Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4590 1320478 1305695 2026-07-14T09:53:35Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320478 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is baile beag é '''Ail Finn'''<ref name='Logainm'>{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1416766|title=Ail Finn/Elphin {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-24|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> (''Elphin'' as [[An Béarla|Béarla]])<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/1416766|teideal=Ail Finn/Elphin|language=ga|work=Logainm.ie|dátarochtana=2020-12-03}}</ref> i g[[Contae Ros Comáin]]. Tá sé suite 27.3km ó bhaile Ros Comáin féin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.google.com/maps/dir/Roscommon/Elphin,+Co.+Roscommon/@53.7433414,-8.3092721,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x485c234d4c109103:0x5f72ba5b3234505e!2m2!1d-8.1819459!2d53.6340165!1m5!1m1!1s0x485e9e13e8bf9f17:0x1800c7a937df2990!2m2!1d-8.1978488!2d53.8522697!3e0?hl=en|teideal=Roscommon to Elphin|language=en|work=Roscommon to Elphin|dátarochtana=2020-11-24}}</ref> Tá an baile i dtuaisceart an chontae agus tá an [[daonra]] beagnach 565 daoine inniu.<ref>{{Lua idirlín|url=http://census.cso.ie/sapmap2016/Results.aspx?Geog_Type=ST2016&Geog_Code=573BAD39-77CC-4CCF-BD48-32CAA3601372|work=census.cso.ie|dátarochtana=2020-12-07|teideal=Cóip cartlainne|archivedate=2018-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180813075325/http://census.cso.ie/sapmap2016/Results.aspx?Geog_Type=ST2016&Geog_Code=573BAD39-77CC-4CCF-BD48-32CAA3601372}}</ref> Is áit  an-stairiúil é lán le gnéithe difriúil agus suimiúil. In [[Ail Finn]] i g[[contae Ros Comáin]] ar an 19 Iúil 2006 a cláraíodh an teocht is airde in Éirinn idir 1887-2022, 32.3 céim Celsius.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rabhadh-bui-teasa-eisithe-ag-met-eireann/|teideal=Rabhadh Buí Teasa eisithe ag Met Éireann|dáta=15 Iúil 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-18}}</ref> == Stair == Thagann an t-ainm ‘Ail Finn’ ón cloch carraig an earraigh shoiléir.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.duchas.ie/en/cbes/4758478/4747438/4760121|teideal=Local Place Names|language=en|work=dúchas.ie|dátarochtana=2020-12-07}}</ref> Is é ionad na [[deoise]] do dheoise Elphin.<ref name=":0" /> Is é raite thug [[Naomh Pádraig]] chuairt ar an mbaile seo an baile sa chúigiú haois<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.elphindiocese.ie/history/|teideal=History|dáta=2015-05-26|language=en-GB|work=Elphin Diocesan Website|dátarochtana=2020-12-03|archivedate=2020-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201126184616/https://www.elphindiocese.ie/history/}}</ref> nuair a bhí sé ag taisteal trasna [[An tSionainn|abhainn na Sionainne]] go dtí [[Cúige Chonnacht|Chonnacht]]. Chuir an Draoi den ainm Ona an talamh i láthair do Naomh Pádraig. Bhunaigh Naomh Pádraig an bhaile; thóg sé an chéad ardeaglais agus chuir sé asicus mar easpag<ref name=":3">Kelly, J.J., 1879. The Antiquities of Boyle. II. St. Patrick’s Travels through Elphin. Ir. Mon., Irish Jesuit Province Vol.7, pp.482-492.</ref> Ansin, chuaigh sé go Shankill, ar imeall an bhaile. Tógadh séipéal ann,<ref name=":3" /> agus tá na fothracha agus an [[reilig]] le feiceáil ag an gcrosbhóthar anseo inniu. Is ráite gur thug an áit seo páirt sa finscéal ‘[[Oisín mac Finn|Óisin]] i [[Tír na nÓg]]’. Deirtear gur thit an phearsa [[Miotaseolaíocht|mhiotaseolaíoch]] Óisín óna chapall gar don bhaile seo ar a bhealach ar ais ó Thír na hÓige (Tír na nÓg). Tá go leor suíomhanna stairiúla ann lena n-áirítear seanfhothracha na hardeaglaise, an muileann gaoithe, an phálás, agus an Cuimhneachán Míleata (Cuimhneacháin Chogaidh na Saoirse). ==== '''Cuimhneachán Míleata''' ==== Tá sé 35 troigh ar airde agus suite ag Crosbhóthar Shankill, Elphin.<ref name=":6" /> Thóg sé beagnach sé bliana é a thógáil. Ag a bhun tá léachtán le leabhar oscailte,agus ainmneacha na bhfear a fuair bás ar son na hÉireann i Ros Comáin.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://irelandxo.com/ireland/roscommon/visiting/war-independence-memorial-elphin|teideal=The War of Independence Memorial, Elphin {{!}} Ireland Reaching Out|work=irelandxo.com|dátarochtana=2020-12-03|archivedate=2020-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112001907/https://irelandxo.com/ireland/roscommon/visiting/war-independence-memorial-elphin}}</ref> ==== '''Oliver Goldsmith''' ==== Is as Ail Finn é an fear cáiliúil Oliver Goldsmith. Is file, úrscéalaí, drámadóir é. Rugadh é ag Smith Hill i dteach a sheanathar urramach Fr.Jones.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/ancestor-database/oliver-goldsmith|teideal=Oliver Goldsmith 1730|work=irelandxo.com|dátarochtana=2020-12-07|archivedate=2020-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201025060448/https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/ancestor-database/oliver-goldsmith}}</ref> D'fhreastail sé ar an scoil gramadach Easpag Hudson.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/ancestor-database/oliver-goldsmith|teideal=Oliver Goldsmith 1730|work=irelandxo.com|dátarochtana=2020-12-07|archivedate=2020-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201025060448/https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/ancestor-database/oliver-goldsmith}}</ref> Tá séadchomhartha i lár an bhaile mar onóir dó inniu. ==== '''Smith Hill''' ==== Tá an teach seo ó thús an 19ú haois suite ar imeall an bhaile (Ardnagowna). Bhí an teach seo i diméin an Phálás.<ref>{{Lua idirlín|url=http://landedestates.nuigalway.ie/LandedEstates/jsp/property-show.jsp?id=1350|teideal=Smith Hill|work=landedestates.nuigalway.ie|dátarochtana=2020-12-07}}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creidtear gur rugadh an fear cáiliúil Oliver Goldsmith ar an suíomh seo nuair a bhí a mháthair ag tabhairt cuairt ar a hathair Oliver Jones.<ref>Connolly, P., 2018. The Landed Estates of County Roscommon</ref>[[Íomhá:IRAMemorialElphin.jpg|mion|Cuimhneachán Míleata Cuimhneacháin Chogaidh na Saoirse]] == Peil Ghaelach == Bunaíodh an cumann peile í 1888<ref>https://elphingaa.com/history/</ref> (dubh agus oráiste dathanna an chlub). Tá suaitheantas an chlub roinnte ina cheithre mhír.<ref>Mulleady, M., 1982. Elphin G. A. A. Club 1888-1981. a History. Mulleady.</ref> Rinneadh na tailte agus an pháirc a athchóiriú i mbliana (2020). Bhuaigh an fhoireann sinsir an corn sna bliana :1889,1891,1902,1903,1904,1905,1931,1932,1937,1950,1951,1955,1956,1957.<ref>https://elphingaa.com/history/</ref> Sa bhliain 2010, shroich an Fhoireann Shinsearach Cluiche Ceannais an Chontae. I mí Feabhra 2012 bhuaigh an fhoireann Craobh Peile Sinsearach Thuaidh Ros Comáin 2011 i gcoinne Western Gaels. == An Muileann Gaoithe == [[Íomhá:Elphin windmill.jpg|mion|An Muilleann Gaoithe ]] Tá muileann gaoithe suite ar imeall an bhaile. Tógadh é i 1730 agus athchóiríodh é i 1996.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.buildingsofireland.ie/buildings-search/building/31810010/elphin-windmill-windmill-road-elphin-elphin-county-roscommon|teideal=Elphin Windmill, Windmill Road, ELPHIN, Elphin, County Roscommon|údar=FUSIO|language=en-GB|work=Buildings of Ireland|dátarochtana=2020-11-24|archivedate=2023-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230426220215/https://www.buildingsofireland.ie/buildings-search/building/31810010/elphin-windmill-windmill-road-elphin-elphin-county-roscommon}}</ref> Is píosa oidhreachta neamhchoitianta é a bhfuil an baile bródúil as. Tá díon tuí ar an muileann agus músaem ann freisin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.visitroscommon.ie/elphin-windmill/|teideal=Elphin Windmill|dáta=2019-03-28|language=en-US|work=Explore Roscommon|dátarochtana=2020-12-04}}</ref> ==Pálás an Easpaig== Tógadh an teach mór seo idir 1748-9.<ref name=":1">Department of Rural and Community Development, (2017).''Elphin Heritage Trail'', Roscommon County Council. (series 7). </ref> Easpag Synge an t-ainm a bhí ar an bhfear a thóg é. Bhí aithne ag daoine air mar ‘An Phálás’. Teach lárnach a bhí ann le dhá phailliún, bhí siad seo mar ghné de go leor tithe móra siar san am seo. Ba é an teach féin áit chónaithe an Easpaig go dtí an 20ú haois nuair a scriosadh trí thine é. Inniu níl le feiceáil ach fothracha na bpailliún agus na ballaí. ==Oideachas== Fear ab ea Hudson a rugadh sa bhliain 1608;ceapadh é ar chaplin i gcaisleán Bhaile Átha Cliath i 1641.<ref name=":2">Quane, M., 1966. Bishop Hodson’s Grammar School, Elphin. J. R. Soc. Antiqu. Irel. 96, 157–177.</ref> Le linn Eirí Amach 1641,bhog sé féin agus a bhean go dtí an An Chill Mhór (Kilmore) chun tearmann a fháil.<ref name=":2" /> Fuair sé bás sa bhliain 1686 agus ba é a thoil go raibh sé ag iarraidh go mbunófaí scoil ghramadaí in Ail Finn. Bunaíodh an chéad scoil ‘Scoil Gramadach Ail Finn sa 17ú haois (1667-1686), Scoil ghramadaí an Easpag Hudson.<ref name=":2" /> Ceann de na daltaí is é an scríbhneoir Oliver Goldsmith,Sir [[William Wilde]] agus [[Percy French]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/buildings-database/bishop-hodsons-grammar-school-elphin |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2020-11-27 |archivedate=2021-06-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210618211008/https://irelandxo.com/ireland-xo/history-and-genealogy/buildings-database/bishop-hodsons-grammar-school-elphin }}</ref> Sa lá atá inniu ann tá bunscoil sa bhaile, Ceathramha na Mainistreach ‘Abbeycarton N.S’. Tagann an t-ainm ó Mhainistir Phroinsiasach a bhí ann.<ref name=":4" /> Bunaíodh ‘Elphin Community College’ sa bhliain 1942.<ref>(https://www.education.ie/en/find-a-school/School-Detail/?roll=19809I) </ref> ==Margadh== Tá margaidh beostoc sa bhaile. Oibríonn sé mar chomharchumann agus tá bhreis is 635 scairshealbhóir ann.<ref name=":5" /> Is fostóir tábhachtach é. Tá dhá fháinne ann. Bíonn dhá dhíolachán ann i gcónaí gach seachtain, an t-eallach ar an Luan agus na caoirigh ar an Máirt.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://elphinmart.ie/|teideal=Elphin Mart Prices and Dates|language=en-GB|work=Elphin Livestock Mart|dátarochtana=2020-12-03|archivedate=2020-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201129005818/https://elphinmart.ie/}}</ref> Gach bliain, bíonn seó talmhaíochta ann (an chéad seachtain i mí Mheán Fómhair). Tagann an pobal le chéile idir óg agus aosta agus daoine ó bhailte eile (díolacháin, seónna, spraoi agus siamsaíocht). == Fothracha na chéad hArdeaglaise == Téann suíomh na h[[Ardeaglais|ardeaglaise]] siar go Naomh Phadraig timpeall 435-450.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=The Diocese of Elphin: A Pilgrimage through Time and Place Hardcover|date=1 Jan. 2000|url=|title=The Diocese of Elphin|journal=A Pilgrimage through Time and Place|volume=|issue=|first=Francis|last=Beirne|year=2000|pages=288}}</ref> Bhí an chéad ardeaglais tógtha ar son Naomh Mhuire an mhaighdean. Scriosadh é ach atógadh é.<ref name=":0" /> Rinneadh damáiste dó le linn éirí amach 1641.<ref name=":0" /> Athbunaíodh é sa bhliain 1728. Socraíodh é a atógáil in áit nua sa bhliain 1749, scartáladh ansin é go hiomlán i 1964.<ref name=":0" /> Tá sé faoi choimeád anois de ‘Elphin Heritage Society’. Tá an suíomh fós ann inniu do dhaoine chun cuairt a chuir air. == Tagairtí == {{reflist}} {{Contae Ros Comáin}} [[Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin]] 6pcg0i2hpk5onkdfokd76xcmuc0mozm 0 6143 1320458 1216226 2026-07-13T22:38:21Z TGcoa 21229 1320458 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Bhí an ócáid '''Live Aid''' eagraithe le haghaidh airgid a bhailiú chun cabhrú leis an ngorta san [[An Aetóip|Aetóip]]. Ar an [[13 Iúil]] [[1985]], chuir [[Bob Geldof]] Live Aid ar stáitse, ceolchoirm mór roc ar mhaithe leis an gcarthanacht. Bhí na ceoltóirí is fearr sa domhan ag an am ag seinm ann. Bailíodh breis is céad milliún dollar i gcóir fóirithinte i n-aghaidh an [[Gorta|ghorta]] san [[An Afraic|Afraic]]. [[Íomhá:Live Aid at JFK Stadium, Philadelphia, PA (cropped1).jpg|clé|mion|Philadelphia, PA|220x220px]] [[Íomhá:Live Aid after dark at JFK Stadium, Philadelphia, PA (cropped1).jpg|clé|mion|Philadelphia, PA|220x220px]][[Íomhá:Bob Geldof Rock am Ring 1987.jpg|clé|mion|Sir Bob Geldof, 1987|334x334px]] == Cúlra == Bá é Bob Geldof urlabhraí an ghrúpa [[The Boomtown Rats|Na Boomtown Rats]] agus ní raibh eagla riamh air labhairt amach i gcoinne rudaí nár thaitin leis. Thug Geldof cuairt ar an [[An Aetóip|Aetóip]] i 1984 agus chuir an [[gorta]] ansin uafás air. Bhailigh sé [[Amhránaí|amhránaithe]] agus [[Banna ceoil|grúpaí cáiliúla]] an domhain le chéile. Chuir "Band Aid" amach ceirnín an [[An Nollaig|Nollaig]] sin<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.stmunchinscollege.com/wp-content/uploads/2016/07/2006-irish-foundation.pdf|teideal=Ar Son Mhuintir na hAfraice|údar=St Munchins College|dáta=|dátarochtana=}}</ref>. == Ceolchoirm == Ba cheolchoirm [[rac-cheol|raic]] é '''''Live Aid''''' ar an [[13 Iúil]] [[1985]]. I ndiaidh ''Band Aid'', chuir Geldof agus a chomhghleacaithe dhá cheolchoirm ar siúl faoin ainm Live Aid i [[Londain]] agus in [[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]] ar an [[13 Iúil]] den bhliain [[1985]]. Bhí ceolchoirm amháin ar siúl i Staid Wembley, [[Londain]], áit a raibh 72,000 duine agus ceann eile i Staid JFK i [[Philadelphia]], áit a raibh timpeall 90,000 duine. D'fhéach billiún go leith duine ar fud an domhain ar na ceolchoirmeacha, a lean ar aghaidh le 16 uair ar an [[teilifís]], i gcéad tír. Bhí níos mó ná 60 de na réaltaí ba mhó sa rac-cheol páirteach san ócáid. Bhí Geldof agus a chomhghleacaithe ag iarraidh an roc-ceolchoirm is mó a chonaic an saol riamh a eagrú.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.nicurriculum.org.uk/docs/inclusion_and_sen/beatha_le_bua/series_1/Bob_Geldof.pdf|teideal=Beatha le Bua|údar=nicurriculum.org.uk|dáta=|dátarochtana=13/7/2018|archivedate=2017-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101125621/http://www.nicurriculum.org.uk/docs/inclusion_and_sen/beatha_le_bua/series_1/Bob_Geldof.pdf}}</ref> Bhí an ócáid eagraithe le haghaidh airgid a bhailiú chun cabhrú leis an ngorta san [[An Aetóip|Aetóip]]. Bailíodh níos mó ná £100 milliún le maolú ar an ngorta san [[An Afraic|Afraic]], is cosúil. == Tionchar == I ndiaidh Live Aid bhí clú ar Bob Geldof ar fud an domhain. Lean Geldof ar aghaidh lena chuid oibre ar son na hAfraice, agus é ag tacú le hIubhaile na bliana [[2000]], feachtas chun fiacha na hAfraice a chur ar ceal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Bob%20Geldof.pdf|teideal=Beatha le bua - beathaisnéis Geldof|údar=CCEA|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200713204414/https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Bob%20Geldof.pdf}}</ref> Thug Éireannach cáiliúil eile, [[Bono]], tacaíocht don fheachtas céanna. Thaistil Geldof chuig cuid mhór áiteanna ag tógáil [[Airgead (eacnamaíocht)|airgid]] ar son na h[[An Afraic|Afraic]]<nowiki/>e. Chuaigh sé a throid leis an [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|phríomh-aire]] [[Margaret Thatcher]]. Bhí sise ag iarraidh [[cáin]] a ghearradh ar an airgead a bhí á thabhairt don [[An Afraic|Afraic]], ach thug Geldof uirthi athchomhairle a dhéanamh. An bhliain i ndiaidh Live Aid, rinne an [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Bhanríon]] i Sasana [[ridire]] onórach de (ach ar an ábhar gur rugadh Geldof in Éirinn, ní féidir leis an teideal ‘Sir’ a chur roimh a ainm). Tháinig deireadh leis an ngrúpa na [[The Boomtown Rats|Boomtown Rats]] ag Live Aid. Ach tá sé soiléir ón DVD agus ó leabhar Geldof, ''Is That It?'', go raibh sprid an ghrúpa ag teip ar feadh roinnt blianta sula stopadar<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-the-boomtown-rats-cuigear-buachailli-dana.aspx|teideal=The Boomtown Rats – cúigear buachaillí dána|údar=Beo.ie|dáta=Nollaig 2006|dátarochtana=}}</ref>. I m[[Baile Átha Cliath]] a sheinneadar a ngig deireanach, san [[Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath|RDS]] ag ''Self Aid'', ceolchoirm a eagraíodh le haird a tharraingt ar chruachás lucht [[dífhostaíocht]]<nowiki/>a na [[tír]]<nowiki/>e. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Ceolchoirmeacha]] 3daq0otstr3yywqcec2yyvbdc99lo6d 1320460 1320458 2026-07-13T22:55:58Z TGcoa 21229 1320460 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Bhí an ócáid '''Live Aid''' eagraithe chun cabhrú leis an ngorta san [[An Aetóip|Aetóip]]. Ar an [[13 Iúil]] [[1985]], chuir [[Bob Geldof]] Live Aid ar stáitse, ceolchoirm mhór roc ar mhaithe leis an gcarthanacht. Bhí na ceoltóirí is fearr sa domhan ag an am ag seinm ann. Bailíodh breis is céad milliún punt sterling<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesandstar.co.uk/news/national/uk-today/25309164.much-money-live-aid-raise-see-total-amount/|teideal=How much money did Live Aid raise? See total amount from historic 1985 event|dáta=2025-07-12|language=en|work=Times and Star|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> i gcóir fóirithinte in aghaidh an [[Gorta|ghorta]] san [[An Afraic|Afraic]]. [[Íomhá:Live Aid at JFK Stadium, Philadelphia, PA (cropped1).jpg|clé|mion|Philadelphia, PA|220x220px]] [[Íomhá:Live Aid after dark at JFK Stadium, Philadelphia, PA (cropped1).jpg|clé|mion|Philadelphia, PA|220x220px]][[Íomhá:Bob Geldof Rock am Ring 1987.jpg|clé|mion|Sir Bob Geldof, 1987|334x334px]] == Cúlra == Ba é Bob Geldof urlabhraí an ghrúpa [[The Boomtown Rats|Na Boomtown Rats]] agus ní raibh eagla riamh air labhairt amach i gcoinne rudaí nár thaitin leis. Thug Geldof cuairt ar an [[An Aetóip|Aetóip]] i 1984 agus chuir an [[gorta]] ansin uafás air. Bhailigh sé [[Amhránaí|amhránaithe]] agus [[Banna ceoil|grúpaí cáiliúla]] an domhain le chéile. Chuir "Band Aid" amach ceirnín an [[An Nollaig|Nollaig]] sin<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.stmunchinscollege.com/wp-content/uploads/2016/07/2006-irish-foundation.pdf|teideal=Ar Son Mhuintir na hAfraice|údar=St Munchins College|dáta=|dátarochtana=}}</ref>. == Ceolchoirm == Ba cheolchoirm [[rac-cheol|raic]] é '''''Live Aid''''' ar an [[13 Iúil]] [[1985]]. I ndiaidh ''Band Aid'', chuir Geldof agus a chomhghleacaithe dhá cheolchoirm ar siúl faoin ainm Live Aid i [[Londain]] agus i [[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]] ar an [[13 Iúil]] den bhliain [[1985]]. Bhí ceolchoirm amháin ar siúl i Staid Wembley, [[Londain]], áit a raibh 72,000 duine agus ceann eile i Staid JFK i [[Philadelphia]], áit a raibh timpeall 90,000 duine. D'fhéach billiún go leith duine ar fud an domhain ar na ceolchoirmeacha, a lean ar aghaidh ar feadh 16 uair an chloig ar an teilifís, i gcéad tír. Bhí níos mó ná 60 de na réaltaí ba mhó sa rac-cheol páirteach san ócáid. Bhí Geldof agus a chomhghleacaithe ag iarraidh an roc-ceolchoirm is mó a chonaic an saol riamh a eagrú.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.nicurriculum.org.uk/docs/inclusion_and_sen/beatha_le_bua/series_1/Bob_Geldof.pdf|teideal=Beatha le Bua|údar=nicurriculum.org.uk|dáta=|dátarochtana=13/7/2018|archivedate=2017-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101125621/http://www.nicurriculum.org.uk/docs/inclusion_and_sen/beatha_le_bua/series_1/Bob_Geldof.pdf}}</ref> Bhí an ócáid eagraithe chun airgead a bhailiú agus chun cabhrú leis an ngorta san [[An Aetóip|Aetóip]] go háirithe. Bailíodh níos mó ná £100 milliún le maolú ar an ngorta san [[An Afraic|Afraic]], is cosúil. == Tionchar == I ndiaidh Live Aid bhí clú ar Bob Geldof ar fud an domhain. Lean Geldof ar aghaidh lena chuid oibre ar son na hAfraice, agus é ag tacú le hIubhaile na bliana [[2000]], feachtas chun fiacha na hAfraice a chur ar ceal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Bob%20Geldof.pdf|teideal=Beatha le bua - beathaisnéis Geldof|údar=CCEA|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200713204414/https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Bob%20Geldof.pdf}}</ref> Thug Éireannach cáiliúil eile, [[Bono]], tacaíocht don fheachtas céanna. Thaistil Geldof chuig cuid mhór áiteanna ag tiomsú [[Airgead (eacnamaíocht)|airgid]] ar son na h[[An Afraic|Afraic]]<nowiki/>e. Chuaigh sé ag troid leis an [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|phríomh-aire]] [[Margaret Thatcher]]. Bhí sise ag iarraidh [[cáin]] a ghearradh ar an airgead a bhí á thabhairt don [[An Afraic|Afraic]], ach thug Geldof uirthi athchomhairle a dhéanamh. An bhliain i ndiaidh Live Aid, rinne an [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Bhanríon]] i Sasana [[ridire]] onórach de (ach ar an ábhar gur rugadh Geldof in Éirinn, ní féidir leis an teideal ‘Sir’ a chur roimh a ainm). Tháinig deireadh leis an ngrúpa na [[The Boomtown Rats|Boomtown Rats]] ag Live Aid. Ach tá sé soiléir ón DVD agus ó leabhar Geldof, ''Is That It?'', go raibh sprid an ghrúpa ag teip ar feadh roinnt blianta sula stopadar<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-the-boomtown-rats-cuigear-buachailli-dana.aspx|teideal=The Boomtown Rats – cúigear buachaillí dána|údar=Beo.ie|dáta=Nollaig 2006|dátarochtana=}}</ref>. I m[[Baile Átha Cliath]] a sheinneadar a ngig deireanach, san [[Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath|RDS]] ag ''Self Aid'', ceolchoirm a eagraíodh le haird a tharraingt ar chruachás lucht [[dífhostaíocht]]<nowiki/>a na [[tír]]<nowiki/>e. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Ceolchoirmeacha]] dj219v3jkbxpmt4n7vl9v5w5v0h3659 0 6248 1320445 1273817 2026-07-13T19:55:23Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1320445 wikitext text/x-wiki {{Iúil}} Is é an '''13 Iúil''' an 194ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 195ú lá i mbliain bhisigh. Tá 171 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Mhongóil]] - ''Наадам'' (Cluichí) == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[100 RC]] — [[Iúil Caesar]], ghinearál, ina pholaiteoir agus ina scríbhneoir sa tSean-Róimh (b.[[1ú haois RC|44 RC]]) * [[1590]] — [[Pápa Cléimeans X]] (b. [[1676]]) * [[1811]] — [[George Gilbert Scott]], ailtire Sasanach (b. [[1878]]) * [[1826]] — [[Stanislao Cannizzaro]], ceimiceoir Iodálach (b. [[1910]]) * [[1841]] — [[Otto Wagner]], ailtire Ostarach (b. [[1918]]) * [[1873]] — [[Matty Matthews]], dornálaí Meiriceánach (b. [[1948]]) * [[1886]] — [[Edward J. Flanagan]], sagart Éireannach (b [[1948]]) * [[1894]] — [[Isaak Babel]], scríbhneoir Sóivéadach (b.[[1940]]) * [[1901]] — [[Mickey Walker]], dornálaí Meiriceánach (b. [[1981]]) * [[1927]] — [[Simone Veil]], polaiteoir agus giúistís Fhrancach (b. [[2017]]) * [[1928]] — [[Tommaso Buscetta]], coirpeoir (b.[[2000]]) * [[1933]] — [[Proinnsias de Priondargást]], polaiteoir Éireannach (b. [[2015]]) * [[1934]] — [[Wole Soyinka]], scríbhneoir Nigéarach * [[1937]] — [[Oilibhéar Breathnach]], imreoir agus bainisteoir iománaíochta (b.[[1996]]) * [[1940]] — [[Patrick Stewart]], aisteoir Sasanach * [[1942]] — [[Harrison Ford]], aisteoir Meiriceánach * [[1945]] — [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]], polaiteoir Éireannach * [[1946]] — [[Cheech Marin]], aisteoir Meiriceánach * [[1956]] — [[Michael Spinks]], Dornálaí Meiriceánach * [[1960]] — [[Ian Hislop]], iriseoir Breatnach * [[1965]] — [[Eric Freeman]], aisteoir Meiriceánach * [[1968]] — [[Lou Del Valle]], dornálaí Meiriceánach * [[1968]] — [[Pat Buckley]], polaiteoir Éireannach * [[1970]] — [[Sharon Horgan]], ban-aisteoir, scríbhneoir, agus fuirseoir Éireannach * [[1973]] — [[Huw Merriman]], polaiteoir Briotanach * [[1974]] — [[Jarno Trulli]], tiománaí Iodálach [[Foirmle a hAon]] * [[1975]] — [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]], polaiteoir Éireannach * [[1979]] — [[Craig Bellamy]], iarimreoir sacair * [[1982]] — [[Chad Dawson]], dornálaí Meiriceánach * [[1983]] — [[Sebastian Nerz]], polaiteoir Gearmánach * [[1988]] — [[Tulisa Contostavlos]], ceoltóir Sasanach * [[1989]] — [[Críostóir Mac Thaidhg]], iománaí agus imreoir peil Ghaelach * [[1999]] — [[Saoirse Noonan]], peileadóir Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[574]] — [[Pápa Eoin III]] (r. ~520) * [[939]] — [[Pápa Leon VII]] * [[1189]] — [[Anraí II Shasana]], rí Sasanach (r. [[1133]]) * [[1743]] — [[Spencer Compton, 1ú Iarla Wilmington]], Príomh-Aire na Breataine Móire *r. [[1673]]) * [[1793]] — [[Jean-Paul Marat]], iriseoir agus radacaí (r. [[1743]]) * [[1896]] — [[Friedrich August Kekulé von Stradonitz]], 66, Ceimiceoir orgánach ón Ghearmáin (r. [[1829]]) * [[1951]] — [[Arnold Schoenberg]], cumadóir ceoil Ostarach (r. [[1874]]) * [[1954]] — [[Frida Kahlo]], péintéir Meicsiceach (r. [[1907]]) * [[1974]] — [[Liam Ahern]], polaiteoir Éireannach (r. [[1916]]) * [[1974]] — [[Patrick Maynard Stuart Blackett|Patrick Blackett]], Fisiceoir (r. [[1897]]) * [[1980]] — [[Joseph Brennan (Ceann Comhairle)|Joseph Brennan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1912]]) * [[1981]] — [[Martin Hurson]], stailceoir ocrais (r. [[1956]]) * [[2014]] — [[Nadine Gordimer]], Scríbhneoir agus gníomhaí polaitíochta (r. [[1923]]) * [[2024]] — [[Richard Simmons]], múinteoir corpacmhainne agus aisteoir Meiriceánach (r. [[1948]]) == Tarluithe eile == * [[1174]] - Gabhadh [[Uilleam I na hAlban]] in [[Alnwick]] * [[1249]] - Corónaigh [[Alasdair III na hAlban]] ina rí * [[1930]] - Thosaigh an chéád [[Corn FIFA an Domhain 1930|Chorn Sacair an Domhain]] * [[1971]] - Cuireadh chun báis deichniúr saighdiúirí i [[Maracó]] de bharr iarrachta coup a chur i bhfeidhm sa tír. * [[1977]] - D'fhógair [[an tSomáil]] cogadh ar [[an Aetóip]] * [[1985]] - Bhailigh an cheolchoirm [[Live Aid]] £150 milliún punt do dhaoine ag fáil bháis le hocras san [[An Afraic|Afraic]]. * [[2011]] - Glacadh leis [[an tSúdáin Theas]] ar [[na Náisiúin Aontaithe]] * [[2014]] - Bhuaigh [[an Ghearmáin]] [[Corn FIFA an Domhain 2014]] * [[2016]] - D'éirigh [[David Cameron]] as [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe]]. Tháinig [[Theresa May]] in ionad é * [[2024]] - Bhí [[Donald Trump]] gortaithe in [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, Iúil 2024|iarraidh feallmharfa]] i rith slógaidh i m[[Butler, Pennsylvania]] <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Dátaí|0713]] [[Catagóir:Míonna|Iúil, 13]] cotegm1v5t69qan8ex3oevwyxgdk4dj 0 7522 1320477 1320341 2026-07-14T08:42:51Z TGcoa 21229 1320477 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'é '''Seán A. Mac Coisdealbha''' nó '''John A. Costello'''<ref>A mar Aloysius</ref> ([[20 Meitheamh]], [[1891]] - [[5 Eanáir]], [[1976]]) an 2ú [[Taoiseach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ucd.ie/archives/t4media/p0190-costello-johna-descriptive-catalogue.pdf|teideal=John A. Costello Papers|údar=Cartlann COBÁC|dátarochtana=2021}}</ref> Chomh maith le gairm fhada agus rathúil mar abhcóide (glaodh chun an Bharra Lasitigh i 1925 air), bhí sé ina [[Ard-Aighne na hÉireann]] (ó [[1926]] go [[1932]]) agus ina Theachta Dála (1933-1969) agus ina Thaoiseach faoi dhó (1948-51 agus 1954-57).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/4453040754720214|teideal=John A. Costello|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref> [[Íomhá:John A. Costello, 1948.png|clé|mion|1948|293x293px]] == Tús a shaoil == Saolaíodh Seán Alabhaois Mac Coisdealbha i m[[Baile Átha Cliath]] sa bhliain 1891. Fuair sé a chuid scolaíochta ag Scoil Úí Chonaill (scoil de na [[Bráithre Críostaí]]) i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath. Rinne sé staidéar ar stair, ar theangacha agus ar litríocht i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] agus bronnadh céim Bhaitsiléir na nEalaíon air sa bhliain [[1911]]. Bhí an Coisdealbhach ar na chéad daoine a bhain céim amach sa Dámh an Dlí UCD nuabhunaithe (LLB 1914). Rinne sé staidéar ag [[Óstaí an Rí]] chun bheith ina abhcóide. Bhuaigh sé duais Victoria sna blianta [[1913]] agus [[1914]]. Bronnadh céim dlí air agus cháiligh sé mar abhcóide sa bhliain 1914 agus d'oibrigh sé mar abhcóide ó shin go [[1922]]. Phós sé ''Ida Mary O'Malley'' ar an [[31 Iúil]] [[1919]]. Bhí triúr mac agus beirt iníonacha acu. == Saorstát Éireann == Thosaigh Mac Coisdealbha ag obair i bhfoireann [[Ard-Aighne na hÉireann|Ard-Aighne]] [[Saorstát Éireann|Shaorstát Éireann]] sa bhliain [[1922]]. Bhí an stát nuabhunaithe ag an am. Cháiligh sé mar abhcóide sinsear trí bliana ina dhiaidh sin agus ceapadh mar [[Ard-Aighne na hÉireann|Ard-Aighne]] do rialtas [[Cumann na nGaedhael|Chumann na nGaedhael]] é sa bhliain [[1926]]. Tar éis an cheapacháin, bhí sé mar ionadaí don Saorstát ag cruinnithe [[Conradh na Náisiún|Chonradh na Náisiún]] agus ag cruinnithe an Choinfearaidh Impiriúil. Toghadh an Coisdealbhach mar Bhinseoir de Chumann Onórach Ostaí an Rí freisin. Chaill sé a phost mar Ard-Aighne tar éis bua Fhianna Fáil in olltoghchán [[1932]] ach toghadh mar [[Teachta Dála|Theachta Dála]] de Chumann na nGaedhael (agus d'[[Fine Gael|Fhine Gael]] tar éis bunaithe an pháirtí sin) é in olltoghchán na bliana ina dhiaidh sin ([[1933]]). Cháin sé an tAcht Cumhachtaí Práinne, [[1939]], go géar i ndíospóireacht Dála. Cheap sé gur thug an tAcht an iomarca cumhachta don rialtas. Chaill sé a shuíochán Dála sa bhliain [[1943]] ach d'athghabh sé an suíochán in olltoghchán na bliana [[1944]]. Ba urlabhraí Gnóthaí Eachtracha Fhine Gael é ó 1944 go [[1948]]. Ba é [[Fianna Fáil]] an páirtí is mó tar éis olltoghcháin [[1948]] ach ní raibh móramh de na suíocháin acu. Tháinig na páirtithe eile (Fine Gael, [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]], [[Páirtí Náisiúnta an Lucht Oibre]], [[Clann na Poblachta]], [[Clann na Talmhan]] agus roinnt Teachtaí neamhspleácha) le chéile chun an chéad rialtas idirpháirtí a chruthú. Cuireadh Fianná Fáil as oifig tar éis iad a bheith i gceannas ar feadh 16 bhliain. == Taoiseach (1948-1951) == Tugadh post an Taoisigh d'Fhine Gael mar ba é Fine Gael an páirtí is mó sa chomhrialtas. Ba é [[Risteard Ó Maolchatha]] ceannaire Fhine Gael ach níorbh fhéidir le [[Clann na Poblachta]] glacadh leis mar Thaoiseach ó thaobh an pháirt a bhí aige sa [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]]. Sheas ó Maolchatha síos agus ceapadh Mac Coisdealbha mar Thaoiseach. [[Íomhá:US visit of Irish Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|mion|clé|Cuairt ar SAM, 1956|220x220px]][[Íomhá:They're Peelers not Sojers.jpg|clé|mion|John A. Costello agus garda onóra (na [[Garda Síochána|Gardaí]]) i g[[Contae Dhún na nGall]], 1950idí|220x220px]][[Íomhá:Road near Botanic Gardens (Finglas Golf Club), Glasnevin, Co. Dublin (33045119582).jpg|mion|Garraithe na Lus, [[Glas Naíon]]|clé|220x220px]] === Fógairt na Poblachta === Gheall Clann na Poblachta roimh an olltoghcháin go n-athghairfidís an tAcht Caidrimh Eachtraigh ([[1936]]) ach níor chuir siad béim ollmhór ar an ábhar ag bunú an rialtais. Níor thaitin an tAcht le Mac Coisdealbha nó le [[Liam Ó Neachtain]] ([[Tánaiste]] agus ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre) ach oiread. Phlé an chomh-aireacht an tAcht ach níor tháinig siad ar aon chinneadh. Bhí Mac Coisdealbha ar chuairt oifigiúil go [[Ceanada]] i rith mí Meán Fómhair 1948 nuair a chuir iriseoir ceist air maidir le fágáil an [[An Comhlathas Briotanach|Chomhlathais Bhriotanaigh]]. D'fhreagair Mac Coisdealbha go poiblí go raibh an rialtas chun an tAchta a athghair agus chun Poblachta a fhógairt. Tháinig sin aniar aduaidh ar airí an rialtais agus ar rialtas na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] freisin. Tar éis fógartha na Poblachta sa bhliain [[1949]] chuir an Ríochta Aontaithe an ''Ireland Act'' i bhfeidhm. Dhaingnigh an tAcht stádas Tuaiscirt Éireann sa Ríocht Aontaithe agus thug sé cearta éagsúla do shaoránaigh na Poblachta a bhí ina gcónaí sa Bhreatain. D'fhág Éire an Comhlathas ar [[18 Aibreán]] 1949 ([[Luan Cásca]]) nuair a cuireadh an tAcht Phoblacht na hÉireann (1948) i bhfeidhm. Ghearr an tAcht an srian bunreachtúil deireanach idir an stát agus an Ríocht Aontaithe. === Cráifeachas === Bhí Costello — agus MacBride go háirithe — cráifeach go smior<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/at-the-disposal-of-the-archbishop-1.249671|teideal=At the disposal of the archbishop|údar=John Bowman|dáta=13 Samhain 1999|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2024-03-09}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jstor.org/stable/30002085?read-now=1&seq=19#page_scan_tab_contents|teideal='Coming Out of the Cave': The First Inter-party Government, the Council of Europe and NATO, Irish Studies in International Affairs, Iml 15, ch 167-190|údar=Elizabeth Keane|dáta=2004|dátarochtana=2024}}</ref> agus i bhfad amach ar an eite dheis i dtaobh cúrsaí shóisialta. Bhí MacBride agus an tAire Sláinte [[Noel Browne]] díreach trasna óna chéile go minic. Nuair a tháinig cruinniú de na hairí le chéile don chéad uair ar an 18 Feabhra 1948,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ucd.ie/archives/t4media/p0190-costello-johna-descriptive-catalogue.pdf|teideal=John A. Costello Papers|údar=ucd.ie/archives|dátarochtana=2024}}</ref> seoladh [[Teileagrafaíocht|teileagram]] chun an [[Pápa Pius XII|Pápa, Pius XII]], ag cur in iúl “to repose at the feet of Your Holiness the assurance of our filial loyalty and our devotion to your August Person".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/commentanalysis/arid-30836331.html|teideal=When ministers and the State bowed to the Church|údar=Mon, 09 Apr, 2018 - 01:00|dáta=2018-04-09|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2024-03-09}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/opinion/columnists/arid-10054724.html|teideal=Ideological deficit that weakened the very basis of our republic|údar=Ryle Dwyer|dáta=2003-08-09|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2024-03-09}}</ref> === Scéim Máthar agus Linbh === Thug an tAire Sláinte, [[Noel Browne]] (Clann na Poblachta) an Scéim Máthar agus Linbh isteach sa bhliain [[1950]]. Thabharfadh an scéim cúram máithreachais saor in aisce do mháithreacha agus cúram sláinte saor in aisce dá bpáistí go dtí go raibh siad 16 bliana d'aois. Bhí na dochtúirí agus an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglais Chaitliceach]] go mór in éadan na scéime. Cheap na dochtúirí go n-ísleodh an scéim a dteacht isteach agus bhí eagla ag na heaspaig go bhfágfaí an bealach don fhrithghiniúint agus don ghinmhilleadh. Bhí scoilt sa Chomh-Aireacht maidir leis an scéim. Cheap roinnt Airí nárbh fhéidir leis an stát costas na scéime a íoc. Chuir Mac Coisdealbha agus Airí eile in iúl do de Brún nach seasfaidís leis. D'éirigh de Brún as mar Aire ar an [[11 Aibreán]] [[1951]] agus cealaíodh an scéim. D'fhoilsigh de Brún a chomhfhreagras le Mac Coisdealbha agus leis na heaspaig. [[Íomhá:Logo of the Council of Europe (no lettering).svg|mion|[[Comhairle na hEorpa]]|clé|220x220px]][[Íomhá:Logo of the Department of the Taoiseach.svg|mion|clé|220x220px]] [[Íomhá:Dublin Dept Taoiseach.jpg|mion|Roinn an Taoisigh|clé|259x259px]] [[Íomhá:Royal Irish Academy.jpg|mion|[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] |clé|293x293px]] === Éifeacht an Rialtais === D'éirigh go maith leis an rialtas i slite éagsúla:- * Tógadh an méid tithe is mó riamh * Bunaíodh an t[[Údarás Forbartha Tionscail]] agus [[Córas Trachtala]] * Tháinig ísliú mór ar ionsaitheacht na heitinne de bharr polasaithe an Aire Sláinte * Ghlac [[Éire]] a ballraíocht san [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta]] agus i g[[Comhairle na hEorpa]]. D'fhan an stát taobh amuigh d' [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] mar gheall ar chríochdheighilt na tíre. * Luathaíodh an scéim chun leictreachais a sholáthar do gach áit sa tír, na háiteanna is iargúlta ina measc === Olltoghchán 1951 === Cé gur buille don rialtas é an chonspóid maidir leis an Scéim Máthar agus Linbh, ní raibh sé ina buille marfach. Lean an rialtas ar aghaidh ar feadh tamaill ach bhí praghsanna ag ardú, bhí géarchéim chomhardaithe na n-íocaíochtaí ag teacht agus d'aistarraing dhá Theachta Dála a dtacaíocht. Chuir sin brú ar Mhac Coisdealbha agus ghair sé olltoghchán I mí an Mheithimh 1951. Bhí toradh éiginntitheach ag an toghchán ach bhí Fianna Fáil ábalta rialtas a chruthú. D'éirigh Mac Coisdealbha as mar Thaoiseach. Toghadh mac Mhic Coisdealbha, [[Deaglán Mac Coisdealbha|Deaglán]], mar Theachta Dála don chéad uair san olltoghchán seo. Roinn Ó Maolchatha agus Mac Coisdealbha ceannaireacht Fhine Gael. Ba é Ó Maolchatha ceannaire an pháirtí agus ba é Mac Coisdealbha ceannaire an pháirtí pharlaimintigh. Mhair rialtas Fhianna Fáil ar feadh trí bliana. == Taoiseach (1954-1957) == Chaill Fianna Fáil suíocháin in olltoghchán [[1954]] de bharr fadhbanna eacnamaíochta na tíre. Tháinig Fine Gael, Páirtí an Lucht Oibre agus Clann na Talmhan le chéile i gcomhrialtas nua. Atoghadh Mac Coisdealbha mar Thaoiseach. Níorbh fhéidir leis an rialtas nua mórán a dhéanamh chun an gheilleagair a fheabhsú agus ní raibh siad ábalta an dífhostaíocht nó an eisimirce a laghdú. Chuaigh Éire isteach sa [[Náisiúin Aontaithe]] sa bhliain [[1955]]. Chuir [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]] (an tIRA) feachtas míleata nua ar bun sa bhliain [[1956]]. Sheas an rialtas go láidir in éadan na hÓglaigh. === Olltoghchán 1957 === Thug [[Seán Mac Giolla Bhríde (polaiteoir)|Seán Mac Giolla Bhríde]] (ceannaire [[Clann na Poblachta|Chlann na Poblachta]]) rún mímhuiníne isteach ó thaobh lagaithe an gheilleagair. Thug Fianna Fáil rún mímhuiníne isteach freisin. Ghair Mac Coisdealbha olltoghchán mar bhí sé beagnach cinnte go gcaillfeadh an rialtas vóta Dála. Bhain Fianna Fail móramh iomlán amach san olltoghchán. == Éirí As == D'fhill Mac Coisdealbha ag an dlíodóireacht agus d'éirigh go maith leis arís. D'éirigh Ó Maolchatha as mar cheannaire an pháirtí sa bhliain [[1959]] agus tháinig [[Seámus Maitiú Diolún]] i gcomharbacht air. D'fhill Mac Coisdealbha go dtí na cúlbhinsí ag an am céanna. D'fhan sé mar Theachta Dála go dtí olltoghchán na bliana [[1969]]. Tháinig [[Gearóid Mac Gearailt]] i gcomharbacht air ina dháilcheantar, [[Baile Átha Cliath]] Thoir Theas. Ba bhall d'[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] é ó 1948. Bhronn Baile Átha Cliath saoirse na cathrach ar Mac Coisdealbha agus ar [[Eamon de Valera|Éamon De Valera]] i mí Márta [[1975]]. Bhronn roinnt ollscoileanna sna [[Stáit Aontaithe]] dámhachtainí air freisin. Fuair sé bás ar an [[5 Eanáir]] [[1976]], in aois 84 bliain dó. == Féach freisin == * [[Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)]] * [[:Catagóir:Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)|Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thoir Theas]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Taoisigh na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Coisdealbha, Sean A. Mac}} [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1976]] [[Catagóir:Ard-Aighní na hÉireann]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] j52y32uulg4niqkqvv51bxn8bq1hegk 0 12628 1320452 1308724 2026-07-13T21:37:23Z TGcoa 21229 1320452 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ealaíontóir as Meicsiceo í '''Frida Kahlo''' ([[6 Iúil]] [[1907]] – [[13 Iúil]] [[1954]]) agus tháinig cáil an domhain uirthi blianta tar éis a báis. Féachtar uirthi anois mar cheannródaí in ealaín nua-aoiseach [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], agus bhí gaol láidir aici lena tír dhúchais.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-frida-kahlo-agus-diego-rivera-in-aras-nua-ealaine.aspx|teideal=Frida Kahlo agus Diego Rivera in Áras Nua-Ealaíne na hÉireann|údar=Ciara Nic Gabhann|dáta=Bealtaine 2011|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> [[Íomhá:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo 2.jpg|clé|mion|1926|314x314px]] [[Íomhá:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|Frida Kahlo lena fear céile [[Diego Rivera]] i 1932, agus éadaí traidisiúnta ón [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] á caitheamh aici|clé|285x285px]] [[Íomhá:Frida Kahlo 1932.jpg|clé|mion|257x257px|1932]] [[Íomhá:Frida Kahlo toilette.jpg|clé|mion|283x283px|1938, le Juilen Levy]] [[Íomhá:Frida Kahlo Self-portrait with monkey 1938.jpg|clé|mion|''[[Féinphortráid le Moncaithe|Féinphortráid le Moncaí]],'' 1938|300x300px]] [[Íomhá:Kahlo Frida portant un corset avec dessin militant.jpg|clé|mion|322x322px]] == Beatha == Rugadh Kahlo i [[Cathair Mheicsiceo|gCathair Mheicsiceo]] ar an 6ú lá de mhí Iúil, [[1907]]. Thit [[polaimiailíteas]] uirthi agus í 6 bliana d’aois. Dá bhrí sin, bhí a lámh dheis i bhfad níos tanaí ná a lámh chlé. I mí Meán Fómhar, 1925, tharla timpiste uafásach di agus í ar an mbus ag filleadh abhaile ón gcoláiste. Briseadh beagnach chuile chnámh ina corp agus ní raibh sos ón bpian aici le linn a saoil. D’fhág an taisme í briste brúite agus buailte faoi arraing go minic don chuid eile dá saol. Bhí an-suim aici sa pholaitíocht, go mór mór sa [[Cumannachas|Chumannachas]]. Agus í ag freastal ar chóisir de chuid na gCumannaithe sa bhliain 1927, chuir sí aithne ar phéintéir eile, [[Diego Rivera]]. Phós siad i mí Lúnasa, 1929.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeana.eu/en/blog/frida-kahlo-identity-in-art|teideal=Frida Kahlo: identity in art|language=en-GB|work=www.europeana.eu|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> Bhí saol teasaí neamhghnách ag an bheirt. Cé go raibh siad i ngrá le chéile, chaith siad a lán ama ag troid lena chéile. Mhol Diego di éadaí traidisiúnta ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] a chaitheamh, agus chaith sí a saol go léir sna héadaí seo.<ref name=":0" /> Ba láidir an caidreamh a bhí eatarthu ach bhí sé casta fosta agus suaite agus conspóideach go minic. Dúirt Kahlo go raibh dhá mór-thaisme aici ina saol; an taisme bóthair a d’fhág a colainn briste agus Diego Rivera. D’admhaigh sise, áfach, gurbh é Rivera an taisme ba mheasa.<ref name=":0" /> === Bás === Chuaigh a sláinte in olcas i 1953 agus bhí uirthi tuilleadh ama a chaitheamh san ospidéal. Dá bhrí sin, d’éirigh sí an-fhéinmharfach. Fuair sí bás ar an 13ú lá de Iúil, 1954. Deirtear gur thóg sí a saol féin. Ina dialann, scríobh sí na focail seo ar an lá roimh a bás: :''táim cinnte go mbeidh an deireadh go hálainn agus tá súil agam nach mbeidh gá filleadh ar an áit seo arís''. == Saothar == Bhí a saol crua féin mar ábhar aici ina cuid pictiúir. Rinne sí úsáid as íomhánna urghránna go minic: mar shampla, í san ospidéal, í ina cathaoir rothaí, fuil ag teacht amach as a corp, agus í ag fáil báis fiú. Dúirt sí nach ndearna sí péintéireacht riamh ar a cuid brionglóidí nó ar a cuid tromluithe, ach ar fhírinne a saoil féin. Feictear seo ina cuid féinphortráidí ina bhfuil léiriú gonta gan trua déanta aici uirthi féin agus ar a saol suaite inmheánach.<ref name=":0" /> Thaitin sé léi a bheith ag déanamh cur síos uirthi féin agus mhínigh sí go raibh seo amhlaidh mar gur chaith sí an oiread sin ama ina haonar agus go raibh aithne níos fearr aici uirthi féin ná ar dhuine ar bith eile. {{Main|Féinphortráid le Moncaithe}} Dúirt Rivera faoi shaothar a mhná gur sampla gan comórtas é d’ealaíontóir a stróic oscailte a brollach agus a croí lena cuid fíormhothúcháin a nochtadh. Rinne Kahlo [[Liotagraf|liotagraif]], píosaí líníochta, [[Collage|collages]], [[grianghraf]]<nowiki/>anna, priontaí le Guillermo Kahlo (athair Frida) agus scannán leis an ealaíontóir Seapánach, Yasumasa Morimura === Oidhreacht === Tháinig clú agus cáil ar Kahlo i ndiaidh a báis. Bhí níos mó clú ar Frida Kahlo le linn a saoil mar bhean chéile andúchasach Diego Rivera ná mar ealaíontóir ina cáilíocht féin. Tosaíodh agus críochnaíodh a saol i gCathair Mheicsiceo agus fuair sí aitheantas, de réir a chéile, mar ealaíontóir a rinne ceiliúradh ar thraidisiúin agus ar nósanna dúchais Mheicsiceo chomh maith leis an chur síos macánta a rinne sí ar an saol crua diachrach a bhí aici féin.<ref name=":0" /> Is féidir cuairt a thabhairt ar an teach ina raibh cónaí ar Kahlo i [[Cathair Mheicsiceo|gCathair Mheicsiceo]] inniu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/taisteal/meicsiceo-molfach/|teideal=Meicsiceo Molfach Oscailt súl, down Mexico way...|údar=Seanán Ó Coistín|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> Tá Casa Frida Kahlo lonnaithe in Coyoacán i ndeisceart na cathrach. Tá cuid dá pictiúir le feiceáil sa teach mar aon le nithe a bhain lena saol. == Féach freisin == * [[Diego Rivera]] * ''[[Féinphortráid le Moncaithe]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kahlo, Frida}} [[Catagóir:Péintéirí|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Básanna i 1954|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Daoine Meicsiceacha]] [[Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin]] [[Catagóir:Feiminigh]] [[Catagóir:Frida Kahlo]] rf28v947xsumal3bgj0f30yj1ejomf3 1320454 1320452 2026-07-13T22:02:01Z TGcoa 21229 1320454 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ealaíontóir as Meicsiceo í '''Frida Kahlo''' ([[6 Iúil]] [[1907]] – [[13 Iúil]] [[1954]]) agus tháinig cáil an domhain uirthi blianta tar éis a báis. Féachtar uirthi anois mar cheannródaí in ealaín nua-aoiseach [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], agus bhí gaol láidir aici lena tír dhúchais.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-frida-kahlo-agus-diego-rivera-in-aras-nua-ealaine.aspx|teideal=Frida Kahlo agus Diego Rivera in Áras Nua-Ealaíne na hÉireann|údar=Ciara Nic Gabhann|dáta=Bealtaine 2011|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> [[Íomhá:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo 2.jpg|clé|mion|1926|314x314px]] [[Íomhá:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|Frida Kahlo lena fear céile [[Diego Rivera]] i 1932, agus éadaí traidisiúnta ón [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] á caitheamh aici|clé|285x285px]] [[Íomhá:Frida Kahlo 1932.jpg|clé|mion|257x257px|1932]] [[Íomhá:Frida Kahlo toilette.jpg|clé|mion|283x283px|seisiún le Juilen Levy i Nua-Eabhrac sa bhliain 1938]] [[Íomhá:Frida Kahlo Self-portrait with monkey 1938.jpg|clé|mion|''[[Féinphortráid le Moncaithe|Féinphortráid le Moncaí]],'' 1938|300x300px]] [[Íomhá:Kahlo Frida portant un corset avec dessin militant.jpg|clé|mion|322x322px|bhí cóirséad uirthi go minic a bhí ceangailte go teann]] == Beatha == Rugadh Kahlo i [[Cathair Mheicsiceo|gCathair Mheicsiceo]] ar an 6ú lá de mhí Iúil, [[1907]]. Thit [[polaimiailíteas]] uirthi agus í 6 bliana d’aois. Dá bhrí sin, bhí a lámh dheis i bhfad níos tanaí ná a lámh chlé. I mí Meán Fómhar, 1925, tharla timpiste uafásach di agus í ar an mbus ag filleadh abhaile ón gcoláiste. Briseadh beagnach chuile chnámh ina corp agus ní raibh sos ón bpian aici le linn a saoil. D’fhág an taisme í briste brúite agus buailte faoi arraing go minic don chuid eile dá saol. Bhí an-suim aici sa pholaitíocht, go mór mór sa [[Cumannachas|Chumannachas]]. Agus í ag freastal ar chóisir de chuid na gCumannaithe sa bhliain 1927, chuir sí aithne ar phéintéir eile, [[Diego Rivera]]. Phós siad i mí Lúnasa, 1929.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeana.eu/en/blog/frida-kahlo-identity-in-art|teideal=Frida Kahlo: identity in art|language=en-GB|work=www.europeana.eu|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> Bhí saol teasaí neamhghnách ag an bheirt. Cé go raibh siad i ngrá le chéile, chaith siad a lán ama ag troid lena chéile. Mhol Diego di éadaí traidisiúnta ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] a chaitheamh, agus chaith sí a saol go léir sna héadaí seo.<ref name=":0" /> Ba láidir an caidreamh a bhí eatarthu ach bhí sé casta fosta agus suaite agus conspóideach go minic. Dúirt Kahlo go raibh dhá mór-thaisme aici ina saol; an taisme bóthair a d’fhág a colainn briste agus Diego Rivera. D’admhaigh sise, áfach, gurbh é Rivera an taisme ba mheasa.<ref name=":0" /> === Bás === Chuaigh a sláinte in olcas i 1953 agus bhí uirthi tuilleadh ama a chaitheamh san ospidéal. Dá bhrí sin, d’éirigh sí an-fhéinmharfach. Fuair sí bás ar an 13ú lá de Iúil, 1954. Deirtear gur thóg sí a saol féin. Ina dialann, scríobh sí na focail seo ar an lá roimh a bás: :''táim cinnte go mbeidh an deireadh go hálainn agus tá súil agam nach mbeidh gá filleadh ar an áit seo arís''. == Saothar == Bhí a saol crua féin mar ábhar aici ina cuid pictiúir. Rinne sí úsáid as íomhánna urghránna go minic: mar shampla, í san ospidéal, í ina cathaoir rothaí, fuil ag teacht amach as a corp, agus í ag fáil báis fiú. Dúirt sí nach ndearna sí péintéireacht riamh ar a cuid brionglóidí nó ar a cuid tromluithe, ach ar fhírinne a saoil féin. Feictear seo ina cuid féinphortráidí ina bhfuil léiriú gonta gan trua déanta aici uirthi féin agus ar a saol suaite inmheánach.<ref name=":0" /> I mí na Samhna 1938, d'eagraigh Julien Levy an chéad taispeántas aonair ag Frida Kahlo ina ghailearaí cáiliúil i gCathair Nua-Eabhrac (Julien Levy Gallery; scríobh [[André Breton]] réamhrá na catalóige). Ba thábhachtach an t-imeacht é seo ina saol ealaíne. Go dtí sin, bhí aithne uirthi sa saol mór den chuid is mó mar "bhean chéile Diego Rivera". D'athraigh an taispeántas seo an dearcadh sin go hiomlán, ag léiriú gur ealaíontóir den scoth agus neamhspleách a bhí inti. Bhí dlúthchaidreamh gairid ach paiseanta ag Frida agus Levy ag an am sin. Níos déanaí, thaitin sé léi a bheith ag déanamh cur síos uirthi féin agus mhínigh sí go raibh seo amhlaidh mar gur chaith sí an oiread sin ama ina haonar agus go raibh aithne níos fearr aici uirthi féin ná ar dhuine ar bith eile. {{Main|Féinphortráid le Moncaithe}} Dúirt Rivera faoi shaothar a mhná gur sampla gan comórtas é d’ealaíontóir a stróic oscailte a brollach agus a croí lena cuid fíormhothúcháin a nochtadh. Rinne Kahlo [[Liotagraf|liotagraif]], píosaí líníochta, [[Collage|collages]], [[grianghraf]]<nowiki/>anna, priontaí le Guillermo Kahlo (athair Frida) agus scannán leis an ealaíontóir Seapánach, Yasumasa Morimura === Oidhreacht === Tháinig clú agus cáil ar Kahlo i ndiaidh a báis. Bhí níos mó clú ar Frida Kahlo le linn a saoil mar bhean chéile andúchasach Diego Rivera ná mar ealaíontóir ina cáilíocht féin. Tosaíodh agus críochnaíodh a saol i gCathair Mheicsiceo agus fuair sí aitheantas, de réir a chéile, mar ealaíontóir a rinne ceiliúradh ar thraidisiúin agus ar nósanna dúchais Mheicsiceo chomh maith leis an chur síos macánta a rinne sí ar an saol crua diachrach a bhí aici féin.<ref name=":0" /> Is féidir cuairt a thabhairt ar an teach ina raibh cónaí ar Kahlo i [[Cathair Mheicsiceo|gCathair Mheicsiceo]] inniu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/taisteal/meicsiceo-molfach/|teideal=Meicsiceo Molfach Oscailt súl, down Mexico way...|údar=Seanán Ó Coistín|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> Tá Casa Frida Kahlo lonnaithe in Coyoacán i ndeisceart na cathrach. Tá cuid dá pictiúir le feiceáil sa teach mar aon le nithe a bhain lena saol. == Féach freisin == * [[Diego Rivera]] * ''[[Féinphortráid le Moncaithe]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kahlo, Frida}} [[Catagóir:Péintéirí|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Básanna i 1954|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Daoine Meicsiceacha]] [[Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin]] [[Catagóir:Feiminigh]] [[Catagóir:Frida Kahlo]] blrttit0st83nbjwm31j352k42t1go9 1320455 1320454 2026-07-13T22:16:47Z TGcoa 21229 1320455 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ealaíontóir as Meicsiceo í '''Frida Kahlo''' ([[6 Iúil]] [[1907]] – [[13 Iúil]] [[1954]]) agus tháinig cáil an domhain uirthi blianta tar éis a báis. Féachtar uirthi anois mar cheannródaí in ealaín nua-aoiseach [[Meicsiceo|Mheicsiceo]], agus bhí nasc láidir aici lena tír dhúchais.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-frida-kahlo-agus-diego-rivera-in-aras-nua-ealaine.aspx|teideal=Frida Kahlo agus Diego Rivera in Áras Nua-Ealaíne na hÉireann|údar=Ciara Nic Gabhann|dáta=Bealtaine 2011|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> [[Íomhá:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo 2.jpg|clé|mion|1926|314x314px]] [[Íomhá:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|Frida Kahlo lena fear céile [[Diego Rivera]] i 1932, agus éadaí traidisiúnta ón [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] á caitheamh aici|clé|285x285px]] [[Íomhá:Frida Kahlo 1932.jpg|clé|mion|257x257px|1932]] [[Íomhá:Frida Kahlo toilette.jpg|clé|mion|283x283px|seisiún le Julien Levy i Nua-Eabhrac sa bhliain 1938]] [[Íomhá:Frida Kahlo Self-portrait with monkey 1938.jpg|clé|mion|''[[Féinphortráid le Moncaithe|Féinphortráid le Moncaí]],'' 1938|300x300px]] [[Íomhá:Kahlo Frida portant un corset avec dessin militant.jpg|clé|mion|322x322px|bhí cóirséad uirthi go minic a bhí ceangailte go teann]] == Beatha == Rugadh Kahlo i [[Cathair Mheicsiceo|gCathair Mheicsiceo]] ar an 6ú lá de mhí Iúil, [[1907]]. Tháinig [[polaimiailíteas]] uirthi agus í 6 bliana d’aois. Dá bhrí sin, bhí a lámh dheas i bhfad níos tanaí ná a lámh chlé. I mí Meán Fómhar, 1925, tharla timpiste uafásach di agus í ar an mbus ag filleadh abhaile ón gcoláiste. Briseadh beagnach chuile chnámh ina corp agus ní raibh sos ón bpian aici le linn a saoil. D’fhág an taisme í briste brúite agus buailte faoi arraing go minic don chuid eile dá saol. Bhí an-suim aici sa pholaitíocht, go mór mór sa [[Cumannachas|Chumannachas]]. Agus í ag freastal ar chóisir de chuid na gCumannaithe sa bhliain 1927, chuir sí aithne ar phéintéir eile, [[Diego Rivera]]. Phós siad i mí Lúnasa, 1929.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.europeana.eu/en/blog/frida-kahlo-identity-in-art|teideal=Frida Kahlo: identity in art|language=en-GB|work=www.europeana.eu|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> Bhí saol teasaí neamhghnách ag an bheirt. Cé go raibh siad i ngrá le chéile, chaith siad a lán ama ag troid lena chéile. Mhol Diego di éadaí traidisiúnta ó [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] a chaitheamh, agus chaith sí a saol go léir sna héadaí seo.<ref name=":0" /> Ba láidir an caidreamh a bhí eatarthu ach bhí sé casta fosta agus suaite agus conspóideach go minic. Dúirt Kahlo go raibh dhá mhórthaisme aici ina saol; an taisme bóthair a d’fhág a colainn briste agus Diego Rivera. D’admhaigh sise, áfach, gurbh é Rivera an taisme ba mheasa.<ref name=":0" /> === Bás === Chuaigh a sláinte in olcas i 1953 agus bhí uirthi tuilleadh ama a chaitheamh san ospidéal. Dá bhrí sin, d’éirigh sí an-fhéinmharfach. Fuair sí bás ar an 13ú lá de Iúil, 1954. Deirtear gur thóg sí a saol féin. Ina dialann, scríobh sí na focail seo ar an lá roimh a bás: :''táim cinnte go mbeidh an deireadh go hálainn agus tá súil agam nach mbeidh gá filleadh ar an áit seo arís''. == Saothar == Bhí a saol crua féin mar ábhar aici ina cuid pictiúir. Rinne sí úsáid as íomhánna urghránna go minic: mar shampla, í san ospidéal, í ina cathaoir rothaí, fuil ag teacht amach as a corp, agus í ag fáil báis fiú. Dúirt sí nach ndearna sí péintéireacht riamh ar a cuid brionglóidí nó ar a cuid tromluithe, ach ar fhírinne a saoil féin. Feictear seo ina cuid féinphortráidí ina bhfuil léiriú gonta gan trua déanta aici uirthi féin agus ar a saol suaite inmheánach.<ref name=":0" /> I mí na Samhna 1938, d'eagraigh Julien Levy an chéad taispeántas aonair ag Frida Kahlo ina ghailearaí cáiliúil i gCathair Nua-Eabhrac (Julien Levy Gallery; scríobh [[André Breton]] réamhrá na catalóige). Ba thábhachtach an t-imeacht é seo ina saol ealaíne. Go dtí sin, bhí aithne uirthi sa saol mór den chuid is mó mar "bhean chéile Diego Rivera". D'athraigh an taispeántas seo an dearcadh sin go hiomlán, ag léiriú gur ealaíontóir den scoth agus neamhspleách a bhí inti. Bhí dlúthchaidreamh gairid ach paiseanta ag Frida agus Levy ag an am sin. Níos déanaí, thaitin sé léi a bheith ag déanamh cur síos uirthi féin agus mhínigh sí go raibh seo amhlaidh mar gur chaith sí an oiread sin ama ina haonar agus go raibh aithne níos fearr aici uirthi féin ná ar dhuine ar bith eile. {{Main|Féinphortráid le Moncaithe}} Dúirt Rivera faoi shaothar a mhná gur sampla gan comórtas é d’ealaíontóir a stróic oscailte a brollach agus a croí lena cuid fíormhothúcháin a nochtadh. Rinne Kahlo [[Liotagraf|liotagraif]], píosaí líníochta, [[Collage|collages]], [[grianghraf]]<nowiki/>anna, priontaí le Guillermo Kahlo (athair Frida) agus scannán leis an ealaíontóir Seapánach, Yasumasa Morimura === Oidhreacht === Tháinig clú agus cáil ar Kahlo i ndiaidh a báis. Bhí níos mó clú ar Frida Kahlo le linn a saoil mar bhean chéile andúchasach Diego Rivera ná mar ealaíontóir ina cáilíocht féin. Tosaíodh agus críochnaíodh a saol i gCathair Mheicsiceo agus fuair sí aitheantas, de réir a chéile, mar ealaíontóir a rinne ceiliúradh ar thraidisiúin agus ar nósanna dúchais Mheicsiceo chomh maith leis an chur síos macánta a rinne sí ar an saol crua diachrach a bhí aici féin.<ref name=":0" /> Is féidir cuairt a thabhairt ar an teach ina raibh cónaí ar Kahlo i [[Cathair Mheicsiceo|gCathair Mheicsiceo]] inniu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/taisteal/meicsiceo-molfach/|teideal=Meicsiceo Molfach Oscailt súl, down Mexico way...|údar=Seanán Ó Coistín|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-07-13}}</ref> Tá Casa Frida Kahlo lonnaithe in Coyoacán i ndeisceart na cathrach. Tá cuid dá pictiúir le feiceáil sa teach mar aon le nithe a bhain lena saol. == Féach freisin == * [[Diego Rivera]] * ''[[Féinphortráid le Moncaithe|Féinphortráid le Monca]]í'' == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kahlo, Frida}} [[Catagóir:Péintéirí|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Básanna i 1954|Kahlo, Frida]] [[Catagóir:Daoine Meicsiceacha]] [[Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin]] [[Catagóir:Feiminigh]] [[Catagóir:Frida Kahlo]] s2s59o5fzi3q226bmi34uw4ceymr5yb 0 18205 1320449 1264947 2026-07-13T20:32:37Z Peadar Flanagan 69459 1320449 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is críoch thar lear de chuid [[An Ríocht Aontaithe|na Ríochta Aontaithe]] é '''Giobráltar''' (''Gibraltar'' as [[Béarla]]). Tá sé suite ar leithinis chnocach chreagach i ndeisceart na [[An Spáinn|hÍbéire]], eadar an tAigéan Ciúin agus an Mheánmhuir. Ghéill an Spáinn an chríoch seo don Bhreatain i gConradh Utrecht sa bhliain [[1713]], agus tá sé ina ionad tábhachtach cabhlaigh agus trádála ag an Ríocht Aontaithe ó shin, cé gur mian láidir leis an Spáinn an áit a chur faoina smacht arís. == Naisc Sheachtracha == * [http://www.gibraltar.gov.gi/ Suíomh gréasáin Rialtas Ghiobráltar] * [http://beo.ie/index.php?page=archive_content&archive_id=1380 BEO.ie - "''An bhfaighfear réiteach ar fhadhb Ghiobráltar gan mhoill?''"]