Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk An Vicipéid 0 1845 1330607 1325463 2026-10-25T18:35:25Z Anonymous8245 62956 Chuireas naisc leis an gcéad alt 1330607 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[ciclipéid]] ar líne í an '''Vicipéid''' atá scríofa agus á chothabháil ag pobal oibrithe deonacha, ar a dtugtar Vicipéideoirí, trí chomhoibriú oscailte agus trí úsáid a bhaint as córas eagarthóireachta vicí-bhunaithe ar a dtugtar [[MediaWiki]]. Is í an Vicipéid an saothar tagartha is mó agus is mó léite sa stair, agus i rith an ama bhí sí ar cheann de na 10 suíomhanna gréasáin is mó tóir.<ref>Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. ''Business Horizons'', Volume 57, Issue 5, lgh 617-626</ref> Cruthaithe ag [[Jimmy Wales]] agus [[Larry Sanger]] ar 15 Eanáir, 2001, tá sé á óstáil ag an [[Wikimedia Foundation|bhFondúireacht Wikimedia]], eagraíocht neamhbhrabúis Mheiriceá. Tá sí scríofa ag an bpobal don phobal agus tá duine ar bith in ann í a athrú ach teacht a bheith aige ar an Idirlíon. Is iomaí Vicipéid atá ann agus [[Vicipéid an Bhéarla]], [[Vicipéid na Fraincise]] agus [[Vicipéid na Gaeilge]] ina measc. Scríobhadh an chéad alt sa leagan [[Gaeilge]] i mí [[Eanáir]] 2004 agus faoi láthair tá {{NUMBEROFARTICLES}} alt ann. == Stair == Comhfhocal a tháinig ón bhfocal Havaíoch ''wiki'' ("scioptha") agus ón bh[[focal]] [[Béarla]] ''encyclopedia'' is ea ''Wikipedia'', agus tháinig sé ar an bhfód sa bhliain 2000<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.beo.ie/alt-wikipedia-tionscadal-an-fhiuntach-ar-fad.aspx |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-01-08 |archivedate=2023-07-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230730094829/http://www.beo.ie/alt-wikipedia-tionscadal-an-fhiuntach-ar-fad.aspx }}</ref> mar chomhthogra den chiclipéid phroifisiúnta [[Nupedia]]. Tá an togra ar fad faoi stiúir an [[Wikimedia Foundation]], eagraíocht a oibríonn gan bhrabach agus atá i dtaobh le síntiúis. Leathnaigh clú agus cáil na Vicipéide mar thionscnamh domhanda go sciobtha. Tá roinnt tograí eile ([[Wikibooks]], [[Vicífhoclóir]], srl.) ag siúl leis an Vicipéid agus iad ag dul chun cinn in éineacht leis an Vicipéid féin. == Eagraíocht == [[Íomhá:History comparison example.png|mion|clé|Ag cur an Vicipéid in eagar – leathanach roimh agus ina dhiaidh a chuid eagraíocht.]] Moltar go láidir d'eagarthóirí cloí le dearcadh neodrach sa tslí is go ndéantar achoimriú neamhchlaonta de thuairimí éagsúla ar an [[ábhar]]. == Conspóid == [[Íomhá:Calbayog 2014 warwiki editathon 1.JPG|mion|clé|Daoine ag obair ar an leagan Waray den Vicipéid ag ''editathon'' in Calbayog, sna [[Na Filipínigh|Filipínigh]], Samhain 2014]] Is minic a luaitear an Vicipéid sna [[meáin chumarsáide|meáin]] agus sa saol acadúil. Mar sin féin, bíonn conspóidí ar siúl faoin Vicipéid mar shaothar tagartha. Tá moladh agus cáineadh faighte aici maidir leis an tslí a ndáiltear agus a n-eagraítear í, leis an méid topaicí atá aici agus lena cuid ilteangachais. Tá sí an-oscailte agus is féidir loitiméireacht a dhéanamh uirthi, gan trácht ar í a dhul i mbaol an mhíchruinnis agus na neamh-chomhsheasmhachta, cé go mbíonn na riarthóirí san airdeall ar a leithéidí. Locht mór eile a chuirtear ina leith is ea an easpa [[bean|ban]] atá uirthi mar riarthóirí agus mar [[scríbhneoir]]í. Fágann sé seo a rian ar an gcaoi a gcaitear le mná mar ábhar eolais. Is beag aird a thugtar orthu, mar shampla, i gcúrsaí [[eolaíocht]]a agus [[teicneolaíocht]]a. Tá sé áitithe mura bhfuil [[beathaisnéis]] fhónta mná ar an Vicipéid go síltear nach cuid suntais í, rud is cúis le himeallú féinchothaithe. Tá an Wikipedia Foundation buartha faoi seo agus tá tréaniarracht á déanamh ar mhná a mhealladh isteach, cé gur beag rath atá ar an obair go dtí seo.<ref>Jenny Kleeman, 'Wikipedia has lots of weaknesses, the worst of which is lack of women editors,' ''AFRWeekend'', 26 Bealtaine 2015: http://www.afr.com/technology/social-media/wikipedia-has-lots-of-weaknesses-the-worst-of-which-is-lack-of-women-editors-20150609-ghjudy</ref> D'ainneoin na lochtanna úd, tugann solúbthacht agus oscailteacht féin na Vicipéide deis do scríbhneoirí an tionscnamh a fheabhsú mar fhoinse thagartha. == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.beo.ie/alt-wikipedia-ag-fas-de-shior.aspx Alt ag Mary Beth Taylor de chuid www.beo.ie, 2005] * [http://www.beo.ie/alt-wikipedia-tionscadal-an-fhiuntach-ar-fad.aspx "Wikipedia: tionscadal an-fhiúntach ar fad", Alt de chuid www.beo.ie, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230730094829/http://www.beo.ie/alt-wikipedia-tionscadal-an-fhiuntach-ar-fad.aspx |date=2023-07-30 }} * [http://www.beo.ie/alt-suiomhanna-den-chead-scoth.aspx Alt de chuid "Suíomhanna den chéad scoth" www.beo.ie] * {{en}} [http://www.wikipedia.org/wiki/User:Jimbo_Wales/Pushing_To_1.0 Wikipedia 1.0 (plan and discussion)] * {{en}} [http://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html The Free Universal Encyclopedia and Learning Resource] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231012023/http://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html |date=2010-12-31 }} by Richard Stallman (RMS) * {{en}} [http://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html FSF endorsement of Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219223848/http://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html |date=2007-12-19 }} * {{en}} [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-September/000481.html RMS describes Wikipedia as 'exciting news'] * [http://meta.wikimedia.org/ meta] * {{en}} [http://wikipedia.sourceforge.net MediaWiki Fersiwn 1.9.3] - [[SourceForge]] * {{en}} [http://www.wikipedia.org/wiki/wikipedia:press%20coverage Wikipedia press coverage] * {{en}} [http://search.news.yahoo.com/search/news/?c=&p=wikipedia Yahoo News articles that mention Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031215205945/http://search.news.yahoo.com/search/news/?c=&p=wikipedia |date=2003-12-15 }} (updated regularly) * {{en}} [http://www.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Monkeypox&diff=1029085&oldid=1029083 Sarah Lane's vandalism of the monkeypox article] * {{en}} [http://www.cnn.com/2003/TECH/internet/08/03/wikipedia/index.html Wikipedia Article on CNN] * {{en}} [http://researchweb.watson.ibm.com/history/ IBM History Flow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040603122153/http://researchweb.watson.ibm.com/history/ |date=2004-06-03 }}: Technical experiment on "visualizing dynamic, evolving documents and the interactions of multiple collaborating authors." Uses various Wikipedia articles as example data. {{Vicipéidí}} {{DEFAULTSORT:Vicipeid, An}} [[Catagóir:Vicipéid| ]] [[Catagóir:Ciclipéidí]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Láithreáin oiriúnaithe don Ghaeilge]] sv45cyyho14onn1dr9ajrfps9b2v69a Grian 0 3180 1330604 1278710 2026-10-25T18:20:32Z Anonymous8245 62956 /* */ 1330604 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch |simbol=Sun symbol (bold).svg{{!}}☉ }} Is í '''an Ghrian''' (siombail: [[file:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) an [[réalta]] is mó sa [[an Grianchóras|ghrianchóras]]. Tá an [[An Domhan|Domhan]] á timpeallú faoi 150 milliún ciliméadar di, agus glactar leis an meánfhad ón nGrian go dtí an Domhan mar [[aonad réalteolaíoch]]. Abhacréalta bhuí is ea an Ghrian, agus í comhdhéanta as an [[hidrigin]], den chuid is mó. Sroicheann an teocht ar dhromchla na Gréine tuairim is cúig mhíle céim Celsius, ach sa chroílár, áit a bhfuil an t-imoibreoir comhleá ag obair, tá sé i bhfad níos teo fós, mar atá, timpeall ar chúig mhilliún déag de chéimeanna Celsius. Tá níos mó ná 99 % de [[Mais|mhais]] an Ghrianchórais comhchruinnithe sa Ghrian, agus is í an Ghrian a choinníonn an [[saol]] agus an bheatha ag imeacht ar dhroim an Domhain. Tugann an Ghrian an [[fuinneamh]] a chuireann na gaotha ag séideadh agus an aimsir ag athrú. Tríd is tríd, ní bheadh an domhan ann mar is eol dúinn é, ach go bé go bhfuil an Ghrian ann. Cé go bhfuil an Ghrian i bhfad rógheal le go n-aithneodh súile an duine aon difríochtaí gile uirthi, is féidir le lucht eolaíochta spotaí a fheiceáil ar a dromchla nach bhfuil chomh geal lena dtimpeallacht. Tugtar [[grianspotaí]] ar na smáil seo. Tá baint acu le maighnéadas na Gréine, agus iad ag dul i bhflúirse agus i ngainne arís, de réir tréimhse aon bhliain déag. Ní mór cuimhne a choinneáil air go bhfuil sé an-dainséarach do na súile breathnuithe a dhéanamh ar an nGrian, agus go bhfuil modhanna oibre ar leith ag teastáil leis na dainséir a sheachaint. == Léargas achomair == Tá an Ghrian comhdhéanta as [[hidrigin]] (timpeall ar 74 % dá mais), [[héiliam]] (timpeall 24 %), agus iarsmaí beaga de dhúile níos troime. Baineann an Ghrian leis an [[aicme speictreach]] G2V. Ciallaíonn an litir G go bhfuil teocht a dromchla timpeall 5,500 K (nó timpeall 5,200 céim Celsius). Mar sin, tá dath bán inti go bunúsach, cé go bhfágann [[réscaipeadh]] an tsolais san [[atmaisféar]] blas buí uirthi. Is féidir a aithint ar [[Línte Fraunhofer|línte speictreacha na Gréine]] go bhfuil miotail ann—idir adaimh neodracha agus [[Ian|iain]]—ach níl línte na hidrigine róláidir, ós rud é go bhfuil an chuid is mó den hidrigin ina [[Plasma (fisic)|plasma]], ionas go dtáirgeann sí [[speictream leanúnach]] solais. Maidir leis an litir V, tugann sí le fios gur réalta de chuid an [[Príomhsheicheamh|phríomhsheichimh]] atá i gceist, cosúil leis an gcuid is mó de na réaltaí. Is é is impleacht dó seo go dtáirgeann an Ghrian a cuid fuinnimh trí núicléis hidrigine a [[Comhleá|chomhleá]] go núicléis héiliam, agus go bhfuil sí i g[[cothromaíocht hidreastatach]], is é sin, nach bhfuil sí ag fás ná ag crapadh. Tá níos mó ná 100 milliún réalta d'aicme G2 ar fud [[Bealach na Bó Finne|Bhealach na Bó Finne]], ach san am céanna, is féidir a rá go bhfuil an Ghrian níos gile ná 85 % de réaltaí ár [[réaltra]], nó is [[Abhacréalt dhearg|abhacréaltaí dearga]] an chuid is mó acu. Tá an Ghrian ag timpeallú [[An Díothóir Mór|lárphointe Bhealach na Bó Finne]], faoi 25,000—28,000 [[solasbhliain]] de, agus críochnaíonn sí imrothlú amháin in aghaidh 225 - 250 milliún bliain. Ar an bhfithis seo, tá an Ghrian ag cur 217 gciliméadar di in aghaidh uair an chloig, is é sin, [[aonad réalteolaíoch]] in aghaidh ocht lá, agus solasbhliain amháin gach míle ceithre chéad bliain. Is é solas na Gréine an fhoinse fuinnimh is mó in aice le dromchla an Domhain. Is é tairiseach na Gréine an oiread cumhachta a chaitheann an Ghrian ar an achar atá nochta dá solas. Ar dhromchla an Domhain, is ionann tairiseach na Gréine agus thart ar 1,370 [[vata]] in aghaidh gach méadar cearnach. Is gá cuimhne a choinneáil air, áfach, go mbaineann atmaisféar an Domhain cuid den chumhacht den tsolas, agus mar sin, tá an luach praiticiúil níos gaire do mhíle vata in aghaidh an mhéadair chearnaigh. Cibé scéal é, tá go leor próiseas idir nádúrtha agus theicneolaíoch ann le leas a bhaint as an bhflúirse fuinnimh seo. Téann na plandaí i dtuilleamaí na [[Fótaisintéis|fótaisintéise]] le cumhacht an tsolais ghréine a cheapadh agus a iompú ina foirm cheimiceach (ocsaigin agus comhdhúile dí-ocsaídithe carbóin). Is féidir leis an duine, arís, cealla gréine agus gléasra grianchumhachta a úsáid le teas nó leictreachas a bhaint as solas na Gréine. Maidir leis an bhfuinneamh a fhaightear as an bpeitreal nó as na breoslaí iontaisithe eile, níl ann go bunúsach ach an chumhacht chéanna a d'iompaigh na plandaí, anallód, ina foirm cheimiceach tríd an bhfótaisintéis. Réalta den tríú glúine is ea an Ghrian, agus creidtear gur tonn turrainge ó [[ollnóva]] éigin a chuir an chéad tús léi mar réalta. Tá an grianchóras ar fad cuíosach saibhir i ndúile troma, mar ór agus úráiniam. Creideann na saineolaithe go gcruthaítear núicléis na ndúl trom i gcroílár na réaltaí móra a bhfuil i ndán dóibh pléascadh ina n-ollnóvaí, agus gurb iad na hollnóvaí a scaipeann na dúile seo ar fud an spáis. Díol suime é an tionchar a imríonn solas na Gréine ar na neacha beo. An solas ultraivialaite, mar shampla, maraíonn sé miocrorgánaigh mar a bheadh [[frithsheipteán]] ann, agus mar sin, is féidir úsáid a bhaint as leis na baictéir a bhaint de na huirlisí saotharlainne. Tá an solas ultraivialaite in ann, fosta, griandó a fhágáil ar an duine agus, fiú, luas a chur le forbairt na hailse craicinn. Ón taobh eile de, cuidíonn sé le táirgeacht an vitimín D san orgánach daonna. Baineann atmaisféar an Domhain go mór mór den tsolas ultravialaite, rud a chiallaíonn go bhfuil an cineál seo radaíochta i bhfad níos láidre in aice an mheánchiorcail, agus na daoine níos duibhe ina gcraiceann, mar chosaint ar sholas na gréine. Tá an Ghrian an-ghníomhach ó thaobh an mhaighnéadais de. Tá réimse maighnéadach na Gréine an-láidir, an-athraitheach, agus é ag déanamh iomlaoide ar an dá phol uair amháin in aghaidh gach aon bhliain déag. Torthaí do ghníomhaíocht mhaighnéadach na Gréine is ea na [[Grianspota|grianspotaí]], an [[Grianghaoth|ghrianghaoth]], na [[Bladhm gréine|bladhmanna]], agus na [[an Chaor Aduaidh|saighneáin]]—is é sin, na soilse ar a dtugtar ''aurora borealis'' nó an chaor aduaidh. Cuireann stoirmeacha maighnéadacha na Gréine isteach ar an gcumarsáid raidió freisin. Creidtear go raibh an-pháirt ag gníomhaíocht na Gréine i gcruthú agus i bhforbairt an Ghrianchórais, agus inniu féin, imríonn an Ghrian an-tionchar ar an gcuid is faide amuigh d'atmaisféar an Domhain. Cé gurb í an Ghrian an réalta is cóngaraí don Domhan, agus dianstaidéar déanta ag na saineolaithe uirthi leis na céadta bliain anuas, is iomaí ceist ina taobh nár freagraíodh go fóill. Mar shampla, cén fáth a bhfuil atmaisféar eachtrach na Gréine i bhfad níos teo ná a dromchla infheicthe (an [[fótaisféar]])? Ar na cúrsaí is mó a gcuireann na saineolaithe spéis iontu inniu, tá tréimhse thráthrialta na ngrianspotaí, cruthú agus tréithe fisiceacha na mbladhmanna gréine agus na [[Starraiceacht|starraiceachtaí]], an t-idirghníomhú maighnéadach idir an [[crómaisféar]] agus [[coróin na Gréine]], agus bunús is cruthú na [[Grianghaoth|grianghaoithe]]. == Tréithe fisiceacha == Meánfhad ón Domhan: 149.6 x 10<sup>6</sup> ciliméadar (aon Aonad Réalteolaíoch amháin, de réir an tsainmhínithe) [[Méid dhealraitheach]]: -26.8<sup>m</sup> [[Dearbhmhéid]]: 4.8<sup>m</sup> [[Aicme speictreach]]: G2V Meánfhad ó lárphointe [[Bealach na Bó Finne|Bhealach na Bó Finne]]: timpeall ar 2.5×10<sup>17</sup> ciliméadar, nó 26,000-28,000 solasbhliain Tréimhse imrothlaithe timpeall ar lárphointe Bhealach na Bó Finne: 2.25-2.50×10<sup>8</sup> bliain Treoluas: 217 ciliméadar in aghaidh an tsoicind ar an bhfithis timpeall ar lárphointe Bhealach na Bó Finne, 20 ciliméadar in aghaidh an tsoicind i gcomparáid leis na réaltaí eile sa chomharsanacht is cóngaraí Meán-[[trastomhas]]: 1.392×10<sup>6</sup> ciliméadar, nó trastomhas an Domhain méadaithe faoi 109 Meán-[[imlíne]]: 4.373×10<sup>6</sup> ciliméadar, nó imlíne an Domhain méadaithe faoi 342 [[Oblátacht]]: 9×10<sup>−6</sup> [[Achar]] an dromchla: 6.09×10<sup>12</sup> ciliméadar cearnach, nó achar an Domhain méadaithe faoi 11,900 [[Toirt]]: 1.41×10<sup>18</sup> ciliméadar ciúbach, nó toirt an Domhain méadaithe faoi 1,300,000 [[Mais]]: 1.988 435×10<sup>30</sup> cileagram, nó mais an Domhain méadaithe faoi 332,946 [[Dlús]]: 1.408 g/cm³ [[Imtharraingt]] ar dhroim na Gréine: 273.95 m/s<sup>2</sup>, nó 27.9 ''g'' (tabhair faoi deara gur mar luasghéarú a thugtar an imtharraingt in iúl) [[Treoluas éalaithe]] ar dhroim na Gréine: 617.54 km/s (treoluas éalaithe an Domhain méadaithe faoi 55 [[Teocht]] ar an dromchla: 5785 [[ceilvin]] (K), nó 5512 céim Celsius [[Teocht]] sa [[Coróin na Gréine|choróin]]: 5 milliún ceilvin (5 MK) [[Teocht]] sa chroílár: timpeall ar 13.6 míle ceilvin (13.6 MK) == Beatha agus Bás na Gréine == De réir na múnlaí ríomhairithe a úsáidtear inniu le haithris a dhéanamh ar fhás agus ar fhorbairt na réaltaí, tá an Ghrian timpeall 4.57 billiún bliain d'aois. Mar sin, tá sí leath bhealaigh ina héabhlóid mar réalta phríomhsheichimh. A fhad is a fhanfaidh sí ina réalta phríomhsheichimh, beidh sí ag táirgeadh fuinnimh trí núicléis hidrigine a chomhleá go núicléis héiliam. In aghaidh an tsoicind, iompaíonn an Ghrian breis is ceithre mhilliún tonna de dhamhna go fuinneamh i gcroílár na Gréine, le neoidríonónna agus radaíocht a dhéanamh. Beidh an Ghrian timpeall deich mbilliún bliain ina réalta phríomhsheichimh. Níl an oiread sin maise sa Ghrian is go bpléascfadh sí ina hollnóva. Ina áit sin, iompóidh sí ina fathachréalta dhearg, agus na sraitheanna is faide amuigh á síneadh amach, de réir mar atá an hidrigin ag rith gann agus croílár na réalta ag crapadh isteach chuige féin. Tosóidh núicléis an héiliam á gcomhleá le chéile nuair a shroichfidh an teocht sa chroílár 3 x 10<sup>8</sup> K. Creidtear go bhfairsingeofar dromchla na Gréine chomh fada amach is go dtiocfaidh sé a fhad is atá fithis an Domhain inniu. San am céanna, is dócha go mbeidh an oiread sin maise (agus imtharraingthe) caillte ag an nGrian faoi seo is go mbeidh an Domhan á fithisiú níos faide amuigh. Mar sin, is féidir nach slogfaidh an Ghrian an Domhan, i ndiaidh an iomláin, ach is follasach nach mbeidh an Domhan ináitrithe, nó imeoidh uisce na bhfarraigí agus an t-atmaisféar féin ina ngal soip. Nuair a bheidh tréimhse na fathachréalta deirge thart, fágfar na sraitheanna is faide amuigh den Ghrian ag foluain thart mar néal pláinéadach, is é sin, gásnéal atá ag timpeallú na Gréine cosúil leis na pláinéid. An chuid sa chroílár, áfach, mairfidh sí ag soilsiú thar na mílte milliún bliain ina habhacréalta bhán, agus í ag fuarú de réir a chéile. Sin é an cineál forbairt atá i ndán don Ghrian, chomh maith leis na réaltaí beaga agus na réaltaí meánmhéide go léir. == Struchtúr na Gréine == [[Íomhá:Sun Earth Comparison.png|clé|280px|thumb|Tá trastomhas na gréine tuairim is 110 n-uaire níos mó ná trastomhas an Domhain.]] Réalta mheánmhéide is ea an Ghrian, ach tá thart ar 99 % de mhais iomlán an Ghrianchórais comhchruinnithe inti. Tá an Ghrian an-chóngarach don sféar foirfe ina cosúlacht agus ina déanamh, nó níl sí ach timpeall ar naoi milliúnú cuid ar [[oblátacht]]. Is é is ciall dó sin nach bhfuil ach difríocht deich gciliméadar idir a trastomhas polach agus a trastomhas meánchiorclach. Tá an Ghrian ag casadh thart ar a hais, ach níl gach cuid den réalta ag casadh ar aon luas le chéile, nó críochnaíonn na réigiúin pholacha aon rothlú amháin in aghaidh an chúig lá déag is fiche, nuair nach bhfuil tréimhse rothlaithe an mheánchiorcail ach cúig lá fichead. Cruthaíonn an rothlú seo fórsa áirithe lártheifeach, ach tá imtharraingt na Gréine i bhfad níos mó. Níl mórán tábhachta leis na fórsaí taoidmheara sa Ghrian ach an oiread, cé go bhfuil an Ghrian féin ag imrothlú mheáchanlár an Ghrianchórais. Tá an meáchanlár sin suite taobh istigh den Ghrian, ach tá sé an-chóngarach dá dromchla. Is í mais [[Iúpatar (pláinéad)|Iúpatair]] is mó a tharraingíonn an lárphointe sin i leataobh ó lárphointe na Gréine féin. Ní féidir a rá go neamhdhébhríoch cá bhfuil dromchla na Gréine. Tá dlús an gháis ag dul i laghad go heaspónantúil de réir mar atáthar ag dul amach as croílár na Gréine. Mar sin féin, is féidir a lán a rá faoi struchtúr inmheánach na Gréine. Is gnách a cheapadh gurb é ga na Gréine an fad óna lárphointe go himeall an [[Fótaisféar|fhótaisféir]]. Is é an fótaisféar an dromchla mar a fheictear dúinn féin é. Taobh istigh den fhótaisféar, níl an gás trédhearcach, agus taobh amuigh de, tá. Tá an chuid is mó de mhais na Gréine taobh istigh de seacht ndeichiú cuid dá ga. Ní féidir staidéar a dhéanamh ar chroílár na Gréine go díreach, nó ní ligeann an Ghrian aon chineál radaíocht leictreamaighnéadach tríthi. Tá na saineolaithe ábalta, áfach, a gcuid conclúidí a bhaint as an dóigh a mbíonn brúthonnta ón taobh istigh ag croitheadh an taobh amuigh den Ghrian. Tugtar [[heiliseismeolaíocht]] ar an gcineál seo taighde, ó tá sé cosúil leis an dóigh a mbaineann na [[Seismeolaíocht|seismeolaithe]] tátal agus tuiscint as na fuaimthonnta a bhíonn ag dul tríd an Domhan le linn na dtalamhchreathanna. === Croílár na Gréine === Creidtear go síneann an croíleacán aon chúigiú cuid de gha na Gréine amach ón lárphointe. Tá an damhna istigh ansin 150 oiread níos dlúithe ná an t-uisce, agus é 13,600,000 céim Celsius ar teocht. Mar sin, tá sé i bhfad Éireann níos teo ná dromchla infheicthe na Gréine, nach bhfuil ach timpeall ar cúig mhíle go leith céim Celsius ar teocht. Istigh ansin, tá an fuinneamh á tháirgiú ag an gcineál comhleá núicléach ar a dtugtar "slabhra prótón-prótón". Is é an rud a thiteann amach ansin, go bunúsach, ná go gcomhleáitear dhá phrótón go deoitéarón amháin, is é sin, núicléas hidrigine troime, ina bhfuil prótón amháin agus neodrón amháin. Mar sin, iompaítear ceann de na prótóin ina neodrón, agus sa teagmháil seo, cruthaítear [[posatrón]] amháin (le fáil réidh le lucht leictreach deimhneach an phrótóin a iompaítear ina neodrón) agus [[neoidríonó]] amháin mar sheachthorthaí. Na deoitéaróin a dhéantar ar an dóigh seo, déanann siad comhleá le prótón amháin, agus ansin, cruthaítear núicléas héiliam. Ní gnáth-héiliam atá ann go fóill, áfach, ach núicléas de chuid an iseatóip is éadroime den héiliam, ós rud é nach bhfuil ach aon neodrón amháin ann agus é greamaithe de dhá phrótón. Is é an chéim dheireanach den imoibriú seo go gcomhleáitear dhá núicléas den héiliam éadrom seo, ionas go bhfaightear núicléas de chuid an ghnáth-héiliam—dhá neodrón agus dhá phrótón—agus an dá phrótón eile á scaoileadh saor arís. Sa chroílár amháin atá an comhleá ag dul ar aghaidh. Ní tháirgeann an chuid eile den Ghrian fuinneamh ar bith, níl sí ach ag aistriú an fhuinnimh agus an teasa as an gcroílár. An fuinneamh a tháirgítear sa chroílár, caithfidh sé dul trí chiseal i ndiaidh cisil leis an bhfótaisféar a bhaint amach agus éalú ón nGrian i bhfoirm solais nó radaíochta eile, nó i bhfoirm an fhuinnimh chinéitigh atá ag tiomáint cáithnín éigin. In aghaidh an tsoicind, iompaítear an oiread de dhamhna ina fhuinneamh sa Ghrian, ar meán, agus gurb ionann é agus seacht míle billiún buama adamhach den chineál a phléasc i Hiroshima i ndeireadh an dara cogadh domhanda. Tá luas an chomhleáite ag brath go mór mór ar dhlús an damhna, agus mar sin, cothromaíocht atá ann a cheartaíonn í féin: má ghéaraíonn an comhleá a luas, rachaidh an croílár i bhfairsinge, ionas go n-éireoidh an damhna níos tanaí, agus an t-imoibriú ag éirí níos moille dá réir. Má mhoillíonn an t-imoibriú an iomarca, áfach, crapfaidh an croílár isteach chuige, agus é ag éirí níos dlúithe. Ansin, rachaidh an teocht in airde, agus luas nua ag teacht ar an imoibriú dá réir. Cinntíonn an cineál seo rialú aisfhotha nach baol dúinn ardú ná ísliú tobann a theacht ar ráta an fhuinnimh ghréine a shroicheann sinn. Na fótóin ardfhuinnimh, is é sin, na [[X-ghathanna]] agus na [[Gáma-radaíocht|gáma-ghathanna]], bíonn siad an-mhall ag teacht as croílár na Gréine go dtí an fótaisféar, agus an oiread corthaí a chuirtear ina mbealach. Níl na saineolaithe féin ar aon fhocal cé chomh sciobtha a thagann na fótóin seo a fhad leis an dromchla, ach bíonn na meastacháin ag guagaíl idir 50 milliún bliain agus 17 míle bliain. Nuair a thiocfaidh na fótóin tríd an gciseal comhiompair, is féidir leo an réalta a thréigean i bhfoirm an tsolais infheicthe. Na gáma-ghathanna a chruthaítear i gcroílár na Gréine, meiltear go solaschandaim iad le linn iad a bheith ag déanamh a mbealaigh tríd an réalta. Na neoidríonónna a chruthaítear, áfach, ní bhíonn mórán idirghníomhaíochta ar siúl idir iad agus an damhna, agus mar sin, éalaíonn siad as an nGrian sciobtha go leor. === Crios na Radaíochta === Sa chiseal atá suite idir dhá dheichiú cuid agus seacht ndeichiú cuid de gha na Gréine, tá an damhna chomh te agus chomh dlúth is gurb í an radaíocht theirmeach a iompraíonn an fuinneamh ón gcroílár i dtreo an dromchla. === Crios an Chomhiompair === Idir crios na radaíochta agus an fótaisféar, tá crios an chomhiompair. Anseo, níl an damhna chomh dlúth, nó chomh te, is go bhféadfadh an radaíocht theirmeach an fuinneamh a iompar. Is é an rud atá ar siúl anseo ná an comhiompar. Is é sin, tá an damhna ag éirí ina cholúin theirmeacha ó chrios na radaíochta go dtí an fótaisféar. Sna grianghrafanna, aithnítear an comhiompar seo ar chosúlacht ghránaithe an fhótaisféir. An damhna a fhuaraíonn san fhótaisféar, titeann sé isteach arís i dtreo chrios na radaíochta, le tuilleadh fuinnimh a ghlacadh ansin. Nuair a théifidh sé suas, éireoidh sé go dtí an fótaisféar arís. === An Fótaisféar === Is é an fótaisféar dromchla infheicthe na Gréine, agus an chuid den Ghrian faoina bhun, tá sí teimhneach a fhad agus atá an gnáthsholas i gceist. Taobh thuas den fhótaisféar, is féidir don tsolas an Ghrian a fhágáil agus scaipeadh amach sa spás, ionas go gcailleann an Ghrian an fuinneamh atá sé a iompar. Tá an fótaisféar na scórtha ciliméadar, nó fiú na céadta ciliméadar ar tiús, agus an damhna ag éirí níos trédhearcaí de réir is mar atá sé ag éirí níos scaipthe. Go bunúsach, tá an fótaisféar beagáinín níos teimhní ná atmaisféar an Domhain. Tá speictream an dúchoirp ag an nGrian, a bheag nó a mhór - is é sin, speictream leanúnach, agus í ag astú solais ag gach tonnfhad, ionas go bhfuil gach dath le fáil i solas na Gréine. Air seo a aithnítear go bhfuil an fótaisféar timpeall sé mhíle ceilvin ar teocht. Tá línte dorcha ionsúcháin fágtha ar an speictream ag na dúile in atmaisféar na Gréine—"[[línte Fraunhofer]]", mar a thugtar orthu, as an [[Joseph von Fraunhofer|eolaí]] ba thúisce a chuir sonrú iontu. Is é is cúis leis na línte seo ná gur dual do gach dúil cheimiceach gan solas a astú ná a ionsú ach ag minicíochtaí nó tonnfhaid áirithe. Mar sin, is féidir na dúile atá ar fáil in atmaisféar na Gréine a aithint ar na línte seo. Sa bhliain [[1868]], thug [[Norman Lockyer]] faoi deara go raibh línte ansin nach raibh ag freagairt d'aon dúil aithnidiúil. Is é an tátal a bhain sé as an mbreathnú seo ná go raibh dúil nua i gceist, agus bhaist sé "[[héiliam]]" ar an dúil seo, ós é ''helios'' an focal Gréigise a chiallaíonn "grian". Cúig bliana fichead ina dhiaidh sin, d'aonraigh na saineolaithe an héiliam ar an Domhan. === Atmaisféar na Gréine === [[Íomhá:Solar eclipse 1999 4.jpg|right|thumb|Le linn urú iomlán na Gréine, is féidir an t-atmaisféar a aithint]] Na codanna den Ghrian atá suite os cionn an fhótaisféir, is gnách a rá gurb iad atmaisféar na Gréine iad. Is féidir taighde a dhéanamh orthu le teileascóip nó le gléasanna cianradhairc atá ag obair i raon ar bith den speictream leictreamaighnéadach, ó na radathonnta go dtí an solas infheicthe agus ón solas infheicthe go dtí na gáma-ghathanna. Is féidir cúig limistéar éagsúla a aithint in atmaisféar na Gréine, mar atá, íosmhéid na teochta, an crómaisféar, an réigiún trasdultach, an choróin, agus an héilisféar. Síneann an héilisféar amach thar fhithis [[Plútón (abhacphláinéad)|Phlútóin]] a fhad leis an héileastad, áit a bhfuil an meán idir-réaltach agus an héilisféar ag bualadh faoina chéile. Tá an crómaisféar, an réigiún trasdultach, agus an choróin i bhfad níos teo ná an fótaisféar, agus níl a fhios ag na réalteolaithe féin cén fáth. Is é an ciseal is fuaire ná réigiún íosmhéide na teochta, thart ar leathmhíle ciliméadar os cionn an fhótaisféir. Titeann an teocht anseo go 4,000 ceilvin, a bheag nó a mhór. Tá sé chomh fuar is gur féidir do mhóilíní simplí ceimiceacha, ar nós an uisce agus aonocsaíd an charbóin, maireachtáil anseo, rud atá le haithint ar an speictream ionsúcháin. Taobh thuas de chiseal íosmhéid na teochta, tá ciseal nach bhfuil ach dhá mhíle ciliméadar ar tiús, agus tugtar crómaisféar, nó liathróid na datha, ar an réigiún seo. Feictear an crómaisféar mar chineál bladhm dhaite díreach i dtús nó i ndeireadh urú iomlán na Gréine. Is é uachtar an chrómaisféir an chuid is teo de, nó sroichtear teocht céad míle ceilvin sa chuid is airde thuas de. Os cionn an chrómaisféir atá an réigiún trasdultach, ina bhfuil an teocht ag éirí go sciobtha ón gcéad míle ceilvin go dtí an milliún ceilvin sa choróin. Is ar éigin is féidir a rá go mbeadh an réigiún trasdultach suite in airde áirithe ón gcrómaisféar; is fearr a rá gur cineál luan é lastuas de na [[Spícín (An Ghrian)|spícíní]] agus na [[Filiméad (An Ghrian)|filiméid]] a aithnítear sa chrómaisféar. Le taighde a dhéanamh ar an réigiún trasdultach, ní mór gléasra a chur sa spás atá in ann an chuid is lú tonnfhad den radaíocht ultravialaite a aithint. Is í coróin na Gréine an chuid is faide amuigh d'atmaisféar na Gréine, agus í i bhfad níos toirtiúla ná an Ghrian féin. Ní féidir teorainn shoiléir a shocrú idir an choróin agus an [[Grianghaoth|ghrianghaoth]] a shroicheann gach cearn den ghrianchóras féin. Tá teocht na corónach an-ard, roinnt milliún ceilvin. Cé nach bhfuil an teocht ard seo mínithe go sásúil go fóill, dealraíonn sé gur cuid den mhíniú í an idirghníomhaíocht idir réimsí maighnéadacha éagsúla - an t-athnascadh maighnéadach, mar a thugtar air. Taobh amuigh den choróin atá an héilisféar. Sroicheann an héilisféar teorainneacha an Ghrianchórais féin, agus is é an héileastad, timpeall ar 50 aonad réalteolaíoch ón nGrian, deireadh an héilisféir. Iompaíonn an héilisféar an ghrianghaoth go dtí an héileastad, áit a mbuaileann sí faoin meán idir-réaltach, is é sin, an cineál damhna atá amuigh sa spás idir na grianchórais éagsúla. An spástaiscéalaí úd Voyager 1 a scaoileadh chun bealaigh sa bhliain 2004, chuaigh sé thart le fronta turrainge i ndeireadh na bliana 2004 a bhfuiltear ag dearcadh air mar chuid den héileastad. Is é sin, is é an fronta turrainge seo an áit a bhfuil an ghrianghaoth ag sroicheadh an mheáin idir-réaltaigh, mar a chreidtear. D'aithin an dá Voyager leibhéal fuinnimh na gcáithníní ina dtimpeall ag dul in airde agus iad ag teacht i gcóngar don fhronta. == Gníomhaíocht na Gréine == === Na Grianspotaí === Má chuirimid scagaire den chineál cheart idir sinn agus an Ghrian, ar dhóigh is go bhfuilimid in ann breathnuithe a dhéanamh ar an nGrian gan radharc ár súl a chailleadh, is é an chéad chineál mionsonraí a aithneoidh muid ná na grianspotaí. Tá na spotaí seo níos fuaire ná a dtimpeallacht, rud a fhágann go bhfuil cuma níos dorcha orthu. Sna grianspotaí, tá an maighnéadas ag dul i méadaíocht agus an comhiompar ag dul i laige dá réir. Cuireann an maighnéadas le teocht na corónach, ionas go gcruthaítear réigiúin ghníomhacha. Sna réigiúin seo a bhíonn na bladhmanna ar bharr lasrach agus an damhna ag éalú ón gcoróin. Is féidir do na grianspotaí bheith ar aon mhéid leis an Domhan féin. Bíonn na grianspotaí ag flúirsiú agus ag tréigean de réir thréimhse aon bhliana déag, a bheag nó a mhór, ar a dtugtar grianchiogal. Nuair a shroicheann an grianchiogal pointe a laige, ní bhíonn ach an corrspota le feiceáil, agus iad féin in aice leis na poil. Agus an grianchiogal ag teacht ar aghaidh, feictear na spotaí ag dul i bhfairsinge agus á leathadh a fhad le meánchiorcal na Gréine. Bíonn na grianspotaí ag teacht ina ndíseanna, agus leathspotaí gach díse ina bpoil mhaighnéadacha chontrártha dá chéile. Tá tionchar ag na grianspotaí ar "aimsir" an spáis, cosúil leis na stoirmeacha maighnéadacha agus an radaíocht, agus creidtear go bhfuil baint nach beag acu le haimsir ár nDomhain féin. Bíonn sé níos fuaire ná is gnách ar an Domhan le linn laige na ngrianspotaí, agus má bhíonn an grianchiogal ag teacht i gcrann go mall, beidh sé níos teo thall anseo. Sa seachtú haois déag, d'imigh na grianspotaí go hiomlán, beagnach, ar feadh i bhfad ("[[Íosmhéid Maunder|Íosmhéid]] [[Edward Walter Maunder|Maunder]]"), agus buaileadh an Eoraip le fuacht fada ar a dtugtar “[[an oighearaois bheag]]”. == Tagairtí == {{reflist}} {{Grianchóras}} {{wikt|grian}} [[Catagóir:Réalteolaíocht]] [[Catagóir:Grian]] 6ilvnlapa9x71hh4899v8r431l0fmhf 26 Deireadh Fómhair 0 3598 1330632 1284836 2026-10-26T09:22:18Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1330632 wikitext text/x-wiki {{Deireadh Fómhair}} Is é an '''26 Deireadh Fómhair''' an 299ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 300ú lá i mbliain bhisigh. Tá 66 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Ostair]] - Féile náisiúnta na hOstaire * Lá Feasachta ar [[Idirghnéasacht]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1759]] — [[Georges Jacques Danton]], réabhlóidí Francach (b.[[1794]]) * [[1900]] — [[Karin Boye]], file agus úrscéalaí Sualannach (b. [[1940]]) * [[1902]] — [[Jack Sharkey]], dornálaí Meiriceánach (b. [[1994]]) * [[1906]] — [[Primo Carnera]], dornálaí Iodálach (b. [[1967]]) * [[1911]] — [[Somhairle MacGill-Eain]], file Albanach (b.[[1996]]) * [[1916]] — [[François Mitterrand]], uachtarán na Fraince (b.[[1996]]) * [[1942]] — [[Bob Hoskins]], aisteoir Sasanach (b. [[2014]]) * [[1944]] — [[John Mannion Óg]], polaiteoir Éireannach (b. [[2006]]) * [[1947]] — [[Hillary Clinton|Hillary Rodham Clinton]], polaiteoir Meiriceánach * [[1947]] — [[Kenzo Kitakata]], Úrscéalaí Seapánach * [[1947]] — [[Trevor Joyce]], file Éireannach * [[1957]] — [[Manuel Rivas]], iriseoir Spáinneach * [[1959]] — [[Evo Morales]], uachtarán na Bolaive * [[1971]] — [[Herbie Hide]], dornálaí Briotanach * [[1973]] — [[Seth MacFarlane]], scríbhneoir scáileáin agus aisteoir Meiriceánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[899]] — [[Ailfrid Mór]], rí na nAngla-Sacsanach (r.~849) * [[1216]] — [[Eoin Shasana]], Rí Shasana ó 1199 go 1216 (r. [[1166]]) * [[1553]] — [[Lucas Cranach Mór|Lucas Cranach]], péintéir agus déantóir priontaí Gearmánach (r. [[1472]]) * [[1890]] — [[Carlo Collodi|Carlo Collodi (Carlo Lorenzini)]], iriseoir agus scríbhneoir Iodálach (r.[[1826]]) * [[1939]] — [[Joseph R. Fisher]], abhcóide, eagarthóir nuachtáin, agus údar Éireannach (r. [[1855]]) * [[1952]] — [[Hattie McDaniel]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1893]]) * [[1955]] — [[Henry Morgan Dockrell]], polaiteoir Éireannach (r. [[1880]]) * [[1955]] — [[Michael Staines]], Polaiteoir Éireannach agus Oifigeach Póilíní (r. [[1885]]) * [[1990]] — [[Breandán Ó hEithir]], údar agus craoltóir (r.[[1930]]) * [[2007]] — [[Arthur Kornberg]], bithcheimiceoir Meiriceánach (r. [[1918]]) == Tarluithe eile == * [[1520]] - Corónaigh [[Séarlas V, Impire Naofa Rómhánach|Séarlas V]] ina [[Impire Naofa Rómhánach]] * [[1863]] - Bunaíodh [[Cumann Sacair Shasana]] * [[1917]] - [[An Chéad Chogadh Domhanda]]: d'fhógair [[An Bhrasaíl]] cogadh ar na Cumhachtaí Láir * [[1918]] - [[An Chéad Chogadh Domhanda]]: bhris [[Uilliam II na Gearmáine]] an t-ardmháistir ceathrún de chuid arm na Gearmáine, [[Erich Ludendorff]], mar gur dhiúltaigh sé comhoibriú i gcainteanna síochána * [[1951]] - D'éirigh le [[Winston Churchill]] san olltoghchán * [[1955]] - D'fhógair [[Ngô Đình Diệm]] é féin ina Uachtarán Vítneam Theas * [[1958]] - Rinne [[Pan-Am]] an chéad eitilt tráchtála den [[Boeing 707]] ó Cathair Nua-Eabhrac go Páras * [[1985]] - Thug rialtas na hAstráile an úinéireacht d'[[Uluru]] ar ais do na bundúchasaigh ''Pitjantjatjara'' * [[1994]] - Tháinig deireadh leis an gcogadh 46 bliain idir [[Iosrael]] agus [[an Iordáin]] * [[2000]] - Cháin tuarascáil maidir le scaipeadh an [[Galar crúibe is béil|ghalair Crúb is Béil]] airí na [[An Bhreatain|Breataine]] * [[2002]] - Rinne fórsaí speisialta Rúiseacha ruathar ar [[Géarchéim giall Mhoscó|amharclann faoi léigear le trí lá]] i [[Moscó]]. Maraíodh 50 sceimhlitheoir [[Seisniagh|Seisniach]] agus 150 giall. [[Catagóir:Dátaí|1026]] [[Catagóir:Míonna|Deireadh Fómhair, 26]] 93dyq2sv9pic81g0z1jpe78c9zo71d4 25 Deireadh Fómhair 0 3728 1330599 1284771 2026-10-25T17:01:19Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1330599 wikitext text/x-wiki {{Deireadh Fómhair}} Is é an '''25 Deireadh Fómhair''' an 298ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 299ú lá i mbliain bhisigh. Tá 67 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Chasacstáin]] - ''Lá na Poblachta'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1130]] — [[Zhu Xi]], scoláire le linn Ríshliocht Song (b. [[1200]]) * [[1759]] — [[William Wyndham Grenville, 1ú Bharún Grenville|William Wyndham Grenville]], polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine (b. [[1834]]) * [[1800]] — [[Thomas Babington Macaulay]], file, staraí agus polaiteoir Coimeádach Briotanach (b.[[1859]]) * [[1825]] — [[Johann (Óg) Strauß]], cumadóir Ostarach (b [[1899]]) * [[1838]] — [[Georges Bizet]], cumadóir Francach (b.[[1875]]) * [[1877]] — [[Henry Norris Russell]], réalteolaí Meiriceánach (b. [[1957]]) * [[1879]] — [[Arthur Clery|Art Ó Cléirigh]], polaiteoir agus gníomhaí Éireannach (b. [[1932]]) * [[1881]] — [[Pablo Picasso]], péintéir Spáinneach (b.[[1973]]) * [[1899]] — [[Micheál Mac Liammóir]], comhbhunaitheoir Amharclann an Gheata (b.[[1978]]) * [[1928]] — [[Anthony Franciosa]], aisteoir (b. [[2006]]) * [[1944]] — [[Jon Anderson]], ceoltóir Sasanach * [[1957]] — [[Nancy Cartwright]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1958]] — [[Greg Page]], dornálaí Meiriceánach (b. [[2009]]) * [[1964]] — [[Crisanto España]], dornálaí Veiniséalach * [[1964]] — [[Kevin Michael Richardson]], aisteoir agus guthaisteoir Meiriceánach * [[1969]] — [[Nika Futterman]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1970]] — [[Bruno Girard]], dornálaí Francach * [[1971]] — [[Elif Shafak|Elif Şafak]], scríbhneoir Turcach * [[1981]] — [[Shaun Wright-Phillips]], imreoir sacair Sasanach * [[1984]] — [[Katy Perry]], ceoltóir, aisteoir agus amhránaí Meiriceánach * [[1987]] — [[Darron Gibson]], imreoir sacair Éireannach * [[1988]] — [[Rylan Clark|Rylan Clark-Neal]], láithreoir agus amhránaí Sasanach * [[1989]] — [[Lee Keegan]], imreoir peil Ghaelach * [[2001]] — [[Banphrionsa Elisabeth, Bandiúc Brabant]], banphrionsa Bheilgeach agus léiroidhre == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1647]] — [[Evangelista Torricelli]], fisiceoir is matamaiticeoir Iodálach (r. [[1608]]) * [[1760]] — [[Seoirse II na Breataine Móire|Seoirse II]], 76, rí na Breataine Móire agus rí na hÉireann (r.[[1683]]) * [[1920]] — [[Traolach Mac Suibhne|Terence MacSwiney]], polaiteoir Éireannach a fuair bás tar éis stailc ocrais (r.[[1879]]) * [[1941]] — [[Robert Delaunay]], péintéir Francach (r. [[1885]]) * [[1966]] — [[Thaddeus Lynch]], polaiteoir Éireannach (r. [[1901]]) * [[1971]] — [[Peter O'Loghlen]], polaiteoir Éireannach (r. [[1883]]) * [[1980]] — [[Víctor Galíndez]], dornálaí Airgintíneach (r. [[1948]]) * [[1992]] — [[Peadar Rís]], innealtóir Éireannach (r. [[1935]]) * [[2002]] — [[Richard Harris]], aisteoir, amhránaí, agus scríbhneoir Éireannach (r. [[1930]]) * [[2008]] — [[Estelle Reiner]], ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach (r. [[1914]]) * [[2013]] — [[Marcia Wallace]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1942]]) * [[2017]] — [[Donnchadh Ó Corráin]], staraí Éireannach (r. [[1942]]) * [[2020]] — [[Diane di Prima]], scríbhneoir Meiriceánach (r. [[1934]]) == Tarluithe eile == * [[1415]] - Tharla [[Cath Agincourt]] * [[1760]] - D'éirigh [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III]] ina rí i ndiaidh dá sheanathair, [[Seoirse II na Breataine Móire|Seoirse II]], bás a fháil * [[1917]] - Ghabh na [[Réabhlóid Dheireadh Fómhair|Boilséivigh]] an chumhacht le lámh láidir faoi cheannas [[Vlaidímír Léinín|Vlaidímír Ílídts Léinín]] sa [[Impireacht na Rúise|Rúis]] * [[1920]] - Fuair Ard-Mhéara Chorcaí, [[Traolach Mac Suibhne]], bás i ndiaidh 74 lá ar stailc ocrais * [[1971]] - Tháinig [[Daon-Phoblacht na Síne]] in ionad [[An Téaváin|Poblacht na Síne]] s[[na Náisiúin Aontaithe]] * [[1983]] - Rinne saighdiúirí [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Mheiriceá]] ionradh ar [[Grenada|oileán Ghreanáda]] * [[2001]] - D'eisigh [[Microsoft]] [[Microsoft Windows]]Windows XP]] * [[2023]] - [[Lámhaigh Lewiston, 2023|Tharla oll-lámhach]] ag dhá áit i [[Lewiston, Maine]]. Maraíodh 18 duine. * [[2025]] - Toghadh [[Catherine Connolly]] ina deichiú h[[Uachtarán na hÉireann]]. [[Catagóir:Dátaí|1025]] [[Catagóir:Míonna|Deireadh Fómhair, 25]] myc0dl8w0j3gd8j983svr27eew62lyn 1330631 1330599 2026-10-26T09:00:52Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1330631 wikitext text/x-wiki {{Deireadh Fómhair}} Is é an '''25 Deireadh Fómhair''' an 298ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 299ú lá i mbliain bhisigh. Tá 67 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Chasacstáin]] - ''Lá na Poblachta'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1130]] — [[Zhu Xi]], scoláire le linn Ríshliocht Song (b. [[1200]]) * [[1759]] — [[William Wyndham Grenville, 1ú Bharún Grenville|William Wyndham Grenville]], polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine (b. [[1834]]) * [[1800]] — [[Thomas Babington Macaulay]], file, staraí agus polaiteoir Coimeádach Briotanach (b.[[1859]]) * [[1825]] — [[Johann (Óg) Strauß]], cumadóir Ostarach (b [[1899]]) * [[1838]] — [[Georges Bizet]], cumadóir Francach (b.[[1875]]) * [[1877]] — [[Henry Norris Russell]], réalteolaí Meiriceánach (b. [[1957]]) * [[1879]] — [[Arthur Clery|Art Ó Cléirigh]], polaiteoir agus gníomhaí Éireannach (b. [[1932]]) * [[1881]] — [[Pablo Picasso]], péintéir Spáinneach (b.[[1973]]) * [[1899]] — [[Micheál Mac Liammóir]], comhbhunaitheoir Amharclann an Gheata (b.[[1978]]) * [[1928]] — [[Anthony Franciosa]], aisteoir (b. [[2006]]) * [[1944]] — [[Jon Anderson]], ceoltóir Sasanach * [[1957]] — [[Nancy Cartwright]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1958]] — [[Greg Page]], dornálaí Meiriceánach (b. [[2009]]) * [[1964]] — [[Crisanto España]], dornálaí Veiniséalach * [[1964]] — [[Kevin Michael Richardson]], aisteoir agus guthaisteoir Meiriceánach * [[1969]] — [[Nika Futterman]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1970]] — [[Bruno Girard]], dornálaí Francach * [[1971]] — [[Elif Shafak|Elif Şafak]], scríbhneoir Turcach * [[1981]] — [[Shaun Wright-Phillips]], imreoir sacair Sasanach * [[1984]] — [[Katy Perry]], ceoltóir, aisteoir agus amhránaí Meiriceánach * [[1987]] — [[Darron Gibson]], imreoir sacair Éireannach * [[1988]] — [[Rylan Clark|Rylan Clark-Neal]], láithreoir agus amhránaí Sasanach * [[1989]] — [[Lee Keegan]], imreoir peil Ghaelach * [[2001]] — [[Banphrionsa Elisabeth, Bandiúc Brabant]], banphrionsa Bheilgeach agus léiroidhre == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1647]] — [[Evangelista Torricelli]], fisiceoir is matamaiticeoir Iodálach (r. [[1608]]) * [[1760]] — [[Seoirse II na Breataine Móire|Seoirse II]], 76, rí na Breataine Móire agus rí na hÉireann (r.[[1683]]) * [[1920]] — [[Traolach Mac Suibhne|Terence MacSwiney]], polaiteoir Éireannach a fuair bás tar éis stailc ocrais (r.[[1879]]) * [[1941]] — [[Robert Delaunay]], péintéir Francach (r. [[1885]]) * [[1966]] — [[Thaddeus Lynch]], polaiteoir Éireannach (r. [[1901]]) * [[1971]] — [[Peter O'Loghlen]], polaiteoir Éireannach (r. [[1883]]) * [[1980]] — [[Víctor Galíndez]], dornálaí Airgintíneach (r. [[1948]]) * [[1992]] — [[Peadar Rís]], innealtóir Éireannach (r. [[1935]]) * [[2002]] — [[Richard Harris]], aisteoir, amhránaí, agus scríbhneoir Éireannach (r. [[1930]]) * [[2008]] — [[Estelle Reiner]], ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach (r. [[1914]]) * [[2013]] — [[Marcia Wallace]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1942]]) * [[2017]] — [[Donnchadh Ó Corráin]], staraí Éireannach (r. [[1942]]) * [[2020]] — [[Diane di Prima]], scríbhneoir Meiriceánach (r. [[1934]]) == Tarluithe eile == * [[1415]] - Tharla [[Cath Agincourt]] * [[1760]] - D'éirigh [[Seoirse III na Breataine Móire agus na hÉireann|Seoirse III]] ina rí i ndiaidh dá sheanathair, [[Seoirse II na Breataine Móire|Seoirse II]], bás a fháil * [[1917]] - Ghabh na [[Réabhlóid Dheireadh Fómhair|Boilséivigh]] an chumhacht le lámh láidir faoi cheannas [[Vlaidímír Léinín|Vlaidímír Ílídts Léinín]] sa [[Impireacht na Rúise|Rúis]] * [[1920]] - Fuair Ard-Mhéara Chorcaí, [[Traolach Mac Suibhne]], bás i ndiaidh 74 lá ar stailc ocrais * [[1971]] - Tháinig [[Daon-Phoblacht na Síne]] in ionad [[An Téaváin|Poblacht na Síne]] s[[na Náisiúin Aontaithe]] * [[1983]] - Rinne saighdiúirí [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Mheiriceá]] ionradh ar [[Grenada|oileán Ghreanáda]] * [[2001]] - D'eisigh [[Microsoft]] [[Microsoft Windows|Windows XP]] * [[2023]] - [[Lámhaigh Lewiston, 2023|Tharla oll-lámhach]] ag dhá áit i [[Lewiston, Maine]]. Maraíodh 18 duine. * [[2025]] - Toghadh [[Catherine Connolly]] ina deichiú h[[Uachtarán na hÉireann]]. * [[2026]] - Reáchtáladh [[Olltoghchán na Brasaíle, 2026|toghchán réitigh d'Uachtarán na Brasaíle]] a bhuaigh [[Luiz Inácio Lula da Silva]] le 51.79% den vóta [[Catagóir:Dátaí|1025]] [[Catagóir:Míonna|Deireadh Fómhair, 25]] gizi794doz3w9if041dhqx4uatq4n03 Domhan 0 6614 1330608 1278713 2026-10-25T18:37:47Z Anonymous8245 62956 Botún gramadaí ceartaithe 1330608 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch |simbol=Earth symbol (bold).svg{{!}}🜨︎ }} An tríú [[pláinéad]] amach ón n[[An Ghrian|grian]] sa [[an Grianchóras|ghrianchóras]] is ea '''an Domhan''', le tréimhse [[Fithis|fithise]] 365.26 [[lá]]<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|url=|title=Fréamh an Eolais|journal=|volume=|issue=}}</ref> agus an cúigiú ceann is mó.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.cogg.ie/wp-content/uploads/eureka-7-6.pdf|teideal=Eureka 7-6|údar=Cogg|dáta=10 Samhain 2010|dátarochtana=2020|archivedate=14 Samhain 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171114191402/http://www.cogg.ie/wp-content/uploads/eureka-7-6.pdf}}</ref> Tá [[An Ghealach|gealach]] amháin aige. Tógann sé 365.24 laethanta don domhan dul timpeall na gréine. Meastar gur cruthaíodh an domhan 4.54 bhilliún bliain ó shin. Is é an t-aon áit amháin in iúl dúinn sa [[An Chruinne|chruinne]] a bhfuil beatha air. Is [[File:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]] nó [[File:globus cruciger (fixed width).svg|16px|♁]] í a shiombail. == Tréithe == Cosúil leis na pláinéid eile agus na [[Réalta|réaltaí]], tá an domhan gar do bheith ina [[sféar]] (trastomhas timpeall 12,800 [[km]]) mar thoradh ar an aomadh imtharraingteach i dtreo a láir ar gach cuid de. Tá aon [[Satailít nádúrtha|satailít]] mhór nádúrtha amháin aige, an [[An Ghealach|ghealach]]. Tá na pláinéid atá níos faide amach ón ngrian gásach den chuid is mó, ach tá an domhan soladach nó leachtach den chuid is mó, agus atmaisféar gásach timpeall air. [[Nítrigin]] agus ocsaigin is mó atá san atmaisféar. Tá [[uisce]] leachtach sna h[[Aigéan|aigéin]] ar [[Talamh|thalamh]] íseal idir na h[[Ilchríoch|ilchrioch]]<nowiki/>a, agus uisce soladach mar oighearchaidhpeanna ag na moil. [[Íomhá:Between Mother Earth and Father Sky.jpg|mion|clé|[[Lá Idirnáisiúnta ár Máthair-Chruinne|Máthair-Chruinne]] agus athair  [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]] i [[Veneto]]]] An t-aon phláinéad sa [[An Grianchóras|ghrianchóras]] a chothaíonn an bheatha: ó fhianaise na n-[[Iontaise|iontais]]í sna [[carraig]]<nowiki/>eacha, tá beatha ar domhan le 3,500 milliún bliain, beatha [[Duine|dhaonna]] le timpeall 6.5 milliún bliain. == Struchtúr an domhain == Tá ár dtuiscint ar struchtúr an domhain mar a leanas: I lár baill, tá croíleacán beag soladach an-te, faoi ardbhrú de bharr na g[[Ciseal domhain scaipthe|ciseal]] seachtrach, é déanta as [[iarann]] measctha le [[nicil]], [[sulfar]] agus [[ocsaigin]], le trastomhas 2.5 km. Timpeall air sin, an croíleacán leachtach de [[nicil]] agus [[iarann]] leáite, ar a dtugtar magma, atá timpeall 3,500 km ar tiús. Timpeall air sin arís tá an [[Maintlín (geolaíocht)|maintlín]], atá soladach den chuid is mó, gar do 2,800 km ar tiús (tugtar neamhleanúnachas Gutenberg ar an teorainn idir croíleacán leachtach is maintlín). Taobh amuigh den [[Maintlín (geolaíocht)|mhaintlín]], trasna teorann a dtugtar [[Neamhleanúnachas Mohorovičić|neamhleanúnachas Mohorovicic]] air, tá an screamh sheachtrach, suas le 10 km ar tiús faoi na farraigí, suas le 50 km faoi na hilchríocha. [[Íomhá:Jordens inre.svg|clé|mion]] Roinntear an [[Screamh an Domhain|screamh]] i [[sioma]], an brat díreach os cionn an [[Maintlín (geolaíocht)|mhaintlín]], timpeall 4 km ar tiús, agus sial, atá suas le 40 km ar tiús agus faoi na hilchríocha den chuid is mó. Ar deireadh, timpeall ar an domhan soladach/leachtach, tá an brat gásach, timpeall 50 km ar airde, ar a dtugtar an t-atmaisféar. Tá an taobh istigh den mhaintlín te de bharr an [[Fuinneamh|fhuinnimh]] a fhuasclaíonn díscaoileadh leanúnach [[raidiseatóp]] fadsaolach, cosúil le [[potaisiam]], [[Tóiriam|tóiríam]] is [[úráiniam]]. Ach ní struchtúr statach é seo ar chor ar bith. Mar shampla, is eol go bhfuil sruthanna comhiompair ar siúl sa chroíleacán leachtach, agus go dtéann siad seo an maintlín soladach a dhóthain in áiteanna len é a leá. Snámhann blúirí ollmhóra den [[Screamh an Domhain|screamh]] uachtarach ina b[[Pláta teicteonach|plátaí teicteonacha]], atá ag déanamh agus ag athdhéanamh maintlín an domhain. Gluaisní na bplátaí seo is cúis le [[Síobghluaiseacht ilchríochach|síobghluaiseacht]] na n-[[ilchríoch]] agus na feiniméin iarmharacha [[bolcánacht]], [[Crith talún|creathanna talún]], [[Súnámaí|súnámaithe]], cruthú sléibhte is [[Scoiltghleann|scoiltghleannta]]. Bhí iarmhairtí ag imbhuailtí [[astaróideach]] ar chodanna de dhromchla an domhain freisin. Tá [[Imshruthú teirmeahailíneach|imshruthú]] an [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféir]] dinimiciúil, [[Fuinneamh|fuinnmh]]<nowiki/>ithe ag [[Téamh domhanda|téamh]] míchothrom an phláinéid ag an ngrianradaíocht, agus suaite ag rothlú an domhain ar a ais. Léiríonn taifead na geolaíochta go raibh [[Athrú aeráide|athruithe aeráide]] ar domhan go rialta thar na cianta. [[Íomhá:Oceanic Crust Africa Isochron Reduction.gif|mion|clé]] Ó [[Taighde|thaighde]] a rinneadh ó 2000 i leith ar thomhais íogaire ar an luasghéarú de bharr domhantarraingthe ag áiteanna éagsúla ar an domhan, fuarthas amach go n-ascalaíonn luach an luasghéaraithe seo beagán le tréimhse 3-4 uair. Samhlaítear uaidh sin go n-ascalaíonn an croíleacán soladach síos suas ar ais rothlaithe an domhain le tréimhse den mhéid seo, rud a chuireann isteach ar an bhfórsa domhantarraingthe ar [[Dromchla|dhromchla]] an domhain. == Stair agus taiscéalaíocht == Táthar ag súil amach anseo níos mó tomhas a dhéanamh ag áiteanna ar fud an domhain agus na turgnaimh a dhéanamh níos íogaire fós chun níos mó eolais a dhíorthú mar gheall ar an gcroíleacán soladach, a mhéid, a mhais is a chomhshuíomh. Ríomhtar ó fhoirmiú na g[[Carraig|carraigeach]]<nowiki/>a gur cumadh an domhan tirnpeall 4,600 milliún bliain ó shin. Suas le 20,000 milliún bliain ó shin a tharla an [[ollphléasc]] is a thosaigh na bunpháirteagail ag forleathadh amach. De réir a chéile, chruinnigh páirteagail le chéile ina bpláinéid agus ina [[Réalta|réaltaí]] timpeall 4,600 milliún bliain ó shin. Ansin, timpeall 3,500 milliún bliain ó shín, tháinig algaí [[gorm]]<nowiki/>a / [[glas]]<nowiki/>a aon[[Cill (bitheolaíocht)|cheallach]]<nowiki/>a chun cinn, an chéad rud beo ar domhan.[[Íomhá:AS08-13-2329.jpg|mionsamhail|clé|Bodhránacht an domhain ar an n[[An Ghealach|gealach]].]] == Féach freisin == * [[Téamh domhanda]] * [[Athrú aeráide]] * [[Lá Idirnáisiúnta ár Máthair-Chruinne]] * [[Daonáireamh]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Grianchóras}} {{síol-réalteolaíocht}} [[Catagóir:An Domhan| ]] r9lcynrhffvfzjgcogcwgadirx3w8a7 Luiz Inácio Lula da Silva 0 6878 1330633 1308749 2026-10-26T09:32:31Z Sanduíche de Presunto 78137 1330633 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir Brasaíleach den [[eite chlé]], iar-cheardchumannach agus uachtarán na Brasaíle ó 2023 é '''Luiz Inácio Lula da Silva''', ar a dtugtar '''Lula''' go coitianta. Rugadh é ar [[27 Deireadh Fómhair]] [[1945]] i [[Garanhuns]], stát Pernambuco. Bhí sé ina uachtarán ar an mBrasaíl ó 2003 go 2011 agus atoghadh é in 2022 agus in 2026. Tosóidh a cheathrú téarma uachtaránachta, nach mbeidh leanúnach lena théarmaí roimhe seo, ar an 5 Eanáir 2027.<ref name="GovBio">Secretaria-Geral da Presidência da República, [https://www.gov.br/secretariageral/pt-br/centrais-de-conteudo/biblioteca-da-pr/galeria-dos-ex-presidentes/luiz-inacio-lula-da-silva/biografia-completa ''Biografia completa de Luiz Inácio Lula da Silva''].</ref><ref name="TSE2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/presidente-do-tse-anuncia-reeleicao-de-lula-e-faz-balanco-do-2o-turno-das-eleicoes-2026 ''Presidente do TSE anuncia reeleição de Lula e faz balanço do 2º turno das Eleições 2026''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == Beatha == Tháinig Lula ar an saol i nGaranhuns, i stát Pernambuco in oirthuaisceart na Brasaíle. In 1952, nuair a bhí sé seacht mbliana d'aois, d'aistrigh a theaghlach go stát São Paulo ar thuras a mhair 13 lá i leoraí. D'fhás sé aníos i gcúinsí measartha agus thosaigh sé ag obair agus é óg. Fuair sé oiliúint mar thóirneoir meicniúil trí Sheirbhís Náisiúnta na Brasaíle um Fhoghlaim Thionsclaíoch (SENAI), agus d'oibrigh sé ina dhiaidh sin i dtionscal na miotalóireachta.<ref name="GovBio" /> [[Íomhá:Dep. lula.jpg|clé|mion|Lula sa pharlaimint, 1988]] === Ceardchumannach === Thosaigh Lula ag glacadh páirte sa ghluaiseacht cheardchumannach ag deireadh na 1960idí. Toghadh é ina uachtarán ar Cheardchumann na nOibrithe Miotail i São Bernardo do Campo agus Diadema in 1975, i gceantar tionsclaíoch mór São Paulo. Tháinig sé chun suntais náisiúnta mar cheannaire ar stailceanna móra na n-oibrithe miotail ag deireadh na 1970idí, le linn na deachtóireachta míleata sa Bhrasaíl. Bhí na stailceanna sin mar chuid den ghluaiseacht níos leithne ar son cearta oibrithe agus athrú polaitiúil.<ref name="GovBio" /> Bhí Lula ar dhuine de bhunaitheoirí [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Pháirtí na nOibrithe]] (PT), a bunaíodh in 1980. Ghlac sé páirt san fheachtas ''Diretas Já'' ar son toghchán díreach don uachtaránacht sna 1980idí, agus toghadh ina fheisire cónaidhme é in 1986. Sheas sé don uachtaránacht in 1989, 1994 agus 1998 sular bhuaigh sé an toghchán in 2002.<ref name="GovBio" /> [[Íomhá:President Lula and Marisa.jpg|clé|mion|Lula agus a bhean chéile, Marisa Letícia, in 2003]] === An chéad dá théarma uachtaránachta, 2003–2011 === Toghadh Lula ina uachtarán den chéad uair in 2002 agus insealbhaíodh é ar an 1 Eanáir 2003. Atoghadh é in 2006, agus d'fhóin sé dhá théarma go dtí an 1 Eanáir 2011.<ref name="GovBio" /> Bhí leathnú ar chláir shóisialta, ar nós ''[[Bolsa Família]]'', ar cheann de phríomhghnéithe a rialtas. Bhí fás eacnamaíoch agus laghdú ar bhochtaineacht le sonrú le linn cuid mhór den tréimhse sin, cé gur bhain conspóidí polaitiúla agus líomhaintí éillithe le roinnt daoine sa rialtas agus i measc a chomhghuaillithe.<ref name="AP2026">Associated Press, [https://apnews.com/article/b68d2e2e315644e62de8f6839e8ddcff ''The Latest: Brazil President Luiz Inácio Lula da Silva wins reelection over Flávio Bolsonaro''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> ==== Conspóidí agus cásanna breithiúnacha ==== In 2005, tháinig scannal ''Mensalão'' chun cinn. Bhain sé le líomhaintí gur íocadh airgead le feisirí chun tacaíocht pholaitiúil a fháil don rialtas sa Chomhdháil Náisiúnta. Bhí roinnt oifigeach sinsearach agus polaiteoirí bainteach leis an scannal, agus rinneadh ionchúisimh agus ciontuithe i gcásanna a bhain leis. Dúirt Lula gur braitheadh é ag na himeachtaí sin agus níor bunaíodh ciontú ina choinne sa scannal féin.<ref name="Mensalao">Felipe Bächtold, [https://www1.folha.uol.com.br/poder/2025/06/mensalao-20-abalou-primeiro-governo-de-lula-e-levou-a-julgamento-historico-no-stf-entenda.shtml ''Mensalão, 20, abalou primeiro governo de Lula e levou a julgamento histórico no STF; entenda''], ''Folha de S.Paulo'', 1 Meitheamh 2025.</ref> Bhí Lula ina ábhar d'imscrúduithe san oibríocht frith-éillithe ''[[Operação Lava Jato]]''. Ciontaíodh é i gcásanna a bhain le líomhaintí éillithe agus sciúrtha airgid, agus cuireadh i bpríosún é in 2018. Scaoileadh saor é i mí na Samhna 2019 tar éis athrú ar an gcaoi ar cuireadh rialacha maidir le hachomhairc bhreithiúnacha i bhfeidhm.<ref name="LavaJato">Tribunal Superior Federal, [https://portal.stf.jus.br/noticias/verNoticiaDetalhe.asp?idConteudo=464261 ''STF confirma anulação de condenações do ex-presidente Lula na Lava Jato''], 15 Aibreán 2021.</ref> In 2021, chuir an Chúirt Uachtarach Chónaidhme na Brasaíle na ciontuithe sin ar neamhní ar an bhforas nach raibh an chúirt i Curitiba inniúil ar na cásanna a éisteacht. Dhearbhaigh an chúirt freisin go raibh an breitheamh Sérgio Moro claonta sa chás a bhain le hárasán i Guarujá. D'athbhunaigh na cinntí sin cearta polaitiúla Lula agus chuir siad ar a chumas seasamh don uachtaránacht in 2022.<ref name="LavaJato" /><ref name="AgBrasilLava">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2021-03/supreme-court-overturns-ex-president-lulas-graft-conviction ''Supreme Court overturns ex-President Lula’s graft conviction''], 24 Márta 2021.</ref> === As oifig, 2011–2022 === Tar éis dheireadh a dhara téarma in 2011, d'fhan Lula ina fhigiúr tábhachtach i bpolaitíocht na Brasaíle agus i bPáirtí na nOibrithe. Ba í [[Dilma Rousseff]], ball den PT, a tháinig i gcomharbas air san uachtaránacht. Cuireadh deireadh lena huachtaránacht in 2016 trí phróiseas impeachment, agus tháinig [[Jair Bolsonaro]] chun bheith ina uachtarán in 2019. Ní raibh Lula in ann páirt a ghlacadh in olltoghchán 2018 de bharr a stádais dhlíthiúil ag an am. Tar éis do na ciontuithe thuasluaite a bheith curtha ar neamhní in 2021, bhí sé incháilithe arís chun seasamh don uachtaránacht.<ref name="GovBio" /><ref name="LavaJato" /> [[Íomhá:2022 - Convenção Nacional do PSB - Lula (cropped).jpg|clé|mion|Lula ag coinbhinsiún náisiúnta an PSB in 2022]] === Toghchán uachtaránachta 2022 === Toghadh Lula ina uachtarán arís ar an 30 Deireadh Fómhair 2022, tar éis dó an dara babhta a bhuachan in aghaidh an uachtaráin a bhí in oifig ag an am, Jair Bolsonaro. Fuair Lula 50.90% de na vótaí bailí, i gcomparáid le 49.10% do Bolsonaro; bhí an difear idir an bheirt beagán os cionn 2.1 milliún vóta.<ref name="TSE2022">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2022/votacao-e-resultados ''Eleições 2022: votação e resultados''].</ref> Insealbhaíodh Lula ar an 1 Eanáir 2023, agus tháinig sé chun bheith ina chéad uachtarán sa Bhrasaíl a toghadh trí huaire. Ag an am, bhí sé 77 bliain d'aois.<ref name="GovBio" /><ref name="Tuairisc2022">Alex Hijmans, [https://tuairisc.ie/tuairisc-on-mbrasail-la-eile-ag-an-lulach-agus-na-tinte-ealaine-ag-pleascadh-os-mo-chionn/ ''TUAIRISC ON mBRASAÍL: Lá eile ag an Lúlach agus na tinte ealaíne ag pléascadh os mo chionn…''], Tuairisc.ie, 31 Deireadh Fómhair 2022.</ref> === An tríú téarma uachtaránachta, 2023–2027 === Le linn a thríú téarma, bhunaigh rialtas Lula [[Aireacht na bPobal Dúchasach (an Bhrasaíl)|Aireacht na bPobal Dúchasach]], an chéad aireacht chónaidhme a bhí tiomnaithe go sonrach do chearta agus do leas na bpobal dúchasach. Athsheoladh an clár leasa shóisialta ''Bolsa Família'' agus an clár sláinte ''Mais Médicos'', a bhfuil sé mar aidhm aige rochtain ar chúram leighis a leathnú.<ref name="Tuairisc2023">Alex Hijmans, [https://tuairisc.ie/tuairisc-on-mbrasail-100-la-caite-i-gcumhacht-ag-lula-ach-ni-feidir-le-daoine-picanha-a-cheannach-fos/ ''TUAIRISC ÓN mBRASAÍL: 100 lá caite i gcumhacht ag Lula ach ní féidir le daoine picanha a cheannach fós''], Tuairisc.ie, 12 Aibreán 2023.</ref> Bhí beartais shóisialta, cosaint an chomhshaoil agus ról na Brasaíle i ngnóthaí idirnáisiúnta i measc phríomhábhair a rialtais. Mar sin féin, lean díospóireachtaí poiblí faoi chostais mhaireachtála, faoi shlándáil agus faoi éilliú de bheith ina ngnéithe suntasacha den pholaitíocht náisiúnta.<ref name="AP2026" /> === Atoghadh in 2026 === [[Íomhá:25.10.2026 - Lula é reeleito Presidente do Brasil.jpg|mion|deas|alt=Lula ag labhairt le lucht tacaíochta tar éis a atoghadh in 2026|Lula ag labhairt tar éis dó an dara babhta a bhuachan, 25 Deireadh Fómhair 2026.]] Reáchtáladh olltoghchán na Brasaíle in 2026, agus bhí Lula ag seasamh lena atoghadh thar ceann Pháirtí na nOibrithe. Sa chéad bhabhta, a reáchtáladh ar an 4 Deireadh Fómhair, fuair [[Flávio Bolsonaro]], iarrthóir an Pháirtí Liobrálaigh, 47.03% de na vótaí bailí, agus fuair Lula 45.16%. Ós rud é nár ghnóthaigh ceachtar iarrthóir tromlach de na vótaí bailí, chuaigh an bheirt ar aghaidh go dtí an dara babhta.<ref name="TSERunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/flavio-bolsonaro-e-lula-vao-disputar-o-2o-turno-para-a-presidencia-da-republica ''Flávio Bolsonaro (PL) e Lula (PT) vão disputar o 2º turno para a Presidência da República''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Reáchtáladh an dara babhta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026. D'fhógair an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) Lula ina bhuaiteoir, agus deimhníodh a atoghadh tar éis an comhaireamh a chríochnú. De réir an toraidh dheiridh a d'fhoilsigh an TSE, fuair Lula 64,256,232 vóta, arb ionann iad agus 51.79% de na vótaí bailí; fuair Flávio Bolsonaro 59,826,041 vóta, nó 48.21%. Bhí an difear idir na hiarrthóirí thart ar 4.43 milliún vóta.<ref name="TSE2026" /><ref name="AP2026" /> Ba é seo an ceathrú huair a toghadh Lula ina uachtarán, tar éis a bhua in 2002, a atoghadh in 2006, agus a fhilleadh ar an uachtaránacht in 2022. De réir an fhéilire oifigiúil, insealbhófar é don téarma nua ar an 5 Eanáir 2027, agus beidh an téarma le maireachtáil go dtí 2031.<ref name="Senado2026">Agência Senado, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/25/lula-e-reeleito-para-quarto-mandato-de-presidente ''Lula é reeleito para quarto mandato de presidente''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="TSE2026" /> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2026]] * [[Uachtarán na Brasaíle]] * [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)]] * [[Jair Bolsonaro]] * [[Dilma Rousseff]] * [[Operação Lava Jato]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.gov.br/secretariageral/pt-br/centrais-de-conteudo/biblioteca-da-pr/galeria-dos-ex-presidentes/luiz-inacio-lula-da-silva/biografia-completa Beathaisnéis Lula] — Secretaria-Geral da Presidência da República. * [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2022/votacao-e-resultados Torthaí oifigiúla thoghchán 2022] — Tribunal Superior Eleitoral. * [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/presidente-do-tse-anuncia-reeleicao-de-lula-e-faz-balanco-do-2o-turno-das-eleicoes-2026 Fógra oifigiúil faoi atoghadh Lula in 2026] — Tribunal Superior Eleitoral. {{DEFAULTSORT:Lula da Silva, Luiz Inácio}} [[Catagóir:Polaiteoirí na Brasaíle]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1945]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe]] [[Catagóir:Uachtaráin na Brasaíle]] [[Catagóir:Fir]] sma3czh3mlw27qs1zglzz83qslkvc8s The Simpsons 0 7466 1330628 1330124 2026-10-26T03:16:31Z Stephan1000000 39047 813 1330628 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse|num_seasons=38|num_episodes=813}} Is é '''''The Simpsons''''' an tsraith [[Beochan|bheoite]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Mheiriceánach]] is fadsaolaí riamh. Baineann sé le saol na Simpsons, teaghlach Meiriceánach a chónaíonn in Springfield, baile sna Stáit Aontaithe. Craoladh an chéad eipeasóid ar [[17 Nollaig]] [[1989]] ar [[Gréasán teilifíse|ghréasán]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Ó shin, tá breis agus [[Liosta eipeasóidí The Simpsons|654 eipeasóid]] craolta. Tá an tsraith an-cáiliúil ar fud an domhain agus glacann a lán [[Liosta de na aoi-réaltaí The Simpsons|daoine cáiliúla]] páirt mar aoi-réaltaí. Meastar gurb é ''The Simpsons'' ceann de na sraitheanna is mó éilimh i stair na teilifíse. Tá clú ar an stíl ait ealaíne atá ann: bíonn craiceann buí agus súile móra ar na carachtair, agus ceithre mhéar ar a lámha. == Plota == Cúigear atá i dteaghlach na Simpsons, .i. [[Homer Simpson|Homer]], a bhean chéile [[Marge Simpson|Marge]], agus a gclann, [[Bart Simpson|Bart]], [[Lisa Simpson|Lisa]] agus [[Maggie Simpson|Maggie]]. Tá cónaí orthu ag [[742 Evergreen Terrace]] i mbaile [[Springfield]] i SAM (ní luaitear stát leis). ==Eipeasóidí== {{féach freisin|Liosta eipeasóidí The Simpsons}} == Stair == [[Íomhá:TS-Simpsons.jpg|float|deas|200px|mionsamhail|Ceist léamhthuisceana as scrúdú [[Gaeilge]] an [[Teastas Sóisearach|Teastais Shóisearaigh]], (Bonnleibhéal, 2000): Tá ''The Simpsons'' an-tábhachtach sa [[popchultúr|phopchultúr]] ar fud an domhain, go háirithe i measc an aosa óig.]] Chruthaigh [[Matt Groening]] an clár sa bhliain 1987 nuair a iarradh air sraith [[Cartún|chartún]] gearr a scríobh do ''The Tracy Ullman Show'' a chraolfaí ag tús agus deireadh na sosanna fógraí. Bhunaigh Groening na carachtair ar a mhuintir féin. Craoladh an chéad chartún ar 19 Aibreán 1987. Rinneadh 48 gceann de na cartúin seo san iomlán. Sa bhliain 1989, lorg Fox séasúr de thrí heipeasóid déag, leathuair an chloig an ceann. Craoladh an chéad eipeasóid, ''[[Simpsons Roasting on an Open Fire]]'', ar 17 Nollaig 1989. Bhí móreileamh air láithreach bonn. B'aoir é ar shaol an lae inniu sna Stáit Aontaithe, agus é mar fhritéis don ''[[sitcom]]'' teaghlaigh tipiciúil Meiriceánach. == Aisteoirí gutha == {|class="wikitable" |- !colspan=6|Príomhaisteoirí |- |align=center| [[File:Dan Castellaneta cropped.jpg|150x150px]] |align=center| [[File:Julie Kavner.jpg|150x150px]] |align=center| [[File:Nancy Cartwright.jpg|150x150px|upright]] |align=center| [[File:Yeardley Smith 2012.png|150x150px]] |align=center| [[File:Hankazaria05.jpg|150x150px|upright]] |align=center| [[File:Harry Shearer at RT4.jpg|150x150px]] |- style="text-align:center;" |style="width:16%;"| [[Dan Castellaneta]] |style="width:16%;"| [[Julie Kavner]] |style="width:16%;"| [[Nancy Cartwright]] |style="width:16%;"| [[Yeardley Smith]] |style="width:16%;"| [[Hank Azaria]] |style="width:16%;"| [[Harry Shearer]] |- |width=16%| [[Homer Simpson|Homer]], [[Abe Simpson|Grampa]], [[Barney Gumble|Barney]], [[Krusty the Clown|Krusty]], [[Groundskeeper Willie]], [[Mayor Quimby]], [[Hans Moleman]] agus eile. |width=16%| [[Marge Simpson|Marge]], [[Patty Bouvier]] agus [[Selma Bouvier]] |width=16%| [[Bart Simpson|Bart]], [[Nelson Muntz|Nelson]], [[Ralph Wiggum|Ralph]], [[Todd Flanders]], agus eile. |width=16%| [[Lisa Simpson|Lisa]] |width=16%| [[Moe Szyslak|Moe]], [[Chief Wiggum]], [[Apu Nahasapeemapetilon|Apu]], [[Comic Book Guy]], [[Lenny and Carl|Carl]], [[Cletus Spuckler|Cletus]], [[Professor Frink]], [[Dr. Nick]] agus eile |width=16%| [[Mr. Burns]], [[Waylon Smithers|Smithers]], [[Ned Flanders]], [[Reverend Lovejoy]], [[Kent Brockman]], [[Dr. Hibbert]], [[Lenny and Carl|Lenny]], [[Principal Skinner]], [[Otto Mann|Otto]], [[Rainier Wolfcastle]] agus eile. |} == Naisc sheachtracha == * {{deilbhín en}} [http://www.thesimpsons.com/ Suíomh oifigiúil] * {{deilbhín en}} [http://www.snpp.com/ The Simpsons Archive] == Tagairtí == {{Reflist}} {{The Simpsons}} {{DEFAULTSORT:Simpsons, The}} [[Catagóir:The Simpsons]] [[Catagóir:Cláir Ghrinn]] [[Catagóir:Cláir Fox]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha]] [[Catagóir:Cartúin]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1989]] 278cpieiemf1wiu7bv5aric53xyni80 Na Trioblóidí 0 14088 1330612 1327022 2026-10-25T19:05:32Z Anonymous8245 62956 /* */ 1330612 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i [[Tuaisceart Éireann|dTuaisceart Éireann]] sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú [[Aoine an Chéasta]], an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|220px|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dhóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|220px|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|220px|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|220px|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla == An Phlandáil agus na Péindlíthe (17ú-18ú haois) Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann (19ú-20ú haois) {{Príomhalt|Stair Uladh}} Chuir [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]] agus an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon. {{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin. {{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|220px|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|220px|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna nó táireach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}{{Dead link|date=Lúnasa 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|220px|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an stailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an stailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|220px|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands san fhothoghchán do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|220px|thumb|Beairic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomáinte go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}{{Dead link|date=Lúnasa 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|220px|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas an normalaithe, an Ultachais agus an choiriúlaithe, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|220px|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|220px|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus na ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|220px|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}{{Dead link|date=Lúnasa 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn rúnda, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rímhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|220px|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969-2002: Achoimre == === An fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina [[Constáblacht Ríoga Uladh|saighdiúirí dubha]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("[[Territorial Army]]") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na h[[An Eoraip|Eorpa]] || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" | Básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001). Na básanna a tugadh mar "bhásanna a raibh baint acu leis na trioblóidí", nó mar "bhásanna nach rabhthas cinnte fúthu, an raibh siad bainteach leis na trioblóidí". |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na trioblóidí (tuairimiú).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |date= |accessdate=2008-11-02 |dátarochtana=2009-09-20 |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rímhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[An Cheis Fhada]] * [[Oibríocht Demetrius]] * [[Domhnach na Fola (1972)]] * [[Stailc ocrais 1981]] * [[Sléacht Mhuileann Ching]] * [[Buamáil na hÓmaí]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] h5dk2qmeeb5ybiko29d10xqjufpccdh Muintir na hÉireann 0 21189 1330630 1330581 2026-10-26T05:51:47Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1330630 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]]. Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí). {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q27. