. De réir Valerie Davies, tá 37 speiceas ''Heteropoda'' na hAstráile ar a laghad ann. == Cur síos == Tá colainn dhonn ag ''H. jugulans'' le marcanna éagsúla: marcáil dhubh X-chruthach ar an gceann, snáthaidí dubha ar an gcorp, agus go minic marcáil dhubh V-chruthach ar thaobh íochtair an bhoilg. Tá an cholainn agus an ceann beagnach ar an méid céanna. Tá fireannaigh agus baineannaigh cosúil ó thaobh méide de, cé go bhfuil cosa níos faide ag fireannaigh. == Iompar == Is speiceas oíche é ''H. jugulans'', agus is gnách go bhfaightear é san fhiántas faoi choirt crann. Rachaidh sé isteach i dtithe, i bhfoirgnimh lasmuigh agus i mboscaí litreacha san oíche freisin chun fiach a dhéanamh, agus is féidir leis ballaí agus gloine a dhreapadh agus bogadh trasna síleálacha. Is feithidítóir é, ach ní itheann sé formhór na na gciaróg dubh. <ref name=":0" /> == Raon == Is speiceas coitianta de ''Heteropoda'' é seo in Oirdheisceart Queensland, lena n-áirítear ceantar bruachbhailte Brisbane. Is cosúil gur féidir é a fháil chomh fada ó thuaidh le Cooktown agus Cape Tribulation . Faightear é freisin i New South Wales, chomh fada ó dheas le [[Wollongong]] . == Tagairtí == {{Reflist}} hfejykz0s46qfowiiwykx5vnhsrmzy2 1320422 1320421 2026-07-13T11:21:28Z Ériugena 188 1320422 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas damháin alla é '''''Heteropoda jugulans''''', ar a dtugtar an '''sealgair donn''' uaireanta, atá dúchasach do chodanna d' Oirthear na hAstráile. Is ball den ghéineas ''Heteropoda'' den [[Sparassidae|damhán alla seilge]] é. == Comhthéacs == Is minic a bhíonn sé deacair idirdhealú a dhéanamh idir speicis ''Heteropoda'' na hAstráile, agus gan ach difríochtaí beaga sna marcanna a fhaightear ar a gcoirp uachtaracha; ní féidir sainaithint chruinn a dhéanamh ach trí scrúdú a dhéanamh ar bhaill ghiniúna an damháin alla faoi mhicreascóp. De réir Valerie Davies, tá 37 speiceas ''Heteropoda'' na hAstráile ar a laghad ann. == Cur síos == Tá colainn dhonn ag ''H. jugulans'' le marcanna éagsúla: marcáil dhubh X-chruthach ar an gceann, snáthaidí dubha ar an gcorp, agus go minic marcáil dhubh V-chruthach ar thaobh íochtair an bhoilg. Tá an cholainn agus an ceann beagnach ar an méid céanna. Tá fireannaigh agus baineannaigh cosúil ó thaobh méide de, cé go bhfuil cosa níos faide ag fireannaigh. == Iompar == Is speiceas oíche é ''H. jugulans'', agus is gnách go bhfaightear é san fhiántas faoi choirt crann. Rachaidh sé isteach i dtithe, i bhfoirgnimh lasmuigh agus i mboscaí litreacha san oíche freisin chun fiach a dhéanamh, agus is féidir leis ballaí agus gloine a dhreapadh agus bogadh trasna síleálacha. Is feithidítóir é, ach ní itheann sé formhór na na gciaróg dubh. == Raon == Is speiceas coitianta de ''Heteropoda'' é seo in Oirdheisceart Queensland, lena n-áirítear ceantar bruachbhailte Brisbane. Is cosúil gur féidir é a fháil chomh fada ó thuaidh le Cooktown agus Cape Tribulation . Faightear é freisin i New South Wales, chomh fada ó dheas le [[Wollongong]] . ==Féach freisin== * [https://www.theguardian.com/australia-news/2026/jul/09/fastest-spider-on-the-planet-brown-huntsman This huge, hairy-legged Australian arachnid may be the fastest spider in the world.] == Tagairtí == {{Reflist}} iwhqzb95f1k0vvxz01ii19ze0y6ooq4