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír}} [[Catagóir:Ríocht Aontaithe]] [[Catagóir:An Mheánmhuir]] [[Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir]] [[Catagóir:Leithinis na hIbéire]] 26f3097gqbik6oa0etschgl27x7r5n8 1320450 1320449 2026-07-13T20:36:27Z Peadar Flanagan 69459 Nascanna. 1320450 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is críoch thar lear de chuid [[An Ríocht Aontaithe|na Ríochta Aontaithe]] é '''Giobráltar''' (''Gibraltar'' as [[Béarla]]). Tá sé suite ar leithinis chnocach chreagach i ndeisceart na [[An Spáinn|hÍbéire]], eadar [[an tAigéan Ciúin]] agus [[an Mheánmhuir]]. Ghéill an Spáinn an chríoch seo don Bhreatain i g[[Conradh Utrecht]] sa bhliain [[1713]], agus tá sé ina ionad tábhachtach cabhlaigh agus trádála ag an Ríocht Aontaithe ó shin, cé gur mian láidir leis an Spáinn an áit a chur faoina smacht arís. == Naisc Sheachtracha == * [http://www.gibraltar.gov.gi/ Suíomh gréasáin Rialtas Ghiobráltar] * [http://beo.ie/index.php?page=archive_content&archive_id=1380 BEO.ie - "''An bhfaighfear réiteach ar fhadhb Ghiobráltar gan mhoill?''"]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír}} [[Catagóir:Ríocht Aontaithe]] [[Catagóir:An Mheánmhuir]] [[Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir]] [[Catagóir:Leithinis na hIbéire]] 3ittwuv39uhsmqs5ca18shig71yd12j 0 22229 1320427 1291112 2026-07-13T13:14:54Z TGcoa 21229 1320427 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Idé-eolaí agus tíoránach cruálach le linn [[Réabhlóid na Fraince|Réabhlóide na Fraince]] ba ea '''Jean-Paul Marat.''' Rugadh Marat i mBoudry i bPrionsacht Neuchâtel (atá ina chuid den [[Eilvéis|Eilvéis]] anois) ar [[24 Bealtaine]] [[1743]]. Dúnmharaíodh é i b[[Páras]] ar [[13 Iúil]] [[1793]]. [[Íomhá:AduC 102 Marat (J.P., 1744-1793).JPG|clé|mion|236x236px|ina laoch, 1889, le H. Rousseau agus E.Thomas 1]] [[Íomhá:Marat, Jean Paul (1743-1793) CIPB1147.jpg|clé|mion|276x276px]] [[Íomhá:Jean-paul marat 3.jpg|clé|mion|187x187px]] == Saol == Bhí Marat ina [[Dochtúir leighis|dhochtúir]], ina [[iriseoir]] agus ina [[Polaitíocht|pholaiteoir]] chomh maith le bheith ina theachta de chuid na [[Montagnards]] sa Chomhdháil. Is fada a creideadh gurb eisean a bhí ciontach '''i''' ngríosú ár na bpríosúnach i bPáras. Ach tá athchomhairle déanta ag na staraithe, tríd is tríd. == Dúnmharú == Fuair Marat bás de bharr caillteanas [[fuil|fola]] i ndiaidh a sháite. Thug [[Charlotte Corday]] a bhás air as fuil fhuar le scian agus é san fholcadán. Ba leor sin chun mairtíreach a dhéanamh de ar feadh tamaill. == Féach freisin == * [[Réabhlóid na Fraince (1789)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-fr}} {{DEFAULTSORT:Marat, Jean-Paul}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1743]] [[Catagóir:Básanna i 1793]] [[Catagóir:Daoine a feallmharaíodh]] [[Catagóir:Eagarthóirí]] [[Catagóir:Eolaithe Francacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Iriseoirí Francacha]] [[Catagóir:Lianna Francacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Fraince]] [[Catagóir:Réabhlóid na Fraince]] [[Catagóir:Réabhlóidithe]] [[Catagóir:Rímharfóirí]] t4ozaaf0la7ovjcfrvdvvcsmoeu2sqa 0 25441 1320426 1260246 2026-07-13T13:09:38Z ~2026-34988-39 75055 1320426 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bliain}} == Eachtraí == * [[6 Márta]] – [[Conradh Toledo]] == Breitheanna == * [[3 Feabhra]] – [[Fernão de Magalhães]], taiscéalaí Portaingéilach (b. [[1521]]) * [[13 Feabhra]] – [[Girolamo Aleandro]], cairdinéal Iodálach (b. [[1542]]) * [[10 Aibreán]] – [[Philibert II]] (b. [[1504]]) * [[14 Aibreán]] – [[Lucrezia Borgia]] (b. [[1519]]) * [[1 Meitheamh]] – [[Tiedemann Giese]], easpag Caitliceach Polannach (b. [[1550]]) * [[Deireadh Fómhair]] – [[Naomh Cajetan]] (b. [[1547]]) * [[Claude Garamond]], foilsitheoir Francach (b. [[1561]]) * [[Giovanni Guidiccioni]], file Iodálach (b. [[1541]]) * [[Jerzy Radziwiłł]], uasal Polannach (b. [[1541]]) * [[Palma il Vecchio]], péintéir Iodálach (b. [[1528]]) * [[Albrecht Altdorfer]], ealaíontóir agus ailtire [[An Ghearmáin|Gearmánach]] (b. [[1538]]) * '''[is dócha]''' [[Arasibo]], [[Cacique]] [[Taino]] * '''[is dócha]''' [[Hans Baldung]], péintéir Gearmánach (b. [[1545]]) * '''[is dócha]''' [[Matteo Bandello]], úrscealaí Iodálach (b. [[1562]]) * '''[is dócha]''' [[Johann Georg Faust]] (b. [[1540]]) * '''[is dócha]''' [[Jumacao]], Cacique Taino * '''[is dócha]''' [[Conn O'Neill]], 1ad Iarla [[Contae Thír Eoghain|Thír Eoghain]] (b. [[1559]]) * '''[is dócha]]''' [[Jacob van Utrecht]], ealaíontóir [[An Ísiltír|Ollannach]] (b. i ndiaidh [[1525]]) == Básanna == * [[14 Aibreán]] – [[Thomas de Spens]], státaire agus sagart Albanach (r. c. [[1415]]) * [[19 Bealtaine]] – [[Jan Długosz]], staraí Polannach (r. [[1415]]) * [[6 Meitheamh]] – [[Vecchietta]], péintéir, dealbhóir agus ailtire Iodálach (r. c. [[1410]]) * [[6 Iúil]] – [[Antonio Squarcialupi]], cumadóir Iodálach (r. [[1416]]) * [[10 Iúil]] – [[René I]] (r. [[1409]]) * [[1 Meán Fómhair]] – [[Ulrich V]] (r. [[1413]]) * [[14 Nollaig]] – [[Niccolò Perotti]], scoláire (r. [[1429]]) * Timpeall na bliana seo – ** [[Tristão Vaz Teixeira]], taiscéalaí (r. c. [[1395]]) ** [[Antonio Vivarini]], péintéir Iodálach (r. c. [[1440]]) [[Catagóir:Blianta]] [[Catagóir:1480]] 51ak8j3a0fvq5zncjmzjmhvzb5xrsy9 0 28950 1320435 1178171 2026-07-13T15:08:31Z TGcoa 21229 1320435 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}}Comórtas idirnáisiúnta [[sacar|sacair]] ab ea '''Corn FIFA an Domhain 1930''', an comórtas tionscnaimh de [[Corn Sacair an Domhain|Chorn Sacair an Domhain]]. Reáchtáladh an comórtas den chéad uair in [[Uragua]] idir [[13 Iúil]] - [[30 Iúil]] sa bhliain 1930, agus bhí an bua ag an bhfoireann bhaile. Roghnaigh FIFA [[Uragua]] ina [[Tír|thír]] aíochta ós rud é gur bhain an fhoireann náisiúnta an bonn óir i g[[Cluichí Oilimpeacha]] na bliana 1928, agus chun céad bhliain de [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchas]] na tíre a chomóradh. [[Íomhá:Yemen-fussball-wm-1930.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Uruguay1930.JPG|clé|mion|220x220px|Foireann Uragua]] [[Íomhá:Uruguay 1930 World Cup.jpg|clé|mion|333x333px]] [[Íomhá:Estadio Centenario 1930.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Uruguay goal v argentina 1930.jpg|clé|mion|[[Uragua]] v. [[An Airgintín]], cúl ag Héctor Castro.|220x220px]] === Cúlra === Thosaigh an scéal ní le Corn Domhanda 1930, ach le Cluichí Oilimpeacha 1924. Rinne taidhleoir san Eilvéis Uragua a iontráil sna cluichí i bPáras i ngan fhios do dhaoine. Ní raibh buiséad ann don turas agus b’éigean d’oifigeach amháin morgáiste a thabhairt amach ar a theach chun an maoiniú cuí a fháil.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/an-corn-domhanda-agus-an-nasc-idir-an-sport-agus-an-pholaitiocht/|teideal=An Corn Domhanda agus an nasc idir an spórt agus an pholaitíocht|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-06-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> Chuaigh Uragua ar thuras timpeall na Spáinne ar an mbealach go Páras. Bhí na sluaite faoi gheasa ag an bhfoireann agus a stíl phasála. Le linn an chomórtais ba iad an fhoireann is mó a mheall na sluaite. Seoladh an t-úrscéalaí Colette chun scríobh fúthu do ''Le Matin.'' Nuair a bhuaigh Uragua bonn óir, d’fhógair an nuachtán ''El Día'' go raibh níos mó déanta ag an bhfoireann do chlú na tíre ná aon fheachtas bolscaireachta. Cuireadh saoire phoiblí ar bun nuair a d’fhill an fhoireann. Mhaígh ''Mundo Uruguayo'' gur léirigh an bua gur “náisiún sibhialta” a bhí in Uragua a d’fhéadfadh cultúr a easpórtáil chomh maith le mairteoil. D’éirigh le hUragua bonn óir a bhaint sa sacar ag na cluichí Oilimpeacha in Amstardam arís in 1928. Ansin chinn FIFA go raibh gá le Corn Domhanda a bhunú don sacar a sheasfadh ar a chonlán féin, agus theastaigh ó Uragua go ndéanfaidís óstáil air.<ref name=":0" /> === 1930 === Bhí Corn Domhanda 1930 ag teacht le comóradh 100 bliain bhunreacht Uragua. Bhain rialtas Uragua leas polaitiúil as an gcomórtas chun féiniúlacht idirnáisiúnta na tíre a chruthú os comhair an domhain. Bhí dul chun cinn foireann sacar Uragua bunaithe i mbuntáistí na hidé-eolaíochta ''batllismo''. Idé-eolaíocht fhorásach ba ea é a leag béim ar lámh an stáit a úsáid ar son leas sóisialach. Bhí córas láidir oideachas stáit i gceist a raibh an cleachtadh coirp ina chroílár. Tógadh isteach an lá oibre ocht n-uaire agus tugadh an vóta do chách. Rinneadh an Estadio Centenario, staid ollmhór sacair i bpríomhchathair na tíre Montevideo, a thógáil chun ceiliúradh a dhéanamh ar an mbliain. Bhuaigh Uragua ar an Airgintín 4-2 sa chluiche ceannais agus b’fhíorú é go raibh rath ar scéimeanna ''batllismo''. Cé gur tháinig an idé-eolaíocht faoi bhrú le linn an [[An Spealadh Mór|Spealta Mhóir]] sna 1930í, tá Uragua go fóill ar cheann de na stáit is forásaí dá bhfuil ann, le ceann de na daonraí is sásta i Meiriceá Theas; rud a léiríodh go hidirnáisiúnta de chéad uair le linn an Chéad Choirn Dhomhanda in 1930.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Corn Sacair an Domhain]] * [[Montevideo]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html FIFA – Uruguay 1930] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212011230/https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html |date=2018-12-12 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Corn domhanda FIFA}} {{síol-spórt}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Spórt i 1930]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] kyr2vl51z5z073ijm0pg78s63ehnzg8 1320436 1320435 2026-07-13T15:16:18Z TGcoa 21229 1320436 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}}Comórtas idirnáisiúnta [[sacar|sacair]] ab ea '''Corn FIFA an Domhain 1930''', an comórtas tionscnaimh de [[Corn Sacair an Domhain|Chorn Sacair an Domhain]]. Reáchtáladh an comórtas den chéad uair in [[Uragua]] idir an 13 Iúil agus an 30 Iúil sa bhliain 1930, agus bhí an bua ag an bhfoireann bhaile. Roghnaigh FIFA [[Uragua]] ina [[Tír|thír]] aíochta ós rud é gur bhain an fhoireann náisiúnta an bonn óir i g[[Cluichí Oilimpeacha]] na bliana 1928, agus chun céad bhliain de [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchas]] na tíre a chomóradh. [[Íomhá:Yemen-fussball-wm-1930.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Uruguay1930.JPG|clé|mion|220x220px|Foireann Uragua]] [[Íomhá:Uruguay 1930 World Cup.jpg|clé|mion|333x333px]] [[Íomhá:Estadio Centenario 1930.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Uruguay goal v argentina 1930.jpg|clé|mion|[[Uragua]] v. [[An Airgintín]], cúl ag Héctor Castro.|220x220px]] === Cúlra === Ní le Corn Domhanda 1930 a thosaigh an scéal, ach le [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|Cluichí Oilimpeacha 1924]]. D'iontráil taidhleoir Uragua sna cluichí i bPáras i ngan fhios do dhaoine. Ní raibh buiséad ann don turas agus b’éigean d’oifigeach amháin morgáiste a thabhairt amach ar a theach chun an maoiniú cuí a fháil.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/an-corn-domhanda-agus-an-nasc-idir-an-sport-agus-an-pholaitiocht/|teideal=An Corn Domhanda agus an nasc idir an spórt agus an pholaitíocht|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-06-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> Chuaigh Uragua ar thuras timpeall na Spáinne ar an mbealach go Páras. Bhí na sluaite faoi gheasa ag an bhfoireann agus a stíl phasála. Le linn an chomórtais ba iad an fhoireann is mó a mheall na sluaite. Seoladh an t-úrscéalaí Colette chun scríobh fúthu do ''Le Matin.'' Nuair a bhuaigh Uragua bonn óir, d’fhógair an nuachtán ''El Día'' go raibh níos mó déanta ag an bhfoireann do chlú na tíre ná aon fheachtas bolscaireachta. Cuireadh saoire phoiblí ar bun nuair a d’fhill an fhoireann. Mhaígh ''Mundo Uruguayo'' gur léirigh an bua gur “náisiún sibhialta” a bhí in Uragua a d’fhéadfadh cultúr a easpórtáil chomh maith le mairteoil. D’éirigh le hUragua bonn óir a bhaint sa sacar ag na cluichí Oilimpeacha in Amstardam arís in 1928. Ansin chinn FIFA go raibh gá le Corn Domhanda a bhunú don sacar a sheasfadh ar a chonlán féin, agus theastaigh ó Uragua go ndéanfaidís óstáil air.<ref name=":0" /> === 1930 === Bhí Corn Domhanda 1930 ag teacht le comóradh 100 bliain bhunreacht Uragua. Bhain rialtas Uragua leas polaitiúil as an gcomórtas chun féiniúlacht idirnáisiúnta na tíre a chruthú os comhair an domhain. Bhí dul chun cinn foireann sacar Uragua bunaithe i mbuntáistí na hidé-eolaíochta ''batllismo''. Idé-eolaíocht fhorásach ba ea é a leag béim ar lámh an stáit a úsáid ar son leas sóisialach. Bhí córas láidir oideachas stáit i gceist a raibh an cleachtadh coirp ina chroílár. Tógadh isteach an lá oibre ocht n-uaire agus tugadh an vóta do chách. Rinneadh an Estadio Centenario, staid ollmhór sacair i bpríomhchathair na tíre Montevideo, a thógáil chun ceiliúradh a dhéanamh ar an mbliain. Bhuaigh Uragua ar an Airgintín 4-2 sa chluiche ceannais agus b’fhíorú é go raibh rath ar scéimeanna ''batllismo''. Cé gur tháinig an idé-eolaíocht faoi bhrú le linn an [[An Spealadh Mór|Spealta Mhóir]] sna 1930í, tá Uragua go fóill ar cheann de na stáit is forásaí dá bhfuil ann, le ceann de na daonraí is sásta i Meiriceá Theas; rud a léiríodh go hidirnáisiúnta de chéad uair le linn an Chéad Choirn Dhomhanda in 1930.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Corn Sacair an Domhain]] * [[Montevideo]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html FIFA – Uruguay 1930] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212011230/https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html |date=2018-12-12 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Corn domhanda FIFA}} {{síol-spórt}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Spórt i 1930]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] qxwzuopuf4xapf2n1bjy28di5chna1g 1320441 1320436 2026-07-13T16:32:26Z TGcoa 21229 /* 1930 */ 1320441 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}}Comórtas idirnáisiúnta [[sacar|sacair]] ab ea '''Corn FIFA an Domhain 1930''', an comórtas tionscnaimh de [[Corn Sacair an Domhain|Chorn Sacair an Domhain]]. Reáchtáladh an comórtas den chéad uair in [[Uragua]] idir an 13 Iúil agus an 30 Iúil sa bhliain 1930, agus bhí an bua ag an bhfoireann bhaile. Roghnaigh FIFA [[Uragua]] ina [[Tír|thír]] aíochta ós rud é gur bhain an fhoireann náisiúnta an bonn óir i g[[Cluichí Oilimpeacha]] na bliana 1928, agus chun céad bhliain de [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchas]] na tíre a chomóradh. [[Íomhá:Yemen-fussball-wm-1930.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Uruguay1930.JPG|clé|mion|220x220px|Foireann Uragua]] [[Íomhá:Uruguay 1930 World Cup.jpg|clé|mion|333x333px]] [[Íomhá:Estadio Centenario 1930.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Uruguay goal v argentina 1930.jpg|clé|mion|[[Uragua]] v. [[An Airgintín]], cúl ag Héctor Castro.|220x220px]] === Cúlra === Ní le Corn Domhanda 1930 a thosaigh an scéal, ach le [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|Cluichí Oilimpeacha 1924]]. D'iontráil taidhleoir Uragua sna cluichí i bPáras i ngan fhios do dhaoine. Ní raibh buiséad ann don turas agus b’éigean d’oifigeach amháin morgáiste a thabhairt amach ar a theach chun an maoiniú cuí a fháil.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/06/an-corn-domhanda-agus-an-nasc-idir-an-sport-agus-an-pholaitiocht/|teideal=An Corn Domhanda agus an nasc idir an spórt agus an pholaitíocht|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-06-19|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> Chuaigh Uragua ar thuras timpeall na Spáinne ar an mbealach go Páras. Bhí na sluaite faoi gheasa ag an bhfoireann agus a stíl phasála. Le linn an chomórtais ba iad an fhoireann is mó a mheall na sluaite. Seoladh an t-úrscéalaí Colette chun scríobh fúthu do ''Le Matin.'' Nuair a bhuaigh Uragua bonn óir, d’fhógair an nuachtán ''El Día'' go raibh níos mó déanta ag an bhfoireann do chlú na tíre ná aon fheachtas bolscaireachta. Cuireadh saoire phoiblí ar bun nuair a d’fhill an fhoireann. Mhaígh ''Mundo Uruguayo'' gur léirigh an bua gur “náisiún sibhialta” a bhí in Uragua a d’fhéadfadh cultúr a easpórtáil chomh maith le mairteoil. D’éirigh le hUragua bonn óir a bhaint sa sacar ag na cluichí Oilimpeacha in Amstardam arís in 1928. Ansin chinn FIFA go raibh gá le Corn Domhanda a bhunú don sacar a sheasfadh ar a chonlán féin, agus theastaigh ó Uragua go ndéanfaidís óstáil air.<ref name=":0" /> === 1930 === Bhí Corn Domhanda 1930 ag teacht le comóradh 100 bliain bhunreachta Uragua. Bhain rialtas Uragua leas polaitiúil as an gcomórtas chun féiniúlacht idirnáisiúnta na tíre a chruthú os comhair an domhain. Bhí dul chun cinn foireann sacar Uragua bunaithe i mbuntáistí na hidé-eolaíochta ''batllismo''. Idé-eolaíocht fhorásach ba ea é a leag béim ar lámh an stáit a úsáid ar son leasa shóisialacha. Bhí córas láidir oideachas stáit i gceist a raibh an cleachtadh coirp ina chroílár. Tógadh isteach an lá oibre ocht n-uaire agus tugadh an vóta do chách. Rinneadh an Estadio Centenario, staid ollmhór sacair i bpríomhchathair na tíre Montevideo, a thógáil chun ceiliúradh a dhéanamh ar an mbliain. Bhuaigh Uragua ar an Airgintín 4-2 sa chluiche ceannais agus b’fhíorú é go raibh rath ar scéimeanna ''batllismo''. Cé gur tháinig an idé-eolaíocht faoi bhrú le linn an [[An Spealadh Mór|Spealta Mhóir]] sna 1930í, tá Uragua go fóill ar cheann de na stáit is forásaí dá bhfuil ann, le ceann de na daonraí is sásta i Meiriceá Theas; rud a léiríodh go hidirnáisiúnta de chéad uair le linn an Chéad Choirn Dhomhanda in 1930.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Corn Sacair an Domhain]] * [[Montevideo]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html FIFA – Uruguay 1930] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212011230/https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html |date=2018-12-12 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Corn domhanda FIFA}} {{síol-spórt}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Spórt i 1930]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] llfq17l8g76vv9hweht0sicjvifdtp2 0 35658 1320451 1101263 2026-07-13T21:08:31Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1320451 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[aisteoir]] [[SAM|Meiriceánach]] é '''Clarence LeRoy "Lee" Van Cleef, Jr.''' ([[9 Eanáir]] [[1925]]-[[16 Nollaig]] [[1989]]). Rugadh agus tógadh in Somerville, New Jersey, é. Sa bhliain 1942, d'fhág sé an ardscoil go luath chun seirbhís a chur isteach i gCabhlach na Stát Aontaithe le linn an Dara Cogadh Domhanda. Mar aisteoir i ndiaidh an chogaidh, d'oibrigh sé i ngnáthscannáin agus cláir theilifíse den seánra ''western'' ar feadh tamaill sách fada sular tharraing sé aird níos mó air féin lena rólanna in ''For a Few Dollars More'' agus ''The Good, the Bad and the Ugly''. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Van Cleef, Lee}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1925]] [[Catagóir:Básanna i 1989]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine as New Jersey]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mairnéalaigh]] [[Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach]] 1px95sws4vmt49sttyn3xblntqjn9q6 0 47037 1320446 1240466 2026-07-13T20:03:44Z TGcoa 21229 1320446 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}} Craobhchomórtas [[sacair]] ba ea '''[[Corn FIFA an Domhain]] 2014'''. Bhí sé ar siúl sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ó 12 Meitheamh go 13 Iúil 2014. Bhí 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. B'in é an dara huair dó bheith sa Bhrasaíl agus í mar an cúigiú tír len é a óstáil faoi dhó. Sa chluiche ceannais ar an 13 Iúil, scóráil Mario Goetze, de chuid na Gearmáine, an cúl cinniúnach, le cic órga, i ndiaidh am breise. Reáchtáladh [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016]] in Rio de Janeiro.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairisc-on-mbrasail-na-cluichi-oilimpeacha-an-bhriongloid-ina-tromlui-anois/|teideal=TUAIRISC ÓN mBRASAÍL: Na Cluichí Oilimpeacha, an bhrionglóid ina tromluí anois|dáta=2016-07-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> [[Íomhá:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (6).jpg|clé|mion|220x220px|córáil Mario Goetze, de chuid na Gearmáine, an cúl cinniúnach]] [[Íomhá:Germany players celebrate winning the 2014 FIFA World Cup.jpg|clé|mion|220x220px]] == Cúlra == Dúirt FIFA go mbeadh comórtas na bliana 2014 ar siúl i dtír éigin i [[Meiriceá Theas]]<ref>{{lua idirlín|url=http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=85909/index.html|teideal=2014 FIFA World Cup to be held in South America|foilsitheoir=FIFA|dáta=7 Márta 2003|dátarochtana=13 Meitheamh 2014|archivedate=18 Aibreán 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418192806/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=85909/index.html}}</ref><ref>{{lua idirlín |teideal=Rotation ends in 2018 |url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/ |foilsitheoir=FIFA.com (Fédération Internationale de Football Association) |dáta=29 Deireadh Fómhair 2007 |dátarochtana=2014-06-13 |archivedate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228061355/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/ }}</ref>. Bhí ceithre thír ar na hiarrthóirí: # An Bhrasaíl # An Cholóim (a tharraing siar ar 11 Aibreán 2007) # An tSile agus an Airgintín (le chéile) (a tharraing siar) == Foirne rannpháirteacha == [[íomhá:2014 world cup.png|centre|thumb|550px|{{colorbox|#2b42a3}}Na curaidh<br>{{colorbox|#34c0be|}}Neasach<br>{{colorbox|#269c5a}}Tríú<br>{{colorbox|#81c846}}Ceathrú<br>{{colorbox|#e4f454}}Ceathrú Cheannais<br>{{colorbox|#e4a45c}}Babhta le 16<br>{{colorbox|#b94954}}Babhta na nGrúpaí]] {| |valign="top"| * {{Bratach|Algeria}} [[An Ailgéir]] (32) * {{Bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] (3) * {{Bratach|Australia}} [[An Astráil]] (57) * {{Bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] (5) * {{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] (16) * {{Bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] (11) ''(Óstach)'' * {{Bratach|Cameroon}} [[Camarún]] (59) * {{Bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] (56) |valign="top"| * {{Bratach|Colombia}} [[An Cholóim]] (4) * {{Bratach|Côte d'Ivoire}} [[An Cósta Eabhair]] (17) * {{Bratach|Costa Rica}} [[Cósta Ríce]] (31) * {{Bratach|Croatia}} [[An Chróit]] (18) * {{Bratach|Ecuador}} [[Eacuadór]] (22) * {{Bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] (7) * {{Bratach|France}} [[An Fhrainc]] (21) * {{Bratach|Ghana}} [[Gána]] (23) |valign="top"| * {{Bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] (2) * {{Bratach|Greece}} [[An Ghréig]] (15) * {{Bratach|Honduras}} [[Hondúras]] (34) * {{Bratach|Iran}} [[An Iaráin]] (49) * {{Bratach|Italy}} [[An Iodáil]] (9) * {{Bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] (8) * {{Bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] (24) * {{Bratach|Nigeria}} [[An Nigéir]] (33) |valign="top"| * {{Bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] (14) * {{Bratach|Russia}} [[An Rúis]] (19) * {{Bratach|England}} [[Sasana]] (10) * {{Bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] (44) * {{Bratach|Chile}} [[An tSile]] (12) * {{Bratach|Spain}} [[An Spáinn]] (1) * {{Bratach|USA}} [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] (13) * {{Bratach|Uruguay}} [[Uragua]] (6) |} == Duaiseanna == Bhí $576 milliún ar fáil ($70m do chlubanna san áireamh), 35% sa bhreis ar chomórtas 2010. Roimh an gcomórtas fuair gach foireann $1.5 milliún (costais ullmhaithe). Fuair gach foireann a bhí páirteach sna grúpaí $8 milliún. Ina dhiaidh sin * $9 milliún – ocht bhfoireann a chaill cluiche sa dara babhta * $14 milliún – ceithre fhoireann a chaill cluiche ceathrú ceannais * $20 milliún – don cheathrú háit * $22 milliún – don tríú háit * $25 milliún – an fhoireann a chaill an cluiche ceannais * $35 milliún – Na curaidh == Ionaid == === Staideanna === Bhí na cluichí ar siúl i 12 staideanna, i 12 cathracha ar fud na Bhrasaíl: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Rio de Janeiro]] ! [[Brasília]] ! [[São Paulo]] ! [[Fortaleza]] ! [[Belo Horizonte]] ! [[Porto Alegre]] |- | [[Estádio do Maracanã]] | [[Estádio Nacional]] | [[Arena de São Paulo]] | [[Estádio Castelão]] | [[Estádio Mineirão]] | [[Estádio Beira-Rio]] |- | Toilleadh: '''78,838'''<ref name="fifa_venues">{{lua idirlín |url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=214/index.html |teideal=2014 FIFA World Cup Brazil Venues |foilsitheoir=FIFA.com |dáta=18 Eanáir 2012 |dátarochtana=12 Meitheah 2014 |archivedate=21 Deireadh Fómhair 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021211841/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=214/index.html }}</ref> | Toilleadh: '''68,009'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''61,606'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''67,037'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''62,160'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''51,300'''<ref name="fifa_venues"/> |- | [[Íomhá:Maracana Stadium June 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Brasilia Stadium - June 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Arena Corinthians West Building.jpg|100px]] | [[Íomhá:Fortaleza Arena on March 2014..jpg|100px]] | [[Íomhá:Mineirão (Top View).jpg|100px]] | [[Íomhá:Portoalegre aerea arenabeirario.jpg|100px]] |- ! [[Salvador]] ! [[Recife]] ! [[Cuiabá]] ! [[Manaus]] ! [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] ! [[Curitiba]] |- | [[Arena Fonte Nova]] | [[Arena Pernambuco]] | [[Arena Pantanal]] | [[Arena da Amazônia]] | [[Arena das Dunas]] | [[Arena da Baixada]] |- | Toilleadh: '''50,000'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''46,154'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''39,859'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''42,374'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''45,000'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''43,900'''<ref name="fifa_venues"/> |- | [[Íomhá:Itaipava Arena - March 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Itaipava Arena Pernambuco - Recife, Pernambuco, Brasil.jpg|100px]] | [[Íomhá:Cuiaba Arena.jpg|100px]] | [[Íomhá:Amazonia Arena.jpg|100px]] | [[Íomhá:Natal, Brazil - Arena das Dunas.jpg|100px]] | [[Íomhá:Arenadabaixada2.jpg|100px]] |} === Campaí bonn na foirne === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- ! style="width: 15em;" | Foireann !Cathair !Stáit !rowspan="17"|&nbsp; ! style="width: 15em;" | Foireann !Cathair !Stáit |- |{{Bratach|Algeria}}[[An Ailgéir]] |[[Sorocaba]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Germany}}[[An Ghearmáin]] |[[Santa Cruz Cabrália]] |[[Bahia]] |- |{{Bratach|Argentina}}[[An Airgintín]] |[[Vespasiano]] |[[Minas Gerais]] |{{Bratach|Greece}}[[An Ghréig]] |[[Aracaju]] |[[Sergipe]] |- |{{Bratach|Australia}}[[An Astráil]] |[[Vitória, Espírito Santo|Vitória]] |[[Espírito Santo]] |{{Bratach|Honduras}}[[Hondúras]] |[[Porto Feliz]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Belgium}}[[An Bheilg]] |[[Mogi das Cruzes]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Iran}}[[An Iaráin]] |[[Guarulhos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}}[[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] |[[Guarujá]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Italy}}[[An Iodáil]] |[[Mangaratiba]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Brazil}}[[An Bhrasaíl]] |[[Teresópolis]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |{{Bratach|Netherlands}}[[An Ísiltír]] |[[Rio de Janeiro]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Cameroon}}[[Camarún]] |[[Vitória, Espírito Santo|Vitória]] |[[Espírito Santo]] |{{Bratach|Mexico}}[[Meicsiceo]] |[[Santos, São Paulo|Santos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|South Korea}}[[An Chóiré Theas]] |[[Foz do Iguaçu]] |[[Paraná]] |{{Bratach|Nigeria}}[[An Nigéir]] |[[Campinas]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Colombia}}[[An Cholóim]] |[[Cotia]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Portugal}}[[An Phortaingéil]] |[[Campinas]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Croatia}}[[An Chróit]] |[[Mata de São João]] |[[Bahia]] |{{Bratach|Russia}}[[An Rúis]] |[[Itu]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Côte d'Ivoire}}[[An Cósta Eabhair]] |[[Águas de Lindoia]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|England}}[[Sasana]] |[[Rio de Janeiro]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Costa Rica}}[[Cósta Ríce]] |[[Santos, São Paulo|Santos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Japan}}[[An tSeapáin]] |[[Itu]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Ecuador}}[[Eacuadór]] |[[Viamão]] |[[Rio Grande do Sul]] |{{Bratach|Chile}}[[An tSile]] |[[Belo Horizonte]] |[[Minas Gerais]] |- |{{Bratach|Switzerland}}[[An Eilvéis]] |[[Porto Seguro]] |[[Bahia]] |{{Bratach|Spain}}[[An Spáinn]] |[[Curitiba]] |[[Paraná]] |- |{{Bratach|France}}[[An Fhrainc]] |[[Ribeirão Preto]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|USA}}[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] |[[São Paulo]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Ghana}}[[Gána]] |[[Maceió]] |[[Alagoas]] |{{Bratach|Uruguay}}[[Uragua]] |[[Sete Lagoas]] |[[Minas Gerais]] |} [[Íomhá:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (45).jpg|clé|mion|An Ghearmáin 1 – an Airgintín 0: Mario Goetze agus a cic órga a bhain an Corn an sacair don Ghearmáin  i ndiaidh am breise]] == Réiteoirí == Roghnaigh FIFA 25 réiteoir: 4 ón AFC, 3 ó CAF, 5 ó CONMEBOL, 3 ó CONCACAF, 1 ón OFC agus 9 ó UEFA. == Siombailí == === Mascot === Is é ''[[Fuleco]]'' an mascot oifigiúil. Armadailín atá ann. === Uirlis cheoil oifigiúla === Is é ''[[Caxirola]]'' an uirlis cheoil oifigiúil. Is cnaguirlis í. === Amhrán oifigiúil === Is é "[[We Are One (Ole Ola)]]" an t-amhrán oifigiúil. Is iad [[Pitbull]] le [[Jennifer Lopez]] agus [[Claudia Leitte]] na hamhránaithe . === Liathróid === Déanann [[Adidas]] an liathróid oifigiúil, an ''Brazuca''. == Formáid == {| class="wikitable" style="font-size:90%;width=100px;float:left" ! Eochair eolais |- | Sna táblaí thíos: * '''Im''' = Cluichí imeartha * '''B''' = Cluichí buaite * '''Co''' = Cluichí ar chomhscór * '''C''' = Cluichí caillte * '''CF''' = Cúil scóráilte * '''CG''' = Cúil uilig a ghéilleadh * '''CD''' = Cúl Difríocht (CF−CG) * '''Pntí''' = Pointí iomlán (trí phointe do bhua, pointe amháin do chomhscór) |} {{-}} == Babhta na nGrúpaí == ===Foirne=== {| class=wikitable |- ! Grúpa ! Buaiteoirí (1ú) ! Neasacha (2ú) ! 3ú ! 4ú |- ! A | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Mexico}} Meicsiceo''' | {{bratach|Croatia}} An Chróit | {{bratach|Cameroon}} Camarún |- ! B | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Chile}} An tSile''' | {{bratach|Spain}} An Spáinn | {{bratach|Australia}} An Astráil |- ! C | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Colombia}} An Cholóim''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Greece}} An Ghréig''' | {{bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair | {{bratach|Japan}} An tSeapáin |- ! D | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Uruguay}} Uragua''' | {{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] | {{bratach|England}} Sasana |- ! E | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|France}} An Fhrainc''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis''' | {{bratach|Ecuador}} Eacuadór | {{bratach|Honduras}} Hondúras |- ! F | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Argentina}} An Airgintín''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir''' | {{bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin | {{bratach|Iran}} An Iaráin |- ! G | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá''' | {{bratach|Portugal}} An Phortaingéil | {{bratach|Ghana}} Gána |- ! H | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Belgium}} An Bheilg''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir''' | {{bratach|Russia}} An Rúis | {{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas |} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=2|Eochair |- |style="background:#cfc;width:20px"| |align=left| Buaiteoirí nó neasacha |} === Grúpa A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl''' |3||2||1||0||7||2||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Mexico}} Meicsiceo''' |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Croatia}} An Chróit |3||1||0||2||6||6||+0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cameroon}} Camarún |3||0||0||3||1||9||−8||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|12 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Bhrasaíl {{Bratach|Brazil}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221454/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Croatia}} An Chróit'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,103<ref>{{lua idirlín |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/92/26/eng_01_0612_bra-cro_fulltime.pdf |teideal=Match report – Brazil–Croatia |obair=FIFA.com |formáid=PDF |dáta=12 Meitheamh 2014 |dátarochtana=13 Meitheamh 2014 |archivedate=29 Meitheamh 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140629232455/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/92/26/eng_01_0612_bra-cro_fulltime.pdf }}</ref><br>Réiteoir: [[Yuichi Nishimura]] ([[An tSeapáin]])<ref name="Matches 1-4">{{lua idirlín|url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/68/33/140610_1-4_neutral.pdf|teideal=Referee designations for matches 1-4|dáta=2014-06-10|obair=fifa.com|dátarochtana=2014-06-13|archivedate=2014-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140630021209/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/68/33/140610_1-4_neutral.pdf}}</ref> |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Meicsiceo {{Bratach|Mexico}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803013746/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html |date=2017-08-03 }}<br><br>||'''{{Bratach|Cameroon}} Camarún'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,216<br>Réiteoir: [[Wilmar Roldán]] ([[An Cholóim]])<ref name="Matches 1-4" /> |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Bhrasaíl {{Bratach|Brazil}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709040633/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html |date=2014-07-09 }}<br><br>||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 60,342<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]] |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Camarún {{Bratach|Cameroon}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611124721/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html |date=2017-06-11 }}<br><br>||'''{{Bratach|Croatia}} An Chróit'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 39,982<br>Réiteoir: Pedro Proença ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Camarún {{Bratach|Cameroon}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140622192545/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html |date=2014-06-22 }}<br><br>||'''{{Bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 69,112<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Chróit {{Bratach|Croatia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113021618/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html |date=2014-11-13 }}<br><br>||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 41,212<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |} === Grúpa B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír''' |3||2||0||0||10||3||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Chile}} An tSile''' |3||2||0||1||5||3||+2||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Spain}} An Spáinn |3||1||0||2||4||7||−3||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Australia}} An Astráil |3||0||0||3||3||9||−6||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Spáinn {{Bratach|Spain}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–5 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221457/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 48,173<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An tSile {{Bratach|Chile}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140612050211/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html |date=2014-06-12 }}<br><br>||'''{{Bratach|Australia}}An Astráil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,275<br>Réiteoir: [[Noumandiez Doué]] ([[An Cósta Eabhair]]) |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Astráil {{Bratach|Australia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618113542/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html |date=2014-06-18 }}<br><br>||'''{{Bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 42,877<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Spáinn {{Bratach|Spain}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140607234913/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html |date=2014-06-07 }}<br><br>||'''{{Bratach|Chile}} An tSile'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,101<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Astráil {{Bratach|Australia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140626072336/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html |date=2014-06-26 }}<br><br>||'''{{Bratach|Spain}} An Spáinn'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,375<br>Réiteoir: [[Nawaf Shukralla]] ([[Bairéin]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Ísiltír {{Bratach|Netherlands}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200201031405/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html |date=2020-02-01 }}<br><br>||'''{{Bratach|Chile}} An tSile'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,996<br>Réiteoir: [[Bakary Gassama]] ([[An Ghaimbia]]) |} === Grúpa C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Colombia}} An Cholóim''' |3||3||0||0||9||2||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Greece}} An Ghréig''' |3||1||1||1||2||4||−2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair |3||1||0||1||4||5||−1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Japan}} An tSeapáin |2||0||1||1||2||6||−4||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Cholóim {{Bratach|Colombia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221501/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Greece}} An Ghréig'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,174<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>22:00<br><br> |align=right|'''An Cósta Eabhair {{Bratach|Côte d'Ivoire}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221510/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Japan}}An tSeapáin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 40,267<br>Réiteoir: [[Enrique Osses]] ([[An tSile]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Cholóim {{Bratach|Colombia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620135023/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html |date=2014-06-20 }}<br><br>||'''{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,748<br>Réiteoir: [[Howard Webb]] ([[Sasana]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An tSeapáin {{Bratach|Japan}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619235408/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html |date=2014-06-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|Greece}} An Ghréig'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,485<br>Réiteoir: [[Joel Aguilar]] ([[An tSalvadóir]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An tSeapáin {{Bratach|Japan}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115152355/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html |date=2016-11-15 }}<br><br>||'''{{Bratach|Colombia}} An Cholóim'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,340<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Ghréig {{Bratach|Greece}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140806183016/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html |date=2014-08-06 }}<br><br>||'''{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 59,095<br>Réiteoir: [[Carlos Vera]] ([[Eacuadór]]) |} === Grúpa D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce''' |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Uruguay}} Uragua''' |3||2||0||1||4||4||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] |3||1||0||2||2||3||−1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|England}} Sasana |3||0||1||2||2||4||−2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221503/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 58,679<br>Réiteoir: [[Felix Brych]] ([[An Ghearmáin]]) |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Sasana {{Bratach|England}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221508/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Italy}}[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]]'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 39,800<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186486/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608081833/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186486/index.html |date=2019-06-08 }}<br><br>||'''{{Bratach|England}} Sasana'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,575<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] {{Bratach|Italy}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186500/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325085645/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186500/index.html |date=2019-03-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 40,285<br>Réiteoir: [[Enrique Osses]] ([[An tSile]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] {{Bratach|Italy}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019040929/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html |date=2018-10-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,706<br>Réiteoir: [[Marco Antonio Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Cósta Ríce {{Bratach|Costa Rica}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186484/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608081849/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186484/index.html |date=2019-06-08 }}<br><br>||'''{{Bratach|England}} Sasana'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,823<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Grúpa E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|France}} An Fhrainc''' |3||2||1||0||8||2||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis''' |3||2||0||1||7||6||+1||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Ecuador}} Eacuadór |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Honduras}} Hondúras |3||0||0||3||1||8||−7||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Eilvéis {{Bratach|Switzerland}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221512/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,351<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Fhrainc {{Bratach|France}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112185503/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html |date=2017-11-12 }}<br><br>||'''{{Bratach|Honduras}}Hondúras'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,012<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Eilvéis {{Bratach|Switzerland}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–5 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619124040/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html |date=2014-06-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|France}} An Fhrainc'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,003<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Hondúras {{Bratach|Honduras}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140617191210/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html |date=2014-06-17 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,224<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] ([[An Astráil]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Hondúras {{Bratach|Honduras}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624222244/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html |date=2014-06-24 }}<br><br>||'''{{Bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 40,322<br>Réiteoir: [[Nestor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Eacuadór {{Bratach|Ecuador}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234021/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|France}} An Fhrainc'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,749<br>Réiteoir: [[Noumandiez Doué]] ([[An Cósta Eabhair]]) |} === Grúpa F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín''' |3||3||0||0||6||3||+3||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir''' |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin |3||1||0||2||4||4||0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Iran}} An Iaráin |3||0||1||2||1||4||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Airgintín {{Bratach|Argentina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140616094833/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html |date=2014-06-16 }}<br><br>||'''{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,738<br>Réiteoir: [[Joel Aguilar]] ([[An tSalvadóir]]) |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>16:0<br><br> |align=right|'''An Iaráin {{Bratach|Iran}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204131907/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html |date=2019-12-04 }}<br><br>||'''{{Bratach|Nigeria}}An Nigéir'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,081<br>Réiteoir: [[Carlos Vera]] ([[Eacuadór]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Airgintín {{Bratach|Argentina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621180511/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html |date=2014-06-21 }}<br><br>||'''{{Bratach|Iran}} An Iaráin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,698<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Nigéir {{Bratach|Nigeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813083456/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html |date=2016-08-13 }}<br><br>||'''{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,499<br>Réiteoir: [[Peter O'Leary]] ([[An Nua-Shéalainn]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Nigéir {{Bratach|Nigeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234010/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Argentina}} An Airgintín'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,285<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bhoisnia-Heirseagaivéin {{Bratach|Bosnia and Herzegovina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814115901/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html |date=2016-08-14 }}<br><br>||'''{{Bratach|Iran}} An Iaráin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 48,011<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |} === Grúpa G === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' |3||2||1||0||7||2||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá''' |3||1||1||1||4||1||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Portugal}} An Phortaingéil |3||1||1||1||4||7||−3||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Ghana}} Gána |3||0||1||2||4||6||−2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Ghearmáin {{Bratach|Germany}}'''<br><br><br>||align=center|''' 4–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618043355/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html |date=2014-06-18 }}<br><br>||'''{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,081<br>Réiteoir: [[Milorad Mažić]] ([[An tSeirbia]]) |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Gána {{Bratach|Ghana}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221522/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|United States}}Stáit Aontaithe Mheiriceá'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,760<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Ghearmáin {{Bratach|Germany}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620135058/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html |date=2014-06-20 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ghana}} Gána'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 59,621<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Stáit Aontaithe Mheiriceá {{Bratach|United States}}'''<br><br><br>|| align="center" |'''2–2'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190709040130/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html |date=2019-07-09 }}<br><br>||'''{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 40,123<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Stáit Aontaithe Mheiriceá {{Bratach|United States}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234024/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Germany}} An Ghearmáin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 41,876<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Phortaingéil {{Bratach|Portugal}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234026/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ghana}} Gána'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 67,540<br>Réiteoir: [[Nawaf Shukralla]] ([[Bairéin]]) |} === Grúpa H === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Belgium}} An Bheilg''' |3||3||0||0||4||1||+3||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir''' |3||1||1||1||6||5||+1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Russia}} An Rúis |3||0||2||1||2||3||−1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas |3||0||1||2||3||6||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bheilg {{Bratach|Belgium}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715171328/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html |date=2014-07-15 }}||''' {{Bratach|Algeria}}An Ailgéir'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 56,800<br>Réiteoir: [[Marco Antonio Rodríguez|Marco Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Rúis {{Bratach|Russia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625132455/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html |date=2018-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|South Korea}}An Chóiré Theas'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 37,603<br>Réiteoir: [[Néstor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bheilg {{Bratach|Belgium}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621180536/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html |date=2014-06-21 }}<br><br>||'''{{Bratach|Russia}} An Rúis'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,819<br>Réiteoir: [[Felix Brych]] ([[An Ghearmáin]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Chóiré Theas {{Bratach|South Korea}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602052410/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html |date=2018-06-02 }}<br><br>||'''{{Bratach|Algeria}} An Ailgéir'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 42,732<br>Réiteoir: [[Wilmar Roldán]] ([[An Cholóim]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Chóiré Theas {{Bratach|South Korea}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627145023/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html |date=2014-06-27 }}<br><br>||'''{{Bratach|Belgium}} An Bheilg'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 61,397<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] [[An Astráil]] |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Ailgéir {{Bratach|Algeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234039/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Russia}} An Rúis'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,311<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]]) |} ==Babhtaí Dheiridh== ===Foirne Cáilithe=== {| class=wikitable |- ! Grúpa ! Buaiteoirí (1ú) ! Neasacha (2ú) |- ! A | {{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl | {{bratach|Mexico}} Meicsiceo |- ! B | {{bratach|Netherlands}} An Ísiltír | {{bratach|Chile}} An tSile |- ! C | {{bratach|Colombia}} An Cholóim | {{bratach|Greece}} An Ghréig |- ! D | {{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce | {{bratach|Uruguay}} Uragua |- ! E | {{bratach|France}} An Fhrainc | {{bratach|Switzerland}} An Eilvéis |- ! F | {{bratach|Argentina}} An Airgintín | {{bratach|Nigeria}} An Nigéir |- ! G | {{bratach|Germany}} An Ghearmáin | {{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá |- ! H | {{bratach|Belgium}} An Bheilg | {{bratach|Algeria}} An Ailgéir |} ===Lúibín=== {{Round16 <!-- Dáta-Áit|Foireann 1|Scór 1|Foireann 2|Scór 2 --> <!-- Babhta le 16 --> |28 Meitheamh – [[Estádio Mineirão|Belo Horizonte]]| <small>'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''</small>|1 (3)| <small>{{bratach|Chile}} An tSile</small>|'''1 (2)''' |28 Meitheamh – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]| <small>'''{{bratach|Colombia}} An Cholóim'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Uruguay}} Uragua</small>|0 |30 Meitheamh – [[Estádio Nacional|Brasília]]| <small>'''{{bratach|France}} An Fhrainc'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Nigeria}} An Nigéir</small>|0 |30 Meitheamh – [[Estádio Beira-Rio|Porto Alegre]]|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Algeria}} An Ailgéir</small>|1 |29 Meitheamh – [[Estádio Castelão|Fortaleza]]| <small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''2'''| <small> {{bratach|Mexico}} Meicsiceo</small>|1 |29 Meitheamh – [[Arena Pernambuco|Recife]]| <small>'''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''</small>|'''1 (5)'''| <small>{{bratach|Greece}} An Ghréig</small>|1 (3) |1 Iúil – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]| <small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|1| <small>{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis</small>|0 |1 Iúil – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|<small>'''{{bratach|Belgium}} An Bheilg'''</small>|'''2'''|<small>{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá</small>|1 <!-- ceathrú cheannais--> |4 Iúil – [[Estádio Castelão|Fortaleza]]|<small>'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''</small>|'''2'''|<small>{{bratach|Colombia}} An Cholóim</small>|1 |4 Iúil – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|<small>{{bratach|France}} An Fhrainc</small>|0|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''</small>|1 |5 Iúil – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|<small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''0 (4)''' |<small>{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce</small>|0 (3) |5 Iúil– [[Estádio Nacional|Brasília]]|<small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|'''1'''|<small>{{bratach|Belgium}} An Bheilg</small>|0 <!-- leath cheannais--> |8 Iúil – [[Estádio Mineirão|Belo Horizonte]]|<small>{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl</small>|1|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' </small>|'''7''' |9 Iúil – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]|<small>{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír</small>|0 (2)|<small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|'''0 (4)''' <!-- craobh --> |13 Iúil – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|<small>{{bratach|Germany}} An Ghearmáin</small>|'''1'''|<small>{{bratach|Argentina}} An Airgintín</small>|0 <!-- tríú áit --> |12 Iúil – [[Estádio Nacional|Brasília]]|<small>{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl</small>|0|<small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''3''' |widescore=yes}} ===Babhta le 16=== {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 28 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br><br> | align="right" width="20%" |'''An Bhrasaíl''' {{bratach|Brazil}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–1 (a.b.)<br>Pionóis<br>3–2'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625164536/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html |date=2017-06-25 }}<br> |width="20%"|{{bratach|Chile}} '''An tSile'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,714<br>Réiteoir: [[Howard Webb]] ([[Sasana]])<br><br> |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 28 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Cholóim''' {{bratach|Colombia}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628042433/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html |date=2014-06-28 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Uruguay}} '''Uragua'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,804<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 29 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ísiltír''' {{bratach|Netherlands}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714133527/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html |date=2017-07-14 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Mexico}} '''Meicsiceo'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 58,817<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 29 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br><br> |width="20%" align="right"|'''Cósta Ríce''' {{bratach|Costa Rica}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–1 (a.b.)