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } . } |wdq=. |sort=569 |section=31 |links=local |columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19 }} == duine == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]] | [[Tomás Ághas]] | data-sort-value="1885" | 1885-01-12 | data-sort-value="1917" | 1917-09-25 | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 2 | | [[Tony Gregory]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-05 | data-sort-value="2009" | 2009-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 3 | | [[Michael Keyes]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-31 | data-sort-value="1959" | 1959-09-08 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]] | [[Seosamh Pluincéad]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]] | [[John Joly]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-01 | data-sort-value="1933" | 1933-12-08 | [[Breacánach]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]] | data-sort-value="550" | 550 | data-sort-value="623" | 623-09-25 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]] | [[Naomh Abbán]] | data-sort-value="570" | 570 | data-sort-value="620" | 620-03-16 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hIrighile]] | data-sort-value="1923" | 1923-05-02 | data-sort-value="2008" | 2008-04-12 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]] | [[Edward Sabine]] | data-sort-value="1788" | 1788-10-14 | data-sort-value="1883" | 1883-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Celebrated spies and famous mysteries of the great war (1919) (14765772825).jpg|center|128px]] | [[Roger Casement|Ruairí Mac Easmainn]] | data-sort-value="1864" | 1864-09-01 | data-sort-value="1916" | 1916-08-03 | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]] | [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]] | data-sort-value="1737" | 1737-05-02 | data-sort-value="1805" | 1805-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]] | [[Breandán Ó Beacháin]] | data-sort-value="1923" | 1923-02-09 | data-sort-value="1964" | 1964-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]] | [[Dónall Ó Conaill]] | data-sort-value="1775" | 1775-08-06 | data-sort-value="1847" | 1847-05-15 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cathasaigh]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-30 | data-sort-value="1964" | 1964-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]] | [[Thomas Moore]] | data-sort-value="1779" | 1779-05-28<br/>1779 | data-sort-value="1852" | 1852-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]] | [[Charles Stewart Parnell]] | data-sort-value="1846" | 1846-06-27 | data-sort-value="1891" | 1891-10-06 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]] | [[Columbán]] | data-sort-value="543" | 543 | data-sort-value="615" | 615-11-23 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]] | [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-25 | data-sort-value="1966" | 1966-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Rory Gallagher 1982.jpg|center|128px]] | [[Rory Gallagher]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-02 | data-sort-value="1995" | 1995-06-14 | [[Béal Átha Seanaidh]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]] | [[Henry Grattan]] | data-sort-value="1746" | 1746-07-03 | data-sort-value="1820" | 1820-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]] | [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]] | data-sort-value="1769" | 1769-06-18 | data-sort-value="1822" | 1822-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]] | data-sort-value="1855" | 1855-05-17 | data-sort-value="1931" | 1931-03-26 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]] | data-sort-value="1845" | 1845-01-06 | data-sort-value="1919" | 1919-06-26 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]] | [[James Ussher]] | data-sort-value="1581" | 1581-01-04 | data-sort-value="1656" | 1656-03-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:John Bruton 2011.jpg|center|128px]] | [[John Bruton|Seán de Briotún]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-18 | data-sort-value="2024" | 2024-02-06 | [[Dún Búinne]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó hEochaidh]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-16 | data-sort-value="2006" | 2006-06-13 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 27 | | [[James O'Keeffe]] | data-sort-value="1912" | 1912 | data-sort-value="1986" | 1986-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated (cropped)(2).jpg|center|128px]] | [[Edward Carson]] | data-sort-value="1854" | 1854-02-09 | data-sort-value="1935" | 1935-10-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 29 | | [[Conor Maguire]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-16 | data-sort-value="1971" | 1971-09-26 | [[Conga]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]] | [[Edna O'Brien]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-15 | data-sort-value="2024" | 2024-07-27 | [[Tuaim Gréine]] |- | style='text-align:right'| 31 | | [[Ben Briscoe]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-07-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]] | [[Naomh Cilian]] | data-sort-value="640" | 640 | data-sort-value="689" | 689 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]] | [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-06 | data-sort-value="1995" | 1995-06-25 | [[Dún na Mainistreach]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sinéad O'Connor]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-08 | data-sort-value="2023" | 2023-07-26 | [[Gleann na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Ryan]] | data-sort-value="1891" | 1891-12-06 | data-sort-value="1970" | 1970-09-25 | ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]'' |- | style='text-align:right'| 36 | [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Gambon]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-19 | data-sort-value="2023" | 2023-09-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 37 | | [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]] | data-sort-value="1509" | 1509 | data-sort-value="1565" | 1565-01-02 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]] | [[Naomh Breandán]] | data-sort-value="486" | 486 | data-sort-value="577" | 577 | [[An Fhianait]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]] | [[John Field]] | data-sort-value="1782" | 1782-07-26 | data-sort-value="1837" | 1837-01-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[John Millington Synge]] | data-sort-value="1871" | 1871-04-16 | data-sort-value="1909" | 1909-03-24 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]] | [[Stephen Gately]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-17 | data-sort-value="2009" | 2009-10-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]] | [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]] | data-sort-value="1850" | 1850-06-24 | data-sort-value="1916" | 1916-06-05 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 43 | | [[Iris Murdoch]] | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | data-sort-value="1999" | 1999-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] | [[Laurence Sterne]] | data-sort-value="1713" | 1713-11-24 | data-sort-value="1768" | 1768-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]] | [[Glen Hansard]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | data-sort-value="2026" | 2026-07-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]] | [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]] | data-sort-value="1944" | 1944-08-09 | data-sort-value="2026" | 2026-04-06 | [[Cill Iníon Léinín]] |- | style='text-align:right'| 47 | | [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-06 | data-sort-value="2009" | 2009-02-20 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]] | [[Seán Mac Réamainn]] | data-sort-value="1856" | 1856-09-01 | data-sort-value="1918" | 1918-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Hara]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-17 | data-sort-value="2015" | 2015-10-24 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]] | data-sort-value="1911" | 1911-05-17 | data-sort-value="1998" | 1998-06-23 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 51 | [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]] | [[Brenda Fricker]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-17 | data-sort-value="2026" | 2026-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Íomhá:Stained Glass Window in St Margaret's Chapel.jpg|center|128px]] | [[Colm Cille]] | data-sort-value="521" | 521-12-07 | data-sort-value="597" | 597-06-09 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]] | [[Veronica Guerin]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-05 | data-sort-value="1996" | 1996-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[Dubhghlas de hÍde]] | data-sort-value="1860" | 1860-01-17 | data-sort-value="1949" | 1949-07-12 | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Íomhá:Moya Brennan - backstage at Glastonbury 2011.JPG|center|128px]] | [[Moya Brennan|Máire Ní Bhraonáin]] | data-sort-value="1952" | 1952-08-04 | data-sort-value="2026" | 2026-04-13 | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]] | [[Lady Gregory]] | data-sort-value="1852" | 1852-03-15 | data-sort-value="1932" | 1932-05-22 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]] | [[William O'Brien]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-02 | data-sort-value="1928" | 1928-02-25 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]] | data-sort-value="1803" | 1803-10-17 | data-sort-value="1864" | 1864-06-18 | [[Caisleán Dhrom Ólainn]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Brendan mac Nemainn]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="573" | 573 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 61 | | [[Frank O'Farrell]] | data-sort-value="1927" | 1927-10-09 | data-sort-value="2022" | 2022-03-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]] | [[Gráinne Ní Mháille]] | data-sort-value="1539" | 1539 | data-sort-value="1603" | 1603<br/>1599-06-18 | [[Oileán Chliara|Cliara]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]] | [[Dorothea Jordan]] | data-sort-value="1761" | 1761-11-22<br/>1761-11-21 | data-sort-value="1816" | 1816-07-05 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]] | [[Proinsias Ó Fathaigh]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-12 | data-sort-value="1953" | 1953-07-12 | [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]] | [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]] | data-sort-value="1821" | 1821-12-27 | data-sort-value="1896" | 1896-02-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Bóramha]] | data-sort-value="941" | 941 | data-sort-value="1014" | 1014-04-23 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Mac Piarais]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-10 | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]] | [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-16 | data-sort-value="2025" | 2025-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Patrick Kavanagh]] | data-sort-value="1904" | 1904-10-21 | data-sort-value="1967" | 1967-11-30 | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]] | [[Naomh Bríd]] | data-sort-value="451" | 451<br/>453 | data-sort-value="525" | 525 | ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]'' |- | style='text-align:right'| 72 | [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]] | [[Richard Harris]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-01 | data-sort-value="2002" | 2002-10-25 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]] | [[Mary Harris Jones]] | | data-sort-value="1930" | 1930-11-30 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]] | [[William Thomas Mulvany]] | data-sort-value="1806" | 1806-03-11 | data-sort-value="1885" | 1885-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 75 | | [[Sandie Jones]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-09 | data-sort-value="2019" | 2019-09-19 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Íomhá:Raphoe Cathedral Church of St. Eunan Choir Window W02 Saint Eunan II 2016 09 02.jpg|center|128px]] | [[Naomh Adhamhnán]] | data-sort-value="624" | 624 | data-sort-value="704" | 704 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]] | [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]] | data-sort-value="1769" | 1769-05-01 | data-sort-value="1852" | 1852-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán Lindisfarne]] | data-sort-value="590" | 590 | data-sort-value="651" | 651-08-31 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maeve Binchy]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29 | data-sort-value="2012" | 2012-07-30 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]] | [[George Gabriel Stokes]] | data-sort-value="1819" | 1819-08-13 | data-sort-value="1903" | 1903-02-01 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]] | [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]] | data-sort-value="1821" | 1821-02-17 | data-sort-value="1861" | 1861-01-17 | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]] | [[Edmund Burke|Edmond Búrc]] | data-sort-value="1729" | 1729-01-12 | data-sort-value="1797" | 1797-07-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]] | [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]] | data-sort-value="1816" | 1816-04-12 | data-sort-value="1903" | 1903-02-09 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 84 | | [[John Desmond Bernal]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-10 | data-sort-value="1971" | 1971-09-15 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Íomhá:Eddie Jordan 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eddie Jordan]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-30<br/>1948 | data-sort-value="2025" | 2025-03-20<br/>2025 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Íomhá:Michael Collins 1922 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Coileáin]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-16 | data-sort-value="1922" | 1922-08-22 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]] | [[Seán MacSwiney]] | data-sort-value="1878" | 1878-03-19 | data-sort-value="1942" | 1942-01-22 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 88 | | [[Alice Kyteler]] | data-sort-value="1263" | 1263 | No/unknown value | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]] | [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]] | data-sort-value="1798" | 1798-11-01 | data-sort-value="1868" | 1868-05-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 90 | | [[Seán Eichingeam]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1923" | 1923-04-23 | [[Cuan Bhaile na Cúirte]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aibhistín de Staic]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-07 | data-sort-value="1929" | 1929-04-27 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Íomhá:Michael Conaghan, 2008 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Conaghan]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-04 | data-sort-value="2026" | 2026-08-04 | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]] | [[Féilim Ó Néill]] | data-sort-value="1603" | 1603 | data-sort-value="1653" | 1653<br/>1652-03-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Íomhá:John Toland.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Tuathaláin|John Toland]] | data-sort-value="1670" | 1670-11-30 | data-sort-value="1722" | 1722-03-11 | ''[[:d:Q4068887|Ardagh]]'' |- | style='text-align:right'| 95 | [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]] | data-sort-value="1670" | 1670 | data-sort-value="1738" | 1738-03-25 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]] | [[Laurence Parsons]] | data-sort-value="1840" | 1840-11-17 | data-sort-value="1908" | 1908-08-29 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]] | [[Edward Cecil Guinness]] | data-sort-value="1847" | 1847-11-10 | data-sort-value="1927" | 1927-10-07 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]] | [[Pádraig Sáirséal]] | data-sort-value="1655" | 1655 | data-sort-value="1693" | 1693-08-21 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]] | [[Feargus O'Connor]] | data-sort-value="1794" | 1794-07-18 | data-sort-value="1855" | 1855-08-30<br/>1855-08-31 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]] | [[Art Ó Gríofa]] | data-sort-value="1872" | 1872-03-31 | data-sort-value="1922" | 1922-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Richard Brinsley Sheridan]] | data-sort-value="1751" | 1751-10-30 | data-sort-value="1816" | 1816-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]] | [[John Tyndall]] | data-sort-value="1820" | 1820-08-02 | data-sort-value="1893" | 1893-12-04 | [[Leithghlinn an Droichid]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Drew]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-16 | data-sort-value="2008" | 2008-08-16 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]] | [[Gearóid Óg Mac Gearailt]] | data-sort-value="1487" | 1487 | data-sort-value="1534" | 1534-09-02 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]] | [[John Lighton Synge]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-23 | data-sort-value="1995" | 1995-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]] | [[Charles Villiers Stanford]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-30 | data-sort-value="1924" | 1924-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]] | [[Luke Kelly]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-17 | data-sort-value="1984" | 1984-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]] | [[Liam Ó Flaithearta]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19 | data-sort-value="1984" | 1984-09-07<br/>1984-07-07 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]] | [[Antoine Thomson d'Abbadie]] | data-sort-value="1810" | 1810-01-03 | data-sort-value="1897" | 1897-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]] | [[Henry Wilson]] | data-sort-value="1864" | 1864-05-05 | data-sort-value="1922" | 1922-06-22 | [[Meathas Troim]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ailbhe Mac Raghnaill]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-03 | data-sort-value="2014" | 2014-08-21 | [[Rúscaigh]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]] | [[Bernard Ó hAilín]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-09 | data-sort-value="2024" | 2024-06-22 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cearbhall Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1911" | 1911-02-12 | data-sort-value="1978" | 1978-03-21 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Cosgair]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-13 | data-sort-value="2017" | 2017-10-04 | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Íomhá:Vincent Coll leaving court NYWTS.jpg|center|128px]] | [[Uinseann Ó Colla (Mad Dog Coll)|Uinseann Ó Colla]] | data-sort-value="1908" | 1908-07-20 | data-sort-value="1932" | 1932-02-08 | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1917" | 1917-08-15 | data-sort-value="1999" | 1999-10-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]] | data-sort-value="1891" | 1891-06-20 | data-sort-value="1976" | 1976-01-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]] | data-sort-value="1513" | 1513 | data-sort-value="1537" | 1537 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]] | data-sort-value="550" | 6th century | data-sort-value="627" | 627 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]] | [[William Stokes]] | data-sort-value="1804" | 1804-10-01 | data-sort-value="1878" | 1878-01-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]] | [[Andrew Kerins]] | data-sort-value="1840" | 1840-05-18 | data-sort-value="1915" | 1915-04-17 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]] | [[Padraic Colum]] | data-sort-value="1881" | 1881-12-08 | data-sort-value="1972" | 1972-01-11 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]] | [[Eileen Desmond]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-29 | data-sort-value="2005" | 2005-01-06 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 124 | | [[Josephine Hart]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-01 | data-sort-value="2011" | 2011-06-02 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 125 | | [[Dónal McCann]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-07 | data-sort-value="1999" | 1999-07-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]] | [[Dan O'Herlihy]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-01 | data-sort-value="2005" | 2005-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]] | [[Theobald Wolfe Tone]] | data-sort-value="1763" | 1763-06-20 | data-sort-value="1798" | 1798-11-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]] | [[Eileen Gray]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-08<br/>1879 | data-sort-value="1976" | 1976-10-31 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]] | [[Cáit Ní Bhriain]] | data-sort-value="1897" | 1897-12-03 | data-sort-value="1974" | 1974-08-13 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Nora Barnacle]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-21 | data-sort-value="1951" | 1951-04-10 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]] | [[Catherine Hayes]] | data-sort-value="1818" | 1818-10-29<br/>1825 | data-sort-value="1861" | 1861-08-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Cluskey]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-08 | data-sort-value="1989" | 1989-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]] | [[Pádraig Faulkner]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-12 | data-sort-value="2012" | 2012-06-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 134 | | [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-20 | data-sort-value="2013" | 2013-03-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]] | [[Tony O'Reilly]] | data-sort-value="1936" | 1936-05-07 | data-sort-value="2024" | 2024-05-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]] | [[Arthur Guinness]] | data-sort-value="1725" | 1725-09-24 | data-sort-value="1803" | 1803-01-23 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]] | [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]] | data-sort-value="1851" | 1851-12-03 | data-sort-value="1948" | 1948-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 138 | | [[Peadar Doyle]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="1956" | 1956-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-28 | data-sort-value="1948" | 1948-03-25 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 140 | | [[Shane McEntee]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-19 | data-sort-value="2012" | 2012-12-21 | [[An Obair]] |- | style='text-align:right'| 141 | | [[Gemma Hussey]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-11 | data-sort-value="2024" | 2024-11-26 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]] | [[Gene Fitzgerald]] | data-sort-value="1932" | 1932-08-21 | data-sort-value="2007" | 2007-12-14 | [[An Baile Gallda]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seoirse Ó Colla]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-18 | data-sort-value="1983" | 1983-09-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 144 | | [[Gerard Sweetman]] | data-sort-value="1908" | 1908-06-10 | data-sort-value="1970" | 1970-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Ryan]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-04 | data-sort-value="2010" | 2010-04-30 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]] | [[P. J. Ruttledge]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-01 | data-sort-value="1952" | 1952-05-08 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 147 | | [[Ray McAnally]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-30 | data-sort-value="1989" | 1989-06-15 | [[Bun Cranncha]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robert Briscoe]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-25 | data-sort-value="1969" | 1969-03-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 149 | | [[Paddy O’Toole]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-15 | data-sort-value="2025" | 2025-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]] | [[Hugh Lane]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-09 | data-sort-value="1915" | 1915-05-07 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 151 | | [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-06 | data-sort-value="1949" | 1949-05-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 152 | | [[Seachnassach mac Blathmaic]] | | data-sort-value="671" | 671 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 153 | | [[Blathmac mac Aodha Sláine]] | data-sort-value="650" | 7th century | data-sort-value="665" | 665 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 154 | | [[Conghal Ceannmhaghair]] | | data-sort-value="710" | 710 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 155 | | [[Fógartach mac Néill]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="724" | 724 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Thomas Kinsella]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-04 | data-sort-value="2021" | 2021-12-22 | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]] | [[Violet Florence Martin]] | data-sort-value="1862" | 1862-06-11 | data-sort-value="1915" | 1915-12-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 158 | | [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-10<br/>1943-06-17 | data-sort-value="2023" | 2023-01-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 159 | | [[John McCann]] | data-sort-value="1905" | 1905-06-17 | data-sort-value="1980" | 1980-02-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]] | [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]] | data-sort-value="1881" | 1881-01-23 | data-sort-value="1968" | 1968-10-31 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 161 | | [[Henry Kenny]] | data-sort-value="1913" | 1913-09-07 | data-sort-value="1975" | 1975-09-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Morgan Dockrell]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1955" | 1955-10-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 163 | | [[Mervyn Taylor]] | data-sort-value="1931" | 1931-12-01 | data-sort-value="2021" | 2021-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]] | [[Hugh Leonard]] | data-sort-value="1926" | 1926-11-09 | data-sort-value="2009" | 2009-02-12 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]] | [[Humphrey Lloyd]] | data-sort-value="1800" | 1800-04-16 | data-sort-value="1881" | 1881-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 166 | | [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | data-sort-value="2009" | 2009-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 167 | | [[Paddy Belton]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-25 | data-sort-value="1987" | 1987-05-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]] | [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-16 | data-sort-value="2008" | 2008-07-09 | [[Bóthar na Trá]] |- | style='text-align:right'| 169 | | [[William Murphy]] | data-sort-value="1892" | 1892-02-12 | data-sort-value="1967" | 1967-11-16 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]] | [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]] | data-sort-value="1116" | 1116 | data-sort-value="1198" | 1198-12-02 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]] | [[James Campbell]] | data-sort-value="1851" | 1851-04-04 | data-sort-value="1931" | 1931-03-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[Íomhá:James Clarence Mangan.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Mangáin]] | data-sort-value="1803" | 1803-05-01 | data-sort-value="1849" | 1849-06-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jim Gibbons]] | data-sort-value="1924" | 1924-08-03 | data-sort-value="1997" | 1997-12-20 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 174 | | [[Séamas Ó hArgadáin]] | data-sort-value="1782" | 1782 | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Tully]] | data-sort-value="1915" | 1915-09-18 | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | [[Droichead Chearbhalláin]] |- | style='text-align:right'| 176 | | [[Martin O'Sullivan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1956" | 1956-01-20 | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 177 | | [[Jerry Cronin]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-15 | data-sort-value="1990" | 1990-10-19 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]] | [[Seán Garland]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-07 | data-sort-value="2018" | 2018-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]] | [[Joe Dolan]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-16 | data-sort-value="2007" | 2007-12-26 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Eoin]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-30 | data-sort-value="1973" | 1973-07-07 | [[Béal Átha na Lao]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1957" | 1957-03-26 | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[John M. O'Sullivan]] | data-sort-value="1881" | 1881-02-18 | data-sort-value="1948" | 1948-02-09 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]] | [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-08 | data-sort-value="2007" | 2007-07-09 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]] | [[John Sealy Townsend]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-07 | data-sort-value="1957" | 1957-02-16 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 185 | | [[Larry Gogan]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-03 | data-sort-value="2020" | 2020-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 186 | | [[Joseph Blowick]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-13 | data-sort-value="1970" | 1970-08-12 | [[Baile na Cora]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Íomhá:Joseph Brennan TD for Donegal Leitrim 1970.jpg|center|128px]] | [[Joseph Brennan (Ceann Comhairle)|Joseph Brennan]] | data-sort-value="1912" | 1912-02-14 | data-sort-value="1980" | 1980-07-13 | [[Dún Cionnaola]] |- | style='text-align:right'| 188 | | [[Neil Blaney]] | data-sort-value="1922" | 1922-10-29 | data-sort-value="1995" | 1995-11-08 | [[Fánaid]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]] | data-sort-value="1878" | 1878-04-11 | data-sort-value="1972" | 1972-09-29 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Boland]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="2001" | 2001-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]] | [[Joe Kinnear]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-27 | data-sort-value="2024" | 2024-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[Roibeard Emmet]] | data-sort-value="1780" | 1780-03-04 | data-sort-value="1803" | 1803-09-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]] | data-sort-value="1936" | 1936-05-08 | data-sort-value="2006" | 2006-05-11 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Keating]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-07 | data-sort-value="2009" | 2009-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 195 | | [[Breandán Ó hEithir]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-18 | data-sort-value="1990" | 1990-10-26 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Giolla]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-25 | data-sort-value="2010" | 2010-02-04 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[James Dillon|Séamus Diolún]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-26 | data-sort-value="1986" | 1986-02-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]] | [[Richard Griffith]] | data-sort-value="1784" | 1784-09-20 | data-sort-value="1878" | 1878-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]] | [[Edward Hincks]] | data-sort-value="1792" | 1792-08-19 | data-sort-value="1866" | 1866-12-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]] | [[Liam Tomás Mac Cosgair]] | data-sort-value="1880" | 1880-06-06 | data-sort-value="1965" | 1965-11-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Pattison]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-19 | data-sort-value="2018" | 2018-02-04 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 202 | | [[Seán Flanagan]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-26 | data-sort-value="1993" | 1993-02-05 | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 203 | | [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-01 | data-sort-value="2008" | 2008-05-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]] | [[Seán F. Lemass]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-15 | data-sort-value="1971" | 1971-05-11 | [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]] |- | style='text-align:right'| 205 | | [[Margaret Hassan]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-18 | data-sort-value="2004" | 2004-11-08 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Browne|Nollaig de Brún]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-20 | data-sort-value="1997" | 1997-05-21 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 207 | | [[David Kelly]] | data-sort-value="1929" | 1929-07-11 | data-sort-value="2012" | 2012-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]] | [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]] | data-sort-value="1877" | 1877-02-16 | data-sort-value="1938" | 1938-07-27 | [[Abhainn an Scáil]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]] | [[James Hoban]] | data-sort-value="1762" | 1762 | data-sort-value="1831" | 1831-12-08 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]] | [[James Stephens (scríbhneoir)]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-09 | data-sort-value="1950" | 1950-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]] | [[Thomas Francis Meagher]] | data-sort-value="1823" | 1823-08-03 | data-sort-value="1867" | 1867-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]] | [[Máirtín Ó Direáin]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-29 | data-sort-value="1988" | 1988-03-19 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tras Honan]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-04 | data-sort-value="2023" | 2023-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 214 | | [[William Trevor]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-24 | data-sort-value="2016" | 2016-11-20 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]] | [[Dave Allen]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-06 | data-sort-value="2005" | 2005-03-10 | [[Teach na Giúise]] |- | style='text-align:right'| 216 | | [[Christy Brown]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-05 | data-sort-value="1981" | 1981-09-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 217 | | [[Éinde Ó Callaráin]] | data-sort-value="1942" | 1942-05 | data-sort-value="2004" | 2004-04-08 | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]] | [[George Francis Fitzgerald]] | data-sort-value="1851" | 1851-08-03 | data-sort-value="1901" | 1901-02-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Maighréad de Bhál]] | data-sort-value="1515" | 1515 | data-sort-value="1584" | 1584 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]] | [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-31 | data-sort-value="2024" | 2024-10-03 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-06 | data-sort-value="2018" | 2018-01-15 | [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]] | [[Mary Ward]] | data-sort-value="1827" | 1827-04-27 | data-sort-value="1869" | 1869-08-31 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 223 | | [[Paddy Canny]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-09 | data-sort-value="2008" | 2008-06-28 | ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]'' |- | style='text-align:right'| 224 | | [[Thomas Kilroy]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-23 | data-sort-value="2023" | 2023-12-07 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 225 | | [[Tom O'Higgins]] | data-sort-value="1916" | 1916-07-23 | data-sort-value="2003" | 2003-02-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]] | [[Luke Wadding]] | data-sort-value="1588" | 1588-10-16 | data-sort-value="1657" | 1657-11-18 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]] | data-sort-value="1873" | 1873-11-26 | data-sort-value="1950" | 1950-10-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 228 | | [[Sam Maguire]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-11 | data-sort-value="1927" | 1927-02-06 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]] | data-sort-value="1831" | 1831-09-10 | data-sort-value="1915" | 1915-06-29 | [[Ros Ó gCairbre]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]] | [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]] | data-sort-value="1887" | 1887-04-27 | data-sort-value="1922" | 1922-08-01 | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 231 | | [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-04 | data-sort-value="1974" | 1974-10-17 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Hanlon]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-07 | data-sort-value="2026" | 2026-03-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Laurence O'Neill]] | data-sort-value="1874" | 1874 | data-sort-value="1943" | 1943-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]] | [[Willie Clancy]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-24 | data-sort-value="1973" | 1973-01-24 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 235 | | [[Philip Brady]] | data-sort-value="1898" | 1898-06-10 | data-sort-value="1995" | 1995-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 236 | | [[Philip Cosgrave]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-02 | data-sort-value="1923" | 1923-10-23 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]] | [[William Molyneux]] | data-sort-value="1656" | 1656-04-17 | data-sort-value="1698" | 1698-10-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]] | [[Dervla Murphy]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-28 | data-sort-value="2022" | 2022-05-22 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]] | [[Thomas D'Arcy McGee]] | data-sort-value="1825" | 1825-04-13 | data-sort-value="1868" | 1868-04-07 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 240 | | [[Robert Hilliard]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-07 | data-sort-value="1937" | 1937-02-22 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]] | [[Kevin Barry]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-20 | data-sort-value="1920" | 1920-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 242 | | [[Louis le Brocquy]] | data-sort-value="1916" | 1916-11-10 | data-sort-value="2012" | 2012-04-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mark Clinton]] | data-sort-value="1915" | 1915-02-07 | data-sort-value="2001" | 2001-12-23 | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 244 | | [[Martin O'Donoghue]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-13 | data-sort-value="2018" | 2018-07-20 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 245 | | [[Maurice E. Dockrell]] | data-sort-value="1908" | 1908-10-06 | data-sort-value="1986" | 1986-12-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Cíosóg]] | data-sort-value="1847" | 1847-09-20 | data-sort-value="1906" | 1906-11-27 | [[Cora Finne]] |- | style='text-align:right'| 247 | | [[Michael Hayes]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-01 | data-sort-value="1976" | 1976-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 248 | | [[Michael Hilliard]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-11 | data-sort-value="1982" | 1982-01-01 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 249 | | [[Niall Tóibín]] | data-sort-value="1929" | 1929-11-21 | data-sort-value="2019" | 2019-11-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Floinn]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-15 | data-sort-value="2018" | 2018-03-14 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 251 | [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Cuilinn]] | data-sort-value="1803" | 1803-04-29 | data-sort-value="1878" | 1878-10-24 | ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 252 | [[Íomhá:Tp1web.jpg|center|128px]] | [[Tommy Peoples]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2018" | 2018-08-04 | [[Baile Suingean]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]] | [[Oscar Traynor]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-21 | data-sort-value="1963" | 1963-12-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1806" | 1806-07-25 | data-sort-value="1861" | 1861-12-10 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-02 | data-sort-value="2025" | 2025-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]] | [[Patrick J. Reynolds]] | data-sort-value="1920" | 1920-11-25 | data-sort-value="2003" | 2003-12-27 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 257 | | [[Patrick Lalor]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-19 | data-sort-value="2016" | 2016-07-29 | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 258 | | [[Patrick Little]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-17 | data-sort-value="1963" | 1963-05-16 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 259 | | [[Patrick McGrath]] | data-sort-value="1900" | 2nd millennium | data-sort-value="1956" | 1956-06-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 260 | | [[Peadar Mercier]] | data-sort-value="1914" | 1914 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 261 | | [[Pearse Wyse]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-02 | data-sort-value="2009" | 2009-04-28 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]] | [[Peter Barry|Peadar de Barra]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-10 | data-sort-value="2016" | 2016-08-26 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 263 | | [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1748" | 1748 | data-sort-value="1784" | 1784-06-17 | ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]'' |- | style='text-align:right'| 264 | | [[Peter Hughes]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1954" | 1954-06-24 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]] | [[Sitric II]] | data-sort-value="970" | 970 | data-sort-value="1042" | 1042 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]] | [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1824" | 1824-02-08 | data-sort-value="1879" | 1879-10-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 267 | | [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-29 | data-sort-value="2005" | 2005-06-07 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 268 | | [[Seán Gibbons]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-31 | data-sort-value="1952" | 1952-04-19 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 269 | | [[Seán Goulding]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1959" | 1959-12-15 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 270 | | [[Seán Sherwin]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-12 | data-sort-value="2025" | 2025-04-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Saighre]] | data-sort-value="500" | 1st millennium<br/>375 | data-sort-value="530" | 530 | [[Cléire]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]] | [[Val Doonican]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-03 | data-sort-value="2015" | 2015-07-02<br/>2015-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]] | [[Séamus Burke|Séamus Búrc]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | data-sort-value="1967" | 1967-01-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 274 | | [[Séamus Dolan]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-10 | data-sort-value="2010" | 2010-08-10 | [[An Blaic]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]] | [[Mike McTigue]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-26 | data-sort-value="1966" | 1966-08-12 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]] | [[Lorcán Ua Tuathail]] | data-sort-value="1128" | 1128 | data-sort-value="1180" | 1180-11-14 | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Domhnaill|Micheál Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-07<br/>1952-10-07 | data-sort-value="2006" | 2006-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]] | [[Thomas Croke]] | data-sort-value="1823" | 1823-05-28 | data-sort-value="1902" | 1902-07-22 | ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]'' |- | style='text-align:right'| 279 | | [[Thomas Finlay]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-17 | data-sort-value="2017" | 2017-12-03 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]] | data-sort-value="1918" | 1918-02-14 | data-sort-value="2006" | 2006-10-02 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 281 | | [[Thomas Walsh]] | data-sort-value="1901" | 1901-12-18 | data-sort-value="1956" | 1956-07-14 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 282 | | [[Séamus Ó Beaglaoich]] | data-sort-value="1949" | 1949-09 | data-sort-value="2023" | 2023-01-09 | [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]] |- | style='text-align:right'| 283 | | [[Tom Nolan]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-27 | data-sort-value="1992" | 1992-08-17 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 284 | | [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]] | data-sort-value="1919" | 1919-10-15 | data-sort-value="1984" | 1984-05-01 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]] | [[Naomh Ruadhán]] | | data-sort-value="584" | 584-04-15 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1815" | 1815-01-12 | data-sort-value="1877" | 1877-02-07<br/>1877-02-06 | ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 287 | | [[Henry Bagenal]] | data-sort-value="1556" | 1556 | data-sort-value="1598" | 1598-08-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 288 | | [[Seán Mac Fhionnghaile]] | data-sort-value="1952" | 1952 | data-sort-value="2009" | 2009-11-01 | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 289 | [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]] | [[Eliza Lynch]] | data-sort-value="1835" | 1835-03-06 | data-sort-value="1886" | 1886-07-27 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 290 | | [[Breandán Breathnach]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-01 | data-sort-value="1985" | 1985-11-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 291 | | [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-02 | data-sort-value="1998" | 1998-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Ó Rinn]] | data-sort-value="1920" | 1920-10-12 | data-sort-value="1979" | 1979-03-02 | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[Íomhá:Ciaran O Lionaird (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Ó Lionaird|Ciarán Ó Lionáird]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-11 | data-sort-value="2026" | 2026-06-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]] | [[Constance Smith]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-22 | data-sort-value="2003" | 2003-06-30 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 295 | | [[Dónal Ó Caoimh]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-02 | data-sort-value="1967" | 1967-06-02 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 296 | | [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]] | | data-sort-value="1072" | 1072-02-07 | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]] | [[Dolores Keane]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-26 | data-sort-value="2026" | 2026-03-16 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]] | | data-sort-value="1194" | 1194 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]] | [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]] | data-sort-value="980" | 980<br/>981 | data-sort-value="1064" | 1064 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 300 | [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]] | [[Matt Talbot]] | data-sort-value="1856" | 1856-05-02 | data-sort-value="1925" | 1925-06-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]] | [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]] | data-sort-value="1868" | 1868-05-07 | data-sort-value="1916" | 1916-05-05 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]] | [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]] | data-sort-value="1879" | 1879-05-29 | data-sort-value="1956" | 1956-06-02 | ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]'' |- | style='text-align:right'| 303 | [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]] | [[Seán Heuston]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ennis]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-05 | data-sort-value="1982" | 1982-10-05 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 305 | | [[Alec Reid]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-05 | data-sort-value="2013" | 2013-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 306 | | [[Fiach mac Aodha Ó Broin]] | data-sort-value="1534" | 1534 | data-sort-value="1597" | 1597-05-08 | [[Síol Éalaigh]] |- | style='text-align:right'| 307 | | [[Francis Browne]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-03 | data-sort-value="1960" | 1960-07-07 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 308 | | [[Frank Kelly]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-28 | data-sort-value="2016" | 2016-02-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 309 | [[Íomhá:George Gardiner (boxer).jpg|center|128px]] | [[George Gardner]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-17 | data-sort-value="1954" | 1954-07-08 | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 310 | | [[Gormflaith ingen Murchada]] | data-sort-value="960" | 960 | data-sort-value="1030" | 1030 | [[An Nás]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[Grace Gifford]] | data-sort-value="1888" | 1888-03-04 | data-sort-value="1955" | 1955-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]] | [[Robert O'Hara Burke]] | data-sort-value="1821" | 1821-05-06 | data-sort-value="1861" | 1861-06-28<br/>1861-07-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]] | [[Peadar de Lása]] | data-sort-value="1678" | 1678-09-29 | data-sort-value="1751" | 1751-04-19 | [[Cill Íde]] |- | style='text-align:right'| 314 | [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]] | [[Cathal Brugha]] | data-sort-value="1874" | 1874-07-18 | data-sort-value="1922" | 1922-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 315 | | [[Máirtín Ó Cadhain]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-04 | data-sort-value="1970" | 1970-10-18 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]] | [[Risteárd Ó Maolchatha]] | data-sort-value="1886" | 1886-05-10 | data-sort-value="1971" | 1971-12-16 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]] | [[Charles Maturin]] | data-sort-value="1782" | 1782-09-25 | data-sort-value="1824" | 1824-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]] | [[Naomh Feargal]] | data-sort-value="700" | 700 | data-sort-value="784" | 784-11-27 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]] | [[Paddy Keenan]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-30 | data-sort-value="2026" | 2026-09-09 | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]] | [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]] | data-sort-value="1807" | 1807-03-10 | data-sort-value="1849" | 1849-12-27 | ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]'' |- | style='text-align:right'| 321 | [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]] | [[Dion Boucicault]] | data-sort-value="1822" | 1822-12-26 | data-sort-value="1890" | 1890-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 322 | | [[Niall Caille]] | data-sort-value="850" | 9th century | data-sort-value="846" | 846 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]] | data-sort-value="470" | 470 | data-sort-value="549" | 549<br/>552 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]] | [[James Everett]] | data-sort-value="1894" | 1894-05-01 | data-sort-value="1967" | 1967-12-18 | ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]'' |- | style='text-align:right'| 325 | [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Amhlaidh]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-04 | data-sort-value="2026" | 2026-01-23 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 326 | | [[Seán Treacy]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-22 | data-sort-value="2018" | 2018-03-23 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 327 | | [[Hugh O'Flaherty]] | data-sort-value="1898" | 1898-02-28 | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]] | [[Thomas John Barnardo]] | data-sort-value="1845" | 1845-07-04 | data-sort-value="1905" | 1905-09-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 329 | | [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-01 | data-sort-value="1969" | 1969-01-24 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]] | [[Seoirse de Brún]] | data-sort-value="1698" | 1698-06-15 | data-sort-value="1792" | 1792-02-18<br/>1792-09-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Art O'Connor]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1950" | 1950-05-10 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]] | [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]] | data-sort-value="1792" | 1792-04-23 | data-sort-value="1882" | 1882-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]] | [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]] | data-sort-value="1629" | 1629-11-01 | data-sort-value="1681" | 1681-07-01 | [[Loch Craobh]] |- | style='text-align:right'| 334 | | [[Alfred O'Rahilly]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-01 | data-sort-value="1969" | 1969-08-01 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]] | [[Alicia Adélaide Needham]] | data-sort-value="1863" | 1863-10-31 | data-sort-value="1945" | 1945-12-24 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 336 | | [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1780" | 1780<br/>1783-05-01 | data-sort-value="1838" | 1838-11-20 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]] | [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]] | data-sort-value="1742" | 1742-08-03<br/>1742 | data-sort-value="1832" | 1832-07-05<br/>1832-04-05 | [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]] |- | style='text-align:right'| 338 | | [[Andrew Fogarty]] | data-sort-value="1879" | 1879-04-13 | data-sort-value="1953" | 1953-04-24 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 339 | | [[Andrew Lavin]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1959" | 1959-03-26 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 340 | | [[Andrew O'Shaughnessy]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]] | [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]] | data-sort-value="1852" | 1852-05-13 | data-sort-value="1911" | 1911-09-20 | ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]'' |- | style='text-align:right'| 342 | [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]] | [[Anna Haslam]] | data-sort-value="1829" | 1829-04-06 | data-sort-value="1922" | 1922-11-28 | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]] | [[Anne Devlin]] | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1851" | 1851-09-18 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 344 | | [[Ann Lovett]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-06 | data-sort-value="1984" | 1984-01-31 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 345 | | [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-09 | data-sort-value="2001" | 2001-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 346 | | [[Anthony Barry]] | data-sort-value="1901" | 1901-06-07 | data-sort-value="1983" | 1983-10-24 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 347 | | [[Art Ó Cléirigh]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-25 | data-sort-value="1932" | 1932-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]] | [[D.P. Moran|David Patrick Moran]] | data-sort-value="1869" | 1869-03-22 | data-sort-value="1936" | 1936-01-31 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 349 | | [[Dan Desmond]] | data-sort-value="1913" | 1913-10-03 | data-sort-value="1964" | 1964-12-09 | [[Bun an Tábhairne]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]] | [[Dan Keating]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-02 | data-sort-value="2007" | 2007-10-02 | [[Caisleán na Mainge]] |- | style='text-align:right'| 351 | | [[Dan Spring]] | data-sort-value="1910" | 1910-07-01 | data-sort-value="1988" | 1988-01-01 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 352 | | [[Daniel Bourke|Daniel Búrc]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1952" | 1952-04-13 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 353 | | [[Daniel Byrne]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-05 | data-sort-value="1952" | 1952-06-09 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 354 | | [[Daniel Corkery]] | data-sort-value="1883" | 1883-09-20 | data-sort-value="1961" | 1961-04-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 355 | | [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-14 | data-sort-value="1964" | 1964-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 356 | | [[Daniel McCarthy]] | data-sort-value="1883" | 1883-01-22 | data-sort-value="1957" | 1957-03-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 357 | | [[Daniel McMenamin]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-01 | data-sort-value="1964" | 1964-02-13 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 358 | | [[Daniel Moloney]] | data-sort-value="1909" | 1909-10-14 | data-sort-value="1963" | 1963-06-26 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 359 | | [[Daniel O'Leary (Fine Gael)|Daniel O'Leary]] | data-sort-value="1877" | 1877-09-01 | data-sort-value="1951" | 1951-03-31 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 360 | | [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]] | | data-sort-value="1968" | 1968-08-04 | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 361 | | [[Daniel Vaughan]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-27 | data-sort-value="1975" | 1975-09-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 362 | | [[Darach Ó Catháin]] | data-sort-value="1922" | 1922 | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 363 | [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]] | [[Darrell Figgis]] | data-sort-value="1882" | 1882-09-17 | data-sort-value="1925" | 1925-10-27 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 364 | | [[David Madden]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1955" | 1955-07-31 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 365 | | [[David O'Gorman]] | data-sort-value="1865" | 1865 | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 366 | | [[Declan Costello]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-01 | data-sort-value="2011" | 2011-06-06 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 367 | | [[Denis Allen]] | data-sort-value="1896" | 1896-01-02 | data-sort-value="1961" | 1961-03-29 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 368 | | [[Donncha Ó Cochláin]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-07 | data-sort-value="2026" | 2026-06-05 | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 369 | | [[Denis Cullen]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-23 | data-sort-value="1971" | 1971-11-26 | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[Íomhá:Denis Daly, 1922 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denis Daly (Ciarraí)|Denis Daly]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1965" | 1965-03-21 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 371 | | [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-17 | data-sort-value="2018" | 2018-09-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]] | [[William Norton|Liam Ó Neachtain]] | data-sort-value="1900" | 1900 | data-sort-value="1963" | 1963-12-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]] | [[Patrick Francis Moran]] | data-sort-value="1830" | 1830-09-16 | data-sort-value="1911" | 1911-08-16 | [[Leithghlinn an Droichid]] |- | style='text-align:right'| 374 | [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]] | [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]] | data-sort-value="1763" | 1763-10-15 | data-sort-value="1798" | 1798-06-04 | ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]'' |- | style='text-align:right'| 375 | [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]] | [[Patrick Edward Connor]] | data-sort-value="1820" | 1820-03-17 | data-sort-value="1891" | 1891-12-17 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 376 | [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]] | [[William Lamport]] | data-sort-value="1611" | 1611<br/>1615 | data-sort-value="1659" | 1659-11-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]] | [[Alexander Mitchell]] | data-sort-value="1780" | 1780-04-13 | data-sort-value="1868" | 1868-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 378 | | [[Alexis FitzGerald Óg]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | data-sort-value="2015" | 2015-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 379 | [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]] | [[Alfie Byrne]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-17 | data-sort-value="1956" | 1956-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 380 | | [[Alfred P. Byrne]] | data-sort-value="1913" | 1913 | data-sort-value="1952" | 1952-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]] | [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]] | data-sort-value="1779" | 1779-03-30 | data-sort-value="1835" | 1835-12-25 | ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]'' |- | style='text-align:right'| 382 | | [[Tomás Ó Rathile]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11<br/>1883-11-11 | data-sort-value="1953" | 1953-11-16 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]] | [[Jim Stynes]] | data-sort-value="1966" | 1966-04-23 | data-sort-value="2012" | 2012-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[Íomhá:Gaelic Chieftain.jpg|center|128px]] | [[Aodh Rua Ó Dónaill]] | data-sort-value="1572" | 1572-10-30 | data-sort-value="1602" | 1602-09-10 | [[Leifear]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Giolla Meidhre]] | data-sort-value="1749" | 1749 | data-sort-value="1805" | 1805-07-27 | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 386 | | [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]] | data-sort-value="1088" | 1088 | data-sort-value="1156" | 1156 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]] | [[Milo O'Shea]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-02 | data-sort-value="2013" | 2013-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]] | [[Agnes Mary Clerke]] | data-sort-value="1842" | 1842-02-10 | data-sort-value="1907" | 1907-01-20 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Dubhuí]] | data-sort-value="1842" | 1842-09-03 | data-sort-value="1928" | 1928-09-29 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 390 | [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]] | [[Tomás Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-01 | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]] | [[Seán Mac Diarmada]] | data-sort-value="1883" | 1883-02-28 | data-sort-value="1916" | 1916-05-12 | [[Coillte Clochair]] |- | style='text-align:right'| 392 | [[Íomhá:John Colgan.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Colgáin]] | data-sort-value="1592" | 1592 | data-sort-value="1658" | 1658-01-15 | [[Carn Domhnach]] |- | style='text-align:right'| 393 | | [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1919" | 1919 | data-sort-value="1952" | 1952 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1830" | 1830-07-23 | data-sort-value="1907" | 1907-03-16 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Seachnasaigh]] | data-sort-value="1818" | 1818-01-01 | data-sort-value="1883" | 1883-05-05 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 396 | [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]] | [[John Philpot Curran]] | data-sort-value="1750" | 1750-07-24 | data-sort-value="1817" | 1817-10-14 | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 397 | | [[Kevin Danaher]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-30 | data-sort-value="2002" | 2002-03-14 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 398 | | [[Caoimhín Ó hIfearnáin]] | data-sort-value="1929" | 1929-08-20 | data-sort-value="2013" | 2013-01-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Piarais]] | data-sort-value="1881" | 1881-11-15 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 400 | | [[Michael Coleman]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-31 | data-sort-value="1945" | 1945-01-04 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]] | [[Michael Herbert]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-17 | data-sort-value="2006" | 2006-06-20 | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 402 | | [[Don Davern]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-11-02 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[Íomhá:Donal Creed MEP (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donal Creed]] | data-sort-value="1924" | 1924-09-07 | data-sort-value="2017" | 2017-11-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 404 | | [[Donal O'Donoghue]] | data-sort-value="1894" | 1894-06-05 | data-sort-value="1971" | 1971-07-26 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 405 | | [[Donncha Ó Dúlaing]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-15 | data-sort-value="2021" | 2021-09-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 406 | | [[Donnchadh Ó Briain]] | data-sort-value="1897" | 1897-11-17 | data-sort-value="1981" | 1981-09-22 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 407 | | [[Donnchadh Ó Corráin]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | data-sort-value="2017" | 2017-10-25 | ''[[:d:Q104308060|Graighin]]'' |- | style='text-align:right'| 408 | [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]] | [[Dora Sigerson Shorter]] | data-sort-value="1866" | 1866-08-16 | data-sort-value="1918" | 1918-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 409 | | [[Dorothy Stopford-Price]] | data-sort-value="1890" | 1890-09-09 | data-sort-value="1954" | 1954-01-30<br/>1954-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 410 | | [[Dónall Mac Amhlaigh]] | data-sort-value="1926" | 1926 | data-sort-value="1989" | 1989-01-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 411 | | [[Edward Conway]] | data-sort-value="1894" | 1894-07-03 | data-sort-value="1968" | 1968-12-29 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 412 | | [[Eamon Corbett]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1945" | 1945-08-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 413 | | [[Eamon Dee]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1936" | 1936-09-07 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 414 | | [[Eamon Rice]] | data-sort-value="1873" | 1873-04-26 | data-sort-value="1937" | 1937-11-07 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 415 | | [[Eamonn Coogan]] | data-sort-value="1896" | 1896-11-30 | data-sort-value="1948" | 1948-01-22 | [[Caisleán an Chomair]] |- | style='text-align:right'| 416 | | [[Eamonn Cooney]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="1975" | 1975-02-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 417 | | [[Denis Farrelly]] | data-sort-value="1912" | 1912-09-18 | data-sort-value="1974" | 1974-12-27 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]] | [[Denis Florence MacCarthy]] | data-sort-value="1817" | 1817-05-26 | data-sort-value="1882" | 1882-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Íomhá:Denis Gorey, 1931.jpg|center|128px]] | [[Denis Gorey]] | data-sort-value="1874" | 1874-05-25 | data-sort-value="1940" | 1940-02-20 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 420 | | [[Denis Heskin]] | data-sort-value="1899" | 1899-02-17 | data-sort-value="1975" | 1975-04-30 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 421 | | [[Denis Jones]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-12 | data-sort-value="1987" | 1987-05-06 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 422 | | [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]] | data-sort-value="1108" | 1108 | data-sort-value="1193" | 1193 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Derek Keating]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-16 | data-sort-value="2023" | 2023-05-06 | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 424 | | [[Dermot O'Mahony]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-02 | data-sort-value="1960" | 1960-04-22 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]] | [[Derry O'Sullivan]] | data-sort-value="1944" | 1944 | data-sort-value="2025" | 2025-08-16 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 426 | | [[Desmond Governey]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-11 | data-sort-value="1984" | 1984-12-29 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 427 | | [[Diarmuid Lynch]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-10 | data-sort-value="1950" | 1950-11-09 | [[Trácht Fhionn]] |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Dick Dowling]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-12 | data-sort-value="2024" | 2024-03-30 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Criomhthain]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1937" | 1937-03-07 | [[Na Blascaodaí]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]] | [[James Napper Tandy]] | data-sort-value="1740" | 1740 | data-sort-value="1803" | 1803-08-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]] | [[Domhnall Ua Buachalla]] | data-sort-value="1866" | 1866-02-05 | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]] | [[John McCormack]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-14 | data-sort-value="1945" | 1945-09-16 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 433 | | [[Seathrún Céitinn]] | data-sort-value="1569" | 1569 | data-sort-value="1644" | 1644 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]] | [[Terry Wogan]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-03 | data-sort-value="2016" | 2016-01-31 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 435 | [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Delany]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-06 | data-sort-value="2026" | 2026-03-11 | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]] | [[George Johnstone Stoney]] | data-sort-value="1826" | 1826-02-15 | data-sort-value="1911" | 1911-07-05 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 437 | | [[Conchúr Crús Ó Briain]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-04 | data-sort-value="2008" | 2008-12-18 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[Íomhá:Paddy Maloney of the Chieftains (214371161) (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Paddy Moloney]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-01 | data-sort-value="2021" | 2021-10-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Naomh Ciarán]] | data-sort-value="516" | 516 | data-sort-value="546" | 546 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Rosenstock]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-29 | data-sort-value="2026" | 2026-04-06 | [[Cill Fhíonáin]] |- | style='text-align:right'| 441 | [[Íomhá:MichaelHartnett.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó hAirtnéide]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-18 | data-sort-value="1999" | 1999-10-13 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]] | [[Robert Kane]] | data-sort-value="1809" | 1809-09-24 | data-sort-value="1890" | 1890-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]] | [[Patrick Peyton]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-09 | data-sort-value="1992" | 1992-06-03 | [[Áth Tí an Mheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 444 | | [[Austin Clarke]] | data-sort-value="1896" | 1896-05-09 | data-sort-value="1974" | 1974-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 445 | [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Mac Murchadha]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1171" | 1171-05-01 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]] | [[Bobby Aylward]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-01 | data-sort-value="2022" | 2022-07-14 | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 447 | | [[Bobby Molloy]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-09 | data-sort-value="2016" | 2016-10-02 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]] | [[Richard Kirwan]] | data-sort-value="1733" | 1733-08-01 | data-sort-value="1812" | 1812-06-01<br/>1812-06-22 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]] | [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]] | data-sort-value="1918" | 1918-11-19 | data-sort-value="1990" | 1990-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 450 | | [[Peadar de Bhulbh]] | data-sort-value="1727" | 1727 | data-sort-value="1803" | 1803 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-21 | data-sort-value="2011" | 2011-06-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]] | data-sort-value="1930" | 1930-11-17 | data-sort-value="1995" | 1995-11-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]] | [[William Orpen]] | data-sort-value="1878" | 1878-11-27 | data-sort-value="1931" | 1931-09-29 | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 454 | [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]] | [[Naomh Deaglán]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="500" | 5th century | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[Íomhá:Sir John Lavery – His Eminence Cardinal Logue.jpg|center|128px]] | [[Michael Logue]] | data-sort-value="1840" | 1840-10-01 | data-sort-value="1924" | 1924-11-19 | [[Cill Mhic Réanáin]] |- | style='text-align:right'| 456 | | [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]] | | data-sort-value="675" | 675 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 457 | | [[Éamon Ó Ciosáin]] | data-sort-value="1899" | 1899-01-13 | data-sort-value="1979" | 1979-05-20 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 458 | | [[Éamonn Ó Néill]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1954" | 1954-11-03 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]] | [[Eavan Boland]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-24 | data-sort-value="2020" | 2020-04-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 460 | | [[Eddie Filgate]] | data-sort-value="1915" | 1915-09-16 | data-sort-value="2017" | 2017-01-19 | [[Lú, Contae Lú|Lú]] |- | style='text-align:right'| 461 | | [[Eddie Fullerton]] | data-sort-value="1935" | 1935-02-09 | data-sort-value="1991" | 1991-05-25 | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 462 | | [[Edmond Carey]] | data-sort-value="1883" | 1883-03-06 | data-sort-value="1943" | 1943-03-26 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 463 | | [[Edward Aylward]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1976" | 1976-02-01 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 464 | | [[Edward Cotter]] | data-sort-value="1902" | 1902-06-27 | data-sort-value="1972" | 1972-12-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[Íomhá:Edward John Gwynn.jpg|center|128px]] | [[Edward Gwynn]] | data-sort-value="1868" | 1868-04-01 | data-sort-value="1941" | 1941-02-10 | [[Ráth Mealtain]] |- | style='text-align:right'| 466 | | [[Edward Kelly (Muineacháin)|Edward Kelly]] | data-sort-value="1883" | 1883-10-06 | data-sort-value="1972" | 1972-04-23 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 467 | | [[Edward Moane]] | data-sort-value="1890" | 1890-08-02 | data-sort-value="1973" | 1973-07-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 468 | | [[Edward Walsh]] | data-sort-value="1805" | 1805 | data-sort-value="1850" | 1850-08-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 469 | | [[Eighneachán Ó hAnnluain]] | data-sort-value="1933" | 1933 | data-sort-value="1994" | 1994-12-14 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 470 | | [[Eileen Cassidy]] | data-sort-value="1932" | 1932-08-22 | data-sort-value="1995" | 1995-10-06 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[Íomhá:Eithne Coyle circa 1910s.jpg|center|128px]] | [[Eithne Ní Cumhaill]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[An Fál Carrach]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]] | [[Eleanor Maguire]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-27 | data-sort-value="2025" | 2025-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 473 | | [[Augustine Martin]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-13 | data-sort-value="1995" | 1995-10-16 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 474 | | [[Bang Bang]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-19 | data-sort-value="1981" | 1981-01-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 475 | | [[Barney Mellows]] | data-sort-value="1896" | 1896-03-29 | data-sort-value="1942" | 1942-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 476 | | [[Barry Egan]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1954" | 1954-03-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Batt O'Connor]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-04 | data-sort-value="1935" | 1935-02-07 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 478 | | [[Batt Donegan]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-21 | data-sort-value="1978" | 1978-08-26 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 479 | | [[Beatrice Gubbins]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-19 | data-sort-value="1944" | 1944-08-12 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 480 | | [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-11-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 481 | [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]] | [[Bernadette O'Farrell]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-30 | data-sort-value="1999" | 1999-09-26 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 482 | | [[Bernard Commons]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-15 | data-sort-value="1965" | 1965-04-19 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 483 | | [[Bernard Cowen]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-29 | data-sort-value="1984" | 1984-01-24 | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 484 | | [[Bill Loughnane]] | data-sort-value="1915" | 1915-08-05 | data-sort-value="1982" | 1982-10-18 | [[An Fhiacail]] |- | style='text-align:right'| 485 | | [[Bill O'Herlihy]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-26 | data-sort-value="2015" | 2015-05-25 | [[An Glaisín]] |- | style='text-align:right'| 486 | | [[Billy Fox]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-03 | data-sort-value="1974" | 1974-03-12 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 487 | | [[Billy Kenneally]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-12 | data-sort-value="2009" | 2009-08-26 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 488 | | [[Seán Ó Conaill]] | data-sort-value="1853" | 1853-01-21 | data-sort-value="1931" | 1931-05-21 | ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 489 | | [[Dáibhí Ó Bruadair]] | data-sort-value="1625" | 1625 | data-sort-value="1698" | 1698-01 | [[Barraigh Mhóra]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]] | [[John Dillon|Seán Diolún]] | data-sort-value="1851" | 1851-09-04 | data-sort-value="1927" | 1927-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[Íomhá:Bridie gallagher.jpg|center|128px]] | [[Bridie Gallagher]] | data-sort-value="1924" | 1924-09-07 | data-sort-value="2012" | 2012-01-09 | [[An Craoslach]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]] | [[Thomas Antisell]] | data-sort-value="1817" | 1817-01-16 | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]] | [[Bob Doyle]] | data-sort-value="1916" | 1916-02-12 | data-sort-value="2009" | 2009-01-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]] | [[Conchur Ó Colbaird]] | data-sort-value="1888" | 1888-10-19 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-16 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Mulláin]] | data-sort-value="1874" | 1874-12-01 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-25 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-22<br/>1875-04-21 | data-sort-value="1916" | 1916-04-29<br/>1916-04-28 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 499 | | [[Máire Mhac an tSaoi]] | data-sort-value="1922" | 1922-04-04 | data-sort-value="2021" | 2021-10-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ríordáin]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-03 | data-sort-value="1977" | 1977-02-21 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]] | [[Peig Sayers]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1958" | 1958-12-08 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 502 | | [[Moss Keane]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-27 | data-sort-value="2010" | 2010-10-05 | [[Corra]] |- | style='text-align:right'| 503 | | [[Eoghan Ó Tuairisc]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-03 | data-sort-value="1982" | 1982-08-24 | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 504 | | [[Muiris Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1904" | 1904-02-19 | data-sort-value="1950" | 1950-06-25 | [[An Blascaod Mór]] |- | style='text-align:right'| 505 | | [[Seán Ó Tuama]] | data-sort-value="1926" | 1926-01-28 | data-sort-value="2006" | 2006-10-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 506 | | [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]] | | data-sort-value="1070" | 1070 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 507 | | [[Ulick O'Connor]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2019" | 2019-10-07 | [[Ráth Garbh]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]] | [[Peadar Ua Laoghaire]] | data-sort-value="1839" | 1839-04 | data-sort-value="1920" | 1920-03-21 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 509 | | [[Seán Clárach Mac Domhnaill]] | data-sort-value="1691" | 1691 | data-sort-value="1754" | 1754-01-07 | ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]'' |- | style='text-align:right'| 510 | | [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-05 | data-sort-value="1994" | 1994-09-19 | ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 511 | | [[Paddy Ambrose]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-17 | data-sort-value="2002" | 2002-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 512 | | [[Paddy Coad]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-04 | data-sort-value="1992" | 1992-08-03<br/>1992-03-08 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]] | [[Patrick Weston Joyce]] | data-sort-value="1827" | 1827 | data-sort-value="1914" | 1914-01-07 | [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 514 | | [[Séamus Ó Grianna]] | data-sort-value="1889" | 1889-11-17 | data-sort-value="1969" | 1969-11-27 | [[Rann na Feirste]] |- | style='text-align:right'| 515 | | [[Myles Dillon]] | data-sort-value="1900" | 1900-04-11 | data-sort-value="1972" | 1972-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]] | [[Robert Dwyer Joyce]] | data-sort-value="1830" | 1830<br/>1836 | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Brádaigh]] | data-sort-value="1932" | 1932-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-06-05 | [[An Longfort]] |- | style='text-align:right'| 518 | | [[Seán 'ac Dhonncha]] | data-sort-value="1919" | 1919-10-02 | data-sort-value="1996" | 1996-12-14 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 519 | | [[Seán Puircell]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-17 | data-sort-value="2005" | 2005-08-27 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 520 | | [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]] | No/unknown value | No/unknown value | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 521 | | [[James Burke (Corcaigh)|James Burke]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1936" | 1936-09-10 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 522 | | [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]] | No/unknown value | data-sort-value="1964" | 1964-05-12 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 523 | | [[James Coburn (polaiteoir)|James Coburn]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-13 | data-sort-value="1953" | 1953-12-05 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Colbert]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-03 | data-sort-value="1970" | 1970-01-28 | [[Caisleán Maí Tamhnach]] |- | style='text-align:right'| 525 | | [[James Collins]] | data-sort-value="1900" | 1900-10-30 | data-sort-value="1967" | 1967-09-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 526 | | [[James Cosgrave]] | data-sort-value="1865" | 1865-09-12 | data-sort-value="1936" | 1936-04-18 | [[Dún an Uchta]] |- | style='text-align:right'| 527 | | [[James Daly]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1920" | 1920-11-02 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 528 | | [[James Devins]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1922" | 1922-09-20 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 529 | | [[James Dolan]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-29 | data-sort-value="1955" | 1955-07-14 | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 530 | | [[James Douglas (polaiteoir)|James Douglas]] | data-sort-value="1887" | 1887-07-11 | data-sort-value="1954" | 1954-09-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 531 | | [[James Griffin]] | data-sort-value="1899" | 1899-04-17 | data-sort-value="1959" | 1959-03-22 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[Íomhá:Portrait of Professor J.H. Todd P4908.jpg|center|128px]] | [[James Henthorn Todd]] | data-sort-value="1805" | 1805-04-23 | data-sort-value="1869" | 1869-06-28 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 533 | | [[James Hession]] | data-sort-value="1912" | 1912-11-05 | data-sort-value="1999" | 1999-01-12 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]] | [[James Hickey]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1966" | 1966-06-07 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 535 | | [[James Hughes]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="1948" | 1948-01-01 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]] | [[James Lennon]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1958" | 1958-08-13 | [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]] |- | style='text-align:right'| 537 | | [[James McGuire]] | data-sort-value="1903" | 1903-07-24 | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 538 | | [[James McHugh]] | | data-sort-value="2026" | 2026-08-10 | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 539 | | [[James Morrisroe]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-05 | data-sort-value="1937" | 1937-12-31 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 540 | | [[James Murphy]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-28 | data-sort-value="1961" | 1961-10-07 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 541 | | [[James Myles]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1956" | 1956-02-13 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]] | [[James O'Mara]] | data-sort-value="1873" | 1873-08-06 | data-sort-value="1948" | 1948-11-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]] | [[Daniel Morrissey]] | data-sort-value="1895" | 1895-11-28 | data-sort-value="1981" | 1981-01-01 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]] | [[Cormac Breathnach]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1956" | 1956-05-29 | [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]'' |- | style='text-align:right'| 545 | | [[T. P. McKenna]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-07 | data-sort-value="2011" | 2011-02-13 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]] | [[Tomás Ó Deirg]] | data-sort-value="1897" | 1897-11-26 | data-sort-value="1956" | 1956-11-19 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 547 | [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]] | [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]] | data-sort-value="1533" | 1533 | data-sort-value="1583" | 1583-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 548 | | [[Patrick O'Donnell]] | data-sort-value="1907" | 1907-08-21 | data-sort-value="1970" | 1970-10-04 | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]] | [[Ernest Shackleton]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-15 | data-sort-value="1922" | 1922-01-05 | [[Caisleán Cill Chá]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]] | [[Seán Pilib Ó Maolchalann]] | data-sort-value="1840" | 1840-02-29 | data-sort-value="1914" | 1914-08-12 | [[Lios Ceannúir]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]] | data-sort-value="1892" | 1892-06-07 | data-sort-value="1927" | 1927-07-10 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]] | [[Eoin O'Duffy|Eoin Ó Dubhthaigh]] | data-sort-value="1892" | 1892-10-20 | data-sort-value="1944" | 1944-11-30 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]] | [[Peter Sutherland]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-25 | data-sort-value="2018" | 2018-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 554 | | [[Darren Sutherland]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-18 | data-sort-value="2009" | 2009-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]] | [[Riobárd Bartún]] | data-sort-value="1881" | 1881-03-14 | data-sort-value="1975" | 1975-08-10 | [[Áth na mBó]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Curtáin]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-20 | data-sort-value="1920" | 1920-03-20 | ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]'' |- | style='text-align:right'| 557 | [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ceannt]] | data-sort-value="1881" | 1881-09-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 558 | [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Maolallaí]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-10 | data-sort-value="2010" | 2010-08-31 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]] | [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]] | data-sort-value="1852" | 1852-02-24 | data-sort-value="1933" | 1933-01-21 | ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]'' |- | style='text-align:right'| 560 | [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]] | [[William Brown (aimiréal)|William Brown]] | data-sort-value="1777" | 1777-06-22 | data-sort-value="1857" | 1857-03-14<br/>1857-03-03 | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Moylan]] | data-sort-value="1888" | 1888-11-19 | data-sort-value="1957" | 1957-11-16 | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 562 | [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]] | [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]] | data-sort-value="1762" | 1762-12-25 | data-sort-value="1826" | 1826-10-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]] | [[Harry Clarke]] | data-sort-value="1889" | 1889-03-17 | data-sort-value="1931" | 1931-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]] | [[George Petrie]] | data-sort-value="1790" | 1790-01-01 | data-sort-value="1866" | 1866-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]] | [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-08 | data-sort-value="1950" | 1950-04-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 566 | [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]] | [[Robert Mallet]] | data-sort-value="1810" | 1810-06-03 | data-sort-value="1881" | 1881-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]] | [[George Charles Beresford]] | data-sort-value="1864" | 1864-07-10 | data-sort-value="1938" | 1938-02-21 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]] | [[Donal Lunny]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-10 | data-sort-value="2026" | 2026-10-23 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]] | [[Tom O'Donnell]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-30 | data-sort-value="2020" | 2020-10-08 | ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]'' |- | style='text-align:right'| 570 | [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]] | [[Robert McClure]] | data-sort-value="1807" | 1807-01-28 | data-sort-value="1873" | 1873-10-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]] | [[Timothy J. Murphy]] | data-sort-value="1893" | 1893-07-17 | data-sort-value="1949" | 1949-04-29 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]] | [[Marcus Daly]] | data-sort-value="1841" | 1841-12-05 | data-sort-value="1900" | 1900-11-12 | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]] | [[Violet Gibson]] | data-sort-value="1876" | 1876-08-31 | data-sort-value="1956" | 1956-05-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[Íomhá:David Andrews.jpg|center|128px]] | [[David Andrews]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-15 | data-sort-value="2026" | 2026-06-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 575 | [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]] | [[Robert Adams]] | data-sort-value="1791" | 1791 | data-sort-value="1875" | 1875-01-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]] | [[Mary Bailey]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-01 | data-sort-value="1960" | 1960-07-29 | ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]'' |- | style='text-align:right'| 577 | [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]] | [[Margaret Cousins]] | data-sort-value="1878" | 1878-11-07 | data-sort-value="1954" | 1954-03-11 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 578 | | [[Breandán Ó Buachalla]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | data-sort-value="2010" | 2010-05-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 579 | | [[Brendan Crinion]] | data-sort-value="1923" | 1923-11-11 | data-sort-value="1989" | 1989-07-02 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 580 | | [[Brendan Glynn]] | data-sort-value="1910" | 1910-01-06 | data-sort-value="1986" | 1986-07-10 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]] | [[Brendan Grace]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-01 | data-sort-value="2019" | 2019-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]] | [[Brendan Halligan]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | data-sort-value="2020" | 2020-08-09 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 583 | | [[Brendan Ingle]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-19 | data-sort-value="2018" | 2018-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]] | [[Brendan Kehoe]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-03 | data-sort-value="2011" | 2011-07-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 585 | | [[Brendan Kennelly]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2021" | 2021-10-17 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 586 | | [[Brian Brady]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-29 | data-sort-value="1949" | 1949-09-10 | [[Na Cealla Beaga]] |- | style='text-align:right'| 587 | [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]] | [[Brian Ó hUiginn]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-01 | data-sort-value="1963" | 1963-03-03 | [[Cill Scíre]] |- | style='text-align:right'| 588 | | [[Bridget Rice]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-07 | data-sort-value="1967" | 1967-12-08 | [[Cluain Cearbán]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Cusack]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-02 | data-sort-value="1973" | 1973-05-24 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Brugha]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-11 | data-sort-value="1959" | 1959-12-01 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 591 | | [[Carey Joyce]] | data-sort-value="1922" | 1922-08-01 | data-sort-value="2010" | 2010-10-24 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]] | [[Carmel Snow]] | data-sort-value="1887" | 1887-08-27 | data-sort-value="1961" | 1961-05-07 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Carrie Acheson]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | data-sort-value="2023" | 2023-01-16 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 594 | | [[Cathal Coughlan]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-03 | data-sort-value="1986" | 1986-06-21 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Murchadha]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-16 | data-sort-value="1958" | 1958-04-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 596 | | [[Celia Lynch]] | data-sort-value="1908" | 1908-05-06 | data-sort-value="1989" | 1989-06-16 | [[Cinn Mhara]] |- | style='text-align:right'| 597 | [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]] | [[Francis Cahill]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1957" | 1957-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Elizabeth O'Farrell]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-05 | data-sort-value="1957" | 1957-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 599 | | [[Ellen Hutchins]] | data-sort-value="1785" | 1785-03-17 | data-sort-value="1815" | 1815-02-09 | [[Béal Átha Leice]] |- | style='text-align:right'| 600 | | [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]] | data-sort-value="1691" | 1691 | data-sort-value="1756" | 1756 | [[An Eatharla]] |- | style='text-align:right'| 601 | | [[Eoghan Rua Mac an Bhaird]] | data-sort-value="1570" | 1570 | data-sort-value="1630" | 1630 | ''[[:d:Q60554538|Cill Bharrainn]]'' |- | style='text-align:right'| 602 | | [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]] | data-sort-value="1862" | 1862-03-08 | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 603 | | [[Ernest Alton]] | data-sort-value="1873" | 1873-09-21 | data-sort-value="1952" | 1952-02-18 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]] | [[James Walsh]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-20 | data-sort-value="1948" | 1948-11-30 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 605 | | [[Eugene Doherty]] | data-sort-value="1862" | 1862-01-22 | data-sort-value="1937" | 1937-05-01 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 606 | | [[Eugene Gilbride]] | data-sort-value="1892" | 1892-10-01 | data-sort-value="1972" | 1972-03-11 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 607 | [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]] | [[Eva Gore-Booth]] | data-sort-value="1870" | 1870-05-22 | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 608 | | [[Eva Philbin]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-04 | data-sort-value="2005" | 2005-06-24 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 609 | | [[Evie Hone]] | data-sort-value="1894" | 1894-04-22 | data-sort-value="1955" | 1955-03-13 | ''[[:d:Q54870214|Reabóg]]'' |- | style='text-align:right'| 610 | | [[Feargal Quinn]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-27 | data-sort-value="2019" | 2019-04-25 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]] | [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]] | | data-sort-value="1265" | 1265 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 612 | | [[Finbarr Dwyer]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-20 | data-sort-value="2014" | 2014-02-08 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 613 | | [[Fintan Coogan, Mór]] | data-sort-value="1910" | 1910-04-13 | data-sort-value="1984" | 1984-11-04 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 614 | | [[Flor Crowley]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-27 | data-sort-value="1997" | 1997-05-16 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Florence Wycherley]] | data-sort-value="1908" | 1908-02-20 | data-sort-value="1969" | 1969-04-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[Íomhá:Frances Browne 7.jpg|center|128px]] | [[Frances Browne]] | data-sort-value="1816" | 1816-01-16 | data-sort-value="1879" | 1879-08-21 | [[Srath an Urláir]] |- | style='text-align:right'| 617 | | [[James Pattison]] | data-sort-value="1886" | 1886-06-28 | data-sort-value="1963" | 1963-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 618 | | [[James Reidy]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1963" | 1963-12-07 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 619 | | [[James Shannon (polaiteoir)|James Shannon]] | | data-sort-value="1933" | 1933-10-17 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 620 | | [[James Tunney]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1964" | 1964-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 621 | | [[Jasper Wolfe]] | data-sort-value="1872" | 1872-08-03 | data-sort-value="1952" | 1952-08-27 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 622 | | [[Jeremiah Hurley]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1943" | 1943-02-02 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 623 | | [[Séamas Langtún]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-18 | data-sort-value="1987" | 1987-04-18 | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]] | [[Naomh Odhrán]] | data-sort-value="450" | 5th century | data-sort-value="563" | 563 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 625 | | [[Tom Munnelly]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-25 | data-sort-value="2007" | 2007-08-30 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Tommy Langan]] | data-sort-value="1921" | 1921-09-23 | data-sort-value="1974" | 1974-09-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 627 | | [[Tomás Ó Murchú]] | data-sort-value="1921" | 1921 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 628 | | [[Peadar Ó Gealacáin]] | data-sort-value="1793" | 1793 | data-sort-value="1860" | 1860 | [[Maigh nEalta]] |- | style='text-align:right'| 629 | | [[Éamon de Buitléar]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-22 | data-sort-value="2013" | 2013-01-27 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 630 | | [[Aodh Mac Gabhráin]] | data-sort-value="1670" | 1670 | data-sort-value="1738" | 1738 | [[Gleann Ghaibhle]] |- | style='text-align:right'| 631 | | [[Brión mac Echach Muigmedóin]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="500" | 5th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 632 | | [[Páidí Ó Sé]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-16 | data-sort-value="2012" | 2012-12-15 | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | data-sort-value="2024" | 2024-06-25 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]] | [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-01 | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]] | [[Séamas Mac Stiofáin]] | data-sort-value="1825" | 1825-01-26 | data-sort-value="1901" | 1901-04-28 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]] | [[Seán Céitinn]] | data-sort-value="1889" | 1889-09-28 | data-sort-value="1977" | 1977-12-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[Íomhá:Peadar O'Donnell, 1930.jpg|center|128px]] | [[Peadar O'Donnell]] | data-sort-value="1893" | 1893-02-22 | data-sort-value="1986" | 1986-05-13 | [[An Clochán Liath]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]] | [[Máiréad Ní Ghráda]] | data-sort-value="1896" | 1896-12-23 | data-sort-value="1971" | 1971-06-13 | [[Cill Mháille]] |- | style='text-align:right'| 639 | [[Íomhá:Farrenmark.JPG|center|128px]] | [[Mark Farren]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-01 | data-sort-value="2016" | 2016-02-03 | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 640 | | [[Brian O'Shea]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | data-sort-value="2026" | 2026-01-28 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]] | [[Emmet Stagg]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-01 | data-sort-value="2024" | 2024-03-17 | [[Maolla]] |- | style='text-align:right'| 642 | | [[Oilibhéar Breathnach]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-13 | data-sort-value="1996" | 1996-03-09 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 643 | | [[Tomás de Bhaldraithe]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-14 | data-sort-value="1996" | 1996-04-24 | ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]'' |- | style='text-align:right'| 644 | | [[Brian O'Doherty]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-04 | data-sort-value="2022" | 2022-11-07 | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]] | [[Eamonn Andrews]] | data-sort-value="1922" | 1922-12-19 | data-sort-value="1987" | 1987-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 646 | | [[Vivion de Valera]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-13 | data-sort-value="1982" | 1982-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 647 | | [[Sinéad de Valera]] | data-sort-value="1878" | 1878-06-03 | data-sort-value="1975" | 1975-01-07 | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ua Duinnín]] | data-sort-value="1860" | 1860-12-25 | data-sort-value="1934" | 1934-09-29 | [[An Ráth Mhór]] |- | style='text-align:right'| 649 | | [[Seosamh Mac Grianna]] | data-sort-value="1901" | 1901-01-15 | data-sort-value="1990" | 1990-06-11 | [[Rann na Feirste]] |- | style='text-align:right'| 650 | | [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-20 | data-sort-value="2005" | 2005-06-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 651 | | [[Caitlín Maude]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-22 | data-sort-value="1982" | 1982-06-06 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 652 | [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]] | [[Seán Sabhat]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 653 | | [[Tomás Mac Síomóin]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-19 | data-sort-value="2022" | 2022-02-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 654 | | [[Máire Mullarney]] | data-sort-value="1921" | 1921-09-01 | data-sort-value="2008" | 2008-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]] | [[Dan Breen|Dónall Ó Braoin]] | data-sort-value="1894" | 1894-08-11 | data-sort-value="1969" | 1969-12-27 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]] | [[Gay Byrne]] | data-sort-value="1934" | 1934-08-05 | data-sort-value="2019" | 2019-11-04 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]] | [[Éamann Iognáid Rís]] | data-sort-value="1762" | 1762-06-01 | data-sort-value="1844" | 1844-08-29 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 658 | | [[Patrick Byrne]] | data-sort-value="1925" | 1925-04-02 | data-sort-value="2021" | 2021-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 659 | | [[Cormac Breslin]] | data-sort-value="1902" | 1902-04-25 | data-sort-value="1978" | 1978-01-23 | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 660 | [[Íomhá:Portrait of Isaac Butt.jpg|center|128px]] | [[Isaac Butt]] | data-sort-value="1813" | 1813-09-06 | data-sort-value="1879" | 1879-05-05 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 661 | | [[Fearghal mac Maoil Dúin]] | | data-sort-value="722" | 722-12-11 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 662 | [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]] | [[Cormac mac Cuileannáin]] | data-sort-value="801" | 9th century<br/>836 | data-sort-value="908" | 908-09-13 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 663 | | [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]] | data-sort-value="950" | 10th century | data-sort-value="956" | 956 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Domhnall mac Aodha]] | data-sort-value="501" | 6th century | data-sort-value="642" | 642-01 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 665 | | [[Aodh Allán]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="743" | 743 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 666 | | [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]] | data-sort-value="650" | 7th century | data-sort-value="695" | 695 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 667 | [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]] | [[Daisy Bates]] | data-sort-value="1859" | 1859-10-16<br/>1859-01 | data-sort-value="1951" | 1951-04-18 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[Íomhá:Daniel Maclise1857Lithograph.jpg|center|128px]] | [[Daniel Maclise]] | data-sort-value="1806" | 1806-01-25 | data-sort-value="1870" | 1870-04-25<br/>1870-04-26 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]] | [[Daniel Mannix]] | data-sort-value="1864" | 1864-03-04 | data-sort-value="1963" | 1963-11-06 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 670 | | [[Denis J. O'Sullivan]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-05 | data-sort-value="1987" | 1987-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-24 | data-sort-value="2010" | 2010-06-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]] | [[Dermot Morgan]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-31 | data-sort-value="1998" | 1998-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]] | [[Deasún Ó Máille]] | data-sort-value="1939" | 1939-02-02<br/>1939-02-01 | data-sort-value="2021" | 2021-07-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1893" | 1893-11-20 | data-sort-value="1923" | 1923-04-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 675 | | [[John O'Donohue]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-01 | data-sort-value="2008" | 2008-01-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 676 | | [[Donnchadha Ó Máille]] | data-sort-value="1921" | 1921-01 | data-sort-value="1968" | 1968-03-10 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]] | [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1966" | 1966-03-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 678 | | [[Pádraig Ó Donnagáin]] | data-sort-value="1923" | 1923-10-29 | data-sort-value="2000" | 2000-11-26 | [[Mainistir Bhuithe]] |- | style='text-align:right'| 679 | | [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]] | | data-sort-value="879" | 879-11-20 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 680 | | [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]] | data-sort-value="801" | 9th century | data-sort-value="944" | 944 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 681 | [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]] | [[Victor Herbert]] | data-sort-value="1859" | 1859-02-01 | data-sort-value="1924" | 1924-05-26 | [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]] |- | style='text-align:right'| 682 | | [[Kieran Crotty]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | data-sort-value="2022" | 2022-07-22 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 683 | | [[Eamonn Casey]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-24 | data-sort-value="2017" | 2017-03-13 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 684 | | [[John McGahern]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-12 | data-sort-value="2006" | 2006-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]] | [[Fland Mac Máel Sechnaill|Fland mac Máel Sechnaill]] | data-sort-value="847" | 847<br/>848 | data-sort-value="916" | 916-05-25 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 686 | | [[Domhnall mac Murchadha]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="763" | 763 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Conaire]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-28 | data-sort-value="1928" | 1928-10-06 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]] | [[Whitley Stokes]] | data-sort-value="1830" | 1830-02-28 | data-sort-value="1909" | 1909-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 689 | | [[Patrick Baxter]] | data-sort-value="1891" | 1891-10-01 | data-sort-value="1959" | 1959-04-03 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 690 | | [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-18 | data-sort-value="1993" | 1993-06-29 | [[Cearnóg Parnell]] |- | style='text-align:right'| 691 | [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]] | [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]] | data-sort-value="522" | 522-10-15 | data-sort-value="600" | 600-11-24 | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 692 | | [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]] | data-sort-value="733" | 733 | data-sort-value="797" | 797-02-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 693 | | [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]] | data-sort-value="750" | 8th century | data-sort-value="833" | 833 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 694 | | [[Charles Fagan]] | data-sort-value="1881" | 1881-10-01 | data-sort-value="1974" | 1974-05-08 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 695 | [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]] | [[Charles J. Kickham]] | data-sort-value="1828" | 1828-05-09 | data-sort-value="1882" | 1882-08-22 | [[Muileann na hUamhan]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]] | [[Cathal Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1710" | 1710-01-01 | data-sort-value="1791" | 1791-07-01 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 697 | [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]] | [[Charlie Bird]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-09 | data-sort-value="2024" | 2024-03-11 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 698 | [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]] | [[John Doyle]] | data-sort-value="1797" | 1797 | data-sort-value="1868" | 1868-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 699 | [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]] | [[Christie Hennessy]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-19 | data-sort-value="2007" | 2007-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 700 | [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]] | [[Christopher Byrne]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1957" | 1957-09-05 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 701 | [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]] | [[Christy Dignam]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-23 | data-sort-value="2023" | 2023-06-13 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 702 | | [[George C. Bennett]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1963" | 1963-06-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 703 | | [[George Coburn]] | data-sort-value="1920" | 1920-03-04 | data-sort-value="2009" | 2009-02-25 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 704 | | [[Ciarán Mac Mathúna]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-26 | data-sort-value="2009" | 2009-12-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 705 | | [[Francis Gormley]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1974" | 1974-12-20 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 706 | | [[Francis Humphreys]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-28 | data-sort-value="1961" | 1961-04-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 707 | | [[Francis McGuinness]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1934" | 1934-11-30 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]] | [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-23 | data-sort-value="1916" | 1916-04-26 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 709 | | [[Frank Carter]] | data-sort-value="1910" | 1910-07-27 | data-sort-value="1988" | 1988-07-17 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 710 | [[Íomhá:Frank Carty, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Carty]] | data-sort-value="1897" | 1897-04-03 | data-sort-value="1942" | 1942-09-10 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 711 | | [[Frank Drohan]] | data-sort-value="1879" | 1879-08-13 | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 712 | | [[Frank Kerlin]] | data-sort-value="1902" | 1902 | data-sort-value="1934" | 1934-11-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 713 | | [[Frank Loughman]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1972" | 1972-05-13 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 714 | [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]] | [[Frank MacDermot]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-25 | data-sort-value="1975" | 1975-06-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 715 | | [[Proinnsias de Priondargást]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-13 | data-sort-value="2015" | 2015-02-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 716 | | [[Frank Sherwin]] | data-sort-value="1905" | 1905-10-06 | data-sort-value="1981" | 1981-11-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 717 | | [[Frank Stockwell]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-07 | data-sort-value="2009" | 2009-03-09 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 718 | | [[Frank Taylor]] | data-sort-value="1914" | 1914-05-30 | data-sort-value="1998" | 1998-04-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 719 | | [[Frederick Crowley]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1945" | 1945-05-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 720 | | [[Clement Coughlan]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-14 | data-sort-value="1983" | 1983-02-01 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 721 | [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]] | [[Colm de Bhailís]] | data-sort-value="1796" | 1796-05-02 | data-sort-value="1906" | 1906-02-27 | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]] | [[Colmán mac Duach]] | data-sort-value="550" | 550<br/>6th century | data-sort-value="632" | 632-10-29 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 723 | [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]] | [[Conchubhar Ó Coileáin]] | data-sort-value="1881" | 1881-11-13 | data-sort-value="1937" | 1937-11-23 | ''[[:d:Q65559960|Aránach]]'' |- | style='text-align:right'| 724 | | [[Con Meaney]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-08 | data-sort-value="1970" | 1970-09-11 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 725 | | [[Joan Burke]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-08 | data-sort-value="2016" | 2016-11-27 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 726 | | [[Joe Fox]] | data-sort-value="1931" | 1931-04-04 | data-sort-value="1981" | 1981-10-01 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 727 | | [[Seosamh Mac Donncha]] | data-sort-value="1953" | 1953 | data-sort-value="2016" | 2016-05-20 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 728 | | [[Joe Steve Ó Neachtain]] | data-sort-value="1942" | 1942 | data-sort-value="2020" | 2020-01-19 | ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]'' |- | style='text-align:right'| 729 | | [[John A. Murphy]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-17 | data-sort-value="2022" | 2022-02-28 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 730 | | [[John Byrne]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-23 | data-sort-value="1942" | 1942-07-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 731 | | [[John Carew]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-05 | data-sort-value="1968" | 1968-07-12 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 732 | | [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-14 | data-sort-value="2019" | 2019-08-12 | [[An Bóthar Leathan]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]] | [[John Crowley]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 734 | | [[John Daly]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-23 | data-sort-value="1932" | 1932-02-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 735 | | [[Michael K. Noonan]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 736 | | [[Feargal Ó hAnnluain]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-02 | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Edward J. Flanagan]] | data-sort-value="1886" | 1886-07-13 | data-sort-value="1948" | 1948-05-15 | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]] | [[Peadar Ó Cearnaigh]] | data-sort-value="1883" | 1883-12-12 | data-sort-value="1942" | 1942-11-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]] | [[Edward Cooper]] | data-sort-value="1798" | 1798-05-01 | data-sort-value="1863" | 1863-04-28<br/>1863-04-23 | [[Faiche Stiabhna]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Wilfrid Brambell]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-22 | data-sort-value="1985" | 1985-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]] | [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]] | data-sort-value="1789" | 1789 | data-sort-value="1865" | 1865-07-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]] | [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]] | data-sort-value="1886" | 1886-02-09 | data-sort-value="1948" | 1948-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 743 | | [[Seán Moore]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-19 | data-sort-value="1986" | 1986-10-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 744 | | [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-11 | data-sort-value="2000" | 2000-11-18 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 745 | [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]] | data-sort-value="1621" | 1621-04-25 | data-sort-value="1679" | 1679-10-16 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 746 | | [[Oliver J. Flanagan]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-22 | data-sort-value="1987" | 1987-04-26 | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]] | [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]] | data-sort-value="1901" | 1901-07-17 | data-sort-value="1982" | 1982-03-18 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]] | [[Eoghan Ó Comhraí]] | data-sort-value="1794" | 1794-11-20 | data-sort-value="1862" | 1862-07-30 | ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]'' |- | style='text-align:right'| 749 | [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]] | [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]] | data-sort-value="1883" | 1883-11-28 | data-sort-value="1922" | 1922-12-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 750 | | [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-08 | data-sort-value="1951" | 1951-03-27 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]] | [[Francis Ledwidge]] | data-sort-value="1887" | 1887-08-19 | data-sort-value="1917" | 1917-07-31 | [[Baile Shláine]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]] | [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]] | data-sort-value="1846" | 1846-03-25 | data-sort-value="1906" | 1906-05-30 | [[An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 753 | | [[Marianus Scottus]] | data-sort-value="1028" | 1028 | data-sort-value="1082" | 1082-12-22 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]] | [[Ambrós Ó hUiginn]] | data-sort-value="1720" | 1720-02-13 | data-sort-value="1801" | 1801-03-19 | [[Baile an Fharaidh]] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Martin Cahill]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-23 | data-sort-value="1994" | 1994-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]] | [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-17 | data-sort-value="1957" | 1957-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ceannt]] | data-sort-value="1865" | 1865-08-29 | data-sort-value="1916" | 1916-05-09 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]] | [[Hugh Kennedy]] | data-sort-value="1879" | 1879-07-11 | data-sort-value="1936" | 1936-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 759 | | [[Peadar Rís]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-16<br/>1935-01-16 | data-sort-value="1992" | 1992-10-25 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 760 | | [[Timothy O'Donovan]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-04 | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 761 | | [[John Ormonde]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-15 | data-sort-value="1981" | 1981-06-25 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 762 | [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Riada]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-01 | data-sort-value="1971" | 1971-10-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]] | [[Traolach Mac Suibhne]] | data-sort-value="1879" | 1879-03-28<br/>1879-03-20 | data-sort-value="1920" | 1920-10-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 764 | [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]] | [[John B. Keane]] | data-sort-value="1928" | 1928-07-21 | data-sort-value="2002" | 2002-05-30 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 765 | | [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]] | data-sort-value="1912" | 1912-12-25 | data-sort-value="1983" | 1983-05-06 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 766 | | [[James FitzGerald-Kenney]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-01 | data-sort-value="1956" | 1956-10-21 | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 767 | | [[Fiachra Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-18 | data-sort-value="2018" | 2018-07-29 | [[Lios Uí Chathasaigh]] |- | style='text-align:right'| 768 | [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richie Ryan]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-27 | data-sort-value="2019" | 2019-03-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]] | [[Fionán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1889" | 1889-03-17 | data-sort-value="1966" | 1966-06-03 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 770 | [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]] | [[Katherine Plunket]] | data-sort-value="1820" | 1820-11-22 | data-sort-value="1932" | 1932-10-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 771 | [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]] | data-sort-value="1926" | 1926-02-09 | data-sort-value="2011" | 2011-05-19 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 772 | [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]] | [[Nonpareil Dempsey]] | data-sort-value="1862" | 1862-12-15 | data-sort-value="1895" | 1895-11-02<br/>1896-11-01 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 773 | | [[Frank Daly]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1950" | 1950-02-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Proinsias Táilliúir (mairtíreach)|Proinnsias Táiliúr]] | data-sort-value="1550" | 1550 | data-sort-value="1621" | 1621-01-30 | [[Sord]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Niamh Bhreathnach]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-01 | data-sort-value="2023" | 2023-02-06 | [[Baile Uí Lachnáin]] |- | style='text-align:right'| 776 | [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]] | [[George Francis Mulvany]] | data-sort-value="1809" | 1809 | data-sort-value="1869" | 1869 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[Íomhá:George Gilmore (retouched).png|center|128px]] | [[George Gilmore]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 778 | | [[George Morrison]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-03 | data-sort-value="2025" | 2025-08-04 | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[George Nicolls]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-29 | data-sort-value="1942" | 1942-05-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 780 | | [[George Wolfe]] | data-sort-value="1860" | 1860 | data-sort-value="1941" | 1941-12-01 | [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]] |- | style='text-align:right'| 781 | | [[Gerald Fitzgibbon]] | data-sort-value="1866" | 1866-10-08 | data-sort-value="1942" | 1942-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 782 | | [[Gerard Lynch]] | data-sort-value="1931" | 1931-06-15 | data-sort-value="2025" | 2025-12-20 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 783 | | [[Gerry L'Estrange]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-07 | data-sort-value="1996" | 1996-04-05 | [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 784 | | [[Gilbert Hewson]] | | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Eas Géitine]] |- | style='text-align:right'| 785 | | [[Gerard McDonnell]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-20 | data-sort-value="2008" | 2008-08-02 | ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]'' |- | style='text-align:right'| 786 | [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]] | [[Gobnait]] | | data-sort-value="501" | 6th century | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 787 | | [[Godfrey Timmins]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-06 | data-sort-value="2001" | 2001-04-11 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]] | [[Graham Knuttel]] | data-sort-value="1954" | 1954 | data-sort-value="2023" | 2023 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 789 | | [[Margaretta Bowen]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-01 | data-sort-value="1981" | 1981-04-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 790 | | [[Roddy Connolly]] | data-sort-value="1901" | 1901-02-11 | data-sort-value="1980" | 1980-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]] | [[William Dargan]] | data-sort-value="1799" | 1799-02-28 | data-sort-value="1867" | 1867-02-07 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 792 | | [[Gus Healy]] | data-sort-value="1904" | 1904-05-20 | data-sort-value="1987" | 1987-07-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 793 | | [[John Dinneen]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-23 | data-sort-value="1942" | 1942-01-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 794 | | [[John Fanning]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-22 | data-sort-value="1982" | 1982-01-01 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 795 | | [[John Finan]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-10 | data-sort-value="1984" | 1984-05-24 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 796 | | [[John Flynn]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-10 | data-sort-value="1968" | 1968-08-22 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 797 | | [[John Galvin]] | data-sort-value="1907" | 1907-05-15 | data-sort-value="1963" | 1963-10-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 798 | [[Íomhá:Revised John George Adair thVHV7GP97.jpg|center|128px]] | [[John George Adair]] | data-sort-value="1823" | 1823-03-03 | data-sort-value="1885" | 1885-05-04 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 799 | [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]] | [[John Good]] | | data-sort-value="1941" | 1941-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 800 | | [[John Hassett]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1955" | 1955-11-24 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 801 | | [[John Healy]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-26 | data-sort-value="1995" | 1995-01-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 802 | [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]] | [[John Hely-Hutchinson]] | data-sort-value="1724" | 1724 | data-sort-value="1794" | 1794-09-04 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 803 | | [[John Jinks]] | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | [[Droim Chliabh]] |- | style='text-align:right'| 804 | | [[John Joe Doyle]] | data-sort-value="1906" | 1906-06-14 | data-sort-value="2000" | 2000-08-11 | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 805 | | [[John Joe McGirl]] | data-sort-value="1921" | 1921-03-25 | data-sort-value="1988" | 1988-12-08 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 806 | | [[John Joe O'Reilly]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-24 | data-sort-value="1967" | 1967-12-28 | [[Carraig Álainn]] |- | style='text-align:right'| 807 | | [[John Joe Rice]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-19 | data-sort-value="1970" | 1970-07-24 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 808 | | [[Seán Ó Céin]] | data-sort-value="1917" | 1917-02-18 | data-sort-value="1975" | 1975-10-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 809 | | [[John Kiersey]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-23 | data-sort-value="1960" | 1960-03-18 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 810 | | [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-10 | data-sort-value="1957" | 1957-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]] | [[Timothy Daniel Sullivan]] | data-sort-value="1827" | 1827-05-29 | data-sort-value="1914" | 1914-03-31 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]] | [[D. A. Binchy]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-03 | data-sort-value="1989" | 1989-05-04 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[Íomhá:Ardara Sculpture of John Doherty by Redmond Herrity 2014 09 05.jpg|center|128px]] | [[John Doherty]] | data-sort-value="1895" | 1895<br/>1900 | data-sort-value="1980" | 1980-01-26 | [[Ard an Rátha]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Sean Hales]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-30 | data-sort-value="1922" | 1922-12-07 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 815 | [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. O'Connell]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-21 | data-sort-value="1969" | 1969-06-22 | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 816 | | [[Óengus mac Óengobann]] | data-sort-value="750" | 8th century | data-sort-value="824" | 824 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]] | [[Earnán Ó Máille]] | data-sort-value="1897" | 1897-05-26 | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Risteárd Mac Aoidh]] | data-sort-value="1893" | 1893-04-04 | data-sort-value="1920" | 1920-11-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 819 | [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]] | [[Eithne Inglis]] | data-sort-value="1875" | 1875-01-10 | data-sort-value="1944" | 1944-01-27 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 820 | | [[Luke Belton]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-09 | data-sort-value="2006" | 2006-06-18 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 821 | [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]] | [[Adrian Hardiman]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-21 | data-sort-value="2016" | 2016-03-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 822 | | [[Kieran Egan]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-26 | data-sort-value="1976" | 1976-03-25 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 823 | | [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-16 | data-sort-value="1956" | 1956-12-27 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 824 | | [[Larry McMahon]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-18 | data-sort-value="2006" | 2006-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]] | [[Labhrás Mag Fhionnail]] | data-sort-value="1852" | 1852-04-09 | data-sort-value="1923" | 1923-04-17 | [[Dealbhna]] |- | style='text-align:right'| 826 | | [[Laurence Walsh]] | data-sort-value="1883" | 1883-08-01 | data-sort-value="1962" | 1962-08-11 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 827 | | [[Leo Skinner]] | data-sort-value="1901" | 1901-08-01 | data-sort-value="1970" | 1970-01-27 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 828 | | [[Liam Ahern]] | data-sort-value="1916" | 1916-01-12 | data-sort-value="1974" | 1974-07-13 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 829 | | [[Liam Cunningham]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-25 | data-sort-value="1976" | 1976-02-29 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 830 | | [[Liam Hamilton]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-08 | data-sort-value="2000" | 2000-11-29 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 831 | | [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-01 | data-sort-value="2005" | 2005-10-22 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 832 | | [[Liam Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-09 | data-sort-value="2019" | 2019-05-05 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 833 | | [[Liam de Róiste]] | data-sort-value="1882" | 1882-06-15 | data-sort-value="1959" | 1959-05-15 | [[Baile Mhontáin]] |- | style='text-align:right'| 834 | | [[Lionel Booth]] | data-sort-value="1914" | 1914-06-12 | data-sort-value="1997" | 1997-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 835 | | [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]] | data-sort-value="1884" | 1884-05-16 | data-sort-value="1939" | 1939-01-09 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 836 | | [[Lorenzo Ó Meachair]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-16 | data-sort-value="1973" | 1973-05-17 | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 837 | | [[Louis O'Dea]] | | data-sort-value="1955" | 1955-02-19 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 838 | | [[Lughaidh Ó Cléirigh]] | data-sort-value="1580" | 1580 | data-sort-value="1630" | 1630 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington, circa 1920.jpg|center|128px]] | [[Hanna Sheehy-Skeffington]] | data-sort-value="1877" | 1877-05-24 | data-sort-value="1946" | 1946-04-20 | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 840 | | [[Helena Molony]] | data-sort-value="1883" | 1883-01-15 | data-sort-value="1967" | 1967-01-28<br/>1967-01-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 841 | [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]] | [[Thomas Addis Emmet]] | data-sort-value="1764" | 1764-04-24 | data-sort-value="1827" | 1827-11-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 842 | | [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-25 | data-sort-value="2010" | 2010-02-25 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]] | [[Henry Joseph Monck Mason]] | data-sort-value="1778" | 1778-07-15 | data-sort-value="1858" | 1858-04-14 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Kelly]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-17 | data-sort-value="2025" | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 845 | | [[Henry McDevitt]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1966" | 1966-01-04 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Tom Hales]] | data-sort-value="1892" | 1892-03-05 | data-sort-value="1966" | 1966-04-29 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[Íomhá:Timothy Harrington.jpg|center|128px]] | [[Timothy Harrington]] | data-sort-value="1851" | 1851 | data-sort-value="1910" | 1910-03-12 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 848 | | [[Honor Crowley]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-19 | data-sort-value="1966" | 1966-10-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 849 | | [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-05 | data-sort-value="2023" | 2023-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 850 | | [[Hugh Colohan]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-30 | data-sort-value="1931" | 1931-04-15 | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 851 | | [[John Mannion, Mór]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-04 | data-sort-value="1978" | 1978-09-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 852 | | [[John Mannion Óg]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-26 | data-sort-value="2006" | 2006-04-02 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 853 | | [[John Meighan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1978" | 1978-03-04 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 854 | | [[John Moher]] | data-sort-value="1909" | 1909-02-07 | data-sort-value="1985" | 1985-11-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 855 | | [[John Munnelly]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1941" | 1941-10-18 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 856 | | [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]] | data-sort-value="1753" | 1753 | data-sort-value="1798" | 1798<br/>1798-06-26 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 857 | | [[John Nolan]] | | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 858 | | [[John O’Byrne|John O'Byrne]] | data-sort-value="1884" | 1884-04-24 | data-sort-value="1954" | 1954-01-14 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 859 | | [[John O'Donovan]] | data-sort-value="1908" | 1908-01-23 | data-sort-value="1982" | 1982-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 860 | | [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-01 | data-sort-value="1959" | 1959-06-21 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 861 | | [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-03 | data-sort-value="2015" | 2015-10-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[John O'Mahony]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-08 | data-sort-value="2024" | 2024-07-06 | [[Cill Mobhí]] |- | style='text-align:right'| 863 | | [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]] | data-sort-value="1901" | 1901-06-08 | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 864 | | [[John Timoney]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-23 | data-sort-value="1961" | 1961-05-16 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]] | [[Úna Ní Fhaircheallaigh]] | data-sort-value="1874" | 1874-06-24 | data-sort-value="1951" | 1951-11-05 | [[Achadh an Iúir]] |- | style='text-align:right'| 866 | | [[Alexander Haslett]] | data-sort-value="1883" | 1883-09-02 | data-sort-value="1951" | 1951-01-17 | [[Glasloch]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[Íomhá:Alexander McCabe (1922).jpg|center|128px]] | [[Alexander McCabe]] | data-sort-value="1886" | 1886-06-05 | data-sort-value="1972" | 1972-05-31 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 868 | | [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]] | data-sort-value="1897" | 1897-04-29 | data-sort-value="1944" | 1944-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 869 | | [[Manchán Magan]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-20 | data-sort-value="2025" | 2025-10-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 870 | | [[Mainchín Seoighe]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-18 | data-sort-value="2006" | 2006-07-03 | ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 871 | [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]] | [[Margaret Burke Sheridan]] | data-sort-value="1889" | 1889-10-15 | data-sort-value="1958" | 1958-04-16 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 872 | | [[Margaret Collins-O'Driscoll]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 873 | | [[Margaret Jane Scott Hawthorne]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-17 | data-sort-value="1958" | 1958-05-01 | ''[[:d:Q104345161|Corr na Féinne]]'' |- | style='text-align:right'| 874 | | [[Margaret Mary Pearse]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-24 | data-sort-value="1968" | 1968-11-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 875 | [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]] | [[Margaret Pearse]] | data-sort-value="1857" | 1857-02-12 | data-sort-value="1932" | 1932-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 876 | | [[Marian Finucane]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-21 | data-sort-value="2020" | 2020-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 877 | | [[Mark Deering]] | data-sort-value="1900" | 1900-03-06 | data-sort-value="1973" | 1973-04-26 | [[Dún Luáin]] |- | style='text-align:right'| 878 | [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Mór]] | data-sort-value="1897" | 1897-01-15 | data-sort-value="1970" | 1970-09-29 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 879 | [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Óg]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-05 | data-sort-value="2018" | 2018-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 880 | | [[Martin Brennan]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-01 | data-sort-value="1956" | 1956-06-21 | [[Tobar an Choire]] |- | style='text-align:right'| 881 | | [[Martin Conlon]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1966" | 1966-01-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 882 | | [[Martin Finn]] | data-sort-value="1917" | 1917-08-22 | data-sort-value="1988" | 1988-03-07 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 883 | [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1858" | 1858<br/>1857 | data-sort-value="1934" | 1934-11-24 | [[Garmna]] |- | style='text-align:right'| 884 | | [[Martin Medlar]] | data-sort-value="1899" | 1899-12-04 | data-sort-value="1965" | 1965-06-04 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 885 | | [[Martin Nally]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1966" | 1966-08-01 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Martin Roddy]] | data-sort-value="1883" | 1883-12-09 | data-sort-value="1948" | 1948-01-08 | ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]'' |- | style='text-align:right'| 887 | | [[Martin Ryan]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-31 | data-sort-value="1943" | 1943-07-22 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Sabhaois]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1919" | 1919-12-19 | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 889 | | [[Martin Sexton]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-15 | data-sort-value="1966" | 1966-02-01 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 890 | [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]] | [[An Bhantiarna Mary Heath]] | data-sort-value="1896" | 1896-11-10 | data-sort-value="1939" | 1939-05-09 | [[Cnoc an Doire]] |- | style='text-align:right'| 891 | [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]] | [[Mary Banotti]] | data-sort-value="1939" | 1939-05-29 | data-sort-value="2024" | 2024-05-10 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Mary Bonaventure Browne]] | data-sort-value="1610" | 1610 | data-sort-value="1672" | 1672 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 893 | | [[Mary Colum]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-13<br/>1887-06-13 | data-sort-value="1957" | 1957-10-22 | [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 894 | | [[Máire Ní Aodáin]] | data-sort-value="1862" | 1862<br/>1862-05-19 | data-sort-value="1942" | 1942<br/>1942-07-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 895 | | [[Mary Reynolds]] | data-sort-value="1889" | 1889-10-10 | data-sort-value="1974" | 1974-08-29 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 896 | | [[Mary Ryan]] | data-sort-value="1898" | 1898-01-31 | data-sort-value="1981" | 1981-02-08 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 897 | | [[Johnny Callanan]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-20 | data-sort-value="1982" | 1982-06-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[Johnny Connor]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-01 | data-sort-value="1955" | 1955-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 899 | | [[Johnny Geoghegan]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-05 | data-sort-value="1975" | 1975-01-05 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jon Kenny]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-12 | data-sort-value="2024" | 2024-11-15 | [[An tOspidéal]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]] | data-sort-value="1806" | 1806 | data-sort-value="1885" | 1885-07-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 902 | | [[Joseph Bermingham]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-09 | data-sort-value="1995" | 1995-08-11 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 903 | | [[Joseph Dowling]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-02 | data-sort-value="2014" | 2014-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 904 | | [[Joseph Farrell]] | data-sort-value="1905" | 1905-07-01 | data-sort-value="1999" | 1999-11-24 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 905 | | [[Joseph Hughes]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-18 | data-sort-value="1960" | 1960-01-20 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 906 | | [[Joseph Lenehan]] | data-sort-value="1916" | 1916 | data-sort-value="1981" | 1981-12-06 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 907 | | [[Joseph McGinley]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]] | [[Joseph McGuinness]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-10 | data-sort-value="1922" | 1922-05-31 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 909 | | [[Joseph Mongan]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-11 | data-sort-value="1951" | 1951-03-12 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 910 | [[Íomhá:Joseph Sweeney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Joseph Sweeney]] | data-sort-value="1897" | 1897-06-13 | data-sort-value="1980" | 1980-11-25 | [[Ailt an Chorráin]] |- | style='text-align:right'| 911 | | [[Joseph Whelehan]] | data-sort-value="1882" | 1882-05-19 | data-sort-value="1968" | 1968-10-29 | [[Bealach an Tirialaigh]] |- | style='text-align:right'| 912 | | [[Justin McKenna]] | data-sort-value="1896" | 1896-06-09 | data-sort-value="1950" | 1950-03-23 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 913 | [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]] | [[Kate Meyrick]] | data-sort-value="1875" | 1875-08-07 | data-sort-value="1933" | 1933-01-19 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[Íomhá:Sinn Fein Standing Committee - Ard Fheis in Dublin 21 Feb1922.