<br>Pionóis<br>5–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922214402/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html |date=2016-09-22 }} |width="20%"|{{bratach|Greece}} '''An Ghréig'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 41,242<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] ([[An Astráil]])<br><br> |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 30 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Fhrainc'''{{bratach|France}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714152625/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html |date=2015-07-14 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Nigeria}} '''An Nigéir'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 67,882<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 30 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ghearmáin''' {{bratach|Germany}}<br><br><br> |align="center" width="10%"|'''2–1 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714133424/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html |date=2017-07-14 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Algeria}} '''An Ailgéir'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,063<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 1 Iúil 2014<br>13:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Airgintín''' {{bratach|Argentina}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–0 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140825162053/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html |date=2014-08-25 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Switzerland}}'''An Eilvéis'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 63,255<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 1 Iúil 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Bheilg''' {{bratach|Belgium}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627082249/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html |date=2014-06-27 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|United States}} '''Stáit Aontaithe Mheiriceá'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,227<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Ceathrú Ceannais=== {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 4 Iúil 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Fhrainc''' {{bratach|France}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915094902/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/report.html |date=2018-09-15 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Germany}} '''An Ghearmáin'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,240<br>Réiteoir: [[Néstor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 4 Iúil 2014<br>17:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Bhrasaíl''' {{bratach|Brazil}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418200946/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/report.html |date=2015-04-18 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Colombia}} '''An Cholóim'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 60,342<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 5 Iúil 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Airgintín''' {{bratach|Argentina}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826133511/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html |date=2014-08-26 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Belgium}} '''An Bheilg'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 68,551<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 5 Iúil 2014<br>17:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Ísiltír''' {{bratach|Netherlands}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–0 (a.b.)<br>Pionóis<br>4–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801093344/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/report.html |date=2019-08-01 }} | width="20%" |{{bratach|Costa Rica}} '''Cósta Ríce'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 51,179<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]])<br><br> |} === Leath Cheannais === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 8 Iúil 2014<br>17:00<br><br><br> | align="right" width="20%"|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–7'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402182011/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html |date=2019-04-02 }}<br><br> | align="left" width="20%"|{{bratach|Germany}} '''An Ghearmáin'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 58,141<br>Réiteoir: [[Marco Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 9 Iúil 2014<br>17:00<br><br><br> | align="right" width="20%"|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–0 (a.b.)'''<br>'''Pionóis'''<br>'''2–4'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186490/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715025713/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186490/index.html |date=2017-07-15 }} | align="left" width="20%"|{{bratach|Argentina}} '''An Airgintín'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 51,179<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]])<br><br> |} === Cluiche don Tríú áit === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 12 Iúil 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255957/match=300186502/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512200707/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255957/match=300186502/report.html |date=2015-05-12 }}<br><br> |width="20%"|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,034<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Craobh Cheannais === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 13 Iúil 2014<br>16:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"|'''1–0 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255959/match=300186501/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225080155/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255959/match=300186501/index.html |date=2018-02-25 }}<br><br> |width="20%"|'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,738<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |} == Staitisticí == {{Corn FIFA an Domhain 2014/Scórálaí cúl}} ===Sárimreoirí=== Foinse:<ref>{{lua idirlín |teideal=Castrol Index Top 11 |url=http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html |suíomh gréasáin=FIFA.com |foilsitheoir=Fédération Internationale de Football Association |dátarochtana=20 Iúil 2014 |archivedate=30 Nollaig 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230231236/http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html }}</ref> {| class="wikitable" style="mArgin: 0 auto;" |- !Cúl báirí !Cosantóirí !Lár na páirce !Tosaithe |- |valign=top| {{Bratach|Germany}} [[Manuel Neuer]] (An Ghearmáin) |valign=top| {{Bratach|Argentina}} [[Marcos Rojo]] (An Airgintín)<br />{{Bratach|Germany}} [[Mats Hummels]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Brazil}} [[Thiago Silva]] (An Bhrasaíl)<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Stefan de Vrij]] (An Ísiltír) |valign=top| {{Bratach|Brazil}} [[Oscar]] (An Bhrasaíl)<br />{{Bratach|Germany}} [[Toni Kroos]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Germany}} [[Philipp Lahm]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Colombia}} [[James Rodríguez]] (An Cholóim) |valign=top| {{Bratach|Netherlands}} [[Arjen Robben]] (An Ísiltír)<br />{{Bratach|Germany}} [[Thomas Müller]] (An Ghearmáin) |} ===Rangú Iar-chomórtais na bhfoirne=== {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| Céim !width=165| Team !width=25| Grúpa !width=25| Im !width=25| B !width=25| Co !width=25| C !width=25| CF !width=25| CG !width=25| CD !width=25| Pntí |- | colspan="11"| '''Craobh''' |- style="background:gold;" | 1 || style="text-align:left;"|{{bratach|Germany}} An Ghearmáin || G || 7 || 6 || 1 || 0 || 18 || 4 || +14 || 19 |- style="background:silver;" | 2 || style="text-align:left;"|{{bratach|Argentina}} An Airgintín || F || 7 || 5 || 1 || 1 || 8 || 4 || +4 || 16 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír || B || 7 || 5 || 2 || 0 || 15 || 4 || +11 || 17 |- style="background:beige;" | 4 || style="text-align:left;"|{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl || A || 7 || 3 || 2 || 2 || 11 || 14 || −3 || 11 |- | colspan="11"| '''Díbrithe sa Bhabhta Ceathrú Ceannais''' |- | 5 || style="text-align:left;"|{{bratach|Colombia}} An Cholóim || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 4 || +8 || 12 |- | 6 || style="text-align:left;"|{{bratach|Belgium}} An Bheilg || H || 5 || 4 || 0 || 1 || 6 || 3 || +3 || 12 |- | 7 || style="text-align:left;"|{{bratach|France}} An Fhrainc || E || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 3 || +7 || 10 |- | 8 || style="text-align:left;"|{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce || D || 5 || 2 || 3 || 1 || 5 || 2 || +3 || 9 |- | colspan="11"| '''Díbrithe sa Bhabhta le 16''' |- | 9 || style="text-align:left;"|{{bratach|Chile}} An tSile || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 6 || 4 || +2 || 7 |- | 10 || style="text-align:left;"|{{bratach|Mexico}} Meicsiceo || A || 4 || 3 || 2 || 1 || 5 || 3 || −1 || 7 |- | 11 || style="text-align:left;"|{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis || E || 4 || 2 || 0 || 2 || 7 || 7 || 0 || 6 |- | 12 || style="text-align:left;"|{{bratach|Uruguay}} Uragua || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 4 || 6 || −2 || 6 |- | 13 || style="text-align:left;"|{{bratach|Greece}} An Ghréig || C || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 5 || −2 || 5 |- | 14 || style="text-align:left;"|{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá || G || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 3 || +2 || 4 |- | 15 || style="text-align:left;"|{{bratach|Algeria}} An Ailgéir || H || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 7 || 0 || 4 |- | 16 || style="text-align:left;"|{{bratach|Nigeria}} An Nigéir || F || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 5 || −2 || 4 |- | colspan="11"| '''Díbrithe i mBabhta na nGrúpaí''' |- | 17 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór || E || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 || 4 |- | 18 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil || G || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 7 || −3 || 4 |- | 19 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Croatia}} An Chróit || A || 3 || 1 || 0 || 2 || 6 || 6 || 0 || 3 |- | 20 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin || F || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 4 || 0 || 3 |- | 21 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair || C || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 5 || −1 || 3 |- | 22 || style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] || D || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || 3 |- | 23 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Spain}} An Spáinn || B || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || −3 || 3 |- | 24 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Russia}} An Rúis || H || 3 || 0 || 2 || 1 || 2 || 3 || −1 || 2 |- | 25 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Ghana}} Gána || G || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 6 || −2 || 1 |- | 26 || style="text-align:left;"|{{Bratach|England}} Sasana || D || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 4 || −2 || 1 |- | 27 || style="text-align:left;"|{{Bratach|South Korea}} An Chóiré Theas || H || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 6 || −3 || 1 |- | 28 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Iran}} An Iaráin || F || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || −3 || 1 |- | 29 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Japan}} An tSeapáin || C || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || −4 || 1 |- | 30 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Australia}} An Astráil || B || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 9 || −6 || 0 |- | 31 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Honduras}} Hondúras || E || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 8 || −7 || 0 |- | 32 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Cameroon}} Camarún || A || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 9 || −8 || 0 |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://fifa.com/worldcup Suíomh oifigiúil] {{Corn domhanda FIFA}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Spórt i 2014]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] 82x5th9q62nrny21s9xuzv5yu1cxv8n 1320447 1320446 2026-07-13T20:09:55Z TGcoa 21229 1320447 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}} Craobhchomórtas [[sacair]] ba ea '''[[Corn FIFA an Domhain]] 2014'''. Bhí sé ar siúl sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ó 12 Meitheamh go 13 Iúil 2014. Bhí 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. B'in é an dara huair dó bheith sa Bhrasaíl agus í mar an cúigiú tír len é a óstáil faoi dhó. Sa chluiche ceannais ar an 13 Iúil, scóráil Mario Goetze, de chuid na Gearmáine, an cúl cinniúnach, le cic órga, i ndiaidh am breise. Reáchtáladh [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016]] in Rio de Janeiro.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairisc-on-mbrasail-na-cluichi-oilimpeacha-an-bhriongloid-ina-tromlui-anois/|teideal=TUAIRISC ÓN mBRASAÍL: Na Cluichí Oilimpeacha, an bhrionglóid ina tromluí anois|dáta=2016-07-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> [[Íomhá:Joseph Blatter - World Cup 2014.jpg|clé|mion|220x220px|D'fhógair Sepp Blatter Brasaíl 2014]] [[Íomhá:The opening ceremony of the FIFA World Cup 2014 10.jpg|clé|mion|220x220px|Cláudia Leite, Pitbull agus Jennifer Lopez]] [[Íomhá:2014 FIFA World Cup Final, Germany vs Argentina lineup.jpeg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (6).jpg|clé|mion|220x220px|córáil Mario Goetze, de chuid na Gearmáine, an cúl cinniúnach]] [[Íomhá:Germany players celebrate winning the 2014 FIFA World Cup.jpg|clé|mion|220x220px]] == Cúlra == Dúirt FIFA go mbeadh comórtas na bliana 2014 ar siúl i dtír éigin i [[Meiriceá Theas]]<ref>{{lua idirlín|url=http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=85909/index.html|teideal=2014 FIFA World Cup to be held in South America|foilsitheoir=FIFA|dáta=7 Márta 2003|dátarochtana=13 Meitheamh 2014|archivedate=18 Aibreán 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418192806/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=85909/index.html}}</ref><ref>{{lua idirlín |teideal=Rotation ends in 2018 |url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/ |foilsitheoir=FIFA.com (Fédération Internationale de Football Association) |dáta=29 Deireadh Fómhair 2007 |dátarochtana=2014-06-13 |archivedate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228061355/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/ }}</ref>. Bhí ceithre thír ar na hiarrthóirí: # An Bhrasaíl # An Cholóim (a tharraing siar ar 11 Aibreán 2007) # An tSile agus an Airgintín (le chéile) (a tharraing siar) == Foirne rannpháirteacha == [[íomhá:2014 world cup.png|centre|thumb|550px|{{colorbox|#2b42a3}}Na curaidh<br>{{colorbox|#34c0be|}}Neasach<br>{{colorbox|#269c5a}}Tríú<br>{{colorbox|#81c846}}Ceathrú<br>{{colorbox|#e4f454}}Ceathrú Cheannais<br>{{colorbox|#e4a45c}}Babhta le 16<br>{{colorbox|#b94954}}Babhta na nGrúpaí]] {| |valign="top"| * {{Bratach|Algeria}} [[An Ailgéir]] (32) * {{Bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] (3) * {{Bratach|Australia}} [[An Astráil]] (57) * {{Bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] (5) * {{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] (16) * {{Bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] (11) ''(Óstach)'' * {{Bratach|Cameroon}} [[Camarún]] (59) * {{Bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] (56) |valign="top"| * {{Bratach|Colombia}} [[An Cholóim]] (4) * {{Bratach|Côte d'Ivoire}} [[An Cósta Eabhair]] (17) * {{Bratach|Costa Rica}} [[Cósta Ríce]] (31) * {{Bratach|Croatia}} [[An Chróit]] (18) * {{Bratach|Ecuador}} [[Eacuadór]] (22) * {{Bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] (7) * {{Bratach|France}} [[An Fhrainc]] (21) * {{Bratach|Ghana}} [[Gána]] (23) |valign="top"| * {{Bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] (2) * {{Bratach|Greece}} [[An Ghréig]] (15) * {{Bratach|Honduras}} [[Hondúras]] (34) * {{Bratach|Iran}} [[An Iaráin]] (49) * {{Bratach|Italy}} [[An Iodáil]] (9) * {{Bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] (8) * {{Bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] (24) * {{Bratach|Nigeria}} [[An Nigéir]] (33) |valign="top"| * {{Bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] (14) * {{Bratach|Russia}} [[An Rúis]] (19) * {{Bratach|England}} [[Sasana]] (10) * {{Bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] (44) * {{Bratach|Chile}} [[An tSile]] (12) * {{Bratach|Spain}} [[An Spáinn]] (1) * {{Bratach|USA}} [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] (13) * {{Bratach|Uruguay}} [[Uragua]] (6) |} == Duaiseanna == Bhí $576 milliún ar fáil ($70m do chlubanna san áireamh), 35% sa bhreis ar chomórtas 2010. Roimh an gcomórtas fuair gach foireann $1.5 milliún (costais ullmhaithe). Fuair gach foireann a bhí páirteach sna grúpaí $8 milliún. Ina dhiaidh sin * $9 milliún – ocht bhfoireann a chaill cluiche sa dara babhta * $14 milliún – ceithre fhoireann a chaill cluiche ceathrú ceannais * $20 milliún – don cheathrú háit * $22 milliún – don tríú háit * $25 milliún – an fhoireann a chaill an cluiche ceannais * $35 milliún – Na curaidh == Ionaid == === Staideanna === Bhí na cluichí ar siúl i 12 staideanna, i 12 cathracha ar fud na Bhrasaíl: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Rio de Janeiro]] ! [[Brasília]] ! [[São Paulo]] ! [[Fortaleza]] ! [[Belo Horizonte]] ! [[Porto Alegre]] |- | [[Estádio do Maracanã]] | [[Estádio Nacional]] | [[Arena de São Paulo]] | [[Estádio Castelão]] | [[Estádio Mineirão]] | [[Estádio Beira-Rio]] |- | Toilleadh: '''78,838'''<ref name="fifa_venues">{{lua idirlín |url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=214/index.html |teideal=2014 FIFA World Cup Brazil Venues |foilsitheoir=FIFA.com |dáta=18 Eanáir 2012 |dátarochtana=12 Meitheah 2014 |archivedate=21 Deireadh Fómhair 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021211841/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=214/index.html }}</ref> | Toilleadh: '''68,009'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''61,606'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''67,037'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''62,160'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''51,300'''<ref name="fifa_venues"/> |- | [[Íomhá:Maracana Stadium June 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Brasilia Stadium - June 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Arena Corinthians West Building.jpg|100px]] | [[Íomhá:Fortaleza Arena on March 2014..jpg|100px]] | [[Íomhá:Mineirão (Top View).jpg|100px]] | [[Íomhá:Portoalegre aerea arenabeirario.jpg|100px]] |- ! [[Salvador]] ! [[Recife]] ! [[Cuiabá]] ! [[Manaus]] ! [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] ! [[Curitiba]] |- | [[Arena Fonte Nova]] | [[Arena Pernambuco]] | [[Arena Pantanal]] | [[Arena da Amazônia]] | [[Arena das Dunas]] | [[Arena da Baixada]] |- | Toilleadh: '''50,000'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''46,154'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''39,859'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''42,374'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''45,000'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''43,900'''<ref name="fifa_venues"/> |- | [[Íomhá:Itaipava Arena - March 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Itaipava Arena Pernambuco - Recife, Pernambuco, Brasil.jpg|100px]] | [[Íomhá:Cuiaba Arena.jpg|100px]] | [[Íomhá:Amazonia Arena.jpg|100px]] | [[Íomhá:Natal, Brazil - Arena das Dunas.jpg|100px]] | [[Íomhá:Arenadabaixada2.jpg|100px]] |} === Campaí bonn na foirne === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- ! style="width: 15em;" | Foireann !Cathair !Stáit !rowspan="17"|&nbsp; ! style="width: 15em;" | Foireann !Cathair !Stáit |- |{{Bratach|Algeria}}[[An Ailgéir]] |[[Sorocaba]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Germany}}[[An Ghearmáin]] |[[Santa Cruz Cabrália]] |[[Bahia]] |- |{{Bratach|Argentina}}[[An Airgintín]] |[[Vespasiano]] |[[Minas Gerais]] |{{Bratach|Greece}}[[An Ghréig]] |[[Aracaju]] |[[Sergipe]] |- |{{Bratach|Australia}}[[An Astráil]] |[[Vitória, Espírito Santo|Vitória]] |[[Espírito Santo]] |{{Bratach|Honduras}}[[Hondúras]] |[[Porto Feliz]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Belgium}}[[An Bheilg]] |[[Mogi das Cruzes]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Iran}}[[An Iaráin]] |[[Guarulhos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}}[[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] |[[Guarujá]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Italy}}[[An Iodáil]] |[[Mangaratiba]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Brazil}}[[An Bhrasaíl]] |[[Teresópolis]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |{{Bratach|Netherlands}}[[An Ísiltír]] |[[Rio de Janeiro]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Cameroon}}[[Camarún]] |[[Vitória, Espírito Santo|Vitória]] |[[Espírito Santo]] |{{Bratach|Mexico}}[[Meicsiceo]] |[[Santos, São Paulo|Santos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|South Korea}}[[An Chóiré Theas]] |[[Foz do Iguaçu]] |[[Paraná]] |{{Bratach|Nigeria}}[[An Nigéir]] |[[Campinas]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Colombia}}[[An Cholóim]] |[[Cotia]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Portugal}}[[An Phortaingéil]] |[[Campinas]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Croatia}}[[An Chróit]] |[[Mata de São João]] |[[Bahia]] |{{Bratach|Russia}}[[An Rúis]] |[[Itu]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Côte d'Ivoire}}[[An Cósta Eabhair]] |[[Águas de Lindoia]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|England}}[[Sasana]] |[[Rio de Janeiro]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Costa Rica}}[[Cósta Ríce]] |[[Santos, São Paulo|Santos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Japan}}[[An tSeapáin]] |[[Itu]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Ecuador}}[[Eacuadór]] |[[Viamão]] |[[Rio Grande do Sul]] |{{Bratach|Chile}}[[An tSile]] |[[Belo Horizonte]] |[[Minas Gerais]] |- |{{Bratach|Switzerland}}[[An Eilvéis]] |[[Porto Seguro]] |[[Bahia]] |{{Bratach|Spain}}[[An Spáinn]] |[[Curitiba]] |[[Paraná]] |- |{{Bratach|France}}[[An Fhrainc]] |[[Ribeirão Preto]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|USA}}[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] |[[São Paulo]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Ghana}}[[Gána]] |[[Maceió]] |[[Alagoas]] |{{Bratach|Uruguay}}[[Uragua]] |[[Sete Lagoas]] |[[Minas Gerais]] |} [[Íomhá:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (45).jpg|clé|mion|An Ghearmáin 1 – an Airgintín 0: Mario Goetze agus a cic órga a bhain an Corn an sacair don Ghearmáin  i ndiaidh am breise]] == Réiteoirí == Roghnaigh FIFA 25 réiteoir: 4 ón AFC, 3 ó CAF, 5 ó CONMEBOL, 3 ó CONCACAF, 1 ón OFC agus 9 ó UEFA. == Siombailí == === Mascot === Is é ''[[Fuleco]]'' an mascot oifigiúil. Armadailín atá ann. === Uirlis cheoil oifigiúla === Is é ''[[Caxirola]]'' an uirlis cheoil oifigiúil. Is cnaguirlis í. === Amhrán oifigiúil === Is é "[[We Are One (Ole Ola)]]" an t-amhrán oifigiúil. Is iad [[Pitbull]] le [[Jennifer Lopez]] agus [[Claudia Leitte]] na hamhránaithe . === Liathróid === Déanann [[Adidas]] an liathróid oifigiúil, an ''Brazuca''. == Formáid == {| class="wikitable" style="font-size:90%;width=100px;float:left" ! Eochair eolais |- | Sna táblaí thíos: * '''Im''' = Cluichí imeartha * '''B''' = Cluichí buaite * '''Co''' = Cluichí ar chomhscór * '''C''' = Cluichí caillte * '''CF''' = Cúil scóráilte * '''CG''' = Cúil uilig a ghéilleadh * '''CD''' = Cúl Difríocht (CF−CG) * '''Pntí''' = Pointí iomlán (trí phointe do bhua, pointe amháin do chomhscór) |} {{-}} == Babhta na nGrúpaí == ===Foirne=== {| class=wikitable |- ! Grúpa ! Buaiteoirí (1ú) ! Neasacha (2ú) ! 3ú ! 4ú |- ! A | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Mexico}} Meicsiceo''' | {{bratach|Croatia}} An Chróit | {{bratach|Cameroon}} Camarún |- ! B | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Chile}} An tSile''' | {{bratach|Spain}} An Spáinn | {{bratach|Australia}} An Astráil |- ! C | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Colombia}} An Cholóim''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Greece}} An Ghréig''' | {{bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair | {{bratach|Japan}} An tSeapáin |- ! D | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Uruguay}} Uragua''' | {{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] | {{bratach|England}} Sasana |- ! E | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|France}} An Fhrainc''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis''' | {{bratach|Ecuador}} Eacuadór | {{bratach|Honduras}} Hondúras |- ! F | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Argentina}} An Airgintín''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir''' | {{bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin | {{bratach|Iran}} An Iaráin |- ! G | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá''' | {{bratach|Portugal}} An Phortaingéil | {{bratach|Ghana}} Gána |- ! H | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Belgium}} An Bheilg''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir''' | {{bratach|Russia}} An Rúis | {{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas |} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=2|Eochair |- |style="background:#cfc;width:20px"| |align=left| Buaiteoirí nó neasacha |} === Grúpa A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl''' |3||2||1||0||7||2||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Mexico}} Meicsiceo''' |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Croatia}} An Chróit |3||1||0||2||6||6||+0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cameroon}} Camarún |3||0||0||3||1||9||−8||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|12 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Bhrasaíl {{Bratach|Brazil}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221454/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Croatia}} An Chróit'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,103<ref>{{lua idirlín |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/92/26/eng_01_0612_bra-cro_fulltime.pdf |teideal=Match report – Brazil–Croatia |obair=FIFA.com |formáid=PDF |dáta=12 Meitheamh 2014 |dátarochtana=13 Meitheamh 2014 |archivedate=29 Meitheamh 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140629232455/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/92/26/eng_01_0612_bra-cro_fulltime.pdf }}</ref><br>Réiteoir: [[Yuichi Nishimura]] ([[An tSeapáin]])<ref name="Matches 1-4">{{lua idirlín|url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/68/33/140610_1-4_neutral.pdf|teideal=Referee designations for matches 1-4|dáta=2014-06-10|obair=fifa.com|dátarochtana=2014-06-13|archivedate=2014-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140630021209/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/68/33/140610_1-4_neutral.pdf}}</ref> |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Meicsiceo {{Bratach|Mexico}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803013746/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html |date=2017-08-03 }}<br><br>||'''{{Bratach|Cameroon}} Camarún'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,216<br>Réiteoir: [[Wilmar Roldán]] ([[An Cholóim]])<ref name="Matches 1-4" /> |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Bhrasaíl {{Bratach|Brazil}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709040633/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html |date=2014-07-09 }}<br><br>||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 60,342<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]] |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Camarún {{Bratach|Cameroon}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611124721/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html |date=2017-06-11 }}<br><br>||'''{{Bratach|Croatia}} An Chróit'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 39,982<br>Réiteoir: Pedro Proença ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Camarún {{Bratach|Cameroon}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140622192545/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html |date=2014-06-22 }}<br><br>||'''{{Bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 69,112<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Chróit {{Bratach|Croatia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113021618/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html |date=2014-11-13 }}<br><br>||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 41,212<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |} === Grúpa B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír''' |3||2||0||0||10||3||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Chile}} An tSile''' |3||2||0||1||5||3||+2||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Spain}} An Spáinn |3||1||0||2||4||7||−3||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Australia}} An Astráil |3||0||0||3||3||9||−6||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Spáinn {{Bratach|Spain}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–5 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221457/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 48,173<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An tSile {{Bratach|Chile}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140612050211/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html |date=2014-06-12 }}<br><br>||'''{{Bratach|Australia}}An Astráil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,275<br>Réiteoir: [[Noumandiez Doué]] ([[An Cósta Eabhair]]) |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Astráil {{Bratach|Australia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618113542/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html |date=2014-06-18 }}<br><br>||'''{{Bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 42,877<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Spáinn {{Bratach|Spain}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140607234913/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html |date=2014-06-07 }}<br><br>||'''{{Bratach|Chile}} An tSile'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,101<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Astráil {{Bratach|Australia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140626072336/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html |date=2014-06-26 }}<br><br>||'''{{Bratach|Spain}} An Spáinn'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,375<br>Réiteoir: [[Nawaf Shukralla]] ([[Bairéin]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Ísiltír {{Bratach|Netherlands}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200201031405/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html |date=2020-02-01 }}<br><br>||'''{{Bratach|Chile}} An tSile'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,996<br>Réiteoir: [[Bakary Gassama]] ([[An Ghaimbia]]) |} === Grúpa C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Colombia}} An Cholóim''' |3||3||0||0||9||2||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Greece}} An Ghréig''' |3||1||1||1||2||4||−2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair |3||1||0||1||4||5||−1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Japan}} An tSeapáin |2||0||1||1||2||6||−4||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Cholóim {{Bratach|Colombia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221501/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Greece}} An Ghréig'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,174<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>22:00<br><br> |align=right|'''An Cósta Eabhair {{Bratach|Côte d'Ivoire}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221510/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Japan}}An tSeapáin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 40,267<br>Réiteoir: [[Enrique Osses]] ([[An tSile]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Cholóim {{Bratach|Colombia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620135023/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html |date=2014-06-20 }}<br><br>||'''{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,748<br>Réiteoir: [[Howard Webb]] ([[Sasana]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An tSeapáin {{Bratach|Japan}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619235408/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html |date=2014-06-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|Greece}} An Ghréig'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,485<br>Réiteoir: [[Joel Aguilar]] ([[An tSalvadóir]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An tSeapáin {{Bratach|Japan}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115152355/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html |date=2016-11-15 }}<br><br>||'''{{Bratach|Colombia}} An Cholóim'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,340<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Ghréig {{Bratach|Greece}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140806183016/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html |date=2014-08-06 }}<br><br>||'''{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 59,095<br>Réiteoir: [[Carlos Vera]] ([[Eacuadór]]) |} === Grúpa D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce''' |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Uruguay}} Uragua''' |3||2||0||1||4||4||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] |3||1||0||2||2||3||−1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|England}} Sasana |3||0||1||2||2||4||−2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221503/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 58,679<br>Réiteoir: [[Felix Brych]] ([[An Ghearmáin]]) |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Sasana {{Bratach|England}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221508/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Italy}}[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]]'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 39,800<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186486/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608081833/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186486/index.html |date=2019-06-08 }}<br><br>||'''{{Bratach|England}} Sasana'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,575<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] {{Bratach|Italy}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186500/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325085645/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186500/index.html |date=2019-03-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 40,285<br>Réiteoir: [[Enrique Osses]] ([[An tSile]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] {{Bratach|Italy}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019040929/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html |date=2018-10-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,706<br>Réiteoir: [[Marco Antonio Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Cósta Ríce {{Bratach|Costa Rica}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186484/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608081849/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186484/index.html |date=2019-06-08 }}<br><br>||'''{{Bratach|England}} Sasana'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,823<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Grúpa E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|France}} An Fhrainc''' |3||2||1||0||8||2||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis''' |3||2||0||1||7||6||+1||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Ecuador}} Eacuadór |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Honduras}} Hondúras |3||0||0||3||1||8||−7||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Eilvéis {{Bratach|Switzerland}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221512/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,351<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Fhrainc {{Bratach|France}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112185503/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html |date=2017-11-12 }}<br><br>||'''{{Bratach|Honduras}}Hondúras'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,012<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Eilvéis {{Bratach|Switzerland}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–5 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619124040/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html |date=2014-06-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|France}} An Fhrainc'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,003<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Hondúras {{Bratach|Honduras}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140617191210/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html |date=2014-06-17 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,224<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] ([[An Astráil]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Hondúras {{Bratach|Honduras}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624222244/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html |date=2014-06-24 }}<br><br>||'''{{Bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 40,322<br>Réiteoir: [[Nestor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Eacuadór {{Bratach|Ecuador}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234021/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|France}} An Fhrainc'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,749<br>Réiteoir: [[Noumandiez Doué]] ([[An Cósta Eabhair]]) |} === Grúpa F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín''' |3||3||0||0||6||3||+3||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir''' |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin |3||1||0||2||4||4||0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Iran}} An Iaráin |3||0||1||2||1||4||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Airgintín {{Bratach|Argentina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140616094833/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html |date=2014-06-16 }}<br><br>||'''{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,738<br>Réiteoir: [[Joel Aguilar]] ([[An tSalvadóir]]) |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>16:0<br><br> |align=right|'''An Iaráin {{Bratach|Iran}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204131907/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html |date=2019-12-04 }}<br><br>||'''{{Bratach|Nigeria}}An Nigéir'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,081<br>Réiteoir: [[Carlos Vera]] ([[Eacuadór]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Airgintín {{Bratach|Argentina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621180511/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html |date=2014-06-21 }}<br><br>||'''{{Bratach|Iran}} An Iaráin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,698<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Nigéir {{Bratach|Nigeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813083456/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html |date=2016-08-13 }}<br><br>||'''{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,499<br>Réiteoir: [[Peter O'Leary]] ([[An Nua-Shéalainn]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Nigéir {{Bratach|Nigeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234010/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Argentina}} An Airgintín'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,285<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bhoisnia-Heirseagaivéin {{Bratach|Bosnia and Herzegovina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814115901/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html |date=2016-08-14 }}<br><br>||'''{{Bratach|Iran}} An Iaráin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 48,011<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |} === Grúpa G === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' |3||2||1||0||7||2||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá''' |3||1||1||1||4||1||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Portugal}} An Phortaingéil |3||1||1||1||4||7||−3||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Ghana}} Gána |3||0||1||2||4||6||−2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Ghearmáin {{Bratach|Germany}}'''<br><br><br>||align=center|''' 4–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618043355/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html |date=2014-06-18 }}<br><br>||'''{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,081<br>Réiteoir: [[Milorad Mažić]] ([[An tSeirbia]]) |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Gána {{Bratach|Ghana}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221522/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|United States}}Stáit Aontaithe Mheiriceá'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,760<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Ghearmáin {{Bratach|Germany}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620135058/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html |date=2014-06-20 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ghana}} Gána'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 59,621<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Stáit Aontaithe Mheiriceá {{Bratach|United States}}'''<br><br><br>|| align="center" |'''2–2'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190709040130/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html |date=2019-07-09 }}<br><br>||'''{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 40,123<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Stáit Aontaithe Mheiriceá {{Bratach|United States}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234024/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Germany}} An Ghearmáin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 41,876<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Phortaingéil {{Bratach|Portugal}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234026/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ghana}} Gána'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 67,540<br>Réiteoir: [[Nawaf Shukralla]] ([[Bairéin]]) |} === Grúpa H === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Belgium}} An Bheilg''' |3||3||0||0||4||1||+3||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir''' |3||1||1||1||6||5||+1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Russia}} An Rúis |3||0||2||1||2||3||−1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas |3||0||1||2||3||6||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bheilg {{Bratach|Belgium}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715171328/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html |date=2014-07-15 }}||''' {{Bratach|Algeria}}An Ailgéir'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 56,800<br>Réiteoir: [[Marco Antonio Rodríguez|Marco Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Rúis {{Bratach|Russia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625132455/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html |date=2018-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|South Korea}}An Chóiré Theas'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 37,603<br>Réiteoir: [[Néstor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bheilg {{Bratach|Belgium}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621180536/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html |date=2014-06-21 }}<br><br>||'''{{Bratach|Russia}} An Rúis'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,819<br>Réiteoir: [[Felix Brych]] ([[An Ghearmáin]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Chóiré Theas {{Bratach|South Korea}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602052410/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html |date=2018-06-02 }}<br><br>||'''{{Bratach|Algeria}} An Ailgéir'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 42,732<br>Réiteoir: [[Wilmar Roldán]] ([[An Cholóim]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Chóiré Theas {{Bratach|South Korea}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627145023/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html |date=2014-06-27 }}<br><br>||'''{{Bratach|Belgium}} An Bheilg'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 61,397<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] [[An Astráil]] |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Ailgéir {{Bratach|Algeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234039/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Russia}} An Rúis'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,311<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]]) |} ==Babhtaí Dheiridh== ===Foirne Cáilithe=== {| class=wikitable |- ! Grúpa ! Buaiteoirí (1ú) ! Neasacha (2ú) |- ! A | {{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl | {{bratach|Mexico}} Meicsiceo |- ! B | {{bratach|Netherlands}} An Ísiltír | {{bratach|Chile}} An tSile |- ! C | {{bratach|Colombia}} An Cholóim | {{bratach|Greece}} An Ghréig |- ! D | {{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce | {{bratach|Uruguay}} Uragua |- ! E | {{bratach|France}} An Fhrainc | {{bratach|Switzerland}} An Eilvéis |- ! F | {{bratach|Argentina}} An Airgintín | {{bratach|Nigeria}} An Nigéir |- ! G | {{bratach|Germany}} An Ghearmáin | {{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá |- ! H | {{bratach|Belgium}} An Bheilg | {{bratach|Algeria}} An Ailgéir |} ===Lúibín=== {{Round16 <!-- Dáta-Áit|Foireann 1|Scór 1|Foireann 2|Scór 2 --> <!-- Babhta le 16 --> |28 Meitheamh – [[Estádio Mineirão|Belo Horizonte]]| <small>'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''</small>|1 (3)| <small>{{bratach|Chile}} An tSile</small>|'''1 (2)''' |28 Meitheamh – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]| <small>'''{{bratach|Colombia}} An Cholóim'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Uruguay}} Uragua</small>|0 |30 Meitheamh – [[Estádio Nacional|Brasília]]| <small>'''{{bratach|France}} An Fhrainc'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Nigeria}} An Nigéir</small>|0 |30 Meitheamh – [[Estádio Beira-Rio|Porto Alegre]]|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Algeria}} An Ailgéir</small>|1 |29 Meitheamh – [[Estádio Castelão|Fortaleza]]| <small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''2'''| <small> {{bratach|Mexico}} Meicsiceo</small>|1 |29 Meitheamh – [[Arena Pernambuco|Recife]]| <small>'''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''</small>|'''1 (5)'''| <small>{{bratach|Greece}} An Ghréig</small>|1 (3) |1 Iúil – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]| <small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|1| <small>{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis</small>|0 |1 Iúil – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|<small>'''{{bratach|Belgium}} An Bheilg'''</small>|'''2'''|<small>{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá</small>|1 <!-- ceathrú cheannais--> |4 Iúil – [[Estádio Castelão|Fortaleza]]|<small>'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''</small>|'''2'''|<small>{{bratach|Colombia}} An Cholóim</small>|1 |4 Iúil – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|<small>{{bratach|France}} An Fhrainc</small>|0|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''</small>|1 |5 Iúil – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|<small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''0 (4)''' |<small>{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce</small>|0 (3) |5 Iúil– [[Estádio Nacional|Brasília]]|<small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|'''1'''|<small>{{bratach|Belgium}} An Bheilg</small>|0 <!-- leath cheannais--> |8 Iúil – [[Estádio Mineirão|Belo Horizonte]]|<small>{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl</small>|1|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' </small>|'''7''' |9 Iúil – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]|<small>{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír</small>|0 (2)|<small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|'''0 (4)''' <!-- craobh --> |13 Iúil – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|<small>{{bratach|Germany}} An Ghearmáin</small>|'''1'''|<small>{{bratach|Argentina}} An Airgintín</small>|0 <!-- tríú áit --> |12 Iúil – [[Estádio Nacional|Brasília]]|<small>{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl</small>|0|<small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''3''' |widescore=yes}} ===Babhta le 16=== {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 28 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br><br> | align="right" width="20%" |'''An Bhrasaíl''' {{bratach|Brazil}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–1 (a.b.)<br>Pionóis<br>3–2'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625164536/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html |date=2017-06-25 }}<br> |width="20%"|{{bratach|Chile}} '''An tSile'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,714<br>Réiteoir: [[Howard Webb]] ([[Sasana]])<br><br> |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 28 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Cholóim''' {{bratach|Colombia}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628042433/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html |date=2014-06-28 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Uruguay}} '''Uragua'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,804<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 29 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ísiltír''' {{bratach|Netherlands}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714133527/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html |date=2017-07-14 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Mexico}} '''Meicsiceo'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 58,817<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 29 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br><br> |width="20%" align="right"|'''Cósta Ríce''' {{bratach|Costa Rica}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–1 (a.b.)<br>Pionóis<br>5–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922214402/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html |date=2016-09-22 }} |width="20%"|{{bratach|Greece}} '''An Ghréig'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 41,242<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] ([[An Astráil]])<br><br> |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 30 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Fhrainc'''{{bratach|France}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714152625/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html |date=2015-07-14 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Nigeria}} '''An Nigéir'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 67,882<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 30 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ghearmáin''' {{bratach|Germany}}<br><br><br> |align="center" width="10%"|'''2–1 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714133424/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html |date=2017-07-14 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Algeria}} '''An Ailgéir'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,063<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 1 Iúil 2014<br>13:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Airgintín''' {{bratach|Argentina}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–0 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140825162053/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html |date=2014-08-25 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Switzerland}}'''An Eilvéis'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 63,255<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 1 Iúil 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Bheilg''' {{bratach|Belgium}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627082249/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html |date=2014-06-27 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|United States}} '''Stáit Aontaithe Mheiriceá'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,227<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Ceathrú Ceannais=== {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 4 Iúil 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Fhrainc''' {{bratach|France}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915094902/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/report.html |date=2018-09-15 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Germany}} '''An Ghearmáin'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,240<br>Réiteoir: [[Néstor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 4 Iúil 2014<br>17:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Bhrasaíl''' {{bratach|Brazil}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418200946/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/report.html |date=2015-04-18 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Colombia}} '''An Cholóim'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 60,342<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 5 Iúil 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Airgintín''' {{bratach|Argentina}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826133511/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html |date=2014-08-26 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Belgium}} '''An Bheilg'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 68,551<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 5 Iúil 2014<br>17:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Ísiltír''' {{bratach|Netherlands}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–0 (a.b.)<br>Pionóis<br>4–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801093344/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/report.html |date=2019-08-01 }} | width="20%" |{{bratach|Costa Rica}} '''Cósta Ríce'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 51,179<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]])<br><br> |} === Leath Cheannais === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 8 Iúil 2014<br>17:00<br><br><br> | align="right" width="20%"|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–7'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402182011/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html |date=2019-04-02 }}<br><br> | align="left" width="20%"|{{bratach|Germany}} '''An Ghearmáin'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 58,141<br>Réiteoir: [[Marco Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 9 Iúil 2014<br>17:00<br><br><br> | align="right" width="20%"|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–0 (a.b.)'''