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynn]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-28 | data-sort-value="1955" | 1955-09-14 | [[Cill Ala]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Kathleen O'Callaghan]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-11 | data-sort-value="1961" | 1961-03-16 | ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]'' |- | style='text-align:right'| 916 | | [[Kathleen O'Connor]] | data-sort-value="1934" | 1934-07-30 | data-sort-value="2017" | 2017-12-13 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 917 | | [[Hugh Geoghegan]] | data-sort-value="1938" | 1938-05-16 | data-sort-value="2024" | 2024-07-07 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]] | [[Hugh Gibbons]] | data-sort-value="1916" | 1916-07-06 | data-sort-value="2007" | 2007-11-13 | [[Béal na mBuillí]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]] | data-sort-value="1786" | 1786-06-24 | data-sort-value="1861" | 1861-06-01 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]] | [[Frank Ryan|Proinsias Ó Riain]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-11 | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 921 | | [[J. J. Clancy]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-23 | data-sort-value="1932" | 1932-05-01 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 922 | [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]] | [[Jack Doyle]] | data-sort-value="1913" | 1913-08-31 | data-sort-value="1978" | 1978-12-13 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jack Finlay]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1942" | 1942-09-30 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 924 | | [[Jackie Fahey]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-23 | data-sort-value="2019" | 2019-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 925 | | [[Jackie Healy-Rae]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-09 | data-sort-value="2014" | 2014-12-05 | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 926 | | [[Seán de Paor]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-30 | data-sort-value="1994" | 1994-02-23 | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 927 | | [[James B. Lynch]] | | data-sort-value="1954" | 1954-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 928 | | [[James Berry]] | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1914" | 1914-06-04 | [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]] |- | style='text-align:right'| 929 | | [[Nollaig Ó Gadhra]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-16 | data-sort-value="2008" | 2008-08-13 | [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[P. J. Moloney]] | data-sort-value="1869" | 1869-03-20 | data-sort-value="1947" | 1947-09-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 931 | | [[Paddy Forde]] | data-sort-value="1922" | 1922-07-22 | data-sort-value="1972" | 1972-05-13 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 932 | | [[Paddy Harte]] | data-sort-value="1931" | 1931-07-26 | data-sort-value="2018" | 2018-01-08 | [[Leifear]] |- | style='text-align:right'| 933 | | [[Paddy Keaveney]] | data-sort-value="1929" | 1929-10-28 | data-sort-value="1995" | 1995-07-19 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 934 | | [[Pádraig Ó Faoláin]] | data-sort-value="1910" | 1910-09-16 | data-sort-value="1971" | 1971-12-07 | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]] | [[James Ware]] | data-sort-value="1594" | 1594-11-26 | data-sort-value="1666" | 1666-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[Íomhá:Matthew O'Reily, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Matthew O'Reilly]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-01 | data-sort-value="1962" | 1962-11-13 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 937 | | [[Maura Laverty]] | data-sort-value="1907" | 1907<br/>1907-05-15 | data-sort-value="1966" | 1966-07-28 | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 938 | | [[Maureen O'Carroll]] | data-sort-value="1913" | 1913-03-29 | data-sort-value="1984" | 1984-05-09 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 939 | | [[Maureen Potter]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-03 | data-sort-value="2004" | 2004-04-07 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 940 | [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]] | [[Muiris Ó Daimhín]] | data-sort-value="1842" | 1842-06-29 | data-sort-value="1927" | 1927-01-27 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]] | [[Micheál Mac Amhlaoibh]] | data-sort-value="1841" | 1841-09-10 | data-sort-value="1913" | 1913-03-15 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 942 | | [[Maxwell Henry Close]] | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1903" | 1903-09-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 943 | | [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]] | data-sort-value="1884" | 1884 | data-sort-value="1970" | 1970-10-06 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Michael Browne]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-12 | data-sort-value="2008" | 2008-12-20 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 945 | | [[Michael Carty]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-16 | data-sort-value="1975" | 1975-04-23 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 946 | | [[Michael Colbert]] | data-sort-value="1900" | 1900 | data-sort-value="1959" | 1959-04-01 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 947 | [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]] | [[Michael Colivet]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-29 | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 948 | | [[Michael Davern]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-07-25 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 949 | | [[Michael Davis]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1944" | 1944-03-30 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 950 | | [[Michael Derham]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1923" | 1923-11-20 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 951 | | [[Michael Doyle]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942-09-07 | ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]'' |- | style='text-align:right'| 952 | [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Egan]] | data-sort-value="1866" | 1866-02-28 | data-sort-value="1947" | 1947-03-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 953 | | [[Michael F. Kitt]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-13 | data-sort-value="1974" | 1974-12-24 | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Michael Heffernan]] | data-sort-value="1885" | 1885-04-03 | data-sort-value="1970" | 1970-11-21 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 955 | [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]] | [[Big Tom]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-18 | data-sort-value="2018" | 2018-04-17 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 956 | | [[Dáibhí de Barra]] | data-sort-value="1758" | 1758 | data-sort-value="1851" | 1851 | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 957 | | [[Dáithí Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1949" | 1949 | data-sort-value="2011" | 2011 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 958 | | [[Domhnall Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1847" | 1847 | data-sort-value="1930" | 1930-09-27 | ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-01 | data-sort-value="2001" | 2001-06-07 | [[Domhnach Broc]] |- | style='text-align:right'| 960 | | [[Fionn Mac Cumhaill (scríbhneoir)|Fionn Mac Cumhaill]] | data-sort-value="1885" | 1885-06-23 | data-sort-value="1965" | 1965-08-07 | ''[[:d:Q104348887|Leitir Catha]]'' |- | style='text-align:right'| 961 | | [[Maidhc Dainín Ó Sé]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-02 | data-sort-value="2013" | 2013-08-29 | [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]] |- | style='text-align:right'| 962 | | [[Máire Ní Scolaí]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-24 | data-sort-value="1985" | 1985-06-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 963 | | [[Máirtín Ó Corrbuí]] | data-sort-value="1912" | 1912-11-17 | data-sort-value="2002" | 2002-05-08 | ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 964 | | [[Máirín Ní Rodaigh]] | | data-sort-value="1965" | 1965-10 | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 965 | | [[Mícheál Breathnach]] | data-sort-value="1881" | 1881-09-16 | data-sort-value="1908" | 1908-09-28 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 966 | | [[Mícheál Ó Bréartúin]] | data-sort-value="1930" | 1930 | data-sort-value="2011" | 2011 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 967 | | [[Patsy Ó Ceannabháin]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="1998" | 1998 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 968 | | [[Pádraig Mac Suibhne]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-23 | data-sort-value="2020" | 2020-03-24 | ''[[:d:Q104348490|Beitheach]]'' |- | style='text-align:right'| 969 | | [[Pádraig Ó Baoighill]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-15 | data-sort-value="2024" | 2024-06-21 | [[Rann na Feirste]] |- | style='text-align:right'| 970 | | [[Pádraic Óg Ó Conaire]] | data-sort-value="1893" | 1893-03-11 | data-sort-value="1971" | 1971-08-05 | ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]'' |- | style='text-align:right'| 971 | | [[Seán Ó Ruadháin]] | data-sort-value="1883" | 1883-02-20 | data-sort-value="1966" | 1966-06-22 | [[Gaoth Sáile]] |- | style='text-align:right'| 972 | | [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1715" | 1715 | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Tuar na Fola]] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Énrí Ó Muirgheasa]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-14 | data-sort-value="1945" | 1945-08-13 | ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]'' |- | style='text-align:right'| 974 | [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]] | [[Mary Anne Sadlier]] | data-sort-value="1820" | 1820-12-31 | data-sort-value="1903" | 1903-04-05 | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 975 | | [[Kit Ahern]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-13 | data-sort-value="2007" | 2007-12-27 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 976 | | [[Nicky McFadden]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-25 | data-sort-value="2014" | 2014-03-25 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Tadhg Dall Ó hUiginn]] | data-sort-value="1550" | 1550 | data-sort-value="1591" | 1591-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 978 | | [[Tomás Ó Néill Ruiséal]] | data-sort-value="1828" | 1828 | data-sort-value="1908" | 1908 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 979 | | [[Mary Elizabeth Byrne]] | data-sort-value="1880" | 1880-07-02 | data-sort-value="1931" | 1931-01-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 980 | | [[Henry Mountcharles|Henry Conyngham]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-25 | data-sort-value="2025" | 2025-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 981 | | [[Anraí Ó Riain]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-07 | data-sort-value="2020" | 2020-11-24 | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 982 | | [[Seosamh Ó Ceocháin]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-18 | data-sort-value="1988" | 1988-01-05 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 983 | [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]] | [[Jennie Wyse Power]] | data-sort-value="1858" | 1858-05-01 | data-sort-value="1941" | 1941-01-05 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[Íomhá:Rose Barton by M H Carlisle (cropped).tif|center|128px]] | [[Rose Maynard Barton]] | data-sort-value="1856" | 1856-04-21 | data-sort-value="1929" | 1929-10-10 | ''[[:d:Q60556470|Baile an Róistigh]]'' |- | style='text-align:right'| 985 | [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]] | [[Rosemary Smith]] | data-sort-value="1937" | 1937-08-07 | data-sort-value="2023" | 2023-12-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 986 | | [[Ruairí Brugha]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="2006" | 2006-01-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 987 | | [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-06 | data-sort-value="2023" | 2023-09-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 988 | | [[Samuel Holt]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1929" | 1929-04-18 | [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]] |- | style='text-align:right'| 989 | | [[Samuel O'Flaherty]] | data-sort-value="1894" | 1894-08-20 | data-sort-value="1930" | 1930-05-22 | [[Caisleán na Finne]] |- | style='text-align:right'| 990 | [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]] | [[Sarah Purser]] | data-sort-value="1848" | 1848-03-22 | data-sort-value="1943" | 1943-08-07 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 991 | [[Íomhá:Seumas MacManus.jpg|center|128px]] | [[Seumas MacManus]] | data-sort-value="1868" | 1868-12-31 | data-sort-value="1960" | 1960-10-21<br/>1960-10-23 | [[Tamhnach an tSalainn]] |- | style='text-align:right'| 992 | | [[Seán Broderick]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1953" | 1953-08-20 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[Seán Ardagh]] | data-sort-value="1947" | 1947-11-25 | data-sort-value="2016" | 2016-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 994 | | [[Seán Brady]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-28 | data-sort-value="1969" | 1969-02-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 995 | | [[Seán Browne]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | data-sort-value="1996" | 1996-03-27 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Seán Brosnan]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-21 | data-sort-value="1979" | 1979-04-18 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 997 | | [[Seán Casey]] | data-sort-value="1922" | 1922-05-09 | data-sort-value="1967" | 1967-04-29 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 998 | | [[Seán Carroll]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-20 | data-sort-value="1954" | 1954-02-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 999 | | [[Seán Collins]] | data-sort-value="1918" | 1918-07-10 | data-sort-value="1975" | 1975-04-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1000 | | [[Seán Dunne]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-18 | data-sort-value="1969" | 1969-06-25 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1001 | | [[Seán FitzPatrick]] | data-sort-value="1948" | 1948-05-25 | data-sort-value="2021" | 2021-11-08 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1002 | | [[Seán French (1890–1937)|Seán French]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-29 | data-sort-value="1937" | 1937-09-12 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1003 | | [[Seán French (1931–2011)|Seán French]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-08 | data-sort-value="2011" | 2011-12-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1004 | | [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]] | data-sort-value="1884" | 1884 | data-sort-value="1928" | 1928-01-24 | [[Cuan Dor]] |- | style='text-align:right'| 1005 | | [[Seán Hayes (Tiobraid Árann)|Seán Hayes]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1006 | | [[Seán Keane]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-14 | data-sort-value="1953" | 1953-03-29 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1007 | | [[Seán Keegan]] | data-sort-value="1930" | 1930-02-02 | data-sort-value="2007" | 2007-07-09 | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 1008 | | [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1974" | 1974-03-14 | ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 1009 | [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]] | [[Seán McGarry]] | data-sort-value="1886" | 1886-08-02 | data-sort-value="1958" | 1958-12-09 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 1010 | | [[Seán McCurtin]] | data-sort-value="1896" | 1896-06-24 | data-sort-value="1982" | 1982-11-12 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1011 | | [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]] | data-sort-value="1932" | 1932-12 | data-sort-value="2025" | 2025-04-14 | [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]] |- | style='text-align:right'| 1012 | | [[Seán Ó Gráda]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-01 | data-sort-value="1966" | 1966-04-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1013 | | [[Seán O'Mahony]] | data-sort-value="1864" | 1864 | data-sort-value="1934" | 1934-11-28 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 1014 | | [[Seán Ó Tiobraide]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1939" | 1939-07-15 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1015 | | [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1896" | 1896-04-17 | data-sort-value="1994" | 1994-06-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1016 | | [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-21 | data-sort-value="2006" | 2006-10-27 | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]] | [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]] | data-sort-value="1895" | 1895-02-14 | data-sort-value="1920" | 1920-10-14 | [[Sulchóid Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1018 | | [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]] | data-sort-value="1650" | 1650 | data-sort-value="1729" | 1729-03-09 | ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1019 | [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]] | [[Wilhelmina Geddes]] | data-sort-value="1887" | 1887-05-25 | data-sort-value="1955" | 1955-08-10 | [[Liatroim]] |- | style='text-align:right'| 1020 | | [[William Aird]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1931" | 1931-10-31 | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1021 | | [[William Broderick]] | data-sort-value="1877" | 1877-05-20 | data-sort-value="1957" | 1957-06-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1022 | | [[Uilliam Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1501" | 16th century | data-sort-value="1628" | 1628-07-11 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1023 | | [[William Davin]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-19 | data-sort-value="1956" | 1956-03-01 | [[Ráth Domhnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1024 | | [[William Desmond]] | | data-sort-value="1941" | 1941-09-05 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1025 | | [[William Duffy]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-07 | data-sort-value="1945" | 1945-01-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1026 | | [[William Dwyer]] | data-sort-value="1887" | 1887-05-10 | data-sort-value="1951" | 1951-05-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1027 | | [[William Frederick Wakeman]] | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1900" | 1900 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1028 | | [[William Hayes]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-18 | data-sort-value="1994" | 1994-01-07 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 1029 | | [[William Higgins]] | data-sort-value="1763" | 1763 | data-sort-value="1825" | 1825-06 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 1030 | [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]] | [[William James MacNeven]] | data-sort-value="1763" | 1763-03-21 | data-sort-value="1841" | 1841-07-12 | [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]] |- | style='text-align:right'| 1031 | | [[William Kent]] | data-sort-value="1873" | 1873-02-27 | data-sort-value="1956" | 1956-03-08 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1032 | [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]] | [[Pat Ingoldsby]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-25 | data-sort-value="2025" | 2025-03-01 | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1033 | | [[Patricia Burke Brogan]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-17 | data-sort-value="2022" | 2022-09-05 | [[Cill an Dísirt]] |- | style='text-align:right'| 1034 | | [[Patrick Beegan]] | data-sort-value="1895" | 1895-05-26 | data-sort-value="1958" | 1958-02-02 | [[Ceapaigh an tSeagail]] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]] | [[Patrick Belton]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1945" | 1945-01-30 | [[Béal Átha Liag]] |- | style='text-align:right'| 1036 | | [[Patrick Boland]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Baile an Chaisleáin, Contae Laoise|Baile an Chaisleáin]] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Patrick Brennan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1999" | 20th century | [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]] |- | style='text-align:right'| 1038 | | [[Patrick Browne (Maigh Eo)|Patrick Browne]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1970" | 1970-07-24 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1039 | | [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]] | data-sort-value="1879" | 1879-04-16 | data-sort-value="1945" | 1945-02-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1040 | | [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]] | data-sort-value="1904" | 1904-01-26 | data-sort-value="1985" | 1985-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1041 | | [[Patrick Cahill]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-11 | data-sort-value="1946" | 1946-11-12 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1042 | | [[Patrick Cawley]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-26 | data-sort-value="1968" | 1968-12-18 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1043 | | [[Patrick Clancy]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-17 | data-sort-value="1947" | 1947-02-21 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 1044 | | [[Patrick Cogan]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-23 | data-sort-value="1977" | 1977-01-05 | [[An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 1045 | | [[Patrick Connor]] | data-sort-value="1906" | 1906-03-15 | data-sort-value="1989" | 1989-08-26 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1046 | | [[Patrick Crotty]] | data-sort-value="1902" | 1902-11-23 | data-sort-value="1970" | 1970-11-26 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1047 | | [[Patrick Crowe]] | data-sort-value="1892" | 1892-02-17 | data-sort-value="1969" | 1969-08-08 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1048 | | [[Patrick Cummins]] | data-sort-value="1921" | 1921-06-10 | data-sort-value="2009" | 2009-03-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1049 | | [[Patrick Daly]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1999" | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1050 | | [[Patrick Dooley]] | data-sort-value="1910" | 1910-01-14 | data-sort-value="1982" | 1982-05-02 | [[Baile Átha Í]] |- | style='text-align:right'| 1051 | | [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]] | data-sort-value="1875" | 1875-07-28 | data-sort-value="1946" | 1946-07-21 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1052 | | [[Patrick Finucane]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-05 | data-sort-value="1984" | 1984-04-10 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1053 | | [[Patrick Fogarty]] | | data-sort-value="1947" | 1947-05-02 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1054 | | [[Patrick Gaffney]] | | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1055 | | [[Patrick Giles]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1965" | 1965-03-13 | [[Maigh Dearmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1056 | | [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-13 | data-sort-value="1936" | 1936-07-14 | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 1057 | | [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1907" | 1907-03-25 | data-sort-value="1972" | 1972-10-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1058 | | [[Patrick Kerrigan]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-21 | data-sort-value="1979" | 1979-07-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1059 | | [[Patrick Kinane]] | data-sort-value="1892" | 1892-07-03 | data-sort-value="1957" | 1957-07-15 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1060 | | [[Patrick Lenihan]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-04 | data-sort-value="1970" | 1970-03-11 | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 1061 | | [[Michael Lipper]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-01 | data-sort-value="1987" | 1987-10-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1062 | | [[Michael Lydon]] | data-sort-value="1907" | 1907-10-10 | data-sort-value="1977" | 1977-05-15 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1063 | | [[Michael Lyons]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-01 | data-sort-value="1991" | 1991-11-19 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1064 | | [[Michael Lyster]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-11 | data-sort-value="2026" | 2026-03-21 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1065 | | [[Michael Morrissey]] | | data-sort-value="1947" | 1947-05-10 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1066 | | [[Michael Murphy]] | data-sort-value="1919" | 1919-03-12 | data-sort-value="2000" | 2000-10-28 | [[An Scoil]] |- | style='text-align:right'| 1067 | | [[Mícheál Ó hEithir]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-02 | data-sort-value="1996" | 1996-11-24 | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1068 | [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó hIceadha]] | data-sort-value="1860" | 1860-03-12<br/>1861-03-12 | data-sort-value="1916" | 1916-11-19 | ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]'' |- | style='text-align:right'| 1069 | | [[Micheál Ó Síothcháin]] | data-sort-value="1870" | 1870-12-17 | data-sort-value="1945" | 1945-03-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1070 | | [[Michael Sheridan]] | data-sort-value="1896" | 1896 | data-sort-value="1970" | 1970-07-06 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1071 | [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Staines]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-10-26 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1072 | | [[Michael ffrench-O'Carroll]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-15 | data-sort-value="2007" | 2007-05-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1073 | | [[Michael Óg McFadden]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1958" | 1958-08-27 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1074 | | [[Micheál Ó Síoda]] | data-sort-value="1888" | 1888-05-30 | data-sort-value="1966" | 1966-10-19 | [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]] |- | style='text-align:right'| 1075 | | [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-13 | data-sort-value="2004" | 2004-05-11 | [[Oileán Ciarraí]] |- | style='text-align:right'| 1076 | | [[Mick Fitzpatrick]] | data-sort-value="1893" | 1893 | data-sort-value="1968" | 1968-10-08 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1077 | | [[Mícheál Mac Aodha]] | data-sort-value="1912" | 1912-07-12 | data-sort-value="1982" | 1982-09-13 | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 1078 | [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]] | [[Mick Moloney]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-15 | data-sort-value="2022" | 2022-07-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1079 | [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-09 | data-sort-value="2025" | 2025-04-03 | [[An Coireán]] |- | style='text-align:right'| 1080 | | [[Mildred Anne Butler]] | data-sort-value="1858" | 1858-01-11 | data-sort-value="1941" | 1941-10-11 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 1081 | | [[Monica Barnes]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-12 | data-sort-value="2018" | 2018-05-03 | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 1082 | [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]] | [[Michael Donnellan]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-01 | data-sort-value="1964" | 1964-09-27 | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1083 | | [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]] | data-sort-value="1836" | 1836-09-29 | data-sort-value="1899" | 1899-01-10 | ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]'' |- | style='text-align:right'| 1084 | [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]] | [[Joseph MacBride]] | data-sort-value="1860" | 1860 | data-sort-value="1938" | 1938-01-01 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1085 | | [[Louis Dalton]] | data-sort-value="1862" | 1862-09-20 | data-sort-value="1945" | 1945-01-13 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1086 | | [[Joseph Hannigan]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1944" | 1944 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1087 | | [[Patrick Ryan]] | data-sort-value="1898" | 1898-11-16 | data-sort-value="1944" | 1944-01-21 | [[An Port Nua (Tiobraid Árann)|An Port Nua]] |- | style='text-align:right'| 1088 | | [[Hugh Law]] | data-sort-value="1872" | 1872-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-04-01<br/>1943-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1089 | | [[James Crowley]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1946" | 1946-01-21 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1090 | | [[Francis Bulfin]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-12 | data-sort-value="1951" | 1951-03-22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1091 | [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]] | [[Bridget Redmond]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1952" | 1952-05-03 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[James Kilroy]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1954" | 1954-01-05 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[John Horgan]] | data-sort-value="1876" | 1876 | data-sort-value="1955" | 1955-06-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[John O'Hanlon]] | data-sort-value="1872" | 1872-11-04 | data-sort-value="1956" | 1956-12-22 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1095 | | [[Sheila Galvin]] | data-sort-value="1914" | 1914-02-23 | data-sort-value="1983" | 1983-03-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1096 | | [[John Esmonde, an 16ú Bairnéad|John Esmonde, Bairnéad an 16ú]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-27<br/>1928-06-28 | data-sort-value="1987" | 1987-05-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1097 | | [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1700" | 1700 | data-sort-value="1760" | 1760 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1098 | | [[Osmond Esmonde]] | data-sort-value="1896" | 1896-04-04 | data-sort-value="1936" | 1936-07-22 | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 1099 | | [[Sorcha Ní Ghuairim]] | data-sort-value="1911" | 1911-10-11 | data-sort-value="1976" | 1976-12-24 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 1100 | | [[Stanislaus Kennedy]] | data-sort-value="1940" | 1940<br/>1939-06-19 | data-sort-value="2025" | 2025-11-03 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1101 | [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]] | [[Stella Steyn]] | data-sort-value="1907" | 1907-12-26 | data-sort-value="1987" | 1987-07-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Stephen Barrett]] | data-sort-value="1913" | 1913-12-26 | data-sort-value="1976" | 1976-09-08 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1103 | [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]] | [[Stephen Coughlan]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-26 | data-sort-value="1994" | 1994-12-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Stephen Fuller]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-01 | data-sort-value="1984" | 1984-02-23 | [[Cill Flainn]] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Stephen Jordan]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-26 | data-sort-value="1975" | 1975-09-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Sydney Minch]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | [[Baile Átha Í]] |- | style='text-align:right'| 1107 | | [[Séamus Doyle]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1971" | 1971-04-30 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Séamus Fitzgerald]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-21 | data-sort-value="1972" | 1972-07-23 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1109 | | [[Séamus Dwyer]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-15 | data-sort-value="1922" | 1922-12-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Séamus Keely]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-28 | data-sort-value="1974" | 1974-03-20 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1111 | | [[Séamus Mac an Iomaire]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-13 | data-sort-value="1967" | 1967-11-15 | [[Maínis]] |- | style='text-align:right'| 1112 | [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Crowley]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-01 | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | [[Baile an Londraigh]] |- | style='text-align:right'| 1113 | | [[Tadhg Manley]] | data-sort-value="1893" | 1893-04-20 | data-sort-value="1976" | 1976-08-24 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1114 | [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Donnchadha]] | data-sort-value="1874" | 1874-09-04 | data-sort-value="1949" | 1949-09-21 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1115 | | [[Ted Russell]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-01 | data-sort-value="2004" | 2004-11-28 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1116 | | [[Muiris Mac Conghail]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-12 | data-sort-value="2019" | 2019-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1117 | | [[Myrtle Allen]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-13 | data-sort-value="2018" | 2018-06-13 | ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1118 | | [[Máire Mac Néill]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-07 | data-sort-value="1987" | 1987-05-15 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1119 | [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Chinnéide]] | data-sort-value="1879" | 1879-01-17 | data-sort-value="1967" | 1967-05-25 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1120 | [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]] | [[Máire Nic Shiubhlaigh]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-05 | data-sort-value="1958" | 1958-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1121 | | [[Ned Brennan]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-01 | data-sort-value="1988" | 1988-09-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1122 | | [[Niall Ó Dónaill]] | data-sort-value="1908" | 1908-08-27 | data-sort-value="1995" | 1995-02-10 | [[Loch an Iúir]] |- | style='text-align:right'| 1123 | | [[Patrick Egan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1960" | 1960-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1124 | | [[Michael Kilroy]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-14 | data-sort-value="1962" | 1962-12-23 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1125 | | [[Arthur Cox (dlíodóir)|Arthur Cox]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-25 | data-sort-value="1965" | 1965-06-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1126 | | [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-01 | data-sort-value="1965" | 1965-02-14 | [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]] |- | style='text-align:right'| 1127 | [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]] | [[Paul Galligan]] | data-sort-value="1888" | 1888-06-20 | data-sort-value="1966" | 1966-12-14 | [[Carraig Álainn]] |- | style='text-align:right'| 1128 | | [[John Butler]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | [[Béal na Molt]] |- | style='text-align:right'| 1129 | | [[Gerrard McGowan]] | | data-sort-value="1971" | 1971-08-17 | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1130 | | [[Ernest Benson]] | data-sort-value="1898" | 1898-10-05 | data-sort-value="1975" | 1975-03-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1131 | [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]] | [[Rosie Hackett]] | data-sort-value="1893" | 1893-07-25<br/>1883 | data-sort-value="1976" | 1976-05-04<br/>1976-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1132 | [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]] | [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-14 | data-sort-value="1976" | 1976-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1133 | [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]] | [[Martin Corry]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-12 | data-sort-value="1979" | 1979-02-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1134 | | [[James Gallagher]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-20 | data-sort-value="1983" | 1983-03-11 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1135 | [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]] | [[Jack Murphy]] | data-sort-value="1920" | 1920 | data-sort-value="1984" | 1984-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1136 | | [[Eugene Gilhawley]] | data-sort-value="1910" | 1910-04-14 | data-sort-value="1987" | 1987-05-03 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1137 | | [[Henry Johnston]] | data-sort-value="1908" | 1908-11-11 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1138 | | [[Des Foley]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-12 | data-sort-value="1995" | 1995-02-05 | [[Cionn Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Jack McQuillan]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-30 | data-sort-value="1998" | 1998-03-08 | [[Béal Átha Feorainne]] |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Michael O'Halloran]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-20 | data-sort-value="1999" | 1999-11-29 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1141 | | [[Joe Sheridan]] | data-sort-value="1914" | 1914-11-27 | data-sort-value="2000" | 2000-09-30 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Bernard Markey]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-07 | data-sort-value="2003" | 2003-07-23 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1143 | | [[John Conlan (Muineachán)|John Conlan]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-21 | data-sort-value="2004" | 2004-12-03 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1144 | | [[William O'Donnell]] | | data-sort-value="1947" | 1947-02-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1145 | [[Íomhá:GILBERT(1896) p165 WILLIAM CONYNGHAM PLUNKET.jpg|center|128px]] | [[William Plunket, an 4ú Barún Pluincéad]] | data-sort-value="1828" | 1828-08-26 | data-sort-value="1897" | 1897-04-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1146 | | [[William Redmond]] | data-sort-value="1886" | 1886-10-16 | data-sort-value="1932" | 1932-04-17 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1147 | | [[William Sears]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1929" | 1929-03-23 | [[An Éill]] |- | style='text-align:right'| 1148 | [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]] | [[William Stockley]] | data-sort-value="1859" | 1859-06-29 | data-sort-value="1943" | 1943-07-22 | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1149 | [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]] | data-sort-value="1861" | 1861-04-15 | data-sort-value="1917" | 1917-06-07 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1150 | | [[Éamon Rooney]] | | data-sort-value="1993" | 1993-11-09 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1151 | | [[Éamonn Mac Thomáis]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2002" | 2002-08-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]] | [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]] | data-sort-value="1606" | 1606 | data-sort-value="1649" | 1649-03-09 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1153 | | [[Terry Brennan]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-24 | data-sort-value="2020" | 2020-06-19 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Thaddeus Lynch]] | data-sort-value="1901" | 1901 | data-sort-value="1966" | 1966-10-25 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1155 | [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Coinnialláin]] | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1854" | 1854 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 1156 | [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]] | [[Thomas Bracken]] | data-sort-value="1843" | 1843-12-21 | data-sort-value="1898" | 1898-02-16 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 1157 | | [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]] | data-sort-value="1908" | 1908-06-10 | data-sort-value="1951" | 1951-11-20 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 1158 | [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]] | [[Tomás Dáibhis]] | data-sort-value="1814" | 1814-10-14 | data-sort-value="1845" | 1845-09-16 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1159 | | [[Thomas Dunne]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-10 | data-sort-value="1990" | 1990-08-03 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]] | [[Thomas F. O'Higgins]] | data-sort-value="1890" | 1890-04-08 | data-sort-value="1953" | 1953-11-01 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 1161 | | [[Thomas Falvey]] | data-sort-value="1880" | 1880-08-07 | data-sort-value="1941" | 1941-02-17 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1162 | | [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]] | data-sort-value="1893" | 1893-10-11 | data-sort-value="1932" | 1932-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1163 | | [[Thomas Harris]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="1974" | 1974-02-18 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1164 | | [[Thomas Hennessy]] | data-sort-value="1871" | 1871 | data-sort-value="1936" | 1936-01-02 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1165 | [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]] | [[Thomas Hunter]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1932" | 1932-03-11 | [[Baile Chaisleáin an Róistigh]] |- | style='text-align:right'| 1166 | | [[Thomas Hussey]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-25 | data-sort-value="2024" | 2024-01-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1167 | [[Íomhá:Alderman Kelly.jpg|center|128px]] | [[Thomas Kelly]] | data-sort-value="1868" | 1868-09-13 | data-sort-value="1942" | 1942-04-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1168 | [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]] | [[Edith Anne Stoney]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-06 | data-sort-value="1938" | 1938-06-25 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 1169 | | [[Joseph Cooper Walker]] | data-sort-value="1761" | 1761 | data-sort-value="1810" | 1810-04-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1170 | [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]] | [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]] | data-sort-value="1792" | 1792 | data-sort-value="1867" | 1867 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1171 | | [[Patrick Leonard]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1944" | 1944-05-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1172 | [[Íomhá:Patrick MacGill, 1936.jpg|center|128px]] | [[Patrick MacGill|Pádraig Mac a' Ghoill]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-24 | data-sort-value="1963" | 1963-11 | [[Na Gleannta]] |- | style='text-align:right'| 1173 | | [[Patrick Malone]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-30 | data-sort-value="1993" | 1993-12-03 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1174 | | [[Patrick McCarvill]] | data-sort-value="1893" | 1893-05-23 | data-sort-value="1955" | 1955-03-16 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1175 | | [[Patrick McGoldrick]] | data-sort-value="1865" | 1865-08-12 | data-sort-value="1939" | 1939-04-26 | ''[[:d:Q6407922|Cúil na gCuirridín]]'' |- | style='text-align:right'| 1176 | | [[Patrick Mooney]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-12 | data-sort-value="1989" | 1989-10-30 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1177 | | [[Patrick Mulvany]] | data-sort-value="1871" | 1871-07-02 | data-sort-value="1951" | 1951-05-16 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1178 | | [[Patrick Murphy]] | data-sort-value="1889" | 1889-05-13 | data-sort-value="1968" | 1968-05-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1179 | | [[Patrick O'Byrne]] | data-sort-value="1870" | 1870-08 | data-sort-value="1944" | 1944-01-20 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Padaí Mhicheáil Airt (The Invincibles)|Pádraig Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1835" | 1835 | data-sort-value="1883" | 1883-12-17 | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 1181 | | [[Patrick O'Driscoll]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-14 | data-sort-value="1949" | 1949-08-08 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1182 | | [[Pádraig Ó Caoimh]] | data-sort-value="1881" | 1881-07-03 | data-sort-value="1973" | 1973-09-20 | ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]'' |- | style='text-align:right'| 1183 | | [[Patrick O'Malley]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-01 | data-sort-value="2021" | 2021-03-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1184 | | [[Patrick O'Reilly (polaiteoir neamhspleách)|Patrick O'Reilly]] | data-sort-value="1893" | 1893-01-09 | data-sort-value="1972" | 1972-04-25 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1185 | | [[Patrick O'Reilly (An Cabhán)|Patrick O'Reilly]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-06 | data-sort-value="1994" | 1994-02-19 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1186 | | [[Patrick Palmer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-13 | data-sort-value="1971" | 1971-03-21 | [[Dún na Séad]] |- | style='text-align:right'| 1187 | | [[Patrick Reynolds (Cumann na nGaedheal)|Patrick Reynolds]] | data-sort-value="1887" | 1887-03-01 | data-sort-value="1932" | 1932-03-14 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1188 | | [[Patrick Rogers]] | data-sort-value="1900" | 1900-02-01 | data-sort-value="1963" | 1963-03-22 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1189 | | [[Patrick Shanahan]] | data-sort-value="1908" | 1908-03-10 | data-sort-value="2000" | 2000-02-01 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1190 | | [[Patrick Shaw]] | data-sort-value="1872" | 1872-02-15 | data-sort-value="1940" | 1940-09-14 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1191 | | [[Patrick Teehan]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-14 | data-sort-value="1985" | 1985-12-25 | [[Tigh Moling]] |- | style='text-align:right'| 1192 | | [[Patrick Tierney]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-24 | data-sort-value="1990" | 1990-09-29 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1193 | | [[Paudge Brennan]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-18 | data-sort-value="1998" | 1998-06-10 | [[Carn an Bhua]] |- | style='text-align:right'| 1194 | [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paul Coghlan]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-01 | data-sort-value="2023" | 2023-06-08 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1195 | | [[Peadar Cowan]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-23 | data-sort-value="1962" | 1962-05-09 | [[Ármhach]] |- | style='text-align:right'| 1196 | | [[Peadar Duignan]] | data-sort-value="1898" | 1898-07-26 | data-sort-value="1955" | 1955-04-13 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1197 | [[Íomhá:Cú Uladh.jpg|center|128px]] | [[Cú Uladh - Peadar Toner Mac Fhionnlaoich|Peadar Toner Mac Fhionnlaoich]] | data-sort-value="1856" | 1856-10-05 | data-sort-value="1942" | 1942-07-01 | ''[[:d:Q65559265|Allt an Iarainn]]'' |- | style='text-align:right'| 1198 | | [[Percy Dockrell]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-27 | data-sort-value="1979" | 1979-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1199 | [[Íomhá:Grubb Howard.jpg|center|128px]] | [[Howard Grubb]] | data-sort-value="1844" | 1844-07-28 | data-sort-value="1931" | 1931-09-16 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[William Bowles]] | data-sort-value="1705" | 1705<br/>1714 | data-sort-value="1780" | 1780-08-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1201 | [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]] | [[John Boyle O'Reilly]] | data-sort-value="1844" | 1844-06-28 | data-sort-value="1890" | 1890-08-10 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1202 | | [[Nicholas Wall]] | data-sort-value="1884" | 1884-08-06 | data-sort-value="1939" | 1939-12-03 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1203 | [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Kent]] | data-sort-value="1867" | 1867-02-02 | data-sort-value="1930" | 1930-11-16 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1204 | | [[Joseph MacDonagh]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-18 | data-sort-value="1922" | 1922-12-25 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 1205 | | [[Thomas Lawlor]] | | data-sort-value="1945" | 1945-10-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1206 | | [[Thomas Meaney]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-11 | data-sort-value="2022" | 2022-12-26 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1207 | [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]] | [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]] | data-sort-value="1871" | 1871-11-30 | data-sort-value="1943" | 1943-06-11 | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1208 | | [[Thomas O'Donoghue]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1958" | 1958-03-15 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1209 | | [[Thomas O'Mahony]] | | data-sort-value="1924" | 1924-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1210 | [[Íomhá:Thomas O'Reilly, 1927.jpg|center|128px]] | [[Thomas O'Reilly (Ciarraí)|Thomas O'Reilly]] | data-sort-value="1875" | 1875-12-17 | data-sort-value="1944" | 1944-10-22 | [[An Coireán]] |- | style='text-align:right'| 1211 | | [[Thomas Powell]] | data-sort-value="1892" | 1892-04-16 | data-sort-value="1971" | 1971-06-20 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1212 | [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]] | data-sort-value="1767" | 1767-11-21 | data-sort-value="1803" | 1803-10-21 | [[Drom Átháin]] |- | style='text-align:right'| 1213 | | [[Thomas Tynan]] | data-sort-value="1859" | 1859 | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 1214 | | [[Timothy Killeen]] | data-sort-value="1923" | 1923-05-10 | data-sort-value="1993" | 1993-03-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1215 | | [[Timothy Linehan]] | data-sort-value="1905" | 1905-08-04 | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1216 | | [[Timothy O'Connor]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-01 | data-sort-value="1986" | 1986-07-21 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1217 | | [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-26 | data-sort-value="1971" | 1971-03-03 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1218 | [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]] | [[Timothy Quill]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-09 | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 1219 | | [[Todd Andrews]] | data-sort-value="1901" | 1901-10-06 | data-sort-value="1985" | 1985-10-11 | [[Tuaisceart Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1220 | | [[Tom Clancy]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-29 | data-sort-value="1990" | 1990-11-07 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1221 | | [[Liam Ó hAonghusa|William Maunsell Hennessy]] | data-sort-value="1829" | 1829 | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Caisleán Ghriaire]] |- | style='text-align:right'| 1222 | [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]] | [[Arthur Hart Guinness]] | data-sort-value="1768" | 1768 | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1223 | | [[Sarah Mary Fitton]] | data-sort-value="1796" | 1796 | data-sort-value="1874" | 1874-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1224 | [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]] | [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]] | data-sort-value="1845" | 1845-01-27 | data-sort-value="1916" | 1916-08-18<br/>1916-08-17 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1225 | | [[Ellen O'Leary]] | data-sort-value="1831" | 1831 | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1226 | | [[Harry Colley]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-21 | data-sort-value="1972" | 1972-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1227 | | [[Jeremiah Ryan]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-30 | data-sort-value="1960" | 1960-03-03 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1228 | | [[Hugh Doherty]] | data-sort-value="1903" | 1903 | data-sort-value="1972" | 1972-10-13 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1229 | | [[Críostóir Ó Floinn]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-18 | data-sort-value="2023" | 2023-10-09 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1230 | | [[Don Cockburn]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-13 | data-sort-value="2017" | 2017-09-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1231 | [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]] | [[Thomas James Mulvany]] | data-sort-value="1779" | 1779 | data-sort-value="1845" | 1845-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1232 | | [[William Haliday]] | data-sort-value="1788" | 1788 | data-sort-value="1812" | 1812 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1233 | | [[Áine Ní Fhoghludha]] | data-sort-value="1880" | 1880-11-10 | data-sort-value="1932" | 1932-04-14 | ''[[:d:Q104319641|An Móta]]'' |- | style='text-align:right'| 1234 | | [[Patrick Ganly]] | data-sort-value="1809" | 1809 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1235 | [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]] | [[Robert Murphy]] | data-sort-value="1806" | 1806 | data-sort-value="1843" | 1843-03-12 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1236 | | [[Vincent Rice]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-21 | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]] | [[Vincent White]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1958" | 1958-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1238 | | [[Walter Furlong]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-01 | data-sort-value="1973" | 1973-12-11 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1239 | | [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]] | data-sort-value="1915" | 1915-05-03 | data-sort-value="1967" | 1967-04-22 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1240 | [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]] | [[Tom Kettle]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-09 | data-sort-value="1916" | 1916-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1241 | | [[Tom Leonard]] | data-sort-value="1924" | 1924-05-30 | data-sort-value="2004" | 2004-03-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1242 | | [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]] | data-sort-value="1894" | 1894-10-14 | data-sort-value="1973" | 1973-12-04 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1243 | | [[Tom Murphy]] | data-sort-value="1935" | 1935-02-23 | data-sort-value="2018" | 2018-05-15 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1244 | | [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]] | data-sort-value="1915" | 1915-08-06 | data-sort-value="1995" | 1995-02-01 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 1245 | | [[Tom Sailí Ó Flaithearta]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="2021" | 2021-04-15 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1246 | | [[Uileog de Búrca]] | data-sort-value="1829" | 1829-12-29 | data-sort-value="1887" | 1887-11-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1247 | | [[Val Mulkerns]] | data-sort-value="1925" | 1925-02-14 | data-sort-value="2018" | 2018-03-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1248 | | [[William Ganly]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1926" | 1926-02-20 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1249 | | [[Edward Hayes]] | data-sort-value="1810" | 1810<br/>1814 | data-sort-value="1870" | 1870-11-12 | [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]] |- | style='text-align:right'| 1250 | [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]] | [[William Henry Gregory]] | data-sort-value="1817" | 1817-07-12<br/>1817-06-13 | data-sort-value="1892" | 1892-03-06 | [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1251 | | [[Fred McDonogh]] | | data-sort-value="1955" | 1955-12-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1252 | | [[Peter J. Ward]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-01 | data-sort-value="1970" | 1970-01-06 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1253 | [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]] | [[Peter Mathews]] | data-sort-value="1951" | 1951-08-07 | data-sort-value="2017" | 2017-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1254 | | [[Peter O'Loghlen]] | data-sort-value="1883" | 1883 | data-sort-value="1971" | 1971-10-25 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1255 | [[Íomhá:Peter De Loughry.jpg|center|128px]] | [[Peter de Loughry]] | data-sort-value="1882" | 1882-04-22 | data-sort-value="1931" | 1931-10-23 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1256 | | [[Phelim Calleary]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-03 | data-sort-value="1974" | 1974-01-04 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1257 | | [[Philip Mahony]] | data-sort-value="1897" | 1897-10-01 | data-sort-value="1972" | 1972-04-20 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1258 | [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]] | [[Philip McGuinness]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-29 | data-sort-value="2010" | 2010-04-19 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1259 | | [[Philip Shanahan]] | data-sort-value="1874" | 1874-10-27 | data-sort-value="1931" | 1931-11-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1260 | | [[Pierce McCan]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-02 | data-sort-value="1919" | 1919-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1261 | | [[Proinsias Mac Aonghusa]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-23 | data-sort-value="2003" | 2003-09-28 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Íomhá:Pádraic Ó Máille, circa 1922.jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Máille]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-23 | data-sort-value="1946" | 1946-01-19 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1263 | | [[Pádraig Tyers]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-20 | data-sort-value="2010" | 2010-02-19 | [[Tuar an Fhíona]] |- | style='text-align:right'| 1264 | | [[Pádraig Ó Fiannachta]] | data-sort-value="1927" | 1927 | data-sort-value="2016" | 2016-07-15 | ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]'' |- | style='text-align:right'| 1265 | | [[Pádraig Ó Siochfhradha]] | data-sort-value="1883" | 1883-03-10 | data-sort-value="1964" | 1964-11-19 | ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]'' |- | style='text-align:right'| 1266 | [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]] | [[Pádraig Ó Snodaigh]] | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1935-05-18 | data-sort-value="2025" | 2025-01-02 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Foighil]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-01 | data-sort-value="2005" | 2005-03-21 | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1268 | | [[Richard Anthony]] | data-sort-value="1875" | 1875-10-20 | data-sort-value="1962" | 1962-01-03 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1269 | [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]] | [[Richard Barrington]] | data-sort-value="1849" | 1849 | data-sort-value="1915" | 1915-09-15 | ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]'' |- | style='text-align:right'| 1270 | | [[Richard Barry]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-04 | data-sort-value="2013" | 2013-04-28 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1271 | | [[Richard Beamish]] | data-sort-value="1862" | 1862-06-16<br/>1861-06-16 | data-sort-value="1938" | 1938-02-23 | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1272 | | [[William Kirby Sullivan]] | data-sort-value="1821" | 1821 | data-sort-value="1890" | 1890 | [[An Druipseach]] |- | style='text-align:right'| 1273 | [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]] | [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]] | | data-sort-value="1126" | 1126 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1274 | | [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]] | | data-sort-value="1142" | 1142 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1275 | | [[Mary Swanzy]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-15 | data-sort-value="1978" | 1978-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1276 | | [[Seosamh Laoide]] | data-sort-value="1865" | 1865-05-24 | data-sort-value="1939" | 1939-09-21 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1277 | | [[Robert Francis Ruttledge]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-11 | data-sort-value="2002" | 2002-01-12 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1278 | | [[Liam Ó Rinn]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-20 | data-sort-value="1943" | 1943-10-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1279 | | [[Máirin de Valéra]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-12 | data-sort-value="1984" | 1984-08-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1280 | | [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]] | data-sort-value="1951" | 1951 | data-sort-value="1982" | 1982-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1281 | | [[Fanny Currey]] | data-sort-value="1848" | 1848-05-30 | data-sort-value="1917" | 1917-03-30 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1282 | [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Richard Corish]] | data-sort-value="1889" | 1889-01-01 | data-sort-value="1945" | 1945-07-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1283 | | [[Richard Curran]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-18 | data-sort-value="1961" | 1961-01-27 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1284 | [[Íomhá:Richard Gogan.jpg|center|128px]] | [[Richard Gogan]] | data-sort-value="1899" | 1899-11-29 | data-sort-value="1982" | 1982-04-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1285 | | [[Risteárd de hAe]] | data-sort-value="1902" | 1902 | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 1286 | | [[Richard O'Connell]] | data-sort-value="1892" | 1892-03-13 | data-sort-value="1964" | 1964-10-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1287 | | [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]] | data-sort-value="1547" | 1547 | data-sort-value="1618" | 1618 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1288 | | [[Richard Stapleton]] | | data-sort-value="1949" | 1949-07-31 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1289 | | [[Richard Walsh]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1957" | 1957-12-04 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1290 | | [[Richard Wilson]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1957" | 1957-02-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1291 | | [[Risteard de Hindeberg]] | data-sort-value="1863" | 1863-09-18 | data-sort-value="1916" | 1916-03-17 | ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]'' |- | style='text-align:right'| 1292 | | [[Robert Anthony Welch]] | data-sort-value="1947" | 1947-11-25 | data-sort-value="2013" | 2013-02-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1293 | | [[Dorothy Blackham]] | data-sort-value="1896" | 1896-03-01 | data-sort-value="1975" | 1975-09-03 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1294 | | [[Neilí Ní Bhriain]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-04 | data-sort-value="1925" | 1925-04-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1295 | | [[Robert Davitt]] | data-sort-value="1899" | 1899-12-12 | data-sort-value="1981" | 1981-09-26 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1296 | | [[Robert Day]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1949" | 1949 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1297 | | [[Roibeard Ó Faracháin]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-24 | data-sort-value="1984" | 1984-12-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1298 | | [[Robert Lahiffe]] | data-sort-value="1911" | 1911 | data-sort-value="1975" | 1975-03-08 | [[Gort Inse Guaire|An Gort]] |- | style='text-align:right'| 1299 | | [[Catherine Isabella Osborne]] | data-sort-value="1818" | 1818-06-30 | data-sort-value="1880" | 1880-06-21 | ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]'' |- | style='text-align:right'| 1300 | | [[Colm Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2017" | 2017 | [[Camas]] |- | style='text-align:right'| 1301 | | [[Seán Ua Cearnaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-13 | data-sort-value="2020" | 2020-10-26 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1302 | | [[Morgan Jageurs]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1932" | 1932-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1303 | | [[Peter Morgan Jaguers]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1932" | 1932 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1304 | | [[Seán Ó Lúing]] | data-sort-value="1917" | 1917-05-16 | data-sort-value="2000" | 2000-02-10 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1305 | | [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]] | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2012" | 2012 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1306 | | [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-09 | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 1307 | | [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1939" | 1939-08-20 | ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 1308 | | [[Seánie O'Brien]] | data-sort-value="1919" | 1919-08-23 | data-sort-value="1988" | 1988 | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1309 | | [[Máire Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1884" | 1884-02-02 | data-sort-value="1914" | 1914-07-14 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 1310 | | [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]] | data-sort-value="1853" | 1853-09-20 | data-sort-value="1940" | 1940-03-07 | ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1311 | | [[Moyra Barry]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1312 | | [[Ruth Brandt]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-22 | data-sort-value="1989" | 1989-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1313 | | [[Kathleen Watkins]] | data-sort-value="1934" | 1934-10-17 | data-sort-value="2024" | 2024-11-07 | [[Teach Sagard]] |- | style='text-align:right'| 1314 | | [[Donncha Ó Céileachair]] | data-sort-value="1918" | 1918 | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1315 | | [[Mary Elmes]] | data-sort-value="1908" | 1908-05-05 | data-sort-value="2002" | 2002-03-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1316 | [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]] | data-sort-value="1915" | 1915-03-26 | data-sort-value="1998" | 1998-07-26 | [[Cill Ghallagáin]] |- | style='text-align:right'| 1317 | | [[Robert Rowlette]] | data-sort-value="1873" | 1873-10-16 | data-sort-value="1944" | 1944-10-13 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1318 | | [[Robert Ryan]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1952" | 1952-04-23 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1319 | | [[Roger Sweetman]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-18 | data-sort-value="1954" | 1954-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1320 | | [[Eoghan Ó Siadhail]] | data-sort-value="1584" | 1584 | data-sort-value="1650" | 1650-06-21 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1321 | | [[Stephen Spring Rice (1814–1865)]] | data-sort-value="1814" | 1814-08-31 | data-sort-value="1865" | 1865-05-09 | ''[[:d:Q16931404|Mount Trenchard House]]'' |- | style='text-align:right'| 1322 | | [[Julia Grenan]] | data-sort-value="1883" | 1883-07-02 | data-sort-value="1972" | 1972-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1323 | | [[James White]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-02 | data-sort-value="2014" | 2014-09-02 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1324 | | [[Tony Scannell]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-14 | data-sort-value="2020" | 2020-05-26 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1325 | | [[Jim Fahy]] | data-sort-value="1946" | 1946 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1326 | | [[Domhnall Caomhánach]] | data-sort-value="1140" | 1140 | data-sort-value="1175" | 1175 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1327 | | [[Nicolás Bhailís]] | data-sort-value="1548" | 1548 | data-sort-value="1585" | 1585-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1328 | | [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]] | | data-sort-value="862" | 862 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1329 | | [[Rós Ní Mhaonaigh]] | data-sort-value="1740" | 1740 | data-sort-value="1798" | 1798 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1330 | | [[Caitlín Ní Thoirbheird]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-05 | data-sort-value="1969" | 1969-07-24 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 1331 | | [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]] | data-sort-value="1702" | 1702 | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1332 | | [[Mary Georgina Barton]] | data-sort-value="1861" | 1861-04-03 | data-sort-value="1949" | 1949-11-08 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1333 | | [[Donncha Ó Cróinín]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-08 | data-sort-value="1990" | 1990-06-05 | [[Baile Mhic Íre]] |- | style='text-align:right'| 1334 | | [[Vicky Phelan]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-28 | data-sort-value="2022" | 2022-11-14 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1335 | [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Meg Connery]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1956" | 1956-12 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 1336 | | [[Vincent Barry]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1337 | [[Íomhá:N McBride 1900.jpg|center|128px]] | [[Niall Mac Giolla Bhrighde]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q104349864|Faiche Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 1338 | | [[Michael O'Higgins]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-01 | data-sort-value="2005" | 2005-03-09 | [[Teach Srafáin]] |- | style='text-align:right'| 1339 | | [[Brigid Hogan-O'Higgins]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-10 | data-sort-value="2022" | 2022-11-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1340 | [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]] | [[Billy Lawless]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-04 | data-sort-value="2024" | 2024-11-08 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1341 | | [[Thomas de Vere Coneys]] | data-sort-value="1804" | 1804 | data-sort-value="1851" | 1851-12-28 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1342 | | [[Séamas Ó Dubhghaill]] | data-sort-value="1855" | 1855-07-25 | data-sort-value="1929" | 1929-05-30 | ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1343 | | [[Seosamh Ó Tórna]] | data-sort-value="1888" | 1888-08-02 | data-sort-value="1967" | 1967-04-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1344 | | [[Peadar Bairéad]] | | data-sort-value="2019" | 2019 | [[Iorras]] |- | style='text-align:right'| 1345 | | [[Siobhán Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-31 | data-sort-value="2013" | 2013-05-21 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1346 | | [[Moya Llewelyn Davies]] | data-sort-value="1881" | 1881-03-25 | data-sort-value="1943" | 1943-09-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1347 | [[Íomhá:Edward King-Tenison ca 1850-1853.jpg|center|128px]] | [[Edward King-Tenison]] | data-sort-value="1805" | 1805-01-21 | data-sort-value="1878" | 1878-06-19 | ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1348 | | [[Patrick Smyth]] | data-sort-value="1824" | 1824 | data-sort-value="1865" | 1865-10-14 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1349 | | [[Thomas Wall]] | data-sort-value="1906" | 1906-07-04 | data-sort-value="1985" | 1985-08-20 | ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]'' |- | style='text-align:right'| 1350 | | [[Clíodna Cussen]] | data-sort-value="1932" | 1932-09-18 | data-sort-value="2022" | 2022-08-02 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1351 | | [[Peadar Lamb]] | data-sort-value="1930" | 1930 | data-sort-value="2017" | 2017-09-01 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1352 | | [[Charles Dawson]] | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1917" | 1917 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1353 | | [[Nancy Corrigan]] | data-sort-value="1912" | 1912-06-21 | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Acaill]] |- | style='text-align:right'| 1354 | | [[Jemma Redmond]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-16 | data-sort-value="2016" | 2016-08-16 | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1355 | | [[Margaret Dobbs]] | data-sort-value="1871" | 1871-11-19 | data-sort-value="1962" | 1962-01-02 | [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]] | [[Sheila Tinney]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-15 | data-sort-value="2010" | 2010-03-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1357 | | [[Austin Carroll]] | data-sort-value="1835" | 1835<br/>1835-02-23 | data-sort-value="1909" | 1909<br/>1909-11-29 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1358 | | [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="2017" | 2017-09-09 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 1359 | | [[Teresa Mullen]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-27 | data-sort-value="1989" | 1989-08-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1360 | | [[Liam Budhlaeir]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-28 | data-sort-value="1995" | 1995-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1361 | | [[Eileen O'Faoláin]] | data-sort-value="1900" | 1900-06-10 | data-sort-value="1988" | 1988-09-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1362 | | [[Séamus Ó Caoimh|James George O'Keeffe]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-21 | data-sort-value="1937" | 1937-12-06 | ''[[:d:Q104304440|Baile an Tobair]]'' |- | style='text-align:right'| 1363 | | [[Mabel Sharman Crawford]] | data-sort-value="1820" | 1820-06-03 | data-sort-value="1912" | 1912-02-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1364 | | [[Liam Prút]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2023" | 2023-09-30 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1365 | | [[Seosamh Ó Guairim]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-12 | data-sort-value="2017" | 2017-03-06 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 1366 | | [[Pádraigín Haicéad]] | data-sort-value="1604" | 1604 | data-sort-value="1654" | 1654-11 | ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]'' |- | style='text-align:right'| 1367 | | [[Róise Mhic Ghrianna]] | data-sort-value="1879" | 1879-03-13 | data-sort-value="1964" | 1964-04-06 | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1368 | | [[Seán Ó hÉalaí]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-27 | data-sort-value="2017" | 2017-12-11 | ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]'' |- | style='text-align:right'| 1369 | | [[Aogán Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2025" | 2025-05-26 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 1370 | | [[Seán Ó Tuairisg]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-01 | data-sort-value="2023" | 2023-04-19 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1371 | | [[Caitlín Ní Mhaolchróin]] | data-sort-value="1895" | 1895-11-22 | data-sort-value="1973" | 1973-06-13 | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 1372 | | [[Nóra Ághas]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-15 | data-sort-value="1970" | 1970-01-20 | ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]'' |- | style='text-align:right'| 1373 | | [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]] | data-sort-value="1869" | 1869 | data-sort-value="1949" | 1949-07-17 | ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 1374 | | [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1910" | 1910 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1375 | | [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-30 | data-sort-value="1996" | 1996-12-12 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1376 | | [[Máirín Ní Mhuiríosa]] | data-sort-value="1906" | 1906-09-05 | data-sort-value="1982" | 1982-08-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1377 | [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]] | [[Eibhlín Nic Niocaill]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-22 | data-sort-value="1909" | 1909-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1378 | | [[Bríd Ní Ghiolláin]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-15 | data-sort-value="2003" | 2003-12-31 | ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]'' |- | style='text-align:right'| 1379 | | [[Diarmaid Ó Muirithe]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-11 | data-sort-value="2014" | 2014-07-11 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 1380 | | [[Edith Young]] | data-sort-value="1882" | 1882-09-10 | data-sort-value="1974" | 1974-02-10 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1381 | | [[Biddy White Lennon]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2017" | 2017-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1382 | | [[Robert William Alexander]] | data-sort-value="1905" | 1905-11-21 | data-sort-value="1979" | 1979-12-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1383 | | [[Keelin Shanley]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-24 | data-sort-value="2020" | 2020-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1384 | | [[Domhnaill Ó Bearáin]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-28 | data-sort-value="2018" | 2018-01-03 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 1385 | | [[Cecilia Margaret Nairn]] | data-sort-value="1791" | 1791 | data-sort-value="1857" | 1857-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1386 | | [[Victoria Coffey]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-16 | data-sort-value="1999" | 1999-06-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1387 | [[Íomhá:Charlotte Blake Thornley Stoker (1818-1901) writer, activist, and mother of Bram Stoker.png|center|128px]] | [[Charlotte Stoker]] | data-sort-value="1818" | 1818 | data-sort-value="1901" | 1901-03-15 | [[Béal Átha Seanaidh]] |- | style='text-align:right'| 1388 | | [[Nan Ghriallais]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-02 | data-sort-value="2018" | 2018-11-19 | [[Muiceanach idir Dhá Sháile]] |- | style='text-align:right'| 1389 | | [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Seán Ó Sé]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-16 | data-sort-value="2026" | 2026-01-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1390 | | [[Flann Ó Riain]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-18 | data-sort-value="2008" | 2008-12-06 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1391 | | [[Molly Bracken]] | data-sort-value="1908" | 1908-02-03 | data-sort-value="1991" | 1991-11-19 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1392 | | [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-29 | data-sort-value="2016" | 2016-09-19 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 1393 | | [[Aodhán Madden]] | data-sort-value="1947" | 1947 | data-sort-value="2015" | 2015 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1394 | [[Íomhá:Kathleen Napoli McKenna.png|center|128px]] | [[Caitlín Ní Chionnaith]] | data-sort-value="1897" | 1897-09-09 | data-sort-value="1988" | 1988-03-22 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 1395 | | [[Paddy McMahon]] | data-sort-value="1933" | 1933 | data-sort-value="2019" | 2019 | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 1396 | | [[Seán Garvey]] | data-sort-value="1952" | 1952 | data-sort-value="2022" | 2022-05-06 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1397 | [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]] | data-sort-value="1615" | 1615 | data-sort-value="1686" | 1686 | [[Cluain idir Dhá Lá]] |- | style='text-align:right'| 1398 | | [[Oonah Keogh]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-02 | data-sort-value="1989" | 1989-07-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1399 | | [[Seán Pléimeann]] | data-sort-value="1814" | 1814 | data-sort-value="1896" | 1896-01-28 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1400 | | [[Risteárd Ó Glaisne]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-02 | data-sort-value="2003" | 2003-11-06 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1401 | | [[Charlotte Dease]] | data-sort-value="1873" | 1873-07-20 | data-sort-value="1953" | 1953-05-05 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 1402 | | [[Cáit Feiritéar]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-01 | data-sort-value="2005" | 2005-06-08 | ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]'' |- | style='text-align:right'| 1403 | | [[Nessa Ní Shéaghdha]] | data-sort-value="1916" | 1916-03-14 | data-sort-value="1993" | 1993-04-11 | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1404 | | [[Séamus Ó hUltacháin]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2023" | 2023-09-19 | ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 1405 | | [[Diarmuid Breathnach]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-05 | data-sort-value="2023" | 2023-11-13 | ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]'' |- | style='text-align:right'| 1406 | | [[James Murnaghan]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1407 | [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]] | [[Maud Joynt]] | data-sort-value="1868" | 1868-03-07 | data-sort-value="1940" | 1940-07-24 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1408 | | [[Margaret Grey Porter]] | | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1409 | | [[Annraoi Ó Liatháin]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="1981" | 1981-07-27 | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1410 | | [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-21 | data-sort-value="1944" | 1944-04-03 | ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]'' |- | style='text-align:right'| 1411 | | [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]] | data-sort-value="1903" | 1903-01-21 | data-sort-value="1974" | 1974-02-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1412 | | [[Maureen Sweeney]] | data-sort-value="1923" | 1923-06-03 | data-sort-value="2023" | 2023-12-17 | ''[[:d:Q56274057|Knockanure]]'' |- | style='text-align:right'| 1413 | | [[John William Seoighe]] | data-sort-value="1919" | 1919 | data-sort-value="2015" | 2015 | ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]'' |- | style='text-align:right'| 1414 | | [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2005" | 2005 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1415 | | [[Máire an Ghabha]] | data-sort-value="1905" | 1905-03-18 | data-sort-value="1999" | 1999 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1416 | | [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-22 | data-sort-value="2013" | 2013-03-23 | ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 1417 | | [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]] | data-sort-value="1918" | 1918-04 | data-sort-value="2001" | 2001-04 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1418 | | [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-15 | data-sort-value="2013" | 2013-11-12 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1419 | | [[Tom Phaddy Mac Diarmada]] | data-sort-value="1909" | 1909-03-02 | data-sort-value="2001" | 2001-04-02 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1420 | | [[Johnny Báille]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | data-sort-value="2004" | 2004-09-26 | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 1421 | | [[Tess Uí Chonghaile]] | | data-sort-value="2005" | 2005-03-08 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 1422 | | [[Meáirt Churraoin]] | data-sort-value="1913" | 1913-12-12 | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 1423 | | [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-13 | data-sort-value="2025" | 2025-01-03 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 1424 | | [[Domhnall Mac Síthigh]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-21 | data-sort-value="2017" | 2017-06-09 | ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]'' |- | style='text-align:right'| 1425 | | [[Pat Cheoinín]] | data-sort-value="1915" | 1915 | data-sort-value="2008" | 2008 | [[Fínis]] |- | style='text-align:right'| 1426 | | [[Feistí Ó Conluain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="2001" | 2001-06-04 | ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]'' |- | style='text-align:right'| 1427 | | [[Máire Nic Dhonnchadha]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="2020" | 2020-12-01 | ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 1428 | | [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2012" | 2012-01-26 | [[Inis Mhic Cionaith]] |- | style='text-align:right'| 1429 | | [[Bina McLoughlin]] | data-sort-value="1929" | 1929 | data-sort-value="2001" | 2001-02-16 | ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]'' |- | style='text-align:right'| 1430 | | [[Domhnall Ó Baoighill]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-25 | data-sort-value="1948" | 1948-05-30 | [[Croithlí]] |- | style='text-align:right'| 1431 | | [[Sailí Ní Anluain]] | data-sort-value="1830" | 1830s | data-sort-value="1896" | 1896-12-28 | ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]'' |- | style='text-align:right'| 1432 | [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]] | [[James O'Donnell]] | data-sort-value="1828" | 1828 | data-sort-value="1897" | 1897-10-17 | ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1433 | | [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1903" | 1903 | data-sort-value="1961" | 1961-04-11 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1434 | | [[Seán Ó Morónaigh]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2023" | 2023-04-24 | [[Úlla]] |- | style='text-align:right'| 1435 | | [[Séamus Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-01 | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | [[Ard na Caithne]] |- | style='text-align:right'| 1436 | | [[Joe Mulholland]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2026" | 2026-01-31 | [[Bealach Féich]] |- | style='text-align:right'| 1437 | | [[Peadar Ó Treasaigh]] | | data-sort-value="2026" | 2026-02-28 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1438 | | [[Patrick M. Foley|Patrick Foley]] | | data-sort-value="1931" | 1931-08-22 | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 1439 | | [[Lily O’Brennan]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-20 | data-sort-value="1948" | 1948-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1440 | | [[Eleanor Knott]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-18 | data-sort-value="1975" | 1975-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1441 | | [[Patrick Hourigan]] | data-sort-value="1934" | 1934 | data-sort-value="2022" | 2022-05-07 | [[Maigh Rua]] |- | style='text-align:right'| 1442 | [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] | [[James Joyce]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-02 | data-sort-value="1941" | 1941-01-13 | [[Ráth Garbh]] |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lonsdale]] | data-sort-value="1903" | 1903-01-28 | data-sort-value="1971" | 1971-04-01 | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1444 | [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]] | [[William Rowan Hamilton]] | data-sort-value="1805" | 1805-08-04 | data-sort-value="1865" | 1865-09-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1445 | [[Íomhá:Kay McNulty Mauchly Antonelli.