<br>'''Pionóis'''<br>'''2–4'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186490/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715025713/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186490/index.html |date=2017-07-15 }} | align="left" width="20%"|{{bratach|Argentina}} '''An Airgintín'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 51,179<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]])<br><br> |} === Cluiche don Tríú áit === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 12 Iúil 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255957/match=300186502/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512200707/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255957/match=300186502/report.html |date=2015-05-12 }}<br><br> |width="20%"|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,034<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Craobh Cheannais === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 13 Iúil 2014<br>16:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"|'''1–0 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255959/match=300186501/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225080155/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255959/match=300186501/index.html |date=2018-02-25 }}<br><br> |width="20%"|'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,738<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |} == Staitisticí == {{Corn FIFA an Domhain 2014/Scórálaí cúl}} ===Sárimreoirí=== Foinse:<ref>{{lua idirlín |teideal=Castrol Index Top 11 |url=http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html |suíomh gréasáin=FIFA.com |foilsitheoir=Fédération Internationale de Football Association |dátarochtana=20 Iúil 2014 |archivedate=30 Nollaig 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230231236/http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html }}</ref> {| class="wikitable" style="mArgin: 0 auto;" |- !Cúl báirí !Cosantóirí !Lár na páirce !Tosaithe |- |valign=top| {{Bratach|Germany}} [[Manuel Neuer]] (An Ghearmáin) |valign=top| {{Bratach|Argentina}} [[Marcos Rojo]] (An Airgintín)<br />{{Bratach|Germany}} [[Mats Hummels]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Brazil}} [[Thiago Silva]] (An Bhrasaíl)<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Stefan de Vrij]] (An Ísiltír) |valign=top| {{Bratach|Brazil}} [[Oscar]] (An Bhrasaíl)<br />{{Bratach|Germany}} [[Toni Kroos]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Germany}} [[Philipp Lahm]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Colombia}} [[James Rodríguez]] (An Cholóim) |valign=top| {{Bratach|Netherlands}} [[Arjen Robben]] (An Ísiltír)<br />{{Bratach|Germany}} [[Thomas Müller]] (An Ghearmáin) |} ===Rangú Iar-chomórtais na bhfoirne=== {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| Céim !width=165| Team !width=25| Grúpa !width=25| Im !width=25| B !width=25| Co !width=25| C !width=25| CF !width=25| CG !width=25| CD !width=25| Pntí |- | colspan="11"| '''Craobh''' |- style="background:gold;" | 1 || style="text-align:left;"|{{bratach|Germany}} An Ghearmáin || G || 7 || 6 || 1 || 0 || 18 || 4 || +14 || 19 |- style="background:silver;" | 2 || style="text-align:left;"|{{bratach|Argentina}} An Airgintín || F || 7 || 5 || 1 || 1 || 8 || 4 || +4 || 16 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír || B || 7 || 5 || 2 || 0 || 15 || 4 || +11 || 17 |- style="background:beige;" | 4 || style="text-align:left;"|{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl || A || 7 || 3 || 2 || 2 || 11 || 14 || −3 || 11 |- | colspan="11"| '''Díbrithe sa Bhabhta Ceathrú Ceannais''' |- | 5 || style="text-align:left;"|{{bratach|Colombia}} An Cholóim || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 4 || +8 || 12 |- | 6 || style="text-align:left;"|{{bratach|Belgium}} An Bheilg || H || 5 || 4 || 0 || 1 || 6 || 3 || +3 || 12 |- | 7 || style="text-align:left;"|{{bratach|France}} An Fhrainc || E || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 3 || +7 || 10 |- | 8 || style="text-align:left;"|{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce || D || 5 || 2 || 3 || 1 || 5 || 2 || +3 || 9 |- | colspan="11"| '''Díbrithe sa Bhabhta le 16''' |- | 9 || style="text-align:left;"|{{bratach|Chile}} An tSile || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 6 || 4 || +2 || 7 |- | 10 || style="text-align:left;"|{{bratach|Mexico}} Meicsiceo || A || 4 || 3 || 2 || 1 || 5 || 3 || −1 || 7 |- | 11 || style="text-align:left;"|{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis || E || 4 || 2 || 0 || 2 || 7 || 7 || 0 || 6 |- | 12 || style="text-align:left;"|{{bratach|Uruguay}} Uragua || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 4 || 6 || −2 || 6 |- | 13 || style="text-align:left;"|{{bratach|Greece}} An Ghréig || C || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 5 || −2 || 5 |- | 14 || style="text-align:left;"|{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá || G || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 3 || +2 || 4 |- | 15 || style="text-align:left;"|{{bratach|Algeria}} An Ailgéir || H || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 7 || 0 || 4 |- | 16 || style="text-align:left;"|{{bratach|Nigeria}} An Nigéir || F || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 5 || −2 || 4 |- | colspan="11"| '''Díbrithe i mBabhta na nGrúpaí''' |- | 17 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór || E || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 || 4 |- | 18 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil || G || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 7 || −3 || 4 |- | 19 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Croatia}} An Chróit || A || 3 || 1 || 0 || 2 || 6 || 6 || 0 || 3 |- | 20 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin || F || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 4 || 0 || 3 |- | 21 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair || C || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 5 || −1 || 3 |- | 22 || style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] || D || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || 3 |- | 23 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Spain}} An Spáinn || B || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || −3 || 3 |- | 24 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Russia}} An Rúis || H || 3 || 0 || 2 || 1 || 2 || 3 || −1 || 2 |- | 25 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Ghana}} Gána || G || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 6 || −2 || 1 |- | 26 || style="text-align:left;"|{{Bratach|England}} Sasana || D || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 4 || −2 || 1 |- | 27 || style="text-align:left;"|{{Bratach|South Korea}} An Chóiré Theas || H || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 6 || −3 || 1 |- | 28 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Iran}} An Iaráin || F || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || −3 || 1 |- | 29 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Japan}} An tSeapáin || C || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || −4 || 1 |- | 30 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Australia}} An Astráil || B || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 9 || −6 || 0 |- | 31 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Honduras}} Hondúras || E || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 8 || −7 || 0 |- | 32 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Cameroon}} Camarún || A || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 9 || −8 || 0 |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://fifa.com/worldcup Suíomh oifigiúil] {{Corn domhanda FIFA}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Spórt i 2014]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] 0tv5neqjdk4uo3ycbzc63iywt1rfkvi 1320448 1320447 2026-07-13T20:25:34Z TGcoa 21229 1320448 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}} Craobhchomórtas [[sacair]] ba ea '''[[Corn FIFA an Domhain]] 2014'''. Bhí sé ar siúl sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ó 12 Meitheamh go 13 Iúil 2014. Bhí 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. B'in é an dara huair dó bheith sa Bhrasaíl agus an cúigiú tír a d'óstaigh an Corn faoi dhó. Sa chluiche ceannais ar an 13 Iúil, scóráil Mario Götze, de chuid na Gearmáine, an cúl cinniúnach, i ndiaidh ama bhreise. Dhá bhliain níos déanaí, reáchtáladh [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016]] i Rio de Janeiro.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairisc-on-mbrasail-na-cluichi-oilimpeacha-an-bhriongloid-ina-tromlui-anois/|teideal=TUAIRISC ÓN mBRASAÍL: Na Cluichí Oilimpeacha, an bhrionglóid ina tromluí anois|dáta=2016-07-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> [[Íomhá:Joseph Blatter - World Cup 2014.jpg|clé|mion|220x220px|D'fhógair Sepp Blatter Brasaíl 2014]] [[Íomhá:The opening ceremony of the FIFA World Cup 2014 10.jpg|clé|mion|220x220px|Cláudia Leite, Pitbull agus Jennifer Lopez]] [[Íomhá:2014 FIFA World Cup Final, Germany vs Argentina lineup.jpeg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (6).jpg|clé|mion|220x220px|córáil Mario Goetze, de chuid na Gearmáine, an cúl cinniúnach]] [[Íomhá:Germany players celebrate winning the 2014 FIFA World Cup.jpg|clé|mion|220x220px]] == Cúlra == Dúirt FIFA go mbeadh comórtas na bliana 2014 ar siúl i dtír éigin i [[Meiriceá Theas]]<ref>{{lua idirlín|url=http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=85909/index.html|teideal=2014 FIFA World Cup to be held in South America|foilsitheoir=FIFA|dáta=7 Márta 2003|dátarochtana=13 Meitheamh 2014|archivedate=18 Aibreán 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418192806/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=85909/index.html}}</ref><ref>{{lua idirlín |teideal=Rotation ends in 2018 |url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/ |foilsitheoir=FIFA.com (Fédération Internationale de Football Association) |dáta=29 Deireadh Fómhair 2007 |dátarochtana=2014-06-13 |archivedate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228061355/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/ }}</ref>. Bhí ceithre thír ar na hiarrthóirí: # An Bhrasaíl # An Cholóim (a tharraing siar ar 11 Aibreán 2007) # An tSile agus an Airgintín (le chéile) (a tharraing siar) == Foirne rannpháirteacha == [[íomhá:2014 world cup.png|centre|thumb|550px|{{colorbox|#2b42a3}}Na curaidh<br>{{colorbox|#34c0be|}}Neasach<br>{{colorbox|#269c5a}}Tríú<br>{{colorbox|#81c846}}Ceathrú<br>{{colorbox|#e4f454}}Ceathrú Cheannais<br>{{colorbox|#e4a45c}}Babhta le 16<br>{{colorbox|#b94954}}Babhta na nGrúpaí]] {| |valign="top"| * {{Bratach|Algeria}} [[An Ailgéir]] (32) * {{Bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] (3) * {{Bratach|Australia}} [[An Astráil]] (57) * {{Bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] (5) * {{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] (16) * {{Bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] (11) ''(Óstach)'' * {{Bratach|Cameroon}} [[Camarún]] (59) * {{Bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] (56) |valign="top"| * {{Bratach|Colombia}} [[An Cholóim]] (4) * {{Bratach|Côte d'Ivoire}} [[An Cósta Eabhair]] (17) * {{Bratach|Costa Rica}} [[Cósta Ríce]] (31) * {{Bratach|Croatia}} [[An Chróit]] (18) * {{Bratach|Ecuador}} [[Eacuadór]] (22) * {{Bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] (7) * {{Bratach|France}} [[An Fhrainc]] (21) * {{Bratach|Ghana}} [[Gána]] (23) |valign="top"| * {{Bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] (2) * {{Bratach|Greece}} [[An Ghréig]] (15) * {{Bratach|Honduras}} [[Hondúras]] (34) * {{Bratach|Iran}} [[An Iaráin]] (49) * {{Bratach|Italy}} [[An Iodáil]] (9) * {{Bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] (8) * {{Bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] (24) * {{Bratach|Nigeria}} [[An Nigéir]] (33) |valign="top"| * {{Bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] (14) * {{Bratach|Russia}} [[An Rúis]] (19) * {{Bratach|England}} [[Sasana]] (10) * {{Bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] (44) * {{Bratach|Chile}} [[An tSile]] (12) * {{Bratach|Spain}} [[An Spáinn]] (1) * {{Bratach|USA}} [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] (13) * {{Bratach|Uruguay}} [[Uragua]] (6) |} == Duaiseanna == Bhí $576 milliún ar fáil ($70m do chlubanna san áireamh), 35% sa bhreis ar chomórtas 2010. Roimh an gcomórtas fuair gach foireann $1.5 milliún (costais ullmhaithe). Fuair gach foireann a bhí páirteach sna grúpaí $8 milliún. Ina dhiaidh sin * $9 milliún – ocht bhfoireann a chaill cluiche sa dara babhta * $14 milliún – ceithre fhoireann a chaill cluiche ceathrú ceannais * $20 milliún – don cheathrú háit * $22 milliún – don tríú háit * $25 milliún – an fhoireann a chaill an cluiche ceannais * $35 milliún – Na curaidh == Ionaid == === Staideanna === Bhí na cluichí ar siúl i 12 staideanna, i 12 cathracha ar fud na Bhrasaíl: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Rio de Janeiro]] ! [[Brasília]] ! [[São Paulo]] ! [[Fortaleza]] ! [[Belo Horizonte]] ! [[Porto Alegre]] |- | [[Estádio do Maracanã]] | [[Estádio Nacional]] | [[Arena de São Paulo]] | [[Estádio Castelão]] | [[Estádio Mineirão]] | [[Estádio Beira-Rio]] |- | Toilleadh: '''78,838'''<ref name="fifa_venues">{{lua idirlín |url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=214/index.html |teideal=2014 FIFA World Cup Brazil Venues |foilsitheoir=FIFA.com |dáta=18 Eanáir 2012 |dátarochtana=12 Meitheah 2014 |archivedate=21 Deireadh Fómhair 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021211841/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=214/index.html }}</ref> | Toilleadh: '''68,009'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''61,606'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''67,037'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''62,160'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''51,300'''<ref name="fifa_venues"/> |- | [[Íomhá:Maracana Stadium June 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Brasilia Stadium - June 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Arena Corinthians West Building.jpg|100px]] | [[Íomhá:Fortaleza Arena on March 2014..jpg|100px]] | [[Íomhá:Mineirão (Top View).jpg|100px]] | [[Íomhá:Portoalegre aerea arenabeirario.jpg|100px]] |- ! [[Salvador]] ! [[Recife]] ! [[Cuiabá]] ! [[Manaus]] ! [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] ! [[Curitiba]] |- | [[Arena Fonte Nova]] | [[Arena Pernambuco]] | [[Arena Pantanal]] | [[Arena da Amazônia]] | [[Arena das Dunas]] | [[Arena da Baixada]] |- | Toilleadh: '''50,000'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''46,154'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''39,859'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''42,374'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''45,000'''<ref name="fifa_venues"/> | Toilleadh: '''43,900'''<ref name="fifa_venues"/> |- | [[Íomhá:Itaipava Arena - March 2013.jpg|100px]] | [[Íomhá:Itaipava Arena Pernambuco - Recife, Pernambuco, Brasil.jpg|100px]] | [[Íomhá:Cuiaba Arena.jpg|100px]] | [[Íomhá:Amazonia Arena.jpg|100px]] | [[Íomhá:Natal, Brazil - Arena das Dunas.jpg|100px]] | [[Íomhá:Arenadabaixada2.jpg|100px]] |} === Campaí bonn na foirne === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- ! style="width: 15em;" | Foireann !Cathair !Stáit !rowspan="17"|&nbsp; ! style="width: 15em;" | Foireann !Cathair !Stáit |- |{{Bratach|Algeria}}[[An Ailgéir]] |[[Sorocaba]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Germany}}[[An Ghearmáin]] |[[Santa Cruz Cabrália]] |[[Bahia]] |- |{{Bratach|Argentina}}[[An Airgintín]] |[[Vespasiano]] |[[Minas Gerais]] |{{Bratach|Greece}}[[An Ghréig]] |[[Aracaju]] |[[Sergipe]] |- |{{Bratach|Australia}}[[An Astráil]] |[[Vitória, Espírito Santo|Vitória]] |[[Espírito Santo]] |{{Bratach|Honduras}}[[Hondúras]] |[[Porto Feliz]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Belgium}}[[An Bheilg]] |[[Mogi das Cruzes]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Iran}}[[An Iaráin]] |[[Guarulhos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}}[[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] |[[Guarujá]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Italy}}[[An Iodáil]] |[[Mangaratiba]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Brazil}}[[An Bhrasaíl]] |[[Teresópolis]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |{{Bratach|Netherlands}}[[An Ísiltír]] |[[Rio de Janeiro]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Cameroon}}[[Camarún]] |[[Vitória, Espírito Santo|Vitória]] |[[Espírito Santo]] |{{Bratach|Mexico}}[[Meicsiceo]] |[[Santos, São Paulo|Santos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|South Korea}}[[An Chóiré Theas]] |[[Foz do Iguaçu]] |[[Paraná]] |{{Bratach|Nigeria}}[[An Nigéir]] |[[Campinas]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Colombia}}[[An Cholóim]] |[[Cotia]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Portugal}}[[An Phortaingéil]] |[[Campinas]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Croatia}}[[An Chróit]] |[[Mata de São João]] |[[Bahia]] |{{Bratach|Russia}}[[An Rúis]] |[[Itu]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Côte d'Ivoire}}[[An Cósta Eabhair]] |[[Águas de Lindoia]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|England}}[[Sasana]] |[[Rio de Janeiro]] |[[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] |- |{{Bratach|Costa Rica}}[[Cósta Ríce]] |[[Santos, São Paulo|Santos]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|Japan}}[[An tSeapáin]] |[[Itu]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Ecuador}}[[Eacuadór]] |[[Viamão]] |[[Rio Grande do Sul]] |{{Bratach|Chile}}[[An tSile]] |[[Belo Horizonte]] |[[Minas Gerais]] |- |{{Bratach|Switzerland}}[[An Eilvéis]] |[[Porto Seguro]] |[[Bahia]] |{{Bratach|Spain}}[[An Spáinn]] |[[Curitiba]] |[[Paraná]] |- |{{Bratach|France}}[[An Fhrainc]] |[[Ribeirão Preto]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |{{Bratach|USA}}[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] |[[São Paulo]] |[[São Paulo (stát)|São Paulo]] |- |{{Bratach|Ghana}}[[Gána]] |[[Maceió]] |[[Alagoas]] |{{Bratach|Uruguay}}[[Uragua]] |[[Sete Lagoas]] |[[Minas Gerais]] |} [[Íomhá:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (45).jpg|clé|mion|An Ghearmáin 1 – an Airgintín 0: Mario Goetze agus a cic órga a bhain an Corn an sacair don Ghearmáin  i ndiaidh am breise]] == Réiteoirí == Roghnaigh FIFA 25 réiteoir: 4 ón AFC, 3 ó CAF, 5 ó CONMEBOL, 3 ó CONCACAF, 1 ón OFC agus 9 ó UEFA. == Siombailí == === Mascot === Is é ''[[Fuleco]]'' an mascot oifigiúil. Armadailín atá ann. === Uirlis cheoil oifigiúla === Is é ''[[Caxirola]]'' an uirlis cheoil oifigiúil. Is cnaguirlis í. === Amhrán oifigiúil === Is é "[[We Are One (Ole Ola)]]" an t-amhrán oifigiúil. Is iad [[Pitbull]] le [[Jennifer Lopez]] agus [[Claudia Leitte]] na hamhránaithe . === Liathróid === Déanann [[Adidas]] an liathróid oifigiúil, an ''Brazuca''. == Formáid == {| class="wikitable" style="font-size:90%;width=100px;float:left" ! Eochair eolais |- | Sna táblaí thíos: * '''Im''' = Cluichí imeartha * '''B''' = Cluichí buaite * '''Co''' = Cluichí ar chomhscór * '''C''' = Cluichí caillte * '''CF''' = Cúil scóráilte * '''CG''' = Cúil uilig a ghéilleadh * '''CD''' = Cúl Difríocht (CF−CG) * '''Pntí''' = Pointí iomlán (trí phointe do bhua, pointe amháin do chomhscór) |} {{-}} == Babhta na nGrúpaí == ===Foirne=== {| class=wikitable |- ! Grúpa ! Buaiteoirí (1ú) ! Neasacha (2ú) ! 3ú ! 4ú |- ! A | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Mexico}} Meicsiceo''' | {{bratach|Croatia}} An Chróit | {{bratach|Cameroon}} Camarún |- ! B | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Chile}} An tSile''' | {{bratach|Spain}} An Spáinn | {{bratach|Australia}} An Astráil |- ! C | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Colombia}} An Cholóim''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Greece}} An Ghréig''' | {{bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair | {{bratach|Japan}} An tSeapáin |- ! D | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Uruguay}} Uragua''' | {{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] | {{bratach|England}} Sasana |- ! E | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|France}} An Fhrainc''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis''' | {{bratach|Ecuador}} Eacuadór | {{bratach|Honduras}} Hondúras |- ! F | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Argentina}} An Airgintín''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir''' | {{bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin | {{bratach|Iran}} An Iaráin |- ! G | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá''' | {{bratach|Portugal}} An Phortaingéil | {{bratach|Ghana}} Gána |- ! H | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Belgium}} An Bheilg''' | style="background:#ccffcc;" | '''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir''' | {{bratach|Russia}} An Rúis | {{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas |} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=2|Eochair |- |style="background:#cfc;width:20px"| |align=left| Buaiteoirí nó neasacha |} === Grúpa A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl''' |3||2||1||0||7||2||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Mexico}} Meicsiceo''' |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Croatia}} An Chróit |3||1||0||2||6||6||+0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Cameroon}} Camarún |3||0||0||3||1||9||−8||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|12 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Bhrasaíl {{Bratach|Brazil}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221454/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Croatia}} An Chróit'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,103<ref>{{lua idirlín |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/92/26/eng_01_0612_bra-cro_fulltime.pdf |teideal=Match report – Brazil–Croatia |obair=FIFA.com |formáid=PDF |dáta=12 Meitheamh 2014 |dátarochtana=13 Meitheamh 2014 |archivedate=29 Meitheamh 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140629232455/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/92/26/eng_01_0612_bra-cro_fulltime.pdf }}</ref><br>Réiteoir: [[Yuichi Nishimura]] ([[An tSeapáin]])<ref name="Matches 1-4">{{lua idirlín|url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/68/33/140610_1-4_neutral.pdf|teideal=Referee designations for matches 1-4|dáta=2014-06-10|obair=fifa.com|dátarochtana=2014-06-13|archivedate=2014-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140630021209/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/68/33/140610_1-4_neutral.pdf}}</ref> |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Meicsiceo {{Bratach|Mexico}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803013746/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html |date=2017-08-03 }}<br><br>||'''{{Bratach|Cameroon}} Camarún'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,216<br>Réiteoir: [[Wilmar Roldán]] ([[An Cholóim]])<ref name="Matches 1-4" /> |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Bhrasaíl {{Bratach|Brazil}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709040633/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html |date=2014-07-09 }}<br><br>||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 60,342<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]] |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Camarún {{Bratach|Cameroon}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611124721/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html |date=2017-06-11 }}<br><br>||'''{{Bratach|Croatia}} An Chróit'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 39,982<br>Réiteoir: Pedro Proença ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Camarún {{Bratach|Cameroon}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140622192545/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html |date=2014-06-22 }}<br><br>||'''{{Bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 69,112<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Chróit {{Bratach|Croatia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113021618/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html |date=2014-11-13 }}<br><br>||'''{{Bratach|Mexico}} Meicsiceo'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 41,212<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |} === Grúpa B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír''' |3||2||0||0||10||3||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Chile}} An tSile''' |3||2||0||1||5||3||+2||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Spain}} An Spáinn |3||1||0||2||4||7||−3||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Australia}} An Astráil |3||0||0||3||3||9||−6||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Spáinn {{Bratach|Spain}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–5 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221457/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 48,173<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|13 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An tSile {{Bratach|Chile}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140612050211/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html |date=2014-06-12 }}<br><br>||'''{{Bratach|Australia}}An Astráil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,275<br>Réiteoir: [[Noumandiez Doué]] ([[An Cósta Eabhair]]) |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Astráil {{Bratach|Australia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618113542/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html |date=2014-06-18 }}<br><br>||'''{{Bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 42,877<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |- |align="right"|18 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Spáinn {{Bratach|Spain}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140607234913/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html |date=2014-06-07 }}<br><br>||'''{{Bratach|Chile}} An tSile'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,101<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Astráil {{Bratach|Australia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140626072336/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html |date=2014-06-26 }}<br><br>||'''{{Bratach|Spain}} An Spáinn'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,375<br>Réiteoir: [[Nawaf Shukralla]] ([[Bairéin]]) |- |align="right"|23 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Ísiltír {{Bratach|Netherlands}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200201031405/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html |date=2020-02-01 }}<br><br>||'''{{Bratach|Chile}} An tSile'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,996<br>Réiteoir: [[Bakary Gassama]] ([[An Ghaimbia]]) |} === Grúpa C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Colombia}} An Cholóim''' |3||3||0||0||9||2||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Greece}} An Ghréig''' |3||1||1||1||2||4||−2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair |3||1||0||1||4||5||−1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Japan}} An tSeapáin |2||0||1||1||2||6||−4||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Cholóim {{Bratach|Colombia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221501/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Greece}} An Ghréig'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,174<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>22:00<br><br> |align=right|'''An Cósta Eabhair {{Bratach|Côte d'Ivoire}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221510/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Japan}}An tSeapáin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 40,267<br>Réiteoir: [[Enrique Osses]] ([[An tSile]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Cholóim {{Bratach|Colombia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620135023/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html |date=2014-06-20 }}<br><br>||'''{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,748<br>Réiteoir: [[Howard Webb]] ([[Sasana]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An tSeapáin {{Bratach|Japan}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619235408/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html |date=2014-06-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|Greece}} An Ghréig'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,485<br>Réiteoir: [[Joel Aguilar]] ([[An tSalvadóir]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An tSeapáin {{Bratach|Japan}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115152355/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html |date=2016-11-15 }}<br><br>||'''{{Bratach|Colombia}} An Cholóim'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,340<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Ghréig {{Bratach|Greece}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140806183016/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html |date=2014-08-06 }}<br><br>||'''{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 59,095<br>Réiteoir: [[Carlos Vera]] ([[Eacuadór]]) |} === Grúpa D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce''' |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Uruguay}} Uragua''' |3||2||0||1||4||4||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] |3||1||0||2||2||3||−1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|England}} Sasana |3||0||1||2||2||4||−2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221503/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 58,679<br>Réiteoir: [[Felix Brych]] ([[An Ghearmáin]]) |- |align="right"|14 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Sasana {{Bratach|England}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221508/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Italy}}[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]]'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 39,800<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |- |align="right"|19 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''Uragua {{Bratach|Uruguay}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186486/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608081833/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186486/index.html |date=2019-06-08 }}<br><br>||'''{{Bratach|England}} Sasana'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 62,575<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] {{Bratach|Italy}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186500/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325085645/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186500/index.html |date=2019-03-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 40,285<br>Réiteoir: [[Enrique Osses]] ([[An tSile]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''[[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] {{Bratach|Italy}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019040929/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html |date=2018-10-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|Uruguay}} Uragua'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,706<br>Réiteoir: [[Marco Antonio Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |- |align="right"|24 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Cósta Ríce {{Bratach|Costa Rica}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186484/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608081849/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D255931/match%3D300186484/index.html |date=2019-06-08 }}<br><br>||'''{{Bratach|England}} Sasana'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,823<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Grúpa E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|France}} An Fhrainc''' |3||2||1||0||8||2||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis''' |3||2||0||1||7||6||+1||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Ecuador}} Eacuadór |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Honduras}} Hondúras |3||0||0||3||1||8||−7||'''0''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Eilvéis {{Bratach|Switzerland}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221512/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,351<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Fhrainc {{Bratach|France}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112185503/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html |date=2017-11-12 }}<br><br>||'''{{Bratach|Honduras}}Hondúras'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,012<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Eilvéis {{Bratach|Switzerland}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–5 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619124040/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html |date=2014-06-19 }}<br><br>||'''{{Bratach|France}} An Fhrainc'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,003<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |- |align="right"|20 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Hondúras {{Bratach|Honduras}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140617191210/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html |date=2014-06-17 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,224<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] ([[An Astráil]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Hondúras {{Bratach|Honduras}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624222244/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html |date=2014-06-24 }}<br><br>||'''{{Bratach|Switzerland}} An Eilvéis'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 40,322<br>Réiteoir: [[Nestor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''Eacuadór {{Bratach|Ecuador}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234021/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|France}} An Fhrainc'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,749<br>Réiteoir: [[Noumandiez Doué]] ([[An Cósta Eabhair]]) |} === Grúpa F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín''' |3||3||0||0||6||3||+3||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Nigeria}} An Nigéir''' |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin |3||1||0||2||4||4||0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Iran}} An Iaráin |3||0||1||2||1||4||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|15 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Airgintín {{Bratach|Argentina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140616094833/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html |date=2014-06-16 }}<br><br>||'''{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,738<br>Réiteoir: [[Joel Aguilar]] ([[An tSalvadóir]]) |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>16:0<br><br> |align=right|'''An Iaráin {{Bratach|Iran}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204131907/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html |date=2019-12-04 }}<br><br>||'''{{Bratach|Nigeria}}An Nigéir'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,081<br>Réiteoir: [[Carlos Vera]] ([[Eacuadór]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Airgintín {{Bratach|Argentina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621180511/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html |date=2014-06-21 }}<br><br>||'''{{Bratach|Iran}} An Iaráin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,698<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Nigéir {{Bratach|Nigeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813083456/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html |date=2016-08-13 }}<br><br>||'''{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 40,499<br>Réiteoir: [[Peter O'Leary]] ([[An Nua-Shéalainn]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Nigéir {{Bratach|Nigeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–3 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234010/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Argentina}} An Airgintín'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,285<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |- |align="right"|25 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bhoisnia-Heirseagaivéin {{Bratach|Bosnia and Herzegovina}}'''<br><br><br>||align=center|''' 3–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814115901/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html |date=2016-08-14 }}<br><br>||'''{{Bratach|Iran}} An Iaráin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 48,011<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |} === Grúpa G === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' |3||2||1||0||7||2||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá''' |3||1||1||1||4||1||0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Portugal}} An Phortaingéil |3||1||1||1||4||7||−3||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Ghana}} Gána |3||0||1||2||4||6||−2||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Ghearmáin {{Bratach|Germany}}'''<br><br><br>||align=center|''' 4–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618043355/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html |date=2014-06-18 }}<br><br>||'''{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,081<br>Réiteoir: [[Milorad Mažić]] ([[An tSeirbia]]) |- |align="right"|16 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Gána {{Bratach|Ghana}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605221522/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html |date=2014-06-05 }}<br><br>||'''{{Bratach|United States}}Stáit Aontaithe Mheiriceá'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]<br>Freastal: 39,760<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |- |align="right"|21 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Ghearmáin {{Bratach|Germany}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–2 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620135058/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html |date=2014-06-20 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ghana}} Gána'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 59,621<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''Stáit Aontaithe Mheiriceá {{Bratach|United States}}'''<br><br><br>|| align="center" |'''2–2'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190709040130/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html |date=2019-07-09 }}<br><br>||'''{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena da Amazônia]], [[Manaus]]<br>Freastal: 40,123<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''Stáit Aontaithe Mheiriceá {{Bratach|United States}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234024/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Germany}} An Ghearmáin'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 41,876<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Phortaingéil {{Bratach|Portugal}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234026/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Ghana}} Gána'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 67,540<br>Réiteoir: [[Nawaf Shukralla]] ([[Bairéin]]) |} === Grúpa H === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="205"|Foireann!!width="20"|Im!!width="20"|B!!width="20"|Co!!width="20"|C!!width="20"|CF!!width="20"|CG!!width="20"|CD!!width="20"|Pntí |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Belgium}} An Bheilg''' |3||3||0||0||4||1||+3||'''9''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|'''{{bratach|Algeria}} An Ailgéir''' |3||1||1||1||6||5||+1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|Russia}} An Rúis |3||0||2||1||2||3||−1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{bratach|South Korea}} An Chóiré Theas |3||0||1||2||3||6||−3||'''1''' |} {| style="width:100%;" cellspacing="1" |- !width=15%| !width=20%| !width=20%| |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bheilg {{Bratach|Belgium}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715171328/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html |date=2014-07-15 }}||''' {{Bratach|Algeria}}An Ailgéir'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 56,800<br>Réiteoir: [[Marco Antonio Rodríguez|Marco Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |- |align="right"|17 Meitheamh 2014<br>19:00<br><br> |align=right|'''An Rúis {{Bratach|Russia}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625132455/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html |date=2018-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|South Korea}}An Chóiré Theas'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]]<br>Freastal: 37,603<br>Réiteoir: [[Néstor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |align=right|'''An Bheilg {{Bratach|Belgium}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–0 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621180536/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html |date=2014-06-21 }}<br><br>||'''{{Bratach|Russia}} An Rúis'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,819<br>Réiteoir: [[Felix Brych]] ([[An Ghearmáin]]) |- |align="right"|22 Meitheamh 2014<br>16:00<br><br> |align=right|'''An Chóiré Theas {{Bratach|South Korea}}'''<br><br><br>||align=center|''' 2–4 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602052410/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html |date=2018-06-02 }}<br><br>||'''{{Bratach|Algeria}} An Ailgéir'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 42,732<br>Réiteoir: [[Wilmar Roldán]] ([[An Cholóim]]) |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Chóiré Theas {{Bratach|South Korea}}'''<br><br><br>||align=center|''' 0–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627145023/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html |date=2014-06-27 }}<br><br>||'''{{Bratach|Belgium}} An Bheilg'''<br><br><br>|| style=font-size:90%| [[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 61,397<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] [[An Astráil]] |- |align="right"|26 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |align=right|'''An Ailgéir {{Bratach|Algeria}}'''<br><br><br>||align=center|''' 1–1 '''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625234039/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html |date=2014-06-25 }}<br><br>||'''{{Bratach|Russia}} An Rúis'''<br><br><br>|| style="font-size:90%" | [[Arena da Baixada]], [[Curitiba]]<br>Freastal: 39,311<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]]) |} ==Babhtaí Dheiridh== ===Foirne Cáilithe=== {| class=wikitable |- ! Grúpa ! Buaiteoirí (1ú) ! Neasacha (2ú) |- ! A | {{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl | {{bratach|Mexico}} Meicsiceo |- ! B | {{bratach|Netherlands}} An Ísiltír | {{bratach|Chile}} An tSile |- ! C | {{bratach|Colombia}} An Cholóim | {{bratach|Greece}} An Ghréig |- ! D | {{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce | {{bratach|Uruguay}} Uragua |- ! E | {{bratach|France}} An Fhrainc | {{bratach|Switzerland}} An Eilvéis |- ! F | {{bratach|Argentina}} An Airgintín | {{bratach|Nigeria}} An Nigéir |- ! G | {{bratach|Germany}} An Ghearmáin | {{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá |- ! H | {{bratach|Belgium}} An Bheilg | {{bratach|Algeria}} An Ailgéir |} ===Lúibín=== {{Round16 <!-- Dáta-Áit|Foireann 1|Scór 1|Foireann 2|Scór 2 --> <!-- Babhta le 16 --> |28 Meitheamh – [[Estádio Mineirão|Belo Horizonte]]| <small>'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''</small>|1 (3)| <small>{{bratach|Chile}} An tSile</small>|'''1 (2)''' |28 Meitheamh – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]| <small>'''{{bratach|Colombia}} An Cholóim'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Uruguay}} Uragua</small>|0 |30 Meitheamh – [[Estádio Nacional|Brasília]]| <small>'''{{bratach|France}} An Fhrainc'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Nigeria}} An Nigéir</small>|0 |30 Meitheamh – [[Estádio Beira-Rio|Porto Alegre]]|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''</small>|'''2'''| <small>{{bratach|Algeria}} An Ailgéir</small>|1 |29 Meitheamh – [[Estádio Castelão|Fortaleza]]| <small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''2'''| <small> {{bratach|Mexico}} Meicsiceo</small>|1 |29 Meitheamh – [[Arena Pernambuco|Recife]]| <small>'''{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce'''</small>|'''1 (5)'''| <small>{{bratach|Greece}} An Ghréig</small>|1 (3) |1 Iúil – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]| <small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|1| <small>{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis</small>|0 |1 Iúil – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|<small>'''{{bratach|Belgium}} An Bheilg'''</small>|'''2'''|<small>{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá</small>|1 <!-- ceathrú cheannais--> |4 Iúil – [[Estádio Castelão|Fortaleza]]|<small>'''{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl'''</small>|'''2'''|<small>{{bratach|Colombia}} An Cholóim</small>|1 |4 Iúil – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|<small>{{bratach|France}} An Fhrainc</small>|0|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin'''</small>|1 |5 Iúil – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|<small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''0 (4)''' |<small>{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce</small>|0 (3) |5 Iúil– [[Estádio Nacional|Brasília]]|<small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|'''1'''|<small>{{bratach|Belgium}} An Bheilg</small>|0 <!-- leath cheannais--> |8 Iúil – [[Estádio Mineirão|Belo Horizonte]]|<small>{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl</small>|1|<small>'''{{bratach|Germany}} An Ghearmáin''' </small>|'''7''' |9 Iúil – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]|<small>{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír</small>|0 (2)|<small>'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''</small>|'''0 (4)''' <!-- craobh --> |13 Iúil – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|<small>{{bratach|Germany}} An Ghearmáin</small>|'''1'''|<small>{{bratach|Argentina}} An Airgintín</small>|0 <!-- tríú áit --> |12 Iúil – [[Estádio Nacional|Brasília]]|<small>{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl</small>|0|<small>'''{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír'''</small>|'''3''' |widescore=yes}} ===Babhta le 16=== {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 28 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br><br> | align="right" width="20%" |'''An Bhrasaíl''' {{bratach|Brazil}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–1 (a.b.)<br>Pionóis<br>3–2'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625164536/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html |date=2017-06-25 }}<br> |width="20%"|{{bratach|Chile}} '''An tSile'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 57,714<br>Réiteoir: [[Howard Webb]] ([[Sasana]])<br><br> |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 28 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Cholóim''' {{bratach|Colombia}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628042433/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html |date=2014-06-28 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Uruguay}} '''Uragua'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 73,804<br>Réiteoir: [[Björn Kuipers]] ([[An Ísiltír]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 29 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ísiltír''' {{bratach|Netherlands}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714133527/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html |date=2017-07-14 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Mexico}} '''Meicsiceo'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Pernambuco]], [[Recife]]<br>Freastal: 58,817<br>Réiteoir: [[Pedro Proença]] ([[An Phortaingéil]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 29 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br><br> |width="20%" align="right"|'''Cósta Ríce''' {{bratach|Costa Rica}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–1 (a.b.)<br>Pionóis<br>5–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922214402/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html |date=2016-09-22 }} |width="20%"|{{bratach|Greece}} '''An Ghréig'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 41,242<br>Réiteoir: [[Ben Williams]] ([[An Astráil]])<br><br> |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 30 Meitheamh 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Fhrainc'''{{bratach|France}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714152625/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html |date=2015-07-14 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Nigeria}} '''An Nigéir'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 67,882<br>Réiteoir: [[Mark Geiger]] ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 30 Meitheamh 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ghearmáin''' {{bratach|Germany}}<br><br><br> |align="center" width="10%"|'''2–1 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714133424/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html |date=2017-07-14 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|Algeria}} '''An Ailgéir'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]]<br>Freastal: 43,063<br>Réiteoir: [[Sandro Ricci]] ([[An Bhrasaíl]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 1 Iúil 2014<br>13:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Airgintín''' {{bratach|Argentina}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–0 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140825162053/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html |date=2014-08-25 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Switzerland}}'''An Eilvéis'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 63,255<br>Réiteoir: [[Jonas Eriksson]] ([[An tSualainn]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 1 Iúil 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Bheilg''' {{bratach|Belgium}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627082249/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html |date=2014-06-27 }}<br><br> |width="20%"|{{bratach|United States}} '''Stáit Aontaithe Mheiriceá'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 51,227<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Ceathrú Ceannais=== {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 4 Iúil 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Fhrainc''' {{bratach|France}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915094902/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/report.html |date=2018-09-15 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Germany}} '''An Ghearmáin'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,240<br>Réiteoir: [[Néstor Pitana]] ([[An Airgintín]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 4 Iúil 2014<br>17:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Bhrasaíl''' {{bratach|Brazil}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''2–1'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418200946/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/report.html |date=2015-04-18 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Colombia}} '''An Cholóim'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Castelão]], [[Fortaleza]]<br>Freastal: 60,342<br>Réiteoir: [[Carlos Velasco Carballo]] ([[An Spáinn]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 5 Iúil 2014<br>13:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Airgintín''' {{bratach|Argentina}}<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–0'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826133511/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html |date=2014-08-26 }}<br><br> | width="20%" |{{bratach|Belgium}} '''An Bheilg'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador]]<br>Freastal: 68,551<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 5 Iúil 2014<br>17:00<br><br> | align="right" width="20%" |'''An Ísiltír''' {{bratach|Netherlands}}<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–0 (a.b.)<br>Pionóis<br>4–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801093344/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/report.html |date=2019-08-01 }} | width="20%" |{{bratach|Costa Rica}} '''Cósta Ríce'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 51,179<br>Réiteoir: [[Ravshan Irmatov]] ([[An Úisbéiceastáin]])<br><br> |} === Leath Cheannais === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 8 Iúil 2014<br>17:00<br><br><br> | align="right" width="20%"|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''1–7'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402182011/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html |date=2019-04-02 }}<br><br> | align="left" width="20%"|{{bratach|Germany}} '''An Ghearmáin'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]]<br>Freastal: 58,141<br>Réiteoir: [[Marco Rodríguez]] ([[Meicsiceo]]) |} ---- {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 9 Iúil 2014<br>17:00<br><br><br> | align="right" width="20%"|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''<br><br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–0 (a.b.)'''<br>'''Pionóis'''<br>'''2–4'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186490/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715025713/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186490/index.html |date=2017-07-15 }} | align="left" width="20%"|{{bratach|Argentina}} '''An Airgintín'''<br><br><br><br> |style=font-size:90%|[[Arena de São Paulo]], [[São Paulo]]<br>Freastal: 51,179<br>Réiteoir: [[Cüneyt Çakır]] ([[An Tuirc]])<br><br> |} === Cluiche don Tríú áit === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 12 Iúil 2014<br>17:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Bhrasaíl {{bratach|Brazil}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"| '''0–3'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255957/match=300186502/report.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512200707/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255957/match=300186502/report.html |date=2015-05-12 }}<br><br> |width="20%"|'''An Ísiltír {{bratach|Netherlands}}'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio Nacional]], [[Brasília]]<br>Freastal: 68,034<br>Réiteoir: [[Djamel Haimoudi]] ([[An Ailgéir]]) |} === Craobh Cheannais === {| cellspacing="0" width="100%" |- |align="right" width=15%| 13 Iúil 2014<br>16:00<br><br> |width="20%" align="right"|'''An Ghearmáin {{bratach|Germany}}'''<br><br><br> |align="center" width="10%"|'''1–0 (a.b.)'''<br>[http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255959/match=300186501/index.html Tuarascáil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225080155/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255959/match=300186501/index.html |date=2018-02-25 }}<br><br> |width="20%"|'''{{bratach|Argentina}} An Airgintín'''<br><br><br> |style=font-size:90%|[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]]<br>Freastal: 74,738<br>Réiteoir: [[Nicola Rizzoli]] ([[An Iodáil]]) |} == Staitisticí == {{Corn FIFA an Domhain 2014/Scórálaí cúl}} ===Sárimreoirí=== Foinse:<ref>{{lua idirlín |teideal=Castrol Index Top 11 |url=http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html |suíomh gréasáin=FIFA.com |foilsitheoir=Fédération Internationale de Football Association |dátarochtana=20 Iúil 2014 |archivedate=30 Nollaig 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230231236/http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html }}</ref> {| class="wikitable" style="mArgin: 0 auto;" |- !Cúl báirí !Cosantóirí !Lár na páirce !Tosaithe |- |valign=top| {{Bratach|Germany}} [[Manuel Neuer]] (An Ghearmáin) |valign=top| {{Bratach|Argentina}} [[Marcos Rojo]] (An Airgintín)<br />{{Bratach|Germany}} [[Mats Hummels]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Brazil}} [[Thiago Silva]] (An Bhrasaíl)<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Stefan de Vrij]] (An Ísiltír) |valign=top| {{Bratach|Brazil}} [[Oscar]] (An Bhrasaíl)<br />{{Bratach|Germany}} [[Toni Kroos]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Germany}} [[Philipp Lahm]] (An Ghearmáin)<br />{{Bratach|Colombia}} [[James Rodríguez]] (An Cholóim) |valign=top| {{Bratach|Netherlands}} [[Arjen Robben]] (An Ísiltír)<br />{{Bratach|Germany}} [[Thomas Müller]] (An Ghearmáin) |} ===Rangú Iar-chomórtais na bhfoirne=== {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| Céim !width=165| Team !width=25| Grúpa !width=25| Im !width=25| B !width=25| Co !width=25| C !width=25| CF !width=25| CG !width=25| CD !width=25| Pntí |- | colspan="11"| '''Craobh''' |- style="background:gold;" | 1 || style="text-align:left;"|{{bratach|Germany}} An Ghearmáin || G || 7 || 6 || 1 || 0 || 18 || 4 || +14 || 19 |- style="background:silver;" | 2 || style="text-align:left;"|{{bratach|Argentina}} An Airgintín || F || 7 || 5 || 1 || 1 || 8 || 4 || +4 || 16 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{bratach|Netherlands}} An Ísiltír || B || 7 || 5 || 2 || 0 || 15 || 4 || +11 || 17 |- style="background:beige;" | 4 || style="text-align:left;"|{{bratach|Brazil}} An Bhrasaíl || A || 7 || 3 || 2 || 2 || 11 || 14 || −3 || 11 |- | colspan="11"| '''Díbrithe sa Bhabhta Ceathrú Ceannais''' |- | 5 || style="text-align:left;"|{{bratach|Colombia}} An Cholóim || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 4 || +8 || 12 |- | 6 || style="text-align:left;"|{{bratach|Belgium}} An Bheilg || H || 5 || 4 || 0 || 1 || 6 || 3 || +3 || 12 |- | 7 || style="text-align:left;"|{{bratach|France}} An Fhrainc || E || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 3 || +7 || 10 |- | 8 || style="text-align:left;"|{{bratach|Costa Rica}} Cósta Ríce || D || 5 || 2 || 3 || 1 || 5 || 2 || +3 || 9 |- | colspan="11"| '''Díbrithe sa Bhabhta le 16''' |- | 9 || style="text-align:left;"|{{bratach|Chile}} An tSile || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 6 || 4 || +2 || 7 |- | 10 || style="text-align:left;"|{{bratach|Mexico}} Meicsiceo || A || 4 || 3 || 2 || 1 || 5 || 3 || −1 || 7 |- | 11 || style="text-align:left;"|{{bratach|Switzerland}} An Eilvéis || E || 4 || 2 || 0 || 2 || 7 || 7 || 0 || 6 |- | 12 || style="text-align:left;"|{{bratach|Uruguay}} Uragua || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 4 || 6 || −2 || 6 |- | 13 || style="text-align:left;"|{{bratach|Greece}} An Ghréig || C || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 5 || −2 || 5 |- | 14 || style="text-align:left;"|{{bratach|United States}} Stáit Aontaithe Mheiriceá || G || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 3 || +2 || 4 |- | 15 || style="text-align:left;"|{{bratach|Algeria}} An Ailgéir || H || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 7 || 0 || 4 |- | 16 || style="text-align:left;"|{{bratach|Nigeria}} An Nigéir || F || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 5 || −2 || 4 |- | colspan="11"| '''Díbrithe i mBabhta na nGrúpaí''' |- | 17 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Ecuador}} Eacuadór || E || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 || 4 |- | 18 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Portugal}} An Phortaingéil || G || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 7 || −3 || 4 |- | 19 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Croatia}} An Chróit || A || 3 || 1 || 0 || 2 || 6 || 6 || 0 || 3 |- | 20 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Bosnia and Herzegovina}} An Bhoisnia-Heirseagaivéin || F || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 4 || 0 || 3 |- | 21 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Côte d'Ivoire}} An Cósta Eabhair || C || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 5 || −1 || 3 |- | 22 || style="text-align:left;"|{{bratach|Italy}} [[Foireann sacair náisiúnta na hIodáile|An Iodáil]] || D || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || 3 |- | 23 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Spain}} An Spáinn || B || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || −3 || 3 |- | 24 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Russia}} An Rúis || H || 3 || 0 || 2 || 1 || 2 || 3 || −1 || 2 |- | 25 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Ghana}} Gána || G || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 6 || −2 || 1 |- | 26 || style="text-align:left;"|{{Bratach|England}} Sasana || D || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 4 || −2 || 1 |- | 27 || style="text-align:left;"|{{Bratach|South Korea}} An Chóiré Theas || H || 3 || 0 || 1 || 2 || 3 || 6 || −3 || 1 |- | 28 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Iran}} An Iaráin || F || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || −3 || 1 |- | 29 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Japan}} An tSeapáin || C || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || −4 || 1 |- | 30 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Australia}} An Astráil || B || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 9 || −6 || 0 |- | 31 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Honduras}} Hondúras || E || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 8 || −7 || 0 |- | 32 || style="text-align:left;"|{{Bratach|Cameroon}} Camarún || A || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 9 || −8 || 0 |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://fifa.com/worldcup Suíomh oifigiúil] {{Corn domhanda FIFA}} [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Spórt i 2014]] [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain]] n9lvrhi9j4wbcvz3p6st7wp70pm6l4k 0 54487 1320465 1235314 2026-07-13T23:37:57Z TGcoa 21229 1320465 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Spanish Armada seige gun.JPG|mion|Gúnna mór ó ''La Trinidad Valencera'' agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh]].]] Bhuail cuid d''''[[Armáid na Spáinne]]''' ar [[Cósta|chósta]] na h[[Éireann]] de dheasca longa den [[Cabhlach cogaidh|chabhlach]] a theacht salach ar an drochshíon taobh thiar d'Éirinn tar éis go ndearna [[Pilib II na Spáinne]] iarracht ar ionradh a dhéanamh ar [[Sasana|Shasana]] sa bhliain 1588 (príomhalt: [[Armáid na Spáinne]] agus [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]]). Cabhlach 130 [[long]] a bhí ann agus [[Seoltóireacht|sheol]] sé ó [[A Coruña]] i [[An Lúnasa|mí Lúnasa]] 1588, faoi cheannas [[Alonso de Guzmán y Sotomayor, 7ú Diúc Medina Sidonia|Alonso de Guzmán El Bueno]], 7ú Diúc Medina Sidonia, chun arm a thabhairt ó [[Flóndras|Fhlóndras]] chun Sasana a ionsaí. Chuaigh sé i ngleic leis an namhaid i [[Muir nIocht]], mar ar scaip ionsaí long dóiteáin láimh le [[Calais]] é agus ar ruaigeadh isteach sa [[An Mhuir Thuaidh|Mhuir Thuaidh]] i ndiaidh Chath Gravelines é. Na longa a raibh moill orthu de bharr a raibh de dhíobháil déanta dóibh socraíodh go mbeadh orthu déanamh dóibh féin. Nuair a shroich an cabhlach an Mhuir Thuaidh ní raibh ach 110 long faoi cheannas Medina Sidonia. Bhí dochar déanta do mhórán acu ag urchair agus bhí lón in easnamh orthu. Chaill longa éigin a gcuid [[Ancaire|ancair]]í agus iad ag éalú ó na longa [[Tine|dóiteáin]]. Chomh maith leis sin, rinne ceannasaithe na hArmáide botún seoltóireachta a d’fhág an cabhlach róghar do chóstaí contúirteacha [[An tAigéan Atlantach|Atlantach]]<nowiki/>a na h[[Albain|Alban]] agus na hÉireann. == Rianú an chúrsa == Chruinnigh ceannasaithe na hArmáide ar an m[[Bratach|brat]]<nowiki/>long. Dúirt cuid acu gur chóir déanamh ar an [[An Iorua|Ioruaidh]] agus b’fhearr le cuid eile dul bealach na hÉireann. Rinne Medina Sidonia rogha agus tugadh ordaithe don chabhlach. Bhí sé le dul i dtreo chósta na hIoruaidhe agus seoladh ansin chun fadlíne [[Inse Shealtainn|Shealtainn]] agus as sin chun [[Rocal]]. Dá bhrí sin bheadh sé in ann dul lastall de rinn thuaisceartach [[Inse Shealtainn]] agus céad míle slí a choinneáil idir é agus cósta na hAlban. San Atlantach bhí na longa le dul 400 míle slí lastall de bhéal na [[An tSionainn|Sionainne]] ar chósta thiar na hÉireann, rud a ligfeadh dóibh dul go díreach ó dheas chun [[An Spáinn|na Spáinne]].