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Antonelli]] | data-sort-value="1921" | 1921-02-12 | data-sort-value="2006" | 2006-04-20 | [[An Craoslach]] |- | style='text-align:right'| 1446 | [[Íomhá:George Bernard Shaw.jpg|center|128px]] | [[George Bernard Shaw]] | data-sort-value="1856" | 1856-07-26 | data-sort-value="1950" | 1950-11-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1447 | [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]] | [[Francis Beaufort]] | data-sort-value="1774" | 1774-05-27<br/>1774-05-07 | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1448 | [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | data-sort-value="2018" | 2018-11-07 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1449 | | [[Seán Ó Céirín]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-19 | data-sort-value="2001" | 2001-08-21 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1450 | [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] | [[Oscar Wilde]] | data-sort-value="1854" | 1854-10-16 | data-sort-value="1900" | 1900-11-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1451 | [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]] | [[Bram Stoker]] | data-sort-value="1847" | 1847-11-08 | data-sort-value="1912" | 1912-04-20 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1452 | [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Samuel Beckett]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-13 | data-sort-value="1989" | 1989-12-22 | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1453 | [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]] | [[W. B. Yeats]] | data-sort-value="1865" | 1865-06-13 | data-sort-value="1939" | 1939-01-28 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1454 | [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Swift]] | data-sort-value="1667" | 1667-11-30 | data-sort-value="1745" | 1745-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1455 | [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]] | [[Robert Boyle]] | data-sort-value="1627" | 1627-01-25 | data-sort-value="1691" | 1691-12-31 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1456 | | [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]] | data-sort-value="1896" | 1896-02-11 | data-sort-value="1961" | 1961-09-08 | ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]'' |- | style='text-align:right'| 1457 | | [[Minnie Cormack]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1919" | 1919<br/>1920 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 1458 | | [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="1992" | 1992-12-26 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1459 | | [[Aindrias Ó Baoighill]] | data-sort-value="1888" | 1888-04-07 | data-sort-value="1972" | 1972-03-17 | ''[[:d:Q104348790|Maol na Mine Beag]]'' |- | style='text-align:right'| 1460 | | [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]] | data-sort-value="1918" | 1918-07-31 | data-sort-value="1998" | 1998-01-26 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 1461 | | [[Séamus Ó Creag]] | data-sort-value="1861" | 1861<br/>1863 | data-sort-value="1934" | 1934-09-15 | ''[[:d:Q104348893|Droim na Saileach]]'' |- | style='text-align:right'| 1462 | | [[Conleth Ellis]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="1988" | 1988-05-10 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1463 | [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]] | [[Anne Enright]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1464 | [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roddy Doyle]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1465 | [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona Shaw]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-10 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1466 | [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]] | [[James O'Shea]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1467 | [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Pierce Brosnan]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1468 | [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Stephen Ireland]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1469 | [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Ned O'Sullivan]] | data-sort-value="1950" | 1950-11-25 | | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1470 | [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]] | [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-12 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1471 | [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]] | [[Joey O'Brien]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1472 | [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colin Farrell]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | | ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]'' |- | style='text-align:right'| 1473 | [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robbie Keane]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-08 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1474 | [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]] | [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1475 | [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]] | [[Máire Mhic Róibín]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-21 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1476 | [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]] | [[Roy Keane]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]] | [[Damien Duff]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-02 | | [[Baile Baodáin]] |- | style='text-align:right'| 1479 | [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]] | [[Cillian Murphy]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 1480 | [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]] | [[Mark Dearey]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-19 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1481 | [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]] | [[Brendan Gleeson]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1482 | [[Íomhá:Evanna Lynch Comic Con Cape Town 2026 02.jpg|center|128px]] | [[Evanna Lynch]] | data-sort-value="1991" | 1991-08-16 | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 1483 | [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]] | [[Eoin Colfer]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-14 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1484 | [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Rhys Meyers]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1485 | [[Íomhá:Shay Given 2021.png|center|128px]] | [[Shay Given]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-20 | | [[Leifear]] |- | style='text-align:right'| 1486 | [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]] | [[Bob Geldof]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-05 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1487 | [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]] | [[Sheamus]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1488 | [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]] | [[Cecelia Ahern]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1489 | [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]] | [[Niamh Kavanagh]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1490 | [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]] | [[Eimear Quinn]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1491 | [[Íomhá:Sarah Bolger at DIFF 2026.jpg|center|128px]] | [[Sarah Bolger]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1492 | [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]] | [[Sharon Corr]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-24 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1493 | [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]] | [[Elaine Cassidy]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | | [[Cill Chomhghaill]] |- | style='text-align:right'| 1494 | [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Sonia O'Sullivan]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-28 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1495 | [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fionnula Flanagan]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1496 | | [[Michelle Smith]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-16 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 1497 | [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]] | [[Steve Finnan]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-24 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1498 | [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Richard Dunne]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1499 | [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]] | [[Naoise Ó Muirí]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-15 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1500 | [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]] | [[Samantha Mumba]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1501 | [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]] | [[Christy Moore]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1502 | [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kerry Condon]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1503 | [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]] | [[Marian Keyes]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-10 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1504 | [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]] | [[Imelda May]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1505 | [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]] | [[Alison Doody]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1506 | [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie Taylor]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-02 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1507 | [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]] | [[Mary Black]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-23<br/>1955-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1508 | [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]] | [[John Lyons]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1509 | [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]] | [[Andrea Corr]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1510 | [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]] | [[Éamon Ó Cuív]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1511 | [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEochaidh]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-08 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1512 | [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Claire Keegan]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1513 | [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]] | [[Sunniva]] | data-sort-value="901" | 10th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1514 | [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Doyle]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-18 | | [[Maigh Arnaí]] |- | style='text-align:right'| 1515 | [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Byrne]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1516 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]] | [[Shane Long]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-22 | | [[Gort na hUamha]] |- | style='text-align:right'| 1517 | [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]] | [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-30 | | [[Na Solláin]] |- | style='text-align:right'| 1518 | [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]] | [[John O'Shea]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-30 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1519 | [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1520 | [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ronan Keating]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1521 | [[Íomhá:Damien Rice 5.jpg|center|128px]] | [[Damien Rice]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1522 | [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Brian McFadden]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1523 | [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]] | [[John Banville]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Meaney]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1525 | [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]] | [[Stephen Hunt]] | data-sort-value="1981" | 1981-08-01 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1526 | [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] | [[Robert Sheehan]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-07 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1527 | [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Glenn Whelan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1528 | [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]] | [[Keith Andrews]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1529 | [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]] | [[Steve Staunton]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1530 | [[Íomhá:Nair Tiknizyan, Seamus Coleman, Festy Ebosele YantsImages - Asatur Yesayants 668 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Coleman]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-11 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1531 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Paul McShane]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-06 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1532 | [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denis Irwin]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-31 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1533 | [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]] | [[Nicky Byrne]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1534 | [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kelly]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1535 | [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Quinn]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1536 | [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]] | [[Ken Doherty]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1537 | [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]] | [[Catherine Day]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1538 | [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]] | [[Darren Shan]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-03<br/>1972-07-02 | | [[Londain]]<br/>[[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1539 | [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1540 | [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]] | [[Liam Brady]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1541 | [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]] | [[Stephen Roche]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-28 | | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 1542 | [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]] | [[Aidan Gillen]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1543 | | [[Frank McGuinness]] | data-sort-value="1953" | 1953-07-29 | | [[Bun Cranncha]] |- | style='text-align:right'| 1544 | [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]] | [[Darren O'Dea]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1545 | | [[Packie Bonner]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-24 | | [[Ailt an Chorráin]] |- | style='text-align:right'| 1546 | [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-19 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1547 | [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Boyne]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1548 | | [[Máirtín Mac Cumascaigh]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-09 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1549 | | [[Dan Neville]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-08 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1550 | [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Liam Twomey]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-03 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1551 | [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cuffe]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-03 | | [[Seanchill]] |- | style='text-align:right'| 1552 | [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]] | [[Bernard Durkan]] | data-sort-value="1945" | 1945-03-26 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 1553 | [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]] | [[Denis Naughten]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-23 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1554 | [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Harrington]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1555 | [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]] | [[Dylan Moran]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-03 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1556 | [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hand]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1557 | [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Anthony Lawlor]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-13 | | [[Baile Eoin]] |- | style='text-align:right'| 1558 | | [[Gary Deegan]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1559 | [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]] | [[Tommy Bowe]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-22 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1560 | [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Brádaigh]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-16 | | ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]'' |- | style='text-align:right'| 1561 | [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Marian Harkin]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-26 | | [[Baile an Tóchair]] |- | style='text-align:right'| 1562 | [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]] | [[Maria Doyle Kennedy]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-25 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1563 | [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]] | [[Déirdre de Búrca]] | data-sort-value="1963" | 1963-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1564 | [[Íomhá:Angela Farrell PBS 1971.jpg|center|128px]] | [[Angela Farrell]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1565 | [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]] | [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1566 | [[Íomhá:Mary Coughlan.jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Chochláinn]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-28 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1567 | [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-06 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1568 | [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Gerry Collins]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-16 | | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 1569 | | [[Kirsten Sheridan]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1570 | [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]] | [[Rob Kearney]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1571 | [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]] | [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1572 | [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]] | [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-13 | | [[An Port Rua]] |- | style='text-align:right'| 1573 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]] | [[David Forde]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-20 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1574 | [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]] | [[Domhnall Gleeson]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1575 | [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1576 | [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Smith]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-01 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1577 | [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]] | [[Róisín Murphy]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-05 | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 1578 | [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]] | [[Mary Lou McDonald]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1579 | | [[Doireann Ní Bhriain]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1580 | | [[Dawn Martin]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-28 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1581 | [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]] | [[Mary White]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-24 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1582 | | [[Marina Carr]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-17 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1583 | [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]] | [[Siobhan Fahey]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1584 | [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]] | [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-11 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1585 | [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]] | [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-13 | | [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]] |- | style='text-align:right'| 1586 | [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Ainifín]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1587 | [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]] | [[Andy Reid]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1588 | [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]] | [[Colm Tóibín]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1589 | [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]] | [[Keith Fahey]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1590 | [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]] | [[Batt O'Keeffe]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-02 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1591 | [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]] | [[Phil Prendergast]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-20 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1592 | | [[Ruth Bradley]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1593 | [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kenny]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1594 | [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Cillian Sheridan]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-23 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 1595 | | [[Yvonne McGuinness]] | data-sort-value="1972" | 1972-10-12 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1596 | [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]] | [[Mary Kennedy]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1597 | [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Nessa Childers]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1598 | [[Íomhá:Martin hayes.jpg|center|128px]] | [[Martin Hayes]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-13 | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1599 | [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]] | [[Alan Shatter]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1600 | [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]] | [[Anthony Stokes]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1601 | | [[Avril Doyle]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1602 | [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]] | [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-01 | | [[Cromadh]] |- | style='text-align:right'| 1603 | [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Byrne]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-26 | | [[An Cloigín Gorm]] |- | style='text-align:right'| 1604 | [[Íomhá:Dervla Kirwan at the BAFTA's in 2009.jpg|center|128px]] | [[Dervla Kirwan]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-24<br/>1971-10-23 | | [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]] |- | style='text-align:right'| 1605 | [[Íomhá:1718637040285 20190604 KELLEHER Billy IE 14.jpg|center|128px]] | [[Billy Kelleher]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1606 | [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]] | [[Jimmy Deenihan]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-11 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 1607 | [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]] | [[Pat Breen]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1608 | [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-18<br/>1949-06-18 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1609 | | [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-07 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1610 | [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]] | [[Donal MacIntyre]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1611 | [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-20 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1612 | [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]] | [[Kian Egan]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1613 | [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]] | [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1614 | [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael P. Kitt]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1615 | [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]] | [[Louis Walsh]] | data-sort-value="1952" | 1952-08-05 | | [[Coillte Mach]] |- | style='text-align:right'| 1616 | [[Íomhá:Altan - Mardis de Plouescat 2013 05.JPG|center|128px]] | [[Mairéad Ní Mhaonaigh]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-26 | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 1617 | | [[Conor McPherson]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1618 | [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Coghlan]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-21 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1619 | [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]] | [[Ruby Walsh]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-14 | | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 1620 | | [[Éamann Ó Braonáin]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1621 | [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]] | [[Shane Filan]] | data-sort-value="1979" | 1979-07-05 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1622 | [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Horan]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1623 | [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]] | [[Jack Gleeson]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1624 | | [[Paddy Reilly]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1625 | [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]] | [[Larry Mullen]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1626 | [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]] | [[Bono]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1627 | | [[Brian Kerr]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-03<br/>1953-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1628 | | [[Gráinne Seoige]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-05 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1629 | | [[Billy Roche]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-11 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1630 | [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]] | [[Brian O'Driscoll]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1631 | [[Íomhá:Brian Ó Domhnaill.jpg|center|128px]] | [[Brian Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 1632 | [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]] | [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1633 | [[Íomhá:2026 Micheál Martin - (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Máirtín]] | data-sort-value="1960" | 1960-08-16<br/>1960-08-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1634 | [[Íomhá:1718705088377 20240617 NI MHURCHU Cynthia IE 007.jpg|center|128px]] | [[Cynthia Ní Mhurchú]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1635 | | [[Gráinne Murphy]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-26 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1636 | [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]] | [[Michael Carruth]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1637 | [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]] | [[Dermot Bolger]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-06 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1638 | [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]] | [[Stefan Molyneux]] | data-sort-value="1966" | 1966-09-24 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1639 | | [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1640 | [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]] | [[Jim Corr]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1641 | [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Graham Linehan]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1642 | [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Owen Heary]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1643 | [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]] | [[Shane Horgan]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-18 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1644 | [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]] | [[Kenny Egan]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-07 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1645 | [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]] | [[John Hayes]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-02 | | ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]'' |- | style='text-align:right'| 1646 | [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Jim Higgins]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-04 | | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 1647 | | [[Seán Ó Neachtain]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1648 | [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]] | [[Gordon D'Arcy]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-10 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1649 | [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]] | [[Colum McCann]] | data-sort-value="1965" | 1965-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1650 | [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]] | [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1651 | [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]] | [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1652 | [[Íomhá:Pat the Cope Gallagher MEP 1.jpg|center|128px]] | [[Pat the Cope Gallagher]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-10 | | [[Ailt an Chorráin]] |- | style='text-align:right'| 1653 | | [[Séamus Kirk]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-26 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1654 | [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]] | [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-28 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1655 | [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]] | [[Éamon Mac Giollamóir]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-24 | | [[An Chealtrach]] |- | style='text-align:right'| 1656 | [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Phil Hogan]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-04 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1657 | [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Briain]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-04 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1658 | [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]] | [[Finn Bálor]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-25 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1659 | [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]] | [[Seán Gallagher]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-07 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1660 | [[Íomhá:Cathal.jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Searcaigh]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-12 | | [[Gort an Choirce]] |- | style='text-align:right'| 1661 | [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]] | [[Charles Flanagan]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 1662 | [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Charles McDonald]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-11 | | [[Baile Átha an Róine]] |- | style='text-align:right'| 1663 | [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]] | [[Colm Burke]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-17 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1664 | [[Íomhá:Danielodonnellindublin2.jpg|center|128px]] | [[Daniel O'Donnell]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-12 | | [[Cionn Caslach]] |- | style='text-align:right'| 1665 | [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dara Calleary]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-10 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1666 | [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Darragh O'Brien]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-08 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1667 | [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]] | [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1668 | [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Deirdre Clune]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1669 | [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]] | [[Denis O'Donovan]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1670 | [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Wilson]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-20 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1671 | [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]] | [[Philip Pettit]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-20 | | [[Béal Átha Ghártha]] |- | style='text-align:right'| 1672 | [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]] | [[Dominic Hannigan]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-01 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1674 | [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paschal Donohoe]] | data-sort-value="1974" | 1974-09-19 | | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 1675 | [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]] | [[Ardal O'Hanlon]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-08 | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 1676 | [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc MacSharry]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1677 | [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1678 | [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]] | [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-26 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1679 | [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1680 | [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Higgins]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-20 | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 1681 | [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]] | [[Willie O'Dea]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1682 | [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1683 | [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]] | [[Gerald Barry]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-28 | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1684 | [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]] | [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1685 | [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]] | [[Willo Flood]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1686 | [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jonathan Sexton]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1687 | [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Gabriel de Mhistéal]] | data-sort-value="1951" | 1951-12-30 | | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 1688 | | [[Fidelma Healy Eames]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-14 | | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 1689 | [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]] | [[Frank Feighan]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-04 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 1690 | [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]] | [[Peter Stringer]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1691 | [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]] | [[Paddy Burke]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-15 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1692 | [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Grealish]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1693 | [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]] | [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1694 | [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]] | [[Pat Kenny]] | data-sort-value="1948" | 1948-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1695 | [[Íomhá:Caroline Corr (Vienna, 2016) 03 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Caroline Corr]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1696 | [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]] | [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1697 | [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]] | [[Michael Lowry]] | data-sort-value="1954" | 1954-03-13 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1698 | [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]] | [[James Reilly]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-16 | | [[Lusca]] |- | style='text-align:right'| 1699 | | [[Jim Walsh]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-05 | | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 1700 | [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]] | [[John Gormley]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1701 | | [[Tom Sheahan]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-05 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1702 | [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leo Varadkar]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1703 | [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Terence Flanagan]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1704 | [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]] | [[Kevin Farrell]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1705 | | [[Glen Crowe]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1706 | [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pat Fenlon]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1707 | [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]] | [[Mark Feehily]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-28 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1708 | | [[Noel Coonan]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-06 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1709 | | [[Labhrás Ó Murchú]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-14 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1710 | [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]] | [[Tríona Ní Dhomhnaill]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1711 | [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]] | [[Liam Aighleart]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-27 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 1712 | | [[Liam Mac Cóil]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1713 | [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]] | [[Maighread Ní Dhomhnaill]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1714 | [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Spillane]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1715 | [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]] | [[Mark Daly]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-12 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1716 | | [[Maurice Cummins]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-25 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1717 | [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-29 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1718 | [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]] | [[Trevor Joyce]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1719 | [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]] | [[Niall Ó Brolcháin]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1720 | [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]] | [[Nora Owen]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1721 | [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Connell]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1722 | [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-02 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1723 | [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Muireann Nic Amhlaoibh]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Inis Oírr]] |- | style='text-align:right'| 1724 | | [[Paul Bradford]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-01 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1725 | [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Maonlaí]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-07 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1726 | [[Íomhá:Aoifenifhearraigh.jpg|center|128px]] | [[Aoife Ní Fhearraigh]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 1727 | [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richard Boyd Barrett]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1728 | [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]] | [[Robert Troy]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-24 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1729 | | [[Seán Kenny]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-01 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1730 | [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Ross]] | data-sort-value="1949" | 1949-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1731 | [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Dunphy]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1732 | [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]] | [[Steve Collins]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-21 | | [[an Chabrach]] |- | style='text-align:right'| 1733 | | [[Diarmuid Ó Murchú]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-22 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1734 | [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]] | [[Barry McGuigan]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-28 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1735 | [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]] | [[Terry Leyden]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-01 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1736 | [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]] | [[John O'Flynn]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-11 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1737 | [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]] | [[Timmy Dooley]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-13 | | [[Baile Uí Bheoláin]] |- | style='text-align:right'| 1738 | [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]] | [[Roy O'Donovan]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1739 | [[Íomhá:Gary Doherty.jpg|center|128px]] | [[Gary Doherty]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-31 | | [[Carn Domhnach]] |- | style='text-align:right'| 1740 | [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]] | [[Colin Healy]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1741 | [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Alex White]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1742 | [[Íomhá:Una Healy at BAFTAs 2026 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Una Healy]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-10 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1743 | [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Shane Lowry]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-02 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 1744 | [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]] | [[Ian Gibson]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1745 | | [[Aengus Mac Grianna]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-09 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1746 | [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]] | [[Caitriona Balfe]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1747 | [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]] | [[Ciara Grant]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1748 | [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Clare Daly]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-11 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1749 | [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]] | [[Colm Cúipéir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-03 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1750 | [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[D. S. Ó Ciara]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-11 | | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 1751 | | [[Dónal Ó Seancháin]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-04 | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 1752 | | [[Darragh Ó Sé]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-01 | | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 1753 | [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]] | [[Declan Kidney]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1754 | [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]] | [[Déaglán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-18 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1755 | [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise O'Sullivan]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1756 | | [[Éadbhard Ó Cathaoir]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-14 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 1757 | [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]] | [[Eric Elwood]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-26 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1758 | [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]] | [[Frances Black]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1759 | [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]] | [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1760 | | [[James Nolan]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-27 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1761 | [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lucinda Creighton]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-20 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1762 | | [[Marc Ó Sé]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-21 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1763 | [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]] | [[Mary Davis]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-06 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 1764 | | [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]] | data-sort-value="1937" | 1937-01-04 | | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 1765 | | [[Mícheál Mac Síthigh]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1766 | [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]] | [[Alan Titley]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1767 | | [[Vincent Morley]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1768 | [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niamh Fahey]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1769 | | [[Nollaig Ó Sceacháin]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-06 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1770 | [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]] | [[Pat Scully]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1771 | [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Spealáin]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-01 | | [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]] |- | style='text-align:right'| 1772 | | [[Paul Galvin]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-02 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 1773 | [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]] | [[Ed Joyce]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1774 | | [[Tomás Breatnach]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-27<br/>1983 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1775 | [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]] | [[Vincent Browne]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-17 | | [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1776 | [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]] | [[David McWilliams]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1777 | [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Willie Walsh]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1778 | [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Áine O'Gorman]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-13 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1779 | | [[Brian Shelley]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1780 | | [[Dave Mooney]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1781 | [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]] | [[Eve Hewson]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1782 | [[Íomhá:Donnchadh Mac Fhionnghaile.jpg|center|128px]] | [[Donnchadh Mac Fhionnlaoich]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-27 | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 1783 | | [[Colm Ó Maonlaí]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1784 | [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]] | [[Geraldine Kennedy]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-01 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1785 | [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Mac Dhonnagáin]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]] |- | style='text-align:right'| 1786 | [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Amond]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-15 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1787 | [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]] | [[Killian Brennan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-31 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1788 | | [[Martin Coleman]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-15 | | [[Béal Átha an Cheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 1789 | [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]] | [[Todd Carty]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1790 | [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]] | [[John Perry]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-15 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1791 | [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-12 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1792 | [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]] | [[Seán Fleming]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-01 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1793 | [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]] | [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-13 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 1794 | [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]] | [[Tommy Broughan]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1795 | [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynch]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-07 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1796 | [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]] | [[Paul Kehoe]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-11 | | [[Brí]] |- | style='text-align:right'| 1797 | [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Ring]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-24 | | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 1798 | [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]] | [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-25 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1799 | [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barry Andrews]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1800 | | [[Billy Timmins]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-01 | | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1801 | [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]] | [[Jack Wall]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-01 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 1802 | [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]] | [[Fergus O'Dowd]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1803 | [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]] | [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-08 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1804 | | [[Ivor Mac Alaigh]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-06 | | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1805 | | [[Tom Hayes]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-16 | | [[An Gabhailín]] |- | style='text-align:right'| 1806 | [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Olivia Mitchell]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-31 | | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 1807 | [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]] | [[David Stanton]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-15 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1808 | [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]] | [[Damien English]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-21 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1809 | [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]] | [[Colm Ó Cíosóig]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1810 | [[Íomhá:1720100109938 20240704 FLANAGAN Luke Ming IE 004.jpg|center|128px]] | [[Luke 'Ming' Flanagan]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-22 | | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1811 | [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]] | [[Dónal Óg Ó Cíosóg]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-16 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1812 | [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]] | data-sort-value="1935" | 1935-04-22 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1813 | | [[Lesley Roy]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-17 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1814 | [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]] | [[Aisling Bea]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-16 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1815 | [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]] | [[Simon Zebo]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1816 | | [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1817 | [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]] | [[Ronan Finn]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1818 | | [[Aaron Mac Cuinneagáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 1819 | [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]] | [[Adam Fergus]] | | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1820 | [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aengus Ó Snodaigh]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1821 | | [[Aodhán Ó Fógartaigh]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-20 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1822 | [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aodán Ó hAirt]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1823 | | [[Aodán Ó Sé]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-29 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1824 | [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony 2.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-08 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1825 | [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]] | [[Aidan Price]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1826 | [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aideen Hayden]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1827 | | [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1828 | [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Aine Lawlor]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1829 | | [[Eileen MacDonagh]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-20 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 1830 | | [[Alan Ó Brógáin]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1831 | [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]] | [[Alan Dillon]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1832 | [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Alan Farrell]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-29 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1833 | | [[Alan Mathews]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1834 | [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]] | [[Alan Ó Nualláin]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1835 | | [[Alice Maher]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]'' |- | style='text-align:right'| 1836 | [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]] | [[Amanda Byram]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1837 | | [[Ambrós Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-11 | | [[Gníomh go Leith]] |- | style='text-align:right'| 1838 | [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Amy Huberman]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-20 | | [[Cábán tSíle]] |- | style='text-align:right'| 1839 | [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]] | [[Andrew Doyle]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1840 | | [[Aindriu Ó Morain]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-02 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1841 | [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]] | [[Ann Phelan]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-16 | | [[Gráig na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1842 | | [[Anna Geary]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1843 | | [[Annalise Murphy]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-01 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 1844 | | [[Anne Colley]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1845 | | [[Anne Doyle]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-30 | | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 1846 | | [[Anne Ferris]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1847 | | [[Antóin Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-29 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1848 | [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]] | [[Antóin de Nais]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-12 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1849 | | [[Anthony Thompson]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-24 | | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1850 | [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Ríordáin]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1851 | | [[Aodán Mac Gearailt]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-29 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1852 | [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]] | [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]'' |- | style='text-align:right'| 1853 | | [[Aoife Ní Thuairisg]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1854 | | [[Arthur Spring]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-05 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1855 | | [[Daragh O'Malley]] | data-sort-value="1954" | 1954-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1856 | [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]] | [[Averil Power]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1857 | | [[Barry Cogan]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1858 | [[Íomhá:1718705058077 20240617 COWEN Barry IE 008.jpg|center|128px]] | [[Barry Cowen]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-28 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 1859 | [[Íomhá:Basil McCrea Lisburn Office047.jpg|center|128px]] | [[Basil McCrea]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-13 | | [[Ráth Mealtain]] |- | style='text-align:right'| 1860 | | [[Beircheart Ó Conchúir]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-25 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 1861 | [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]] | [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1862 | | [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1863 | [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]] | [[Bernard Dunne]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-06 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1864 | | [[Bernard O'Shea]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Darú, Contae Laoise|Darú]] |- | style='text-align:right'| 1865 | | [[Bibi Baskin]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-19 | | [[Ard an Rátha]] |- | style='text-align:right'| 1866 | | [[Liam Cúipéir]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-16 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1867 | | [[Billy Woods]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1868 | | [[Bob Quinn]] | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1939 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1869 | | [[Brenda Power]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1870 | | [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-22 | | [[An Geata Bán]] |- | style='text-align:right'| 1871 | [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]] | [[Brendan Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-05 | | [[Buiríos Ó Luigheach]] |- | style='text-align:right'| 1872 | [[Íomhá:Brendan O'Carroll as the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin (REF-102282).jpg|center|128px]] | [[Brendan O'Carroll]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-15 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1873 | [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]] | [[Brendan Ryan]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-05 | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 1874 | | [[Brendan Shine]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-02 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1875 | | [[Brendan Toal]] | data-sort-value="1940" | 1940-12-01 | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1876 | | [[Brian Fleming]] | data-sort-value="1946" | 1946-07-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1877 | [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]] | [[Brian Hayes]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1878 | | [[Brian Ó Murchú]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-21 | | ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]'' |- | style='text-align:right'| 1879 | | [[Brian Ó hAlluráin]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1880 | [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]] | [[Brian Stanley]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-12 | | [[Buiríos Mór Osraí]] |- | style='text-align:right'| 1881 | | [[Brian Swift]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-01 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1882 | | [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]] | data-sort-value="1971" | 1971-08 | | [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]] |- | style='text-align:right'| 1883 | | [[Briege Corkery]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1884 | | [[Eva Rothschild]] | data-sort-value="1972" | 1972<br/>1971-02<br/>1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1885 | | [[Bryan Cullen]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1886 | | [[Bryan Sheehan]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-25 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1887 | | [[Bríd Ní Neachtain]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1888 | [[Íomhá:Bríd Rodgers 2007.jpg|center|128px]] | [[Bríd Rodgers]] | data-sort-value="1935" | 1935-02-20 | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 1889 | | [[Mary Byrne]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-03 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1890 | [[Íomhá:Caitriona Jennings.jpg|center|128px]] | [[Caitríona Jennings]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-17 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 1891 | [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]] | [[Caoimhghín Ó Caoláin]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-18 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1892 | [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]] | [[Cathal Mac Coille]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1893 | | [[Cathal Mac an Oirchinnigh]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1894 | [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Caitríona Ní Chonghaile|Catherine Connolly]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-05 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1895 | [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]] | [[Catherine Murphy]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-01 | | [[Baile Phámar]] |- | style='text-align:right'| 1896 | [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]] | [[Catherine Noone]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-24 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1897 | | [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]] | | | ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]'' |- | style='text-align:right'| 1898 | [[Íomhá:Charlie McConalogue 2011.jpg|center|128px]] | [[Charlie McConalogue]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-04 | | [[Carn Domhnach]] |- | style='text-align:right'| 1899 | [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]] | [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1900 | [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Seoige]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1901 | | [[Cian Ó Diolún]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-30 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1902 | | [[Cian Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1903 | [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciara Conway]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-13 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1904 | | [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1905 | [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Lynch]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1906 | | [[Ciarán Murphy]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-30 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1907 | | [[Ciarán Ó Faoláin]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-28 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1908 | [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]] | [[Cillian Ó Buachalla]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-14 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1909 | | [[Cillian O'Connor]] | data-sort-value="1992" | 1992-05 | | [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1910 | | [[Colette Nic Aodha]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Sruthair]] |- | style='text-align:right'| 1911 | | [[Cóilín Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-25 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1912 | | [[Colin Moran]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1913 | | [[Cóilín Ó Riain]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-02 | | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1914 | [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]] | [[Colm Ó Callanáin]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-18 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1915 | | [[Colm Ó Gealbháin]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-02 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1916 | | [[Colm Keaveney]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-11 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1917 | [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]] | [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1918 | | [[Conor Allis]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1919 | [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]] | [[Conchúr Ó Cuana]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1920 | | [[Conchúir Ó Fogartaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-12 | | [[Caisleán an Chomair]] |- | style='text-align:right'| 1921 | | [[Conchur Ó Liatháin]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-30 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1922 | | [[Conchúir Mac Craith]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-29 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1923 | [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]] | [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-14 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1924 | | [[Conchur Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-08 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1925 | | [[Cornelius Connolly]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1926 | | [[Cáit Keane]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-24 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1927 | [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]] | [[Damien Dempsey]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1928 | [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Hayes]] | data-sort-value="1982" | 1982-02-18 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1929 | | [[Daniel Bohane]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1930 | | [[Dónall Ó Cearnaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-19 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1931 | | [[Danny Sutcliffe]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1932 | [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]] | [[Dara Murphy]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-02 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1933 | | [[Dara Ó Conaola]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1934 | [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1935 | | [[Darach Ó hEoghanáin]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-21 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1936 | | [[Darach Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1937 | [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]] | [[Darach Ó Scolaí]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1938 | [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Darina Allen]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-13 | | [[An Chúlchoill]] |- | style='text-align:right'| 1939 | | [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-26 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1940 | | [[Darren Magee]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1941 | [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dave Fanning]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-27<br/>1955 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1942 | [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[David Burke]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-07 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1943 | [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Cullinane]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-04 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1944 | | [[Daithí Mac Éinrí]] | | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1945 | | [[David Moran]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1946 | | [[Daithí Ó Treasaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1947 | | [[Declan O'Mahony]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1948 | [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donnacha Bastic]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1949 | [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]] | [[Denis Behan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-02 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1950 | | [[Denis Bradley]] | | | [[Bun Cranncha]] |- | style='text-align:right'| 1951 | [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]] | [[Denis Landy]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-28 | | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1952 | [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Donncha Ó Moráin]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1953 | | [[Derek Ó Loinn]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-04 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1954 | | [[Derek Mooney]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1955 | | [[Derek Murray]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1956 | [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]] | [[Derek Nolan]] | data-sort-value="1982" | 1982-10 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1957 | | [[Dermot Somers]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1958 | | [[Des Cahill]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1959 | | [[Dessie Farrell]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1960 | [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]] | [[Dessie Ellis]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-23 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1961 | | [[Seán Óg de Paor]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1962 | [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Diane Caldwell]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-11 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1963 | | [[Diarmuid O'Carroll]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-16 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1964 | [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-27 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1965 | [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]] | [[Willie Penrose|Liam Penrose]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-01 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1966 | | [[Donal Ó Grádaigh]] | data-sort-value="1981" | 1981-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1967 | | [[Donal Ormonde]] | data-sort-value="1943" | 1943-01-21 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1968 | | [[Domhnall Ó Tuathaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-20 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1969 | [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]] | [[Donnacha Walsh]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-03 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1970 | [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dorothy Cross]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1971 | | [[Dáithí Ó Sé]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-02 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1972 | | [[Dónall Mac Giolla Easpaig]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1973 | [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamon Scanlon]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-20 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1974 | | [[Eamonn Maloney]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1975 | | [[Eimear Ní Chonaola]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1976 | [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Emma Eliza Regan]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1977 | [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]] | [[Eoghan Murphy]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-23 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1978 | | [[Eoghan Mac Diarmada]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1979 | | [[Eoghan Ó Gadhra]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1980 | | [[Eoin Ó Ceadagáin]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1981 | [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]] | [[Eoin Brosnan]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1982 | [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Lorcáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-17 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1983 | [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]] | [[Eoin Liostún]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1984 | [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Broin]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1985 | [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eric Byrne]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1986 | [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pixie McKenna]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1987 | [[Íomhá:Evelyn O'Rourke.jpg|center|128px]] | [[Evelyn O'Rourke]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1988 | | [[Fiach Mac Conghail]] | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1989 | | [[Fiachra Breathnach]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1990 | [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]] | [[Finian Hanley]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-04 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1991 | [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]] | [[Finian McGrath]] | data-sort-value="1953" | 1953-04-09 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1992 | [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]] | [[Fintan O'Toole]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1993 | | [[Fiona Glascott]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-22 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1994 | | [[Francis Brennan]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1995 | | [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-10 | | [[Baile Bhailcín]] |- | style='text-align:right'| 1996 | | [[Frank McLoughlin]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-01 | | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1997 | | [[Garraí Mag Uidhir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1998 | | [[Gabhán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1999 | [[Íomhá:Gearóidín Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Gearóidín Bhreathnach]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2000 | [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]] | [[George Lee (iriseoir)|George Lee]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-27 | | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 2001 | | [[Gerard Brennan]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2002 | | [[Gearóid de Paor]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-27 | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 2003 | [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]] | [[Gerald Nash]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2004 | | [[Gerry Brady]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2005 | | [[Gerry Hutch]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2006 | [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]] | [[Glenda Gilson]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-03 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 2007 | [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]] | [[Graham Ó Cáinte]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 2008 | | [[Graham Mag Oireachtaigh]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-17 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2009 | [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]] | [[Heather Humphreys]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-14 | | ''[[:d:Q31173147|An Droim]]'' |- | style='text-align:right'| 2010 | [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]] | [[Hildegarde Naughton]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-01 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 2011 | | [[Ian Dempsey]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2012 | [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ivana Bacik]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2013 | | [[J. J. Ó Dúláinne]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-06 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 2014 | | [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-19 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 2015 | [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Tirial]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-19 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2016 | [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]] | [[Jacqui Hurley]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-15 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2017 | | [[James Bannon]] | data-sort-value="1958" | 1958-03-06 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2018 | [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]] | [[James Heffernan]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2019 | [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]] | [[Séamus Mac Cártaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2020 | [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]] | [[James McGee]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2021 | | [[Séamas Mac Fhearaigh]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-26 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2022 | [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Sceacháil]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2023 | [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]] | [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2024 | | [[Iasan Scorlóg]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2025 | | [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2026 | [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]] | [[Jerry Buttimer]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-18 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 2027 | [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jessie Buckley]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-28 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 2028 | [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]] | [[Jillian van Turnhout]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2029 | | [[Jim D'Arcy]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-20 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2030 | [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]] | [[Jim Daly]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-20 | | [[Draighneach]] |- | style='text-align:right'| 2031 | | [[Jim Gavin]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2032 | | [[Séamus de Barra-Ó Murchú]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2033 | | [[Jimmy Harte]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-27 | | [[Leifear]] |- | style='text-align:right'| 2034 | | [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2035 | [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]] | [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-04 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 2036 | | [[Joe Behan]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-30 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2037 | [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]] | [[Joe Bergin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2038 | [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]] | [[Seosamh Ó Cainín]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2039 | [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Carey]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-24 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2040 | | [[Seosamh Ó Déin]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-15 | | [[Cill Ia]] |- | style='text-align:right'| 2041 | [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]] | [[Joe Duffy]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2042 | [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]] | [[Joe Gamble]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2043 | [[Íomhá:Senator Joe McHugh Fine Gael.JPG|center|128px]] | [[Joe McHugh|Seosamh Mac Aodha]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-16 | | [[Carraig Airt]] |- | style='text-align:right'| 2044 | [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]] | [[Joe O'Reilly]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-01 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 2045 | | [[John Bowman (craoltóir)]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2046 | | [[Seán Ó Conalláin]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-23 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2047 | [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]] | [[John Curran]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-17 | | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 2048 | | [[John Delaney]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-16 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2049 | | [[John Donnellan]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-27 | | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 2050 | [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]] | [[John Gilroy]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-20 | | [[Baile Átha Buí]] |- | style='text-align:right'| 2051 | [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]] | [[John Halligan]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-18 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2052 | [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]] | [[John J. McGuinness]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-15 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2053 | | [[John Leonard]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-20 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 2054 | | [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-14 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 2055 | | [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2056 | | [[John McCoy]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-01 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2057 | | [[Seán Ó Maoláin]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2058 | [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]] | [[John Murray (craoltóir Éireannach)]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2059 | | [[Seán Ó Caoimh]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-15 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2060 | [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]] | [[John Paul Phelan]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2061 | | [[Seán Tennyson]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-06 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2062 | | [[John Whelan]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-24 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 2063 | [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gloinn]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-07 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2064 | [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]] | [[Jonathan O'Brien]] | data-sort-value="1971" | 1971-12-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2065 | [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Barrett]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2066 | [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Reilly]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-17 | | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 2067 | [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Thomas]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-20 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2068 | [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]] | [[Katie Holten]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2069 | | [[Caoimhín Ó Cáinte]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Inis Eonáin]] |- | style='text-align:right'| 2070 | | [[Caoimhín Ó Dubháin]] | data-sort-value="1991" | 1991-10 | | ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]'' |- | style='text-align:right'| 2071 | | [[Kevin Hartnett]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-04 | | [[An Seangharraí]] |- | style='text-align:right'| 2072 | | [[Caoimhín Mac Meanman]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2073 | | [[Caoimhín Ó Móráin]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2074 | [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kieran O'Donnell]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2075 | | [[Kieran O'Leary]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2076 | | [[Killian Young]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-04 | | [[An Rinn Aird]] |- | style='text-align:right'| 2077 | [[Íomhá:Laura Whitmore at BAFTA 2026 04.jpg|center|128px]] | [[Laura Whitmore]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-04 | | [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2078 | | [[Lee Keegan]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-25 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2079 | | [[Leo McLoone]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2080 | [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]] | [[Leona Maguire]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-30 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 2081 | | [[Liam Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | | [[Baile an Phoill]] |- | style='text-align:right'| 2082 | [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]] | [[Liam Kearney]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-10 | | [[Conaithe]] |- | style='text-align:right'| 2083 | | [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-16 | | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 2084 | [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Linda Bhreathnach]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 2085 | | [[Lorcan Allen]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-27 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2086 | [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]] | [[Louise Quinn]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-17 | | [[Baile Coimín]] |- | style='text-align:right'| 2087 | | [[Lucy Kennedy]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-21 | | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2088 | | [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-25 | | [[Muine Bheag]] |- | style='text-align:right'| 2089 | | [[Macdara Ó Fátharta]] | | | [[Inis Meáin]] |- | style='text-align:right'| 2090 | [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]] | [[Maeve Higgins]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-24 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 2091 | | [[Majella O'Donnell]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-14 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2092 | [[Íomhá:Manus Lunny 2005.jpg|center|128px]] | [[Manus Lunny]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2093 | | [[Margo]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-06 | | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 2094 | [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]] | [[Marie-Louise O'Donnell]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-05 | | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 2095 | | [[Marie Moloney]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-26 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2096 | | [[Marie Mullen]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 2097 | | [[Marita Conlon-McKenna]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2098 | | [[Mark Vaughan]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2099 | [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Conway]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-08 | | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 2100 | [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]] | [[Martin Ferris]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-10 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2101 | | [[Martin Gibbons]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-01 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2102 | [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]] | [[Martin Heydon]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-09 | | [[Cill Chuillinn]] |- | style='text-align:right'| 2103 | | [[Martin Neilan]] | | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2104 | | [[Máirtín Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2105 | | [[Máirtín Ó Stoirín]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-28 | | [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]] |- | style='text-align:right'| 2106 | [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]] | [[Marty Morrissey]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-28 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2107 | [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Ann O'Brien]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-08 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2108 | | [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 2109 | [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-10 | | [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2110 | | [[Mary Moran]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2111 | | [[Mary Wilson (craoltóir)]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2112 | [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]] | [[Maitiú Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Inis na mBreatnach]] |- | style='text-align:right'| 2113 | [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]] | [[Mattie McGrath]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-01 | | ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]'' |- | style='text-align:right'| 2114 | | [[Maura Derrane]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-08 | | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 2115 | [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]] | [[Muiris Mac Gearailt]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 2116 | [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]] | [[Maurice Quinlivan]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-23 | | [[Baile Uí Neachtain Beag]] |- | style='text-align:right'| 2117 | | [[Muiris Ó Seanacháin]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2118 | [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]] | [[MayKay]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2119 | [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]] | [[Megan Campbell]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2120 | | [[Michael Comiskey]] | data-sort-value="1953" | 1953-10-01 | | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 2121 | [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Creed]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-29 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2122 | [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]] | [[Michael Darragh MacAuley]] | data-sort-value="1986" | 1986-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2123 | [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]] | [[Michael Devine]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-19 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 2124 | | [[Micheál Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-28 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 2125 | | [[Micheál Mac Síomóin]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2126 | [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Healy-Rae]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-11 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 2127 | | [[Michael Hennessy]] | | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 2128 | | [[Mícheál Caomhánach]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-06 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 2129 | | [[Michael McCarthy]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-15 | | [[Dún Mánmhaí]] |- | style='text-align:right'| 2130 | | [[Michael McGlynn]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2131 | [[Íomhá:McGrath EC Portrait 2024 (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-23 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2132 | [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]] | [[Michael McNamara]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-01 | | [[An Scairbh]] |- | style='text-align:right'| 2133 | | [[Michael Meehan]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2134 | | [[Michael Mullins]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2135 | [[Íomhá:Michael Murphy pen vs John Deighan - USFC 08.jpg|center|128px]] | [[Michael Murphy (peileadóir)|Michael Murphy]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-04 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2136 | [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]] | [[Michael W. D'Arcy]] | data-sort-value="1970" | 1970-02-26 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2137 | | [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-23 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2138 | | [[Michelle Mulherin]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-20 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 2139 | [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michelle O'Neill]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-10 | | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 2140 | [[Íomhá:Member of the European Parliament Michael Wallace.jpg|center|128px]] | [[Mick Wallace]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2141 | | [[Mickey Kearns]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-18 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2142 | | [[Mike Denver]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-15 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2143 | | [[Mike Frank Russell]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 2144 | [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Miriam O'Callaghan]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-06 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2145 | [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Níall de Búrca]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2146 | [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]] | [[Niall Collins]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-30 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2147 | | [[Nioclás Inglis]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-20 | | [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]] |- | style='text-align:right'| 2148 | | [[Nollaig Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-12 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2149 | | [[Nollaig Mac Craith]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-17 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 2150 | | [[Nollaig Ó Muraíle]] | | | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 2151 | [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Oliver Callan]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-27 | | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 2152 | | [[Ollie Cahill]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2153 | | [[Orla Guerin]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2154 | | [[P.S. Ó Riain]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-15 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 2155 | | [[Pádraig Mac Aindriú]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2156 | | [[Pádraig Mac Craith]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-02 | | [[Ard an Rátha]] |- | style='text-align:right'| 2157 | | [[Pádraig de Priondragás]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 2158 | [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Neill]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-16 | | [[Baile an Róba]] |- | style='text-align:right'| 2159 | | [[Paschal Mooney]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2160 | [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]] | [[Pat Deering]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-02 | | [[Ráth Bhile]] |- | style='text-align:right'| 2161 | | [[Pádraig Ó Dónalláin]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-19 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2162 | | [[Pat Gilroy]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 2163 | | [[Pat O'Neill]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-14 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2164 | [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hOrgáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-05 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2165 | | [[Patrick Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-12 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2166 | | [[Patrick Norton]] | data-sort-value="1928" | 1928 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2167 | | [[Patrick Nulty]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2168 | | [[Pádraig Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-06 | | ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]'' |- | style='text-align:right'| 2169 | [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]] | [[Patrick O'Donovan]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-21 | | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2170 | [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]] | [[Paudie Coffey]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-15 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2171 | | [[Paudie O'Sullivan]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2172 | | [[Paul Casey]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2173 | | [[Paul (Óg) Connaughton]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-06 | | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 2174 | | [[Paul Griffin]] | | | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 2175 | | [[Paul O'Connor]] | | | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 2176 | [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Riain]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2177 | | [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2178 | [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Peadar Tóibín]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2179 | [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]] | [[Peter Fitzpatrick]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-11 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2180 | | [[Pilib Ó Mathúna]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2181 | | [[Pilib Mac Mathúna]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2182 | | [[Pádhraic Ó Comáin]] | | | ''[[:d:Q4253241|Leacach]]'' |- | style='text-align:right'| 2183 | [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2184 | | [[Pádraig Ó Baoill]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2185 | | [[Pádraig Reidy]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2186 | | [[Páidí Ó Lionáird]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-17 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2187 | [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]] | [[Rachel Allen]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2188 | | [[Raphael Keyes]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2189 | [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]] | [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-30 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 2190 | [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray D'Arcy]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-01 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2191 | | [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2192 | [[Íomhá:Becky Lynch at Vulture Festival 2024 03 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Becky Lynch]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-30 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2193 | [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]] | [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2194 | [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[Risteard Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-08 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 2195 | | [[Risteárd Cooper]] | data-sort-value="1969" | 1969-02 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 2196 | | [[Rita Ann Higgins]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2197 | [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]] | [[Robert Ballagh]] | data-sort-value="1943" | 1943-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2198 | | [[Robert Dowds]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2199 | | [[Roger Garland]] | data-sort-value="1933" | 1933-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2200 | | [[Roibeard Ó Maolalaigh]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2201 | | [[Ronan Collins]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2202 | | [[Rónán Ó Corráin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-26 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2203 | | [[Ross McConnell]] | | | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 2204 | | [[Ross O'Carroll]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2205 | | [[Rian Mac Aodh]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-11 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2206 | | [[Ryan Ó Dubhuir]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-23 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 2207 | [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan O'Shaughnessy]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-27 | | [[Na Sceirí]] |- | style='text-align:right'| 2208 | [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan Tubridy]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2209 | [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]] | [[Róisín O]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2210 | | [[Rónán Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-02 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2211 | [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rónán Mullen]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-13 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2212 | | [[Rónán Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2213 | [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sandra McLellan]] | data-sort-value="1961" | 1961-05-18 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 2214 | | [[Seamus Moore]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-18 | | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 2215 | | [[Séamas Ó Muíneacháin]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-22 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2216 | [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]] | [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2217 | [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]] | [[Sean O'Rourke]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 2218 | | [[Seán Bán Breathnach]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2219 | | [[Seán Conlan]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2220 | [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Crowe]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2221 | | [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-11 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2222 | [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]] | data-sort-value="1975" | 1975-05-07 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2223 | [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]] | [[Seán O'Sullivan]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2224 | [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]] | [[Seán Sherlock]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-06 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2225 | [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Fearghaíl]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-17 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 2226 | | [[Mike Murphy]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2227 | | [[Seán Ó Dulaoích]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-26 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2228 | | [[Shane Mac Dhuarcáin]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2229 | | [[Shane Murphy]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-19 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 2230 | | [[Shane O'Neill]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-01 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 2231 | | [[Shane Ryan]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2232 | | [[Sharon Ní Bheoláin]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2233 | [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-17 | | [[Na Clocha Liatha]] |- | style='text-align:right'| 2234 | | [[Siún Nic Gearailt]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-14 | | [[An Fheothanach]] |- | style='text-align:right'| 2235 | [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]] | [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2236 | [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Stiofán Cluxton]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2237 | [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]] | [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2238 | | [[Stiofán Ó Cuív]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-29 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2239 | [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]] | [[Stephen Rice]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2240 | [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]] | [[Susan Denham]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 2241 | [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]] | [[Susan O'Keeffe]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2242 | | [[Séadna Ó Móra]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-09 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2243 | [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamas Ó Callanáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-15 | | [[An Drom]] |- | style='text-align:right'| 2244 | [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Healy]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2245 | | [[Seán Ó Loirgneáin]] | | | ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]'' |- | style='text-align:right'| 2246 | | [[Síle Ní Bhraonáin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2247 | | [[Síle Seoige]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-13 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2248 | [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[T. S. Ó Maoildeirg]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-16 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 2249 | | [[Tommy Tiernan]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-16 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2250 | [[Íomhá:Thomas Byrne (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-01 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2251 | | [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2252 | | [[Thomas Looney]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2253 | [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]] | [[Thomas Pringle]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2254 | [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Riain]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-19 | | [[Tulach an Iarainn]] |- | style='text-align:right'| 2255 | | [[Timmy McCarthy]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-07 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 2256 | [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Toiréasa Ferris]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-24 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2257 | | [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2258 | | [[Tom Condon]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-09 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2259 | | [[Tom Fleming]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-20 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 2260 | | [[Tomás Ó Doinn]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-21 | | [[Tuaim Uí Mheára]] |- | style='text-align:right'| 2261 | | [[Tommy Griffin]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-12 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2262 | [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]] | [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-26 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2263 | | [[Tomás Mac Eoin]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 2264 | | [[Tomás Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2265 | | [[Antóin de Brún]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2266 | | [[Antoine Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2267 | | [[Tónaí Mac Taidhg]] | data-sort-value="1946" | 1946-01 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 2268 | | [[Tony Mulcahy]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2269 | | [[Treasa Ní Cheannabháin]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 2270 | | [[Trevor Mac Goill]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 2271 | [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]] | [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2272 | | [[Vincent Woods]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 2273 | [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[Ualtar Breathnach]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-25 | | [[Ros Bearrcon]] |- | style='text-align:right'| 2274 | | [[Willie O'Dwyer]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-04 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 2275 | | [[Áine Collins]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-01 | | [[Bántír]] |- | style='text-align:right'| 2276 | | [[Éanna Ní Lamhna]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Baile an Ghearlánaigh]] |- | style='text-align:right'| 2277 | | [[Éilís Ní Dhuibhne]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2278 | [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]] | [[Úna O'Hagan]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2279 | [[Íomhá:Helen McEntee in 2026.jpg|center|128px]] | [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]] | data-sort-value="1986" | 1986-06-08 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2280 | | [[Paul Doolin]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2281 | | [[Kieran Cremin]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 2282 | | [[Hector Ó hEochagáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-17 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2283 | | [[Nollaig Ó hÍcí]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-12 | | ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]'' |- | style='text-align:right'| 2284 | | [[Noel Harrington]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-24 | | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 2285 | | [[Gearóid Mac Cuinneagáin]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-30 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2286 | | [[Ronan Hussey]] | | | [[An tSnaidhm]] |- | style='text-align:right'| 2287 | [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]] | [[Terry Cavanagh]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Tigh Damhnata]] |- | style='text-align:right'| 2288 | | [[Beairtle Ó Conaire]] | | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 2289 | [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]] | [[Biddy Jenkinson]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2290 | | [[Breandán Delap]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2291 | | [[Brian Walsh]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2292 | [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]] | [[Brendan Griffin]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2293 | | [[Colm Mac Séalaigh]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2294 | [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]] | [[Daithí Mac Gearailt]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-02 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2295 | [[Íomhá:Doimnic Mac Giolla Bhríde.jpg|center|128px]] | [[Doimnic Mac Giolla Bhríde]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2296 | | [[Dymphna Lonergan]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2297 | | [[Dáithí Mac Cárthaigh]] | | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2298 | | [[Déaglán Collinge]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2299 | | [[Eilís Ní Dheá]] | | | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 2300 | | [[Eoghan Mac Giolla Bhríde]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2301 | | [[Jackie Mac Donncha]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 2302 | | [[Jimmy O'Brien Moran]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2303 | | [[Liam Mac Amhlaigh]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2304 | | [[Mairéad Mhic Dhonncha]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]'' |- | style='text-align:right'| 2305 | | [[Mark Geary]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2306 | [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-10 | | [[An Port Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2307 | | [[Micheál Ó Cuaig]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2308 | | [[Máirtín Óg Mac Donncha]] | | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 2309 | | [[Mícheál de Barra]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2310 | | [[Mícheál W. Ó Murchú]] | | | [[Ráth Chormaic]] |- | style='text-align:right'| 2311 | | [[Niall Ó Ciosáin]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2312 | [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]] | [[Nell Ní Chróinín]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2313 | | [[Niall Ó Cárthaigh]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-01 | | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 2314 | | [[Paddy Bushe]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2315 | | [[Peadar Ó hUallaigh]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2316 | | [[Paul Seevers]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2317 | | [[Páraic Breathnach]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | ''[[:d:Q65391591|Carna]]'' |- | style='text-align:right'| 2318 | | [[Pádraig Standún]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]'' |- | style='text-align:right'| 2319 | | [[Pádraig Ó Cíobháin]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-12 | | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2320 | | [[Pól Ó Gallchóir]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2321 | | [[Regina Uí Chollatáin]] | | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2322 | | [[Seosamh Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2323 | | [[Seán Ó Curraoin]] | | | [[Bearna]] |- | style='text-align:right'| 2324 | [[Íomhá:Seán Ó Cuirreáin.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cuirreáin]] | | | [[Gort an Choirce]] |- | style='text-align:right'| 2325 | [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]] | [[Stephen Donnelly]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-14 | | [[Deilgne]] |- | style='text-align:right'| 2326 | | [[Séamas Mac Annaidh]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2327 | [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]] | [[Tony McLoughlin]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-19 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2328 | | [[Tomás Ó Neachtain]] | | | ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2329 | | [[Torlach Mac Con Midhe]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2330 | | [[Neasa Ní Chinnéide]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2331 | | [[Seán Ó Conghaile]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-14 | | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 2332 | [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]] | [[Michael Colreavy]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-28 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2333 | | [[Neil Ronan]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-01 | | [[Bealach Átha]] |- | style='text-align:right'| 2334 | [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Floinn]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2335 | [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]] | [[Doireann Ní Ghríofa]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-29 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2336 | [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]] | [[Tom O'Sullivan]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-15 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2337 | | [[Keith Hanley]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2338 | | [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-25 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2339 | | [[Patrick Gallagher]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2340 | | [[Henry Abbott]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-18 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2341 | [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]] | [[Yvonne Farrell]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2342 | [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lorraine Higgins]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-03 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2343 | | [[John Kelly]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | | [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 2344 | | [[Mary Mooney]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2345 | | [[Thomas Nagle]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2346 | | [[Seosamh Ó Cuana]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-17 | | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 2347 | | [[John Fitzgibbon]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-06 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2348 | | [[Imelda Henry]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-05 | | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 2349 | | [[Paul Brogan]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2350 | | [[Cathal Barrett]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-21 | | ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]'' |- | style='text-align:right'| 2351 | | [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-03 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2352 | [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Comdhain]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-19 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2353 | | [[Jake Ó Diolúin]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2354 | | [[Shay Byrne]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2355 | | [[Marc Eilís]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-26 | | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2356 | | [[Iásón Mac Giollarnáth]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-22 | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2357 | | [[Éamonn Ó Dochartaigh]] | data-sort-value="1995" | 1990s | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2358 | [[Íomhá:2022-08-21 European Championships 2022 – Men's 800 Metres by Sandro Halank–032.jpg|center|128px]] | [[Mark English]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-18 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2359 | | [[Séamus Ó hAirtnéada]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2360 | | [[Peter Duggan]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]'' |- | style='text-align:right'| 2361 | | [[Daithí Mac an Oirchinnigh]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-07 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2362 | | [[Lorcán Mac Lochlainn]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-14 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 2363 | [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Murchú]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-01 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 2364 | | [[Seán Ó Dónaill]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2365 | [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Duibhir]] | data-sort-value="1991" | 1991-09-17 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2366 | [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lúcás Ó Fearghaill]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-25 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2367 | | [[Roibeard Ó Sé]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-20 | | [[Carraig Uí Leighin]] |- | style='text-align:right'| 2368 | | [[Nioclás Mac Uaid]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-12 | | [[Eifinn]] |- | style='text-align:right'| 2369 | | [[Shane Ó Carthaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2370 | [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]] | [[Hozier]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-17 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2371 | | [[Marc Mac Aodh]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-22 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2372 | | [[James O'Donoghue]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-19 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2373 | | [[Pádraig Breathnach]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-12 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2374 | | [[Pól Ó Mainnín]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2375 | | [[Róisín Elsafty]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2376 | | [[Eímear Noone]] | data-sort-value="1978" | 1970s | | [[Cill Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2377 | [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]] | [[Seán Canney]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-06 | | ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2378 | [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]] | [[Seán Cúipéir]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2379 | | [[John Kennedy (peileadóir)]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]'' |- | style='text-align:right'| 2380 | [[Íomhá:Odhranmacniallais cropped.jpg|center|128px]] | [[Odhrán Mac Niallais]] | data-sort-value="1992" | 1992-08-12 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2381 | [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2382 | [[Íomhá:Neil Mc Gee Donegal GAA.png|center|128px]] | [[Niall Mac Aoidh]] | data-sort-value="1985" | 1985-11-13 | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2383 | | [[Conor McManus]] | | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2384 | [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]] | [[Brendan McCahey]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]'' |- | style='text-align:right'| 2385 | | [[Séamus de Barra]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2386 | [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-08 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2387 | | [[Déin Mac Concharraige]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2388 | | [[Stephen Walsh]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2389 | | [[Ailéin Ó Ceadagáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-17 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2390 | [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]] | [[Lynn Boylan]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2391 | [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Cahalane]] | data-sort-value="1992" | 1992-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2392 | [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]] | [[Ruth Coppinger]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2393 | | [[Áistín Ó Gliasáin]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2394 | [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]] | [[Gabrielle McFadden]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2395 | [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]] | [[Liadh Ní Riada]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2396 | [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]] | [[Roderic O’Gorman]] | data-sort-value="1982" | 1982-12-12 | | [[Mullach Eadrad]] |- | style='text-align:right'| 2397 | | [[Seán Mac Mathúna]] | data-sort-value="1936" | 1936 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2398 | [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Héalaí]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2399 | | [[Killian Burke]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-09 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2400 | | [[Lee Chin]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2401 | [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]] | [[Brian Ó Lachtnáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-09 | | [[Baile na Martra]] |- | style='text-align:right'| 2402 | | [[Rónán Ó Meachair]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2403 | [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]] | [[Sarah Greene]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2404 | | [[Peter Charleton]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-27 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 2405 | | [[Seosamh Ó hOldáin]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-02 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 2406 | [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]] | [[Thomas Barr]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2407 | | [[Christina Noble]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2408 | | [[Seán Breathnach]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2409 | [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Donovan]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | | ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]'' |- | style='text-align:right'| 2410 | [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]] | [[Gerard Craughwell]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2411 | [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]] | [[Michael Fitzmaurice]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-18 | | [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]] |- | style='text-align:right'| 2412 | | [[Sara Berkeley]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2413 | | [[Hugh McFadden]] | | | [[Leitir Ceanainn]] |- | style='text-align:right'| 2414 | [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]] | [[Nóirín O'Sullivan]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2415 | | [[David Farrell]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2416 | [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]] | [[Molly Sterling]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-08 | | [[Pocán]] |- | style='text-align:right'| 2417 | [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]] | [[Gavin Duffy]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-29 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2418 | | [[Seán Mac Craith]] | data-sort-value="1994" | 1994-07-28 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 2419 | [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]] | [[Gavin James]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2420 | [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]] | [[Bríd Smith]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-18 | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2421 | | [[Áine Ní Ghlinn]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2422 | | [[Lucy O'Byrne]] | data-sort-value="1991" | 1991<br/>1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2423 | [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]] | [[Gerard Barrett]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-05 | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2424 | | [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-14 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2425 | [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Jacksepticeye]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-07 | | [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 2426 | | [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2427 | | [[Daithí Mac Braoin]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2428 | | [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[An tÁth Leacach]] |- | style='text-align:right'| 2429 | | [[Déaglán hAnnáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2430 | | [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-02 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2431 | | [[Kim Hayden]] | | | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2432 | | [[Nollaig Ní Laoire]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Ráth Chairn]] |- | style='text-align:right'| 2433 | | [[Páidí Ó Briain]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-05 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2434 | | [[Pól de Brún]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2435 | | [[Risteard Mac Cárthaigh]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2436 | | [[Séamus Ó hÍcí]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2437 | | [[Séamus Ó Riain]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-07 | | [[Garraí Uí Spealáin]] |- | style='text-align:right'| 2438 | | [[Uáin Mac Conmara]] | data-sort-value="1986" | 1986-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2439 | | [[Patrick Donoghue]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2440 | [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]] | [[Claire Hanna]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-19 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2441 | [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Susan McKenna-Lawlor]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2442 | | [[Conchúir Mac Domhnall]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-22 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2443 | | [[Cormac Ó Murchú]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-21 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2444 | | [[Seán Mac Beinéid]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-05 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2445 | | [[Stiofán Mac Beinéid]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-08 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2446 | | [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-02 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2447 | [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]] | [[Noel Rock]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-11 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 2448 | | [[Séamus Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-26 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2449 | | [[Rónán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2450 | [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Mainnín]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2451 | | [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2452 | | [[Tadhg de Búrca]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-19 | | [[Clais Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2453 | | [[Ré Ó Laighléis]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2454 | [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Mac an Airchinnigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-24 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 2455 | [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]] | [[Sinéad Diver]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-17 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2456 | [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Daithí de Búrca]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2457 | | [[Brían Ó Fiannachta]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2458 | | [[Seán Ó Caoilte]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2459 | [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]] | [[Conchúir Ó Faoláin]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-31 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2460 | | [[Roibeard Ó Leannáin]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2461 | [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hAnmhuire]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2462 | [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]] | [[Iasón Ó Floinn]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2463 | [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Mainnín]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2464 | | [[Louise O'Neill]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2465 | [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]] | [[Shelley McNamara]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 2466 | | [[Pádraic Breathnach]] | data-sort-value="1942" | 1942-07-12 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2467 | [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]] | [[Cormac Devlin]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2468 | [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cosgrave]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-19 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2469 | [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie McCabe]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2470 | | [[Gerard Hogan]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-13 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2471 | [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]] | [[Paul Mercier]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2472 | [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Martin]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-30 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2473 | [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]] | [[Gino Kenny]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-25 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2474 | [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]] | [[Imelda Munster]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-24 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2475 | [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]] | [[Michael Harty]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2476 | [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Cassells]] | data-sort-value="1971" | 1971-03-26 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2477 | [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Funchion]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-22 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2478 | [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]] | [[Frank O'Rourke]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-11 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2479 | [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]] | [[John Brady]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-28 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2480 | [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]] | [[John Brassil]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-16 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2481 | [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]] | [[Maria Bailey]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-10 | | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 2482 | [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Brophy]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2483 | [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]] | [[James Browne]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-15 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2484 | [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Declan Breathnach]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Droichead an Chnoic]] |- | style='text-align:right'| 2485 | [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]] | [[Mary Butler]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2486 | [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]] | [[Jackie Cahill]] | data-sort-value="1957" | 1957-08-05 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2487 | [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]] | [[Pat Buckley]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-13 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2488 | [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]] | [[Peter Burke]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-22 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2489 | [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]] | [[Jack Chambers]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2490 | [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]] | [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-15 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2491 | [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]] | [[Pat Casey]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-11 | | [[An Láithreach]] |- | style='text-align:right'| 2492 | [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Lisa Chambers]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2493 | [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]] | [[John Lahart]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-08 | | [[Baile Uí Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2494 | [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]] | [[James Lawless]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-19 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2495 | [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]] | [[Danny Healy-Rae]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-16 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 2496 | [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Kenny]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-01 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2497 | [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]] | [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-12 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2498 | [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]] | [[Aindrias Moynihan]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-17 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2499 | [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]] | [[Josepha Madigan]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-21 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2500 | [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise Mitchell]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-22 | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2501 | [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]] | [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-25 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2502 | [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margaret Murphy O'Mahony]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2503 | [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murphy]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-26 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2504 | [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]] | [[Kate O'Connell]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-03 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2505 | [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]] | [[Kevin O'Keeffe]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-09 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2506 | [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]] | [[Carol Nolan]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-23 | | [[Baile Mhic Ádaim]] |- | style='text-align:right'| 2507 | [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Jim O'Callaghan]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-05 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2508 | [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Louise O'Reilly]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-27 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2509 | [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]] | [[Anne Rabbitte]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2510 | [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]] | [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-14 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2511 | [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona O'Loughlin]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-08 | | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 2512 | [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]] | [[Niamh Smyth]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-19 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 2513 | [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]] | [[Sabina Higgins]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-07 | | [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]] |- | style='text-align:right'| 2514 | [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]] | [[Cian O’Callaghan]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-10<br/>1979-05-07 | | [[Cill Fhionntain]] |- | style='text-align:right'| 2515 | | [[Seán Mac Giobúin]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-21 | | [[Áth Dara]] |- | style='text-align:right'| 2516 | [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]] | [[Lynn Ruane]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-20 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2517 | [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dee Forbes]] | data-sort-value="1967" | 1967-02 | | [[Drom Dhá Liag]] |- | style='text-align:right'| 2518 | [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]] | [[Alice Mary Higgins]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2519 | | [[Michael Lawson]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Cúil Darach]] |- | style='text-align:right'| 2520 | [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]] | [[Fintan Warfield]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-16 | | [[Crois Araild]] |- | style='text-align:right'| 2521 | [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]] | [[Tim Lombard]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2522 | [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Murnane-O'Connor]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-24 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2523 | [[Íomhá:Robbie Gallagher 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robbie Gallagher]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-19 | | ''[[:d:Q2404974|An Tearmann]]'' |- | style='text-align:right'| 2524 | [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]] | [[Aidan Davitt]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2525 | [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Horkan]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2526 | [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]] | [[Maura Hopkins]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-25 | | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 2527 | [[Íomhá:Senator Laura Harmon - Feb 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Laura Harmon]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-26 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2528 | [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]] | [[Conor Cleary]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2529 | [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Gary O'Donovan]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-30 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2530 | | [[Aron Ó Seanachair]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 2531 | [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rose Conway-Walsh]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-13 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2532 | [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Victor Boyhan]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-30 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 2533 | [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]] | [[Máire Devine]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-07 | | [[Na Saoirsí]] |- | style='text-align:right'| 2534 | [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul Gavan]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2535 | [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maria Byrne]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-27 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2536 | [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]] | [[Lorraine Clifford-Lee]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2537 | [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]] | [[Catherine Ardagh]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-20 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2538 | [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]] | [[Keith Swanick]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-12 | | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 2539 | [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]] | [[Neale Richmond]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-15 | | [[Baile an tSaoir]] |- | style='text-align:right'| 2540 | [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Colette Kelleher]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2541 | [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Céidigh]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-02 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2542 | | [[Seán de Brún]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2543 | [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]] | [[Anne Marie Waters]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2544 | | [[Daithí Ó Riada (An Clár)]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2545 | | [[Diarmaid Ó Broin]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2546 | | [[James Toher]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 2547 | [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]] | [[Paul Daly]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-19 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2548 | [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]] | [[John Dolan]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-13 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2549 | [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]] | [[Joan Freeman]] | data-sort-value="1958" | 1958-04-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2550 | | [[Dónall Mac Cormaic]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-28 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2551 | | [[Barra de Nais|Barry Nash]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2552 | | [[Seán Mac Clochaire]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2553 | | [[Liam de Bluinsín]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2554 | | [[Damien Ó Ciaragáin]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-11 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2555 | [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adrian Ó Tuathaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2556 | | [[Siobhán