<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conMediaFile.5160 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200519/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conMediaFile.5160 }}</ref>[[Íomhá:Routes of the Spanish Armada.gif|left|thumb|200px|Cúrsa na hArmáide]]Bhí sé thar a bheith deacair na horduithe a leanúint. Bhí an [[Aimsir (meitéareolaíocht)|aimsir]] go dona agus bhí drochbhail ar chuid mhaith de na longa. Faoin am ar shroich siad tuaisceart na hAlban bhí roinnt long fágtha gan uisce le ceithre lá dhéag. Bhí [[buinneach]] ar a lán daoine agus bhí an [[bia]] chomh lofa sin nach ligfeadh an bréantas don fhoireann dul síos sa bhroinn. Bhí na longa plódaithe agus salach.<ref>Kilfeather lgh 52-53</ref> Ní raibh [[léarscáil]]<nowiki/>eanna maithe den Atlantach ag na píolótaí agus bhí siad ag brath ar mharaíocht mheasta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/1 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200350/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/1 }}</ref> Theip ar an Armáid dul timpeall thuaisceart Shealtainn ag 61'T. Chuaigh sí idir [[Inse Orc|Inse Oirc]] agus Inse Shealtainn ach theip uirthi Rocal a bhaint amach. Bhí gaoth aneas ann idir [[21 Lúnasa]] agus [[3 Meán Fómhair]] de bharr frithchioclóin os cionn na Lochlainne, rud a bhac an Armáid ar dhul siar ó dheas mar a ordaíodh. Ní raibh ann ach ceo, cuaifigh agus stoirmeacha.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/4 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200443/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/4 }}</ref> Rinne Don Juan Martinez de Recalde, ceannasaí an scuaidrín [[Bá na Bioscáine|Bhioscán]]<nowiki/>aigh, bád [[iascaireacht]]<nowiki/>a Albanach a ghabháil agus é ag gabháil timpeall thuaisceart [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]]. Thug sé na hAlbannaigh ar bord agus chuir foireann dá chuid féin isteach sa [[Bád|bhád]], agus d’imigh an dá shoitheach le cois a chéile. [[Íomhá:MercatormapFullEurope16thcentury.jpg|thumb|right|200px|Léarscáil Mercator na hEorpa; tá cósta thiar na hÉireann ar clé.]] Is dócha go ndearna na píolótaí mímheas ar a n-ionad, rud a tharla, is dócha, toisc nach raibh a fhios acu conas a rachadh [[Sruth na Murascaille]] i gcoinne an chabhlaigh soir. B’fhéidir gur bhain sé fiche míle slí díobh in aghaidh an lae. Bhí roinnt [[gaileon]] ann ach seanlonga trádála a bhí sa chuid is mó den chabhlach agus cóir chogaidh acu, agus bhí siad ag ligean go trom trí phoill urchair nach raibh deisiú ceart déanta orthu. Bhí dochar mór déanta do na chrainn agus don [[Rigín seoil|rigín]] agus bhí a gcuid [[Ancaire|ancairí]] ar bóiléagar. Bhí na fir an-lag agus ba dheacair dóibh na caidéil a oibriú, agus bhí cuid de na longa ag ísliú san uisce.<ref>Kilfeather, lgh 53-54</ref> Scaip [[Gaoth|gála]] uafásach iad i dtús Mhí Mheán Fómhair. D’imigh a lán long a mbealach féin agus tháinig roinnt acu i radharc na hÉireann. [[Íomhá:Rockall-photo.JPG|200px|thumb|clé|Rocal, oileáinín timpeall 430 ciliméadar siar ó thuaidh ó Dhún na nGall.]] == Rialtas Shasana == Ba é William FitzWilliam an Fear Ionaid agus é ina cheann [[Rialtas na hÉireann|rialtais]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Tháinig sé in áit an [[Ridire]] John Perrot sa bhliain 1587. Nuair a cuireadh in iúl go raibh an Armáid ar tí teacht chomh fada le hÉirinn tháinig scaoll sna Sasanaigh i mBaile Átha Cliath, agus chuir FitzWilliam scéal á reic go raibh 10,000 saighdiúirí le teacht ó Shasana. Nuair a tháinig scéala chun [[Port Láirge]] agus chun Baile Átha Cliath go raibh longa Spáinneacha ag teacht ar mhullach a chéile i gCúige Uladh, i g[[Cúige Mumhan]] agus i g[[Cúige Chonnacht]], d’ordaigh FitzWilliam go [[Dúnmharú|marófaí]] na Spáinnigh go léir. Ceadaíodh a bhfuíoll a chéasadh agus bhí tréas le cur i leith aon duine a chuideodh leo. == An Armáid == [[Íomhá:Rocky bay at Kinnagoe - geograph.org.uk - 523860.jpg|mion|Cionn an Ghabha, [[Tír Chonaill]]]] D’imigh bratlong an scuaidrín iompair, ''El Gran Grifón'', léi in éineacht le ''Barca de Amberg'', ''Castillo Negro'' agus ''La Trinidad Valencera''. Thosaigh ''Barca de Amberg'' ag dul go tóin poill ar [[1 Meán Fómhair]], agus aistríodh fuíoll na foirne, 256 duine, go dtí an dá long eile. Bhí an aimsir go dona ar an 12/13 Meán Fómhair 1588. Bhí lón de dhíth ar ''La Trinidad Valencera'' agus bhí sí ag ligean uisce. Bheartaigh Don Alonzo de Luzón dul i dtír ar lorg [[bia]] agus [[uisce]]. Shuigh an long ar sceir ar an 14 Meán Fómhair, tamall amach ó Bhá Chionn an Ghabha i n[[Dún na nGall]]. Creachadh de Luzón agus na hoifigigh eile ar an trá, ach ligeadh dóibh breis is 400 Spáinneach, [[An Ghréig|Gréag]]<nowiki/>ach agus [[An Iodáil|Iodálach]] a thabhairt i dtír. Ar an 16 Meán Fómhair, bádh dhá othar is daichead agus os cionn tríocha creachadóir nuair a chuaigh an long go tóin poill. Shocraigh de Luzón ar dhul trasna leithinis [[Inis Eoghain]] ó dheas go dtí [[Caisleán]] Ailigh agus as sin chun an chósta chun go bhfaighidís long. Ach tháinig buíon Éireannach de chuid na bainríona rompu, bhí scirmis ann agus rinneadh sléacht ar mhórán acu.<ref>Féach cuntas ar an scirmis i litir chun an Tiarna Burleigh ó Richard agus Henry Hovenden (14 September 1588). “Wherupon we (perceiving that they were in nombre above vjc men) did incampe that night within muskett shott of them being in nombre not passing vijxx men and the same night about mydnight did skyrmysh with them for the space of ii houres, and in that skyrmysh did slay their Leuntenant of the feelde and bove xxty more beside the hurting of a great nomber of their men: so as the next day (in skyrmiyshing with them) they were forced to yeld themselves and we lost but one soldior; now O’Donill, and wee are come with some of them to Dongainne meaning to go with them without companyes to yor Lp...” [https://archive.org/details/atourroundirela00barrgoog Luaite in Barrow, John, ''A tour round Ireland, through the sea-coast counties, in the autumn of 1835''. London: John Murray 1836.]</ref> [[Íomhá:P534 Wreck of one of the Armada Vessels on the Irish Coast 1588.jpg|clé|mion|"Wreck of one of the Armada Vessels on the Irish Coast," ''Cassell's Illustrated History of England'', Imleabhar 2, lch 54]] D’éirigh le fuíoll na foirne Albain a bhaint amach le cabhair ó [[Somhairle Buí Ó Domhnaill|Shomhairle Buí Ó Domhnaill]]. Thug na Sasanaigh na hoifigigh Spáinneacha chun [[Droichead Átha|Droichead Àtha]], ach ba chrua an turas é agus níor tháinig slán ach beirt: de Luzón agus Don Rodrigo Lasso. Tugadh chun [[Londain]] iad agus ansin chun na Spáinne de bharr malartú [[príosún]]<nowiki/>ach sa bhliain 1597.<ref>Hutchinson lgh 182-186</ref> Bádh gaileon beag, an ''Trinidad'' ar an [[12 Meán Fómhair]] amach ó [[Oileán Dairbhre|Dhairbhre]], [[Contae Chiarraí]], is cosúil. Cuireadh an [[pionais|phionais]] mhór ''San Juan Batista'' ar ancaire i mBá [[Trá Lí|Thrá Lí]] amach ón bh[[An Fhianait|Fianait]] ar an [[15 Meán Fómhair]] agus í ag tarraingt an uisce go dona. Chroch an [[ridire]] Edward Denny cuid mhaith den chriú. Chuaigh cúig phionais ar [[ancaire]] amach ó [[Cill Rois|Chill Rois]] i mbéal na [[An tSionainn|Sionainne]], in éineacht leis an long Leivantach ''Anunciada''. Ansin tháinig an hulca ''Barca de Danzig''. Bhí ''Anunciada'' ag ligean uisce go trom; cuireadh a cuid foirne, gunnaí móra agus lóin isteach in ''Barca de Danzig'' agus cuireadh trí [[Tine|thine]] í.<ref>Hutchinson lgh 186-187</ref> [[Íomhá:Aylevarroo - geograph.org.uk - 12919.jpg|mion|drochaimsir i g[[Cill Rois]], Clár]] Ar an [[19 Meán Fómhair]] [[1588]] shuigh ''San Esteban'' ag an [[An Dún Beag|Dún Beag]], lastuaidh de [[Cill Rois|Chill Rois]] i g[[Contae an Chláir]]. Bádh dhá chéad fear agus gabhadh seasca. Bádh long eile (''San Marcos'', is dócha) in aice le hOileán Caorach. Níor tháinig slán ach ceathrar agus básaíodh iad ar [[Cnoc an Chrochaire|Chnoc an Chrochaire]] in éineacht le fuíoll fhoireann ''San Esteban''. Chuaigh an gaileon ''San Juan de Castilla'' ar ancaire i mbéal [[Bá an Daingin|Bhá an Daingin]] chun go ndeiseofaí í. Bhain sí Santander amach ar an [[14 Deireadh Fómhair]]. Chuaigh ''San Juan de Portugal'' (a raibh os cionn 200 othar an-tinn ar bord aici) ar ancaire ann an lá céanna, agus ansin ''Santa María de la Rosa'', a bádh nuair a pholl [[carraig]] faoi uisce í. Cailleadh 300 fear agus chroch na Sasanaigh an t-aon fhear amháin a tháinig i dtír tar éis dóibh é a cheistiú. Tháinig ''San Juan Bautista'' ar an [[23 Meán Fómhair]] agus an crann mór caillte aici. Aistríodh a foireann go dtí ''San Juan de Portugal'' agus cuireadh trí thine í. Shroich ''San Juan de Portugal'' [[Bilbao]] ar [[7 Deireadh Fómhair]] [[1588]].<ref>Hutchinson, lgh 189-190</ref> == [[La Girona (long)|La Girona]] == [[Íomhá:Dunluce Castle.jpg|thumb|230px|left|Dún Libhse.]] Idir 16 agus [[21 Meán Fómhair]] bádh trí long ar chósta [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]] – an Leiveantach ''San Nicholas Prodaneli'' agus dhá urca, ''Santiago'' agus ''Ciervo Volante''. Bádh nó crochadh a bhfoirne. Tháinig long Don Alonso de Aleyva, ''Rata Santa María Encoronada'', isteach i g[[Cuan an Fhóid Duibh]] in aice le h[[Oileán Acla]]. Bhrúigh na sruthanna tréana isteach ar Thrá na Faiche láimh le [[Baile Chruaich]] í ar an [[21 Meán Fómhair|21 Meán Fómhair.]] Bhí Muiris Mac Muiris, mac an tiarna cheannaircigh Séamas Mac Muiris mhic Ghearailt, ar bord, agus is ann a fuair sé [[bás]]. Chuir de Leyva an long trí thine agus d’éirigh leis a foireann a thabhairt chun loinge eile, ''Duquesa Santa Ana'', ach shuigh an long sin ag an Ros Beag i n[[Dún na nGall|Dún na nGall.]] Bhain de Leyva agus a chuid fear an gailias ''[[La Girona (long)|La Girona]]'' amach ag na Cealla Beaga. Deisíodh í agus ar an [[26 Deireadh Fómhair]] [[1588]] thug de Leyva a aghaidh ar [[Albain]], “having for his pilots three Irishmen and a Scot”.<ref>The examination of James Machary of the Cross within the county of Tipperary, taken before the Lord Deputy. IRELAND ELIZABETH. 25. I. 99 - KQQ VOL. CXXXIX. Calendar of the State Papers.</ref> Bhí os cionn míle [[mairnéalach]] agus [[saighdiúir]] ar bord agus trí chéad [[Sclábhaíocht|sclábhaí]] rámhloinge, ach b’éigean dhá chéad fear a fhágáil cois [[farraige]]. Dhá lá ina dhiaidh sin briseadh ''[[La Girona (long)|Girona]]'' ina dhá leath um meán oíche faoi bhun na Leice Fada i g[[Contae Aontroma|Contae Aontroim.]] Tháinig naonúr slán (cé gur bádh de Leyva féin) agus fuair siad dídean i n[[Dún Libhse]]. D’éirigh leo Albain a bhaint amach.<ref>Hutchinson lgh 191-193</ref> == Clabhsúr == Ar an 20-22 Meán Fómhair, shéid drochstoirmeacha trasna na hÉireann. Bádh trí long Leivantacha láimh leis an tSrithideach i nDún na nGall: ''Juliana'', ''Santa María de Visón'' agus ''La Lavia''. Bádh beagnach míle fear agus bhásaigh saighdiúirí an [[ridire]] Richard Bingham timpeall trí chéad duine den fhuíoll.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ebin.pub/the-downfall-of-the-spanish-armada-in-ireland-0717146162-9780717146161.html|teideal=The Downfall of the Spanish Armada in Ireland 0717146162, 9780717146161|údar=Ken Douglas|dáta=2023-03-27|language=en|work=ebin.pub|dátarochtana=2024-09-22}}</ref> Ar an [[22 Meán Fómhair]] briseadh an bhratlong [[Bá na Bioscáine|Bhioscánach]] ''El Gran Grin'' ar sceir amach ó Chliara ar imeall [[Cuan Mó|Chuan Mó.]] Bhain céad fear an t-[[oileán]] amach is cosúil. Níl muid ró-chinnte céard a tharla ina dhiaidh sin (scríobh na Sasanaigh an scéal agus ní raibh siad neodrach). B'fhéidir go raibh an captaen, Don Pedro de Mendoza, agus a chuid fir ag iarraidh bád [[iascaireacht]]<nowiki/>a a thógáil chun éalú. Bhí troid ann agus mharaigh an tiarna áitiúil, Dubhdara Rua Ó Máille, ceithre fhear is seasca<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.armadainvencible.org/300-espanoles-asesinados-galway/|teideal=Los 300 españoles asesinados en Galway|dáta=2017-08-24|language=es|work=Armada Invencible|dátarochtana=2019-09-22}}</ref>, <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Granuaile: Grace O'Malley: Grace O'Malley - Ireland's Pirate Queen|url=https://books.google.fr/books?id=Ytv4AwAAQBAJ&pg=PT114&lpg=PT114&dq=1588+%22El+Gran+Grin%22+%22Pedro+de+Mendoza%22&source=bl&ots=7Ygx0jcW_Q&sig=ACfU3U2_Htwvcjxq1BOAeOBX8y0mAHkOGg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjMp6H66-TkAhVGyhoKHQJgCQQQ6AEwD3oECBwQAQ#v=onepage&q=1588%20%22El%20Gran%20Grin%22%20%22Pedro%20de%20Mendoza%22&f=false|publisher=Gill & Macmillan Ltd|date=2006-05-02|language=en|author=Anne Chambers}}</ref>. Gabhadh na Spáinnigh eile, agus cuireadh chun báis iad i nGaillimh ar an 9 Déireadh Fómhair, faoi ordú William Fitz William, Fear Ionaid na Banríona in Éirinn. [[Íomhá:Inishbofin, Galway, Ireland. Old castle.JPG|clé|mion|300x300px|[[Inis Bó Finne (Contae na Gaillimhe)|Inis Bó Finne]]]] Shuigh an hulca ''Falcón Blanco Mediano'' láimh le hInis na [[Inis Bó Finne (Contae na Gaillimhe)|Bó Finne]] i g[[Contae na Gaillimhe]] ar an [[25 Meán Fómhair|25 Meán Fómhair.]] Thug na Flaithbheartaigh dídean dóibh ach thug siad ar láimh Bingham iad nuair a d’fhógair sé siúd go gcrochfaí aon duine a bhí ag cosaint Spáinneach. Bhásaigh an Fear Ionaid FitzWilliam níos déanaí iad. Briseadh long Bhioscánach, ''Concepción de Juan de Cano'', i gCuan na hAirde in aice le [[Carna]] nuair a mheall tinte na gcreachadóirí isteach í.<ref>Hutchinson, lgh 193-195</ref> == Swallow == Bhí eagla ar na h[[Rialtas na Ríochta Aontaithe|údaráis Shasanacha]] go raibh buíonta Spáinneacha ag siúl na hÉireann, ach is beag Spáinneach a d’fhan ann. Chuaigh cuid acu ar seirbhís ag [[Aodh Ó Néill]], agus ocht mbliana ina dhiaidh sin bhí ochtar aige fós. Orthu sin bhí Pedro Blanco, fear a tháinig slán ó ''Juliana'' agus a bhí anois ina gharda cosanta ag Ó Néill. Is é an Captaen [[Francisco de Cuellar]] a scríobh an cuntas is tábhachtaí ar ar fhulaing na Spáinnigh a tháinig slán ón mbriseadh, a chaith tamall in Éirinn ar a gcoimeád agus a d’fhill ar an Spáinn. Bhí seisean ar an ''Lavia'', long de scuaidrín an Leivant, nuair a briseadh í, agus chonaic sé na hÉireannaigh ag creachadh na bhfear ar éirigh leo teacht i dtír. Shiúil sé ó thuaidh, ag fáil dídine ó mhuintir na háite agus ag seachaint na Sasanach nó ag tabhairt a ndúshláin. D’éirigh leis dul anonn go dtí Albain faoi dheireadh agus an [[Mór-roinn|Mhór-Roinn]] a bhaint amach.<ref>Francisco de Cuellar, ''Carta de uno que fué en la Armada de Ingalaterra y cuenta la jornada'': http://www.ucc.ie/celt/published/S108200/index.html</ref> Shábháil an Fear Ionaid FitzWilliam beagnach céad duine uasal chun iad a chur ar fuascailt. D’éirigh le tríocha duine acu éalú agus iad á seoladh ó [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] go [[Chester]] i ndeireadh na bliana 1588. Cuireadh isteach sa phionais ''Swallow'' iad ach sháraigh siad an criú agus bhain [[A Coruña|Corunna]] amach.<ref>Hutchinson, lgh 197-198</ref> == Éireannaigh san Armáid == Ag seo liosta Éireannach a bhí le fáil san Armáid:<ref>Kilfeather, lch 29</ref> :John Brown (as Cluain Tairbh) :Patrick Roynane (as Luimneach) :John Burrell (as Droichead Átha) :John Lynch (máistirghunnadóir) :William Brown (mairnéalach) :Edmond Eustace :Cathal Mac Conchubhair :Séamas Mag Fhearadhaigh [James Machary] :Éinrí Ó Riain :Muiris agus Tomás Mac Gearailt :Thomas Aspolle :James ne Dowrough (manach) == Foinsí dúchasacha == An chuid is mó den eolas atá againn ar Armáid na Spáinne in Éirinn tagann sé ón t[[seandálaíocht]] agus ó cháipéisí Spáinneacha agus Sasanacha. Is beag cuntas a thugann foinsí Éireannacha ar an scéal, cé go bhfuil an [[béaloideas]] ann. Sa bhéaloideas chuirtí síos ar an “long mhaol,” soitheach de chuid na hArmáide a briseadh ag [[Inbhear]] i g[[Cnocán na Líne]]. Tháinig sí isteach sa bhá gan chrann mór, agus deirtí gur thug duine den fhoireann taisce [[Ór|óir]] do shimpleoir de mhuintir na háite agus go ndúirt leis í a chur i bhfolach. Chuir an simpleoir i bportach idir dhá thrá í, áit a bhfuil sí go fóill.<ref>Kilfeather, lch 104</ref> === Logainmnaíocht === Déanann a lán [[Logainmneacha na Gaeilge|logainmn]]<nowiki/>eacha tagairt do theacht na h[[Armáid na Spáinne|Armáide]]. Tá Carraig na Spáinneach le fáil ag Mullach Dearg in aice le [[Cionn Caslach]]. [[Íomhá:Spanish Armada seige gun 2.JPG|mion|280x280px|200px|deas|Gúnna mór ó La Trinidad Valencera agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh]].]] Sa bhliain 1797 thóg buíon fear roinnt luaidhe agus roinnt gunnaí móra práis ón long Spáinneach a bádh ann. Briseadh suas na gunnaí agus díoladh mar shean[[Miotal|mhiotal]] iad ar ceithre scilling agus leathphingin an [[Punt steirling|punt]]. Bailíodh roinnt bonn [[Ór|óir]] freisin. Céad bliain ina dhiaidh sin ní raibh le feiceáil ann ach mullóg ghainimh.<ref>Kilfeather, lgh 112-113</ref> === Annála Ríochta Éireann === Cuntas gearr a thugann ''[[Annála Ríochta Éireann]]'' ar eachtra na hArmáide in Éirinn: : ''Cobhlach mór .i. ocht f-fichit long do thocht ó rígh na Spáinne for fairrge isin m-bliadhain-so, & ad-berad aroile gur bhó h-edh ro ba menmarc leo cuan & caladh do ghabhail h-i c-criochaibh Saxan dia c-caomhsataoís etarbhaoghal d'foghbhail fuirre. Nír bhó h-amhlaidh do-rala dóibh, uair do eccaimh cobhlach na bainrioghna friú for an f-fairrge, & ro gabhsat ceithri longa dibh, & ro sgaoíl & ro eisreidh an chuid ele don chobhlach fo aireraibh na c-crioch c-comhfoccus .i. don taobh thoir do Shaxaibh, & don taobh thoir tuaidh do Albain, & don taoibh thiar tuaidh d'Éirinn. Ro báidhedh dronga móra dona Spainneachaibh isna h-oireraibh-sin iar láin-bhrisedh a long, & terna an chuid ro ba lugha dibh tara n-ais don Spáinn, & at-berat aroile go ro fáccbadh naoí míle dibh don chur-sin. ''<ref>''Annála Ríoghachta Éireann'', M1588.10 http://celt.ucc.ie/published/T100005E/index.html</ref> (<small>''Cabhlach mór, i.e. ocht long is fiche a theacht ó Rí na Spáinne ar an bhfarraige an bhliain seo, agus deir daoine éigin gur mhian leo cuan agus caladh a ghabháil i gcríocha Shasana dá bhfaighidís deis chuige. Ní hamhlaidh a tharla dóibh, ó bhuail cabhlach na Banríona leo ar an bhfarraige agus ghabh sé ceithre long, agus scaoileadh agus scaipeadh an chuid eile de chabhlach na Spáinne faoi chósta na gcríoch a bhí i bhfogas dó, i.e. an taobh thoir de Shasana agus an taobh thiar thuaidh d'Albain agus an taobh thiar thuaidh d'Éirinn. Bádh dronga móra de na Spáinnigh ar na cóstaí sin tar éis lánbhriseadh a long, agus tháinig an chuid ba lú díobh ar ais chun na Spáinne, agus deir daoine éigin gur cailleadh naoi míle duine díobh an uair sin.''</small>) == Naisc == * [[Armáid na Spáinne]] * [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]] * [[La Girona (long)]] == Nótaí == {{reflist}} == Tagairtí == [http://archive.org/stream/calendarofstatep04greauoft/calendarofstatep04greauoft_djvu.txt Calendar of the State Papers relating to Ireland, of the Reigns of Henry VIII, Edward VI, Mary, and Elizabeth] Hutchinson, Robert (2013). ''The Spanish Armada''. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-297-86637-4 [http://www.ucc.ie/celt/published/S108200/index.html Francisco de Cuellar, ''Carta de uno que fué en la Armada de Ingalaterra y cuenta la jornada''] Kilfeather, T.P. (1967). ''Ireland: Graveyard of the Spanish Armada''. Anvil. == Le léamh == [http://archive.org/stream/irelandundertudo03bagwuoft/irelandundertudo03bagwuoft_djvu.txt Bagwell, Richard. ''Ireland under the Tudors; with a succint account of the earlier history. '' Vol. III. Longmans, Green & Co. 1890] == Naisc == [[Armáid na Spáinne]] [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.britishbattles.com/spanish-war/spanish-armada.htm Léaráidí agus liostaí ag British Battles] * [http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter4/spanish_armada.html Hardiman's History of Galway, Caibidil 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122150742/http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter4/spanish_armada.html |date=2014-01-22 }} agus cuntas ann ar ar tharla i nGaillimh sa bhliain 1588 [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:Stair na Spáinne]] [[Catagóir:Stair na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:1580idí]] fiy8z10imet11t8lvl5ar5r4nr3i42s 1320481 1320465 2026-07-14T10:55:05Z TGcoa 21229 1320481 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Spanish Armada seige gun.JPG|mion|Gúnna mór ó ''La Trinidad Valencera'' agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh]].|220x220px]][[Íomhá:Routes of the Spanish Armada.gif|thumb|401x401px|Cúrsa na hArmáide]][[Íomhá:MercatormapFullEurope16thcentury.jpg|thumb|220x220px|Léarscáil Mercator na hEorpa; tá cósta thiar na hÉireann ar clé.]] [[Íomhá:Rockall-photo.JPG|220x220px|thumb|Rocal, oileáinín timpeall 430 ciliméadar siar ó thuaidh ó Dhún na nGall.]][[Íomhá:Rocky bay at Kinnagoe - geograph.org.uk - 523860.jpg|mion|Cionn an Ghabha, [[Tír Chonaill]]|220x220px]][[Íomhá:P534 Wreck of one of the Armada Vessels on the Irish Coast 1588.jpg|mion|"Wreck of one of the Armada Vessels on the Irish Coast," ''Cassell's Illustrated History of England'', Imleabhar 2, lch 54|220x220px]] [[Íomhá:Aylevarroo - geograph.org.uk - 12919.jpg|mion|drochaimsir i g[[Cill Rois]], Clár|220x220px]] [[Íomhá:Dunluce Castle.jpg|thumb|220x220px|Dún Libhse.]] Bhuail cuid d''''[[Armáid na Spáinne]]''' ar [[Cósta|chósta]] na h[[Éireann]] de dheasca longa den [[Cabhlach cogaidh|chabhlach]] a theacht salach ar an drochshíon taobh thiar d'Éirinn tar éis go ndearna [[Pilib II na Spáinne]] iarracht ar ionradh a dhéanamh ar [[Sasana|Shasana]] sa bhliain 1588 (príomhalt: [[Armáid na Spáinne]] agus [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]]). Cabhlach 130 [[long]] a bhí ann agus [[Seoltóireacht|sheol]] sé ó [[A Coruña]] i [[An Lúnasa|mí Lúnasa]] 1588, faoi cheannas [[Alonso de Guzmán y Sotomayor, 7ú Diúc Medina Sidonia|Alonso de Guzmán El Bueno]], 7ú Diúc Medina Sidonia, chun arm a thabhairt ó [[Flóndras|Fhlóndras]] chun Sasana a ionsaí. Chuaigh sé i ngleic leis an namhaid i [[Muir nIocht]], mar ar scaip ionsaí long dóiteáin láimh le [[Calais]] é agus ar ruaigeadh isteach sa [[An Mhuir Thuaidh|Mhuir Thuaidh]] i ndiaidh Chath Gravelines é. Na longa a raibh moill orthu de bharr a raibh de dhíobháil déanta dóibh socraíodh go mbeadh orthu déanamh dóibh féin. Nuair a shroich an cabhlach an Mhuir Thuaidh ní raibh ach 110 long faoi cheannas Medina Sidonia. Bhí dochar déanta do mhórán acu ag urchair agus bhí lón in easnamh orthu. Chaill longa éigin a gcuid [[Ancaire|ancair]]í agus iad ag éalú ó na longa [[Tine|dóiteáin]]. Chomh maith leis sin, rinne ceannasaithe na hArmáide botún seoltóireachta a d’fhág an cabhlach róghar do chóstaí contúirteacha [[An tAigéan Atlantach|Atlantach]]<nowiki/>a na h[[Albain|Alban]] agus na hÉireann. == Rianú an chúrsa == Chruinnigh ceannasaithe na hArmáide ar an m[[Bratach|brat]]<nowiki/>long. Dúirt cuid acu gur chóir déanamh ar an [[An Iorua|Ioruaidh]] agus b’fhearr le cuid eile dul bealach na hÉireann. Rinne Medina Sidonia rogha agus tugadh ordaithe don chabhlach. Bhí sé le dul i dtreo chósta na hIoruaidhe agus seoladh ansin chun fadlíne [[Inse Shealtainn|Shealtainn]] agus as sin chun [[Rocal]]. Dá bhrí sin bheadh sé in ann dul lastall de rinn thuaisceartach [[Inse Shealtainn]] agus céad míle slí a choinneáil idir é agus cósta na hAlban. San Atlantach bhí na longa le dul 400 míle slí lastall de bhéal na [[An tSionainn|Sionainne]] ar chósta thiar na hÉireann, rud a ligfeadh dóibh dul go díreach ó dheas chun [[An Spáinn|na Spáinne]].<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conMediaFile.5160 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200519/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conMediaFile.5160 }}</ref> Bhí sé thar a bheith deacair na horduithe a leanúint. Bhí an [[Aimsir (meitéareolaíocht)|aimsir]] go dona agus bhí drochbhail ar chuid mhaith de na longa. Faoin am ar shroich siad tuaisceart na hAlban bhí roinnt long fágtha gan uisce le ceithre lá dhéag. Bhí [[buinneach]] ar a lán daoine agus bhí an [[bia]] chomh lofa sin nach ligfeadh an bréantas don fhoireann dul síos sa bhroinn. Bhí na longa plódaithe agus salach.<ref>Kilfeather lgh 52-53</ref> Ní raibh [[léarscáil]]<nowiki/>eanna maithe den Atlantach ag na píolótaí agus bhí siad ag brath ar mharaíocht mheasta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/1 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200350/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/1 }}</ref> Theip ar an Armáid dul timpeall thuaisceart Shealtainn ag 61'T. Chuaigh sí idir [[Inse Orc|Inse Oirc]] agus Inse Shealtainn ach theip uirthi Rocal a bhaint amach. Bhí gaoth aneas ann idir [[21 Lúnasa]] agus [[3 Meán Fómhair]] de bharr frithchioclóin os cionn na Lochlainne, rud a bhac an Armáid ar dhul siar ó dheas mar a ordaíodh. Ní raibh ann ach ceo, cuaifigh agus stoirmeacha.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/4 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200443/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/4 }}</ref> Rinne Don Juan Martinez de Recalde, ceannasaí an scuaidrín [[Bá na Bioscáine|Bhioscán]]<nowiki/>aigh, bád [[iascaireacht]]<nowiki/>a Albanach a ghabháil agus é ag gabháil timpeall thuaisceart [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]]. Thug sé na hAlbannaigh ar bord agus chuir foireann dá chuid féin isteach sa [[Bád|bhád]], agus d’imigh an dá shoitheach le cois a chéile. Is dócha go ndearna na píolótaí mímheas ar a n-ionad, rud a tharla, is dócha, toisc nach raibh a fhios acu conas a rachadh [[Sruth na Murascaille]] i gcoinne an chabhlaigh soir. B’fhéidir gur bhain sé fiche míle slí díobh in aghaidh an lae. Bhí roinnt [[gaileon]] ann ach seanlonga trádála a bhí sa chuid is mó den chabhlach agus cóir chogaidh acu, agus bhí siad ag ligean go trom trí phoill urchair nach raibh deisiú ceart déanta orthu. Bhí dochar mór déanta do na chrainn agus don [[Rigín seoil|rigín]] agus bhí a gcuid [[Ancaire|ancairí]] ar bóiléagar. Bhí na fir an-lag agus ba dheacair dóibh na caidéil a oibriú, agus bhí cuid de na longa ag ísliú san uisce.<ref>Kilfeather, lgh 53-54</ref> Scaip [[Gaoth|gála]] uafásach iad i dtús Mhí Mheán Fómhair. D’imigh a lán long a mbealach féin agus tháinig roinnt acu i radharc na hÉireann. == Rialtas Shasana == Ba é William FitzWilliam an Fear Ionaid agus é ina cheann [[Rialtas na hÉireann|rialtais]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Tháinig sé in áit an [[Ridire]] John Perrot sa bhliain 1587. Nuair a cuireadh in iúl go raibh an Armáid ar tí teacht chomh fada le hÉirinn tháinig scaoll sna Sasanaigh i mBaile Átha Cliath, agus chuir FitzWilliam scéal á reic go raibh 10,000 saighdiúirí le teacht ó Shasana. Nuair a tháinig scéala chun [[Port Láirge]] agus chun Baile Átha Cliath go raibh longa Spáinneacha ag teacht ar mhullach a chéile i gCúige Uladh, i g[[Cúige Mumhan]] agus i g[[Cúige Chonnacht]], d’ordaigh FitzWilliam go [[Dúnmharú|marófaí]] na Spáinnigh go léir. Ceadaíodh a bhfuíoll a chéasadh agus bhí tréas le cur i leith aon duine a chuideodh leo. == An Armáid == D’imigh bratlong an scuaidrín iompair, ''El Gran Grifón'', léi in éineacht le ''Barca de Amberg'', ''Castillo Negro'' agus ''La Trinidad Valencera''. Thosaigh ''Barca de Amberg'' ag dul go tóin poill ar [[1 Meán Fómhair]], agus aistríodh fuíoll na foirne, 256 duine, go dtí an dá long eile. Bhí an aimsir go dona ar an 12/13 Meán Fómhair 1588. Bhí lón de dhíth ar ''La Trinidad Valencera'' agus bhí sí ag ligean uisce. Bheartaigh Don Alonzo de Luzón dul i dtír ar lorg [[bia]] agus [[uisce]]. Shuigh an long ar sceir ar an 14 Meán Fómhair, tamall amach ó Bhá Chionn an Ghabha i n[[Dún na nGall]]. Creachadh de Luzón agus na hoifigigh eile ar an trá, ach ligeadh dóibh breis is 400 Spáinneach, [[An Ghréig|Gréag]]<nowiki/>ach agus [[An Iodáil|Iodálach]] a thabhairt i dtír. Ar an 16 Meán Fómhair, bádh dhá othar is daichead agus os cionn tríocha creachadóir nuair a chuaigh an long go tóin poill. Shocraigh de Luzón ar dhul trasna leithinis [[Inis Eoghain]] ó dheas go dtí [[Caisleán]] Ailigh agus as sin chun an chósta chun go bhfaighidís long. Ach tháinig buíon Éireannach de chuid na bainríona rompu, bhí scirmis ann agus rinneadh sléacht ar mhórán acu.<ref>Féach cuntas ar an scirmis i litir chun an Tiarna Burleigh ó Richard agus Henry Hovenden (14 September 1588). “Wherupon we (perceiving that they were in nombre above vjc men) did incampe that night within muskett shott of them being in nombre not passing vijxx men and the same night about mydnight did skyrmysh with them for the space of ii houres, and in that skyrmysh did slay their Leuntenant of the feelde and bove xxty more beside the hurting of a great nomber of their men: so as the next day (in skyrmiyshing with them) they were forced to yeld themselves and we lost but one soldior; now O’Donill, and wee are come with some of them to Dongainne meaning to go with them without companyes to yor Lp...” [https://archive.org/details/atourroundirela00barrgoog Luaite in Barrow, John, ''A tour round Ireland, through the sea-coast counties, in the autumn of 1835''. London: John Murray 1836.]</ref> D’éirigh le fuíoll na foirne Albain a bhaint amach le cabhair ó [[Somhairle Buí Ó Domhnaill|Shomhairle Buí Ó Domhnaill]]. Thug na Sasanaigh na hoifigigh Spáinneacha chun [[Droichead Átha|Droichead Àtha]], ach ba chrua an turas é agus níor tháinig slán ach beirt: de Luzón agus Don Rodrigo Lasso. Tugadh chun [[Londain]] iad agus ansin chun na Spáinne de bharr malartú [[príosún]]<nowiki/>ach sa bhliain 1597.<ref>Hutchinson lgh 182-186</ref> Bádh gaileon beag, an ''Trinidad'' ar an [[12 Meán Fómhair]] amach ó [[Oileán Dairbhre|Dhairbhre]], [[Contae Chiarraí]], is cosúil. Cuireadh an [[pionais|phionais]] mhór ''San Juan Batista'' ar ancaire i mBá [[Trá Lí|Thrá Lí]] amach ón bh[[An Fhianait|Fianait]] ar an [[15 Meán Fómhair]] agus í ag tarraingt an uisce go dona. Chroch an [[ridire]] Edward Denny cuid mhaith den chriú. Chuaigh cúig phionais ar [[ancaire]] amach ó [[Cill Rois|Chill Rois]] i mbéal na [[An tSionainn|Sionainne]], in éineacht leis an long Leivantach ''Anunciada''. Ansin tháinig an hulca ''Barca de Danzig''. Bhí ''Anunciada'' ag ligean uisce go trom; cuireadh a cuid foirne, gunnaí móra agus lóin isteach in ''Barca de Danzig'' agus cuireadh trí [[Tine|thine]] í.<ref>Hutchinson lgh 186-187</ref> Ar an [[19 Meán Fómhair]] [[1588]] shuigh ''San Esteban'' ag an [[An Dún Beag|Dún Beag]], lastuaidh de [[Cill Rois|Chill Rois]] i g[[Contae an Chláir]]. Bádh dhá chéad fear agus gabhadh seasca. Bádh long eile (''San Marcos'', is dócha) in aice le hOileán Caorach. Níor tháinig slán ach ceathrar agus básaíodh iad ar [[Cnoc an Chrochaire|Chnoc an Chrochaire]] in éineacht le fuíoll fhoireann ''San Esteban''. Chuaigh an gaileon ''San Juan de Castilla'' ar ancaire i mbéal [[Bá an Daingin|Bhá an Daingin]] chun go ndeiseofaí í. Bhain sí Santander amach ar an [[14 Deireadh Fómhair]]. Chuaigh ''San Juan de Portugal'' (a raibh os cionn 200 othar an-tinn ar bord aici) ar ancaire ann an lá céanna, agus ansin ''Santa María de la Rosa'', a bádh nuair a pholl [[carraig]] faoi uisce í. Cailleadh 300 fear agus chroch na Sasanaigh an t-aon fhear amháin a tháinig i dtír tar éis dóibh é a cheistiú. Tháinig ''San Juan Bautista'' ar an [[23 Meán Fómhair]] agus an crann mór caillte aici. Aistríodh a foireann go dtí ''San Juan de Portugal'' agus cuireadh trí thine í. Shroich ''San Juan de Portugal'' [[Bilbao]] ar [[7 Deireadh Fómhair]] [[1588]].<ref>Hutchinson, lgh 189-190</ref> == [[La Girona (long)|La Girona]] == Idir 16 agus [[21 Meán Fómhair]] bádh trí long ar chósta [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]] – an Leiveantach ''San Nicholas Prodaneli'' agus dhá urca, ''Santiago'' agus ''Ciervo Volante''. Bádh nó crochadh a bhfoirne. Tháinig long Don Alonso de Aleyva, ''Rata Santa María Encoronada'', isteach i g[[Cuan an Fhóid Duibh]] in aice le h[[Oileán Acla]]. Bhrúigh na sruthanna tréana isteach ar Thrá na Faiche láimh le [[Baile Chruaich]] í ar an [[21 Meán Fómhair|21 Meán Fómhair.]] Bhí Muiris Mac Muiris, mac an tiarna cheannaircigh Séamas Mac Muiris mhic Ghearailt, ar bord, agus is ann a fuair sé [[bás]]. Chuir de Leyva an long trí thine agus d’éirigh leis a foireann a thabhairt chun loinge eile, ''Duquesa Santa Ana'', ach shuigh an long sin ag an Ros Beag i n[[Dún na nGall|Dún na nGall.]] Bhain de Leyva agus a chuid fear an gailias ''[[La Girona (long)|La Girona]]'' amach ag na Cealla Beaga. Deisíodh í agus ar an [[26 Deireadh Fómhair]] [[1588]] thug de Leyva a aghaidh ar [[Albain]], “having for his pilots three Irishmen and a Scot”.<ref>The examination of James Machary of the Cross within the county of Tipperary, taken before the Lord Deputy. IRELAND ELIZABETH. 25. I. 99 - KQQ VOL. CXXXIX. Calendar of the State Papers.</ref> Bhí os cionn míle [[mairnéalach]] agus [[saighdiúir]] ar bord agus trí chéad [[Sclábhaíocht|sclábhaí]] rámhloinge, ach b’éigean dhá chéad fear a fhágáil cois [[farraige]]. Dhá lá ina dhiaidh sin briseadh ''[[La Girona (long)|Girona]]'' ina dhá leath um meán oíche faoi bhun na Leice Fada i g[[Contae Aontroma|Contae Aontroim.]] Tháinig naonúr slán (cé gur bádh de Leyva féin) agus fuair siad dídean i n[[Dún Libhse]]. D’éirigh leo Albain a bhaint amach.<ref>Hutchinson lgh 191-193</ref> == Clabhsúr == Ar an 20-22 Meán Fómhair, shéid drochstoirmeacha trasna na hÉireann. Bádh trí long Leivantacha láimh leis an tSrithideach i nDún na nGall: ''Juliana'', ''Santa María de Visón'' agus ''La Lavia''. Bádh beagnach míle fear agus bhásaigh saighdiúirí an [[ridire]] Richard Bingham timpeall trí chéad duine den fhuíoll.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ebin.pub/the-downfall-of-the-spanish-armada-in-ireland-0717146162-9780717146161.html|teideal=The Downfall of the Spanish Armada in Ireland 0717146162, 9780717146161|údar=Ken Douglas|dáta=2023-03-27|language=en|work=ebin.pub|dátarochtana=2024-09-22}}</ref> Ar an [[22 Meán Fómhair]] briseadh an bhratlong [[Bá na Bioscáine|Bhioscánach]] ''El Gran Grin'' ar sceir amach ó Chliara ar imeall [[Cuan Mó|Chuan Mó.]] Bhain céad fear an t-[[oileán]] amach is cosúil. Níl muid ró-chinnte céard a tharla ina dhiaidh sin (scríobh na Sasanaigh an scéal agus ní raibh siad neodrach). B'fhéidir go raibh an captaen, Don Pedro de Mendoza, agus a chuid fir ag iarraidh bád [[iascaireacht]]<nowiki/>a a thógáil chun éalú. Bhí troid ann agus mharaigh an tiarna áitiúil, Dubhdara Rua Ó Máille, ceithre fhear is seasca<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.armadainvencible.org/300-espanoles-asesinados-galway/|teideal=Los 300 españoles asesinados en Galway|dáta=2017-08-24|language=es|work=Armada Invencible|dátarochtana=2019-09-22}}</ref>, <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Granuaile: Grace O'Malley: Grace O'Malley - Ireland's Pirate Queen|url=https://books.google.fr/books?id=Ytv4AwAAQBAJ&pg=PT114&lpg=PT114&dq=1588+%22El+Gran+Grin%22+%22Pedro+de+Mendoza%22&source=bl&ots=7Ygx0jcW_Q&sig=ACfU3U2_Htwvcjxq1BOAeOBX8y0mAHkOGg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjMp6H66-TkAhVGyhoKHQJgCQQQ6AEwD3oECBwQAQ#v=onepage&q=1588%20%22El%20Gran%20Grin%22%20%22Pedro%20de%20Mendoza%22&f=false|publisher=Gill & Macmillan Ltd|date=2006-05-02|language=en|author=Anne Chambers}}</ref>. Gabhadh na Spáinnigh eile, agus cuireadh chun báis iad i nGaillimh ar an 9 Déireadh Fómhair, faoi ordú William Fitz William, Fear Ionaid na Banríona in Éirinn. [[Íomhá:Inishbofin, Galway, Ireland. Old castle.JPG|mion|220x220px|[[Inis Bó Finne (Contae na Gaillimhe)|Inis Bó Finne]]]] Shuigh an hulca ''Falcón Blanco Mediano'' láimh le hInis na [[Inis Bó Finne (Contae na Gaillimhe)|Bó Finne]] i g[[Contae na Gaillimhe]] ar an [[25 Meán Fómhair|25 Meán Fómhair.]] Thug na Flaithbheartaigh dídean dóibh ach thug siad ar láimh Bingham iad nuair a d’fhógair sé siúd go gcrochfaí aon duine a bhí ag cosaint Spáinneach. Bhásaigh an Fear Ionaid FitzWilliam níos déanaí iad. Briseadh long Bhioscánach, ''Concepción de Juan de Cano'', i gCuan na hAirde in aice le [[Carna]] nuair a mheall tinte na gcreachadóirí isteach í.<ref>Hutchinson, lgh 193-195</ref> == Swallow == Bhí eagla ar na h[[Rialtas na Ríochta Aontaithe|údaráis Shasanacha]] go raibh buíonta Spáinneacha ag siúl na hÉireann, ach is beag Spáinneach a d’fhan ann. Chuaigh cuid acu ar seirbhís ag [[Aodh Ó Néill]], agus ocht mbliana ina dhiaidh sin bhí ochtar aige fós. Orthu sin bhí Pedro Blanco, fear a tháinig slán ó ''Juliana'' agus a bhí anois ina gharda cosanta ag Ó Néill. Is é an Captaen [[Francisco de Cuellar]] a scríobh an cuntas is tábhachtaí ar ar fhulaing na Spáinnigh a tháinig slán ón mbriseadh, a chaith tamall in Éirinn ar a gcoimeád agus a d’fhill ar an Spáinn. Bhí seisean ar an ''Lavia'', long de scuaidrín an Leivant, nuair a briseadh í, agus chonaic sé na hÉireannaigh ag creachadh na bhfear ar éirigh leo teacht i dtír. Shiúil sé ó thuaidh, ag fáil dídine ó mhuintir na háite agus ag seachaint na Sasanach nó ag tabhairt a ndúshláin. D’éirigh leis dul anonn go dtí Albain faoi dheireadh agus an [[Mór-roinn|Mhór-Roinn]] a bhaint amach.<ref>Francisco de Cuellar, ''Carta de uno que fué en la Armada de Ingalaterra y cuenta la jornada'': http://www.ucc.ie/celt/published/S108200/index.html</ref> Shábháil an Fear Ionaid FitzWilliam beagnach céad duine uasal chun iad a chur ar fuascailt. D’éirigh le tríocha duine acu éalú agus iad á seoladh ó [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] go [[Chester]] i ndeireadh na bliana 1588. Cuireadh isteach sa phionais ''Swallow'' iad ach sháraigh siad an criú agus bhain [[A Coruña|Corunna]] amach.<ref>Hutchinson, lgh 197-198</ref> == Éireannaigh san Armáid == Ag seo liosta Éireannach a bhí le fáil san Armáid:<ref>Kilfeather, lch 29</ref> :John Brown (as Cluain Tairbh) :Patrick Roynane (as Luimneach) :John Burrell (as Droichead Átha) :John Lynch (máistirghunnadóir) :William Brown (mairnéalach) :Edmond Eustace :Cathal Mac Conchubhair :Séamas Mag Fhearadhaigh [James Machary] :Éinrí Ó Riain :Muiris agus Tomás Mac Gearailt :Thomas Aspolle :James ne Dowrough (manach) == Foinsí dúchasacha == An chuid is mó den eolas atá againn ar Armáid na Spáinne in Éirinn tagann sé ón t[[seandálaíocht]] agus ó cháipéisí Spáinneacha agus Sasanacha. Is beag cuntas a thugann foinsí Éireannacha ar an scéal, cé go bhfuil an [[béaloideas]] ann. Sa bhéaloideas chuirtí síos ar an “long mhaol,” soitheach de chuid na hArmáide a briseadh ag [[Inbhear]] i g[[Cnocán na Líne]]. Tháinig sí isteach sa bhá gan chrann mór, agus deirtí gur thug duine den fhoireann taisce [[Ór|óir]] do shimpleoir de mhuintir na háite agus go ndúirt leis í a chur i bhfolach. Chuir an simpleoir i bportach idir dhá thrá í, áit a bhfuil sí go fóill.<ref>Kilfeather, lch 104</ref>[[Íomhá:Spanish Armada seige gun 2.JPG|mion|220x220px|Gúnna mór ó La Trinidad Valencera agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh]].]] [[Íomhá:Galeon Andalucia.jpg|mion|220x220px|El [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]], an gaileon is mó ar domhan, macasamhail gaileon traidisiúnta de chuid na Spáinne ón 17ú haois; thug an longa cuair ar Éirinn in 2026]] === Logainmnaíocht === Déanann a lán [[Logainmneacha na Gaeilge|logainmn]]<nowiki/>eacha tagairt do theacht na h[[Armáid na Spáinne|Armáide]]. Tá Carraig na Spáinneach le fáil ag Mullach Dearg in aice le [[Cionn Caslach]]. Sa bhliain 1797 thóg buíon fear roinnt luaidhe agus roinnt gunnaí móra práis ón long Spáinneach a bádh ann. Briseadh suas na gunnaí agus díoladh mar shean[[Miotal|mhiotal]] iad ar ceithre scilling agus leathphingin an [[Punt steirling|punt]]. Bailíodh roinnt bonn [[Ór|óir]] freisin. Céad bliain ina dhiaidh sin ní raibh le feiceáil ann ach mullóg ghainimh.<ref>Kilfeather, lgh 112-113</ref> === Annála Ríochta Éireann === Cuntas gearr a thugann ''[[Annála Ríochta Éireann]]'' ar eachtra na hArmáide in Éirinn: : ''Cobhlach mór .i. ocht f-fichit long do thocht ó rígh na Spáinne for fairrge isin m-bliadhain-so, & ad-berad aroile gur bhó h-edh ro ba menmarc leo cuan & caladh do ghabhail h-i c-criochaibh Saxan dia c-caomhsataoís etarbhaoghal d'foghbhail fuirre. Nír bhó h-amhlaidh do-rala dóibh, uair do eccaimh cobhlach na bainrioghna friú for an f-fairrge, & ro gabhsat ceithri longa dibh, & ro sgaoíl & ro eisreidh an chuid ele don chobhlach fo aireraibh na c-crioch c-comhfoccus .i. don taobh thoir do Shaxaibh, & don taobh thoir tuaidh do Albain, & don taoibh thiar tuaidh d'Éirinn. Ro báidhedh dronga móra dona Spainneachaibh isna h-oireraibh-sin iar láin-bhrisedh a long, & terna an chuid ro ba lugha dibh tara n-ais don Spáinn, & at-berat aroile go ro fáccbadh naoí míle dibh don chur-sin. ''<ref>''Annála Ríoghachta Éireann'', M1588.10 http://celt.ucc.ie/published/T100005E/index.html</ref> (<small>''Cabhlach mór, i.e. ocht long is fiche a theacht ó Rí na Spáinne ar an bhfarraige an bhliain seo, agus deir daoine éigin gur mhian leo cuan agus caladh a ghabháil i gcríocha Shasana dá bhfaighidís deis chuige. Ní hamhlaidh a tharla dóibh, ó bhuail cabhlach na Banríona leo ar an bhfarraige agus ghabh sé ceithre long, agus scaoileadh agus scaipeadh an chuid eile de chabhlach na Spáinne faoi chósta na gcríoch a bhí i bhfogas dó, i.e. an taobh thoir de Shasana agus an taobh thiar thuaidh d'Albain agus an taobh thiar thuaidh d'Éirinn. Bádh dronga móra de na Spáinnigh ar na cóstaí sin tar éis lánbhriseadh a long, agus tháinig an chuid ba lú díobh ar ais chun na Spáinne, agus deir daoine éigin gur cailleadh naoi míle duine díobh an uair sin.''</small>) == Féach freisin == * [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]] * [[Armáid na Spáinne]] * [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]] * [[La Girona (long)]] == Nótaí == {{reflist}} == Tagairtí == [http://archive.org/stream/calendarofstatep04greauoft/calendarofstatep04greauoft_djvu.txt Calendar of the State Papers relating to Ireland, of the Reigns of Henry VIII, Edward VI, Mary, and Elizabeth] Hutchinson, Robert (2013). ''The Spanish Armada''. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-297-86637-4 [http://www.ucc.ie/celt/published/S108200/index.html Francisco de Cuellar, ''Carta de uno que fué en la Armada de Ingalaterra y cuenta la jornada''] Kilfeather, T.P. (1967). ''Ireland: Graveyard of the Spanish Armada''. Anvil. == Le léamh == [http://archive.org/stream/irelandundertudo03bagwuoft/irelandundertudo03bagwuoft_djvu.txt Bagwell, Richard. ''Ireland under the Tudors; with a succint account of the earlier history. '' Vol. III. Longmans, Green & Co. 1890] == Naisc == [[Armáid na Spáinne]] [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.britishbattles.com/spanish-war/spanish-armada.htm Léaráidí agus liostaí ag British Battles] * [http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter4/spanish_armada.html Hardiman's History of Galway, Caibidil 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122150742/http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter4/spanish_armada.html |date=2014-01-22 }} agus cuntas ann ar ar tharla i nGaillimh sa bhliain 1588 [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:Stair na Spáinne]] [[Catagóir:Stair na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:1580idí]] ettap6zbh7uob3egrlnv5w9tju6lsj6 1320483 1320481 2026-07-14T11:20:26Z TGcoa 21229 1320483 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Spanish Armada seige gun.JPG|mion|Gúnna mór ó ''La Trinidad Valencera'' agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh]].|220x220px]][[Íomhá:Routes of the Spanish Armada.gif|thumb|401x401px|Cúrsa na hArmáide]][[Íomhá:MercatormapFullEurope16thcentury.jpg|thumb|220x220px|Léarscáil Mercator na hEorpa; tá cósta thiar na hÉireann ar clé.]] [[Íomhá:Rockall-photo.JPG|220x220px|thumb|Rocal, oileáinín timpeall 430 ciliméadar siar ó thuaidh ó Dhún na nGall.]][[Íomhá:Rocky bay at Kinnagoe - geograph.org.uk - 523860.jpg|mion|Cionn an Ghabha, [[Tír Chonaill]]|220x220px]][[Íomhá:P534 Wreck of one of the Armada Vessels on the Irish Coast 1588.jpg|mion|"Wreck of one of the Armada Vessels on the Irish Coast," ''Cassell's Illustrated History of England'', Imleabhar 2, lch 54|220x220px]] [[Íomhá:Aylevarroo - geograph.org.uk - 12919.jpg|mion|drochaimsir i g[[Cill Rois]], Clár|220x220px]] [[Íomhá:Dunluce Castle.jpg|thumb|220x220px|Dún Libhse.]] Bhuail cuid d''''[[Armáid na Spáinne]]''' ar [[Cósta|chósta]] na h[[Éireann]] de dheasca longa den [[Cabhlach cogaidh|chabhlach]] a theacht salach ar an drochshíon taobh thiar d'Éirinn tar éis go ndearna [[Pilib II na Spáinne]] iarracht ar ionradh a dhéanamh ar [[Sasana|Shasana]] sa bhliain 1588 (príomhalt: [[Armáid na Spáinne]] agus [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]]). Cabhlach 130 [[long]] a bhí ann agus [[Seoltóireacht|sheol]] sé ó [[A Coruña]] i [[An Lúnasa|mí Lúnasa]] 1588, faoi cheannas [[Alonso de Guzmán y Sotomayor, 7ú Diúc Medina Sidonia|Alonso de Guzmán El Bueno]], 7ú Diúc Medina Sidonia, chun arm a thabhairt ó [[Flóndras|Fhlóndras]] chun Sasana a ionsaí. Chuaigh sé i ngleic leis an namhaid i [[Muir nIocht]], mar ar scaip ionsaí long dóiteáin láimh le [[Calais]] é agus ar ruaigeadh isteach sa [[An Mhuir Thuaidh|Mhuir Thuaidh]] i ndiaidh Chath Gravelines é. Na longa a raibh moill orthu de bharr a raibh de dhíobháil déanta dóibh socraíodh go mbeadh orthu déanamh dóibh féin. Nuair a shroich an cabhlach an Mhuir Thuaidh ní raibh ach 110 long faoi cheannas Medina Sidonia. Bhí dochar déanta do mhórán acu ag urchair agus bhí lón in easnamh orthu. Chaill longa éigin a gcuid [[Ancaire|ancair]]í agus iad ag éalú ó na longa [[Tine|dóiteáin]]. Chomh maith leis sin, rinne ceannasaithe na hArmáide botún seoltóireachta a d’fhág an cabhlach róghar do chóstaí contúirteacha [[An tAigéan Atlantach|Atlantach]]<nowiki/>a na h[[Albain|Alban]] agus na hÉireann. == Rianú an chúrsa == Chruinnigh ceannasaithe na hArmáide ar an m[[Bratach|brat]]<nowiki/>long. Dúirt cuid acu gur chóir déanamh ar an [[An Iorua|Ioruaidh]] agus b’fhearr le cuid eile dul bealach na hÉireann. Rinne Medina Sidonia rogha agus tugadh ordaithe don chabhlach. Bhí sé le dul i dtreo chósta na hIoruaidhe agus seoladh ansin chun fadlíne [[Inse Shealtainn|Shealtainn]] agus as sin chun [[Rocal]]. Dá bhrí sin bheadh sé in ann dul lastall de rinn thuaisceartach [[Inse Shealtainn]] agus céad míle slí a choinneáil idir é agus cósta na hAlban. San Atlantach bhí na longa le dul 400 míle slí lastall de bhéal na [[An tSionainn|Sionainne]] ar chósta thiar na hÉireann, rud a ligfeadh dóibh dul go díreach ó dheas chun [[An Spáinn|na Spáinne]].<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conMediaFile.5160 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200519/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conMediaFile.5160 }}</ref> Bhí sé thar a bheith deacair na horduithe a leanúint. Bhí an [[Aimsir (meitéareolaíocht)|aimsir]] go dona agus bhí drochbhail ar chuid mhaith de na longa. Faoin am ar shroich siad tuaisceart na hAlban bhí roinnt long fágtha gan uisce le ceithre lá dhéag. Bhí [[buinneach]] ar a lán daoine agus bhí an [[bia]] chomh lofa sin nach ligfeadh an bréantas don fhoireann dul síos sa bhroinn. Bhí na longa plódaithe agus salach.<ref>Kilfeather lgh 52-53</ref> Ní raibh [[léarscáil]]<nowiki/>eanna maithe den Atlantach ag na píolótaí agus bhí siad ag brath ar mharaíocht mheasta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/1 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200350/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/1 }}</ref> Theip ar an Armáid dul timpeall thuaisceart Shealtainn ag 61'T. Chuaigh sí idir [[Inse Orc|Inse Oirc]] agus Inse Shealtainn ach theip uirthi Rocal a bhaint amach. Bhí gaoth aneas ann idir [[21 Lúnasa]] agus [[3 Meán Fómhair]] de bharr frithchioclóin os cionn na Lochlainne, rud a bhac an Armáid ar dhul siar ó dheas mar a ordaíodh. Ní raibh ann ach ceo, cuaifigh agus stoirmeacha.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/4 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-01-25 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928200443/http://www.jmr.nmm.ac.uk/server/show/conJmrArticle.89/viewPage/4 }}</ref> Rinne Don Juan Martinez de Recalde, ceannasaí an scuaidrín [[Bá na Bioscáine|Bhioscán]]<nowiki/>aigh, bád [[iascaireacht]]<nowiki/>a Albanach a ghabháil agus é ag gabháil timpeall thuaisceart [[Cúige Uladh|Chúige Uladh]]. Thug sé na hAlbannaigh ar bord agus chuir foireann dá chuid féin isteach sa [[Bád|bhád]], agus d’imigh an dá shoitheach le cois a chéile. Is dócha go ndearna na píolótaí mímheas ar a n-ionad, rud a tharla, is dócha, toisc nach raibh a fhios acu conas a rachadh [[Sruth na Murascaille]] i gcoinne an chabhlaigh soir. B’fhéidir gur bhain sé fiche míle slí díobh in aghaidh an lae. Bhí roinnt [[gaileon]] ann ach seanlonga trádála a bhí sa chuid is mó den chabhlach agus cóir chogaidh acu, agus bhí siad ag ligean go trom trí phoill urchair nach raibh deisiú ceart déanta orthu. Bhí dochar mór déanta do na chrainn agus don [[Rigín seoil|rigín]] agus bhí a gcuid [[Ancaire|ancairí]] ar bóiléagar. Bhí na fir an-lag agus ba dheacair dóibh na caidéil a oibriú, agus bhí cuid de na longa ag ísliú san uisce.<ref>Kilfeather, lgh 53-54</ref> Scaip [[Gaoth|gála]] uafásach iad i dtús Mhí Mheán Fómhair. D’imigh a lán long a mbealach féin agus tháinig roinnt acu i radharc na hÉireann. == Rialtas Shasana == Ba é William FitzWilliam an Fear Ionaid agus é ina cheann [[Rialtas na hÉireann|rialtais]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Tháinig sé in áit an [[Ridire]] John Perrot sa bhliain 1587. Nuair a cuireadh in iúl go raibh an Armáid ar tí teacht chomh fada le hÉirinn tháinig scaoll sna Sasanaigh i mBaile Átha Cliath, agus chuir FitzWilliam scéal á reic go raibh 10,000 saighdiúirí le teacht ó Shasana. Nuair a tháinig scéala chun [[Port Láirge]] agus chun Baile Átha Cliath go raibh longa Spáinneacha ag teacht ar mhullach a chéile i gCúige Uladh, i g[[Cúige Mumhan]] agus i g[[Cúige Chonnacht]], d’ordaigh FitzWilliam go [[Dúnmharú|marófaí]] na Spáinnigh go léir. Ceadaíodh a bhfuíoll a chéasadh agus bhí tréas le cur i leith aon duine a chuideodh leo. == An Armáid == D’imigh bratlong an scuaidrín iompair, ''El Gran Grifón'', léi in éineacht le ''Barca de Amberg'', ''Castillo Negro'' agus ''La Trinidad Valencera''. Thosaigh ''Barca de Amberg'' ag dul go tóin poill ar [[1 Meán Fómhair]], agus aistríodh fuíoll na foirne, 256 duine, go dtí an dá long eile. Bhí an aimsir go dona ar an 12/13 Meán Fómhair 1588. Bhí lón de dhíth ar ''La Trinidad Valencera'' agus bhí sí ag ligean uisce. Bheartaigh Don Alonzo de Luzón dul i dtír ar lorg [[bia]] agus [[uisce]]. Shuigh an long ar sceir ar an 14 Meán Fómhair, tamall amach ó Bhá Chionn an Ghabha i n[[Dún na nGall]]. Creachadh de Luzón agus na hoifigigh eile ar an trá, ach ligeadh dóibh breis is 400 Spáinneach, [[An Ghréig|Gréag]]<nowiki/>ach agus [[An Iodáil|Iodálach]] a thabhairt i dtír. Ar an 16 Meán Fómhair, bádh dhá othar is daichead agus os cionn tríocha creachadóir nuair a chuaigh an long go tóin poill. Shocraigh de Luzón ar dhul trasna leithinis [[Inis Eoghain]] ó dheas go dtí [[Caisleán]] Ailigh agus as sin chun an chósta chun go bhfaighidís long. Ach tháinig buíon Éireannach de chuid na bainríona rompu, bhí scirmis ann agus rinneadh sléacht ar mhórán acu.<ref>Féach cuntas ar an scirmis i litir chun an Tiarna Burleigh ó Richard agus Henry Hovenden (14 September 1588). “Wherupon we (perceiving that they were in nombre above vjc men) did incampe that night within muskett shott of them being in nombre not passing vijxx men and the same night about mydnight did skyrmysh with them for the space of ii houres, and in that skyrmysh did slay their Leuntenant of the feelde and bove xxty more beside the hurting of a great nomber of their men: so as the next day (in skyrmiyshing with them) they were forced to yeld themselves and we lost but one soldior; now O’Donill, and wee are come with some of them to Dongainne meaning to go with them without companyes to yor Lp...” [https://archive.org/details/atourroundirela00barrgoog Luaite in Barrow, John, ''A tour round Ireland, through the sea-coast counties, in the autumn of 1835''. London: John Murray 1836.]</ref> D’éirigh le fuíoll na foirne Albain a bhaint amach le cabhair ó [[Somhairle Buí Ó Domhnaill|Shomhairle Buí Ó Domhnaill]]. Thug na Sasanaigh na hoifigigh Spáinneacha chun [[Droichead Átha|Droichead Àtha]], ach ba chrua an turas é agus níor tháinig slán ach beirt: de Luzón agus Don Rodrigo Lasso. Tugadh chun [[Londain]] iad agus ansin chun na Spáinne de bharr malartú [[príosún]]<nowiki/>ach sa bhliain 1597.<ref>Hutchinson lgh 182-186</ref> Bádh gaileon beag, an ''Trinidad'' ar an [[12 Meán Fómhair]] amach ó [[Oileán Dairbhre|Dhairbhre]], [[Contae Chiarraí]], is cosúil. Cuireadh an [[pionais|phionais]] mhór ''San Juan Batista'' ar ancaire i mBá [[Trá Lí|Thrá Lí]] amach ón bh[[An Fhianait|Fianait]] ar an [[15 Meán Fómhair]] agus í ag tarraingt an uisce go dona. Chroch an [[ridire]] Edward Denny cuid mhaith den chriú. Chuaigh cúig phionais ar [[ancaire]] amach ó [[Cill Rois|Chill Rois]] i mbéal na [[An tSionainn|Sionainne]], in éineacht leis an long Leivantach ''Anunciada''. Ansin tháinig an hulca ''Barca de Danzig''. Bhí ''Anunciada'' ag ligean uisce go trom; cuireadh a cuid foirne, gunnaí móra agus lóin isteach in ''Barca de Danzig'' agus cuireadh trí [[Tine|thine]] í.<ref>Hutchinson lgh 186-187</ref> Ar an [[19 Meán Fómhair]] [[1588]] shuigh ''San Esteban'' ag an [[An Dún Beag|Dún Beag]], lastuaidh de [[Cill Rois|Chill Rois]] i g[[Contae an Chláir]]. Bádh dhá chéad fear agus gabhadh seasca. Bádh long eile (''San Marcos'', is dócha) in aice le hOileán Caorach. Níor tháinig slán ach ceathrar agus básaíodh iad ar [[Cnoc an Chrochaire|Chnoc an Chrochaire]] in éineacht le fuíoll fhoireann ''San Esteban''. Chuaigh an gaileon ''San Juan de Castilla'' ar ancaire i mbéal [[Bá an Daingin|Bhá an Daingin]] chun go ndeiseofaí í. Bhain sí Santander amach ar an [[14 Deireadh Fómhair]]. Chuaigh ''San Juan de Portugal'' (a raibh os cionn 200 othar an-tinn ar bord aici) ar ancaire ann an lá céanna, agus ansin ''Santa María de la Rosa'', a bádh nuair a pholl [[carraig]] faoi uisce í. Cailleadh 300 fear agus chroch na Sasanaigh an t-aon fhear amháin a tháinig i dtír tar éis dóibh é a cheistiú. Tháinig ''San Juan Bautista'' ar an [[23 Meán Fómhair]] agus an crann mór caillte aici. Aistríodh a foireann go dtí ''San Juan de Portugal'' agus cuireadh trí thine í. Shroich ''San Juan de Portugal'' [[Bilbao]] ar [[7 Deireadh Fómhair]] [[1588]].<ref>Hutchinson, lgh 189-190</ref> == [[La Girona (long)|La Girona]] == Idir 16 agus [[21 Meán Fómhair]] bádh trí long ar chósta [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]] – an Leiveantach ''San Nicholas Prodaneli'' agus dhá urca, ''Santiago'' agus ''Ciervo Volante''. Bádh nó crochadh a bhfoirne. Tháinig long Don Alonso de Aleyva, ''Rata Santa María Encoronada'', isteach i g[[Cuan an Fhóid Duibh]] in aice le h[[Oileán Acla]]. Bhrúigh na sruthanna tréana isteach ar Thrá na Faiche láimh le [[Baile Chruaich]] í ar an [[21 Meán Fómhair|21 Meán Fómhair.]] Bhí Muiris Mac Muiris, mac an tiarna cheannaircigh Séamas Mac Muiris mhic Ghearailt, ar bord, agus is ann a fuair sé [[bás]]. Chuir de Leyva an long trí thine agus d’éirigh leis a foireann a thabhairt chun loinge eile, ''Duquesa Santa Ana'', ach shuigh an long sin ag an Ros Beag i n[[Dún na nGall|Dún na nGall.]] Bhain de Leyva agus a chuid fear an gailias ''[[La Girona (long)|La Girona]]'' amach ag na Cealla Beaga. Deisíodh í agus ar an [[26 Deireadh Fómhair]] [[1588]] thug de Leyva a aghaidh ar [[Albain]], “having for his pilots three Irishmen and a Scot”.<ref>The examination of James Machary of the Cross within the county of Tipperary, taken before the Lord Deputy. IRELAND ELIZABETH. 