McSweeney]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2557 | | [[Jamie Barron]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2558 | [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]] | [[Enda Ó Coinnín]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2559 | [[Íomhá:Brendan Murray Kyiv 2017.jpg|center|128px]] | [[Brendan Murray]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2560 | [[Íomhá:Amybeth McNulty in Anne with an E Publicity Photo 2022 (cropped-J1).jpg|center|128px]] | [[Amybeth McNulty]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-07 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 2561 | | [[David Byrne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2562 | | [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2563 | [[Íomhá:Máirín Ní Dhonnchadha (NUI Galway) XIV International Congress of Celtic Studies Maynooth 2011.jpg|center|128px]] | [[Máirín Ní Dhonnchadha]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2564 | | [[Lúcás Miach]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-29 | | [[Baile Níos]] |- | style='text-align:right'| 2565 | | [[Aisling Ní Dhonnchadha]] | | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2566 | | [[Rory Keenan]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2567 | | [[Matthew Hussey]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] |- | style='text-align:right'| 2568 | | [[Michael English]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-23 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 2569 | | [[Colm Ó Spealáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-01 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 2570 | | [[Darragh Mac Giobúin]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-01 | | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 2571 | | [[Mícheál Ó Cathaláin]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-17 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2572 | | [[Seán Mac Erlaine]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2573 | | [[Marc Ó Colmáin]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-23 | | [[An Bhlarna]] |- | style='text-align:right'| 2574 | | [[Déin Ó Brosnacháin]] | data-sort-value="1991" | 1991-06-24 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2575 | | [[Roibeard Ó Floinn]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-07 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 2576 | [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hayley Nolan]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2577 | | [[Barra Ó Cochláin]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Baile Gunnair]] |- | style='text-align:right'| 2578 | | [[Darragh Ó Liatháin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2579 | [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]] | [[Caitríona Perry]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-15 | | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2580 | | [[Mac Shile Ó hAodha]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | [[Cill Díoma]] |- | style='text-align:right'| 2581 | | [[Seán Ó Finn]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-24 | | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 2582 | | [[Aron Ó Giolláin]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2583 | [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]] | [[Nicola Coughlan]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-09 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2584 | | [[Conn Ó Ceallacháin]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2585 | | [[Eiric na Leamhna]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2586 | [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Mac Donncha]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2587 | [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]] | [[Aaron Connolly]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2588 | | [[Teresa Mannion]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]'' |- | style='text-align:right'| 2589 | [[Íomhá:DAAWG-SI Sinead Burke Visit (KSC-20221130-PH-CSH01 0043) (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Sinéad Burke]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2590 | | [[Seána Kerslake]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2591 | [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn, Feb 2025 - 54319343593 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Evanne Ní Chuilinn]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-05 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2592 | | [[Seán Ó Donnchú]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-25 | | [[Inis Cara]] |- | style='text-align:right'| 2593 | | [[Tadhg Ó Mathúna]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-13 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 2594 | | [[Denise McCormack]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2595 | [[Íomhá:David Clifford in action.jpg|center|128px]] | [[David Clifford]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-22 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2596 | | [[Níall Ó Scolaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2597 | | [[Colm Basquel]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2598 | | [[Evan Mac Cumascaigh]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2599 | [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]] | [[Tara Flynn]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2600 | | [[Lúc Ó Scannláin]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-02 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2601 | | [[Risteard Ó Laocha]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-13 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2602 | | [[Máirtín Ó Ceocháin]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-09 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2603 | | [[Darren Ó Braonáin]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-13 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 2604 | | [[Pádraig Ó Loinn]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-02 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2605 | | [[Pádraig Ó Duíginn]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-23 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2606 | | [[Catherine Corless]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 2607 | | [[Darach Ó Séaghdha]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-05 | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2608 | | [[Osgur Ó Ciardha]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2609 | [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]] | [[Harriet Scott]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-10 | | [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]] |- | style='text-align:right'| 2610 | | [[Georgia Drummy]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2611 | [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]] | [[Sally Rooney]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-20 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2612 | [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rhasidat Adeleke]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2613 | | [[Adrian Breen]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-28 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2614 | | [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1996" | 1996-07-09 | | [[Lothra]] |- | style='text-align:right'| 2615 | | [[Seán Ó Conchúir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-01 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 2616 | [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leanne Kiernan]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-27 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 2617 | | [[Risteard Inglis]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2618 | | [[Séamus Ó Flanagáin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]'' |- | style='text-align:right'| 2619 | | [[Darragh Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | ''[[:d:Q59726393|Úlla]]'' |- | style='text-align:right'| 2620 | | [[Grace O'Flanagan]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2621 | | [[Yvonne O'Byrne]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2622 | | [[Nicola Evans]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-17 | | [[Cluain Sceach]] |- | style='text-align:right'| 2623 | | [[Roisin Upton|Róisín Upton]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2624 | | [[Nicola Daly]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2625 | | [[Aifric Mac Aodha]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2626 | | [[Caitríona Ní Chléirchín]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Scairbh na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 2627 | | [[Éanna Ó Muireasa]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2628 | | [[Dónall Ó Muireasa]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-20 | | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2629 | | [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2630 | | [[Clíodhna Ní Lionáin]] | | | [[Cúil Ghréine]] |- | style='text-align:right'| 2631 | | [[Bríd Ní Mhóráin]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 2632 | | [[Claire O'Riordan]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2633 | [[Íomhá:Amber Barrett 20201011 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Amber Barrett]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-16 | | [[Baile na nGallóglach]] |- | style='text-align:right'| 2634 | | [[Rory Ó Beagáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-11 | | [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]] |- | style='text-align:right'| 2635 | [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]] | [[Kellie Harrington (dornálaí)|Kellie Harrington]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2636 | [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]] | [[Jane Ní Dhulchaointigh]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2637 | | [[Brian Ó hEadhra]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2638 | | [[Niall Déiseach]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2639 | | [[Karen Byrne]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-30 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 2640 | | [[Marc Mac Eochaidh]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-09 | | [[Cill Síoláin]] |- | style='text-align:right'| 2641 | | [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-07 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2642 | | [[Vincent Lambe]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2643 | | [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2644 | | [[Alan Dempsey]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2645 | | [[Ben Troy]] | | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 2646 | | [[Caitlín Nic Aoidh]] | | | [[Cloch Cheann Fhaola]] |- | style='text-align:right'| 2647 | [[Íomhá:Bryan Dobson (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Dobson]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-10 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 2648 | | [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]] | | | [[Ráth Caola]] |- | style='text-align:right'| 2649 | [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]] | [[Ógie Ó Céilleachair]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2650 | | [[Heather Payne]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-26 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2651 | | [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-23 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2652 | [[Íomhá:Dermot Kennedy 7.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-13 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 2653 | | [[Naoise Dolan]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2654 | | [[John Farrelly]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2655 | | [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2656 | [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]] | [[Emma Dabiri]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2657 | | [[Alice Little]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-03 | | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 2658 | [[Íomhá:Styopa Mkrtchyan, Adam Idah, Benoit Bastien YantsImages - Asatur Yesayants 688 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adam Idah]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-11 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2659 | | [[Seán T. Ó Meallaigh]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-15 | | [[Contae Dhún na nGall]] |- | style='text-align:right'| 2660 | | [[Ciara Ní É]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2661 | [[Íomhá:Proinsias Mac a'Bhaird.jpg|center|128px]] | [[Proinsias Mac a' Bhaird]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-10 | | [[Árainn Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2662 | [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Gadirova]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2663 | [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]] | [[Caoilinn Hughes]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2664 | [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]] | [[Isibeal Atkinson]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-17 | | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] |- | style='text-align:right'| 2665 | | [[Jessica Ziu]] | data-sort-value="2002" | 2002-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2666 | | [[Sinéad Ní Uallacháin]] | | | ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2667 | [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]] | [[Troy Parrott]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2668 | | [[Emilie Pine]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2669 | | [[Dáirine Ní Mheadhra]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2670 | [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]] | [[Cathal Berry]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2671 | [[Íomhá:Gavin Bazunu 22112025 (9).jpg|center|128px]] | [[Gavin Bazunu]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2672 | [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murtagh]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[Dún an Rí]] |- | style='text-align:right'| 2673 | [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Paul Mescal]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-02 | | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 2674 | [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]] | [[Mark Ward (polaiteoir)]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2675 | [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]] | [[Louisa Harland]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-31<br/>1994-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2676 | | [[Caitlín Ní Chualáin]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2677 | | [[Peadar Ó Riada]] | data-sort-value="1954" | 1954-12 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2678 | | [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]] | | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2679 | [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hazel Chu]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2680 | [[Íomhá:Maura Higgins, world premier of "Argylle" in London, January 2024 (crop).jpg|center|128px]] | [[Maura Higgins]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-25<br/>1990-10-25 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2681 | | [[Áine Hensey]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2682 | | [[John Beag Ó Flatharta]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 2683 | | [[Mícheál de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2684 | [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Holly Cairns]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2685 | [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Murchú]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-03 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2686 | [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]] | [[Sorca Clarke]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2687 | [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]] | [[Violet-Anne Wynne]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Cill Rois]] |- | style='text-align:right'| 2688 | [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-06 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2689 | [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]] | [[Pa Daly]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2690 | [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Carroll MacNeill]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2691 | [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc Ó Cathasaigh]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2692 | [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]] | [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2693 | [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]] | [[Brian Leddin]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2694 | [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Malcolm Noonan]] | data-sort-value="1966" | 1966-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2695 | [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]] | [[Claire Kerrane]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-24 | | [[Dún Gar]] |- | style='text-align:right'| 2696 | [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pauline Tully]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Cill na Leice]] |- | style='text-align:right'| 2697 | [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]] | [[Patrick Costello]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2698 | [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]] | [[Norma Foley]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2699 | [[Íomhá:Verona Murphy at the Sitting of the 34th Dáil on 18 December 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Verona Murphy]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]'' |- | style='text-align:right'| 2700 | [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jennifer Whitmore]] | data-sort-value="1974" | 1974-06 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2701 | [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]] | [[Emer Higgins]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2702 | [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]] | [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2703 | [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]] | [[Steven Matthews]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2704 | [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lyra Valkyria]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2705 | [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]] | [[Patricia Ryan (polaiteoir)]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-03 | | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2706 | [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]] | [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2707 | [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]] | [[Paul Donnelly]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2708 | [[Íomhá:Roberto Lopes, Jan 2026 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pico Lopes]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-17 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2709 | | [[Tony Holohan]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2710 | [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mike Ryan]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2711 | | [[Sorcha Richardson]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2712 | [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]] | [[Orla Comerford]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2713 | | [[Nan Tom Teaimín]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2714 | | [[Máire Ní Chéileachair]] | | | ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]'' |- | style='text-align:right'| 2715 | [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Richie Conroy]] | | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2716 | [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]] | [[John Cummins]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-29 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2717 | | [[Lyra (amhránaí)|Lyra]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-19 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2718 | | [[Sibéal Davitt]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2719 | [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[CMAT]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2720 | [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jamie Finn]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2721 | | [[Niamh Farrelly]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2722 | | [[Áine Ní Chíobháin]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2723 | | [[Breandán 'ac Gearailt]] | | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2724 | | [[Maud Cotter]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2725 | [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]] | [[Rachael Blackmore]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-11 | | ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]'' |- | style='text-align:right'| 2726 | [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]] | [[Saoirse Noonan]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2727 | | [[SON]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2728 | | [[Bernadette Nic an tSaoir]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2729 | [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Éanna Hardwicke]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2730 | [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]] | [[Katie McGreal]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2731 | [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]] | [[Colm Bairéad]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2732 | | [[Diarmuid de Faoite]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2733 | | [[Pádraig Ó Macháin]] | | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 2734 | | [[Siún Ní Dhuinn]] | | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2735 | | [[Abbie Larkin]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2736 | | [[Carol Cronin]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2737 | | [[Tadhg Ó Dúshláine]] | data-sort-value="1951" | 1951-06-06 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2738 | | [[Séamas Ó hInnéirghe]] | data-sort-value="1918" | 1918 | | ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]'' |- | style='text-align:right'| 2739 | | [[Isobel Ní Riain]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2740 | | [[Eoin Ó Catháin]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2741 | | [[Dáithí de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2742 | | [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]'' |- | style='text-align:right'| 2743 | | [[Lillis Ó Laoire]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Gort an Choirce]] |- | style='text-align:right'| 2744 | | [[Mairéad Ní Fhlatharta]] | | | ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2745 | | [[Siuán Ní Mhaonaigh]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2746 | | [[Máire Dinny Wren]] | | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2747 | | [[Niamh Ní Chróinín]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2748 | | [[Aodán Ó Ceallaigh]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2749 | | [[Sorcha O'Raghallaigh]] | | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 2750 | | [[Simon Ó Faoláin]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2751 | [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gavan Reilly]] | | | ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]'' |- | style='text-align:right'| 2752 | | [[Joan Mallon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2753 | [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]] | [[Deirdre Brennan]] | data-sort-value="1934" | 1934 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2754 | | [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-19 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2755 | | [[Olan Monk]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2756 | | [[Louisa Ní Éideáin]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Léim an Bhradáin]] |- | style='text-align:right'| 2757 | [[Íomhá:Hugh Mac Giolla Chearra.jpg|center|128px]] | [[Hugh Mac Giolla Chearra]] | | | [[Rann na Feirste]] |- | style='text-align:right'| 2758 | | [[Stephen O'Hanlon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2759 | | [[Roibeard Ó Cathasaigh]] | | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 2760 | | [[Sam Ó Fearraigh]] | | | [[Gort an Choirce]] |- | style='text-align:right'| 2761 | | [[Cormac Mac Gearailt]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2762 | | [[Iarla Ó Muirthile]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2763 | [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]] | [[Anne Marie McMahon]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2764 | | [[Síomha Ní Ruairc]] | data-sort-value="1950" | 20th century | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2765 | | [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | [[Leitreach Ard]] |- | style='text-align:right'| 2766 | | [[John Sheáin Dharach Seoige]] | | | ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]'' |- | style='text-align:right'| 2767 | [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bambie Thug]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2768 | | [[Maidhc Cheannabháin]] | | | ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]'' |- | style='text-align:right'| 2769 | | [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]] | | | ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]'' |- | style='text-align:right'| 2770 | | [[Conchubhar Ó Luasa]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]'' |- | style='text-align:right'| 2771 | | [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 2772 | | [[Róisín Chambers]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2773 | | [[Edwina Guckian]] | | | [[Droim ar Snámh]] |- | style='text-align:right'| 2774 | [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]] | [[Róisín Seoighe]] | | | [[Ros an Mhíl]] |- | style='text-align:right'| 2775 | | [[Shauna Bannon]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2776 | | [[Seamas Ó hAoláin]] | | | [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2777 | | [[Ciarán Ó hÓgartaigh]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2778 | | [[Tadhg Hickey]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2779 | | [[Síle Denvir]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2780 | | [[Joni Crone]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2781 | | [[Shane Ó Curraighín]] | | | [[Teileann]] |- | style='text-align:right'| 2782 | | [[Tara Howley]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2783 | | [[Pádraig Rynne]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2784 | | [[Marina Ní Dhubháin]] | | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 2785 | [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]] | [[Nicholas Carolan]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2786 | | [[Hilary Bowen-Walsh]] | | | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 2787 | [[Íomhá:Conor D. McGuinness 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Conor McGuinness (Sinn Féin)|Conor D. McGuinness]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 2788 | | [[Séaghan Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 2789 | [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]] | [[Albert Dolan]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2790 | [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hayes]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2791 | | [[Mike Mac Domhnaill]] | | | ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]'' |- | style='text-align:right'| 2792 | [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barra Ó hÉanacháin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2793 | [[Íomhá:Edward Timmins (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Edward Timmins]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2794 | [[Íomhá:Naoise Ó Cearúil, Dec 2024 - 54192792072 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Naoise Ó Cearúil]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2795 | [[Íomhá:Michael Cahill 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Cahill (polaiteoir as Contae Chiarraí)]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2796 | | [[Tomás Ó Coileáin]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2797 | | [[Doireann Ní Ghlacáin]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2798 | | [[Muireann Ní Chíobháin]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2799 | | [[Cúán de Búrca]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2800 | | [[Marie-Louise Nicholson]] | | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 2801 | | [[John Prendergast]] | | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2802 | | [[Seoirsín Bashford]] | | | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2803 | | [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]] | | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 2804 | | [[Cormac Ó Beaglaoich]] | | | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 2805 | | [[Majella Ní Dhomhnaill]] | | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2806 | | [[Siobhán Peoples]] | | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2807 | | [[Colm Broderick]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2808 | | [[Izzy Kamikaze]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2809 | | [[David Dunne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2810 | | [[Áine de Baróid]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2811 | | [[Colm Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2812 | | [[Rob Fell]] | | | [[Na Foidhrí]] |- | style='text-align:right'| 2813 | | [[Labhrás Ó Finneadha]] | | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2814 | | [[Kathleen Loughnane]] | | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2815 | | [[Breda Hegarty]] | | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 2816 | | [[Máirín Uí Chonchubhair]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2817 | | [[Seán Ó Maoilchiaráin]] | | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 2818 | [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]] | [[Íte Ní Chionnaith]] | | | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 2819 | [[Íomhá:Rising Voices x Wikimedia Community Ireland Laura Pakenham Content Creator.png|center|128px]] | [[Laura J. Pakenham]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2820 | | [[Éadaoin Fitzmaurice]] | | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 2821 | | [[Síomha Hennessy]] | | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2822 | | [[Róisín O'Donovan]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2823 | | [[Molly Daly]] | data-sort-value="2008" | 2008-03-26 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2824 | | [[Síofra Ní Mhóráin]] | | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2825 | [[Íomhá:IMG-20260815-WA0023(1).jpg|center|128px]] | [[Michael Hourigan]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2826 | [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]] | [[Trevor Sargent]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-26 | | [[Cill Dhéagláin]] |- | style='text-align:right'| 2827 | [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Graham Norton]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2828 | [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]] | [[Rosanna Davison]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2829 | [[Íomhá:Enya - The Orlando Sentinel (1989) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Enya]] | data-sort-value="1961" | 1961-05-17 | | [[Gaoth Dobhair]] |- | style='text-align:right'| 2830 | [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]] | [[Alan Averill]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2831 | [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]] | data-sort-value="1941" | 1941-04-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2832 | [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 56 | [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]] | [[Naomh Damhnait]] | data-sort-value="700" | 7th century | data-sort-value="700" | 7th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]] | [[George Berkeley]] | data-sort-value="1685" | 1685-03-12 | data-sort-value="1753" | 1753-01-14 | ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]'' |- | style='text-align:right'| 1478 | [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]] | [[Jedward]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1673 | [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]] | [[Dustin Turcaí]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |} {{Wikidata list end}} {{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]] 4la0wek26zkjq24cvvh6swsnufk0njq An Béarla 0 22005 1330611 1308517 2026-10-25T18:57:42Z Anonymous8245 62956 /* Sean-Bhéarla */ 1330611 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[teanga (cumarsáid)|teanga]] [[Teangacha Gearmáinice|Ghearmáinice]] é an '''Béarla''' (Béarla: ''English'') nó an '''Sacs-Bhéarla''' atá bunaithe ar na canúintí a bhí ag na hAngail agus ag na [[Sacsanaigh]], treibheanna de bhunadh Teotanach a tháinig i dtír sa [[An Bhreatain|Bhreatain]] ag deireadh ré na [[An tSean-Róimh|Rómhánach]]. Bhí tionchar mór, freisin, ag an [[An Laidin|Laidin]] ar an teanga, maille le teangacha eile níos déanaí, mar shampla, an [[An Fhraincis|Fhraincis]], an [[An Ghréigis|Ghréigis]] agus teangacha éagsúla an domhain, go háirithe iad siúd a bhí á labhairt go forleathan in [[Impireacht na Breataine]]. Tá sé ar ceann de na teangacha is forleithne ar domhan inniu, agus labhraítear é mar phríomhtheanga sa [[an Bhreatain|Bhreatain Mhór]], san [[an Astráil|Astráil]], sa [[an Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], sa chuid is mó de [[Ceanada|Cheanada]], in [[Éire|Éirinn]], agus ina lán iarchoilíneachtaí de chuid na Breataine Móire mar phríomhtheanga nó mar theanga chomhchumarsáide. I gcúrsaí [[teicneolaíocht]]a, agus i gcuid mhór de na meáin cumarsáide idirnáisiúnta i ré seo an [[Idirlíon|Idirlín]], tá buntáiste an Bhéarla ag dul i dtreise, ionas gur féidir a rá inniu gurb é príomhtheanga na meán cumarsáide é. Ceiliúrann na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] ''Lá an Bhéarla'' gach bliain ar an 23 Aibreán<ref>https://www.timeanddate.com/holidays/un/english-day</ref>, chun an teanga a chothú. == Stair an Bhéarla == === Sean-Bhéarla === Glactar leis gurb iad na blianta ó theacht na nAngla-Shacsanach go Sasana go dtí an gabháltas [[Normannaigh|Normannach]] tréimhse an tSean-Bhéarla. Bhí an Sean-Bhéarla ní ba chosúla leis an tSean-Ard-Ghearmáinis nó leis an [[An Íoslainnis|Íoslainnis]] ná le Béarla an lae inniu, agus comhthréithe na d[[Teanga (cumarsáid)|teanga]]<nowiki/>cha [[An Ghearmáinis|Gearmáin]]<nowiki/>ice le haithint air go soiléir. Bhí cúig [[Tuiseal ainmneach|thuiseal]] ann, mar shampla, agus [[uimhir]] dhéach chomh maith leis an uatha agus leis an iolra. Bhí trí inscne ann chomh maith, an bhaininscne, an fhirinscne agus an inscne neodrach, mar atá in Íoslainnis agus i nGearmáinis an lae inniu. Bhí an [[An Laidin|Laidin]] ag imirt a tionchair ar an teanga ó thús, ar ndóigh. Bhí sí tar éis glacadh le focail iasachta ón Laidin sular bhain lucht a labhartha Sasana amach ar aon nós. Bhí an litriú an-chóngarach don fhuaimniú san am, nó i bhfocail ar nós ''cniht'', arb ionann é agus ''knight'' inniu, chualathas an ''c-'' sa chaint go fóill. Ní raibh aon chaighdeán ann, áfach, agus d'fhéadfaí an focal céanna a litriú ar bhealaí an-éagsúla, ag brath ar chanúint an scríbhneora. Nuair a d'aontaigh an Rí Alfred Sasana sa bhliain [[878]], áfach, ba í [[canúint]] Wessex a rug bua ar na canúintí eile mar theanga liteartha, agus tá an chuid is mó de théacsanna an tSean-Bhéarla scríofa sa chanúint áirithe sin. Canúintí tábhachtacha eile is ea canúint Mercia, canúint [[Northumberland]], agus canúint [[Kent]]. Sa naoú agus sa deichiú haois, tháinig na [[Lochlannaigh]] agus an teanga a bhí acu i ndlúth-theagmháil leis an mBéarla. Bhunaigh na Lochlannaigh stát dá gcuid féin, ''Danelaw'' nó "Dlí na Danmhairge", in Oirthear Shasana agus na hAlban, agus d'fhág a dteanga a lorg ar na canúintí Béarla a labhraítear sa chuid seo den tír, go dtí ár lá féin. Ós rud é go raibh gaol ag an dá theanga—an Béarla agus an Lochlainnis—le chéile, agus iad cuíosach intuigthe ag cainteoirí a chéile, chuaigh go leor [[Focal|focail]] agus, fiú, foirmeacha gramadaí Lochlannacha in úsáid sa Bhéarla ansin. Creidtear gur chothaigh meascán an dá theanga neamhchinnteacht i leith na gramadaí i measc lucht labhartha an Bhéarla. D'imigh na hiarmhíreanna casta gramadúla as úsáid sa Bhéarla i bhfad ní ba sciobtha ná sna teangacha Gearmáinice eile, agus is féidir gur ceann de na príomhchúiseanna leis an meath seo an neamhchinnteacht sin. Tagann focail ar nós ''they'', ''them'', ''sky'', agus ''skirt'' as an tSean-Lochlainnis. Is ionann iad ''shirt'' agus ''skirt'', ach amháin gur tháinig ceann acu ón Angla-Shacsainis, agus an ceann eile ó na Lochlannaigh. [[Íomhá:Germanic Languages Map Europe.png|clé|mion|366x366px|na teangacha Gearmáinice]] Maidir leis an tionchar [[Teangacha Ceilteacha|Ceilteach]] ar an Sean-Bhéarla, is ábhar conspóide é faoi láthair. Tá teangeolaithe áirithe, ar nós Hildegard Tristram, den bharúil go ndearna na teangeolaithe Sasanacha a bheag den tionchar seo, toisc nach raibh mórán measa acu ar an gcultúr Ceilteach ná fiú tuiscint ar na teangacha Ceilteacha. Cibé scéal é, is léir gur tháinig cuid mhaith logainmneacha Ceilteacha in úsáid sa Bhéarla i ré an tsean-Bhéarla féin. [[Íomhá:Beowulf Cotton MS Vitellius A XV f. 132r.jpg|mion|372x372px|''Beowulf'': ''Hƿæt ƿē Gārde/na ingēar dagum þēod cyninga / þrym ge frunon...'' "Listen! We of the Spear-Danes from days of yore have heard of the glory of the folk-kings..."]] An litríocht atá ar fáil i Sean-Bhéarla nó in Angla-Shacsainis, níl mórán di fágtha againn, cé go bhfuil sí níos flúirsí ná litríocht na dteangacha a labhraítí i [[Mór-roinn]] na hEorpa san am céanna. Tá laoithe laochais agus dánta Críostaí ann, agus is féidir ceathrar filí a aithint ina n-ainmneacha: an Rí Alfred féin, Caedmon, Bede, agus Cynewulf. Scríobh an Rí Alfred dánta fealsúnachta a bhí bunaithe ar smaointeachas Boethius, nó chuaigh ''De Consolatione Philosophiae'', príomhshaothar liteartha Boethius, go mór i gcion ar Alfred. Is é an dán mór úd ''[[Béowulf]]'', áfach, an saothar Sean-Bhéarla is cáiliúla amuigh. Creidtear go bhfuil [[Béowulf]] bunaithe ar mhianach nó chnámha scéil a tháinig as [[Críoch Lochlann]], nó tá imeachtaí an scéil suite sna tíortha Lochlannacha chomh maith. === [[Meán-Bhéarla]] === An cineál Béarla a tháinig in úsáid i ndiaidh an ghabháltais a rinne Uilliam Concaire ar Shasana, tugtar [[Meán-Bhéarla]] air. Fuair [[an Fhraincis]] Normannach an ceann ab fhearr ar an mBéarla, a chuaigh as úsáid, beagnach, mar theanga scríofa. Nuair a tháinig sé ar ais, bhí sé ag breathnú an-difriúil leis an Sean-Bhéarla, agus é breac le hiasachtaí Fraincise. Bhí an litriú nua go mór faoi thionchar nósanna na Fraincise chomh maith, ach ní raibh aon chaighdeán ceart ann, ó bhí canúintí éagsúla ag na scríobhaithe. An tús áite a bhí ag canúint Wessex nuair a bhí ré an tSean-Bhéarla ag druidim chun deireanais, ní raibh a leithéid d'fhorlámhas dearscnaitheach ag aon chanúint ar leith a thuilleadh. Chuaigh an ghramadach go mór mór chun simplíochta, cé go raibh sí ní ba chasta ná gramadach an Nua-Bhéarla i gcónaí. [[Íomhá:Page from The Canterbury Tales by Geoffrey Chaucer printed by William Caxton 1477.jpg|mion|Canterbury Tales le [[Geoffrey Chaucer]], foilsithe ag [[William Caxton]] 1477]] Sa [[14ú haois|cheathrú haois déag]], tháinig borradh mór ar an [[litríocht]] i Meán-Bhéarla. B'ansin a thosaigh sórt caighdeánú freisin, is é sin, Caighdeán na Seansaireachta. Bhí an caighdeánú seo teoranta do na scríbhinní oifigiúla nó poiblí, áfach. Rinneadh forbairt ar leith ar an gcaighdeán nuair a bhí [[Anraí V Shasana|Anraí V]] ag rialú na tíre, is é sin, sna blianta [[1413]]—[[1422]]. Bhí an caighdeán seo bunaithe ar chanúint Londan, an chuid ba mhó, ach tugadh isteach foirmeacha ó na canúintí eile, go háirithe ''they'' agus ''them'' ó na canúintí Tuaisceartacha, nuair a fuarthas go raibh siad ní ba soiléire ná foirmeacha na canúna a bhí á labhairt timpeall ar an bpríomhchathair. Tá litríocht réasúnta saibhir fágtha againn i Meán-Bhéarla, go háirithe laoithe eipiciúla ar nós ''Canterbury Tales'' le [[Geoffrey Chaucer]] nó ''La Morte D'Arthur'' le Thomas Malory. [[Íomhá:Great Vowel Shift2a.svg|clé|mion|220x220px|Athrú mór na ngutaí]] === Nua-Bhéarla === Sa chúigiú haois déag, tháinig athrú mór ar fhuaimeanna an Bhéarla, is é sin, Aistriú Mór na nGutaí. Inniu, fuaimnítear focail ar nós ''gate'' mar [geit], ach i ré an Mheán-Bhéarla Mhoich, bhí an fuaimniú i bhfad ní ba chóngaraí don litriú, [ga:tə]. Ceann de thorthaí Aistriú Mór na nGutaí is ea an difríocht seo, agus is é an t-aistriú sin an rud is mó a dhealaíonn an Nua-Bhéarla ón Meán-Bhéarla. Áirítear gurbh iad [[An Bíobla|Bíobla]] an Rí Séamas agus saothair [[William Shakespeare]] a chuir tús leis an litríocht Nua-Bhéarla, i dtús na [[17ú haois|seachtú haoise déag]]. Mar sin féin, d'athraigh an teanga go mór idir an Nua-Bhéarla Moch seo agus an cineál Nua-Bhéarla a labhraítear inniu. Mar shampla, chuaigh an sean-fhorainm ''thou'' agus foirmeacha an bhriathair a bhí ag dul leis - an iarmhír ''-st'', cosúil le ''thou sayest'' - in éag go hiomlán sa ghnáthchaint agus sa chuid is mó de na stíleanna scríofa. [[Íomhá:Map of English native speakers.png|mion|333x333px|Cainteoiri dúchais]] Nuair a choilínigh na Sasanaigh Meiriceá Thuaidh, [[an India]], [[An Astráil|an Astráil]], [[an Nua-Shéalainn]], cuid mhór den [[An Afraic|Afraic]] agus na críocha eile a bhí á rialú acu ar fud na mblianta, bhí an Nua-Bhéarla ann cheana féin mar theanga. Na canúintí nua a tháinig ar an bhfód sna coilíneachtaí éagsúla, tá siad go léir bunaithe ar an Nua-Bhéarla, agus iad intuigthe ag cainteoirí a chéile. In Éirinn, áfach, thosaigh an coilíniú ní ba mhoiche, agus mar sin, tháinig cúpla canúint ar an bhfód a bhí bunaithe ar an Meán-Bhéarla, seachas an Nua-Bhéarla — is iad sin, an teanga [[Yólais|Yólaise]] i g[[Contae Loch Garman]] agus [[Canúint Fhine Gall]]. Chaill lucht a labhartha a dteagmháil leis an gcuid eile den domhan Béarla go luath, agus mar sin, choinnigh sliocht a sleachta a gcanúintí Mheán-Bhéarla go dtí an naoú haois déag, nuair a bádh i bhfarraige mhór an Nua-Bhéarla chaighdeánaithe í. Agus an méid sin ráite, is follasach go bhfuil difríochtaí suntasacha idir na cineálacha éagsúla Béarla a labhraítear ar fud an domhain. Nuair a casadh pobail agus teangacha bundúchasacha ar na Béarlóirí sna coilíneachtaí, ba mhinic a ghlac siad le focail agus le nósanna nua ó na daoine seo. Mar sin, tá Béarla [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]] cuíosach saibhir i bhfocail iasachta a tháinig ó theangacha na Meiriceánach dúchasach, ón bhFraincis agus ón [[An Spáinnis|Spáinnis]]. Bhí an Fhraincis beo ar feadh i bhfad i [[Louisiana]] agus in áiteanna eile sna críocha a bhaineann leis na Stáit Aontaithe inniu, agus í á labhairt mar phríomhtheanga i gcuid mhór de [[Ceanada|Cheanada]] inniu féin. An Spáinnis, arís, tá sí ó dhúchas ag an gcuid is mó de lucht inimirce sna Stáit Aontaithe inniu, agus í beo i mbéal chuid mhaith seansaoránach Meiriceánach freisin i stáit dheisceartacha, cosúil le Nua-Mheicsiceo agus Texas. San Afraic Theas, arís, is í an Afracáinis—an leagan áitiúil den [[An Ollainnis|Ollainnis]]—an fhoinse is mó a thugann focail agus leaganacha cainte nua don chineál Béarla a chloistear á labhairt ansin. Tá an Nua-Bhéarla iontach fáiltiúil roimh fhocail iasachta ó theangacha eile. Nuair a d'imigh an chuid is mó de ghramadach chasta an tSean-Bhéarla, d'éirigh sé iontach furasta gramadach na teanga a chur i bhfeidhm ar fhocail nua. [[Íomhá:Scots speakers in the 2011 census.png|mion|clé|[[Béarla na hAlban]], % cainteoirí]] Chuir an Nua-Bhéarla tús le sraith mhaith de [[Nasctheanga|nasctheangacha]] agus d'[[Fásteanga|fhásteangacha]] freisin, cosúil leis an teanga [[Tok Pisin]], an teanga Sranan [[Tonga|Tongo]] agus a lán eile. An cineál Béarla a labhraítear in [[Iamáice]], is sampla é den rud ar a dtugtar contanóid iar-fhásteangach: cé go bhfuil caint na sráide níos cosúla le fásteanga ná le canúint de chuid an Bhéarla, is é an Béarla caighdeánaithe a úsáidtear mar theanga liteartha, agus an caighdeán seo ag imirt a thionchair ar an teanga labhartha féin. == Teangacha Gaolmhara == [[Íomhá:Ulster Scots sham thistle icon.png|mion|Ultais]] Cé go bhfuil an Béarla breac le focail iasachta ón bhFraincis, ón Laidin agus ó theangacha eile, ní féidir a shéanadh go mbaineann sé leis an mbrainse Gearmáinice den fhine Ind-Eorpach, agus gaol aige leis an nGearmáinis, an Ollainnis, an Íoslainnis agus na teangacha Lochlannacha eile. Is í an Fhraoslainnis—teanga mhionlaigh a labhraítear i dTuaisceart na h[[An Ísiltír|Ísiltíre]] agus in Iar-Thuaisceart na Gearmáine—an teanga is dlúithe gaoil don Bhéarla, go stairiúil ar a laghad. Ar ndóigh, is follasach go bhfuil an [[An Albainis|Albainis]] - nó an [[Lallainnis]]—is é sin, an teanga nó na canúintí a labhraítear in Albain agus in áiteanna i dTuaisceart Éireann níos cosúla leis an mBéarla fós, ach is ceist chonspóideach é, cé acu teanga neamhspleách nó canúint de chuid an Bhéarla atá ann. Tá traidisiún litríochta agus [[Scríbhneoir|scríbhneoireacht]]<nowiki/>a ag an Albainis atá scartha ón mBéarla, ach leis na céadta bliain anuas, tá sé ag dul i léig, agus an [[litríocht]] a scríobhtar sa teanga inniu, bíonn sí níos cosúla le [[filíocht]] chanúnach ná le scríbhneoireacht nua-aoiseach. == An Béarla mar Theanga Dhomhanda == Is deacair a rá, an féidir dearcadh ar an mBéarla mar theanga náisiúnta na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] a thuilleadh, ós rud é go bhfuil sé sealbhaithe ag uasal agus íseal fud fad an domhain mhóir. Tá sé sábháilte a rá go bhfuil níos mó cainteoirí líofa neamhdhúchais ná cainteoirí dúchais ann, agus deir cuid de na [[Teangeolaíocht|teangeolaithe]] nach bhfuil sé faoi na cainteoirí dúchais a thuilleadh, cad é atá i ndán don Bhéarla agus cén cineál athruithe a thiocfaidh air feasta. Maidir leis na cainteoirí dúchais, is Meiriceánaigh iad a bhformhór mór—beirt as gach triúr, go bunúsach—agus is é Béarla na Stát Aontaithe an leagan den teanga is mó a labhraítear. [[Íomhá:World map percentage english speakers by country.svg|mion|333x333px|Béarlóirí agus % aonteangaigh]] Is dócha gurb iad na longa a rinne a leithéid de mhórtheanga den Bhéarla, níos mó fós ná an impireacht a choilínigh na Sasanaigh. Nuair a fuair Sasana an lámh in uachtar ar bhealaí farraige an domhain, b'í teanga na Sasanach a chuaigh i ngnáthúsáid ar fud na seacht n-aigéan. Bhí an Béarla chun tosaigh ar na teangacha eile i measc lucht na farraige i bhfad sular bhain sé amach an forlámhas atá aige inniu i gcúrsaí léinn agus eolaíochta, sna meáin chumarsáide agus araile. Is iad na [[meáin chumarsáide]] is mó a choinníonn an Béarla ag imeacht inniu, áfach. Sna [[Tír|tíortha]] nach bhfuil Béarla ar bith le feiceáil i bhfigiúirí an daonáirimh faoi chúrsaí teanga, bíonn an teanga le cloisteáil gach oíche ar an teilifís, agus cé go bhfuil teangacha eile ag dul chun coitiantachta ar an Idirlíon, is é an Béarla an teanga is mó a shamhlaítear le hollbhealaí domhanda an eolais. Bíonn [[Iriseoireacht|iris]]í Béarla, cosúil leis an ''Time'' agus an ''Newsweek'', á bhfoilsiú ina n-eagráin idirnáisiúnta do léitheoirí coimhthíocha a bhfuil an teanga go líofa acu. Thairis sin, bíonn páipéir Bhéarla á n-eisiúint i dtíortha nach bhfuil an Béarla ina theanga náisiúnta ná oifigiúil iontu ar aon nós, cosúil leis an ''St. Petersburg Times'' sa [[An Rúis|Rúis]], nó an ''Prague Post'' i [[Poblacht na Seice|bPoblacht na Seice]]. Bíonn na nuachtáin seo dírithe ar na heasaoránaigh a bhfuil cónaí orthu sna tíortha seo, ach is léir go mbíonn muintir na háite féin á léamh, le feabhas a chur ar a gcuid Béarla agus le teacht ar nuacht nach bhfuil ar fáil chomh réidh céanna ina dteanga féin. == Foclóir == [[Íomhá:Oxford Advanced Learner's Dictionary of Current English.jpg|mion|Foclóirí]] Tháinig an chuid is mó de bhunfhoclóir an Bhéarla as an nGearmáinic, is é sin, as an Sean-Bhéarla agus as an tSean-Lochlainnis. Mar sin féin, chuaigh an tsraith is sine de na hiasachtaí Fraincise greamaithe go han-domhain sa teanga, agus cúpla ceann acu le haithint sa bhunfhoclóir féin. As an tsean-Fhraincis a tháinig ''second'' "dara" (cf. ''andere'' na Gearmáinise, ''annar'' na hÍoslainnise agus ''annan'' na [[An tSualainnis|Sualainnise]]—tá na focail seo gaolmhar le ''other'' an Bhéarla) agus ''very'' "an-, iontach, creathnach" (cf. ''sehr'' na Gearmáinise, ''mycket'' na Sualainnise, agus ''mjög'' na hÍoslainnise). Níl sé furasta an tsraith ba sine d'iasachtaí Laidine a aithint thar an gcuid dhúchasach den fhoclóir. Bíonn na focail Fhraincise agus na cinn a tugadh isteach ón [[An Laidin|Laidin]] ó bhlianta an [[An Renaissance|Renaissance]] anuas i bhfad níos so-aitheanta mar fhocail iasachta, ós rud é go mbíonn siad níos faide ná na focail Ghearmáinice, agus blas níos léannta orthu. Is minic a chuireann siad ar chumas an scríbhneora a rogha a bhaint as dhá nó trí cinn de chomhchiallaigh le go rachadh an stíl i gcion ar an léitheoir ar dhóigh ar leith. Mar shampla, níl mórán difríochta idir ''to put out a fire'' agus ''to extinguish a fire'' ó thaobh na céille de—"dóiteán a mhúchadh" is brí leis an dá chuid—ach ní hionann iad ó thaobh na stíle de. Mar sin, tá an Béarla iontach saibhir ó thaobh an fhoclóra de. San am céanna, áfach, is follasach gur féidir mí-úsáid a bhaint as an saibhreas seo freisin. Bhí [[George Orwell]], thar aon duine, drochamhrasach i leith fhoclóir na polaitíochta agus an úsáid a bhaintí as na focail léannta i mBéarla na b[[Polaitíocht|polaiteoir]]í: ní raibh mothúcháin ag dul leis na focail mhóra, agus mar sin, bhí sé ní b'fhusa éagóir nó uafás a choinneáil ceilte ar an saol mór, má cuireadh in iúl é i bhfocail léannta a shleamhnódh thart gan aisfhreagra ceart a bhaint as aon duine. Seo mar a chuir sé a dhrochamhras féin i bhfocail san aiste ''Politics and the English Language'': [[Íomhá:Detailed SVG map of the Anglophone world.svg|clé|mion|upright=2|teanga oifigiúil]] "Samhlaigh leat, mar shampla, ollamh compordach Sasanach éigin agus é ag iarraidh ollsmachtúlacht na Rúise a chosaint. Ní féidir leis a rá, lom díreach, ''Creidim nach drochrud amach is amach é do chuid naimhde polaitiúla a mharú, más féidir leat cuspóirí maithe a bhaint amach ar an dóigh sin''. Ina áit sin, déarfaidh sé rud éigin cosúil leis an méid seo: ''While freely conceding that the Soviet regime exhibits certain features which the humanitarian may be inclined to deplore, we must, I think, agree that a certain curtailment of the right to political opposition is an unavoidable concomitant of transitional periods, and that the rigours which the Russian people have been called upon to undergo have been amply justified in the sphere of concrete achievement.''" B'iad na focail mhóra léannta as an [[An Laidin|Laidin]] agus as an t[[An tSean-Ghréigis|Sean-Ghréigis]], na "focail chrua" nó ''hard words'' mar a thugtar orthu ó am go ham, a spreag Orwell chun an méid sin thuas a bhreacadh síos. Ach, le fírinne, tá Béarla an lae inniu iontach fáiltiúil roimh fhocail iasachta ó gach taobh, go háirithe ós rud é gur tíortha móra inimirce iad na tíortha is mó Béarla, agus na dreamanna eitneacha éagsúla ag tabhairt a gcuid nósanna, cócaireachta agus foclóra leo féin. Cé go gcromann siad go sciobtha ar an mBéarla mar theanga chomhchaidrimh eatarthu féin, bíonn siad ag baint úsáide as a gcuid focal féin le tagairt a dhéanamh dá nósanna sainiúla nár thréig siad go fóill. Uaireanta, glacann an saol mór le nósanna ó na dreamanna eitneacha seo—go háirithe más bia atá i gceist—agus téann an focal féin in úsáid i ngnáthchaint an Bhéarla sa tír sin. Mar sin, fágann na nósanna nua lorg áirithe ar an gcaint sna tíortha éagsúla, rud a chuireann le difríochtaí na leaganacha áitiúla den Bhéarla. [[Íomhá:South Africa 2011 English speakers density map.svg|mion|Béarlóirí san [[An Afraic Theas|Afraic Theas]]]] Sa chuid is mó de na tíortha Béarla, is é an Béarla an t-aon teanga oifigiúil amháin, agus é go líofa, nó fiú ó dhúchas, ag an gcuid is mó de mhuintir na tíre. San [[An Afraic Theas|Afraic Theas]], áfach, tá na teangacha Bantúcha (an teanga [[Xhosa]], an t[[An tSúlúis|Súlúis]], an teanga Sotho, an teanga Tswana, agus an teanga Venda) le cloisteáil sa tsráid chomh minic leis an mBéarla féin, agus níos mó cainteoirí áitiúla dúchais ag an [[An Afracáinis|Afracáinis]]—an leagan den Ollainnis a d'fhorbair i nDeisceart na hAfraice go dtí gur iompaigh sé ina theanga neamhspleách—ná ag an mBéarla féin. D'fhág an Afracáinis an-lorg ar fhoclóir an Bhéarla san Afraic Theas, agus is ar éigean is féidir na cúrsaí áitiúla a phlé as Béarla gan dul i muinín cuid mhaith focal Afracáinise. Sa Nua-Shéalainn, arís, tá tábhacht nach beag leis an teanga [[Maori]], arb í teanga na mbundúchasach í, cé go bhfuil na Maori féin go mór mór faoi chois sa tsochaí i gcónaí. Úsáidtear focail as an teanga seo sa Bhéarla áitiúil cosúil leis an dóigh a mbíonn Éireannaigh ag tarraingt chucu focail Ghaeilge, fiú mura bhfuil an Ghaeilge féin acu. == Cialla eile an fhocail "Béarla" sa Ghaeilge == Úsáidtear an focal '''béarla''' i [[litríocht na Gaeilge]], freisin, le tagairt do theangacha nó do chanúintí a bhí in Éirinn i bhfad sular tháinig na [[Sasanaigh]] i dtír in Éirinn; mar shampla, bhíodh caint ar "Bhéarla na Midhe". Is féidir don fhocal sin tagairt don Ghaeilge féin: is ionann an Ghaeilge agus an ''Scotbhéarla''. Más gá an Béarla a aithint thar na "béarlaí" eile, is féidir '''Sacs-Bhéarla''' a thabhairt air. An duine atá eolach ar go leor teangacha, is féidir "saoi sna hilbhéarlaí" a thabhairt air, cé go bhfuil sé níos coitianta a rá, inniu, go bhfuil "na seacht dteangacha" aige. == Naisc sheachtracha == * [http://members.lycos.co.uk/rre/ Córas nua litrithe don Bhéarla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060421161515/http://members.lycos.co.uk/rre/ |date=2006-04-21 }} * [http://itcansay.com Níos mó ná 20,000 focal Béarla taifeadta ag cainteoir dúchais] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090611150831/http://itcansay.com/ |date=2009-06-11 }} == Tagairtí == {{reflist}} {{Teangacha oifigiúla na NA}} {{Teangacha oifigiúla an AE}} {{IdirVicí|cód=en}} {{DEFAULTSORT:Bearla}} [[Catagóir:An Béarla| ]] [[Catagóir:Teangacha Gearmáinice]] [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha oifigiúla na Náisiún Aontaithe]] [[Catagóir:Teangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh]] r27j05w4bas66gvz4s5f9ywh4tvd48u Úsáideoir:Llywelyn2000/Liosta alt ar éin 2 94537 1330637 1330443 2026-10-26T11:39:55Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1330637 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?name WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 . ?item wdt:P171* wd:Q5113 . ?item wdt:P105 wd:Q7432 . #species only FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P141 wd:Q237350 } # not extinct ?articleURL schema:about ?item ; schema:name ?name ; schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . #must have sitelink to cywiki } ORDER BY ?name OFFSET 0 LIMIT 1000 |links=local |section= |sort=label |columns=number:#,qid,label,p225:enw tacson,P373,P2067,P2050,P181,P7770,P141 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! qid ! label ! enw tacson ! catagóir Commons ! mais ! réise sciathán ! léarscáil de raon an tacsóin ! tréimhse ghoir ! IUCN conservation status |- | style='text-align:right'| 1 | Q26147 | [[abhóiséad]] | Recurvirostra avosetta | [[:commons:Category:Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]] | 31.7 g | 78 cm | [[Íomhá:RecurvirostraAvosettaIUCNver2019-2.png|center|128px]] | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 2 | Q469992 | [[Recurvirostra americana|Abhóiséad Mheiriceánach]] | Recurvirostra americana | [[:commons:Category:Recurvirostra americana|Recurvirostra americana]] | 28.7 g<br/>316 g | 68 cm | [[Íomhá:Recurvirostra americana map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 3 | Q832565 | [[Alcedo hercules]] | Alcedo hercules | [[:commons:Category:Alcedo hercules|Alcedo hercules]] | | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | Q202504 | [[amadán móinteach]] | Charadrius morinellus | [[:commons:Category:Charadrius morinellus|Charadrius morinellus]] | 17 g | 60 cm | [[Íomhá:Charadrius morinellus distr..png|center|128px]] | | |- | style='text-align:right'| 5 | Q1268205 | [[Súmaire gabhair ghlórach|Antrostomus vociferus]] | Antrostomus vociferus | [[:commons:Category:Antrostomus vociferus|Antrostomus vociferus]] | | | [[Íomhá:Antrostomus vociferus map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 6 | Q106447604 | [[Éigrit eallaigh|Ardea ibis]] | Ardea ibis | [[:commons:Category:Ardea ibis|Ardea ibis]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 7 | Q652266 | [[Argas mór|Argusianus argus]] | Argusianus argus | [[:commons:Category:Argusianus argus|Argusianus argus]] | | | | 24 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | Q692192 | [[Póiseard ceannrua Meiriceánach|Aythya americana]] | Aythya americana | [[:commons:Category:Aythya americana|Aythya americana]] | 1.1 kg<br/>990 g | 79.5 cm | [[Íomhá:Aythya americana map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 9 | Q26742 | [[Aythya ferina]] | Aythya ferina | [[:commons:Category:Aythya ferina|Aythya ferina]] | 66 g | 0.77 m | [[Íomhá:AythyaFerinaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 25 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 10 | Q170718 | [[Beachadóir Eorpach|beachadóir]] | Merops apiaster | [[:commons:Category:Merops apiaster|Merops apiaster]] | 6.5 g | 0.47 m | [[Íomhá:Merops apiaster en.png|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 11 | Q1951359 | [[Beachadóir Peirseach|beachaire gormleicneach]] | Merops persicus | [[:commons:Category:Merops persicus|Merops persicus]] | 49.4 g | | | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 12 | Q25450 | [[biorearrach]] | Anas acuta | [[:commons:Category:Anas acuta|Anas acuta]] | 1.025 kg<br/>866 g | 0.9 m | [[Íomhá:AnasAcutaIUCN2019 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 13 | Q591831 | [[bobóilinc]] | Dolichonyx oryzivorus | [[:commons:Category:Dolichonyx oryzivorus|Dolichonyx oryzivorus]] | 2.75 g | | [[Íomhá:Dolichonyx oryzivorus.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 14 | Q25709 | [[Bonnán buí (éan)|bonnán]] | Botaurus stellaris | [[:commons:Category:Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]] | 42 g<br/>2.906 kg<br/>2.017 kg | 1.27 m | [[Íomhá:Botaurus stellaris map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 15 | Q25587867 | [[Bonnán beag]] | Botaurus minutus | [[:commons:Category:Botaurus minutus|Botaurus minutus]] | 13 g<br/>147 g | 49 cm | [[Íomhá:IxobrychusMinutusIUCNvr2018 2.png|center|128px]] | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 16 | Q204111 | [[Bonnán cainéaldathach|bonnán cainéil]] | Ixobrychus cinnamomeus | [[:commons:Category:Botaurus cinnamomeus|Botaurus cinnamomeus]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 17 | Q743017 | [[Bonnán breicneach|bonnán Meiriceánach]] | Botaurus lentiginosus | [[:commons:Category:Botaurus lentiginosus|Botaurus lentiginosus]] | 36 g | 115 cm | [[Íomhá:Botaurus lentiginosus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 18 | Q469586 | [[Bonnán caol|bonnán seang]] | Ixobrychus exilis | [[:commons:Category:Botaurus exilis|Botaurus exilis]] | 10 g<br/>80 g | 43 cm | [[Íomhá:Ixobrychus exilis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 19 | Q188877 | [[Breacán (éan)|breacán]] | Fringilla montifringilla | [[:commons:Category:Fringilla montifringilla|Fringilla montifringilla]] | 2.14 g<br/>22 g | 0.27 m | [[Íomhá:FringillaMontifringillaIUCN.svg|center|128px]] | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 20 | Q26650 | [[breacóg]] | Calidris alpina | [[:commons:Category:Calidris alpina|Calidris alpina]] | | 0.36 m | [[Íomhá:Calidris alpina migrations.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 21 | Q25440 | [[broigheall]] | Phalacrocorax carbo | [[:commons:Category:Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]] | 2.4 kg<br/>2 kg | 1.4 m | [[Íomhá:PhalacrocoraxCarbo.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 22 | Q244319 | [[Mionbhroigheall|broigheall bídeach]] | Microcarbo pygmaeus | [[:commons:Category:Microcarbo pygmaeus|Microcarbo pygmaeus]] | | 85 cm | [[Íomhá:MicrocarboPygmaeusIUCN.svg|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 23 | Q18700 | [[bróg-ghob]] | Balaeniceps rex | [[:commons:Category:Balaeniceps rex|Balaeniceps rex]] | | | [[Íomhá:Balaeniceps rex distribution.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 24 | Q121221 | [[budragár]] | Melopsittacus undulatus | [[:commons:Category:Melopsittacus undulatus|Melopsittacus undulatus]] | 2.15 g | | [[Íomhá:Budgerigar map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 25 | Q168677 | [[bultúr luaithriúíl]] | Aegypius monachus | [[:commons:Category:Aegypius monachus|Aegypius monachus]] | 243 g | 2.5 m | [[Íomhá:AegypiusMonachusIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 26 | Q126167 | [[bultúr uan]] | Gypaetus barbatus | [[:commons:Category:Gypaetus barbatus|Gypaetus barbatus]] | 224 g<br/>4.913 kg<br/>6.175 kg | 2.621 m | [[Íomhá:GypaetusBarbatusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 54 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 27 | Q33504 | [[bultúr Éigipteach]] | Neophron percnopterus | [[:commons:Category:Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]] | 94 g<br/>1.977 kg | 1.676 m | [[Íomhá:NeophronMap.svg|center|128px]] | 42 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 28 | Q188601 | [[bustard beag]] | Tetrax tetrax | [[:commons:Category:Tetrax tetrax|Tetrax tetrax]] | 41 g | 110 cm | [[Íomhá:TetraxTetraxIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 21 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 29 | Q290871 | [[bustard Houbara]] | Chlamydotis undulata | [[:commons:Category:Chlamydotis undulata|Chlamydotis undulata]] | 68 g<br/>1.96 kg<br/>1.15 kg | | [[Íomhá:Houbara map.svg|center|128px]] | 24 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 30 | Q171655 | [[bustard mór]] | Otis tarda | [[:commons:Category:Otis tarda|Otis tarda]] | 143 g | 235 cm<br/>180 cm | [[Íomhá:Otis tarda distribution.png|center|128px]] | 25 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 31 | Q26205 | [[buíóg]] | Emberiza citrinella | [[:commons:Category:Emberiza citrinella|Emberiza citrinella]] | 2.94 g | 26 cm | [[Íomhá:Emberizacitronella3.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 32 | Q908909 | [[búbúc Norfolk]] | Ninox novaeseelandiae | [[:commons:Category:Ninox novaeseelandiae|Ninox novaeseelandiae]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 33 | Q179959 | [[cacapó]] | Strigops habroptila | [[:commons:Category:Strigops habroptila|Strigops habroptila]] | | | [[Íomhá:Kakapohist.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 34 | Q27050 | [[cadhan]] | Branta bernicla | [[:commons:Category:Branta bernicla|Branta bernicla]] | | 1.01 m | [[Íomhá:Branta bernicla map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 35 | Q188446 | [[caipín dubh]] | Sylvia atricapilla | [[:commons:Category:Sylvia atricapilla|Sylvia atricapilla]] | 2.19 g<br/>18.1 g | 23 cm | [[Íomhá:Sylviaatricapillamap2.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 36 | Q235057 | [[caislín aille]] | Monticola saxatilis | [[:commons:Category:Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]] | 4.95 g<br/>47 g<br/>52.4 g | | [[Íomhá:MonticolaSaxatilisIUCNver2019 1.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 37 | Q152144 | [[caislín aille gorm]] | Monticola solitarius | [[:commons:Category:Monticola solitarius|Monticola solitarius]] | 5.95 g | | [[Íomhá:MonticolaSolitariusIUCNver2019 1.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 38 | Q155869 | [[caislín aitinn]] | Saxicola rubetra | [[:commons:Category:Saxicola rubetra|Saxicola rubetra]] | 2.06 g | 22 cm | [[Íomhá:Saxicola rubetra, IUCN.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 39 | Q1315689 | [[caislín cloch]] | Saxicola torquatus | [[:commons:Category:Saxicola torquatus|Saxicola torquatus]] | | | | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 40 | Q838665 | [[caislín cloch Eorpach]] | Saxicola rubicola | [[:commons:Category:Saxicola rubicola|Saxicola rubicola]] | | | | 15 d | |- | style='text-align:right'| 41 | Q1589281 | [[caislín Sibéarach]] | Saxicola maurus | [[:commons:Category:Saxicola maurus|Saxicola maurus]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 42 | Q852622 | [[Cnagaire impiriúil|Campephilus imperialis]] | Campephilus imperialis | [[:commons:Category:Campephilus imperialis|Campephilus imperialis]] | | | [[Íomhá:Campephilus imperialis map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 43 | Q284331 | [[Cnagaire Magellanach|Campephilus magellanicus]] | Campephilus magellanicus | [[:commons:Category:Campephilus magellanicus|Campephilus magellanicus]] | 260 g | 0.6 m | [[Íomhá:Campephilus magellanicus distr.png|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 44 | Q208334 | [[Donnóg Alpach|cantaire Alpshléibhe]] | Prunella collaris | [[:commons:Category:Prunella collaris|Prunella collaris]] | | | [[Íomhá:PrunellaCollariusIUCN.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 45 | Q1049121 | [[Donnóg Radde|cantaire carraige]] | Prunella ocularis | [[:commons:Category:Prunella ocularis|Prunella ocularis]] | | | | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 46 | Q129059 | [[capall coille]] | Tetrao urogallus | [[:commons:Category:Tetrao urogallus|Tetrao urogallus]] | 3.8 kg<br/>1.97 kg<br/>53 g | 106 cm | [[Íomhá:Western Capercaillie Tetrao urogallus distribution map.png|center|128px]] | 25 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 47 | Q26198 | [[caróg dhubh]] | Corvus corone | [[:commons:Category:Corvus corone|Corvus corone]] | | 0.91 m | [[Íomhá:Corvus corone map.png|center|128px]] | 19 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 48 | Q831597 | [[catéan liath]] | Dumetella carolinensis | [[:commons:Category:Dumetella carolinensis|Dumetella carolinensis]] | 3.8 g<br/>35.7 g<br/>39.6 g | | [[Íomhá:Dumetella carolinensis-map.jpg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 49 | Q25384 | [[ceann cait]] | Asio otus | [[:commons:Category:Asio otus|Asio otus]] | | 95 cm | [[Íomhá:Asio otus distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 50 | Q25376 | [[Cearc cheannann Eoráiseach|cearc cheannann]] | Fulica atra | [[:commons:Category:Fulica atra|Fulica atra]] | 36.5 g<br/>835 g<br/>715 g | 75 cm | [[Íomhá:Fulica atra distribution.png|center|128px]] | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 51 | Q470016 | [[cearc cheannann Mheiriceánach]] | Fulica americana | [[:commons:Category:Fulica americana|Fulica americana]] | | | [[Íomhá:Fulica americana map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 52 | Q901228 | [[cearc mhailí]] | Leipoa ocellata | [[:commons:Category:Leipoa ocellata|Leipoa ocellata]] | 2.4 kg<br/>175 g<br/>1.8 kg | | | 63 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 53 | Q178702 | [[cearc shailí]] | Lagopus lagopus | [[:commons:Category:Lagopus lagopus|Lagopus lagopus]] | 720 g<br/>580 g | | [[Íomhá:Willow Ptarmigan Lagopus lagopus distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 54 | Q18847 | [[cearc uisce]] | Gallinula chloropus | [[:commons:Category:Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]] | 348 g | 52 cm | [[Íomhá:Gallinula chloropus distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 55 | Q104867606 | [[Ceolaire barrach]] | Curruca nisoria | [[:commons:Category:Curruca nisoria|Curruca nisoria]] | 2.63 g | 25 cm | [[Íomhá:SylviaNisoriaIUCN.svg|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 56 | Q312779 | [[ceolaire Blyth]] | Acrocephalus dumetorum | [[:commons:Category:Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]] | 1.68 g | | [[Íomhá:AcrocephalusDumetorumIUCN.svg|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 57 | Q14753772 | [[ceolaire bánlíoch]] | Iduna pallida | [[:commons:Category:Iduna pallida|Iduna pallida]] | | | [[Íomhá:IdunaPallidaIUCN.svg|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 58 | Q208710 | [[ceolaire casarnaí]] | Locustella naevia | [[:commons:Category:Locustella naevia|Locustella naevia]] | | 17 cm | [[Íomhá:LocustellaNaeviaIUCN.svg|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 59 | Q650114 | [[ceolaire Cetti]] | Cettia cetti | [[:commons:Category:Cettia cetti|Cettia cetti]] | | 17 cm | [[Íomhá:Cettia cetti distribution map.png|center|128px]] | 16 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 60 | Q27075477 | [[ceolaire coille]] | Phylloscopus sibilatrix | [[:commons:Category:Phylloscopus sibilatrix|Phylloscopus sibilatrix]] | 1.32 g<br/>10 g | 22 cm | [[Íomhá:Phylloscopus sibilatrix Range Map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 61 | Q210422 | [[ceolaire corraigh]] | Acrocephalus palustris | [[:commons:Category:Acrocephalus palustris|Acrocephalus palustris]] | 1.85 g | 20 cm | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 62 | Q757116 | [[ceolaire cuaráin]] | Iduna caligata | [[:commons:Category:Iduna caligata|Iduna caligata]] | | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 63 | Q27236 | [[ceolaire cíbe]] | Acrocephalus schoenobaenus | [[:commons:Category:Acrocephalus schoenobaenus|Acrocephalus schoenobaenus]] | 1.65 g | 19 cm | [[Íomhá:AcrocephalusSchoenobaenusIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 64 | Q1590574 | [[Ceolaire Upcher|ceolaire fann]] | Hippolais languida | [[:commons:Category:Hippolais languida|Hippolais languida]] | 1.79 g | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 65 | Q210791 | [[ceolaire feanearrach]] | Cisticola juncidis | [[:commons:Category:Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]] | | | [[Íomhá:CisticolaJuncidisIUCN.svg|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 66 | Q110257524 | [[Ceolaire fraoigh]] | Curruca undata | [[:commons:Category:Curruca undata|Curruca undata]] | | 16 cm | | 13 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 67 | Q110257494 | [[Ceolaire mion|Ceolaire fásaigh]] | Curruca nana | [[:commons:Category:Curruca nana|Curruca nana]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 68 | Q202478 | [[ceolaire garraí]] | Sylvia borin | [[:commons:Category:Sylvia borin|Sylvia borin]] | | 22 cm | [[Íomhá:Sylviaborinmap2.jpg|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 69 | Q159080 | [[ceolaire giolcaí]] | Acrocephalus scirpaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus scirpaceus|Acrocephalus scirpaceus]] | 12 g | 19 cm | [[Íomhá:AcrocephalusScirpaceusIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 70 | Q827657 | [[ceolaire goirt ríse]] | Acrocephalus agricola | [[:commons:Category:Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]] | | | [[Íomhá:AcrocephalusAgricolaIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 71 | Q27674 | [[ceolaire ictireach]] | Hippolais icterina | [[:commons:Category:Hippolais icterina|Hippolais icterina]] | 1.7 g | 22 cm | [[Íomhá:HippolaisIcterinaIUCN.svg|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 72 | Q110257499 | [[Ceolaire tiubhghobach|Ceolaire Oirféach]] | Curruca crassirostris | [[:commons:Category:Curruca crassirostris|Curruca crassirostris]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 73 | Q27239 | [[ceolaire sailí]] | Phylloscopus trochilus | [[:commons:Category:Phylloscopus trochilus|Phylloscopus trochilus]] | | 19 cm | [[Íomhá:Phylloscopus trochilus Range Map.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 74 | Q321272 | [[ceolaire Savi]] | Locustella luscinioides | [[:commons:Category:Locustella luscinioides|Locustella luscinioides]] | 2.08 g | 20 cm | [[Íomhá:LocustellaLuscinioidesIUCN.svg|center|128px]] | 10 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 75 | Q460229 | [[ceolaire scothghlas]] | Phylloscopus trochiloides | [[:commons:Category:Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]] | | | [[Íomhá:Phylloscopus trochiloides distribution map.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 76 | Q110257505 | [[Ceolaire Ménétries|ceolaire screige]] | Curruca mystacea | [[:commons:Category:Curruca mystacea|Curruca mystacea]] | 1.5 g | | | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 77 | Q1052008 | [[Ceyx erithaca]] | Ceyx erithaca | [[:commons:Category:Ceyx erithaca|Ceyx erithaca]] | | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 78 | Q26982 | [[circín starraiceach]] | Galerida cristata | [[:commons:Category:Galerida cristata|Galerida cristata]] | | | [[Íomhá:Galerida cristata distribution map.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 79 | Q148583 | [[cirlghealóg]] | Emberiza cirlus | [[:commons:Category:Emberiza cirlus|Emberiza cirlus]] | | 24 cm | [[Íomhá:Emberiza cirlus distribution map.jpg|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 80 | Q25385 | [[clamhán]] | Buteo buteo | [[:commons:Category:Buteo buteo|Buteo buteo]] | 0.925 kg<br/>60 g<br/>790 g<br/>966.5 g | 1.24 m | [[Íomhá:Buteo buteo distribution map.png|center|128px]] | 34 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 81 | Q233684 | [[clamhán cosfhada]] | Buteo rufinus | [[:commons:Category:Buteo rufinus|Buteo rufinus]] | 73 g | | [[Íomhá:ButeoRufinusIUCN2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 82 | Q26407 | [[clamhán lópach]] | Buteo lagopus | [[:commons:Category:Buteo lagopus|Buteo lagopus]] | 824.6 g<br/>1.027 kg | 1.35 m | [[Íomhá:Buteo lagopus distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 83 | Q170466 | [[clamhán riabhach]] | Pernis apivorus | [[:commons:Category:Pernis apivorus|Pernis apivorus]] | 49 g | 1.26 m | [[Íomhá:PernisApivorusIUCN2018 2.png|center|128px]] | 32 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 84 | Q21090684 | [[Iolar breac mór|Clanga clanga]] | Clanga clanga | [[:commons:Category:Clanga clanga|Clanga clanga]] | 110 g | 167.5 cm | [[Íomhá:Aquila clanga distribution map.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 85 | Q26420 | [[Clochrán coiteann|clochrán]] | Oenanthe oenanthe | [[:commons:Category:Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]] | | 0.28 m | [[Íomhá:Oenanthe oenanthe map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 86 | Q769528 | [[Clochrán earr-rua|clochrán Afganastánach]] | Oenanthe chrysopygia | [[:commons:Category:Oenanthe chrysopygia|Oenanthe chrysopygia]] | | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 87 | Q763538 | [[clochrán alabhreac]] | Oenanthe pleschanka | [[:commons:Category:Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]] | 2.43 g | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 88 | Q385723 | [[Oenanthe hispanica|clochrán cluasdubh]] | Oenanthe hispanica | [[:commons:Category:Oenanthe hispanica|Oenanthe hispanica]] | | | [[Íomhá:OenantheHispanicaIUCNver2019-3.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 89 | Q769093 | [[Clochrán Finsch|clochrán droimbhán]] | Oenanthe finschii | [[:commons:Category:Oenanthe finschii|Oenanthe finschii]] | 26 g<br/>29 g | | | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 90 | Q1303323 | [[Clochrán Coirdíneach|clochrán earrdhearg]] | Oenanthe xanthoprymna | [[:commons:Category:Oenanthe xanthoprymna|Oenanthe xanthoprymna]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 91 | Q769934 | [[clochrán fásaigh]] | Oenanthe deserti | [[:commons:Category:Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]] | | | [[Íomhá:OenantheDesertiIUCNver2019-3.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 92 | Q747686 | [[clochrán gainimh]] | Oenanthe isabellina | [[:commons:Category:Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]] | 3.04 g<br/>29 g | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 93 | Q207290 | [[Cnagaire droimgheal|cnagaire droimbhán]] | Dendrocopos leucotos | [[:commons:Category:Dendrocopos leucotos|Dendrocopos leucotos]] | | | [[Íomhá:White-backed Woodpecker Dendrocopos leucotos distribution map.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 94 | Q143284 | [[cnagaire dubh]] | Dryocopus martius | [[:commons:Category:Dryocopus martius|Dryocopus martius]] | 11.8 g | | [[Íomhá:Dryocopus martius distr.PNG|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 95 | Q166171 | [[cnagaire glas]] | Picus viridis | [[:commons:Category:Picus viridis|Picus viridis]] | 8.9 g<br/>193 g | 41 cm | [[Íomhá:Picus viridis dis.png|center|128px]] | 19 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 96 | Q752481 | [[Cnagaire Siriach|cnagaire Síriach]] | Dendrocopos syriacus | [[:commons:Category:Dendrocopos syriacus|Dendrocopos syriacus]] | 5.1 g | | [[Íomhá:Dendrocopos syriacus distr new.png|center|128px]] | 10 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 97 | Q27124 | [[cnota]] | Calidris canutus | [[:commons:Category:Calidris canutus|Calidris canutus]] | 19.3 g<br/>126 g<br/>148 g | 0.5 m | [[Íomhá:RedKnotMigration.