25. I. 99 - KQQ VOL. CXXXIX. Calendar of the State Papers.</ref> Bhí os cionn míle [[mairnéalach]] agus [[saighdiúir]] ar bord agus trí chéad [[Sclábhaíocht|sclábhaí]] rámhloinge, ach b’éigean dhá chéad fear a fhágáil cois [[farraige]]. Dhá lá ina dhiaidh sin briseadh ''[[La Girona (long)|Girona]]'' ina dhá leath um meán oíche faoi bhun na Leice Fada i g[[Contae Aontroma|Contae Aontroim.]] Tháinig naonúr slán (cé gur bádh de Leyva féin) agus fuair siad dídean i n[[Dún Libhse]]. D’éirigh leo Albain a bhaint amach.<ref>Hutchinson lgh 191-193</ref> == Clabhsúr == Ar an 20-22 Meán Fómhair, shéid drochstoirmeacha trasna na hÉireann. Bádh trí long Leivantacha láimh leis an tSrithideach i nDún na nGall: ''Juliana'', ''Santa María de Visón'' agus ''La Lavia''. Bádh beagnach míle fear agus bhásaigh saighdiúirí an [[ridire]] Richard Bingham timpeall trí chéad duine den fhuíoll.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ebin.pub/the-downfall-of-the-spanish-armada-in-ireland-0717146162-9780717146161.html|teideal=The Downfall of the Spanish Armada in Ireland 0717146162, 9780717146161|údar=Ken Douglas|dáta=2023-03-27|language=en|work=ebin.pub|dátarochtana=2024-09-22}}</ref> Ar an [[22 Meán Fómhair]] briseadh an bhratlong [[Bá na Bioscáine|Bhioscánach]] ''El Gran Grin'' ar sceir amach ó Chliara ar imeall [[Cuan Mó|Chuan Mó.]] Bhain céad fear an t-[[oileán]] amach is cosúil. Níl muid ró-chinnte céard a tharla ina dhiaidh sin (scríobh na Sasanaigh an scéal agus ní raibh siad neodrach). B'fhéidir go raibh an captaen, Don Pedro de Mendoza, agus a chuid fir ag iarraidh bád [[iascaireacht]]<nowiki/>a a thógáil chun éalú. Bhí troid ann agus mharaigh an tiarna áitiúil, Dubhdara Rua Ó Máille, ceithre fhear is seasca<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.armadainvencible.org/300-espanoles-asesinados-galway/|teideal=Los 300 españoles asesinados en Galway|dáta=2017-08-24|language=es|work=Armada Invencible|dátarochtana=2019-09-22}}</ref>, <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Granuaile: Grace O'Malley: Grace O'Malley - Ireland's Pirate Queen|url=https://books.google.fr/books?id=Ytv4AwAAQBAJ&pg=PT114&lpg=PT114&dq=1588+%22El+Gran+Grin%22+%22Pedro+de+Mendoza%22&source=bl&ots=7Ygx0jcW_Q&sig=ACfU3U2_Htwvcjxq1BOAeOBX8y0mAHkOGg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjMp6H66-TkAhVGyhoKHQJgCQQQ6AEwD3oECBwQAQ#v=onepage&q=1588%20%22El%20Gran%20Grin%22%20%22Pedro%20de%20Mendoza%22&f=false|publisher=Gill & Macmillan Ltd|date=2006-05-02|language=en|author=Anne Chambers}}</ref>. Gabhadh na Spáinnigh eile, agus cuireadh chun báis iad i nGaillimh ar an 9 Déireadh Fómhair, faoi ordú William Fitz William, Fear Ionaid na Banríona in Éirinn. [[Íomhá:Inishbofin, Galway, Ireland. Old castle.JPG|mion|220x220px|[[Inis Bó Finne (Contae na Gaillimhe)|Inis Bó Finne]]]] Shuigh an hulca ''Falcón Blanco Mediano'' láimh le hInis na [[Inis Bó Finne (Contae na Gaillimhe)|Bó Finne]] i g[[Contae na Gaillimhe]] ar an [[25 Meán Fómhair|25 Meán Fómhair.]] Thug na Flaithbheartaigh dídean dóibh ach thug siad ar láimh Bingham iad nuair a d’fhógair sé siúd go gcrochfaí aon duine a bhí ag cosaint Spáinneach. Bhásaigh an Fear Ionaid FitzWilliam níos déanaí iad. Briseadh long Bhioscánach, ''Concepción de Juan de Cano'', i gCuan na hAirde in aice le [[Carna]] nuair a mheall tinte na gcreachadóirí isteach í.<ref>Hutchinson, lgh 193-195</ref> == Swallow == Bhí eagla ar na h[[Rialtas na Ríochta Aontaithe|údaráis Shasanacha]] go raibh buíonta Spáinneacha ag siúl na hÉireann, ach is beag Spáinneach a d’fhan ann. Chuaigh cuid acu ar seirbhís ag [[Aodh Ó Néill]], agus ocht mbliana ina dhiaidh sin bhí ochtar aige fós. Orthu sin bhí Pedro Blanco, fear a tháinig slán ó ''Juliana'' agus a bhí anois ina gharda cosanta ag Ó Néill. Is é an Captaen [[Francisco de Cuellar]] a scríobh an cuntas is tábhachtaí ar ar fhulaing na Spáinnigh a tháinig slán ón mbriseadh, a chaith tamall in Éirinn ar a gcoimeád agus a d’fhill ar an Spáinn. Bhí seisean ar an ''Lavia'', long de scuaidrín an Leivant, nuair a briseadh í, agus chonaic sé na hÉireannaigh ag creachadh na bhfear ar éirigh leo teacht i dtír. Shiúil sé ó thuaidh, ag fáil dídine ó mhuintir na háite agus ag seachaint na Sasanach nó ag tabhairt a ndúshláin. D’éirigh leis dul anonn go dtí Albain faoi dheireadh agus an [[Mór-roinn|Mhór-Roinn]] a bhaint amach.<ref>Francisco de Cuellar, ''Carta de uno que fué en la Armada de Ingalaterra y cuenta la jornada'': http://www.ucc.ie/celt/published/S108200/index.html</ref> Shábháil an Fear Ionaid FitzWilliam beagnach céad duine uasal chun iad a chur ar fuascailt. D’éirigh le tríocha duine acu éalú agus iad á seoladh ó [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] go [[Chester]] i ndeireadh na bliana 1588. Cuireadh isteach sa phionais ''Swallow'' iad ach sháraigh siad an criú agus bhain [[A Coruña|Corunna]] amach.<ref>Hutchinson, lgh 197-198</ref> == Éireannaigh san Armáid == Ag seo liosta Éireannach a bhí le fáil san Armáid:<ref>Kilfeather, lch 29</ref> :John Brown (as Cluain Tairbh) :Patrick Roynane (as Luimneach) :John Burrell (as Droichead Átha) :John Lynch (máistirghunnadóir) :William Brown (mairnéalach) :Edmond Eustace :Cathal Mac Conchubhair :Séamas Mag Fhearadhaigh [James Machary] :Éinrí Ó Riain :Muiris agus Tomás Mac Gearailt :Thomas Aspolle :James ne Dowrough (manach) == Foinsí dúchasacha == An chuid is mó den eolas atá againn ar Armáid na Spáinne in Éirinn tagann sé ón t[[seandálaíocht]] agus ó cháipéisí Spáinneacha agus Sasanacha. Is beag cuntas a thugann foinsí Éireannacha ar an scéal, cé go bhfuil an [[béaloideas]] ann. Sa bhéaloideas chuirtí síos ar an “long mhaol,” soitheach de chuid na hArmáide a briseadh ag [[Inbhear]] i g[[Cnocán na Líne]]. Tháinig sí isteach sa bhá gan chrann mór, agus deirtí gur thug duine den fhoireann taisce [[Ór|óir]] do shimpleoir de mhuintir na háite agus go ndúirt leis í a chur i bhfolach. Chuir an simpleoir i bportach idir dhá thrá í, áit a bhfuil sí go fóill.<ref>Kilfeather, lch 104</ref>[[Íomhá:Spanish Armada seige gun 2.JPG|mion|220x220px|Gúnna mór ó La Trinidad Valencera agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh]].]] [[Íomhá:Galeon Andalucia.jpg|mion|220x220px|El [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]], an gaileon is mó ar domhan, macasamhail gaileon traidisiúnta de chuid na Spáinne ón 17ú haois; thug an longa cuair ar Éirinn in 2026]] === Logainmnaíocht === Déanann a lán [[Logainmneacha na Gaeilge|logainmn]]<nowiki/>eacha tagairt do theacht na h[[Armáid na Spáinne|Armáide]]. Tá Carraig na Spáinneach le fáil ag Mullach Dearg in aice le [[Cionn Caslach]]. Sa bhliain 1797 thóg buíon fear roinnt luaidhe agus roinnt gunnaí móra práis ón long Spáinneach a bádh ann. Briseadh suas na gunnaí agus díoladh mar shean[[Miotal|mhiotal]] iad ar ceithre scilling agus leathphingin an [[Punt steirling|punt]]. Bailíodh roinnt bonn [[Ór|óir]] freisin. Céad bliain ina dhiaidh sin ní raibh le feiceáil ann ach mullóg ghainimh.<ref>Kilfeather, lgh 112-113</ref> === Annála Ríochta Éireann === Cuntas gearr a thugann ''[[Annála Ríochta Éireann]]'' ar eachtra na hArmáide in Éirinn: : ''Cobhlach mór .i. ocht f-fichit long do thocht ó rígh na Spáinne for fairrge isin m-bliadhain-so, & ad-berad aroile gur bhó h-edh ro ba menmarc leo cuan & caladh do ghabhail h-i c-criochaibh Saxan dia c-caomhsataoís etarbhaoghal d'foghbhail fuirre. Nír bhó h-amhlaidh do-rala dóibh, uair do eccaimh cobhlach na bainrioghna friú for an f-fairrge, & ro gabhsat ceithri longa dibh, & ro sgaoíl & ro eisreidh an chuid ele don chobhlach fo aireraibh na c-crioch c-comhfoccus .i. don taobh thoir do Shaxaibh, & don taobh thoir tuaidh do Albain, & don taoibh thiar tuaidh d'Éirinn. Ro báidhedh dronga móra dona Spainneachaibh isna h-oireraibh-sin iar láin-bhrisedh a long, & terna an chuid ro ba lugha dibh tara n-ais don Spáinn, & at-berat aroile go ro fáccbadh naoí míle dibh don chur-sin. ''<ref>''Annála Ríoghachta Éireann'', M1588.10 http://celt.ucc.ie/published/T100005E/index.html</ref> (<small>''Cabhlach mór, i.e. ocht long is fiche a theacht ó Rí na Spáinne ar an bhfarraige an bhliain seo, agus deir daoine éigin gur mhian leo cuan agus caladh a ghabháil i gcríocha Shasana dá bhfaighidís deis chuige. Ní hamhlaidh a tharla dóibh, ó bhuail cabhlach na Banríona leo ar an bhfarraige agus ghabh sé ceithre long, agus scaoileadh agus scaipeadh an chuid eile de chabhlach na Spáinne faoi chósta na gcríoch a bhí i bhfogas dó, i.e. an taobh thoir de Shasana agus an taobh thiar thuaidh d'Albain agus an taobh thiar thuaidh d'Éirinn. Bádh dronga móra de na Spáinnigh ar na cóstaí sin tar éis lánbhriseadh a long, agus tháinig an chuid ba lú díobh ar ais chun na Spáinne, agus deir daoine éigin gur cailleadh naoi míle duine díobh an uair sin.''</small>) == 2026: cuairt ar Éirinn == In 2026, sheol El Galeón Andalucía timpeall na hÉireann, chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire|Dhoire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta Dhún na nGall, thar Cheann Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-gaileon-is-mo-ar-domhan-chun-cuairt-a-thabhairt-ar-ghaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=An gaileon is mó ar domhan chun cuairt a thabhairt ar Ghaeltacht Dhún na nGall|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=13 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]] * [[Armáid na Spáinne]] * [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]] * [[La Girona (long)]] == Nótaí == {{reflist}} == Tagairtí == [http://archive.org/stream/calendarofstatep04greauoft/calendarofstatep04greauoft_djvu.txt Calendar of the State Papers relating to Ireland, of the Reigns of Henry VIII, Edward VI, Mary, and Elizabeth] Hutchinson, Robert (2013). ''The Spanish Armada''. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-297-86637-4 [http://www.ucc.ie/celt/published/S108200/index.html Francisco de Cuellar, ''Carta de uno que fué en la Armada de Ingalaterra y cuenta la jornada''] Kilfeather, T.P. (1967). ''Ireland: Graveyard of the Spanish Armada''. Anvil. == Le léamh == [http://archive.org/stream/irelandundertudo03bagwuoft/irelandundertudo03bagwuoft_djvu.txt Bagwell, Richard. ''Ireland under the Tudors; with a succint account of the earlier history. '' Vol. III. Longmans, Green & Co. 1890] == Naisc == [[Armáid na Spáinne]] [[Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.britishbattles.com/spanish-war/spanish-armada.htm Léaráidí agus liostaí ag British Battles] * [http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter4/spanish_armada.html Hardiman's History of Galway, Caibidil 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122150742/http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter4/spanish_armada.html |date=2014-01-22 }} agus cuntas ann ar ar tharla i nGaillimh sa bhliain 1588 [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:Stair na Spáinne]] [[Catagóir:Stair na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:1580idí]] 73za7gxcfc3df455inqs83krfjyi2eh 0 72696 1320473 1112988 2026-07-14T08:30:17Z TGcoa 21229 1320473 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an [[14 Iúil]] [[2016]], maraíodh 84 duine agus gortaíodh os cionn 100 eile mar thoradh ar ionsaí ar shlua daoine a bhí ag ceiliúradh [[Lá Bastille]] i gcathair [[Nice]] i ndeisceart na [[An Fhrainc|Fraince]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0715/802571-83-maraithe-i-nice-na-fraince/|teideal=83 maraithe|údar=RTÉ|dáta=15 Iúil 2016|dátarochtana=}}</ref>. [[Íomhá:Monuments and memorials to the 2016 Nice attacks-482.jpg|clé|mion|220x220px|Cuimhneachán]] [[Íomhá:Niça 2016 - 01.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Mémorial 14 juillet 2016 Nice IMG 20160828 221533.jpg|clé|mion|220x220px]] Thiomáin tiománaí an leoraí faoi luas isteach sa slua ollmhór a bhí bailithe ag taispeántas tinte ealaíne ar ''Promenade des Anglais'' sa chathair. Tharla an t-ionsaí ar stráice dhá chiliméadar den Promenade des Anglais. [[Íomhá:Lahouaiej Bouhlel.jpg|mion|Mohamed Lahouaiej-Bouhlel|clé|271x271px]] D'éirigh leis na póilíní tiománaí an leoraí a mharú<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2016/07/14/01016-20160714LIVWWW00269-attentat-nice-promenade-des-anglais.php|teideal=Attentat de Nice : le bilan grimpe à 84 morts|údar=Le Figaro|dáta=15 Iúil 2016|dátarochtana=}}</ref>. Fear 31 bliain d'aois (Mohamed Lahouaiej-Bouhlel) de bhunadh na [[An Túinéis|Túinéise]] a thiomáin an leoraí ar ardluas tríd an slua. Bhí sé ina chónaí sa bhFrainc le 10 mbliana. Fuarthas gunnaí agus gránáidí sa leoraí agus bhí airm ar iompar ag an tiománaí. Bhí deichniúr páistí i measc na ndaoine a mharaigh Mohamed Bouhlel.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairisc-o-nice-maraiodh-go-leor-ar-an-spota-seo-paisti-ina-measc-thainig-muidne-slan/|teideal=TUAIRISC Ó NICE: ‘Maraíodh go leor ar an spota seo, páistí ina measc. Tháinig muidne slán’|údar=Caoimhe Ní Chonchoille|dáta=18 Iúil 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> === Cuntas finné súl === <blockquote>Tá balla tógtha ar thaobh an bhóthair. Ar thaobh amháin den bhalla tá radharc na farraige agus trá lán le cathaoireacha agus scáthanna gréine. Ach ní hionann an scéal ar an taobh eile den bhalla. Coinnle agus bláthanna curtha i mullach smál fola, ceann i ndiaidh a chéile. Sonas agus sléacht taobh le taobh. Bhí tuismitheoirí agus teaghlaigh eile ag cur póstaer in airde ar chuaillí an ''promenade''. Aghaidheanna éagsúla daoine d’aoiseanna éagsúla as tíortha éagsúla agus iad uilig ar iarraidh i ndiaidh an ionsaithe. D’fhág roinnt acu nótaí agus teachtaireachtaí ina ndiaidh. ‘Bhíodh milseáin á ndíol anseo. Maraíodh go leor ar an spota seo, páistí ina measc. Tháinig muidne slán’. Ar phíosa eile den chosán, bhí blaincéad beag bán leagtha síos go cúramach ar an talamh agus rósanna, coinnle agus teidithe ina luí air. Scríofa air bhí ‘Milan, dhá bhliain d’aois.’ Sheas beirt chailíní óga ag amharc ar áit amháin a raibh bláthanna leagtha síos. Bhí greim láimhe acu ar a chéile agus iad ag caoineadh go ciúin. Bhí a dhroim ag fear eile leis an láthair. Sheas sé in éadan na ráillí ar thaobh an chosáin, a cheann cromtha agus é ag screadach go hard. Bhí tuismitheoirí agus teaghlaigh eile ag cur póstaer in airde ar chuaillí an ''promenade''. Aghaidheanna éagsúla daoine d’aoiseanna éagsúla as tíortha éagsúla agus iad uilig ar iarraidh i ndiaidh an ionsaithe.<ref name=":0" /></blockquote> == Féach freisin == ** [[Lá Bastille]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:2016 Ionsaí Nice}} [[Catagóir:Nice]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] [[Catagóir:Lá Bastille]] [[Catagóir:2016]] c82n9g81arbll88dqh8f2wqxl6r0wsp 1320474 1320473 2026-07-14T08:31:41Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1320474 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an [[14 Iúil]] [[2016]], maraíodh 84 duine agus gortaíodh os cionn 100 eile mar thoradh ar ionsaí ar shlua daoine a bhí ag ceiliúradh [[Lá Bastille]] i gcathair [[Nice]] i ndeisceart na [[An Fhrainc|Fraince]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0715/802571-83-maraithe-i-nice-na-fraince/|teideal=83 maraithe|údar=RTÉ|dáta=15 Iúil 2016|dátarochtana=}}</ref>. [[Íomhá:Monuments and memorials to the 2016 Nice attacks-482.jpg|clé|mion|220x220px|Cuimhneachán]] [[Íomhá:Niça 2016 - 01.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Mémorial 14 juillet 2016 Nice IMG 20160828 221533.jpg|clé|mion|220x220px]] Thiomáin tiománaí an leoraí faoi luas isteach sa slua ollmhór a bhí bailithe ag taispeántas tinte ealaíne ar ''Promenade des Anglais'' sa chathair. Tharla an t-ionsaí ar stráice dhá chiliméadar den Promenade des Anglais. [[Íomhá:Lahouaiej Bouhlel.jpg|mion|Mohamed Lahouaiej-Bouhlel|clé|271x271px]] D'éirigh leis na póilíní tiománaí an leoraí a mharú<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2016/07/14/01016-20160714LIVWWW00269-attentat-nice-promenade-des-anglais.php|teideal=Attentat de Nice : le bilan grimpe à 84 morts|údar=Le Figaro|dáta=15 Iúil 2016|dátarochtana=}}</ref>. Fear 31 bliain d'aois (Mohamed Lahouaiej-Bouhlel) de bhunadh na [[An Túinéis|Túinéise]] a thiomáin an leoraí ar ardluas tríd an slua. Bhí sé ina chónaí sa bhFrainc le 10 mbliana. Fuarthas gunnaí agus gránáidí sa leoraí agus bhí airm ar iompar ag an tiománaí. Bhí deichniúr páistí i measc na ndaoine a mharaigh Mohamed Bouhlel.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairisc-o-nice-maraiodh-go-leor-ar-an-spota-seo-paisti-ina-measc-thainig-muidne-slan/|teideal=TUAIRISC Ó NICE: ‘Maraíodh go leor ar an spota seo, páistí ina measc. Tháinig muidne slán’|údar=Caoimhe Ní Chonchoille|dáta=18 Iúil 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> === Cuntas finné súl === <blockquote>Tá balla tógtha ar thaobh an bhóthair. Ar thaobh amháin den bhalla tá radharc na farraige agus trá lán le cathaoireacha agus scáthanna gréine. Ach ní hionann an scéal ar an taobh eile den bhalla. Coinnle agus bláthanna curtha i mullach smál fola, ceann i ndiaidh a chéile. Sonas agus sléacht taobh le taobh. Bhí tuismitheoirí agus teaghlaigh eile ag cur póstaer in airde ar chuaillí an ''promenade''. Aghaidheanna éagsúla daoine d’aoiseanna éagsúla as tíortha éagsúla agus iad uilig ar iarraidh i ndiaidh an ionsaithe. D’fhág roinnt acu nótaí agus teachtaireachtaí ina ndiaidh. ‘Bhíodh milseáin á ndíol anseo. Maraíodh go leor ar an spota seo, páistí ina measc. Tháinig muidne slán’. Ar phíosa eile den chosán, bhí blaincéad beag bán leagtha síos go cúramach ar an talamh agus rósanna, coinnle agus teidithe ina luí air. Scríofa air bhí ‘Milan, dhá bhliain d’aois.’ Sheas beirt chailíní óga ag amharc ar áit amháin a raibh bláthanna leagtha síos. Bhí greim láimhe acu ar a chéile agus iad ag caoineadh go ciúin. Bhí a dhroim ag fear eile leis an láthair. Sheas sé in éadan na ráillí ar thaobh an chosáin, a cheann cromtha agus é ag screadach go hard. Bhí tuismitheoirí agus teaghlaigh eile ag cur póstaer in airde ar chuaillí an ''promenade''. Aghaidheanna éagsúla daoine d’aoiseanna éagsúla as tíortha éagsúla agus iad uilig ar iarraidh i ndiaidh an ionsaithe.<ref name=":0" /></blockquote> == Féach freisin == *[[:Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha|Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] ** [[Lá Bastille]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:2016 Ionsaí Nice}} [[Catagóir:Nice]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] [[Catagóir:Lá Bastille]] [[Catagóir:2016]] bnrmnvov981xljnr7w1z3a7zebqo2ka 0 73453 1320434 1317874 2026-07-13T14:57:35Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320434 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Teachta Dála|Téachta Dála]] agus briogáidire-ghinearál ab ea '''Seán Hales,''' a bhí ([[30 Márta]] [[1880]] - [[7 Nollaig]] [[1922]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] agus i bhfabhar an [[Conradh Angla-Éireannach|Chonartha]] . As [[Baile na Daibhche]] i g[[Contae Chorcaí]] dó, bhí seisean agus a deartháireacha [[Tom Hales|Tom]], [[Dónal Hales|Dónal]] agus [[Robert Hales|Robert]] gníomhach in [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|Óglaigh na hÉireann]] le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh na Saoirse]]. === Marú === Mharaigh Óglaigh frith-Chonartha Hales, de thaisme, ar [[Cé Urumhan|Ché Urumhan]] i mBaile Átha Cliath. Bhí siad ag iarraidh [[Pádraic Ó Máille]], TD, a mharú. Gortaíodh [[Pádraic Ó Máille|Ó Máille]] ach thiomáin sé Hales chun an ospidéil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=0355|teideal=Ó MÁILLE, Pádraig (c.1878–1946)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2022-12-07}}</ref> Bhain an rialtas díoltas amach go díreach. Ar [[8 Nollaig]] [[1922]], cuireadh ceathrar Poblachtánach, duine ó gach [[Cúigí na hÉireann|cúige]], chun báis. Lámhachadh [[Liam Ó Maoilíosa]], [[Ruairí Ó Conchúir]] (an-mhór le [[Caoimhín Ó hUiginn|Kevin O'Higgens]], an tAire Dlí agus Cirt, a shínigh an t-ordú<ref>Bhí [[Ruairí Ó Conchúir|Ó Conchúir]] ina vaidhtéir ag a bhainis ǃ</ref>), [[Seosamh Mac Calbhaigh]] agus [[Risteard Bairéid]] (an mhór le Hales),<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/arid-20424522.html|teideal=FIRST THOUGHTS: Family that symbolised Civil War division|údar=Review: Ryle Dwyer|dáta=2016-10-09|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2022-12-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britishpathe.com/video/the-late-brigadier-sean-hales|teideal=The Late Brigadier Sean Hales|údar=Físeán le British Pathé : aifreann éagnairce Hales agus portráid Higgins, srl|language=en-GB|work=www.britishpathe.com|dátarochtana=2022-12-07}}</ref> mar bheart díoltais. Básuithe neamhdhlíthiúla amach is amach a bhí ann. Bhain na heachtraí seo an anáil de mhuintir na hÉireann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1922-01-07/2|teideal=DEBATE ON TREATY – Dáil Éireann (2nd Dáil) – Saturday, 7 Jan 1922 – Houses of the Oireachtas|údar=Houses of the Oireachtas|dáta=1922-01-07|language=en-ie|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2022-12-07|archivedate=2022-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220527071436/https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/dail/1922-01-07/2/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/centuryireland/index.php/articles/sean-hales-killed-en-route-to-dail-as-attacks-on-politicians-homes-increase|teideal=Seán Hales killed en route to Dáil as attacks on politicians’ homes increase {{!}} Century Ireland|work=www.rte.ie|dátarochtana=2022-12-07}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh na gCarad]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Hales, Sean}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1880]] [[Catagóir:Básanna i 1922]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Cogadh Cathartha na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine a feallmharaíodh]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ginearáil]] [[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] f14ykdq0cgpiuajsb67mgfs7a348v85 0 74583 1320475 1128082 2026-07-14T08:31:58Z TGcoa 21229 1320475 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Monet-montorgueil.JPG|clé|250px|mion|Lá Bastille]] Ceiliúrtar '''Lá Bastille,''' nó '''Lá na Saoirse,''' ar an 14ú Iúil gach bliain sa Fhrainc. Sa [[An Fhrainc|Fhrainc]], tugtar go foirmeálta ''la Fête nationale'' air (fuaimniú Francach: ​[la fɛt nasjɔnal]; an Ceiliúradh Náisiúnta) nó go coitianta agus go dleathach ''le 14 juillet''. == Féach freisin == * [[Réabhlóid na Fraince]], 14 Iúil 1789 * [[Ionsaí Nice, 2016]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-fr}} {{DEFAULTSORT:Lá Bastille}} [[Catagóir:An Fhrainc]] 09x6rzzek4q6issv2pvrhpsul67do4q 0 84905 1320443 1056073 2026-07-13T16:51:34Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1320443 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[aisteoir]] [[Stáit Aontaithe|Meiriceánach]] é '''Kevin Norwood Bacon''' a rugadh ar an [[8 Iúil]] [[1958]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Bacon, Kevin}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1958]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aindiachaithe]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Daoine as Philadelphia]] [[Catagóir:Fir]] 57oq5h6m5efusvxlpo55s34ra470zjk 0 91802 1320480 1318095 2026-07-14T10:54:46Z TGcoa 21229 1320480 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} [[File:Cornelis Verbeeck, A Naval Encounter between Dutch and Spanish Warships, 156252 original.jpg|thumb|right|450px|Gaileon Spáinneach (ar clé) ag scaoileadh le long chogaidh Ísiltíreach (ar dheis). [[Cornelis Verbeeck]], c. 1618/1620]] Long mhór ildeiceanna seoil ba ea an '''gaileon'''. Bhain na Spáinnigh feidhm aisti mar long lasta armtha agus bhain stáit Eorpacha eile feidhm aisti ina dhiaidh sin ón 16ú haois amach. Ba iad na gaileoin na longa ba mhó a úsáideadh mar longa cogaidh iad anuas go dtí na cogaí idir Sasana agus an Ísiltír sa 17ú haois.<ref>Lane, Kris E.. ''Pillaging the Empire: Piracy in the Americas 1500-1750''. M. E. Sharpe, 1998. ISBN 978-0-7656-0257-2</ref> Tá sé áitithe go dtagann ''gaileon'' ó ''galeón'' na Spáinnise, "long armtha thrádála," ó ''galion'' na Fraincise ("long bheag") (13ú haois), ó ''galeão'' na Portaingéilise ("long chogaidh"), ó ''galea'' na Gréigise.<ref>http://www.etymonline.com/index.php?term=galleon</ref> Ba iad na Spáinnigh agus na Portaingéalaigh a rinne na gaileoin ba thoirtiúla agus iad á n-úsáid acu chun trádáil thar sáile; dhéanadh [[gaileon Mhainile|gaileoin Mhainile]] turas gach bliain ar feadh breis is 250 bliain idir na h[[Oileáin Fhilipíneacha]] agus Acapulco i [[Meicsiceo]], ag iompar airgid siar agus amhshíoda soir.<ref name=”gall”>”Galleon” in ''The Encyclopedia Brittanica'': https://www.britannica.com/technology/galleon</ref> [[Íomhá:Galeon Andalucia.jpg|mion|220x220px|El [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]], an gaileon is mó ar domhan, macasamhail gaileon traidisiúnta de chuid na Spáinne ón 17ú haois; thug an longa cuair ar Éirinn in 2026]] == Stair == I lár an 16ú haois rinneadh athmhúnlú ar chabhail an [[carrac|charrac]], long ard luchtmhar. Íslíodh an caiseal tosaigh agus fadaíodh an chabhail i dtreo go raibh an long níos daingne san uisce agus gur laghdaíodh an ghaothsheasmhacht. D’fhág sé seo go raibh an long níos luaithe agus níos so-ionramháilte.<ref name="”navios”">[http://www.revistamilitar.pt/artigo.php?art_id=667] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131107180747/http://www.revistamilitar.pt/artigo.php?art_id=667 |date=2013-11-07 }} "Os Navios e as Técnicas Náuticas Atlânticas nos Séculos XV e XVI": Os Pilares da Estratégia 3C &ndash; Rear Admiral Antonio Silva Ribeiro &ndash; ''Revista Militar''</ref><ref>[http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c11.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170218114018/http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c11.html |date=2017-02-18 }} Galeão &ndash; ''Navegações Portuguesas'', Francisco Contente Domingues</ref> Bhí gob fada uirthi agus caiseal ard tosaigh aici díreach siar ón tosach, deireadh cearnógach aici, trí nó ceathair de chrainn inti a d’iompair coirneoga agus seolta fad loinge, agus sraith nó dhó de ghunnaí aici ar na cliatháin.<ref name="”gall”" /> Sa Phortaingéil, ar a laghad, is minic a bhíodh na carracanna an-mhór (os cionn 1,000 tonna go minic) ach bhíodh na gaileoin faoi bhun 500 tonna de ghnáth, cé go mbíodh gaileoin Mhainile suas le 2,000 tonna. Nuair a tugadh gaileoin isteach in Armáidí Portaingéalacha na hIndia sa chéad cheathrú den 16ú haois baineadh an chuid is mó de na gunnaí as na carracanna agus rinneadh lastlonga díobh, ós iad na gaileoin a bheadh ag troid. Ba iad na captaein [[Pedro Menéndez de Avilés]] agus [[Álvaro de Bazán]] a dhear an chéad ghaileon don Spáinn sna 1550idí.<ref>"The galleon evolved in response to Spain's need for an ocean-crossing cargo ship that could beat off corsairs. Pedro de Menéndez, along with Álvaro de Bazán (hero of Lepanto), is credited with developing the prototypes which had the long hull—and sometimes the oars—of a galley married to the poop and prow of a Portuguese ''nau'' or merchantman. ''Galeones'' were classed as 1-, 2- or 3-deckers, and stepped two or more masts rigged with square sails and topsails (except for a lateen sail on the mizzenmast). Capacity ranged up to 900 tons or more. Menéndez's ''San Pelayo'' of 1565 was a 900-ton galleon which was also called a ''nau'' and ''galeaza''. She carried 77 crewmen, 18 gunners, transported 317 soldiers and 26 families, as well as provisions and cargo. Her armament was iron."— Manucy, Albert C. (1997). ''Menéndez: Pedro Menéndez de Avilés, Captain General of the Ocean Sea''. Pineapple Press, Inc: lch 100.</ref><ref>Walton, Timothy R. (2002).''The Spanish Treasure Fleets.'' Pineapple Press Inc: lch 57. {{ISBN|1-56164-261-4}}</ref><ref>Rinne an Fhrainc agus Sasana aithris ar na longa Ibéaracha agus feidhm á baint as spiairí chuige. Chuaigh saoir loinge Shasana a mbealach féin agus d’fhan na Portaingéalaigh dílis dá modhanna deartha féin anuas go dtí na 1590idí nó níos faide. (João da Gama Pimentel Barata, "O galeão português (1519-1625)," in ''Estudos de Arqueologia Naval'', vol. I, Lisboa, IN-CM, 1989)</ref> Longa ilfheidhmeacha ba ea na gaileoin, agus d’fhéadfaí long den chineál seo a athghléasadh don chogadh seal agus don tsíocháin seal. Nuair a chuaigh [[Armáid na Spáinne]] i ngleic le cabhlach Shasana in 1588 ba ghaileoin iad na príomhlonga cogaidh ar an dá thaobh; bhí gaileoin thapa na Sasanach go maith chun ionsaí, ach bhí buanseasmhacht i ngaileoin luchtmhara na Spáinne i rith an chomhraic agus sna stoirmeacha móra ar an mbealach abhaile, agus tháinig a bhformhór slán. ==Déanamh== [[File:Pintle and gudgeon rudder system scheme.svg|thumb|225x225px|Pionna agus gustún ar stiúir gaileoin]] [[File:English Galleon Model.jpg|220x220px|thumb|Mionsamhail de ghaileon Sasanach le ceithre chrann (ó chlé go deas): <br> Crann deiridh thiar (''bonaventura''), seol laidineach air agus é níos ísle ná an crann deiridh mór. <br> Crann deiridh (níos ísle ná an crann cinn de ghnáth agus seol laidineach air). <br> Crann mór, an crann is airde. Eisean is gaire do lár na loinge má tá breis is trí chrann ann. <br> Crann cinn/tosaigh, an dara crann is airde.]] Ba iad airíonna an ghaileoin an gob fada, an crann agus an crann mór, crann deiridh nó dhá chrann deiridh le slata claonta laidineacha agus an gailearaí cearnógach ceathrún thíos fúthu. Dhéanfaí an chíle as adhmad darach agus na crainn as adhmad péine, agus dhéanfaí an chabhail agus an deic as chrua-adhmaid éagsúla. Cabhail phlainc is mó a bheadh ann. Bhí costas mór ag baint leis an ngnó agus na céadta ceardaí (siuinéirí, lucht leáite pice, gaibhneacha, cúipéirí, saoir loinge) ag obair de lá is d’oíche. Is minic a thagadh lucht gnó le chéile chun íoc as tógáil na loinge, agus dá bhrí sin chuirtí formhór na ngaileon i gceann trádála, cé go n-úsáidfí gaileon gafa mar long chogaidh. Ba é an [[leathchulvairin]] an gunna ba choitianta ar bord gaileoin, cé go bhféadfaí gunna chomh trom le [[gunna leathmhór]] a úsáid. Is iomaí mairnéalach a fuair bás ar bord de thoradh na hainnise agus seal chomh fada sin a chaitheamh ar an turas, agus dá bhrí sin baineadh tairbhe as rigín a ligfeadh do chriú beag an long a thabhairt abhaile. Rinne na gaileoin leagan amach an rigín choirneogaigh a shocrú as sin amach, le crann mór sa lár agus crann cinn a bhí beagán níos ísle, ach baineadh feidhm as seol laidineach chun seoladh níos gaire don ghaoth ná mar a dhéanfadh long choirneogach. Bhí tábhacht leis seo in uiscí cúnga agus go háirithe ar thuras fada nuair choiscfí na céadta míle slí duit ach seoladh cúpla aird den chompás níos gaire don ghaoth seachas bualadh chuige. ==Féach freisin == * El [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]] * [[Coga]] * [[Long fhada na hÉireann]] * [[Gluais de théarmaí seoltóireachta]] * [[Saoirseacht thraidisiúnta loinge]] * [[La Girona (long)|La Girona]] ==Nótaí== {{reflist}} == Tagairtí == {{refbegin|2}} * Alertz, U. (1991) ''Vom Schiffbauhandwerk zur Schiffbautechnik : die Entwicklung neuer Entwurfs- und Konstruktionsmethoden im italienischen Galeerenbau (1400-1700)'', Hamburg : Kovač, {{ISBN|3-925630-56-2}} * Humble, R. and Bergin, M. (1993) ''A 16th Century Galleon'', sraith Inside Story, Hemel Hempstead : Simon & Schuster, {{ISBN|0-7500-1339-7}} * Kirsch, P. (1990) ''The Galleon: the great ships of the Armada era'', London : Conway Maritime, {{ISBN|0-85177-546-2}} * Rutland, J. (1988) ''A Galleon'', 2ú heagrán athcheartaithe, Connaty, M. (eag.), London : Kingfisher, {{ISBN|0-86272-327-2}} * Serrano Mangas, F. (1992) ''Función y evolución del galeón en la carrera de Indias'', Colección Mar y América '''9''', Madrid : Editorial MAPFRE, {{ISBN|84-7100-285-X}} {{refend}} [[Catagóir:Seoltóireacht]] [[Catagóir:Seandálaíocht]] [[Catagóir:Longa]] [[Catagóir:Cabhlaigh]] rjmi739gkm5rmu9kzzr1o8722iupirp 1320484 1320480 2026-07-14T11:21:02Z TGcoa 21229 1320484 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} [[File:Cornelis Verbeeck, A Naval Encounter between Dutch and Spanish Warships, 156252 original.jpg|thumb|right|450px|Gaileon Spáinneach (ar clé) ag scaoileadh le long chogaidh Ísiltíreach (ar dheis). [[Cornelis Verbeeck]], c. 1618/1620]] Long mhór ildeiceanna seoil ba ea an '''gaileon'''. Bhain na Spáinnigh feidhm aisti mar long lasta armtha agus bhain stáit Eorpacha eile feidhm aisti ina dhiaidh sin ón 16ú haois amach. Ba iad na gaileoin na longa ba mhó a úsáideadh mar longa cogaidh iad anuas go dtí na cogaí idir Sasana agus an Ísiltír sa 17ú haois.<ref>Lane, Kris E.. ''Pillaging the Empire: Piracy in the Americas 1500-1750''. M. E. Sharpe, 1998. ISBN 978-0-7656-0257-2</ref> Tá sé áitithe go dtagann ''gaileon'' ó ''galeón'' na Spáinnise, "long armtha thrádála," ó ''galion'' na Fraincise ("long bheag") (13ú haois), ó ''galeão'' na Portaingéilise ("long chogaidh"), ó ''galea'' na Gréigise.<ref>http://www.etymonline.com/index.php?term=galleon</ref> Ba iad na Spáinnigh agus na Portaingéalaigh a rinne na gaileoin ba thoirtiúla agus iad á n-úsáid acu chun trádáil thar sáile; dhéanadh [[gaileon Mhainile|gaileoin Mhainile]] turas gach bliain ar feadh breis is 250 bliain idir na h[[Oileáin Fhilipíneacha]] agus Acapulco i [[Meicsiceo]], ag iompar airgid siar agus amhshíoda soir.<ref name=”gall”>”Galleon” in ''The Encyclopedia Brittanica'': https://www.britannica.com/technology/galleon</ref> [[Íomhá:Galeon Andalucia.jpg|mion|220x220px|El [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]], an gaileon is mó ar domhan, macasamhail gaileon traidisiúnta de chuid na Spáinne ón 17ú haois; thug an longa cuair ar Éirinn in 2026]] == Stair == I lár an 16ú haois rinneadh athmhúnlú ar chabhail an [[carrac|charrac]], long ard luchtmhar. Íslíodh an caiseal tosaigh agus fadaíodh an chabhail i dtreo go raibh an long níos daingne san uisce agus gur laghdaíodh an ghaothsheasmhacht. D’fhág sé seo go raibh an long níos luaithe agus níos so-ionramháilte.<ref name="”navios”">[http://www.revistamilitar.pt/artigo.php?art_id=667] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131107180747/http://www.revistamilitar.pt/artigo.php?art_id=667 |date=2013-11-07 }} "Os Navios e as Técnicas Náuticas Atlânticas nos Séculos XV e XVI": Os Pilares da Estratégia 3C &ndash; Rear Admiral Antonio Silva Ribeiro &ndash; ''Revista Militar''</ref><ref>[http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c11.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170218114018/http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c11.html |date=2017-02-18 }} Galeão &ndash; ''Navegações Portuguesas'', Francisco Contente Domingues</ref> Bhí gob fada uirthi agus caiseal ard tosaigh aici díreach siar ón tosach, deireadh cearnógach aici, trí nó ceathair de chrainn inti a d’iompair coirneoga agus seolta fad loinge, agus sraith nó dhó de ghunnaí aici ar na cliatháin.<ref name="”gall”" /> Sa Phortaingéil, ar a laghad, is minic a bhíodh na carracanna an-mhór (os cionn 1,000 tonna go minic) ach bhíodh na gaileoin faoi bhun 500 tonna de ghnáth, cé go mbíodh gaileoin Mhainile suas le 2,000 tonna. Nuair a tugadh gaileoin isteach in Armáidí Portaingéalacha na hIndia sa chéad cheathrú den 16ú haois baineadh an chuid is mó de na gunnaí as na carracanna agus rinneadh lastlonga díobh, ós iad na gaileoin a bheadh ag troid. Ba iad na captaein [[Pedro Menéndez de Avilés]] agus [[Álvaro de Bazán]] a dhear an chéad ghaileon don Spáinn sna 1550idí.<ref>"The galleon evolved in response to Spain's need for an ocean-crossing cargo ship that could beat off corsairs. Pedro de Menéndez, along with Álvaro de Bazán (hero of Lepanto), is credited with developing the prototypes which had the long hull—and sometimes the oars—of a galley married to the poop and prow of a Portuguese ''nau'' or merchantman. ''Galeones'' were classed as 1-, 2- or 3-deckers, and stepped two or more masts rigged with square sails and topsails (except for a lateen sail on the mizzenmast). Capacity ranged up to 900 tons or more. Menéndez's ''San Pelayo'' of 1565 was a 900-ton galleon which was also called a ''nau'' and ''galeaza''. She carried 77 crewmen, 18 gunners, transported 317 soldiers and 26 families, as well as provisions and cargo. Her armament was iron."— Manucy, Albert C. (1997). ''Menéndez: Pedro Menéndez de Avilés, Captain General of the Ocean Sea''. Pineapple Press, Inc: lch 100.</ref><ref>Walton, Timothy R. (2002).''The Spanish Treasure Fleets.'' Pineapple Press Inc: lch 57. {{ISBN|1-56164-261-4}}</ref><ref>Rinne an Fhrainc agus Sasana aithris ar na longa Ibéaracha agus feidhm á baint as spiairí chuige. Chuaigh saoir loinge Shasana a mbealach féin agus d’fhan na Portaingéalaigh dílis dá modhanna deartha féin anuas go dtí na 1590idí nó níos faide. (João da Gama Pimentel Barata, "O galeão português (1519-1625)," in ''Estudos de Arqueologia Naval'', vol. I, Lisboa, IN-CM, 1989)</ref> Longa ilfheidhmeacha ba ea na gaileoin, agus d’fhéadfaí long den chineál seo a athghléasadh don chogadh seal agus don tsíocháin seal. Nuair a chuaigh [[Armáid na Spáinne]] i ngleic le cabhlach Shasana in 1588 ba ghaileoin iad na príomhlonga cogaidh ar an dá thaobh; bhí gaileoin thapa na Sasanach go maith chun ionsaí, ach bhí buanseasmhacht i ngaileoin luchtmhara na Spáinne i rith an chomhraic agus sna stoirmeacha móra ar an mbealach abhaile, agus tháinig a bhformhór slán. ==Déanamh== [[File:Pintle and gudgeon rudder system scheme.svg|thumb|225x225px|Pionna agus gustún ar stiúir gaileoin]] [[File:English Galleon Model.jpg|220x220px|thumb|Mionsamhail de ghaileon Sasanach le ceithre chrann (ó chlé go deas): <br> Crann deiridh thiar (''bonaventura''), seol laidineach air agus é níos ísle ná an crann deiridh mór. <br> Crann deiridh (níos ísle ná an crann cinn de ghnáth agus seol laidineach air). <br> Crann mór, an crann is airde. Eisean is gaire do lár na loinge má tá breis is trí chrann ann. <br> Crann cinn/tosaigh, an dara crann is airde.]] Ba iad airíonna an ghaileoin an gob fada, an crann agus an crann mór, crann deiridh nó dhá chrann deiridh le slata claonta laidineacha agus an gailearaí cearnógach ceathrún thíos fúthu. Dhéanfaí an chíle as adhmad darach agus na crainn as adhmad péine, agus dhéanfaí an chabhail agus an deic as chrua-adhmaid éagsúla. Cabhail phlainc is mó a bheadh ann. Bhí costas mór ag baint leis an ngnó agus na céadta ceardaí (siuinéirí, lucht leáite pice, gaibhneacha, cúipéirí, saoir loinge) ag obair de lá is d’oíche. Is minic a thagadh lucht gnó le chéile chun íoc as tógáil na loinge, agus dá bhrí sin chuirtí formhór na ngaileon i gceann trádála, cé go n-úsáidfí gaileon gafa mar long chogaidh. Ba é an [[leathchulvairin]] an gunna ba choitianta ar bord gaileoin, cé go bhféadfaí gunna chomh trom le [[gunna leathmhór]] a úsáid. Is iomaí mairnéalach a fuair bás ar bord de thoradh na hainnise agus seal chomh fada sin a chaitheamh ar an turas, agus dá bhrí sin baineadh tairbhe as rigín a ligfeadh do chriú beag an long a thabhairt abhaile. Rinne na gaileoin leagan amach an rigín choirneogaigh a shocrú as sin amach, le crann mór sa lár agus crann cinn a bhí beagán níos ísle, ach baineadh feidhm as seol laidineach chun seoladh níos gaire don ghaoth ná mar a dhéanfadh long choirneogach. Bhí tábhacht leis seo in uiscí cúnga agus go háirithe ar thuras fada nuair choiscfí na céadta míle slí duit ach seoladh cúpla aird den chompás níos gaire don ghaoth seachas bualadh chuige. == 2026: cuairt ar Éirinn == In 2026, sheol El Galeón Andalucía timpeall na hÉireann, chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire|Dhoire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta Dhún na nGall, thar Cheann Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-gaileon-is-mo-ar-domhan-chun-cuairt-a-thabhairt-ar-ghaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=An gaileon is mó ar domhan chun cuairt a thabhairt ar Ghaeltacht Dhún na nGall|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=13 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> ==Féach freisin == * El [[Galeón Andalucia|Galeon Andalucia]] * [[Coga]] * [[Long fhada na hÉireann]] * [[Gluais de théarmaí seoltóireachta]] * [[Saoirseacht thraidisiúnta loinge]] * [[La Girona (long)|La Girona]] ==Nótaí== {{reflist}} == Tagairtí == {{refbegin|2}} * Alertz, U. (1991) ''Vom Schiffbauhandwerk zur Schiffbautechnik : die Entwicklung neuer Entwurfs- und Konstruktionsmethoden im italienischen Galeerenbau (1400-1700)'', Hamburg : Kovač, {{ISBN|3-925630-56-2}} * Humble, R. and Bergin, M. (1993) ''A 16th Century Galleon'', sraith Inside Story, Hemel Hempstead : Simon & Schuster, {{ISBN|0-7500-1339-7}} * Kirsch, P. (1990) ''The Galleon: the great ships of the Armada era'', London : Conway Maritime, {{ISBN|0-85177-546-2}} * Rutland, J. (1988) ''A Galleon'', 2ú heagrán athcheartaithe, Connaty, M. (eag.), London : Kingfisher, {{ISBN|0-86272-327-2}} * Serrano Mangas, F. (1992) ''Función y evolución del galeón en la carrera de Indias'', Colección Mar y América '''9''', Madrid : Editorial MAPFRE, {{ISBN|84-7100-285-X}} {{refend}} [[Catagóir:Seoltóireacht]] [[Catagóir:Seandálaíocht]] [[Catagóir:Longa]] [[Catagóir:Cabhlaigh]] fvkfynvks5a176v6r16b7saw3px08yp 0 93320 1320456 1268705 2026-07-13T22:27:56Z Marcas.oduinn 33120 /* Sanasaíocht */ Nasc 1320456 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Focal na [[Laidin]]é is ea '''''Scoti''''' nó '''''Scotti''''' a tugadh ar na [[Gaeil]],<ref name="Duffy">Duffy, Seán. ''Medieval Ireland: An Encyclopedia''. Routledge, 2005, lch. 698</ref> fianaithe ar dtús sa 3ú haois dhéanach. I dtosach báire, na Gaeil go léir a bhí i gceist leis an bhfocal, nó i [[Éire|nÉirinn]] nó sa [[an Bhreatain|Bhreatain]], ach in an trátha, ach amháin na Gaeil i dtuaisceart na Breataine,<ref name="Duffy"/> a ainmníodh na bharr ''[[Scotia]]''. ==Stair== Faightear luathshampla den fhocal i ''Nomina Provinciarum Omnium'' (Ainmneacha na gCúigí Uile) d'Impireacht na Róimhe, as AD 312. Ag an deireadh, tá liosta treibheanna a measadh gur bhagairt ar an Impireacht iad, san áireamh na ''Scoti'' mar fhocal nua le haghaidh na nGael.<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, ll. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA91 91]-[https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA92 92].</ref> Tá tagairt ann freisin i gcroinic [[Naomh Prosper]], AD 431, ina insíonn sé gur chuir [[Pápa Celestine I]] an t-easpag [[Palladius]] go hÉirinn "''ad Scotti in Christum''" ("chuig na Scotti i gCríost").<ref>M. De Paor, L. De Paor, ''Early Christian Ireland'', Londain, 1958, lch. 27.</ref> Ina dhiaidh sin, tuairiscíodh ó am go ham ruathair na Scotti ag roinnt scríbhneoirí Laidine several go déanach sa 4ú agus luath 5ú haois, mar a bhí [[Pacatus]],<ref>Pacatus, ''Panegyric'' 5.1.</ref> [[Ammianus Marcellinus]],<ref>Ammianus Marcellinus, ''Res Gestae'' XX 1.1; XXVI 4.5; XXVII 8.5.</ref> [[Claudian]]<ref>Claudius Claudianus, ''Panegyricus dictus Honorio Augusto tertium consuli'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/hon3.htm 52–58]</ref><ref>''Panegyricus dictus Honorio Augusto quartum consuli'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/hon4.htm 24–33]</ref><ref>''De consulatu Stilichonis'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/stilicho2.htm II 247–255]</ref><ref>''Epithalamium dictum Honorio Augusto et Mariae'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/nupt.htm 88–90]</ref><ref>''Bellum Geticum'', ll. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/l/roman/texts/Claudian/De_Bello_Gothico*.html 416–418].</ref> agus [[Chronica Gallica 452]].<ref>''Chronica Gallica ad annum'' 452, Gratiani IV (T. Mommsen (eag.), ''Monumenta Germaniae Historica, Auctores antiquissimi'' IX, Berlin, 1892, lch. [http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000798.html?pageNo=646 646] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171001213012/http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000798.html?pageNo=646 |date=2017-10-01 }}).</ref> Aithníodh le gairid dhá thagairt dosna Scotti i litríocht na Gréige (mar Σκόττοι), i saothair [[Epiphanius Salamis|Epiphanius]], Easpag [[Salamis Cipire|Salamis]], den 370s.<ref>P. Rance, [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 Epiphanius of Salamis and the Scotti: new evidence for late Roman-Irish relations], in ''Britannia'' 43 (2012), ll. 227–242.</ref> Molann an fhianaise bhearnach go raibh méadú i ruathair na Scotti i rith na 360idí, le bailchríoch sa "[[Comhcheilg Mhór|Chomhcheilg Mhór]]" sna blianta 367–368, agus as sin amach go dtí deireadh ré na Rómhánach sa Bhreatain c. 410. Ní fios go cruinn nó aithint na ruathairí, nó líon nó láthair na ruathar.<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, ll. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA88 88]-[https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA106 106]</ref><ref>P. Rance, [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 Epiphanius of Salamis and the Scotti: new evidence for late Roman-Irish relations], in ''Britannia'' 43 (2012), ll. 227–242.</ref> Faoin 5ú haois, bhí ríocht Ghaelach an [[Dál Riada|Dál Riada]] tagtha chun cinn in iarthar na Scotia. Ní fios go cruinn conas ar tháinig siad, níos lú líonmhar, i gceannas go cultúrtha agus go polaitiúil ar na [[Cruithnigh]]. In am trátha, tugadh an t-ainm ar cách sa ríocht, agus dá bharr na téarmaí Béarla ''Scot'' (Albach) agus ''Scotland'' ([[Alba]]).<ref name="The Encyclopedia Americana 1919">B. Fitzpatrick, art. Irish Archæological remains, in ''The [[Encyclopedia Americana]]'' XV (1919), lch. [https://archive.org/stream/encyclopediaame05unkngoog/#page/n394/mode/2up/ 327].</ref> ==Sanasaíocht== Is doiléir é sanasaíocht focal na [[Laidin Dhéanach|Laidine déanaí]], ''Scotti''. Níl sé gaolmhar le focal Laidine, agus níl a leithéid ann i [[Teangacha Gaelacha|dteangacha]] na nGael féin mar [[eatnainm]]. Is féidir más fíor gur focal [[Gaeilge Chianach|Gaeilge Cianaí]] ó thús atá ann do cheird nó gníomhaíocht shóisialta, a d'éirigh níos déanaí sa réir sin ina eatnainm. Moladh roinnt sanas agus níltear ar aon intinn fúthu i scoláireacht phríomhshrutha have been conjectured. * Sa 19ú haois, mhol Aonghas MacCoinnich go raibh ''Scoti'' fréamhaithe ón nGaeilge ''Sgaothaich'', .i. "scaoth, slua".<ref>A. MacCoinnich, ''Eachdraidh na h-Alba'', Glasgow, 1867, lch. [https://books.google.be/books?id=04AQAwAAQBAJ&pg=PA18 18]-[https://books.google.be/books?id=04AQAwAAQBAJ&pg=PA19 19].</ref> * De réir ''[[Charles Oman]], tagann an focal ó ''Scuit'', .i. scoite. Chreid sé gur luaigh é do ruathairí díbeartacha Gaelacha, ag moladh gurbh iad na Scotti agus na Gaeil mar bhí na h[[Uigingigh]] agus na [[Lochlannaigh]].<ref>C. Oman, ''A History of England before the Norman Conquest'', London, 1910, lch. [https://archive.org/stream/englandbeforeno00oman#page/n7/mode/2up 157].</ref> * ''Ar na mallaibh, mhol Philip gur ghlac buíon ruathairí an t-ainm ó fhréamh [[Ind-Eopais]]e, *''skot'', ag lua mar fhianaise ann fual Gréigise ''skotos'' (σκότος), le brí "dorchadas, scáth".<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, lch. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA93 93].</ref> * Moladh go bhfuil an focal gaolmhar leis an mBéarla ''scot''<ref>féach [[:en:Scot and lot]]</ref> (mar atá, cáin) agus [[Sean-Lochlainnis]] ''skot''. Searmanas a bhí ann inar aistríodh seilbh talún le píosa cré curtha i n-ucht an seilbheora nua.<ref>J. Truedson Demitz, ''[[Throne of a Thousand Years]]: Chronicles as Told by Erik, Son of Riste, Commemorating Sweden's Monarchy from 995–96 to 1995–1996'', Ludvika – Los Angeles, 1996, lch. 9.</ref> D'fhéadfadh é gur ''scot king'' é Rí [[Olof Skötkonung|Olaf]] den 11ú haois, duine den chéad thaoisigh na Sualainne.<ref>L.O. Lagerqvist – N. Åberg, ''Öknamn och tillnamn på nordiska stormän och kungligheter'', Stockholm, 1997, lch. 23 (sanasaíocht de [[buafhocal|bhuafhocail]] ríthe agus móruasal Nordach).</ref> ==Féach freisin== * [[Attacotti]] * [[Caledonia]] * [[Breatain (logainm)]] * [[Cruithnigh]] * [[Déisi]] * [[Uí Liatháin]] ==Foinsí== * Freeman, Philip (2001), ''Ireland in the Classical World'' (University of Texas Press: Austin, Texas. {{ISBN|978-0-292-72518-8}} * Rance, Philip (2012), [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 'Epiphanius of Salamis and the Scotti]: new evidence for late Roman-Irish relations', ''Britannia'' 43: 227–242 * &mdash; (2015), [https://www.academia.edu/12039539/Irish_in_Y._LE_BOHEC_et_al._edd._The_Encyclopedia_of_the_Roman_Army_Chichester_Malden_MA_2015 'Irish'] in Y. Le Bohec ''et al''. (eag.), ''The Encyclopedia of the Roman Army'' (Wiley-Blackwell: Chichester/Malden, MA, 2015). ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Ancient Ireland]] bjrb0h4t3b30u8nbx6zfg0na4oap2do 1320457 1320456 2026-07-13T22:28:41Z Marcas.oduinn 33120 /* Tagairtí */ Catagóir 1320457 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Focal na [[Laidin]]é is ea '''''Scoti''''' nó '''''Scotti''''' a tugadh ar na [[Gaeil]],<ref name="Duffy">Duffy, Seán. ''Medieval Ireland: An Encyclopedia''. Routledge, 2005, lch. 698</ref> fianaithe ar dtús sa 3ú haois dhéanach. I dtosach báire, na Gaeil go léir a bhí i gceist leis an bhfocal, nó i [[Éire|nÉirinn]] nó sa [[an Bhreatain|Bhreatain]], ach in an trátha, ach amháin na Gaeil i dtuaisceart na Breataine,<ref name="Duffy"/> a ainmníodh na bharr ''[[Scotia]]''. ==Stair== Faightear luathshampla den fhocal i ''Nomina Provinciarum Omnium'' (Ainmneacha na gCúigí Uile) d'Impireacht na Róimhe, as AD 312. Ag an deireadh, tá liosta treibheanna a measadh gur bhagairt ar an Impireacht iad, san áireamh na ''Scoti'' mar fhocal nua le haghaidh na nGael.<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, ll. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA91 91]-[https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA92 92].</ref> Tá tagairt ann freisin i gcroinic [[Naomh Prosper]], AD 431, ina insíonn sé gur chuir [[Pápa Celestine I]] an t-easpag [[Palladius]] go hÉirinn "''ad Scotti in Christum''" ("chuig na Scotti i gCríost").<ref>M. De Paor, L. De Paor, ''Early Christian Ireland'', Londain, 1958, lch. 27.</ref> Ina dhiaidh sin, tuairiscíodh ó am go ham ruathair na Scotti ag roinnt scríbhneoirí Laidine several go déanach sa 4ú agus luath 5ú haois, mar a bhí [[Pacatus]],<ref>Pacatus, ''Panegyric'' 5.1.</ref> [[Ammianus Marcellinus]],<ref>Ammianus Marcellinus, ''Res Gestae'' XX 1.1; XXVI 4.5; XXVII 8.5.</ref> [[Claudian]]<ref>Claudius Claudianus, ''Panegyricus dictus Honorio Augusto tertium consuli'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/hon3.htm 52–58]</ref><ref>''Panegyricus dictus Honorio Augusto quartum consuli'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/hon4.htm 24–33]</ref><ref>''De consulatu Stilichonis'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/stilicho2.htm II 247–255]</ref><ref>''Epithalamium dictum Honorio Augusto et Mariae'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/nupt.htm 88–90]</ref><ref>''Bellum Geticum'', ll. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/l/roman/texts/Claudian/De_Bello_Gothico*.html 416–418].</ref> agus [[Chronica Gallica 452]].<ref>''Chronica Gallica ad annum'' 452, Gratiani IV (T. Mommsen (eag.), ''Monumenta Germaniae Historica, Auctores antiquissimi'' IX, Berlin, 1892, lch. [http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000798.html?pageNo=646 646] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171001213012/http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000798.html?pageNo=646 |date=2017-10-01 }}).</ref> Aithníodh le gairid dhá thagairt dosna Scotti i litríocht na Gréige (mar Σκόττοι), i saothair [[Epiphanius Salamis|Epiphanius]], Easpag [[Salamis Cipire|Salamis]], den 370s.<ref>P. Rance, [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 Epiphanius of Salamis and the Scotti: new evidence for late Roman-Irish relations], in ''Britannia'' 43 (2012), ll. 227–242.</ref> Molann an fhianaise bhearnach go raibh méadú i ruathair na Scotti i rith na 360idí, le bailchríoch sa "[[Comhcheilg Mhór|Chomhcheilg Mhór]]" sna blianta 367–368, agus as sin amach go dtí deireadh ré na Rómhánach sa Bhreatain c. 410. Ní fios go cruinn nó aithint na ruathairí, nó líon nó láthair na ruathar.<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, ll. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA88 88]-[https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA106 106]</ref><ref>P. Rance, [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 Epiphanius of Salamis and the Scotti: new evidence for late Roman-Irish relations], in ''Britannia'' 43 (2012), ll. 227–242.</ref> Faoin 5ú haois, bhí ríocht Ghaelach an [[Dál Riada|Dál Riada]] tagtha chun cinn in iarthar na Scotia. Ní fios go cruinn conas ar tháinig siad, níos lú líonmhar, i gceannas go cultúrtha agus go polaitiúil ar na [[Cruithnigh]]. In am trátha, tugadh an t-ainm ar cách sa ríocht, agus dá bharr na téarmaí Béarla ''Scot'' (Albach) agus ''Scotland'' ([[Alba]]).<ref name="The Encyclopedia Americana 1919">B. Fitzpatrick, art. Irish Archæological remains, in ''The [[Encyclopedia Americana]]'' XV (1919), lch. [https://archive.org/stream/encyclopediaame05unkngoog/#page/n394/mode/2up/ 327].</ref> ==Sanasaíocht== Is doiléir é sanasaíocht focal na [[Laidin Dhéanach|Laidine déanaí]], ''Scotti''. Níl sé gaolmhar le focal Laidine, agus níl a leithéid ann i [[Teangacha Gaelacha|dteangacha]] na nGael féin mar [[eatnainm]]. Is féidir más fíor gur focal [[Gaeilge Chianach|Gaeilge Cianaí]] ó thús atá ann do cheird nó gníomhaíocht shóisialta, a d'éirigh níos déanaí sa réir sin ina eatnainm. Moladh roinnt sanas agus níltear ar aon intinn fúthu i scoláireacht phríomhshrutha have been conjectured. * Sa 19ú haois, mhol Aonghas MacCoinnich go raibh ''Scoti'' fréamhaithe ón nGaeilge ''Sgaothaich'', .i. "scaoth, slua".<ref>A. MacCoinnich, ''Eachdraidh na h-Alba'', Glasgow, 1867, lch. [https://books.google.be/books?id=04AQAwAAQBAJ&pg=PA18 18]-[https://books.google.be/books?id=04AQAwAAQBAJ&pg=PA19 19].</ref> * De réir ''[[Charles Oman]], tagann an focal ó ''Scuit'', .i. scoite. Chreid sé gur luaigh é do ruathairí díbeartacha Gaelacha, ag moladh gurbh iad na Scotti agus na Gaeil mar bhí na h[[Uigingigh]] agus na [[Lochlannaigh]].<ref>C. Oman, ''A History of England before the Norman Conquest'', London, 1910, lch. [https://archive.org/stream/englandbeforeno00oman#page/n7/mode/2up 157].</ref> * ''Ar na mallaibh, mhol Philip gur ghlac buíon ruathairí an t-ainm ó fhréamh [[Ind-Eopais]]e, *''skot'', ag lua mar fhianaise ann fual Gréigise ''skotos'' (σκότος), le brí "dorchadas, scáth".<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, lch. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA93 93].</ref> * Moladh go bhfuil an focal gaolmhar leis an mBéarla ''scot''<ref>féach [[:en:Scot and lot]]</ref> (mar atá, cáin) agus [[Sean-Lochlainnis]] ''skot''. Searmanas a bhí ann inar aistríodh seilbh talún le píosa cré curtha i n-ucht an seilbheora nua.<ref>J. Truedson Demitz, ''[[Throne of a Thousand Years]]: Chronicles as Told by Erik, Son of Riste, Commemorating Sweden's Monarchy from 995–96 to 1995–1996'', Ludvika – Los Angeles, 1996, lch. 9.</ref> D'fhéadfadh é gur ''scot king'' é Rí [[Olof Skötkonung|Olaf]] den 11ú haois, duine den chéad thaoisigh na Sualainne.<ref>L.O. Lagerqvist – N. Åberg, ''Öknamn och tillnamn på nordiska stormän och kungligheter'', Stockholm, 1997, lch. 23 (sanasaíocht de [[buafhocal|bhuafhocail]] ríthe agus móruasal Nordach).</ref> ==Féach freisin== * [[Attacotti]] * [[Caledonia]] * [[Breatain (logainm)]] * [[Cruithnigh]] * [[Déisi]] * [[Uí Liatháin]] ==Foinsí== * Freeman, Philip (2001), ''Ireland in the Classical World'' (University of Texas Press: Austin, Texas. {{ISBN|978-0-292-72518-8}} * Rance, Philip (2012), [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 'Epiphanius of Salamis and the Scotti]: new evidence for late Roman-Irish relations', ''Britannia'' 43: 227–242 * &mdash; (2015), [https://www.academia.edu/12039539/Irish_in_Y._LE_BOHEC_et_al._edd._The_Encyclopedia_of_the_Roman_Army_Chichester_Malden_MA_2015 'Irish'] in Y. Le Bohec ''et al''. (eag.), ''The Encyclopedia of the Roman Army'' (Wiley-Blackwell: Chichester/Malden, MA, 2015). ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:An tSean-Éire]] 9697r9a9q6h401a5pr0tbyhuvhwsi6t 1320459 1320457 2026-07-13T22:54:57Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Typos 1320459 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Focal na [[Laidin|Laidine]] is ea '''''Scoti''''' nó '''''Scotti''''' a tugadh ar na [[Gaeil]],<ref name="Duffy">Duffy, Seán. ''Medieval Ireland: An Encyclopedia''. Routledge, 2005, lch. 698</ref> fianaithe ar dtús sa 3ú haois dhéanach. I dtosach báire, na Gaeil go léir a bhí i gceist leis an bhfocal, nó i [[Éire|nÉirinn]] nó sa [[an Bhreatain|Bhreatain]], ach in am trátha, ach amháin na Gaeil i dtuaisceart na Breataine,<ref name="Duffy"/> a ainmníodh dá bharr ''[[Scotia]]''. ==Stair== Faightear luathshampla den fhocal i ''Nomina Provinciarum Omnium'' (Ainmneacha na gCúigí Uile) d'Impireacht na Róimhe, as AD 312. Ag an deireadh, tá liosta treibheanna a measadh gur bhagairt ar an Impireacht iad, san áireamh na ''Scoti'' mar fhocal nua le haghaidh na nGael.<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, ll. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA91 91]-[https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA92 92].</ref> Tá tagairt ann freisin i gcroinic [[Naomh Prosper]], AD 431, ina insíonn sé gur chuir [[Pápa Celestine I]] an t-easpag [[Palladius]] go hÉirinn "''ad Scotti in Christum''" ("chuig na Scotti i gCríost").<ref>M. De Paor, L. De Paor, ''Early Christian Ireland'', Londain, 1958, lch. 27.</ref> Ina dhiaidh sin, tuairiscíodh ó am go ham ruathair na Scotti ag roinnt scríbhneoirí Laidine several go déanach sa 4ú agus luath 5ú haois, mar a bhí [[Pacatus]],<ref>Pacatus, ''Panegyric'' 5.1.</ref> [[Ammianus Marcellinus]],<ref>Ammianus Marcellinus, ''Res Gestae'' XX 1.1; XXVI 4.5; XXVII 8.5.</ref> [[Claudian]]<ref>Claudius Claudianus, ''Panegyricus dictus Honorio Augusto tertium consuli'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/hon3.htm 52–58]</ref><ref>''Panegyricus dictus Honorio Augusto quartum consuli'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/hon4.htm 24–33]</ref><ref>''De consulatu Stilichonis'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/stilicho2.htm II 247–255]</ref><ref>''Epithalamium dictum Honorio Augusto et Mariae'', ll. [http://www.divusangelus.it/claudianus/nupt.htm 88–90]</ref><ref>''Bellum Geticum'', ll. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/l/roman/texts/Claudian/De_Bello_Gothico*.html 416–418].</ref> agus [[Chronica Gallica 452]].<ref>''Chronica Gallica ad annum'' 452, Gratiani IV (T. Mommsen (eag.), ''Monumenta Germaniae Historica, Auctores antiquissimi'' IX, Berlin, 1892, lch. [http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000798.html?pageNo=646 646] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171001213012/http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00000798.html?pageNo=646 |date=2017-10-01 }}).</ref> Aithníodh le gairid dhá thagairt dosna Scotti i litríocht na Gréige (mar Σκόττοι), i saothair [[Epiphanius Salamis|Epiphanius]], Easpag [[Salamis Cipire|Salamis]], den 370s.<ref>P. Rance, [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 Epiphanius of Salamis and the Scotti: new evidence for late Roman-Irish relations], in ''Britannia'' 43 (2012), ll. 227–242.</ref> Molann an fhianaise bhearnach go raibh méadú i ruathair na Scotti i rith na 360idí, le bailchríoch sa "[[Comhcheilg Mhór|Chomhcheilg Mhór]]" sna blianta 367–368, agus as sin amach go dtí deireadh ré na Rómhánach sa Bhreatain c. 410. Ní fios go cruinn nó aithint na ruathairí, nó líon nó láthair na ruathar.<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, ll. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA88 88]-[https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA106 106]</ref><ref>P. Rance, [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 Epiphanius of Salamis and the Scotti: new evidence for late Roman-Irish relations], in ''Britannia'' 43 (2012), ll. 227–242.</ref> Faoin 5ú haois, bhí ríocht Ghaelach an [[Dál Riada|Dál Riada]] tagtha chun cinn in iarthar na Scotia. Ní fios go cruinn conas ar tháinig siad, níos lú líonmhar, i gceannas go cultúrtha agus go polaitiúil ar na [[Cruithnigh]]. In am trátha, tugadh an t-ainm ar cách sa ríocht, agus dá bharr na téarmaí Béarla ''Scot'' (Albach) agus ''Scotland'' ([[Alba]]).<ref name="The Encyclopedia Americana 1919">B. Fitzpatrick, art. Irish Archæological remains, in ''The [[Encyclopedia Americana]]'' XV (1919), lch. [https://archive.org/stream/encyclopediaame05unkngoog/#page/n394/mode/2up/ 327].</ref> ==Sanasaíocht== Is doiléir é sanasaíocht focal na [[Laidin Dhéanach|Laidine déanaí]], ''Scotti''. Níl sé gaolmhar le focal Laidine, agus níl a leithéid ann i [[Teangacha Gaelacha|dteangacha]] na nGael féin mar [[eatnainm]]. Is féidir más fíor gur focal [[Gaeilge Chianach|Gaeilge Cianaí]] ó thús atá ann do cheird nó gníomhaíocht shóisialta, a d'éirigh níos déanaí sa réir sin ina eatnainm. Moladh roinnt sanas agus níltear ar aon intinn fúthu i scoláireacht phríomhshrutha have been conjectured. * Sa 19ú haois, mhol Aonghas MacCoinnich go raibh ''Scoti'' fréamhaithe ón nGaeilge ''Sgaothaich'', .i. "scaoth, slua".<ref>A. MacCoinnich, ''Eachdraidh na h-Alba'', Glasgow, 1867, lch. [https://books.google.be/books?id=04AQAwAAQBAJ&pg=PA18 18]-[https://books.google.be/books?id=04AQAwAAQBAJ&pg=PA19 19].</ref> * De réir ''[[Charles Oman]], tagann an focal ó ''Scuit'', .i. scoite. Chreid sé gur luaigh é do ruathairí díbeartacha Gaelacha, ag moladh gurbh iad na Scotti agus na Gaeil mar bhí na h[[Uigingigh]] agus na [[Lochlannaigh]].<ref>C. Oman, ''A History of England before the Norman Conquest'', London, 1910, lch. [https://archive.org/stream/englandbeforeno00oman#page/n7/mode/2up 157].</ref> * ''Ar na mallaibh, mhol Philip gur ghlac buíon ruathairí an t-ainm ó fhréamh [[Ind-Eopais]]e, *''skot'', ag lua mar fhianaise ann fual Gréigise ''skotos'' (σκότος), le brí "dorchadas, scáth".<ref>P. Freeman, ''Ireland and the Classical World'', Austin, 2001, lch. [https://books.google.be/books?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA93 93].</ref> * Moladh go bhfuil an focal gaolmhar leis an mBéarla ''scot''<ref>féach [[:en:Scot and lot]]</ref> (mar atá, cáin) agus [[Sean-Lochlainnis]] ''skot''. Searmanas a bhí ann inar aistríodh seilbh talún le píosa cré curtha i n-ucht an seilbheora nua.<ref>J. Truedson Demitz, ''[[Throne of a Thousand Years]]: Chronicles as Told by Erik, Son of Riste, Commemorating Sweden's Monarchy from 995–96 to 1995–1996'', Ludvika – Los Angeles, 1996, lch. 9.</ref> D'fhéadfadh é gur ''scot king'' é Rí [[Olof Skötkonung|Olaf]] den 11ú haois, duine den chéad thaoisigh na Sualainne.<ref>L.O. Lagerqvist – N. Åberg, ''Öknamn och tillnamn på nordiska stormän och kungligheter'', Stockholm, 1997, lch. 23 (sanasaíocht de [[buafhocal|bhuafhocail]] ríthe agus móruasal Nordach).</ref> ==Féach freisin== * [[Attacotti]] * [[Caledonia]] * [[Breatain (logainm)]] * [[Cruithnigh]] * [[Déisi]] * [[Uí Liatháin]] ==Foinsí== * Freeman, Philip (2001), ''Ireland in the Classical World'' (University of Texas Press: Austin, Texas. {{ISBN|978-0-292-72518-8}} * Rance, Philip (2012), [https://www.academia.edu/3676904/Epiphanius_of_Salamis_and_the_Scotti_new_evidence_for_late_Roman-Irish_relations_Britannia_43_2012_227-242 'Epiphanius of Salamis and the Scotti]: new evidence for late Roman-Irish relations', ''Britannia'' 43: 227–242 * &mdash; (2015), [https://www.academia.edu/12039539/Irish_in_Y._LE_BOHEC_et_al._edd._The_Encyclopedia_of_the_Roman_Army_Chichester_Malden_MA_2015 'Irish'] in Y. Le Bohec ''et al''. (eag.), ''The Encyclopedia of the Roman Army'' (Wiley-Blackwell: Chichester/Malden, MA, 2015). ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:An tSean-Éire]] c42jdxqqdyxw6z656q30rtsyz39wg7x 0 93369 1320472 1229460 2026-07-14T07:37:37Z Marcas.oduinn 33120 /* Úsáid bhunúsach */ Typo 1320472 wikitext text/x-wiki Ainm Laidine is ea '''Caledonia''' (an Chaladóin) a ghlaoigh na [[Rómhánaigh]] ar an tír ar thaobh ó thuaidh de chúige ''[[An Bhreatain Rómhánach|Britannia]]'', arbh ionann go garbh agus [[Alba]] an lae inniu. Ó am go ham, áfach, ba chuid d'Impireacht na Róimhe é an chuid sin de dheisceart na Caladóine, chomh fada ó thuaidh is an [[Balla Antonine]]. Sa lá atá inniu ann, feictear é ach amháin mar ainm rómánsach nó fileata d'Albain go léir. ==Sanasaíocht== Is dócha é go bhfuil an focal fréamhaith ó fhoinse [[Teangacha Ceilteacha|P-Ceiltis]]e. De réir Zimmer (2006), tá ''Caledonia'' fréamhaithe ón ainm treibhe ''Caledones'' (nó ''Calīdones''), a thugann sé mar shanas "'le cosa crua', ag lua seasmhachta", óna fréamhacha [[Prótai-Cheiltis]]e ''*kal-'', "crua" agus ''*φēdo-'', "cos".{{sfn|Zimmer|2006|pp=163–167}} Ar an mbealach céanna, molann Moffat (2005) go bhfuil gaol ann idir an t-ainm agus an focal [[Breatnais]]e ''caled'', "crua", ag lua b'fhéidir nó an tír chreagach nó cruas na ndaoine.{{sfn|Moffat|2005|p=22}} Deir Keay agus Keay (1994) ámh gurb amhlaidh é gur réamhCheilteach é an focal.{{sfn|Keay|Keay|1994|p=123}} ==Úsáid bhunúsach== Mar a d'úsáideadh [[Tacitus]], [[Tolamaes]], [[Lucan]] agus [[Plinias Mór]] an t-ainm, ''Pictavia'' nó Tír na [[Cruithnigh|gCruithneach]] a bhíodh i gceist, an Alba den chuid is mó sa lá atá inniu ann, taobh ó thuaidh den [[Balla Haidrian|Bhalla Haidrian]] (cé go bhfuil an balla úd laistigh de [[Sasana|Shasana]] inniu).{{sfn|Moffat|2005|pp=21-22}} [[Íomhá:Schiehallion NW ridge.jpg|mion|200px|Droim iarthuaiscirt de ''[[Sìdh Chailleann]]''.]] Faightear ainm na gCaladónach i [[Logainmneacha na Gaeilge|logainmneacha]], amhail is [[Dùn Chailleann]] agus b'fhéidir an sliabh ''[[Sìdh Chailleann]]''.{{sfn|Bennet|1985|p=26}}{{sfn|Watson|2004|p=21}} De réir ''[[Historia Brittonum]]'', foraois in Albain ba ea suíomh an seachtú catha de [[Rí Artúr]], darbh ainm ''Coit Celidon'' as Sean-Bhreatnaise.{{sfn|Lacy|Ashe|Mancoff|1997|p=298}}{{sfn|Koch|2006|p=332}} ==Foinsí== * {{ cite book | title = The Ecclesiastical History of the English People; The Greater Chronicle; Bede's Letter to Egbert | publisher = Oxford University Press | author = [[Bede]], the Venerable Saint | editor1-first = Judith | editor1-last = McClure | editor2-first = Roger | editor2-last = Collins | series = World's Classics | year = 1999 | origyear = 731 | isbn = 0-19-283866-0 | ref = harv | url-access = registration | url = https://archive.org/details/ecclesiasticalhi00bede_1 }} * {{ cite book | title = The Munros | url = https://archive.org/details/munrosscottishmo0000unse | publisher = Scottish Mountaineering Trust | location = Glasgow | editor-first = Donald J. | editor-last = Bennet | year = 1985 | isbn = 0-907521-13-4 | ref = harv }} * {{ cite book | title = Scotland After the Ice Age: Environment, Archaeology and History, 8000 BC — AD 1000 | url = https://archive.org/details/scotlandafterice0000unse | chapter = The Roman Presence: Brief Interludes | publisher = Edinburgh University Press | first = William S. | last = Hanson | editor1-first = Kevin J. | editor1-last = Edwards | editor2-first = Ian B. M. | editor2-last = Ralston | year = 2003 | isbn = 0-7486-1736-1 | ref = harv }} * {{cite book | first = Francis | last = Haverfield | title = Encyclopædia Britannica | authorlink = Francis J. Haverfield | year = 1911 | volume = 4 | page = 987 | ref = harv }} * {{ cite book | title = [[Collins Encyclopaedia of Scotland]] | publisher = HarperCollins | location = Londain | first1 = John | last1 = Keay | author1-link = John Keay | first2 = Julia | last2 = Keay | year = 1994 | isbn = 0-00-255082-2 | ref = harv }} * {{ cite book | title = Celtic Culture: A Historical Encyclopedia | url = https://books.google.com/books?id=f899xH_quaMC&lpg=PA907&pg=PA332 | publisher = [[ABC-CLIO]] | first = John T. | last = Koch | authorlink = John T. Koch | volume = 1 | year = 2006 | isbn = 1-85109-440-7 | ref = harv }} * {{ cite book | title = The Arthurian Handbook | url = https://archive.org/details/arthurianhandboo0000lacy_g6o3 | publisher = Garland | first1 = Norris J. | last1 = Lacy | first2 = Geoffrey | last2 = Ashe | first3 = Debra N. | last3 = Mancoff | edition = 2a | year = 1997 | isbn = 0-8153-2082-5 | ref = harv }} * {{ cite book | title = Before Scotland: The Story of Scotland Before History | url = https://archive.org/details/beforescotlandst0000moff | publisher = Thames & Hudson | location = London | first = Alistair | last = Moffat | authorlink = Alistair Moffat | year = 2005 | isbn = 0-500-05133-X | ref = harv }} * {{ cite book | title = A History of the Native Woodlands of Scotland, 1500 — 1920 | publisher = Edinburgh University Press | first1 = T. C. | last1 = Smout | author1-link = Christopher Smout | first2 = Alan R. | last2 = MacDonald | first3 = Fiona | last3 = Watson | author3-link = Fiona Watson (historian) | year = 2007 | isbn = 978-0-7486-3294-7 | ref = harv }} * {{ cite book | title = The Celtic Placenames of Scotland | publisher = Birlinn | location = Edinburgh | first = William J. | last = Watson | authorlink = William J. Watson | year = 2004 | origyear = 1926 | isbn = 1-84158-323-5 | ref = harv }} * {{cite journal | url = https://www.academia.edu/4135527/2006_Some_Names_and_Epithets_in_Culhwch_ac_Olwen_ | title = Some Names and Epithets in ''Culhwch ac Olwen'' | journal = Studi Celtici | first = Stefan | last = Zimmer | volume = 3 | pages = 163–179 | year = 2006 | origyear = 2004 | ref = harv }} ==Naisc sheachtracha== * ''[http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 Anglia Scotia et Hibernia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903053613/http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=6527 |date=2014-09-03 }}'' - léarscáil an cheantair, 1628, le Mercator agus Hondius * ''[https://karma-games.com/ Clans of Caledonia]'' - cluiche cláir straitéise bunaithe ar stair na hAlban ==Tagairtí== {{reflist}} qglointzrbggfwjemp6bz34rj0qa8ca 0 94812 1320470 1320401 2026-07-14T01:08:51Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320470 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is scríbhneoir agus iriseoir dátheangach [[Éire|Éireannach]] agus bainisteoir [[Na meáin shóisialta|meán sóisialta]] í '''Úna-Minh Chaomhánach''', a rugadh sa bhliain 1991. == Luath Stair == Rugadh Úna-Minh Chaomhánach i [[Vítneam]] sa bhliain 1991 agus trí lá ina dhiaidh sin, bhuail sí lena máthair uchtála Nóirín Ní Chíobháin i [[Hanoi]]. Ba mhúinteoir bunscoile as [[Trá Lí]], [[Contae Chiarraí|Co. Chiarraí]] í Nóirín. Nuair a bhí Úna-Minh sé seachtaine d'aois tógadh chuig a baile nua in Éirinn í. Thóg Nóirín agus a seanathair, Pádraig Ó Cíobháin, í le Gaeilge agus le Béarla. Choinnigh sí uirthi ag déanamh staidéir ar an nGaeilge in [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]] agus ghnóthaigh sí céim i nGaeilge agus Iriseoireacht.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/regionals/kerryman/lifestyle/cead-mile-failte-38643733.html|teideal=Céad míle fáilte?|language=en|work=independent|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.justice.ie/en/JELR/Pages/PR20000115|teideal=Action Plan Against Racism for Ireland to be drawn up by new independent Anti-Racism Committee|údar=The Department of Justice and Equality|language=en|work=The Department of Justice and Equality|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> == Ciníochas == I mBaile Átha Cliath, ar an 30ú Bealtaine 2013, bhí Úna-Minh ag seasamh ar [[Sráid Phairneill|Shráid Parnell]] nuair a tháinig buachaill as drong déagóirí agus rug sé greim ar a héadan is chaith seile léi agus é ag tabhairt íde ciníoch di. An freagra a thug sí air sin agus ar mhórán ócáidí eile cosúil leis sin nuair a bhraith sí ciníochas, ná feachtas a thosú ar an gcóras giolcaireachta [[Twitter]] ag ceiliúradh éagsúlacht na nÉireannach. De réir a leabhair ''Anseo'' rinne na meáin an eachtra sin a thuairisciú agus scaipeadh an scéal go mear in Éirinn.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dailyedge.ie/una-minh-kavanagh-3347592-Apr2017/|teideal=This Kerry woman was sick of being asked why she looked 'different' - so she set up a project about Irish diversity|work=www.dailyedge.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/people/they-called-me-a-chink-and-spat-at-me-no-one-helped-1.1413335|teideal=They called me a Chink and spat at me. No one helped|údar=Una-Minh Kavanagh|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/una-minh-kavanagh-racial-attack-spat-on-932376-May2013/|teideal=Young woman racially abused and spat on in Dublin city centre|údar=Hugh O'Connell|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> == Obair agus Saothar == Oibríonn Úna-Minh mar shaoririseoir agus mar chruthaitheoir inneachair. D'oibrigh sí do [[TG4]] agus leis an gceardchumann [[Fórsa (ceardchumann)|Fórsa]]. Le maoiniú óna leathanach [[Patreon]] cruthaíonn sí físeáin i nGaeilge do [[YouTube]] ar chluichíocht agus ar a cuid taisteal. Maoinítear na físeáin seo. Tá sí ina ball den Choiste Frithchiníochais freisin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Anseo! Úna-Minh Kavanagh on being positive & saying no to racism|url=https://www.rte.ie/culture/2020/0108/1105056-anseo-una-minh-kavanagh-on-being-positive-saying-no-to-racism/|date=2020-01-08|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/arid-30825206.html|teideal=Online Lives: Úna-Minh Kavanagh|dáta=2018-01-29|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rsvplive.ie/life/kerrys-most-influential-women-home-20827300|teideal=Kerry's most influential women at home and abroad|údar=Elaine Kinsella|dáta=2019-11-06|work=RSVP Live|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pressreader.com/ireland/hot-press/20191127/283111365812031|teideal=PressReader.com - Your favorite newspapers and magazines.|work=www.pressreader.com|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://traleetoday.ie/una-minh-kavanagh-to-launch-first-book-in-tralee-next-week/|teideal=Úna-Minh Kavanagh To Launch First Book In Tralee Next Week|dáta=2019-10-15|language=en-US|work=traleetoday.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> Chruthaigh Úna-Minh blag ar a haistear mórthimpeall Éireann lena máthair agus scríobh sí leabhar faoin a bheith á tógáil le Gaeilge, a grá don teanga agus déileáil le caillteanas, le cumha agus le ciníochas.<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/every-day-is-mothers-day-as-duo-travel-the-world-together-0grv8b733|teideal=Every day is mother’s day as duo travel the world together|údar=Shauna Bowers|language=en|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/anseo-a-beautiful-book-interweaving-family-race-gaeilge-and-social-media-1.4083052|teideal=Anseo: a beautiful book interweaving family, race, Gaeilge and social media|údar=Eoin O. Broin|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dailyedge.ie/una-minh-kavanagh-gaeilgeoir-3263023-Feb2017/|teideal=This Gaeilgeoir had the best response for a man who questioned her 'Irishness'|work=www.dailyedge.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://traleetoday.ie/una-minh-kavanagh-to-launch-first-book-in-tralee-next-week/|teideal=Úna-Minh Kavanagh To Launch First Book In Tralee Next Week|dáta=2019-10-15|language=en-US|work=traleetoday.ie|dátarochtana=2020-10-08}}</ref> == Leabharliosta == * ''[https://www.newisland.ie/nonfiction/anseo ANSEO: An Unconventional Irish Memoir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201006183707/https://www.newisland.ie/nonfiction/anseo |date=2020-10-06 }}''. New Island Books. Deireadh Fómhair 16, 2019. <nowiki>ISBN 1848407491</nowiki>. *''DIY Gaeilge: 150 Online Irish Language Resources''. *''DIY Gaeilge Part Two: 50 More Irish Language Resources''. *''Experience Ireland''. Lonely Planet. Márta 2022. <nowiki>ISBN 9781838694692</nowiki>. == Tagairtí == {{Reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Caomhanach, UnaMinh}} [[Catagóir:Tionchairí ar líne]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Litríocht taistil Éireannach]] [[Catagóir:Litríocht taistil na Gaeilge]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1991]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Chathair Átha Cliath]] 8bcj3pfsauz6y398ife1bz7p9mfcavr 10 101227 1320439 1320234 2026-07-13T16:22:10Z Alison 570 ++ 1320439 wikitext text/x-wiki __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ {{Cmbox |type=notice |image=[[File:Twemoji 1f527.svg|35px|link=|alt=]] |text=<div>Is '''[[:en:Wikipedia:Categorization#Wikipedia administrative categories|catagóir riaracháin]]''' í seo, rud a úsáidtear chun cothabháil a dhéanamh ar an Vicipéid. Ní haon chuid den chiclipéid í agus tá leathanaigh inti [[:en:Wikipedia:What is an article?|nach ailt iad]], é sin nó rangaítear na hailt inti de réir stádais in áit ábhair. Ná cuirtear an chatagóir seo isteach i gcatagóirí ábhair (ach amháin catagóirí riaracháin [[:en:Wikipedia:Categorization#Eponymous categories|eapainmneacha]], leis an [[:en:Wikipedia:Categorization#Sort_keys|eochair sórtála]] Ω).</div>{{#if:{{Yesno|{{{container|}}}}}| <div>IS '''[[:Catagóir:Catagóirí coimeádán|catagóir coimeádán]] é seo'''. Due to its scope, '''it should only contain [[WP:SUBCAT|subcategories]]'''.</div>{{#ifeq:{{{container_category|}}}|no||{{Category other|{{{category|[[Catagóir:Catagóirí coimeádán]]}}}}}}}}}{{#if:{{Yesno|{{{tracking|}}}}}|__HIDDENCAT__ <div>Is '''[[:Category:Catagóirí le haghaidh rianú|catagóir le haghaidh rianú]] é seo'''. It builds and maintains a list of pages primarily for the sake of the list itself. They are not part of the '''[[Wikipedia:Categorization|encyclopedia's categorization scheme]]'''.</div> {{#if:{{{purpose|}}}{{{description|}}}|<div>{{{purpose|{{{description}}}}}}</div>}}<div> * This category is '''[[Wikipedia:Categorization#Hiding categories|hidden]]''' on its [[:Category:Hidden categories|member pages]]&mdash;unless the corresponding [[Special:Preferences|user preference]] (appearance → show hidden categories) is set. * These categories can be used to track, build and organize lists of pages needing "attention ''en masse''" (for example, pages using deprecated syntax), or that may need to be edited at someone's earliest convenience. * These categories also serve to aggregate members of several lists or sub-categories into a larger, more efficient list (''discriminated by classifications'').</div>{{#ifeq:{{{tracking_category|}}}|no||{{Category other|{{{category|[[Catagóir:Catagóirí le haghaidh rianú]]}}}}}}}|{{#if:{{Yesno|{{{hidden|}}}}}|__HIDDENCAT__ <div>Is '''[[:Catagóir:Catagóirí folaithe|catagóirí folaithe]] é seo'''. It is not shown on its member pages, unless the corresponding [[Special:Preferences|user preference]] (appearance → show hidden categories) is set.</div>}}}}{{#if:{{Yesno|{{{empty|}}}}}|{{Possibly empty category|hide=true}} <div><span class="sysop-show" style="font-size:15px;">'''Administrators: Please do not delete this category even if it is empty!'''</span> This category may be empty occasionally or even most of the time. {{{empty_text|}}}</div>}}{{#if:{{Yesno|{{{polluted|}}}}}|{{Polluted category}}}} |imageright={{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|}}}}}}|{{Shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|}}}}}}|{{{shortcut2|}}}|{{{shortcut3|}}}|{{{shortcut4|}}}|{{{shortcut5|}}}}}}} }}<includeonly>{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}}|false|{{Single namespace|category}}{{#if:{{{desc|}}}{{{1|}}}|<br /><div style="text-align: left;">{{{alt|{{{ALTTEXT|'''Description''':}}}}}} {{{desc|{{{1|}}}}}}</div>}}|<!-- Category suppressed -->}}</includeonly><noinclude>{{Doiciméadú}}[[Catagóir:Teimpléid]]</noinclude> 7pcbplhocsbw3fd0tzr4wrkc9elj37b 1320440 1320439 2026-07-13T16:23:50Z Alison 570 ? 1320440 wikitext text/x-wiki __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ {{Cmbox |type=notice |image=[[File:Twemoji 1f527.svg|35px|link=|alt=]] |text=<div>Is '''[[:en:Wikipedia:Categorization#Wikipedia administrative categories|catagóir riaracháin]]''' í seo, rud a úsáidtear chun cothabháil a dhéanamh ar an Vicipéid. Ní haon chuid den chiclipéid í agus tá leathanaigh inti [[:en:Wikipedia:What is an article?|nach ailt iad]], é sin nó rangaítear na hailt inti de réir stádais in áit ábhair. Ná cuirtear an chatagóir seo isteach i gcatagóirí ábhair (ach amháin catagóirí riaracháin [[:en:Wikipedia:Categorization#Eponymous categories|eapainmneacha]], leis an [[:en:Wikipedia:Categorization#Sort_keys|eochair sórtála]]).</div>{{#if:{{Yesno|{{{container|}}}}}| <div>IS '''[[:Catagóir:Catagóirí coimeádán|catagóir coimeádán]] é seo'''. Due to its scope, '''it should only contain [[WP:SUBCAT|subcategories]]'''.</div>{{#ifeq:{{{container_category|}}}|no||{{Category other|{{{category|[[Catagóir:Catagóirí coimeádán]]}}}}}}}}}{{#if:{{Yesno|{{{tracking|}}}}}|__HIDDENCAT__ <div>Is '''[[:Category:Catagóirí le haghaidh rianú|catagóir le haghaidh rianú]] é seo'''. It builds and maintains a list of pages primarily for the sake of the list itself. They are not part of the '''[[Wikipedia:Categorization|encyclopedia's categorization scheme]]'''.</div> {{#if:{{{purpose|}}}{{{description|}}}|<div>{{{purpose|{{{description}}}}}}</div>}}<div> * This category is '''[[Wikipedia:Categorization#Hiding categories|hidden]]''' on its [[:Category:Hidden categories|member pages]]&mdash;unless the corresponding [[Special:Preferences|user preference]] (appearance → show hidden categories) is set. * These categories can be used to track, build and organize lists of pages needing "attention ''en masse''" (for example, pages using deprecated syntax), or that may need to be edited at someone's earliest convenience. * These categories also serve to aggregate members of several lists or sub-categories into a larger, more efficient list (''discriminated by classifications'').</div>{{#ifeq:{{{tracking_category|}}}|no||{{Category other|{{{category|[[Catagóir:Catagóirí le haghaidh rianú]]}}}}}}}|{{#if:{{Yesno|{{{hidden|}}}}}|__HIDDENCAT__ <div>Is '''[[:Catagóir:Catagóirí folaithe|catagóirí folaithe]] é seo'''. It is not shown on its member pages, unless the corresponding [[Special:Preferences|user preference]] (appearance → show hidden categories) is set.</div>}}}}{{#if:{{Yesno|{{{empty|}}}}}|{{Possibly empty category|hide=true}} <div><span class="sysop-show" style="font-size:15px;">'''Administrators: Please do not delete this category even if it is empty!'''</span> This category may be empty occasionally or even most of the time. {{{empty_text|}}}</div>}}{{#if:{{Yesno|{{{polluted|}}}}}|{{Polluted category}}}} |imageright={{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|}}}}}}|{{Shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|}}}}}}|{{{shortcut2|}}}|{{{shortcut3|}}}|{{{shortcut4|}}}|{{{shortcut5|}}}}}}} }}<includeonly>{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}}|false|{{Single namespace|category}}{{#if:{{{desc|}}}{{{1|}}}|<br /><div style="text-align: left;">{{{alt|{{{ALTTEXT|'''Description''':}}}}}} {{{desc|{{{1|}}}}}}</div>}}|<!-- Category suppressed -->}}</includeonly><noinclude>{{Doiciméadú}}[[Catagóir:Teimpléid]]</noinclude> tmwm4g5zu7goksy7qij22eimntg2a1c 0 107197 1320476 1307867 2026-07-14T08:33:46Z ~2026-39595-10 75682 /* */ 1320476 wikitext text/x-wiki Seo liosta de na leabhair Ghaeilge is mó focal nó leathanach. D'fhoilsigh [[Coiscéim]] an leabhar Gaeilge is mó riamh - Logainmneacha Mhaigh Eo - leis an [[Dr. Fiachra Mac Gabhann]] (nach maireann) 3,500 logainm le 7,500 leathanach. Tá 2.5 milliún focal ann thar 13 imleabhar. ==Leabhair fhada eile== * >600k focal in “Fréamh an Eolais” leis an Oll. Matt Hussey * Thart ar 900k focal i mBíobla Uí Fhiannachta * > 2.2 milliún focal in “Croidhe Cainnte Ciarraighe”, cé nár cuireadh i gcló riamh é forasnagaeilge.ie/angum/wp-conte… * >3.6 milliún focal scríofa ar Twitter ag an tweetálaí is bisiúla @aonghusoha * [[An Bíobla]] * [[An Séimhiú ar an ainm briathra agus ar an ainmfhocal éiginnte sa ghinideach ar lorg ainmfhocail eile]], Mícheál Ó Cearúil, 2016. * [[Aisling Ghéar – Na Stíobhartaigh agus an tAos Léinn, 1603-1788]], le Breandán Ó Buachalla, toirtiúil go maith freisin 808 lch * [[An tÚrscéal Gaeilge]], [[An Clóchomhar]], [[Alan Titley]] * [[Fréamh an Eolais]] Ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta, [[An tOllamh Matt Hussey]], [[Coiscéim]] [[2011]] 730 lch * [[Stair na Gaeilge]]: in ómós do Pádraig Ó Fiannachta. Clúdach Kim McCone. Roinn na Sean-Ghaeilge, Coláiste Phádraig, 1994, 905 lch * [[Éire mar ba mhian le...]] [[Domhnall Ó Lubhlaí]] 1000+ lch * 700+ lch i "Beatha T. Wolfe Tone" * Leabhar Mór na nAmhrán * Análacha na gCeithre Máistrí * Lámh Láidir le [[Joe Steve]], úrscéal téagartha * Pobal na Gaeltachta – A scéal agus a dhán * [[Cluiche na Corónach]] ~330k focal * Thart ar 600 lch i bh[[Foras Feasa ar Éirinn]] (dhá imleabhar) * Féilscríbhinn Chathail Uí Ainle * Scéal na hiomána, Liam Ó Caithnia * Scéal na Peile, Liam Ó Caithnia * Ba é [[Méirscrí na Treibhe]] le Alan Titley an t-úrscéal is mó focal, de réir ríomh an údair sna 90idí. * An tsraith Beathaisnéis - [[ainm.ie]] * Dialanna an Ríordánaigh, an saothar is faide i nGaeilge ach iad a fhoilsiú. * Tá Súil Eile le Seán Tadhg Ó Gairbhí timpeall 100,000 focal. * [[Bealach na Spáinneach]] * Ó Muraíle (Nollaig): Leabhar mór na ngenealach: The great book of Irish genealogies, compiled (1645–66) by Dubhaltach Mac Fhirbhisigh / edited with translation and indexes by Nollaig Ó Muraíle. De Búrca, 2003. * Teasáras Gaeilge–Béarla le Garry Bannister, eagrán nua iomlánaithe de mhórshaothar an údair aitheanta. Beagnach 700,000 focal ann, 1088 leathanach, Mórshaothar tagartha, Treoir ghramadaí, Clúdach crua. * ''Ó Aois go hAois: Dánta 1970–2025'', [[Cathal Ó Searcaigh]], [[Arlen House]], 900 lch Piaras Béaslaí' le Pádraig Ó Siadhail [[catagóir:Leabhair Ghaeilge]] [[catagóir:An Ghaeilge]] {{DEFAULTSORT:leabhair Ghaeilge is faide, Na}} 3osudns5ka7dwwh2yu0actf12kvpck2 0 119937 1320444 1320070 2026-07-13T19:40:20Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320444 wikitext text/x-wiki {{Glanadh}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is sraith [[manga]] Seapánach é "'''The Disastrous Life of Saiki K.'''" ({{Lang-ja|斉木楠雄のΨ難}}, Hepburn: ''Saiki Kusuo no Sai-nan'') a scríobh agus a tharraingíonn le Shūichi Asō. Tar éis sraith chaibidil one-shot a foilsíodh ó 2010 go 2011, cuireadh an manga ar shraith in iris manga shōnen Shueisha '''''"Weekly Shōnen Jump"''''' ó Bhealtaine 2012 go Feabhra 2018. Is sraith teilifís [[anime]] a raibh cóiriú ar manga a léiriú le [[J.C.Staff]], ag rith ó Iúil 2016 go Noillaig 2018. Scannán craoladh beo a stiúradh le Yuichi Fukuda and bhí [[Kento Yamazaki]] sa phríomhpháirt ag [[Columbia Pictures]] ([[Sony Pictures Entertainment Japan]]) agus [[Asmik Ace]] cuireadh sé ar fáil i rith Deireadh Fómhair 2017.<ref name="natalie160801">{{Lua idirlín|url=https://natalie.mu/eiga/news/196418|teideal=山崎賢人が「斉木楠雄のΨ難」で主演、監督は「銀魂」も手がける福田雄一|údar=Natasha Inc|language=ja|work=映画ナタリー|dátarochtana=2025-06-26|archivedate=2018-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181111195405/https://natalie.mu/eiga/news/196418}}</ref> Sraith anime le sé eipeasóid ainm a chur ar "'''''The Disastrous Life of Saiki K.: Reawakened'''" a'' craoladh ''ar'' [[Netflix]] i Nollaig 2019. Moladh an tsraith "'''''The Disastrous Life of Saiki K."''''' agus '''"''Disastrous Life of Saiki K.: Reawakened"''''' go mór as a cuid aisteoirí glórtha cumasacha, a scéalaíocht tharraingteach agus a ghreann nathánach == Réamhleagan == Is Dálta ard-scoile é Kusuo Saiki le Rún mór—Tá an-chuid cumhacht Síceach díffrúla aige ar nós [[sícicinéis]] agus [[Teileapórtáil chandamach|teileapórtáil]]. Cuireann Kusuo trioblóid air féin le a chuid cumhacht a choinnigh faoi cheilt ar dhaoine, mar ba mhaith leis gnáth saol a fháil; Mar shampla in [https://saikikusuo-no-psinan.fandom.com/wiki/An_Ugly_Bolt_Out_of_the_Blue eipeasóid 11 séasúr 2.]. I rith an straith, Faigheann Kusuo go minic é féin i cás coiméideach ina úsáideann sé a chuid cumhacht chun an suíomh a ceartú. Isteach an seó, tá go leor carachtair uathúla ann, gach duine le a bhfadhbanna féin. Faoi dheireadh, faigheann Kusuo "limiter" óna dheartháir níos sine go ag baint a chumas síceach. Ach sa deireadh, faigheann sé a chumas arís. == Meáin == === Manga === {{Féach freisin|List of The Disastrous Life of Saiki K. chapters{{!}}List of ''The Disastrous Life of Saiki K.'' chapters}} Scríobh agus léirigh ''The Disastrous Life of Saiki K.'' le Shūichi Asō. Foilsíodh an chéad chaibidil in eagrán Samhraidh 2010 de ''[[Jump Next!]]'' ar Lúnasa 16, 2010.<ref>{{Lua idirlín|url=https://natalie.mu/comic/news/36225|teideal=ジャンプNEXTで「バクマン」作中作、ラッコ×青葉コラボ|údar=Natasha, Inc.|language=ja|work=コミックナタリー|dátarochtana=2025-06-26|archivedate=2020-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201031030414/https://natalie.mu/comic/news/36225}}</ref> Foilsíodh caibidlí go neamhrialta in Weekly Shōnen Jump ón 9 Bealtaine go dtí an 21 Samhain, 2011 <ref>{{Lua idirlín|url=https://natalie.mu/comic/news/49070|teideal=「こち亀」1700回突破でネタ大募集！麻生周一読み切りも|údar=Natasha, Inc.|language=ja|work=コミックナタリー|dátarochtana=2025-06-26|archivedate=2020-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201031054354/https://natalie.mu/comic/news/49070}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://natalie.mu/comic/news/49070|teideal=「こち亀」1700回突破でネタ大募集！麻生周一読み切りも|údar=Natasha Inc|language=ja|work=コミックナタリー|dátarochtana=2025-06-26|archivedate=2020-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201031054354/https://natalie.mu/comic/news/49070}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.shonenjump.com/j/weeklyshonenjump/|teideal=今週の週刊少年ジャンプ｜集英社『週刊少年ジャンプ』公式サイト shonenjump.com|údar=集英社|work=www.shonenjump.com|dátarochtana=2025-06-26}}</ref> agus in eagrán Geimhridh 2012 de Jump Next! ar an 26 Nollaig, 2011.<ref>{{Lua idirlín|url=https://natalie.mu/comic/news/61847|teideal=「めだかボックス」球磨川禊の番外編がジャンプNEXT！に|údar=Natasha Inc|language=ja|work=コミックナタリー|dátarochtana=2025-06-26|archivedate=2020-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201101101412/https://natalie.mu/comic/news/61847}}</ref> === Úrscéal Grafach Gearr === Ar Bealtaine 4, 2013, Gearrscéal a ainmniú ''Saiki Kusuo no Psi-nan - Extra Story of Psychics'' a d'eisiúint, tár éis, d'eisíodh ''Saiki Kusuo no Psi-nan - Extra Story of Psychics 2'' in Iúil 2014. === Fischcluichí === ''Saiki Kusuo no Sai-nan: Shijō Psi Dai no Psi Nan!?'', déanta ag [[Bandai Namco Studios]] agus arna fhoilsiú ag [[Bandai Namco Entertainment]] do [[Nintendo 3DS]], a tháinig sé amach November 10, 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-07-10/the-disastrous-life-of-saiki-k-gets-3ds-game/.104082|teideal=The Disastrous Life of Saiki K. Gets 3DS Game|dáta=2025-06-26|language=en|work=Anime News Network|dátarochtana=2025-06-26}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.siliconera.com/saiki-kusuo-no-psy-nans-3ds-game-releases-japan-november-10-2016/|teideal=Saiki Kusuo no Psy-nan’s 3DS Game Releases In Japan On November 10, 2016|údar=Sato|dáta=2016-09-05|language=en-US|work=Siliconera|dátarochtana=2025-06-26}}</ref> == Tabhartí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * {{Official website|http://www.shonenjump.com/j/rensai/saiki.html}} {{ja}} * {{imdb title|6354518|The Disastrous Life of Saiki K.|(anime series)}} {{síol-tv}} 2mhbg25cqueuh6rd2ncyj7hxhxnx0p4 0 120154 1320453 1273059 2026-07-13T21:53:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320453 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Sceith an abhainn Guadalupe agus bhuail [[Tuile|tuilte]] lár-Texas idir 4-7 Iúil, de thoradh titim throm báistí. Fuair níos mó ná 85 duine bás.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/campa-samhraidh-ag-caoineadh-seacht-nduine-is-fiche-a-cailleadh-i-dtuile-lar-texas/|teideal=Campa samhraidh ag caoineadh seacht nduine is fiche a cailleadh i dtuile lár Texas|dáta=2025-07-07|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-07-07}}</ref> === Cúlra === Sceitheann an abhainn Guadalupe thar a bruacha ó am go ham. Tugann an ''Lower Colorado River Authority''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.lcra.org/water/floods/|teideal=Managing Floods in Flash Flood Alley - LCRA - Energy, Water, Community|language=en-US|work=LCRA|dátarochtana=2025-07-07}}</ref> an t-ainm "Flash Flood Alley"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Flash Flood Alley|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Flash_Flood_Alley&oldid=1299317828|journal=Wikipedia|date=2025-07-07|language=en}}</ref> ar an [[Abhantrach dhraenála|abhantrach]]. Fuair 10 bás i mí Iúil 1987, agus 31 eile 1998.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=October 1998 Central Texas floods|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=October_1998_Central_Texas_floods&oldid=1299212122|journal=Wikipedia|date=2025-07-07|language=en}}</ref> Fuair 11 bás sa cheantar San Antonio in 2002<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.floodsafety.com/texas/documentaries/j2002|teideal=Flood Event: South Central Texas June 30-July 7, 2002|language=en|work=www.floodsafety.com|dátarochtana=2025-07-07|archivedate=2025-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250707231624/https://www.floodsafety.com/texas/documentaries/j2002}}</ref> Maraíodh 13 eile i mí an Mheithimh 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/16/what-we-know-about-the-devastating-san-antonio-floods-that-killed-13-people/|teideal=What we know about the devastating San Antonio floods that killed 13 people on June 12|údar=KSAT NEWSROOM|dáta=2025-06-16|language=en|work=KSAT|dátarochtana=2025-07-07}}</ref> Bhí blianta fada caite ag na feidhmeannaigh in Kerr County ag caint ar chóras foláireamh (callairí cumhachtacha go hairithe) a thógáil ar bhruacha an Guadalupe ach chaith siad in aer é mar smaoineamh ar an mbonn go mbeadh a leithéid róchostasach. Ní raibh na cáiníocóirí in Kerr County sásta íoc as (ina n-aonar). === Imeachtaí === Le moch maidine 4 Iúil a nocht an tubaiste nuair a d’ardaigh an t-uisce in abhainn an Guadalupe ocht méadar taobh istigh d’uair an chloig agus rinne léirscrios ar a raibh ina bhealach. Buaileadh campa samhraidh Críostaí, ''Camp Mystic'', a raibh cailíní ag freastal ar chúrsa ann. Cailleadh seacht nduine is fiche dá gcampálaithe (cuid acu nach raibh ach ocht mbliana d’aois) agus a "gcomhairleoirí"<ref>i mBéarla na S-A, "councillors" nó teagascóirí</ref> sa tuile. === Níos déanaí === Shínigh an tUachtarán Donald Trump fógra cúnamh tubaiste ar an 6 Iúil ar mhaithe le Kerr County. Rinne sé beag is fiú den amhras a bhí á léiriú gur fhág an sceanairt a bhí déanta ag a réimeas ar sheirbhísí réamhaisnéise aimsire agus ar áisíneachtaí feidearálacha eile a bhain le cúrsaí eolaíochta go raibh an rabhadh tuilte fágtha níos laige.<ref name=":0" /> Chuir Trump an milleán ar [[Joe Biden]]. Bhí ceisteanna go leor á gcur faoin rabhadh a tugadh faoi thuilte, agus cé acu an raibh an rabhadh sin sách láidir. Sa Róimh ar an 6 Iúil, dúirt an [[Pápa Leon XIV]] paidreacha do na daoine a bhí faoi bhrón in Texas, ina thír dhúchais.<ref name=":0" /> == Féach freisin == *[[:Catagóir:Tuilte|Tuilte]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair Texas]] [[Catagóir:Aimsir na bliana 2025]] [[Catagóir:Tuilte]] [[Catagóir:Abhainn Guadalupe (Texas)]] 9fktfjhdnqeeo9hw4lvyrobn8zs9618 2 120472 1320442 1319629 2026-07-13T16:34:37Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1320442 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q27. ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(CONTAINS(LCASE(?itemLabel), "wicklow mountains")) FILTER(LANG(?itemLabel) = "en" || LANG(?itemLabel) = "ga" || LANG(?itemLabel) = "ro") } | columns = label:Alt, item:Mír }} {| class='wikitable sortable' ! Alt ! Mír |- | [[Sléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q945002|Q945002]] |- | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q3364505|Q3364505]] |- | ''[[:d:Q100553270|European Communities (Conservation of Wild Birds (Wicklow Mountains Special Protection Area 004040)) Regulations 2012]]'' | [[:d:Q100553270|Q100553270]] |- | ''[[:d:Q128578262|Sléibhte Chill Mhantáin (LCS)]]'' | [[:d:Q128578262|Q128578262]] |} {{Wikidata list end}} ofzj7em3u3uxf2hmhtidude2ev9u50r 0 121306 1320425 1283076 2026-07-13T12:54:28Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320425 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Chuir '''Réabhlóid Xinhai'''<ref>nó '''Réabhlóid 1911''' nó '''Réabhlóid Hsinhai.''' I mBéarla, ''1911 Revolution''</ref> (10 Deireadh Fómhair 1911 - 2 Feabhra 1912) deireadh le [[Ríshliocht Qín|Ríshliocht Qing]] agus le breis is 2,000 bliain de mhonarcacht impiriúlach sa tSín. Tháinig na blianta den fhrustrachas, eagrúchán agus idé-eolaíocht le chéile in 1911 in am an ghátair. Athraíodh an tSín go buan le linn 1911-1912, ó impireacht go poblacht, agus bheadh lorg na réabhlóide le brath ar feadh na mblianta.<ref name=":0" /> Tá an Réabhlóid ainmnithe as an mbliain 1911 ar an bhféilire Síneach. == Cúlra == Buaileadh ríshliocht Qing in aghaidh na Seapáine in1894; buaileadh iad arís i gComhghuaillíocht na nOcht Náisiún in 1900 agus ba shoiléir an easpa cosanta sa [[Cogadh Rúis-Seapánach|Chogadh Rúis-Seapánach]] in 1905 Mar sin ó 1905 ar aghaidh bhí an ríshliocht ag neartú a fhórsaí armtha agus é mar aidhm acu arm nua-aimseartha agus gairmiúil le traenáil i modhanna eolaíochta agus teicneolaíochta an Iarthair. Is í an aidhm a bhí ag an oideachas míleata gairmiúlacht na n-oifigeach a fheabhsú agus litearthacht na saighdiúirí a mhéadú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft167nb0p4;query=;brand=ucpress|teideal=mar a mhíníonn Ed McCord ina leabhar, The Power of the Gun,|work=publishing.cdlib.org|dátarochtana=2025-10-12|archivedate=2026-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260125131755/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft167nb0p4;query=;brand=ucpress}}</ref> Den chéad uair, chreid mic na gclann uasaicmeach gur rud measúil a bhí i ngairm san arm. Ach bhí toradh nach mbeifí ag súil leis ag na hathchóirithe seo. I scoileanna míleata sa tSín agus sa tSeapáin tumadh mic léinn i smaointeoireacht a cheistigh údarás Qing.  Chreid go leor acu go raibh gá go dtitfeadh monarcacht Manchu chun go láidreofaí an tSín.<ref name=":0" /> Theip ar shraith iarrachtaí deireadh a chur leis an Qing, in 1903, 1907 agus 1910. Faoin mbliain 1911, agus cé gur cruthaíodh é chun an ríshliocht a chosaint, bhí an tArm Nua réidh le héirí amach; cruthaíodh an tArm Nua chun an ríshliocht a chosaint ach a bhí anois lán le smaointe réabhlóideacha. Tharla éirithe amach i gcoinne Qing roimhe seo, an uair dheireanach ag Dumha an Bhlátha Bhuí in Aibreán na bliana 1911, ach theip orthu. Faoi fhómhar na bliana 1911 bhí ríshliocht Qing sa tSín ar an dé deiridh. Bhí réabhlóid ar na bacáin in Wuchang, atá ar cheann de na trí chathair in [[Wuhan]], áit a raibh grúpaí ar nós an Chumainn Fhorásaigh agus an Chumainn Litríochta i mbun comhcheilge chun ionsaí a dhéanamh ar [[Monarcacht Manchu|mhonarcacht Manchu]] a bhí i gceannas ó na 1640í i leith. Intleachtóirí ab ea na gníomhaithe a bhí dubh dóite leis an díospóireacht agus ar theastaigh uathu éirí amach armtha a chur ar bun.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/eiri-amach-wuchang-an-10-deireadh-fomhair-1911/|teideal=Éirí Amach Wuchang, an 10 Deireadh Fómhair 1911|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2025-10-10|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-10-10}}</ref> == Bunú na Poblachta == Ar an 9 Deireadh Fómhair 1911 bhí na réabhlóidithe ag tógáil buamaí i Wuchang. Ach tharla tubaiste do na réabhlóidithe nuair a phléasc ceann de na buamaí trí thimpiste. Nuair a rinne oifigigh Qing na hamhrasáin a ghabháil i ndiaidh na pléisce ar an 9 Deireadh Fómhair thuig na saighdiúirí réabhlóideacha go raibh siad i mbaol. Chreid na saighdiúirí go ngabhfaí iad agus go gcuirfí chun báis go leor acu agus b’éigean dóibh gníomhú ar an bpointe boise. Ar oíche an 10 Deireadh Fómhair chuaigh saighdiúirí an Airm Nua i mbun ceannairce. agus cuireadh tús is [[Éirí Amach Wuchang]] ar an 10 Deireadh Fómhair 1911. {{Príomhalt|Éirí Amach Wuchang}} De bharr na pléisce a tharla an oíche chinniúnach sin, thit sraith imeachtaí amach a d’athraigh stair na Síne . Thosaigh cúigí na Síne ag fógairt neamhspleáchais ó Qing ceann i ndiaidh a chéile. Bhí éifeacht na ndúradán ag an éirí amach - scaip an ceannairc ar fud na tíre go tapa. Mar a tharla sé, ní raibh an té is mó a samhlaíodh leis an réabhlóid, [[Sun Yat-sen]] (an réabhlóidí a bhunaigh an ghluaiseacht [[Tongmenghui]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tongmenghui|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tongmenghui&oldid=1311789644|journal=Wikipedia|date=2025-09-16|language=en}}</ref>) , fiú sa tSín ag an am. Le blianta fada, bhí Sun chun cinn i ngluaiseachtaí i gcoinne Qing, bhí lámh aige i mbunú gluaiseachtaí réabhlóideacha, agus in iarrachtaí ar éirithe amach, iarrachtaí ar theip orthu. I mí Dheireadh Fómhair 1911, bhí Sun in Denver, Colorado, agus é i mbun maoiniú a fháil i measc an phobail Shínigh i Stáit Aontaithe Mheiriceá a bhí tar éis fulaingt de bharr an chiníochais sa tír sin le fada. Agus é ina shuí in Óstán an Pháláis Dhoinn léigh Sun faoi Éirí Amach Wuchang sa nuachtán. Thuig sé go raibh tús curtha leis an éirí amach a raibh sé ag obair ar a shon le fada agus chuaigh sé i mbun a thurais chun filleadh ar an tSín a phleanáil. Ar an mbealach abhaile dó thug sé cuairt ar ardchathracha na hEorpa chun gealltanais a fháil ó na mórchumhachtaí go bhfanfaidís neodrach faoin éirí amach. Agus na gealltanais faighte aige d’fhill sé ar an tSín i dtreo dheireadh mhí na Nollag. Tháinig Sun ar ais go [[Guangzhou]] ar an 25 Nollaig 1911. Seachtain ina dhiaidh sin toghadh é mar uachtarán sealadach ar Phoblacht na Síne.<ref name=":0" /> == Deireadh na Monarcachta == D'éirigh Puyi, an t-impire deireanach Qing, as an gcoróin go hoifigiúil go hoifigiúil i Márta 1912. Chuir sé seo deireadh le: * Níos mó ná 250 bliain de riail Manchu * 2,000 bliain de mhonarcacht impiriúlach sa tSín Athraíodh an tSín ó impireacht go poblacht. Tháinig na blianta den fhrustrachas, eagrúchán agus idé-eolaíocht le chéile in am an ghátair. Athraíodh an tSín go buan, ó impireacht go poblacht. Cé gur cor cinniúnach a bhí sa réabhlóid, níor dheireadh an scéil é. Sna blianta ina dhiaidh sin bhí deacrachtaí ag an bpoblacht nua le taoisigh chogaidh áitiúla, bagairtí ó thíortha eachtrannacha, agus an scoilteadh polaitiúil. Bhí lorg na réabhlóide le brath ar feadh na mblianta a tháinig ina dhiaidh.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Éirí Amach Wuchang]] * [[Ríshliocht Qing]] * [[Sun Yat-sen]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair na Síne]] [[Catagóir:1911]] [[Catagóir:1912]] [[Catagóir:Réabhlóidí an 20ú haois]] [[Catagóir:Réabhlóidí]] [[Catagóir:Ríshliocht Qing]] 1k2vdakhqhcvng9ll6dfbdqi4md9mww 0 126072 1320469 1312111 2026-07-14T00:04:53Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1320469 wikitext text/x-wiki ̺{{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''William Conyngham Plunket, 4ú Barún Pluincéad''' (26 Lúnasa 1828 – 1 Aibreán 1897) ina Dhéan ar Ardeaglais Eaglais Chríost agus ina Ardeaspag ar Bhaile Átha Cliath in Eaglais na hÉireann.<ref>Langtry, Joe and Nikki Carter, eds. ''Mount Jerome: A Victorian Cemetery''. Staybro Printing Ltd., Dublin 1997. p. 25</ref> == Saol == I [[Baile Átha Cliath|mBaile Átha Cliath]] a rugadh, agus ba é an mac ba shine é le John Plunket, 3ú Barún Pluincéad agus Charlotte Bushe. Fuair William a chuid oideachais i gColáiste Cheltenham agus i [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] (BA 1853; MA 1864) sular ceapadh ina shéiplíneach agus ina rúnaí príobháideach dá uncail, Easpag Thuama, é sa bhliain 1857, post a bhí aige ar feadh seacht mbliana. An bhliain dár gcionn, rinneadh Reachtaire ar Chill Mhaighneann agus Cummer de i [[Contae na Gaillimhe|gContae na Gaillimhe]] . Sa bhliain 1864, d’fhill sé ar [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] mar Chisteoir [[Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath|Ardeaglais Naomh Pádraig]], agus ceapadh ina Theagascóir é sa bhliain 1869. Sa bhliain 1871, fuair sé Sean-Chonnacht le huacht agus shocraigh sé bogadh isteach sa teach agus sa mhaoin máguaird mar gur chaith sé go leor ama ann lena sheanathair. Sa bhliain 1876, coisricíodh an Tiarna Pluincéad (mar a tugadh air nuair a tháinig sé i gcomharbacht ar a athair sa bhliain 1871) mar Easpag na Mí, agus sa bhliain 1884 ceapadh ina Ardeaspag ar Bhaile Átha Cliath é faoi dheireadh, oifig a bhí aige go dtí a bhás. Bhí sé ina Dhéan ar [[Ardeaglais Theampall Chríost|Ardeaglais Christ Church]] ó 1884 go dtí 1887 (nuair a tháinig nia a dhearthár céile, William Greene, i gcomharbacht air). Fuair Plunket céim oinigh ó [[Ollscoil Cambridge]] i 1888. <ref>{{Acad|id=PLNT888WC|name=Plunket, William Conyngham, Baron}}</ref> D’fhóin sé freisin mar Choimisinéir Oideachais ó 1895 ar aghaidh agus bhí sé ina sheanadóir ar Ollscoil Ríoga na hÉireann. Bhí ról lárnach aige i bhforbairt ''Kildare Place Schools'' (coláiste oiliúna múinteoirí Eaglais na hÉireann) <ref>[http://www.mountjerome.ie/?grave=19 William C. Plunkett (1828-1897) Fourth Lord Plunkett and Archbishop of Dublin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806130436/http://www.mountjerome.ie/?grave=19 |date=2020-08-06 }} Mount Jerome Cemetery Website.</ref> , agus bhí sé ina abhcóide agus ina thacadóir don chreideamh athchóirithe sa Spáinn, sa Phortaingéil agus san Iodáil. ==Teaghlach== [[Image:William Conyngham.jpg|thumb|right|upright|Séadchomhartha do William Conyngham, an Ceathrú Barún Pluincéad, i [[Sráid Chill Dara]], [[Baile Átha Cliath]] in aice le [[Teach Laighean]]]] Sa bhliain 1863, phós sé Anne Lee Guinness, iníon an Ridire Benjamin Lee Guinness . Bhí gairmréim rathúil i riarachán an rialtais ag a mac William. Bhí mac eile, Benjamin, ina Easpag ar an Mhí agus ba é athair Olive, an Chuntaois Fitzwilliam é. Phós a dheirfiúr níos sine Anna John Darley, easpag Chill Mhór, Ail Finn, agus Ardach. <ref>B. H. Blacker, '[[Darley, John Richard]] (1799–1884)', rev. M. C. Curthoys, ''[[Oxford Dictionary of National Biography]]'', Oxford University Press, 2004.</ref> Tar éis dá bhean chéile bás a fháil roimhe sa bhliain 1889, fuair an Tiarna Pluincéad bás ag 68 bliain d'aois i mBaile Átha Cliath, agus cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm é. Is sainchomhartha é a dhealbh in aice le Teach Laighean i Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath. <ref>{{cite DNBSupp|wstitle=Plunket, William Conyngham (1828-1897) |first=Cæsar Litton |last=Falkiner}}</ref> ==Tagairtí== [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm]] [[Catagóir:Básanna i 1897]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1828]] trpne2il9chh3pxpvqdehruzkfccq2t 0 127077 1320423 2026-07-13T12:04:46Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:es:Special:Redirect/revision/168607254|Recurvirostra americana]]" 1320423 wikitext text/x-wiki Is [[speiceas]] d'[[Aves|éan]] [[Charadriiformes|é Recurvirostra americana]] <ref name="Clements">{{Cite web-en|url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view|title=The Clements checklist of birds of the world: Version 6.6|author=Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan y C. L. Wood.|year=2011|access-date=23 de enero de 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218121246/http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view|archive-date=18 de febrero de 2012}}</ref> san ord Charadriiformes agus den fhine Recurvirostridae.Níl aon fhospeiceas aitheanta. <ref name="Clements" /> Cosúil le gach ball dá [[Géineas|ghéineas]], tá gob cuartha (ag lúbadh suas) aige. Is iad a [[Gnáthóg|ngnáthóga]] pórúcháin ná [[Seascann|portaigh]], portaigh fionnuisce, portaigh shalainn, locháin mhachaire, agus [[Loch|lagúin nó lochanna]] éadomhain ó dheisceart [[Ceanada|Cheanada]] i gcúigí ar nós [[Saskatchewan]] agus [[Alberta]] ó dheas, go príomha sa Mhór-abhantrach (Great Basin), lena n-áirítear Loch Mór an tSáile, an Gleann Láir, California, agus chomh fada ó dheas le lár [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] i nGleann Anáhuac, (mar shampla el <a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Lago_de_Texcoco" rel="mw:ExtLink" title="Lago de Texcoco" class="cx-link" data-linkid="105">lago de Texcoco</a>, agus feadh chósta an Aigéin [[An tAigéan Ciúin|Chiúin]] ó Stát [[Washington]] go California i [[Meiriceá Thuaidh]], le roinnt taifead neadaithe i [[Baja California Sur]], [[Meicsiceo]] . <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592020000200006&script=sci_arttext|title=Poblaciones reproductivas de aves playeras en humedales del noroeste mexicano|author=Carmona|first=Roberto|date=2020-12|journal=Huitzil|volume=21|issue=2|accessdate=2025-03-07|language=es|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2020.21.2.506}}</ref> Neadaíonn siad i limistéir oscailte ar an talamh i gcabhaí beaga ina dtaiscíonn siad an-bheagán ábhair; bíonn nósanna leath-choilíneacha acu agus is minic a roinneann siad na suíomhanna seo le speicis eile. <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/ameavo/cur/introduction|title=American Avocet (Recurvirostra americana), version 1.0|author=Ackerman|first=Joshua T.|date=2020|accessdate=2025-03-07|language=es|issn=2771-3105|doi=10.2173/bow.ameavo.01species_shared.bow.project_name}}</ref> Is éin imirceacha iad a chaitheann an chuid is mó den gheimhreadh feadh chóstaí an Aigéin Chiúin agus [[An tAigéan Atlantach|an Atlantaigh]] i [[Meicsiceo]] agus i ndeisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]. Is é iarthar Mheicsiceo an limistéar geimhridh is mó don speiceas, go háirithe tailte fliucha ar nós [[Ensenada Pabellones]] agus [[Marismas Nacionales]]; ag an suíomh deireanach sin, tá beagán os cionn 30,000 [[abhóiséad]] áirithe ann gach geimhreadh.[ <ref name="dup-0-96">{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592018000100022&script=sci_abstract&tlng=pt|title=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1870-74592018000100022&lng=es&nrm=iso&tlng=en|author=Molina|first=David|date=2018-06|journal=Huitzil|volume=19|issue=1|pages=22–32|accessdate=2025-03-07|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2018.19.1.308}}</ref> Faigheann na habhóiséid a gcuid bia ag doimhneachtaí éagsúla, ó láib fhliuch go dtí doimhneacht 50 cm, ag beathú den chuid is mó ar [[Crústach|chrústaigh]], [[iasc]] agus [[Feithid|feithidí]] . <ref name="dup-0-96">{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592018000100022&script=sci_abstract&tlng=pt|title=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1870-74592018000100022&lng=es&nrm=iso&tlng=en|author=Molina|first=David|date=2018-06|journal=Huitzil|volume=19|issue=1|pages=22–32|accessdate=2025-03-07|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2018.19.1.308}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Cómhaoin|Recurvirostra americana}} {{Vicíghnéithe}}{{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Éin Mheiriceá Thuaidh]] idq7e0wi4bettmiruy1otd55fkjgsb4 1320424 1320423 2026-07-13T12:06:12Z Ériugena 188 1320424 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[speiceas]] d'[[Aves|éan]] [[Charadriiformes|é Recurvirostra americana]] <ref name="Clements">{{Cite web-en|url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view|title=The Clements checklist of birds of the world: Version 6.6|author=Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan y C. L. Wood.|year=2011|access-date=23 de enero de 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218121246/http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view|archive-date=18 de febrero de 2012}}</ref> san ord Charadriiformes agus den fhine Recurvirostridae.Níl aon fhospeiceas aitheanta. <ref name="Clements" /> Cosúil le gach ball dá [[Géineas|ghéineas]], tá gob cuartha (ag lúbadh suas) aige. Is iad a [[Gnáthóg|ngnáthóga]] pórúcháin ná [[Seascann|portaigh]], portaigh fionnuisce, portaigh shalainn, locháin mhachaire, agus [[Loch|lagúin nó lochanna]] éadomhain ó dheisceart [[Ceanada|Cheanada]] i gcúigí ar nós [[Saskatchewan]] agus [[Alberta]] ó dheas, go príomha sa Mhór-abhantrach (Great Basin), lena n-áirítear Loch Mór an tSáile, an Gleann Láir, California, agus chomh fada ó dheas le lár [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] i nGleann Anáhuac, (mar shampla el <a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Lago_de_Texcoco" rel="mw:ExtLink" title="Lago de Texcoco" class="cx-link" data-linkid="105">lago de Texcoco</a>, agus feadh chósta an Aigéin [[An tAigéan Ciúin|Chiúin]] ó Stát [[Washington]] go California i [[Meiriceá Thuaidh]], le roinnt taifead neadaithe i [[Baja California Sur]], [[Meicsiceo]] . <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592020000200006&script=sci_arttext|title=Poblaciones reproductivas de aves playeras en humedales del noroeste mexicano|author=Carmona|first=Roberto|date=2020-12|journal=Huitzil|volume=21|issue=2|accessdate=2025-03-07|language=es|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2020.21.2.506}}</ref> Neadaíonn siad i limistéir oscailte ar an talamh i gcabhaí beaga ina dtaiscíonn siad an-bheagán ábhair; bíonn nósanna leath-choilíneacha acu agus is minic a roinneann siad na suíomhanna seo le speicis eile. <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/ameavo/cur/introduction|title=American Avocet (Recurvirostra americana), version 1.0|author=Ackerman|first=Joshua T.|date=2020|accessdate=2025-03-07|language=es|issn=2771-3105|doi=10.2173/bow.ameavo.01species_shared.bow.project_name}}</ref> Is éin imirceacha iad a chaitheann an chuid is mó den gheimhreadh feadh chóstaí an Aigéin Chiúin agus [[An tAigéan Atlantach|an Atlantaigh]] i [[Meicsiceo]] agus i ndeisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]. Is é iarthar Mheicsiceo an limistéar geimhridh is mó don speiceas, go háirithe tailte fliucha ar nós [[Ensenada Pabellones]] agus [[Marismas Nacionales]]; ag an suíomh deireanach sin, tá beagán os cionn 30,000 [[abhóiséad]] áirithe ann gach geimhreadh.[ <ref name="dup-0-96">{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592018000100022&script=sci_abstract&tlng=pt|title=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1870-74592018000100022&lng=es&nrm=iso&tlng=en|author=Molina|first=David|date=2018-06|journal=Huitzil|volume=19|issue=1|pages=22–32|accessdate=2025-03-07|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2018.19.1.308}}</ref> Faigheann na habhóiséid a gcuid bia ag doimhneachtaí éagsúla, ó láib fhliuch go dtí doimhneacht 50 cm, ag beathú den chuid is mó ar [[Crústach|chrústaigh]], [[iasc]] agus [[Feithid|feithidí]] . <ref name="dup-0-96">{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592018000100022&script=sci_abstract&tlng=pt|title=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1870-74592018000100022&lng=es&nrm=iso&tlng=en|author=Molina|first=David|date=2018-06|journal=Huitzil|volume=19|issue=1|pages=22–32|accessdate=2025-03-07|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2018.19.1.308}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Cómhaoin|Recurvirostra americana}} {{Vicíghnéithe}}{{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Éin Mheiriceá Thuaidh]] kcoc72zxxqc8xq5lh0wkpaih2k79kha 1320428 1320424 2026-07-13T13:18:43Z Ériugena 188 1320428 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[speiceas]] d'[[Aves|éan]] [[Charadriiformes|é Recurvirostra americana]] <ref name="Clements">{{Cite web-en|url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view|title=The Clements checklist of birds of the world: Version 6.6|author=Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan y C. L. Wood.|year=2011|access-date=23 de enero de 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218121246/http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view|archive-date=18 de febrero de 2012}}</ref> san ord [[Charadriiformes]] agus den fhine Recurvirostridae.Níl aon fhospeiceas aitheanta. <ref name="Clements" /> Cosúil le gach ball dá [[Géineas|ghéineas]], tá gob cuartha (ag lúbadh suas) aige. Is iad a [[Gnáthóg|ngnáthóga]] pórúcháin ná [[Seascann|portaigh]], portaigh fionnuisce, portaigh shalainn, locháin mhachaire, agus [[Loch|lagúin nó lochanna]] éadomhain ó dheisceart [[Ceanada|Cheanada]] i gcúigí ar nós [[Saskatchewan]] agus [[Alberta]] ó dheas, go príomha sa Mhór-abhantrach (Great Basin), lena n-áirítear Loch Mór an tSáile, an Gleann Láir, California, agus chomh fada ó dheas le lár [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] i nGleann Anáhuac, (mar shampla el <a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Lago_de_Texcoco" rel="mw:ExtLink" title="Lago de Texcoco" class="cx-link" data-linkid="105">lago de Texcoco</a>, agus feadh chósta an Aigéin [[An tAigéan Ciúin|Chiúin]] ó Stát [[Washington]] go California i [[Meiriceá Thuaidh]], le roinnt taifead neadaithe i [[Baja California Sur]], [[Meicsiceo]] . <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592020000200006&script=sci_arttext|title=Poblaciones reproductivas de aves playeras en humedales del noroeste mexicano|author=Carmona|first=Roberto|date=2020-12|journal=Huitzil|volume=21|issue=2|accessdate=2025-03-07|language=es|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2020.21.2.506}}</ref> Neadaíonn siad i limistéir oscailte ar an talamh i gcabhaí beaga ina dtaiscíonn siad an-bheagán ábhair; bíonn nósanna leath-choilíneacha acu agus is minic a roinneann siad na suíomhanna seo le speicis eile. <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/ameavo/cur/introduction|title=American Avocet (Recurvirostra americana), version 1.0|author=Ackerman|first=Joshua T.|date=2020|accessdate=2025-03-07|language=es|issn=2771-3105|doi=10.2173/bow.ameavo.01species_shared.bow.project_name}}</ref> Is éin imirceacha iad a chaitheann an chuid is mó den gheimhreadh feadh chóstaí an Aigéin Chiúin agus [[An tAigéan Atlantach|an Atlantaigh]] i [[Meicsiceo]] agus i ndeisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]. Is é iarthar Mheicsiceo an limistéar geimhridh is mó don speiceas, go háirithe tailte fliucha ar nós [[Ensenada Pabellones]] agus [[Marismas Nacionales]]; ag an suíomh deireanach sin, tá beagán os cionn 30,000 [[abhóiséad]] áirithe ann gach geimhreadh.[ <ref name="dup-0-96">{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592018000100022&script=sci_abstract&tlng=pt|title=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1870-74592018000100022&lng=es&nrm=iso&tlng=en|author=Molina|first=David|date=2018-06|journal=Huitzil|volume=19|issue=1|pages=22–32|accessdate=2025-03-07|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2018.19.1.308}}</ref> Faigheann na habhóiséid a gcuid bia ag doimhneachtaí éagsúla, ó láib fhliuch go dtí doimhneacht 50 cm, ag beathú den chuid is mó ar [[Crústach|chrústaigh]], [[iasc]] agus [[Feithid|feithidí]] . <ref name="dup-0-96">{{Luaigh foilseachán|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-74592018000100022&script=sci_abstract&tlng=pt|title=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1870-74592018000100022&lng=es&nrm=iso&tlng=en|author=Molina|first=David|date=2018-06|journal=Huitzil|volume=19|issue=1|pages=22–32|accessdate=2025-03-07|issn=1870-7459|doi=10.28947/hrmo.2018.19.1.308}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Cómhaoin|Recurvirostra americana}} {{Vicíghnéithe}}{{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Éin Mheiriceá Thuaidh]] jf0upl9fp8eblrem8igtdkhdscpwn6z 0 127078 1320429 2026-07-13T13:46:13Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:es:Special:Redirect/revision/157543537|Recurvirostridae]]" 1320429 wikitext text/x-wiki Fine [[Aves|éan]] san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] [[Charadriiformes]] is ea na na '''Recurvirostridae''' lena n-áirítear a'''bhóiséid''' agus scodalaigh. Is éin chos-scamallacha nó [[Aves|lapaorí]] iad a chónaíonn i murlaigh nó feadh imeall an uisce, atá 45 [[Ceintiméadar|cm]] nó níos mó ar fhad, tá clúmh dubh agus bán orthu, agus cosa fada. == Tacsanomaíocht == Tá trí [[Géineas|ghéineas]] san fhine seo. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.zoonomen.net/avtax/frame.html|title=Birds of the World -- current valid scientific avian names.|author=Zoonomen|language=inglés|access-date=28 de abril de 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429215521/http://www.zoonomen.net/avtax/frame.html|archive-date=29 de abril de 2009}}</ref> Tá díospóireacht ann faoi thacsanomaíocht ''[[Scodalach dubheiteach|Himantopus himantopus]]'' . '''Géineas ''Himantopus''''' * ''[[Scodalach dubheiteach|Himantopus himantopus]]'' - stilt sciathánach dubh coitianta ** ''Himantopus himantopus leucocephalus'' (meastar gur speiceas ar leithligh é freisin) ** ''Himantopus himantopus melanurus'' (a mheastar gur speiceas ar leith é freisin) * ''Himantopus novaezelandiae'' - Stilt dubh * ''Himantopus mexicanus'' - Stilt Muineál Dubh '''Géineas ''Cladorhynchus''''' * ''Cladorhynchus leucocephalus'' - stilt rua-chíochach * ''[[Abhóiséad|Recurvirostra avosetta]]'' – avocet coitianta * ''[[Recurvirostra americana|Recurvirostra Meiriceánach]]'' - Avocáid Mheiriceánach * ''Recurvirostra novaehollandiae'' - avocet na hAstráile * ''Recurvirostra andina'' - avocet Andean == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Vicíghnéithe|Recurvirostridae}} {{Catcómhaoin|Recurvirostridae}} l140f95e879u42ftvzgo988nwqcz2x4 1320430 1320429 2026-07-13T14:17:52Z Ériugena 188 /* Tacsanomaíocht */ 1320430 wikitext text/x-wiki Fine [[Aves|éan]] san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] [[Charadriiformes]] is ea na na '''Recurvirostridae''' lena n-áirítear a'''bhóiséid''' agus scodalaigh. Is éin chos-scamallacha nó [[Aves|lapaorí]] iad a chónaíonn i murlaigh nó feadh imeall an uisce, atá 45 [[Ceintiméadar|cm]] nó níos mó ar fhad, tá clúmh dubh agus bán orthu, agus cosa fada. == Tacsanomaíocht == Déantar díospóireacht ar leith ar thacsanomaíocht ''Himantopus'', agus meastar go bhfuil dhá nó sé speiceas sa ghéineas '' Himantopus ''.<ref name=avilist>{{cite web | author= AviList Core Team | date = 2025 | title= AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi= 10.2173/avilist.v2025 | doi -access =free | url= http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access - date =9 Eanáir 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Species in the family Recurvirostridae |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! aicme="doshórtáilte"| Íomhá ! raon gnáthaithe ! Nótaí |- | ''Cladorhynchus leucocephalus'' | [[File:Banded_stilts_2_Governors_Lake_Rotto_email.jpg|120px]] | deisceart na hAstráile | |- | [[Scodalach dubheiteach]]<br />''Himantopus himantopus'' | [[File:Black-winged_stilt_(Himantopus_himantopus).jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | Uaireanta áirítear ''H. leucocephalus '','' H. melanurus'' agus '' H. mexicanus'' mar fhospeicis |- | ''Himantopus (himantopus) leucocephalus'' | [[File:1 (83) Pied Stilt (Himantopus leucocephalus).JPG|120px]] | Southeast Asia to Australia and New Zealand | |- | ''Himantopus (himantopus) mexicanus'' | [[File:Black-necked_Stilt_(Himantopus_mexicanus),_Corte_Madera.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh go tuaisceart Mheiriceá Theas, agus Haváí | Áirítear leis ''H. m. knudseni'' agus uaireanta freisin ''H. melanurus'' le cúl bán mar fhospeiceas |- | ''Himantopus novaezelandiae'' | [[File:Himantopus-novaezelandiae.jpg|120px]] | Oileán Theas na Nua-Shéalainne | |- | ''Recurvirostra americana'' | [[File:Recurvirostra_americana_-Palo_Alto_Baylands-8.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh | |- | ''Recurvirostra andina'' | [[File:Recurvirostra_andina.jpg|120px]] | Na hAindéis i Meiriceá Theas | |- | [[Abhóiséad]]<br />''Recurvirostra avosetta'' | [[File:Pied_Avocet_Recurvirostra_avosetta.jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | |- | ''Recurvirostra novaehollandiae'' | [[File:Recurvirostra_novaehollandiae_in_flight_-_Lake_Joondalup.jpg|120px]] | An Astráil | |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Vicíghnéithe|Recurvirostridae}} {{Catcómhaoin|Recurvirostridae}} m8e6b59x9ud08cjfo7tfayex9k6ae53 1320431 1320430 2026-07-13T14:20:56Z Ériugena 188 1320431 wikitext text/x-wiki Fine [[Aves|éan]] san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] [[Charadriiformes]] is ea na '''Recurvirostridae''' lena n-áirítear na habhóiséid agus na scodalaigh. Is éin chos-scamallacha nó [[Aves|lapaorí]] iad a chónaíonn i murlaigh nó ar feadh imeall an uisce, atá 45 [[Ceintiméadar|cm]] nó níos mó ar fhad, tá clúmh dubh agus bán orthu, agus cosa fada. == Tacsanomaíocht == Déantar díospóireacht ar leith ar thacsanomaíocht ''Himantopus'', agus meastar go bhfuil dhá nó sé speiceas sa ghéineas '' Himantopus ''.<ref name=avilist>{{cite web | author= AviList Core Team | date = 2025 | title= AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi= 10.2173/avilist.v2025 | doi -access =free | url= http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access - date =9 Eanáir 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Species in the family Recurvirostridae |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! Aicme="doshórtáilte"| Íomhá ! Raon gnáthaithe ! Nótaí |- | ''Cladorhynchus leucocephalus'' | [[File:Banded_stilts_2_Governors_Lake_Rotto_email.jpg|120px]] | deisceart na hAstráile | |- | [[Scodalach dubheiteach]]<br />''Himantopus himantopus'' | [[File:Black-winged_stilt_(Himantopus_himantopus).jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | Uaireanta áirítear ''H. leucocephalus '','' H. melanurus'' agus '' H. mexicanus'' mar fhospeicis |- | ''Himantopus (himantopus) leucocephalus'' | [[File:1 (83) Pied Stilt (Himantopus leucocephalus).JPG|120px]] | Southeast Asia to Australia and New Zealand | |- | ''Himantopus (himantopus) mexicanus'' | [[File:Black-necked_Stilt_(Himantopus_mexicanus),_Corte_Madera.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh go tuaisceart Mheiriceá Theas, agus Haváí | Áirítear leis ''H. m. knudseni'' agus uaireanta freisin ''H. melanurus'' le cúl bán mar fhospeiceas |- | ''Himantopus novaezelandiae'' | [[File:Himantopus-novaezelandiae.jpg|120px]] | Oileán Theas na Nua-Shéalainne | |- | ''Recurvirostra americana'' | [[File:Recurvirostra_americana_-Palo_Alto_Baylands-8.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh | |- | ''Recurvirostra andina'' | [[File:Recurvirostra_andina.jpg|120px]] | Na hAindéis i Meiriceá Theas | |- | [[Abhóiséad]]<br />''Recurvirostra avosetta'' | [[File:Pied_Avocet_Recurvirostra_avosetta.jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | |- | ''Recurvirostra novaehollandiae'' | [[File:Recurvirostra_novaehollandiae_in_flight_-_Lake_Joondalup.jpg|120px]] | An Astráil | |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Vicíghnéithe|Recurvirostridae}} {{Catcómhaoin|Recurvirostridae}} c0005vdat1ri41lq6j1rpajwzpf1rja 1320432 1320431 2026-07-13T14:25:23Z Ériugena 188 1320432 wikitext text/x-wiki Fine [[Aves|éan]] san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] [[Charadriiformes]] is ea na '''Recurvirostridae''' lena n-áirítear na h[[Abhóiséad|abhóiséid]] agus na scodalaigh. Is éin chos-scamallacha nó [[Aves|lapaorí]] (''Himantopus'') iad a chónaíonn i murlaigh nó ar feadh imeall an uisce, atá 45 [[Ceintiméadar|cm]] nó níos mó ar fhad, tá clúmh dubh agus bán orthu, agus cosa fada. == Tacsanomaíocht == Déantar díospóireacht ar leith ar thacsanomaíocht ''Himantopus'', agus meastar go bhfuil dhá nó sé speiceas sa ghéineas '' Himantopus ''.<ref name=avilist>{{cite web | author= AviList Core Team | date = 2025 | title= AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi= 10.2173/avilist.v2025 | doi -access =free | url= http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access - date =9 Eanáir 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Species in the family Recurvirostridae |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! Aicme="doshórtáilte"| Íomhá ! Raon gnáthaithe ! Nótaí |- | ''Cladorhynchus leucocephalus'' | [[File:Banded_stilts_2_Governors_Lake_Rotto_email.jpg|120px]] | deisceart na hAstráile | |- | [[Scodalach dubheiteach]]<br />''Himantopus himantopus'' | [[File:Black-winged_stilt_(Himantopus_himantopus).jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | Uaireanta áirítear ''H. leucocephalus '','' H. melanurus'' agus '' H. mexicanus'' mar fhospeicis |- | ''Himantopus (himantopus) leucocephalus'' | [[File:1 (83) Pied Stilt (Himantopus leucocephalus).JPG|120px]] | Southeast Asia to Australia and New Zealand | |- | ''Himantopus (himantopus) mexicanus'' | [[File:Black-necked_Stilt_(Himantopus_mexicanus),_Corte_Madera.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh go tuaisceart Mheiriceá Theas, agus Haváí | Áirítear leis ''H. m. knudseni'' agus uaireanta freisin ''H. melanurus'' le cúl bán mar fhospeiceas |- | ''Himantopus novaezelandiae'' | [[File:Himantopus-novaezelandiae.jpg|120px]] | Oileán Theas na Nua-Shéalainne | |- | ''Recurvirostra americana'' | [[File:Recurvirostra_americana_-Palo_Alto_Baylands-8.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh | |- | ''Recurvirostra andina'' | [[File:Recurvirostra_andina.jpg|120px]] | Na hAindéis i Meiriceá Theas | |- | [[Abhóiséad]]<br />''Recurvirostra avosetta'' | [[File:Pied_Avocet_Recurvirostra_avosetta.jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | |- | ''Recurvirostra novaehollandiae'' | [[File:Recurvirostra_novaehollandiae_in_flight_-_Lake_Joondalup.jpg|120px]] | An Astráil | |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Vicíghnéithe|Recurvirostridae}} {{Catcómhaoin|Recurvirostridae}} 636xli082fh84k3dx1eb47tx8mns8i1 1320437 1320432 2026-07-13T16:02:47Z Ériugena 188 1320437 wikitext text/x-wiki Fine [[Aves|éan]] san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] [[Charadriiformes]] is ea na '''Recurvirostridae''' lena n-áirítear na h[[Abhóiséad|abhóiséid]] agus na scodalaigh. Is éin chos-scamallacha nó [[Aves|lapaorí]] (''Himantopus'') iad a chónaíonn i murlaigh nó ar feadh imeall an uisce, atá 45 [[Ceintiméadar|cm]] nó níos mó ar fhad, tá clúmh dubh agus bán orthu, agus cosa fada. ==Cur síoʃ= Bíonn fad idir 30 agus 46cm agus meáchan idir 140 agus 435g ag abhóiséid agus ag scodalaigh;de ghnáth tá fireannaigh beagán níos mó ná baineannaigh. Bíonn cosa, muineál agus gob fada tanaí ag gach ceann acu. Tá goba na n-abhóiséad cuartha aníos, agus scuabtar iad ó thaobh go taobh nuair a bhíonn an t-éan ag beathú sna sna bogaigh shailí is fearr leo. Os a choinne sin, bíonn goba na scodalach díreach. Is iad na crúbáin tosaigh scamallacha, go páirteach sa chuid is mó acu, agus go hiomlán sna habhóiséid agus na Cladorhynchus leucocephalus, a shnámhann níos mó.[1] Bíonn codarsnacht idir limistéir dhubha agus bhána i gcleití fhormhór na speiceas, agus paistí buí nó donn ar chloigeann nó ar chliabhrach ag roinnt speiceas. Bíonn cuma chosúil ar an dá ghnéas. == Tacsanomaíocht == Déantar díospóireacht ar leith ar thacsanomaíocht ''Himantopus'', agus meastar go bhfuil dhá nó sé speiceas sa ghéineas '' Himantopus ''.<ref name=avilist>{{cite web | author= AviList Core Team | date = 2025 | title= AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi= 10.2173/avilist.v2025 | doi -access =free | url= http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access - date =9 Eanáir 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Species in the family Recurvirostridae |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! Aicme="doshórtáilte"| Íomhá ! Raon gnáthaithe ! Nótaí |- | ''Cladorhynchus leucocephalus'' | [[File:Banded_stilts_2_Governors_Lake_Rotto_email.jpg|120px]] | deisceart na hAstráile | |- | [[Scodalach dubheiteach]]<br />''Himantopus himantopus'' | [[File:Black-winged_stilt_(Himantopus_himantopus).jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | Uaireanta áirítear ''H. leucocephalus '','' H. melanurus'' agus '' H. mexicanus'' mar fhospeicis |- | ''Himantopus (himantopus) leucocephalus'' | [[File:1 (83) Pied Stilt (Himantopus leucocephalus).JPG|120px]] | Southeast Asia to Australia and New Zealand | |- | ''Himantopus (himantopus) mexicanus'' | [[File:Black-necked_Stilt_(Himantopus_mexicanus),_Corte_Madera.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh go tuaisceart Mheiriceá Theas, agus Haváí | Áirítear leis ''H. m. knudseni'' agus uaireanta freisin ''H. melanurus'' le cúl bán mar fhospeiceas |- | ''Himantopus novaezelandiae'' | [[File:Himantopus-novaezelandiae.jpg|120px]] | Oileán Theas na Nua-Shéalainne | |- | ''Recurvirostra americana'' | [[File:Recurvirostra_americana_-Palo_Alto_Baylands-8.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh | |- | ''Recurvirostra andina'' | [[File:Recurvirostra_andina.jpg|120px]] | Na hAindéis i Meiriceá Theas | |- | [[Abhóiséad]]<br />''Recurvirostra avosetta'' | [[File:Pied_Avocet_Recurvirostra_avosetta.jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | |- | ''Recurvirostra novaehollandiae'' | [[File:Recurvirostra_novaehollandiae_in_flight_-_Lake_Joondalup.jpg|120px]] | An Astráil | |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Vicíghnéithe|Recurvirostridae}} {{Catcómhaoin|Recurvirostridae}} 9ga2f98et7cmbe5r7pvhobgy5n5oc08 1320438 1320437 2026-07-13T16:07:07Z Ériugena 188 1320438 wikitext text/x-wiki Fine [[Aves|éan]] san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] [[Charadriiformes]] is ea na '''Recurvirostridae''' lena n-áirítear na h[[Abhóiséad|abhóiséid]] agus na scodalaigh. Is éin chos-scamallacha nó [[Aves|lapaorí]] (''Himantopus'') iad a chónaíonn i murlaigh nó ar feadh imeall an uisce, atá 45 [[Ceintiméadar|cm]] nó níos mó ar fhad, tá clúmh dubh agus bán orthu, agus cosa fada. ==Cur síos== Bíonn fad idir 30 agus 46cm agus meáchan idir 140 agus 435g ag abhóiséid agus ag scodalaigh;de ghnáth tá fireannaigh beagán níos mó ná baineannaigh. Bíonn cosa, muineál agus gob fada tanaí ag gach ceann acu. Tá goba na n-abhóiséad cuartha aníos, agus scuabtar iad ó thaobh go taobh nuair a bhíonn an t-éan ag beathú sna bogaigh shailí is fearr leo. Os a choinne sin, bíonn goba na scodalach díreach. Is iad na crúbáin tosaigh scamallacha, go páirteach sa chuid is mó acu, agus go hiomlán sna habhóiséid agus na ''Cladorhynchus leucocephalus'', a shnámhann níos mó.<ref name="B&T">{{cite book | last = Baker | first = Allan J. | author2 = Thomas, Gareth | year = 2003 | chapter = Avocets and Stilts | editor = Perrins, Christopher | editor-link = Chris Perrins | title = The Firefly Encyclopedia of Birds | publisher = Firefly Books | pages = [https://archive.org/details/fireflyencyclope0000unse/page/242 242&ndash;243] | isbn = 1-55297-777-3 | chapter-url-access = registration | chapter-url = https://archive.org/details/fireflyencyclope0000unse/page/242 }}</ref> Bíonn codarsnacht idir limistéir dhubha agus bhána i gcleití fhormhór na speiceas, agus paistí buí nó donn ar chloigeann nó ar chliabhrach ag roinnt speiceas.<ref name=EoB>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Harrison, Colin J.O.|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= 107|isbn= 1-85391-186-0}}</ref> Bíonn cuma chosúil ar an dá ghnéas.<ref name=B&T/> Is gnách gur screadaíl aon-shiollach nó dé-shiollach iad na fuaimeanna a dhéanann siad.<ref name=B&T/> == Tacsanomaíocht == Déantar díospóireacht ar leith ar thacsanomaíocht ''Himantopus'', agus meastar go bhfuil dhá nó sé speiceas sa ghéineas '' Himantopus ''.<ref name=avilist>{{cite web | author= AviList Core Team | date = 2025 | title= AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi= 10.2173/avilist.v2025 | doi -access =free | url= http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access - date =9 Eanáir 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Species in the family Recurvirostridae |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! Aicme="doshórtáilte"| Íomhá ! Raon gnáthaithe ! Nótaí |- | ''Cladorhynchus leucocephalus'' | [[File:Banded_stilts_2_Governors_Lake_Rotto_email.jpg|120px]] | deisceart na hAstráile | |- | [[Scodalach dubheiteach]]<br />''Himantopus himantopus'' | [[File:Black-winged_stilt_(Himantopus_himantopus).jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | Uaireanta áirítear ''H. leucocephalus '','' H. melanurus'' agus '' H. mexicanus'' mar fhospeicis |- | ''Himantopus (himantopus) leucocephalus'' | [[File:1 (83) Pied Stilt (Himantopus leucocephalus).JPG|120px]] | Southeast Asia to Australia and New Zealand | |- | ''Himantopus (himantopus) mexicanus'' | [[File:Black-necked_Stilt_(Himantopus_mexicanus),_Corte_Madera.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh go tuaisceart Mheiriceá Theas, agus Haváí | Áirítear leis ''H. m. knudseni'' agus uaireanta freisin ''H. melanurus'' le cúl bán mar fhospeiceas |- | ''Himantopus novaezelandiae'' | [[File:Himantopus-novaezelandiae.jpg|120px]] | Oileán Theas na Nua-Shéalainne | |- | ''Recurvirostra americana'' | [[File:Recurvirostra_americana_-Palo_Alto_Baylands-8.jpg|120px]] | Meiriceá Thuaidh | |- | ''Recurvirostra andina'' | [[File:Recurvirostra_andina.jpg|120px]] | Na hAindéis i Meiriceá Theas | |- | [[Abhóiséad]]<br />''Recurvirostra avosetta'' | [[File:Pied_Avocet_Recurvirostra_avosetta.jpg|120px]] | An Eoraip, an Áise agus an Afraic | |- | ''Recurvirostra novaehollandiae'' | [[File:Recurvirostra_novaehollandiae_in_flight_-_Lake_Joondalup.jpg|120px]] | An Astráil | |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Vicíghnéithe|Recurvirostridae}} {{Catcómhaoin|Recurvirostridae}} 4foevyas1iq6qzv23nbzp0r7gmpc9xl 0 127079 1320433 2026-07-13T14:31:51Z Seod13ie 68827 Created hopefully 1320433 wikitext text/x-wiki <includeonly> {| class="infobox" style="width:22em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | {{{ainm|{{PAGENAME}}}}} |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Comhad:{{{clúdach|Placeholder.svg}}}|250px]] {{#if:{{{fotheideal|}}}|<br /><small>{{{fotheideal}}}</small>|}} |- ! Cineál | {{{cineál|Albam stiúideo}}} {{#if:{{{ealaíontóir|}}}| |- ! Ealaíontóir | {{{ealaíontóir}}} }} {{#if:{{{eisithe|}}}| |- ! Eisithe | {{{eisithe}}} }} {{#if:{{{taifeadta|}}}| |- ! Taifeadta | {{{taifeadta}}} }} {{#if:{{{stiúideo|}}}| |- ! Stiúideo | {{{stiúideo}}} }} {{#if:{{{seánra|}}}| |- ! Seánra | {{{seánra}}} }} {{#if:{{{fad|}}}| |- ! Fad | {{{fad}}} }} {{#if:{{{teanga|}}}| |- ! Teanga | {{{teanga}}} }} {{#if:{{{lipéad|}}}| |- ! Lipéad | {{{lipéad}}} }} {{#if:{{{léiritheoir|}}}| |- ! Léiritheoir | {{{léiritheoir}}} }} {{#if:{{{albam_roimhe|}}}| |- ! Albam roimhe seo | ''{{{albam_roimhe}}}''{{#if:{{{bliain_roimhe|}}}|<br />({{{bliain_roimhe}}})|}} }} {{#if:{{{albam_eile|}}}| |- ! An chéad albam eile | ''{{{albam_eile}}}''{{#if:{{{bliain_eile|}}}|<br />({{{bliain_eile}}})|}} }} |} </includeonly><pre> ```wikitext <includeonly> {| class="infobox" style="width:22em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | {{{ainm|{{PAGENAME}}}}} |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Comhad:{{{clúdach|Placeholder.svg}}}|250px]] {{#if:{{{fotheideal|}}}|<br /><small>{{{fotheideal}}}</small>|}} |- ! Cineál | {{{cineál|Albam stiúideo}}} {{#if:{{{ealaíontóir|}}}| |- ! Ealaíontóir | {{{ealaíontóir}}} }} {{#if:{{{eisithe|}}}| |- ! Eisithe | {{{eisithe}}} }} {{#if:{{{taifeadta|}}}| |- ! Taifeadta | {{{taifeadta}}} }} {{#if:{{{stiúideo|}}}| |- ! Stiúideo | {{{stiúideo}}} }} {{#if:{{{seánra|}}}| |- ! Seánra | {{{seánra}}} }} {{#if:{{{fad|}}}| |- ! Fad | {{{fad}}} }} {{#if:{{{teanga|}}}| |- ! Teanga | {{{teanga}}} }} {{#if:{{{lipéad|}}}| |- ! Lipéad | {{{lipéad}}} }} {{#if:{{{léiritheoir|}}}| |- ! Léiritheoir | {{{léiritheoir}}} }} {{#if:{{{albam_roimhe|}}}| |- ! Albam roimhe seo | ''{{{albam_roimhe}}}''{{#if:{{{bliain_roimhe|}}}|<br />({{{bliain_roimhe}}})|}} }} {{#if:{{{albam_eile|}}}| |- ! An chéad albam eile | ''{{{albam_eile}}}''{{#if:{{{bliain_eile|}}}|<br />({{{bliain_eile}}})|}} }} |} </includeonly> <noinclude> ==Úsáid== <pre> {{BoscaSonraí:Albam | ainm = | clúdach = | fotheideal = | cineál = Albam stiúideo | ealaíontóir = | eisithe = | taifeadta = | stiúideo = | seánra = | fad = | teanga = | lipéad = | léiritheoir = | albam_roimhe = | bliain_roimhe = | albam_eile = | bliain_eile = }} &lt;/pre> </noinclude> ``` </pre></noinclude> p0eyasyzu1cdnhp3r3f9brt20igb6ua 0 127080 1320461 2026-07-13T23:26:31Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Galeón Andalucia == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]]' 1320461 wikitext text/x-wiki Galeón Andalucia == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] 9kfsh8h08tu2bqm96if5uzlufb9xt2d 1320462 1320461 2026-07-13T23:29:56Z TGcoa 21229 1320462 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} Is long í El Galeón Andalucía, macasamhail de ghaileon traidisiúnta Spáinneach ón 17ú haois, agus sé dheic uirthi. [[Ignacio Fernández Vial]] a dhear agus a thóg í, tar éis próiseas fada taighde staire. Bhí sí urraithe ag an Junta de Andalucía (rialtas réigiúnach [[Andalucía]]) agus ag an bhFundación Nao Victoria, agus é mar aidhm acu an tionscadal "Guadalquivir Río de Historia" a chur chun cinn, fanacht in aice le pailliún na Spáinne le linn Thaispeántas Domhanda Shionghaí 2010, agus a bheith ina hambasadóir do phobal uathrialaitheach Andalucía. Le linn a turais, síníodh comhaontuithe idir an fhondúireacht agus roinnt ollscoileanna Andalúiseacha, chomh maith le hOllscoil [[Barcelona]] agus le hOllscoil [[Learpholl]], chun staidéir éagsúla a dhéanamh. Bronnadh Gradam an Ghrán Velero uirthi freisin, ó Chónaidhm Ríoga Seoltóireachta na Spáinne. === Cur síos === Ghlac dearadh an Andalucía a inspioráid ó na gaileoin thrádála a sheol, sa 17ú haois, idir calafoirt na Spáinne agus calafoirt i Meiriceá agus san Áise — an Gaileon cáiliúil ó Mhanila ina measc. Ar an gcéad aistear di, bhí criú 32 duine uirthi, faoi cheannas an ollaimh loingseoireachta Antonio Gonzalo de la Cruz. Tá an long 51 méadar ar fad, agus tarraingt 3.4 méadar aici. Ar an deic phríomha tá crann cinn (nó crann spreoide) uirthi, chomh maith le trí chrann eile, a iompraíonn seacht seol idir iad. Ag deireadh na loinge tá íomhá den Mhaighdean Mhuire, dar teideal "Esperanza de Triana"; rinne an dealbhóir Antonio José Labrador Jiménez macasamhail den íomhá chéanna atá le fáil i seomra na n-oifigeach ar bord freisin. Is é an t-adhmad is mó a úsáideadh ina tógáil ná adhmad darach, adhmad iroko, agus adhmad giúise, agus é clúdaithe le snáithín gloine — rud atá neamhghnách i macasamhlacha den chineál seo. Cé gur macasamhail atá inti, tá teicneolaíocht an 21ú haois inti, go háirithe ar mhaithe le sábháilteacht. === Stair === Íocadh as El Galeón Andalucía roinnt comhlachtaí príobháideacha, chomh maith leis an Agencia de Innovación y Desarrollo de Andalucía, a chuir €449,500 leis an bhfondúireacht. Tógadh í go hiomlán i longchlós i mbaile Punta Umbría (sna Varaderos Palmás), agus cuireadh chun farraige ann í, sular aistríodh go Cé an Levante i gcalafort [[Huelva]] í in 2010. In Huelva, cuireadh troscán uirthi a rinneadh i Valverde del Camino, bunaithe ar cháipéisíocht stairiúil ón Marqués de la Victoria. Thug institiúidí áitiúla éagsúla cuairt uirthi, an Real Sociedad Colombina Onubense ina measc, agus rinneadh tástálacha farraige uirthi. D'fhan sí in Huelva níos faide ná mar a bhí beartaithe, mar gheall ar dhrochaimsir i Murascaill Cádiz. D'imigh sí go [[Sevilla]] roimh bhreacadh an lae an 25 Feabhra. Cé gurbh é an 28 Feabhra (Lá Andalucía) a bhí beartaithe ar dtús mar dháta imeachta don tSín, cuireadh siar go dtí an 7 Márta é, arís mar gheall ar dhrochaimsir. Le linn na tréimhse sin, bhí sí oscailte don phobal ag Cé na Delicias i Sevilla, mar a bhí in Huelva. An 21 Márta, d'fhág sí calafort Sevilla agus sheol sí go [[Cádiz]], áit ar fhan sí ar ancaire trí lá eile. Ina dhiaidh sin, thug sí cuairt ar [[Málaga]], ar [[Málta]], agus ar [[Haifa]]. I mí Aibreáin, thrasnaigh sí an Mhuir Rua trí Chanáil [[Suez]]. An 7 Bealtaine 2010, thug long chogaidh darb ainm Victoria tionlacan di ar a bealach go Murascaill [[Áidin]], mar chuid d'Oibríocht Atalanta an Aontais Eorpaigh in aghaidh na píoráideachta amach ó chósta na [[Somáile]]. Shroich sí [[Sionghaí]] an 24 Meitheamh 2010. I mí Mheán Fómhair 2010, chuir sí tús lena haistear ar ais chun na Spáinne, turas cúig mhí a chuimsigh stadanna in [[Taiwan]], i [[Hong Cong]], agus sna [[Oileáin Fhilipíneacha]]. I rith 2012, óstáil sí ionad léirmhínithe le linn turas timpeall chalafoirt na Spáinne, mar chomóradh ar dhéchéad Bhunreacht Cádiz ("La Pepa"); ghlac sí an t-ainm sin an bhliain sin. I mí Lúnasa, in éineacht le macasamhail den Nao Victoria, thug sí cuairt ar chalafort [[Barcelona]] den chéad uair. An 4 Feabhra 2013, shroich sí calafort [[Tenerife]], sular chuir sí chun bóthair ar thuras timpeall tíortha éagsúla i Muir Chairib. In 2022, bhí sí ag Cé na Delicias i Sevilla, in éineacht le soithigh eile, mar chomóradh ar chúigiú céad bliain na chéad chuairte timpeall an domhain. In 2024, thug sí cuairt ar chalafoirt na Fraince, na hÍsiltíre, na Gearmáine, agus na Ríochta Aontaithe, le linn turas timpeall na hEorpa. === 2026: cuairt ar Éirinn === In 2026, tá El Galeón Andalucía ag seoladh timpeall na hEorpa arís, agus an turas seo ceaptha chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta [[Dhún na nGall]], thar Chionn Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] rlnpdgg246cm8dz5asp2kz6kpaxnjb5 1320463 1320462 2026-07-13T23:34:42Z TGcoa 21229 1320463 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} Is long í '''El Galeón Andalucía''', macasamhail de ghaileon traidisiúnta Spáinneach ón 17ú haois, agus sé dheic uirthi. [[Ignacio Fernández Vial]] a dhear agus a thóg í sna 2000idí. Bhí sí urraithe ag an Junta de Andalucía (rialtas réigiúnach [[Andalucía]]) agus ag an bhFundación Nao Victoria, agus é mar aidhm acu an tionscadal "Guadalquivir Río de Historia" a chur chun cinn, agus a bheith ina hambasadóir do phobal Andalucía. Le linn a turais, síníodh comhaontuithe idir an fhondúireacht agus roinnt ollscoileanna Andalúiseacha, chomh maith le hOllscoil [[Barcelona]] agus le hOllscoil [[Learpholl]], chun staidéir éagsúla a dhéanamh. Bronnadh Gradam an Ghrán Velero uirthi, ó Chónaidhm Ríoga Seoltóireachta na Spáinne. === Cur síos === Ghlac dearadh an Andalucía a inspioráid ó na gaileoin thrádála a sheol, sa 17ú haois, idir calafoirt na Spáinne agus calafoirt i Meiriceá agus san Áise — an Gaileon cáiliúil ó Mhanila ina measc. Ar an gcéad aistear di, bhí criú 32 duine uirthi, faoi cheannas an ollaimh loingseoireachta Antonio Gonzalo de la Cruz. Tá an long 51 méadar ar fad, agus tarraingt 3.4 méadar aici. Ar an deic phríomha tá crann cinn (nó crann spreoide) uirthi, chomh maith le trí chrann eile, a iompraíonn seacht seol. Ag deireadh na loinge tá íomhá den Mhaighdean Mhuire, dar teideal "Esperanza de Triana". Is é an t-adhmad is mó a úsáideadh ina tógáil ná adhmad darach, adhmad iroko, agus adhmad giúise, agus é clúdaithe le snáithín gloine — rud atá neamhghnách i macasamhlacha den chineál seo. Cé gur macasamhail atá inti, tá teicneolaíocht an 21ú haois inti, go háirithe ar mhaithe le sábháilteacht. === Stair === Íocadh as El Galeón Andalucía roinnt comhlachtaí príobháideacha, chomh maith leis an Agencia de Innovación y Desarrollo de Andalucía, a chuir €449,500 leis an bhfondúireacht. Tógadh í go hiomlán i longchlós i mbaile Punta Umbría (sna Varaderos Palmás), agus cuireadh chun farraige ann í, sular aistríodh go Cé an Levante i gcalafort [[Huelva]] í in 2010. In Huelva, cuireadh troscán uirthi a rinneadh i Valverde del Camino, bunaithe ar cháipéisíocht stairiúil ón Marqués de la Victoria. Thug institiúidí áitiúla éagsúla cuairt uirthi, an Real Sociedad Colombina Onubense ina measc, agus rinneadh tástálacha farraige uirthi. D'fhan sí in Huelva níos faide ná mar a bhí beartaithe, mar gheall ar dhrochaimsir i Murascaill Cádiz. D'imigh sí go [[Sevilla]] roimh bhreacadh an lae an 25 Feabhra. Cé gurbh é an 28 Feabhra (Lá Andalucía) a bhí beartaithe ar dtús mar dháta imeachta don tSín, cuireadh siar go dtí an 7 Márta é, arís mar gheall ar dhrochaimsir. Le linn na tréimhse sin, bhí sí oscailte don phobal ag Cé na Delicias i Sevilla, mar a bhí in Huelva. An 21 Márta, d'fhág sí calafort Sevilla agus sheol sí go [[Cádiz]], áit ar fhan sí ar ancaire trí lá eile. Ina dhiaidh sin, thug sí cuairt ar [[Málaga]], ar [[Málta]], agus ar [[Haifa]]. I mí Aibreáin, thrasnaigh sí an Mhuir Rua trí Chanáil [[Suez]]. An 7 Bealtaine 2010, thug long chogaidh darb ainm Victoria tionlacan di ar a bealach go Murascaill [[Áidin]], mar chuid d'Oibríocht Atalanta an Aontais Eorpaigh in aghaidh na píoráideachta amach ó chósta na [[Somáile]]. Shroich sí [[Sionghaí]] an 24 Meitheamh 2010. I mí Mheán Fómhair 2010, chuir sí tús lena haistear ar ais chun na Spáinne, turas cúig mhí a chuimsigh stadanna in [[Taiwan]], i [[Hong Cong]], agus sna [[Oileáin Fhilipíneacha]]. I rith 2012, óstáil sí ionad léirmhínithe le linn turas timpeall chalafoirt na Spáinne, mar chomóradh ar dhéchéad Bhunreacht Cádiz ("La Pepa"); ghlac sí an t-ainm sin an bhliain sin. I mí Lúnasa, in éineacht le macasamhail den Nao Victoria, thug sí cuairt ar chalafort [[Barcelona]] den chéad uair. An 4 Feabhra 2013, shroich sí calafort [[Tenerife]], sular chuir sí chun bóthair ar thuras timpeall tíortha éagsúla i Muir Chairib. In 2022, bhí sí ag Cé na Delicias i Sevilla, in éineacht le soithigh eile, mar chomóradh ar chúigiú céad bliain na chéad chuairte timpeall an domhain. In 2024, thug sí cuairt ar chalafoirt na Fraince, na hÍsiltíre, na Gearmáine, agus na Ríochta Aontaithe, le linn turas timpeall na hEorpa. === 2026: cuairt ar Éirinn === In 2026, tá El Galeón Andalucía ag seoladh timpeall na hEorpa arís, agus an turas seo ceaptha chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta [[Dhún na nGall]], thar Chionn Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref> == Féach freisin == * [[Armáid na Spáinne in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] jh85ownuc21pbuaev3hlrinmhobsl7j 1320467 1320463 2026-07-13T23:46:07Z TGcoa 21229 1320467 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} Is long í '''El Galeón Andalucía''', macasamhail de ghaileon traidisiúnta Spáinneach ón 17ú haois, agus sé dheic uirthi. [[Ignacio Fernández Vial]] a dhear agus a thóg í sna 2000idí. Bhí sí urraithe ag an Junta de Andalucía (rialtas réigiúnach [[Andalucía]]) agus ag an bhFundación Nao Victoria, agus é mar aidhm acu an tionscadal "Guadalquivir Río de Historia" a chur chun cinn, agus a bheith ina hambasadóir do phobal Andalucía. Le linn a turais, síníodh comhaontuithe idir an fhondúireacht agus roinnt ollscoileanna Andalúiseacha, chomh maith le hOllscoil [[Barcelona]] agus le hOllscoil [[Learpholl]], chun staidéir éagsúla a dhéanamh. Bronnadh Gradam an Ghrán Velero uirthi, ó Chónaidhm Ríoga Seoltóireachta na Spáinne. [[Íomhá:Galeon Andalucía in the port of Málaga.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 01.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 02.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (123).JPG|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Nantes - Galeón Andalucía - 10.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (330).JPG|clé|mion|220x220px]] === Cur síos === Ghlac dearadh an Andalucía a inspioráid ó na gaileoin thrádála a sheol, sa 17ú haois, idir calafoirt na Spáinne agus calafoirt i Meiriceá agus san Áise — an Gaileon cáiliúil ó Mhanila ina measc. Ar an gcéad aistear di, bhí criú 32 duine uirthi, faoi cheannas an ollaimh loingseoireachta Antonio Gonzalo de la Cruz. Tá an long 51 méadar ar fad, agus tarraingt 3.4 méadar aici. Ar an deic phríomha tá crann cinn (nó crann spreoide) uirthi, chomh maith le trí chrann eile, a iompraíonn seacht seol. Ag deireadh na loinge tá íomhá den Mhaighdean Mhuire, dar teideal "Esperanza de Triana". Is é an t-adhmad is mó a úsáideadh ina tógáil ná adhmad darach, adhmad iroko, agus adhmad giúise, agus é clúdaithe le snáithín gloine — rud atá neamhghnách i macasamhlacha den chineál seo. Cé gur macasamhail atá inti, tá teicneolaíocht an 21ú haois inti, go háirithe ar mhaithe le sábháilteacht. === Stair === Íocadh as El Galeón Andalucía roinnt comhlachtaí príobháideacha, chomh maith leis an Agencia de Innovación y Desarrollo de Andalucía, a chuir €449,500 leis an bhfondúireacht. Tógadh í go hiomlán i longchlós i mbaile Punta Umbría (sna Varaderos Palmás), agus cuireadh chun farraige ann í, sular aistríodh go Cé an Levante i gcalafort [[Huelva]] í in 2010. In Huelva, cuireadh troscán uirthi a rinneadh i Valverde del Camino, bunaithe ar cháipéisíocht stairiúil ón Marqués de la Victoria. Thug institiúidí áitiúla éagsúla cuairt uirthi, an Real Sociedad Colombina Onubense ina measc, agus rinneadh tástálacha farraige uirthi. D'fhan sí in Huelva níos faide ná mar a bhí beartaithe, mar gheall ar dhrochaimsir i Murascaill Cádiz. D'imigh sí go [[Sevilla]] roimh bhreacadh an lae an 25 Feabhra. Cé gurbh é an 28 Feabhra (Lá Andalucía) a bhí beartaithe ar dtús mar dháta imeachta don tSín, cuireadh siar go dtí an 7 Márta é, arís mar gheall ar dhrochaimsir. Le linn na tréimhse sin, bhí sí oscailte don phobal ag Cé na Delicias i Sevilla, mar a bhí in Huelva. An 21 Márta, d'fhág sí calafort Sevilla agus sheol sí go [[Cádiz]], áit ar fhan sí ar ancaire trí lá eile. Ina dhiaidh sin, thug sí cuairt ar [[Málaga]], ar [[Málta]], agus ar [[Haifa]]. I mí Aibreáin, thrasnaigh sí an Mhuir Rua trí Chanáil [[Suez]]. An 7 Bealtaine 2010, thug long chogaidh darb ainm Victoria tionlacan di ar a bealach go Murascaill [[Áidin]], mar chuid d'Oibríocht Atalanta an Aontais Eorpaigh in aghaidh na píoráideachta amach ó chósta na [[Somáile]]. Shroich sí [[Sionghaí]] an 24 Meitheamh 2010. I mí Mheán Fómhair 2010, chuir sí tús lena haistear ar ais chun na Spáinne, turas cúig mhí a chuimsigh stadanna in [[Taiwan]], i [[Hong Cong]], agus sna [[Oileáin Fhilipíneacha]]. I rith 2012, óstáil sí ionad léirmhínithe le linn turas timpeall chalafoirt na Spáinne, mar chomóradh ar dhéchéad Bhunreacht Cádiz ("La Pepa"); ghlac sí an t-ainm sin an bhliain sin. I mí Lúnasa, in éineacht le macasamhail den Nao Victoria, thug sí cuairt ar chalafort [[Barcelona]] den chéad uair. An 4 Feabhra 2013, shroich sí calafort [[Tenerife]], sular chuir sí chun bóthair ar thuras timpeall tíortha éagsúla i Muir Chairib. In 2022, bhí sí ag Cé na Delicias i Sevilla, in éineacht le soithigh eile, mar chomóradh ar chúigiú céad bliain na chéad chuairte timpeall an domhain. In 2024, thug sí cuairt ar chalafoirt na Fraince, na hÍsiltíre, na Gearmáine, agus na Ríochta Aontaithe, le linn turas timpeall na hEorpa. === 2026: cuairt ar Éirinn === In 2026, sheol El Galeón Andalucía timpeall na hÉireann, chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta [[Dhún na nGall]], thar Chionn Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-gaileon-is-mo-ar-domhan-chun-cuairt-a-thabhairt-ar-ghaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=An gaileon is mó ar domhan chun cuairt a thabhairt ar Ghaeltacht Dhún na nGall|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=13 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Armáid na Spáinne in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] 5bkofvcg9sbcuogi4jxkbrusiqk8u4h 1320468 1320467 2026-07-13T23:50:30Z TGcoa 21229 1320468 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} Is long í '''El Galeón Andalucía''', macasamhail de ghaileon traidisiúnta Spáinneach ón 17ú haois, agus sé dheic uirthi. [[Ignacio Fernández Vial]] a dhear agus a thóg í sna 2000idí. Bhí sí urraithe ag an Junta de Andalucía (rialtas réigiúnach [[Andalucía]]) agus ag an bhFundación Nao Victoria, agus é mar aidhm acu an tionscadal "Guadalquivir Río de Historia" a chur chun cinn, agus a bheith ina hambasadóir do phobal Andalucía. Le linn a turais, síníodh comhaontuithe idir an fhondúireacht agus roinnt ollscoileanna Andalúiseacha, chomh maith le hOllscoil [[Barcelona]] agus le hOllscoil [[Learpholl]], chun staidéir éagsúla a dhéanamh. Bronnadh Gradam an Ghrán Velero uirthi, ó Chónaidhm Ríoga Seoltóireachta na Spáinne. [[Íomhá:Galeon Andalucía in the port of Málaga.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 01.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 02.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (123).JPG|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Nantes - Galeón Andalucía - 10.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (330).JPG|clé|mion|220x220px]] == Cur síos == Ghlac dearadh an Andalucía a inspioráid ó na gaileoin thrádála a sheol, sa 17ú haois, idir calafoirt na Spáinne agus calafoirt i Meiriceá agus san Áise — an Gaileon cáiliúil ó Mhanila ina measc. Ar an gcéad aistear di, bhí criú 32 duine uirthi, faoi cheannas an ollaimh loingseoireachta Antonio Gonzalo de la Cruz. Tá an long 51 méadar ar fad, agus tarraingt 3.4 méadar aici. Ar an deic phríomha tá crann cinn (nó crann spreoide) uirthi, chomh maith le trí chrann eile, a iompraíonn seacht seol. Ag deireadh na loinge tá íomhá den Mhaighdean Mhuire, dar teideal "Esperanza de Triana". Is é an t-adhmad is mó a úsáideadh ina tógáil ná adhmad darach, adhmad iroko, agus adhmad giúise, agus é clúdaithe le snáithín gloine — rud atá neamhghnách i macasamhlacha den chineál seo. Cé gur macasamhail atá inti, tá teicneolaíocht an 21ú haois inti, go háirithe ar mhaithe le sábháilteacht. == Stair == Íocadh as El Galeón Andalucía roinnt comhlachtaí príobháideacha, chomh maith leis an Agencia de Innovación y Desarrollo de Andalucía, a chuir €449,500 leis an bhfondúireacht. Tógadh í go hiomlán i longchlós i mbaile Punta Umbría (sna Varaderos Palmás), agus cuireadh chun farraige ann í, sular aistríodh go Cé an Levante i gcalafort [[Huelva]] í in 2010. In Huelva, cuireadh troscán uirthi a rinneadh i Valverde del Camino, bunaithe ar cháipéisíocht stairiúil ón Marqués de la Victoria. Thug institiúidí áitiúla éagsúla cuairt uirthi, an Real Sociedad Colombina Onubense ina measc, agus rinneadh tástálacha farraige uirthi. D'fhan sí in Huelva níos faide ná mar a bhí beartaithe, mar gheall ar dhrochaimsir i Murascaill Cádiz. D'imigh sí go [[Sevilla]] roimh bhreacadh an lae an 25 Feabhra. Le linn na tréimhse sin, bhí sí oscailte don phobal ag Cé na Delicias i Sevilla, mar a bhí in Huelva. An 21 Márta, d'fhág sí calafort Sevilla agus sheol sí go [[Cádiz]], áit ar fhan sí ar ancaire trí lá eile. Ina dhiaidh sin, thug sí cuairt ar [[Málaga]], ar [[Málta]], agus ar [[Haifa]]. I mí Aibreáin, thrasnaigh sí an Mhuir Rua trí Chanáil [[Suez]]. An 7 Bealtaine 2010, thug long chogaidh darb ainm Victoria tionlacan di ar a bealach go Murascaill [[Áidin]], mar chuid d'Oibríocht Atalanta an Aontais Eorpaigh amach ó chósta na [[Somáile]]. Shroich sí [[Sionghaí]] an 24 Meitheamh 2010. I mí Mheán Fómhair 2010, chuir sí tús lena haistear ar ais chun na Spáinne, turas cúig mhí a chuimsigh stadanna in [[Taiwan]], i [[Hong Cong]], agus sna [[Oileáin Fhilipíneacha]]. I rith 2012, chuaigh sí ar thuras timpeall chalafoirt na Spáinne, mar chomóradh ar Bhunreacht Cádiz ("La Pepa"); ghlac sí an t-ainm sin an bhliain sin. I mí Lúnasa, in éineacht le macasamhail den Nao Victoria, thug sí cuairt ar chalafort [[Barcelona]] den chéad uair. An 4 Feabhra 2013, shroich sí calafort [[Tenerife]], sular chuir sí chun bóthair ar thuras timpeall tíortha éagsúla i Muir Chairib. In 2022, bhí sí ag Cé na Delicias i Sevilla, in éineacht le soithigh eile, mar chomóradh ar chúigiú céad bliain na chéad chuairte timpeall an domhain. In 2024, thug sí cuairt ar chalafoirt na Fraince, na hÍsiltíre, na Gearmáine, agus na Ríochta Aontaithe, le linn turas timpeall na hEorpa. == 2026: cuairt ar Éirinn == In 2026, sheol El Galeón Andalucía timpeall na hÉireann, chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta [[Dhún na nGall]], thar Chionn Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-gaileon-is-mo-ar-domhan-chun-cuairt-a-thabhairt-ar-ghaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=An gaileon is mó ar domhan chun cuairt a thabhairt ar Ghaeltacht Dhún na nGall|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=13 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Armáid na Spáinne in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] pma8cv14dvr9ifedz6v7yfhm5gtcf6u 1320479 1320468 2026-07-14T10:41:56Z TGcoa 21229 /* Stair */ 1320479 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} Is long í '''El Galeón Andalucía''', macasamhail de ghaileon traidisiúnta Spáinneach ón 17ú haois, agus sé dheic uirthi. [[Ignacio Fernández Vial]] a dhear agus a thóg í sna 2000idí. Bhí sí urraithe ag an Junta de Andalucía (rialtas réigiúnach [[Andalucía]]) agus ag an bhFundación Nao Victoria, agus é mar aidhm acu an tionscadal "Guadalquivir Río de Historia" a chur chun cinn, agus a bheith ina hambasadóir do phobal Andalucía. Le linn a turais, síníodh comhaontuithe idir an fhondúireacht agus roinnt ollscoileanna Andalúiseacha, chomh maith le hOllscoil [[Barcelona]] agus le hOllscoil [[Learpholl]], chun staidéir éagsúla a dhéanamh. Bronnadh Gradam an Ghrán Velero uirthi, ó Chónaidhm Ríoga Seoltóireachta na Spáinne. [[Íomhá:Galeon Andalucía in the port of Málaga.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 01.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 02.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (123).JPG|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Nantes - Galeón Andalucía - 10.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (330).JPG|clé|mion|220x220px]] == Cur síos == Ghlac dearadh an Andalucía a inspioráid ó na gaileoin thrádála a sheol, sa 17ú haois, idir calafoirt na Spáinne agus calafoirt i Meiriceá agus san Áise — an Gaileon cáiliúil ó Mhanila ina measc. Ar an gcéad aistear di, bhí criú 32 duine uirthi, faoi cheannas an ollaimh loingseoireachta Antonio Gonzalo de la Cruz. Tá an long 51 méadar ar fad, agus tarraingt 3.4 méadar aici. Ar an deic phríomha tá crann cinn (nó crann spreoide) uirthi, chomh maith le trí chrann eile, a iompraíonn seacht seol. Ag deireadh na loinge tá íomhá den Mhaighdean Mhuire, dar teideal "Esperanza de Triana". Is é an t-adhmad is mó a úsáideadh ina tógáil ná adhmad darach, adhmad iroko, agus adhmad giúise, agus é clúdaithe le snáithín gloine — rud atá neamhghnách i macasamhlacha den chineál seo. Cé gur macasamhail atá inti, tá teicneolaíocht an 21ú haois inti, go háirithe ar mhaithe le sábháilteacht. == Stair == D'íoc roinnt comhlachtaí príobháideacha as El Galeón Andalucía, chomh maith leis an Agencia de Innovación y Desarrollo de Andalucía, a chuir €449,500 leis an bhfondúireacht. Tógadh í go hiomlán i longchlós i mbaile Punta Umbría (sna Varaderos Palmás), agus cuireadh chun farraige ann í, sular aistríodh go Cé an Levante i gcalafort [[Huelva]] í in 2010. In Huelva, cuireadh troscán uirthi a rinneadh i Valverde del Camino, bunaithe ar cháipéisíocht stairiúil ón Marqués de la Victoria. D'imigh sí go [[Sevilla]] roimh bhreacadh an lae an 25 Feabhra. Le linn na tréimhse sin, bhí sí oscailte don phobal ag Cé na Delicias i Sevilla, mar a bhí in Huelva. An 21 Márta, d'fhág sí calafort Sevilla agus sheol sí go [[Cádiz]], áit ar fhan sí ar ancaire trí lá eile. Ina dhiaidh sin, thug sí cuairt ar [[Málaga]], ar [[Málta]], agus ar [[Haifa]]. I mí Aibreáin, thrasnaigh sí an Mhuir Rua trí Chanáil [[Suez]]. An 7 Bealtaine 2010, thug long chogaidh darb ainm Victoria tionlacan di ar a bealach go Murascaill [[Áidin]], mar chuid d'Oibríocht Atalanta an Aontais Eorpaigh amach ó chósta na [[Somáile]]. Shroich sí [[Sionghaí]] an 24 Meitheamh 2010. I mí Mheán Fómhair 2010, chuir sí tús lena haistear ar ais chun na Spáinne, turas cúig mhí a chuimsigh stadanna in [[Taiwan]], i [[Hong Cong]], agus sna [[Oileáin Fhilipíneacha]]. I rith 2012, chuaigh sí ar thuras timpeall chalafoirt na Spáinne, mar chomóradh ar Bhunreacht Cádiz ("La Pepa"); ghlac sí an t-ainm sin an bhliain sin. I mí Lúnasa, in éineacht le macasamhail den Nao Victoria, thug sí cuairt ar chalafort [[Barcelona]] den chéad uair. An 4 Feabhra 2013, shroich sí calafort [[Tenerife]], sular chuir sí chun bóthair ar thuras timpeall tíortha éagsúla i Muir Chairib. In 2022, bhí sí ag Cé na Delicias i Sevilla, in éineacht le soithigh eile, mar chomóradh ar chúigiú céad bliain na chéad chuairte timpeall an domhain. In 2024, thug sí cuairt ar chalafoirt na Fraince, na hÍsiltíre, na Gearmáine, agus na Ríochta Aontaithe, le linn turas timpeall na hEorpa. == 2026: cuairt ar Éirinn == In 2026, sheol El Galeón Andalucía timpeall na hÉireann, chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta [[Dhún na nGall]], thar Chionn Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-gaileon-is-mo-ar-domhan-chun-cuairt-a-thabhairt-ar-ghaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=An gaileon is mó ar domhan chun cuairt a thabhairt ar Ghaeltacht Dhún na nGall|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=13 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Armáid na Spáinne in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] er1y4vki99f1bzmpkvw8h504bo6fysv 1320482 1320479 2026-07-14T11:19:55Z TGcoa 21229 /* 2026: cuairt ar Éirinn */ 1320482 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Soitheach}} Is long í '''El Galeón Andalucía''', macasamhail de ghaileon traidisiúnta Spáinneach ón 17ú haois, agus sé dheic uirthi. [[Ignacio Fernández Vial]] a dhear agus a thóg í sna 2000idí. Bhí sí urraithe ag an Junta de Andalucía (rialtas réigiúnach [[Andalucía]]) agus ag an bhFundación Nao Victoria, agus é mar aidhm acu an tionscadal "Guadalquivir Río de Historia" a chur chun cinn, agus a bheith ina hambasadóir do phobal Andalucía. Le linn a turais, síníodh comhaontuithe idir an fhondúireacht agus roinnt ollscoileanna Andalúiseacha, chomh maith le hOllscoil [[Barcelona]] agus le hOllscoil [[Learpholl]], chun staidéir éagsúla a dhéanamh. Bronnadh Gradam an Ghrán Velero uirthi, ó Chónaidhm Ríoga Seoltóireachta na Spáinne. [[Íomhá:Galeon Andalucía in the port of Málaga.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 01.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Galeón Andalucía in Málaga 02.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (123).JPG|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Nantes - Galeón Andalucía - 10.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Le galion Galeón Andalucía (330).JPG|clé|mion|220x220px]] == Cur síos == Ghlac dearadh an Andalucía a inspioráid ó na gaileoin thrádála a sheol, sa 17ú haois, idir calafoirt na Spáinne agus calafoirt i Meiriceá agus san Áise — an Gaileon cáiliúil ó Mhanila ina measc. Ar an gcéad aistear di, bhí criú 32 duine uirthi, faoi cheannas an ollaimh loingseoireachta Antonio Gonzalo de la Cruz. Tá an long 51 méadar ar fad, agus tarraingt 3.4 méadar aici. Ar an deic phríomha tá crann cinn (nó crann spreoide) uirthi, chomh maith le trí chrann eile, a iompraíonn seacht seol. Ag deireadh na loinge tá íomhá den Mhaighdean Mhuire, dar teideal "Esperanza de Triana". Is é an t-adhmad is mó a úsáideadh ina tógáil ná adhmad darach, adhmad iroko, agus adhmad giúise, agus é clúdaithe le snáithín gloine — rud atá neamhghnách i macasamhlacha den chineál seo. Cé gur macasamhail atá inti, tá teicneolaíocht an 21ú haois inti, go háirithe ar mhaithe le sábháilteacht. == Stair == D'íoc roinnt comhlachtaí príobháideacha as El Galeón Andalucía, chomh maith leis an Agencia de Innovación y Desarrollo de Andalucía, a chuir €449,500 leis an bhfondúireacht. Tógadh í go hiomlán i longchlós i mbaile Punta Umbría (sna Varaderos Palmás), agus cuireadh chun farraige ann í, sular aistríodh go Cé an Levante i gcalafort [[Huelva]] í in 2010. In Huelva, cuireadh troscán uirthi a rinneadh i Valverde del Camino, bunaithe ar cháipéisíocht stairiúil ón Marqués de la Victoria. D'imigh sí go [[Sevilla]] roimh bhreacadh an lae an 25 Feabhra. Le linn na tréimhse sin, bhí sí oscailte don phobal ag Cé na Delicias i Sevilla, mar a bhí in Huelva. An 21 Márta, d'fhág sí calafort Sevilla agus sheol sí go [[Cádiz]], áit ar fhan sí ar ancaire trí lá eile. Ina dhiaidh sin, thug sí cuairt ar [[Málaga]], ar [[Málta]], agus ar [[Haifa]]. I mí Aibreáin, thrasnaigh sí an Mhuir Rua trí Chanáil [[Suez]]. An 7 Bealtaine 2010, thug long chogaidh darb ainm Victoria tionlacan di ar a bealach go Murascaill [[Áidin]], mar chuid d'Oibríocht Atalanta an Aontais Eorpaigh amach ó chósta na [[Somáile]]. Shroich sí [[Sionghaí]] an 24 Meitheamh 2010. I mí Mheán Fómhair 2010, chuir sí tús lena haistear ar ais chun na Spáinne, turas cúig mhí a chuimsigh stadanna in [[Taiwan]], i [[Hong Cong]], agus sna [[Oileáin Fhilipíneacha]]. I rith 2012, chuaigh sí ar thuras timpeall chalafoirt na Spáinne, mar chomóradh ar Bhunreacht Cádiz ("La Pepa"); ghlac sí an t-ainm sin an bhliain sin. I mí Lúnasa, in éineacht le macasamhail den Nao Victoria, thug sí cuairt ar chalafort [[Barcelona]] den chéad uair. An 4 Feabhra 2013, shroich sí calafort [[Tenerife]], sular chuir sí chun bóthair ar thuras timpeall tíortha éagsúla i Muir Chairib. In 2022, bhí sí ag Cé na Delicias i Sevilla, in éineacht le soithigh eile, mar chomóradh ar chúigiú céad bliain na chéad chuairte timpeall an domhain. In 2024, thug sí cuairt ar chalafoirt na Fraince, na hÍsiltíre, na Gearmáine, agus na Ríochta Aontaithe, le linn turas timpeall na hEorpa. == 2026: cuairt ar Éirinn == In 2026, sheol El Galeón Andalucía timpeall na hÉireann, chun comóradh a dhéanamh ar na 1,100 Spáinneach a cailleadh nuair a chuaigh trí long de chuid Armáid na Spáinne go tóin poill amach ó chósta iarthuaisceart na hÉireann i mí Mheán Fómhair 1588.<ref>[https://www.rte.ie/news/connacht/2026/0701/1581209-spanish-galleon-sligo/ "World's largest galleon replica docks in Sligo for visit"], RTÉ, 1 Iúil 2026.</ref> Thug sí cuairt ar [[Doire|Dhoire]] den chéad uair riamh, ón 24 go dtí an 28 Meitheamh, le linn Fhéile Mhuirí an Fheabhail.<ref>[https://afloat.ie/sail/tall-ships/item/71910-galeon-andalucia-makes-first-ever-visit-to-derry-port "Galeón Andalucía Makes First-Ever Visit to Derry Port"], Afloat.ie.</ref> Ina dhiaidh sin, chuaigh sí go [[Sligeach]], áit a raibh sí ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí an 13 Iúil. Ar a bealach isteach i gcuan Shligigh, stad sí amach ó Thrá na Srithidí chun searmanas cuimhneacháin a dhéanamh ar an áit ar cailleadh trí long de chuid na hArmáide sa bhliain chéanna.<ref>[https://www.sligococo.ie/News/SpanishGalleonReplicatoVisitSligo/ "Spanish Galleon Replica to Visit Sligo This Summer"], Comhairle Contae Shligigh.</ref> Faoi cheannas an chaptaein Miguel Cuesta Almansa, sheol sí ansin ó thuaidh thar chósta Dhún na nGall, thar Cheann Mhálanna agus thar Shliabh Liag, i dtreo bhá Mhullach Dearg, áit ar cailleadh ceann de longa na hArmáide freisin i 1588.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/2026/06/30/it-is-a-huge-honour-ship-traces-journey-spanish-armada-sailors-made-in-1588/ "'It is a huge honour': Ship traces journey Spanish Armada sailors made in 1588"], The Irish Times, 30 Meitheamh 2026.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-gaileon-is-mo-ar-domhan-chun-cuairt-a-thabhairt-ar-ghaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=An gaileon is mó ar domhan chun cuairt a thabhairt ar Ghaeltacht Dhún na nGall|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=13 Iúil 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-07-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Armáid na Spáinne in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Armáid na Spáinne]] [[Catagóir:Longa]] it5stf7mtqgziynlwdedbburc2rk7ub 14 127081 1320464 2026-07-13T23:35:31Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:Stair na Spáinne]] [[Catagóir:Stair Shasana]] [[Catagóir:Cabhlaigh]]' 1320464 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:Stair na Spáinne]] [[Catagóir:Stair Shasana]] [[Catagóir:Cabhlaigh]] l84s8y7vzxf9d95m7j4llcj0q85fgbb 1320466 1320464 2026-07-13T23:38:17Z TGcoa 21229 1320466 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:Stair na Spáinne]] [[Catagóir:Stair Shasana]] [[Catagóir:Cabhlaigh]] [[Catagóir:1580idí]] 8rw28wr946bmvmw6ljpnj8datmam76u 0 127082 1320471 2026-07-14T01:41:46Z An RíomhGael 72410 Leathanach cruthaithe 1320471 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta|child=Div Yezh Breizh|data_fundacio=1979|president=Eddy Penven|website=https://div-yezh.bzh/fr/|regio=An Bhriotáin agus Pays de la Loire, an Fhrainc|tipus=Eagraíocht Oideachais Phoiblí}} Is cumann scolaíochta dátheangach poiblí sa [[An Bhriotáin|Bhriotáin]] in iarthuaisceart na [[An Fhrainc|Fraince]] é '''''Div Yezh Breizh''''' (Gaeilge: Dhá theanga na Briotáine) a chuireann oideachas dátheangach [[An Bhriotáinis|Briotáinis]]-Fraincis ar fáil sna cúig réigiún Briotánach traidisiúnta<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://div-yezh.bzh/fr/divyezhegezh/|teideal=Div Yezh Breizh - Qui sommes nous?|údar=Div Yezh Breizh|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref>. == Stair == Bunaíodh an cumann in 1979 faoin ainm ''Association de Parents d'Élèves pour l'Enseignement du breton'' nó ''APEEB''<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://abp.bzh/div-yezh-breizh.-40-ans-de-combat-en-faveur-du-bilinguisme-47092|teideal=Div Yezh Breizh - 40 ans de combats en faveur du bilinguisme|údar=ABP|dáta=2029-03-19|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref>(Gaeilge: An Cumann Tuismitheoirí um Teagasc na Briotáinise) chun aidhm an dátheangachais a chur chun cinn i scoileanna poiblí sa Bhriotáin. In 1982 thug Aire Oideachais na Fraince, Alain Savary, cead ranganna dátheangacha Fraincise-teangacha réigiúnacha a chruthú i scoileanna poiblí na tíre agus chuir an chéad rang dátheangach ar fáil i ''Sant Riwal'' an bhliain chéanna.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/trente-ans-denseignement-bilingue-dans-le-public-1542054|teideal=Trente ans d'enseignement bilingue dans le public|údar=Jean Laurent-Bras|dáta=2012-10-14|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> Athraíodh aimn an chumainn go ''Div Yezh'' in 1995 agus go ''Div Yezh Breizh'' in 2015<ref name=":1" />. In 2025 bhí 11,152 scoláire ag freastal ar scoileanna de chuid ''Div Yezh'' ón réamhscolaíocht go dtí an ardscolaíocht, 95 scoláire níos mó ná a bhí ann an bhliain roimhe sin<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Office Publique de la Langue Bretonne|date=2025|title=Les Chiffres de la Rentrée Scolaire de l'Enseignement Bilingue en 2025|journal=Pole Étude et Développement Observatoire des Pratiques Linguistiques|pages=lch 9|language=Fraincis}}</ref>. Is é ''Div Yezh'' an soláthraí is mó maidir le hoideachas dátheangach sa Bhriotáinis. == Modh Teagaisc == Leanann scoileanna ''Div Yezh'' curaclam scoile náisiúnta na Fraince, an t-aon difríocht atá ann ná go bhfuil leath cuid den lá scoile múinte trí mheán na Briotáinise. Tugtar an méid ama céanna ar son na Briotáinise agus na Fraincise i rith an lae scoile. Tá scoileanna Div Yezh go hiomlán tuata agus neamhspleách ó pháirithe polaitiúla<ref name=":0" />. == Scoileanna eile a mhúineann an Bhriotáinis == [[Diwan]] - Scoileanna príobháideacha saor in aisce a mhúineann Briotáinis tríd an tumoideachas<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.diwan.bzh/|teideal=Diwan|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref>. Divaskell Breizh - Scoileanna príobháideacha dátheangacha Caitliceacha<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.divaskell.bzh/|teideal=Divaskell Breizh|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref>. == Tagairtí == <references /> 2t1swqiihl63ne1eu0cez35yibimzbo