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 98 | Q749701 | [[Cnóshnag Neumayer|cnóshnag creige]] | Sitta neumayer | [[:commons:Category:Sitta neumayer|Sitta neumayer]] | 2.43 g | | | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 99 | Q156767 | [[cnóshnag Eorpach]] | Sitta europaea | [[:commons:Category:Sitta europaea|Sitta europaea]] | 2.25 g<br/>23 g | 24 cm | [[Íomhá:Sitta europaea distribution map.png|center|128px]] | 16 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 100 | Q514809 | [[cocaitíl]] | Nymphicus hollandicus | [[:commons:Category:Nymphicus hollandicus|Nymphicus hollandicus]] | 5.68 g<br/>86 g | | [[Íomhá:Bird range cockatiel.png|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 101 | Q210341 | [[Cochlearius cochlearius]] | Cochlearius cochlearius | [[:commons:Category:Cochlearius cochlearius|Cochlearius cochlearius]] | | | [[Íomhá:Cochlearius cochlearius map.svg|center|128px]] | 25 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 102 | Q1274601 | [[coileach sneachta Caispeach]] | Tetraogallus caspius | [[:commons:Category:Tetraogallus caspius|Tetraogallus caspius]] | 2.59 kg<br/>2.07 kg<br/>75 g | 100 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 103 | Q1137277 | [[coileach sneachta Cugasach]] | Tetraogallus caucasicus | [[:commons:Category:Tetraogallus caucasicus|Tetraogallus caucasicus]] | | 87.5 cm | | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 104 | Q25332 | [[coirneach]] | Pandion haliaetus | [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]] | 1.4 kg | 1.6 m | [[Íomhá:Wiki-Pandion haliaetus.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 105 | Q42326 | [[colm aille]] | Columba livia | [[:commons:Category:Columba livia|Columba livia]] | 294 g<br/>267 g | 690 mm | [[Íomhá:Columba livia distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 106 | Q26026 | [[Colúr coille|colm coille]] | Columba palumbus | [[:commons:Category:Columba palumbus|Columba palumbus]] | 18.9 g | 0.75 m | [[Íomhá:Columba-palumbus-dist.png|center|128px]] | 17 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 107 | Q26140 | [[colm gorm]] | Columba oenas | [[:commons:Category:Columba oenas|Columba oenas]] | 16.7 g | 0.75 m | [[Íomhá:ColumbaOenasIUCNver2019-2.png|center|128px]] | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 108 | Q170598 | [[condar na nAindéas]] | Vultur gryphus | [[:commons:Category:Vultur gryphus|Vultur gryphus]] | | 3.048 m | [[Íomhá:AndeanMap.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 109 | Q25382 | [[corcrán coille]] | Pyrrhula pyrrhula | [[:commons:Category:Pyrrhula pyrrhula|Pyrrhula pyrrhula]] | 2.41 g<br/>31 g | 0.26 m | [[Íomhá:PyrrhulaPyrrhulaIUCN2019-3.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 110 | Q1084895 | [[corcrán coille ceannliath]] | Pyrrhula erythaca | [[:commons:Category:Pyrrhula erythaca|Pyrrhula erythaca]] | 21.7 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 111 | Q160488 | [[corr chorcra]] | Ardea purpurea | [[:commons:Category:Ardea purpurea|Ardea purpurea]] | 51 g | 1.35 m | [[Íomhá:ArdeaPurpureaIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 112 | Q171360 | [[corr leitheadach Eoráiseach]] | Platalea leucorodia | [[:commons:Category:Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]] | 76 g | 1.3 m | [[Íomhá:Platalea leucorodia.PNG|center|128px]] | 23 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 113 | Q126216 | [[corr oíche]] | Nycticorax nycticorax | [[:commons:Category:Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]] | 682 g<br/>590 g | 1.06 m | [[Íomhá:Nycticorax nycticorax map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 114 | Q722981 | [[corr ríoga]] | Platalea regia | [[:commons:Category:Platalea regia|Platalea regia]] | 69 g | 120 cm | | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 115 | Q191394 | [[corr scréachach]] | Ardeola ralloides | [[:commons:Category:Ardeola ralloides|Ardeola ralloides]] | 16 g<br/>288 g | 0.86 m | [[Íomhá:Ardeola ralloides map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 116 | Q144218 | [[coscaróba]] | Coscoroba coscoroba | [[:commons:Category:Coscoroba coscoroba|Coscoroba coscoroba]] | 4.6 kg<br/>3.8 kg<br/>185 g | | [[Íomhá:Coscoroba coscoroba map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 117 | Q18859 | [[cosdeargán]] | Tringa totanus | [[:commons:Category:Tringa totanus|Tringa totanus]] | 22.3 g<br/>129 g | 62 cm | [[Íomhá:TringaTotanusIUCN2019 2.png|center|128px]] | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 118 | Q28103 | [[cosdeargán breac]] | Tringa erythropus | [[:commons:Category:Tringa erythropus|Tringa erythropus]] | 24.5 g<br/>142 g<br/>161 g | 64 cm | [[Íomhá:TringaErythropusIUCN.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 119 | Q230837 | [[cromán bánlíoch]] | Circus macrourus | [[:commons:Category:Circus macrourus|Circus macrourus]] | 28 g<br/>322 g<br/>445 g | 1.09 m | [[Íomhá:Circus macrourus distribution map.png|center|128px]] | 29 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 120 | Q26574 | [[cromán liath]] | Circus pygargus | [[:commons:Category:Circus pygargus|Circus pygargus]] | 24 g<br/>261 g<br/>370 g | 1.09 m | [[Íomhá:Circus pygargus distribution map.png|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 121 | Q26431 | [[Cromán móna iartharach]] | Circus aeruginosus | [[:commons:Category:Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]] | 40 g | 1.16 m | [[Íomhá:Circus aeruginosus distribution map.png|center|128px]] | 34 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 122 | Q25572 | [[cromán na gcearc]] | Circus cyaneus | [[:commons:Category:Circus cyaneus|Circus cyaneus]] | 346 g<br/>527 g | 1.1 m | [[Íomhá:Circus cyaneus distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 123 | Q27102 | [[crosán]] | Alca torda | [[:commons:Category:Alca torda|Alca torda]] | | 0.661 m | [[Íomhá:Alca torda map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 124 | Q18854 | [[crotach]] | Numenius arquata | [[:commons:Category:Numenius arquata|Numenius arquata]] | 76 g<br/>742 g<br/>869 g | 0.97 m | [[Íomhá:NumeniusArquata.png|center|128px]] | 28 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 125 | Q61857 | [[crotach Artach]] | Numenius borealis | [[:commons:Category:Numenius borealis|Numenius borealis]] | | 70 cm | [[Íomhá:Numenius borealis map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 126 | Q18858 | [[crotach eanaigh]] | Numenius phaeopus | [[:commons:Category:Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]] | | 1.07 m | [[Íomhá:Numenius phaeopus distribution map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 127 | Q79915 | [[Murlach mara|cruidín]] | Alcedo atthis | [[:commons:Category:Alcedo atthis|Alcedo atthis]] | 4.3 g | 25 cm | [[Íomhá:Alcedo atthis -range map-2-cp.png|center|128px]] | 19.5 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 128 | Q31646 | [[Cruidín ceiriúlach]] | Alcedo coerulescens | [[:commons:Category:Alcedo coerulescens|Alcedo coerulescens]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 129 | Q1263692 | [[Cruidín crúcghobach]] | Melidora macrorrhina | [[:commons:Category:Melidora macrorrhina|Melidora macrorrhina]] | 97 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 130 | Q1265314 | [[Cruidín droimghlas]] | Actenoides monachus | [[:commons:Category:Actenoides monachus|Actenoides monachus]] | | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 131 | Q735158 | [[cruidín píbgheal]] | Halcyon smyrnensis | [[:commons:Category:Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]] | | | [[Íomhá:White-throated Kingfisher Range.JPG|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 132 | Q18845 | [[Cuach choiteann|cuach]] | Cuculus canorus | [[:commons:Category:Cuculus canorus|Cuculus canorus]] | 3.22 g<br/>117 g<br/>106 g | 58 cm | [[Íomhá:CuculusCanorusIUCNver2019 3.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 133 | Q852265 | [[cuach ghob-bhuí]] | Coccyzus americanus | [[:commons:Category:Coccyzus americanus|Coccyzus americanus]] | | | [[Íomhá:Coccyzus americanus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 134 | Q27442 | [[cuilire alabhreac]] | Ficedula hypoleuca | [[:commons:Category:Ficedula hypoleuca|Ficedula hypoleuca]] | 1.7 g<br/>12 g | 22 cm | [[Íomhá:FicedulaHypoleucaIUCN2019-3.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 135 | Q241499 | [[cuilire broinnrua]] | Ficedula parva | [[:commons:Category:Ficedula parva|Ficedula parva]] | 1.45 g | | [[Íomhá:FicedulaParvaIUCN2019-3.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 136 | Q1591580 | [[cuilire leathmhuinceach]] | Ficedula semitorquata | [[:commons:Category:Ficedula semitorquata|Ficedula semitorquata]] | | | | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 137 | Q26607 | [[cuilire liath]] | Muscicapa striata | [[:commons:Category:Muscicapa striata|Muscicapa striata]] | 1.92 g | 24 cm | [[Íomhá:MuscicapaStriataIUCN2019-3.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 138 | Q690826 | [[Cuilire bán|cuilire muinceach]] | Ficedula albicollis | [[:commons:Category:Ficedula albicollis|Ficedula albicollis]] | 1.6 g | | [[Íomhá:FicedulaAlbicollisIUCN2019-3.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 139 | Q838749 | [[Scréachóg Steller|Cyanocitta stelleri]] | Cyanocitta stelleri | [[:commons:Category:Cyanocitta stelleri|Cyanocitta stelleri]] | 8.1 g<br/>94 g | | [[Íomhá:Cyanocitta stelleri map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 140 | Q25345384 | [[cág]] | Coloeus monedula | [[:commons:Category:Coloeus monedula|Coloeus monedula]] | | 0.65 m | [[Íomhá:Corvus monedula distribution de.svg|center|128px]] | 20 d | |- | style='text-align:right'| 141 | Q191386 | [[cág gob-bhuí]] | Pyrrhocorax graculus | [[:commons:Category:Pyrrhocorax graculus|Pyrrhocorax graculus]] | | | [[Íomhá:Pyrrhocoraxgraculusmap.png|center|128px]] | 19 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 142 | Q208405 | [[cánóg dhubh]] | Puffinus puffinus | [[:commons:Category:Puffinus puffinus|Puffinus puffinus]] | 521 g | 82 cm | [[Íomhá:Puffinus puffinus distribution.jpg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 143 | Q25234 | [[Lon dubh|céirseach]] | Turdus merula | [[:commons:Category:Turdus merula|Turdus merula]] | | 36 cm | [[Íomhá:Turdus merula distribution map.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 144 | Q244197 | [[Cíobhaí Beag Breac|cíobhaí beag breac]] | Apteryx owenii | [[:commons:Category:Apteryx owenii|Apteryx owenii]] | 285 g | | [[Íomhá:Apteryx owenii - distribution map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 145 | Q734829 | [[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh|cíobhaí donn an Oileáin Thuaidh]] | Apteryx mantelli | [[:commons:Category:Apteryx mantelli|Apteryx mantelli]] | 2.25 kg<br/>2.955 kg | | [[Íomhá:North Island Brown Kiwi.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 146 | Q730091 | [[Cíobhaí Mór Breac|cíobhaí mór breac]] | Apteryx haastii | [[:commons:Category:Apteryx haastii|Apteryx haastii]] | 425 g | | [[Íomhá:418px-NZ-kiwimapApteryx haastii.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 147 | Q26657 | [[Cíorbhuí coiteann|cíorbhuí]] | Regulus regulus | [[:commons:Category:Regulus regulus|Regulus regulus]] | 0.77 g | 14 cm | [[Íomhá:Regulus regulus map.png|center|128px]] | 17 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 148 | Q869023 | [[cíorlacha Phatagónach]] | Lophonetta specularioides | [[:commons:Category:Lophonetta specularioides|Lophonetta specularioides]] | | | [[Íomhá:Lophonetta specularioides map.svg|center|128px]] | 30 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 149 | Q716456 | [[Cúcabarra breac]] | Dacelo tyro | [[:commons:Category:Dacelo tyro|Dacelo tyro]] | 136 g<br/>156 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 150 | Q854856 | [[Cúcabarra gormeiteach]] | Dacelo leachii | [[:commons:Category:Dacelo leachii|Dacelo leachii]] | 334 g<br/>284 g | | | 25 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 151 | Q824974 | [[Cúcabarra gáiriteach]] | Dacelo novaeguineae | [[:commons:Category:Dacelo novaeguineae|Dacelo novaeguineae]] | 30.4 g<br/>307.2 g<br/>352.1 g | | [[Íomhá:Distribution laughing kookaburra.jpg|center|128px]] | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 152 | Q919707 | [[Cúcabarra sluasaidghobach]] | Dacelo rex | [[:commons:Category:Clytoceyx rex|Clytoceyx rex]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 153 | Q942119 | [[Cúcabarra tarr-ruadhonn]] | Dacelo gaudichaud | [[:commons:Category:Dacelo gaudichaud|Dacelo gaudichaud]] | 143 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 154 | Q80362 | [[cúr dubh]] | Milvus migrans | [[:commons:Category:Milvus migrans|Milvus migrans]] | 56 g<br/>828 g | 1.52 m | [[Íomhá:Milvus migrans distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 155 | Q156250 | [[cúr rua]] | Milvus milvus | [[:commons:Category:Milvus milvus|Milvus milvus]] | 63 g<br/>1.012 kg<br/>1.232 kg | 1.66 m | [[Íomhá:Milvus milvus distr.png|center|128px]] | 31 d | |- | style='text-align:right'| 156 | Q184825 | [[deargán sneachta]] | Turdus iliacus | [[:commons:Category:Turdus iliacus|Turdus iliacus]] | 4.9 g<br/>62 g | 0.36 m | [[Íomhá:Turdus iliacus map.svg|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 157 | Q275591 | [[Meánchnagaire breac|Dendrocoptes medius]] | Dendrocoptes medius | [[:commons:Category:Dendrocoptes medius|Dendrocoptes medius]] | | | [[Íomhá:Dendrocopos medius distr.png|center|128px]] | | |- | style='text-align:right'| 158 | Q856531 | [[Dicrurus paradiseus]] | Dicrurus paradiseus | [[:commons:Category:Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 159 | Q26698 | [[donnóg]] | Prunella modularis | [[:commons:Category:Prunella modularis|Prunella modularis]] | | 0.21 m | [[Íomhá:PrunellaModularisIUCN.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 160 | Q167230 | [[Snámhaí balla|dreapaire balla]] | Tichodroma muraria | [[:commons:Category:Tichodroma muraria|Tichodroma muraria]] | | | [[Íomhá:Mauerläufer1.png|center|128px]] | 19 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 161 | Q25740 | [[dreoilín]] | Troglodytes troglodytes | [[:commons:Category:Troglodytes troglodytes|Troglodytes troglodytes]] | | 15 cm | [[Íomhá:TroglodytesTroglodytesIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 162 | Q27160 | [[droimneach beag]] | Larus fuscus | [[:commons:Category:Larus fuscus|Larus fuscus]] | 880 g<br/>755 g | 1.34 m | [[Íomhá:Larus fuscus map.svg|center|128px]] | 25 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 163 | Q26629 | [[droimneach mór]] | Larus marinus | [[:commons:Category:Larus marinus|Larus marinus]] | | 1.67 m | [[Íomhá:Larus marinus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 164 | Q25469 | [[Druid choiteann|druid]] | Sturnus vulgaris | [[:commons:Category:Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]] | | 0.38 m | [[Íomhá:Sturnus vulgaris map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 165 | Q890912 | [[Druid droimchorcra|druid dauria]] | Agropsar sturninus | [[:commons:Category:Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 166 | Q20823352 | [[druid rósach]] | Pastor roseus | [[:commons:Category:Pastor roseus|Pastor roseus]] | 6.6 g<br/>79.6 g<br/>66.9 g | | [[Íomhá:PastorRoseusIUCNver2020-1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 167 | Q25402 | [[eala bhalbh]] | Cygnus olor | [[:commons:Category:Cygnus olor|Cygnus olor]] | 11.8 kg<br/>9.67 kg | 230 cm | [[Íomhá:CygnusOlorIUCN2019 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 168 | Q131044 | [[eala dhubh]] | Cygnus atratus | [[:commons:Category:Cygnus atratus|Cygnus atratus]] | 258 g<br/>6.2 kg<br/>5.1 kg | 180 cm | [[Íomhá:Black Swan.png|center|128px]] | 38 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 169 | Q25612 | [[eala ghlórach]] | Cygnus cygnus | [[:commons:Category:Cygnus cygnus|Cygnus cygnus]] | 331 g<br/>14 kg<br/>8.75 kg | 2.29 m | [[Íomhá:Cygnus-cygnus.png|center|128px]] | 36 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 170 | Q244432 | [[eala phíbdhubh]] | Cygnus melancoryphus | [[:commons:Category:Cygnus melancoryphus|Cygnus melancoryphus]] | | | [[Íomhá:Cygnus melancoryphus map.svg|center|128px]] | 35 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 171 | Q26603 | [[eala thundra]] | Cygnus columbianus | [[:commons:Category:Cygnus columbianus|Cygnus columbianus]] | 7.258 kg<br/>6.305 kg | 1.98 m | [[Íomhá:Cygnus columbianus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 172 | Q26620 | [[earrdheargán]] | Phoenicurus phoenicurus | [[:commons:Category:Phoenicurus phoenicurus|Phoenicurus phoenicurus]] | | 22 cm | [[Íomhá:Distribution ph phoenicurus.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 173 | Q796484 | [[Earrdheargán báneiteach|earrdheargán Cugasach]] | Phoenicurus erythrogastrus | [[:commons:Category:Phoenicurus erythrogastrus|Phoenicurus erythrogastrus]] | | | | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 174 | Q26755 | [[earrdheargán dubh]] | Phoenicurus ochruros | [[:commons:Category:Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]] | | 25 cm | [[Íomhá:DistributionBlackRedstart.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 175 | Q645528 | [[Euplectes franciscanus|Easpag flannbhuí]] | Euplectes franciscanus | [[:commons:Category:Euplectes franciscanus|Euplectes franciscanus]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 176 | Q205491 | [[Gealóg charraige|Emberiza cia]] | Emberiza cia | [[:commons:Category:Emberiza cia|Emberiza cia]] | 2.77 g<br/>23 g | | [[Íomhá:EmberizaCiaIUCN2019-3.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 177 | Q1262861 | [[Spioróg mhór ruadhonn|Erythrotriorchis radiatus]] | Erythrotriorchis radiatus | [[:commons:Category:Erythrotriorchis radiatus|Erythrotriorchis radiatus]] | 630 g<br/>1.1 kg | 123.5 cm | | 41 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 178 | Q1060483 | [[Eurylaimus ochromalus]] | Eurylaimus ochromalus | [[:commons:Category:Eurylaimus ochromalus|Eurylaimus ochromalus]] | 33 g | | [[Íomhá:Eurylaimus ochromalus map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 179 | Q748290 | [[fabhcún Barbarach]] | Falco pelegrinoides | [[:commons:Category:Falco peregrinus pelegrinoides|Falco peregrinus pelegrinoides]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 180 | Q25876 | [[Fabhcún coille Eoráiseach]] | Falco subbuteo | [[:commons:Category:Falco subbuteo|Falco subbuteo]] | 24 g<br/>181.5 g<br/>240.5 g | 0.74 m | [[Íomhá:FalcoSubbuteoIUCNver2019 2.png|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 181 | Q179625 | [[fabhcún cosdearg]] | Falco vespertinus | [[:commons:Category:Falco vespertinus|Falco vespertinus]] | 17 g<br/>150 g<br/>167 g | 0.72 m | [[Íomhá:Falco vespertinus distr.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 182 | Q30535 | [[Falco peregrinus|fabhcún gorm]] | Falco peregrinus | [[:commons:Category:Falco peregrinus|Falco peregrinus]] | | 1.02 m | [[Íomhá:PeregrineRangeMap.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 183 | Q33554 | [[fabhcún Lanner]] | Falco biarmicus | [[:commons:Category:Falco biarmicus|Falco biarmicus]] | | 100.5 cm | [[Íomhá:FalcoBiarmicusIUCN2019-3.png|center|128px]] | 32 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 184 | Q165974 | [[fabhcún Saker]] | Falco cherrug | [[:commons:Category:Falco cherrug|Falco cherrug]] | 53 g<br/>875 g<br/>1.13 kg | 111.5 cm | [[Íomhá:Falco cherrug distr.png|center|128px]] | 30 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 185 | Q177688 | [[fabhcún tuaithe]] | Falco rusticolus | [[:commons:Category:Falco rusticolus|Falco rusticolus]] | | 58 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 186 | Q206840 | [[falaróp gobchaol]] | Phalaropus lobatus | [[:commons:Category:Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]] | 6.3 g<br/>35 g<br/>39 g | 0.34 m | [[Íomhá:Phalaropus lobatus map.svg|center|128px]] | 19 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 187 | Q208335 | [[falaróp gobmhór]] | Phalaropus fulicarius | [[:commons:Category:Phalaropus fulicarius|Phalaropus fulicarius]] | | 0.42 m | [[Íomhá:Phalaropus fulicarius map.svg|center|128px]] | 19 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 188 | Q26470 | [[falcóg bheag]] | Alle alle | [[:commons:Category:Alle alle|Alle alle]] | 28 g | 0.32 m | [[Íomhá:Alle alle - distribution map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 189 | Q683138 | [[faoileán Airméanach]] | Larus armenicus | [[:commons:Category:Larus armenicus|Larus armenicus]] | 1 kg | 140 cm | [[Íomhá:Larus armenicus range.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 190 | Q619065 | [[faoileán an Aigéin Chiúin]] | Larus pacificus | [[:commons:Category:Larus pacificus|Larus pacificus]] | 98.4 g<br/>1.55 kg<br/>1.077 kg | 147 cm | | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 191 | Q754885 | [[faoileán bandghobach]] | Larus delawarensis | [[:commons:Category:Larus delawarensis|Larus delawarensis]] | 566 g<br/>471 g | 1150 mm | [[Íomhá:Larus delawarensis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 192 | Q26427 | [[faoileán bán]] | Larus canus | [[:commons:Category:Larus canus|Larus canus]] | 413 g<br/>360 g | 1.11 m | [[Íomhá:Larus canus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 193 | Q27375 | [[faoileán glas]] | Larus hyperboreus | [[:commons:Category:Larus hyperboreus|Larus hyperboreus]] | 1.576 kg<br/>1.249 kg | 158 cm | [[Íomhá:Larus hyperboreus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 194 | Q391421 | [[Crotach gobchaol|faoileán gobchaol]] | Chroicocephalus genei | [[:commons:Category:Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]] | 29 g<br/>275 g<br/>236 g | 102 cm | [[Íomhá:ChroicocephalusGeneiIUCN.svg|center|128px]] | 22 d | |- | style='text-align:right'| 195 | Q389505 | [[faoileán gáiriteach]] | Larus cachinnans | [[:commons:Category:Larus cachinnans|Larus cachinnans]] | 60 g<br/>1.275 kg<br/>1.033 kg | 141 cm | [[Íomhá:LarusCachinnansIUCN2019-2.png|center|128px]] | 27 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 196 | Q28236 | [[faoileán scadán]] | Larus argentatus | [[:commons:Category:Larus argentatus|Larus argentatus]] | | 1.34 m | [[Íomhá:Larus argentatus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 197 | Q704982 | [[faoileán scadán cosbhuí]] | Larus michahellis | [[:commons:Category:Larus michahellis|Larus michahellis]] | | 130 cm | [[Íomhá:Larus michahellis map.png|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 198 | Q742574 | [[feadlacha aghaidhbhán]] | Dendrocygna viduata | [[:commons:Category:Dendrocygna viduata|Dendrocygna viduata]] | 36 g<br/>674 g | | [[Íomhá:Dendrocygnaviduatarange.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 199 | Q378192 | [[feadlacha na nIndiacha Thiar]] | Dendrocygna arborea | [[:commons:Category:Dendrocygna arborea|Dendrocygna arborea]] | 54 g | | [[Íomhá:Dendrocygna arborea map.svg|center|128px]] | 30 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 200 | Q752461 | [[feadlacha tharrdhubh]] | Dendrocygna autumnalis | [[:commons:Category:Dendrocygna autumnalis|Dendrocygna autumnalis]] | 831 g | | [[Íomhá:Dendrocygna autumnalis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 201 | Q21148 | [[feadóg bhuí]] | Pluvialis apricaria | [[:commons:Category:Pluvialis apricaria|Pluvialis apricaria]] | 32.8 g<br/>175 g | 72 cm | [[Íomhá:Pluvialis apricaria map.svg|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 202 | Q18865 | [[feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach]] | Pluvialis fulva | [[:commons:Category:Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]] | 18 g<br/>135 g | 44 cm | [[Íomhá:PluvialisFulvaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 203 | Q216836 | [[feadóg bhuí Mheiriceánach]] | Pluvialis dominica | [[:commons:Category:Pluvialis dominica|Pluvialis dominica]] | 26 g<br/>145 g | 0.62 m | [[Íomhá:Pluvialis dominica map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 204 | Q752485 | [[Feadóg Áiseach|feadóg Chaispeach]] | Anarhynchus asiaticus | [[:commons:Category:Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]] | | 58 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 205 | Q26816 | [[feadóg chladaigh]] | Charadrius hiaticula | [[:commons:Category:Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]] | 10.9 g | 0.41 m | [[Íomhá:Charadrius hiaticula map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 206 | Q752398 | [[Pilibín Indiach|feadóg dheargsprochallach]] | Vanellus indicus | [[:commons:Category:Vanellus indicus|Vanellus indicus]] | | 0.683 m | [[Íomhá:Vanellus indicus map.svg|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 207 | Q827245 | [[feadóg earrbhán]] | Vanellus leucurus | [[:commons:Category:Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]] | | 62.5 cm | | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 208 | Q18857 | [[feadóg ghainimh mhór]] | Charadrius leschenaultii | [[:commons:Category:Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]] | | 52 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 209 | Q18835 | [[feadóg ghlas]] | Pluvialis squatarola | [[:commons:Category:Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]] | | 77 cm | [[Íomhá:Pluvialis squatarola map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 210 | Q755737 | [[feadóg ghlórach]] | Charadrius vociferus | [[:commons:Category:Charadrius vociferus|Charadrius vociferus]] | | 61 cm | [[Íomhá:Charadrius vociferus map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 211 | Q468009 | [[feadóg mhionbhosach]] | Charadrius semipalmatus | [[:commons:Category:Charadrius semipalmatus|Charadrius semipalmatus]] | | 47.5 cm | [[Íomhá:Charadrius semipalmatus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 212 | Q18851 | [[feadóigín chladaigh]] | Charadrius dubius | [[:commons:Category:Charadrius dubius|Charadrius dubius]] | 7.7 g | 45 cm | [[Íomhá:CharadriusDubiusIUCN2019-3.png|center|128px]] | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 213 | Q18855 | [[feadóigín chosdubh]] | Charadrius alexandrinus | [[:commons:Category:Anarhynchus alexandrinus|Anarhynchus alexandrinus]] | 47 g | 42.5 cm | [[Íomhá:CharadriusAlexandrinusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 214 | Q25405 | [[Caróg liath|feannóg]] | Corvus cornix | [[:commons:Category:Corvus cornix|Corvus cornix]] | | 98 cm | [[Íomhá:Corvus cornix map.svg|center|128px]] | 18 d | |- | style='text-align:right'| 215 | Q168514 | [[Fearán Eorpach|fearán]] | Streptopelia turtur | [[:commons:Category:Streptopelia turtur|Streptopelia turtur]] | 8.2 g<br/>136 g | 50 cm | [[Íomhá:StreptopeliaTurturIUCN.png|center|128px]] | 15 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 216 | Q54696 | [[fearán baicdhubh]] | Streptopelia decaocto | [[:commons:Category:Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]] | 9.2 g<br/>193 g | 30 cm | [[Íomhá:StreptopeliaDecaoctoIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 217 | Q750027 | [[fearán gubhach]] | Zenaida macroura | [[:commons:Category:Zenaida macroura|Zenaida macroura]] | | | [[Íomhá:Zenaida macroura map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 218 | Q391198 | [[Colm gáiriteach|fearán pailme]] | Spilopelia senegalensis | [[:commons:Category:Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 219 | Q25357 | [[fiach dubh]] | Corvus corax | [[:commons:Category:Corvus corax|Corvus corax]] | 689 g<br/>1625 g<br/>1041 g<br/>25 g | 120 cm<br/>150 cm | [[Íomhá:Corvus corax map.jpg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 220 | Q25393 | [[filiméala]] | Luscinia megarhynchos | [[:commons:Category:Luscinia megarhynchos|Luscinia megarhynchos]] | 2.65 g | 24 cm | [[Íomhá:LusciniaMegarhynchosIUCN.svg|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 221 | Q206130 | [[filiméala smólaigh]] | Luscinia luscinia | [[:commons:Category:Luscinia luscinia|Luscinia luscinia]] | 3.06 g | | [[Íomhá:LusciniaLusciniaIUCN.svg|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 222 | Q192058 | [[foitheach cluasach]] | Podiceps auritus | [[:commons:Category:Podiceps auritus|Podiceps auritus]] | 22.5 g<br/>449.5 g | 62 cm | [[Íomhá:Slavonian Grebe-location-map-en.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 223 | Q579718 | [[foitheach gob-alabhreac]] | Podilymbus podiceps | [[:commons:Category:Podilymbus podiceps|Podilymbus podiceps]] | 20.5 g<br/>522 g<br/>358 g | 54 cm | [[Íomhá:Podilymbus podiceps map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 224 | Q25422 | [[foitheach mór]] | Podiceps cristatus | [[:commons:Category:Podiceps cristatus|Podiceps cristatus]] | 39.5 g<br/>920 g<br/>830 g | 88 cm | [[Íomhá:PodicepsCristatusIUCN2019-2.png|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 225 | Q185183 | [[foitheach píbdhubh]] | Podiceps nigricollis | [[:commons:Category:Podiceps nigricollis|Podiceps nigricollis]] | | 58 cm | [[Íomhá:Black-necked Grebe-map-location-map-en.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 226 | Q179919 | [[foitheach píbrua]] | Podiceps grisegena | [[:commons:Category:Podiceps grisegena|Podiceps grisegena]] | 30.5 g<br/>873.5 g<br/>785.4 g | 0.725 m | [[Íomhá:PodicepsGrisegenaIUCNver2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 227 | Q21062 | [[foracha]] | Uria aalge | [[:commons:Category:Uria aalge|Uria aalge]] | 108 g | 0.707 m | [[Íomhá:Uria aalge map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 228 | Q212055 | [[foracha dhubh]] | Cepphus grylle | [[:commons:Category:Cepphus grylle|Cepphus grylle]] | 381 g | 55 cm | [[Íomhá:Cepphus grylle map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 229 | Q285165 | [[Francolin dubh|francóilín dubh]] | Francolinus francolinus | [[:commons:Category:Francolinus francolinus|Francolinus francolinus]] | 425 g<br/>355 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 230 | Q25961 | [[Alauda arvensis|fuiseog]] | Alauda arvensis | [[:commons:Category:Alauda arvensis|Alauda arvensis]] | | 0.35 m | [[Íomhá:AlaudaArvensisIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 231 | Q207249 | [[fuiseog adharcach]] | Eremophila alpestris | [[:commons:Category:Eremophila alpestris|Eremophila alpestris]] | | 32 cm | [[Íomhá:EremophilaAlpestrisIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 232 | Q470853 | [[Fuiseog chalandra|fuiseog aithriseach]] | Melanocorypha calandra | [[:commons:Category:Melanocorypha calandra|Melanocorypha calandra]] | 63 g<br/>55 g | | [[Íomhá:Melanocorypha calandra distribution map.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 233 | Q1137284 | [[fuiseog bháneiteach]] | Alauda leucoptera | [[:commons:Category:Alauda leucoptera|Alauda leucoptera]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 234 | Q26969 | [[fuiseog choille]] | Lullula arborea | [[:commons:Category:Lullula arborea|Lullula arborea]] | | 29 cm | [[Íomhá:Lullula arborea distribution map.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 235 | Q318893 | [[Fuiseog Elton|fuiseog dhubh]] | Melanocorypha yeltoniensis | [[:commons:Category:Melanocorypha yeltoniensis|Melanocorypha yeltoniensis]] | 4.34 g<br/>63.7 g<br/>56.4 g | | | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 236 | Q819885 | [[fuiseog dhébhallach]] | Melanocorypha bimaculata | [[:commons:Category:Melanocorypha bimaculata|Melanocorypha bimaculata]] | 4.04 g<br/>54 g | | [[Íomhá:Melanocorypha bimaculata distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 237 | Q24843 | [[fuiseog ladharghearr]] | Calandrella brachydactyla | [[:commons:Category:Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]] | | | [[Íomhá:CalandrellaBrachydactylaIUCN2019 2.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 238 | Q525871 | [[fuiseog oirthearach]] | Alauda gulgula | [[:commons:Category:Alauda gulgula|Alauda gulgula]] | | | | 10 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 239 | Q25429 | [[fáinleog]] | Hirundo rustica | [[:commons:Category:Hirundo rustica|Hirundo rustica]] | | 0.32 m | [[Íomhá:Hirundo rustica.png|center|128px]] | 13.5 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 240 | Q26055 | [[gabhlán binne]] | Delichon urbicum | [[:commons:Category:Delichon urbicum|Delichon urbicum]] | | 0.29 m | [[Íomhá:Delichon urbicum.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 241 | Q165923 | [[gabhlán bánlíoch]] | Apus pallidus | [[:commons:Category:Apus pallidus|Apus pallidus]] | 3.5 g<br/>41.3 g | 0.44 m | | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 242 | Q213216 | [[gabhlán creige Eoráiseach]] | Ptyonoprogne rupestris | [[:commons:Category:Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]] | 2.08 g<br/>20 g | 0.32 m | [[Íomhá:Ptyonoprogne rupestris.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 243 | Q31769 | [[gabhlán earrspíonach]] | Hirundapus caudacutus | [[:commons:Category:Hirundapus caudacutus|Hirundapus caudacutus]] | | | [[Íomhá:HirundapusCaudacutusDistribution.png|center|128px]] | 40 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 244 | Q25909 | [[gabhlán gainimh]] | Riparia riparia | [[:commons:Category:Riparia riparia|Riparia riparia]] | | 0.27 m | [[Íomhá:Riparia riparia map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 245 | Q25377 | [[gabhlán gaoithe]] | Apus apus | [[:commons:Category:Apus apus|Apus apus]] | 3.5 g | 0.4 m | [[Íomhá:Apus apus distribution map.png|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 246 | Q321267 | [[Gabhlán Alpach|gabhlán gaoithe alpach]] | Tachymarptis melba | [[:commons:Category:Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]] | 6.05 g<br/>96 g | | [[Íomhá:TachymarptisMelbaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 247 | Q611324 | [[Gabhlán beag|gabhlán gaoithe beag]] | Apus affinis | [[:commons:Category:Apus affinis|Apus affinis]] | | | [[Íomhá:ApusAffinisDistribution.png|center|128px]] | 23 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 248 | Q912863 | [[gabhlán simléir]] | Chaetura pelagica | [[:commons:Category:Chaetura pelagica|Chaetura pelagica]] | 23.6 g | | [[Íomhá:Chimney Swift range.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 249 | Q128002 | [[gaineamhchearc Pallas]] | Syrrhaptes paradoxus | [[:commons:Category:Syrrhaptes paradoxus|Syrrhaptes paradoxus]] | 21 g | 69 cm | [[Íomhá:SyrrhaptesParadoxusIUCN.png|center|128px]] | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 250 | Q18875 | [[Geabhróg choiteann|geabhróg]] | Sterna hirundo | [[:commons:Category:Sterna hirundo|Sterna hirundo]] | | 0.88 m | [[Íomhá:CommonTernmap.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 251 | Q26800 | [[geabhróg Artach]] | Sterna paradisaea | [[:commons:Category:Sterna paradisaea|Sterna paradisaea]] | 114 g | 0.8 m | [[Íomhá:Sterna paradisaea distribution and migration map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 252 | Q12267692 | [[geabhróg bheag]] | Sternula albifrons | [[:commons:Category:Sternula albifrons|Sternula albifrons]] | 10 g<br/>57 g | 0.52 m | [[Íomhá:SternulaAlbifronsIUCN.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 253 | Q233616 | [[geabhróg bhroinndubh]] | Chlidonias hybrida | [[:commons:Category:Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]] | 90 g<br/>78 g | 67 cm | [[Íomhá:ChlidoniasHybridaIUCN2019 3.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 254 | Q241753 | [[geabhróg bháneiteach]] | Chlidonias leucopterus | [[:commons:Category:Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]] | 10.5 g | 0.65 m | [[Íomhá:Chlidonias leucopterus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 255 | Q27129 | [[geabhróg Chaispeach]] | Hydroprogne caspia | [[:commons:Category:Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]] | 680 g<br/>588 g | 133.5 cm | [[Íomhá:Hydroprogne caspia map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 256 | Q27215 | [[geabhróg dhubh]] | Chlidonias niger | [[:commons:Category:Chlidonias niger|Chlidonias niger]] | 11 g<br/>60 g | 0.539 m | [[Íomhá:Chlidonias niger map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 257 | Q18834 | [[geabhróg ghobdhubh]] | Gelochelidon nilotica | [[:commons:Category:Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]] | | 94 cm | [[Íomhá:Gelochelidon nilotica map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 258 | Q321293 | [[geabhróg rósach]] | Sterna dougallii | [[:commons:Category:Sterna dougallii|Sterna dougallii]] | | 76 cm | [[Íomhá:Sterna dougallii map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 259 | Q27547 | [[geabhróg scothdhubh]] | Thalasseus sandvicensis | [[:commons:Category:Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]] | | 1 m | [[Íomhá:ThalasseusSandvicensisIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 260 | Q14683 | [[gealbhan binne]] | Passer domesticus | [[:commons:Category:Passer domesticus|Passer domesticus]] | 30.5 g | 239 mm<br/>23 cm | [[Íomhá:PasserDomesticusDistribution.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 261 | Q25968 | [[gealbhan crainn]] | Passer montanus | [[:commons:Category:Passer montanus|Passer montanus]] | 26 g | 21 cm | [[Íomhá:Passermontanusmap.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 262 | Q736313 | [[Gealbhan petronia|gealbhan creige]] | Petronia petronia | [[:commons:Category:Petronia petronia|Petronia petronia]] | | | | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 263 | Q1318638 | [[Gealbhan ladharghearr|gealbhan mílítheach]] | Carpospiza brachydactyla | [[:commons:Category:Carpospiza brachydactyla|Carpospiza brachydactyla]] | | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 264 | Q422873 | [[gealbhan sionnaigh]] | Passerella iliaca | [[:commons:Category:Passerella iliaca|Passerella iliaca]] | | | [[Íomhá:Passerella iliaca map 2.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 265 | Q499290 | [[Glasán gléigeal|gealbhan sneachta]] | Montifringilla nivalis | [[:commons:Category:Montifringilla nivalis|Montifringilla nivalis]] | | | [[Íomhá:MontifringillaNivalisIUCN2019-3.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 266 | Q466200 | [[Gealbhan Easpáinneach|gealbhan Spáinneach]] | Passer hispaniolensis | [[:commons:Category:Passer hispaniolensis|Passer hispaniolensis]] | | | [[Íomhá:SpanishSparrowMap.svg|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 267 | Q27220 | [[gealóg bhuachair]] | Emberiza calandra | [[:commons:Category:Emberiza calandra|Emberiza calandra]] | | 29 cm | [[Íomhá:EmberizaCalandraIUCN2018 2.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 268 | Q334183 | [[gealóg cheanndubh]] | Emberiza melanocephala | [[:commons:Category:Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]] | 3.08 g<br/>28 g | | [[Íomhá:EmberizaMap.svg|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 269 | Q842599 | [[Gealbhan ceoil|Gealóg cheoil]] | Melospiza melodia | [[:commons:Category:Melospiza melodia|Melospiza melodia]] | 24 g | | [[Íomhá:Melospiza melodia map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 270 | Q206630 | [[gealóg gharraí]] | Emberiza hortulana | [[:commons:Category:Emberiza hortulana|Emberiza hortulana]] | 2.48 g | 26 cm | [[Íomhá:EmberizaHortulanaIUCN2019-3.png|center|128px]] | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 271 | Q26961 | [[gealóg ghiolcaí]] | Emberiza schoeniclus | [[:commons:Category:Emberiza schoeniclus|Emberiza schoeniclus]] | | 24 cm | [[Íomhá:EmberizaSchoeniclusIUCN2019-3.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 272 | Q837753 | [[Gealóg Chretzschmar|gealóg liathghorm]] | Emberiza caesia | [[:commons:Category:Emberiza caesia|Emberiza caesia]] | 2.31 g | | [[Íomhá:Emberiza caesia 2.jpg|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 273 | Q648313 | [[Gealóg Bhuchanan|gealóg liathmhuinceach]] | Emberiza buchanani | [[:commons:Category:Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 274 | Q26416 | [[gealóg shneachta]] | Plectrophenax nivalis | [[:commons:Category:Plectrophenax nivalis|Plectrophenax nivalis]] | | 35 cm | [[Íomhá:Plectrophenax nivalis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 275 | Q28358 | [[Gearg choiteann|gearg]] | Coturnix coturnix | [[:commons:Category:Coturnix coturnix|Coturnix coturnix]] | 8.2 g | 34 cm | [[Íomhá:CoturnixCoturnixIUCNver2019-2.png|center|128px]] | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 276 | Q142651 | [[gearg bhabaight]] | Colinus virginianus | [[:commons:Category:Colinus virginianus|Colinus virginianus]] | 8.9 g<br/>171 g | 34.5 cm | [[Íomhá:Colinus virginianus map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 277 | Q852146 | [[gearg Himiléach]] | Ophrysia superciliosa | [[:commons:Category:Ophrysia superciliosa|Ophrysia superciliosa]] | | | [[Íomhá:Ophrysia map.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 278 | Q716869 | [[gearg Sheapánach]] | Coturnix japonica | [[:commons:Category:Coturnix japonica|Coturnix japonica]] | 8 g | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 279 | Q237670 | [[gearr Baillon]] | Zapornia pusilla | [[:commons:Category:Zapornia pusilla|Zapornia pusilla]] | 35 g | | [[Íomhá:PorzanaPusillaIUCN2019 2.png|center|128px]] | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 280 | Q270680 | [[gearr beag]] | Zapornia parva | [[:commons:Category:Zapornia parva|Zapornia parva]] | 7.9 g | 36.5 cm | [[Íomhá:ZaporniaParvaIUCNver2019 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 281 | Q194024 | [[gearr breac]] | Porzana porzana | [[:commons:Category:Porzana porzana|Porzana porzana]] | 10.9 g<br/>80 g | 0.38 m | [[Íomhá:Porzana porzana distribution map.png|center|128px]] | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 282 | Q936740 | [[gearr sora]] | Porzana carolina | [[:commons:Category:Porzana carolina|Porzana carolina]] | 8.9 g | 37.5 cm | [[Íomhá:Porzana carolina map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 283 | Q110257516 | [[Gilphíb choiteann|Gilphíb]] | Curruca communis | [[:commons:Category:Curruca communis|Curruca communis]] | 1.78 g<br/>14.5 g | 20 cm | [[Íomhá:SylviaCommunisIUCN2019-3.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 284 | Q110257504 | [[Gilphíb bheag]] | Curruca curruca | [[:commons:Category:Curruca curruca|Curruca curruca]] | | 18 cm | [[Íomhá:SylviaCurrucaIUCN.png|center|128px]] | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 285 | Q27075785 | [[glasán darach]] | Chloris chloris | [[:commons:Category:Chloris chloris|Chloris chloris]] | 2.17 g | 0.25 m | [[Íomhá:Carduelis chloris distribution map.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 286 | Q559977 | [[Glasán cródheargach|glasán deargeiteach]] | Rhodopechys sanguineus | [[:commons:Category:Rhodopechys sanguineus|Rhodopechys sanguineus]] | | | | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 287 | Q174088 | [[glasán gobmhór]] | Coccothraustes coccothraustes | [[:commons:Category:Coccothraustes coccothraustes|Coccothraustes coccothraustes]] | | 31 cm | [[Íomhá:Rangemap-grosbec.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 288 | Q921335 | [[glasán Mongólach]] | Bucanetes mongolicus | [[:commons:Category:Bucanetes mongolicus|Bucanetes mongolicus]] | | | [[Íomhá:Bucanetes mongolicus Distribution Map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 289 | Q559883 | [[Glasán cogalach|glasán trumpa]] | Bucanetes githagineus | [[:commons:Category:Bucanetes githagineus|Bucanetes githagineus]] | | | [[Íomhá:Bucanetes githagineus map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 290 | Q25984 | [[glasóg bhuí]] | Motacilla flava | [[:commons:Category:Motacilla flava|Motacilla flava]] | | 0.26 m | [[Íomhá:MotacillaFlavaIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 291 | Q25399 | [[glasóg bhán]] | Motacilla alba | [[:commons:Category:Motacilla alba|Motacilla alba]] | | 0.26 m | [[Íomhá:Motacilla alba distribution.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 292 | Q206540 | [[glasóg chiotrónach]] | Motacilla citreola | [[:commons:Category:Motacilla citreola|Motacilla citreola]] | | | [[Íomhá:MotacillaCitreolaIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 293 | Q201316 | [[glasóg liath]] | Motacilla cinerea | [[:commons:Category:Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]] | 1.91 g<br/>17.4 g | 26 cm | [[Íomhá:MotacillaCinereaDistributionMapIUCNv8 2.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 294 | Q27075852 | [[gleoiseach]] | Linaria cannabina | [[:commons:Category:Linaria cannabina|Linaria cannabina]] | 1.66 g<br/>19 g | 0.24 m | [[Íomhá:LinariaCannabinaIUCN2019 2.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 295 | Q582976 | [[Glaséan súildearg|Gleoiseach shúildearg]] | Vireo olivaceus | [[:commons:Category:Vireo olivaceus|Vireo olivaceus]] | | | [[Íomhá:Vireo olivaceus map 2.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 296 | Q10965357 | [[gleoiseach sléibhe]] | Linaria flavirostris | [[:commons:Category:Linaria flavirostris|Linaria flavirostris]] | 1.37 g | 23 cm | [[Íomhá:LinariaFlavirostrisIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 297 | Q839834 | [[gobach mór broinnrósach]] | Pheucticus ludovicianus | [[:commons:Category:Pheucticus ludovicianus|Pheucticus ludovicianus]] | 44 g | | [[Íomhá:Pheucticus ludovicianus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 298 | Q788649 | [[gobadáinín Baird]] | Calidris bairdii | [[:commons:Category:Calidris bairdii|Calidris bairdii]] | 9.6 g | 38 cm | [[Íomhá:Calidris bairdii map.svg|center|128px]] | 21 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 299 | Q27232 | [[gobadáinín beag]] | Calidris minuta | [[:commons:Category:Calidris minuta|Calidris minuta]] | 6.3 g<br/>24 g<br/>27.1 g | 36 cm | [[Íomhá:CalidrisMinutaIUCNver2019 2.png|center|128px]] | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 300 | Q913052 | [[gobadáinín bídeach]] | Calidris minutilla | [[:commons:Category:Calidris minutilla|Calidris minutilla]] | | | [[Íomhá:Calidris minutilla map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 301 | Q62345 | [[gobadáinín crotaigh]] | Calidris ferruginea | [[:commons:Category:Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]] | 12 g | 44 cm | [[Íomhá:Curlew sandpiper rangemap (cropped).svg|center|128px]] | 19 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 302 | Q845969 | [[gobadáinín ladharfhada]] | Calidris subminuta | [[:commons:Category:Calidris subminuta|Calidris subminuta]] | 7.5 g<br/>29 g<br/>32 g | 30.5 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 303 | Q18860 | [[gobadáinín píbrua]] | Calidris ruficollis | [[:commons:Category:Calidris ruficollis|Calidris ruficollis]] | 8.3 g<br/>26 g | 31 cm | [[Íomhá:Red-necked Stint.jpg|center|128px]] | 21 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 304 | Q58921 | [[gobadáinín Temminck]] | Calidris temminckii | [[:commons:Category:Calidris temminckii|Calidris temminckii]] | 5.8 g<br/>24.3 g<br/>27.8 g | 36 cm | [[Íomhá:Calidris temminckii distribution map.png|center|128px]] | 21 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 305 | Q18850 | [[Gobadán coiteann|gobadán]] | Actitis hypoleucos | [[:commons:Category:Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]] | | 0.273 m | [[Íomhá:ActitisHypoleucosIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 306 | Q599749 | [[gobadán bánphrompach]] | Calidris fuscicollis | [[:commons:Category:Calidris fuscicollis|Calidris fuscicollis]] | 10.8 g<br/>39.7 g<br/>45.8 g | 37 cm | [[Íomhá:Calidris fuscicollis map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 307 | Q18837 | [[gobadán coille]] | Tringa glareola | [[:commons:Category:Tringa glareola|Tringa glareola]] | 13.5 g<br/>62 g<br/>73 g | 0.4 m | | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 308 | Q62359 | [[gobadán cosbhuí]] | Calidris maritima | [[:commons:Category:Calidris maritima|Calidris maritima]] | 67.6 g<br/>76.3 g | 44 cm | [[Íomhá:Calidris maritima map2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 309 | Q753760 | [[gobadán earr-rinneach]] | Calidris acuminata | [[:commons:Category:Calidris acuminata|Calidris acuminata]] | 13.7 g<br/>70.3 g<br/>63.5 g | 39.5 cm | [[Íomhá:Calidris acuminata map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 310 | Q28450 | [[gobadán glas]] | Tringa ochropus | [[:commons:Category:Tringa ochropus|Tringa ochropus]] | 15.5 g<br/>75 g<br/>85 g | 59 cm | [[Íomhá:TringaOchropusIUCNver2019-2.png|center|128px]] | 21 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 311 | Q28114227 | [[Gobadán gobleathan]] | Calidris falcinellus | [[:commons:Category:Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]] | 9.1 g<br/>37 g | 36.5 cm | | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 312 | Q839820 | [[gobadán scodalach]] | Calidris himantopus | [[:commons:Category:Calidris himantopus|Calidris himantopus]] | | 42.5 cm | [[Íomhá:Calidris himantopus map.svg|center|128px]] | 20 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 313 | Q530194 | [[gobadán sléibhe]] | Bartramia longicauda | [[:commons:Category:Bartramia longicauda|Bartramia longicauda]] | | 66 cm | [[Íomhá:Bartramia longicauda map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 314 | Q18856 | [[gobadán Terek]] | Xenus cinereus | [[:commons:Category:Xenus cinereus|Xenus cinereus]] | | 58 cm | [[Íomhá:XenusCinereusIUCN.png|center|128px]] | 23 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 315 | Q26578 | [[gormphíb]] | Luscinia svecica | [[:commons:Category:Luscinia svecica|Luscinia svecica]] | | 22 cm | [[Íomhá:Luscinia svecica distribution.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 316 | Q1263452 | [[Grallaria ridgelyi]] | Grallaria ridgelyi | [[:commons:Category:Grallaria ridgelyi|Grallaria ridgelyi]] | | | [[Íomhá:Jocotoco Antpitta range.png|center|128px]] | | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 317 | Q191683 | [[grús coimir]] | Anthropoides virgo | [[:commons:Category:Grus virgo|Grus virgo]] | | 167.5 cm | [[Íomhá:AnthropoidesVirgoIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 318 | Q4764 | [[grús coiteann]] | Grus grus | [[:commons:Category:Grus grus|Grus grus]] | | 2.22 m | [[Íomhá:Verbreitungskarte des Kranichs.png|center|128px]] | 30 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 319 | Q457477 | [[grús Meiriceánach]] | Grus americana | [[:commons:Category:Grus americana|Grus americana]] | 7.497 kg | 215 cm | [[Íomhá:Grus americana map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 320 | Q21949185 | [[grús Sibéarach]] | Leucogeranus leucogeranus | [[:commons:Category:Grus leucogeranus|Grus leucogeranus]] | 197 g | 235 cm | [[Íomhá:SiberianCrane.svg|center|128px]] | 29 d | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 321 | Q27461 | [[guairdeall]] | Hydrobates pelagicus | [[:commons:Category:Hydrobates pelagicus|Hydrobates pelagicus]] | | 38 cm | [[Íomhá:Hydrobatesmap2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 322 | Q18841 | [[guilbneach earrdhubh]] | Limosa limosa | [[:commons:Category:Limosa limosa|Limosa limosa]] | 39 g<br/>264 g<br/>315 g | 76 cm | [[Íomhá:LimosalimosaWorldDistribution.jpg|center|128px]] | 23 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 323 | Q283458 | [[Cnota mór|guilbneach Hudsúnach]] | Limosa haemastica | [[:commons:Category:Limosa haemastica|Limosa haemastica]] | 37.5 g<br/>222 g<br/>289 g | 73 cm | [[Íomhá:Limosa haemastica map.svg|center|128px]] | 23 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 324 | Q18864 | [[guilbneach stríocearrach]] | Limosa lapponica | [[:commons:Category:Limosa lapponica|Limosa lapponica]] | 313 g<br/>354 g | 0.73 m | [[Íomhá:Limosa-lapponica-distribution-map.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 325 | Q371633 | [[guilbnín gobghearr]] | Limnodromus griseus | [[:commons:Category:Limnodromus griseus|Limnodromus griseus]] | 113 g | 48 cm | [[Íomhá:Limnodromus griseus map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 326 | Q83020448 | [[Seaga|Gulosus aristotelis]] | Gulosus aristotelis | [[:commons:Category:Gulosus aristotelis|Gulosus aristotelis]] | | | [[Íomhá:GulosusAristotelisIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 327 | Q177856 | [[Bultúr gríofa|Gyps fulvus]] | Gyps fulvus | [[:commons:Category:Gyps fulvus|Gyps fulvus]] | 252 g<br/>8.328 kg | 2.591 m | [[Íomhá:Gyps fulvus distribution map.png|center|128px]] | 54 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 328 | Q212937 | [[gé alabhreac chosbhuí]] | Anseranas semipalmata | [[:commons:Category:Anseranas semipalmata|Anseranas semipalmata]] | 128 g | 155 cm<br/>145 cm | [[Íomhá:A semipalmata range map.png|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 329 | Q187852 | [[gé bhroinnrua]] | Branta ruficollis | [[:commons:Category:Branta ruficollis|Branta ruficollis]] | 1.095 kg<br/>90 g<br/>1.375 kg | | [[Íomhá:Branta ruficollis map.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 330 | Q172093 | [[gé bhánéadanach]] | Anser albifrons | [[:commons:Category:Anser albifrons|Anser albifrons]] | | 1.41 m | [[Íomhá:Anser albifrons map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 331 | Q26733 | [[gé Cheanadach]] | Branta canadensis | [[:commons:Category:Branta canadensis|Branta canadensis]] | 3.814 kg<br/>3.314 kg<br/>5 kg | 1.69 m | [[Íomhá:Branta canadensis map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 332 | Q26680 | [[gé ghiúrainn]] | Branta leucopsis | [[:commons:Category:Branta leucopsis|Branta leucopsis]] | 107 g<br/>1.788 kg<br/>1.586 kg | 1.08 m | [[Íomhá:Branta leucopsis map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 333 | Q25882 | [[gé ghlas]] | Anser anser | [[:commons:Category:Anser anser|Anser anser]] | 160 g<br/>3.692 kg<br/>3.237 kg | 1.55 m | [[Íomhá:Anser anser distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 334 | Q244189 | [[Gé Hutchins|gé ghogallach]] | Branta hutchinsii | [[:commons:Category:Branta hutchinsii|Branta hutchinsii]] | | | [[Íomhá:Branta hutchinsii map.svg|center|128px]] | 26 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 335 | Q658658 | [[gé ghormeiteach Aibisíneach]] | Cyanochen cyanoptera | [[:commons:Category:Cyanochen cyanoptera|Cyanochen cyanoptera]] | 52 g<br/>2.18 kg | | | 32 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 336 | Q755653 | [[Gé impireach|gé impiriúil]] | Anser canagicus | [[:commons:Category:Anser canagicus|Anser canagicus]] | | 119 cm | [[Íomhá:Anser canagicus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 337 | Q766276 | [[gé luaithcheannach]] | Chloephaga poliocephala | [[:commons:Category:Chloephaga poliocephala|Chloephaga poliocephala]] | 89 g<br/>2.233 kg | | [[Íomhá:Chloephaga poliocephala map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 338 | Q837402 | [[gé mhongach]] | Chenonetta jubata | [[:commons:Category:Chenonetta jubata|Chenonetta jubata]] | 54 g<br/>807 g | 79 cm | [[Íomhá:Chenonetta jubata distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 339 | Q129036 | [[gé shléibhe]] | Chloephaga picta | [[:commons:Category:Chloephaga picta|Chloephaga picta]] | 73 g<br/>3.17 kg<br/>2.69 kg | 1.29 m | [[Íomhá:Chloephaga picta map.svg|center|128px]] | 30 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 340 | Q27074540 | [[gé shneachta]] | Anser caerulescens | [[:commons:Category:Anser caerulescens|Anser caerulescens]] | 127 g<br/>2.63 kg | 148.5 cm | [[Íomhá:Chen caerulescens map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 341 | Q247412 | [[gé sporeiteach]] | Plectropterus gambensis | [[:commons:Category:Plectropterus gambensis|Plectropterus gambensis]] | 5.4 kg<br/>4.375 kg<br/>140 g | | [[Íomhá:PlectropterusGambensisIUCN2019 2.png|center|128px]] | 31 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 342 | Q191125 | [[gé stríoc-cheannach]] | Anser indicus | [[:commons:Category:Anser indicus|Anser indicus]] | 141 g<br/>2.505 kg<br/>2.23 kg | 150 cm | | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 343 | Q257006 | [[gé Thasmánach]] | Cereopsis novaehollandiae | [[:commons:Category:Cereopsis novaehollandiae|Cereopsis novaehollandiae]] | 137 g<br/>5.29 kg<br/>3.77 kg | | [[Íomhá:Cape barren Goose.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 344 | Q274179 | [[Gé Éigipteach]] | Alopochen aegyptiaca | [[:commons:Category:Alopochen aegyptiaca|Alopochen aegyptiaca]] | | 144 cm | [[Íomhá:Alopochen aegyptiaca map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 345 | Q62168711 | [[Ceolaire casarnaí Pallas|Helopsaltes certhiola]] | Helopsaltes certhiola | [[:commons:Category:Helopsaltes certhiola|Helopsaltes certhiola]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 346 | Q25247 | [[húpú]] | Upupa epops | [[:commons:Category:Upupa epops|Upupa epops]] | | 44 cm | [[Íomhá:Upupa distribution.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 347 | Q17970 | [[iabairiú]] | Jabiru mycteria | [[:commons:Category:Jabiru mycteria|Jabiru mycteria]] | | 245 cm | [[Íomhá:Jabiru mycteria map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 348 | Q232523 | [[Iolar breac beag|iolar beag breac]] | Clanga pomarina | [[:commons:Category:Clanga pomarina|Clanga pomarina]] | 88 g<br/>1.258 kg<br/>1.693 kg | | [[Íomhá:ClangaPomarinaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 39 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 349 | Q182971 | [[iolar crúbchlúmhach]] | Hieraaetus pennatus | [[:commons:Category:Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]] | 62 g<br/>709 g<br/>975 g | 1.11 m | [[Íomhá:Distribution of Booted Eagle (Hieraetus pennatus).png|center|128px]] | 38 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 350 | Q41181 | [[iolar fíréan]] | Aquila chrysaetos | [[:commons:Category:Aquila chrysaetos|Aquila chrysaetos]] | 3.572 kg<br/>5.194 kg | 2.03 m | [[Íomhá:Cypron-Range Aquila chrysaetos.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 351 | Q53745 | [[iolar hairpí]] | Harpia harpyja | [[:commons:Category:Harpia harpyja|Harpia harpyja]] | 4.4 kg<br/>7.5 kg | 188.5 cm | [[Íomhá:Harpy Eagle Range.svg|center|128px]] | 56 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 352 | Q168976 | [[iolar impiriúil]] | Aquila heliaca | [[:commons:Category:Aquila heliaca|Aquila heliaca]] | 2.585 kg<br/>3.845 kg<br/>132 g | 197.5 cm | [[Íomhá:Aquila heliaca area frei.jpg|center|128px]] | 44 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 353 | Q170251 | [[Iolar nathartha gearrladhrach|iolar ladharghearr]] | Circaetus gallicus | [[:commons:Category:Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]] | 136 g | 177 cm | [[Íomhá:Circaetus gallicus distribution map.png|center|128px]] | 46 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 354 | Q127216 | [[iolar maol]] | Haliaeetus leucocephalus | [[:commons:Category:Haliaeetus leucocephalus|Haliaeetus leucocephalus]] | 117 g<br/>4.13 kg<br/>5.35 kg | 2.3 m | [[Íomhá:Haliaeetus leucocephalus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 355 | Q25438 | [[Iolar mara earrbhán|iolar mara]] | Haliaeetus albicilla | [[:commons:Category:Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]] | 142 g<br/>4.014 kg<br/>5.572 kg | 2.18 m | [[Íomhá:Haliaeetus albicilla distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 356 | Q179359 | [[iolar steipeach]] | Aquila nipalensis | [[:commons:Category:Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]] | 117 g<br/>2.459 kg<br/>2.987 kg | 2.03 m | [[Íomhá:Aquila nipalensis distribution map.png|center|128px]] | 45 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 357 | Q888660 | [[Bonnán amhrasach|Ixobrychus dubius]] | Ixobrychus dubius | [[:commons:Category:Botaurus dubius|Botaurus dubius]] | | 45 cm | | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 358 | Q888651 | [[Bonnán scartha|Ixobrychus involucris]] | Botaurus involucris | [[:commons:Category:Botaurus involucris|Botaurus involucris]] | 80 g | | [[Íomhá:Ixobrychus involucris map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 359 | Q26444 | [[lacha bhadánach]] | Aythya fuligula | [[:commons:Category:Aythya fuligula|Aythya fuligula]] | 56 g | 0.71 m | [[Íomhá:AythyaFuligulaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 360 | Q25495361 | [[lacha bháneiteach]] | Asarcornis scutulata | [[:commons:Category:Asarcornis scutulata|Asarcornis scutulata]] | 3.25 kg<br/>2.65 kg<br/>72.3 g | | [[Íomhá:Cairina scutulata distribution map.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 361 | Q597144 | [[lacha cheann-bhándearg]] | Rhodonessa caryophyllacea | [[:commons:Category:Rhodonessa caryophyllacea|Rhodonessa caryophyllacea]] | | | [[Íomhá:RhodonessaCaryophyllaceaMap.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 362 | Q241399 | [[lacha cheannbhán]] | Oxyura leucocephala | [[:commons:Category:Oxyura leucocephala|Oxyura leucocephala]] | 96 g<br/>737 g<br/>593 g | 66 cm | [[Íomhá:OxyuraLeucocephala.png|center|128px]] | | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 363 | Q322159 | [[lacha choille]] | Aix sponsa | [[:commons:Category:Aix sponsa|Aix sponsa]] | | 71 cm | [[Íomhá:Aix sponsa map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 364 | Q845292 | [[lacha chosrua]] | Anas rubripes | [[:commons:Category:Anas rubripes|Anas rubripes]] | 1.252 kg<br/>1.111 kg | 90.5 cm | [[Íomhá:Anas rubripes map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 365 | Q426968 | [[lacha chuircíneach]] | Sarkidiornis melanotos | [[:commons:Category:Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]] | 66 g<br/>1.455 kg<br/>1.777 kg | | [[Íomhá:Sarkidiornis melanotos distribution.png|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 366 | Q26597 | [[lacha earrfhada]] | Clangula hyemalis | [[:commons:Category:Clangula hyemalis|Clangula hyemalis]] | | 0.71 m | [[Íomhá:Clangula hyemalis map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 367 | Q654901 | [[lacha Fhilipíneach]] | Anas luzonica | [[:commons:Category:Anas luzonica|Anas luzonica]] | 906 g<br/>779 g | 84 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 368 | Q535206 | [[lacha ghob-bhuí]] | Anas undulata | [[:commons:Category:Anas undulata|Anas undulata]] | 55 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 369 | Q851349 | [[lacha ghobrósach]] | Netta peposaca | [[:commons:Category:Netta peposaca|Netta peposaca]] | 1.181 kg<br/>1.004 kg | | [[Íomhá:Netta peposaca map.svg|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 370 | Q845624 | [[lacha Hartlaub]] | Pteronetta hartlaubii | [[:commons:Category:Pteronetta hartlaubii|Pteronetta hartlaubii]] | 40 g<br/>1.035 kg<br/>790 g | | | 31 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 371 | Q26635 | [[lacha iascán]] | Aythya marila | [[:commons:Category:Aythya marila|Aythya marila]] | | 0.82 m | [[Íomhá:AythyaMarilaIUCN2019 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 372 | Q917490 | [[lacha Meller]] | Anas melleri | [[:commons:Category:Anas melleri|Anas melleri]] | 45 g | | | | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 373 | Q200339 | [[lacha mhandrach]] | Aix galericulata | [[:commons:Category:Aix galericulata|Aix galericulata]] | 41 g | 71 cm | [[Íomhá:Aix galericulata dis.PNG|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 374 | Q191723 | [[lacha mheirgeach]] | Aythya nyroca | [[:commons:Category:Aythya nyroca|Aythya nyroca]] | 43 g<br/>583 g<br/>520 g | 65 cm | [[Íomhá:AythyaNyrocaIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 375 | Q601055 | [[lacha mhuinceach]] | Aythya collaris | [[:commons:Category:Aythya collaris|Aythya collaris]] | 744 g<br/>671 g | 68 cm | [[Íomhá:Aythya collaris range map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 376 | Q647461 | [[lacha rua]] | Oxyura jamaicensis | [[:commons:Category:Oxyura jamaicensis|Oxyura jamaicensis]] | 590 g<br/>499 g | 57.5 cm | [[Íomhá:Oxyura jamaicensis distribution.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 377 | Q28106837 | [[Rualacha|Lacha rua]] | Mareca penelope | [[:commons:Category:Mareca penelope|Mareca penelope]] | | | [[Íomhá:Mareca penelope map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 378 | Q839542 | [[lacha spotghobach]] | Anas poecilorhyncha | [[:commons:Category:Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]] | 57 g<br/>1.365 kg<br/>1.025 kg | 0.689 m | [[Íomhá:Anas poecilorhyncha map.svg|center|128px]] | 26 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 379 | Q570379 | [[ladhrán buí]] | Tringa melanoleuca | [[:commons:Category:Tringa melanoleuca|Tringa melanoleuca]] | 27.9 g<br/>170 g | 72 cm | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 380 | Q18840 | [[laidhrín glas]] | Tringa nebularia | [[:commons:Category:Tringa nebularia|Tringa nebularia]] | 30.5 g<br/>173 g | 0.61 m | [[Íomhá:TringaNebulariaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 26 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 381 | Q25418 | [[lasair choille]] | Carduelis carduelis | [[:commons:Category:Carduelis carduelis|Carduelis carduelis]] | 1.53 g | 0.24 m | [[Íomhá:Carduelis carduelis map.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 382 | Q27471 | [[Lasairchíor choiteann|lasairchíor]] | Regulus ignicapilla | [[:commons:Category:Regulus ignicapilla|Regulus ignicapilla]] | | 14 cm | [[Íomhá:Regulus ignicapilla -approx range map.png|center|128px]] | 16 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 383 | Q179863 | [[Lasairéan mór|lasairéan]] | Phoenicopterus roseus | [[:commons:Category:Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]] | | 163.5 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 384 | Q644012 | [[Leptoptilos dubius]] | Leptoptilos dubius | [[:commons:Category:Leptoptilos dubius|Leptoptilos dubius]] | | | [[Íomhá:LeptoptilosDubiusMap.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 385 | Q155878 | [[liathchearc]] | Lyrurus tetrix | [[:commons:Category:Lyrurus tetrix|Lyrurus tetrix]] | 1.175 kg<br/>925 g<br/>35.5 g | 72 cm | [[Íomhá:Lyrurus tetrix distribution.png|center|128px]] | 26 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 386 | Q845408 | [[Cearc fhraoigh Chugasaigh|liathchearc cugasach]] | Lyrurus mlokosiewiczi | [[:commons:Category:Lyrurus mlokosiewiczi|Lyrurus mlokosiewiczi]] | 32.5 g<br/>865 g<br/>766 g | | | 22 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 387 | Q178942 | [[liatráisc]] | Turdus viscivorus | [[:commons:Category:Turdus viscivorus|Turdus viscivorus]] | | 0.44 m | [[Íomhá:Turdusviscivorusmap2.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 388 | Q26641 | [[lon creige]] | Turdus torquatus | [[:commons:Category:Turdus torquatus|Turdus torquatus]] | 7.4 g | 40 cm | [[Íomhá:Turdus torquatus distribution map.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 389 | Q58958 | [[luathrán]] | Calidris alba | [[:commons:Category:Calidris alba|Calidris alba]] | | 35 cm | [[Íomhá:Calidris alba map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 390 | Q184432 | [[lóma Artach]] | Gavia arctica | [[:commons:Category:Gavia arctica|Gavia arctica]] | | 1.2 m | [[Íomhá:Gavia arctica distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 391 | Q558990 | [[Lóma an Aigéin Chiúin|lóma ciúinmuirí]] | Gavia pacifica | [[:commons:Category:Gavia pacifica|Gavia pacifica]] | 95 g<br/>2.349 kg<br/>2.115 kg | | [[Íomhá:Gavia pacifica map.svg|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 392 | Q26691 | [[lóma rua]] | Gavia stellata | [[:commons:Category:Gavia stellata|Gavia stellata]] | 1.729 kg<br/>1.477 kg | 1.04 m | [[Íomhá:Gavia stellata map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 393 | Q673417 | [[Malacocincla perspicillata]] | Malacocincla perspicillata | [[:commons:Category:Malacocincla perspicillata|Malacocincla perspicillata]] | | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 394 | Q25348 | [[mallard]] | Anas platyrhynchos | [[:commons:Category:Anas platyrhynchos|Anas platyrhynchos]] | | 0.88 m | [[Íomhá:AnasPlatyrhynchosIUCN2019 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 395 | Q28106966 | [[Gadual|Mareca strepera]] | Mareca strepera | [[:commons:Category:Mareca strepera|Mareca strepera]] | | | [[Íomhá:Mareca strepera map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 396 | Q273067 | [[Meantán crochta|meantán crochadánach]] | Remiz pendulinus | [[:commons:Category:Remiz pendulinus|Remiz pendulinus]] | 0.95 g | | [[Íomhá:Remiz pendulinus distribution map.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 397 | Q192817 | [[meantán croiméalach]] | Panurus biarmicus | [[:commons:Category:Panurus biarmicus|Panurus biarmicus]] | 1.88 g<br/>15.3 g | 17 cm | [[Íomhá:PanurusBiarmicusIUCN2019-3.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 398 | Q207831 | [[meantán cuircíneach]] | Lophophanes cristatus | [[:commons:Category:Lophophanes cristatus|Lophophanes cristatus]] | 1.31 g | 100000 mm | [[Íomhá:Lophophanes cristatus distribution map.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 399 | Q574281 | [[Meantán gruama|meantán duairc]] | Poecile lugubris | [[:commons:Category:Poecile lugubris|Poecile lugubris]] | 1.68 g<br/>16.8 g | | [[Íomhá:Parus lugubris. Distribution map.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 400 | Q191096 | [[meantán dubh]] | Periparus ater | [[:commons:Category:Periparus ater|Periparus ater]] | 1.04 g | 0.18 m | [[Íomhá:PeriparusAterIUCN2018 2.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 401 | Q170831 | [[meantán earrfhada]] | Aegithalos caudatus | [[:commons:Category:Aegithalos caudatus|Aegithalos caudatus]] | | 18 cm | [[Íomhá:Schwanzmeise (Aegithalos caudatus) distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 402 | Q25404 | [[meantán gorm]] | Cyanistes caeruleus | [[:commons:Category:Cyanistes caeruleus|Cyanistes caeruleus]] | 1.14 g<br/>11.8 g | 18 cm | [[Íomhá:Cyanistes caeruleus only.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 403 | Q4967039 | [[Meantán Hyrcaniach|meantán Iaránach]] | Poecile hyrcanus | [[:commons:Category:Poecile hyrcanus|Poecile hyrcanus]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 404 | Q207838 | [[meantán lathaí]] | Poecile palustris | [[:commons:Category:Poecile palustris|Poecile palustris]] | 1.24 g<br/>11.9 g | 19 cm | [[Íomhá:Poecile palustris distribution map.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 405 | Q215211 | [[meantán léana]] | Poecile montanus | [[:commons:Category:Poecile montanus|Poecile montanus]] | | 19 cm | [[Íomhá:Poecile montanus distribution map.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 406 | Q25485 | [[meantán mór]] | Parus major | [[:commons:Category:Parus major|Parus major]] | 1.68 g<br/>18.5 g | 0.23 m | [[Íomhá:Parus major distribution map.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 407 | Q571268 | [[Stercorarius maccormicki|meirleach Antartach]] | Stercorarius maccormicki | [[:commons:Category:Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]] | 89.4 g<br/>1.277 kg<br/>1.421 kg | 135 cm | [[Íomhá:Stercorarius maccormicki map.svg|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 408 | Q203053 | [[meirleach Artach]] | Stercorarius parasiticus | [[:commons:Category:Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]] | | 1.06 m | [[Íomhá:Stercorarius parasiticus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 409 | Q207760 | [[meirleach mór]] | Stercorarius skua | [[:commons:Category:Stercorarius skua|Stercorarius skua]] | 111.7 g<br/>1.735 kg<br/>1.935 kg | 136 cm | [[Íomhá:Stercorarius skua map.svg|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 410 | Q212767 | [[meirleach pomairíneach]] | Stercorarius pomarinus | [[:commons:Category:Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]] | 66 g<br/>648 g<br/>740 g | 1.18 m | [[Íomhá:Stercorarius pomarinus area.PNG|center|128px]] | 26 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 411 | Q131918 | [[meirliún]] | Falco columbarius | [[:commons:Category:Falco columbarius|Falco columbarius]] | 162 g<br/>212 g | 60 cm | [[Íomhá:Falco columbarius distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 412 | Q184518 | [[mionchnagaire breac]] | Dryobates minor | [[:commons:Category:Dryobates minor|Dryobates minor]] | | 26 cm | [[Íomhá:Dendrocopos minor distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 413 | Q27075424 | [[Mionfhuiseog ladharghearr]] | Alaudala rufescens | [[:commons:Category:Alaudala rufescens|Alaudala rufescens]] | | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 414 | Q386949 | [[mionghé Afracach]] | Nettapus auritus | [[:commons:Category:Nettapus auritus|Nettapus auritus]] | 23 g | | | 24 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 415 | Q191628 | [[mionghé bhánéadanach]] | Anser erythropus | [[:commons:Category:Anser erythropus|Anser erythropus]] | 100 g<br/>1.797 kg | 125 cm | [[Íomhá:AnserErythropusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 26 d | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 416 | Q833243 | [[mionlacha iascán]] | Aythya affinis | [[:commons:Category:Aythya affinis|Aythya affinis]] | 825 g<br/>748 g | 72.5 cm | [[Íomhá:Aythya affinis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 417 | Q210954 | [[Steilléadar|Mionlacha lochlannach]] | Polysticta stelleri | [[:commons:Category:Polysticta stelleri|Polysticta stelleri]] | 58 g<br/>807 g | | [[Íomhá:Polysticta stelleri map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 418 | Q28000 | [[mionladhrán buí]] | Tringa flavipes | [[:commons:Category:Tringa flavipes|Tringa flavipes]] | 17.4 g<br/>81 g | 61.5 cm | [[Íomhá:Tringa flavipes map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 419 | Q229408 | [[mionphocaire gaoithe]] | Falco naumanni | [[:commons:Category:Falco naumanni|Falco naumanni]] | 16 g<br/>148 g<br/>170 g | 0.65 m | [[Íomhá:Burning Ship 20210818.png|center|128px]] | 27 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 420 | Q239393 | [[mionscréachán liath]] | Lanius minor | [[:commons:Category:Lanius minor|Lanius minor]] | 4.3 g<br/>46 g | | [[Íomhá:Lanius minor distr.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 421 | Q191155 | [[mionulchabhán Eoráiseach]] | Glaucidium passerinum | [[:commons:Category:Glaucidium passerinum|Glaucidium passerinum]] | 8.3 g<br/>58 g<br/>73 g | 35 cm | [[Íomhá:Verbreitung Glaucidium passerinum Kopie.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 422 | Q742818 | [[monál Himiléach]] | Lophophorus impejanus | [[:commons:Category:Lophophorus impejanus|Lophophorus impejanus]] | | | [[Íomhá:Lophophorus impejanus range map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 423 | Q242851 | [[musclacha]] | Cairina moschata | [[:commons:Category:Cairina moschata|Cairina moschata]] | 74 g<br/>3 kg<br/>1.25 kg | | [[Íomhá:Cairina moschata map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 424 | Q116667 | [[Míona coiteann|míona]] | Acridotheres tristis | [[:commons:Category:Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]] | 7.1 g | 0.378 m | [[Íomhá:Common Mynah distribution map.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 425 | Q180835 | [[mórcheolaire giolcaí]] | Acrocephalus arundinaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus arundinaceus|Acrocephalus arundinaceus]] | 3.15 g | | [[Íomhá:AcrocephalusArundinaceusIUCN2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 426 | Q26209 | [[mórchnagaire breac]] | Dendrocopos major | [[:commons:Category:Dendrocopos major|Dendrocopos major]] | 5.7 g<br/>89 g | 36 cm | [[Íomhá:Dendrocopos major distribution map.png|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 427 | Q333796 | [[Éigrit mhór ghorm|Mórchorr ghorm]] | Ardea herodias | [[:commons:Category:Ardea herodias|Ardea herodias]] | 2.48 kg<br/>2.11 kg | 183 cm | [[Íomhá:Great Blue Heron-rangemap.gif|center|128px]] | 27 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 428 | Q665363 | [[mórchuach bhreac]] | Clamator glandarius | [[:commons:Category:Clamator glandarius|Clamator glandarius]] | 9.85 g<br/>169 g<br/>138 g | | [[Íomhá:ClamatorGlandariusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 429 | Q476356 | [[Sléibhín Pallas|mórfhaoileán ceanndubh]] | Ichthyaetus ichthyaetus | [[:commons:Category:Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]] | 112 g<br/>1.599 kg<br/>1.189 kg | 161 cm | [[Íomhá:LarusIchthyaetusIUCN.svg|center|128px]] | 25 d | |- | style='text-align:right'| 430 | Q184508 | [[mórscréachán liath]] | Lanius excubitor | [[:commons:Category:Lanius excubitor|Lanius excubitor]] | 63.4 g | 32 cm | [[Íomhá:Lanius excubitor distr3.png|center|128px]] | 16 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 431 | Q81515 | [[mórulchabhán cluasach]] | Bubo virginianus | [[:commons:Category:Bubo virginianus|Bubo virginianus]] | | 1.34 m | [[Íomhá:Bubo virginianus dis.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 432 | Q25692 | [[naoscach]] | Gallinago gallinago | [[:commons:Category:Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]] | 111 g<br/>128 g | 0.52 m | [[Íomhá:GallinagoGallinagoIUCNver2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 433 | Q26711 | [[naoscach bhídeach]] | Lymnocryptes minimus | [[:commons:Category:Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]] | 53.7 g<br/>46.7 g | 40 cm | [[Íomhá:LymnocryptesMinimusIUCN2019-2.png|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 434 | Q687695 | [[néné]] | Branta sandvicensis | [[:commons:Category:Branta sandvicensis|Branta sandvicensis]] | | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 435 | Q1193048 | [[Gearg choille scornáin|Odontophorus strophium]] | Odontophorus strophium | [[:commons:Category:Odontophorus strophium|Odontophorus strophium]] | | | [[Íomhá:Odontophorus strophium map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 436 | Q188660 | [[Opisthocomus hoazin]] | Opisthocomus hoazin | [[:commons:Category:Opisthocomus hoazin|Opisthocomus hoazin]] | | | [[Íomhá:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) world.png|center|128px]] | 31 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 437 | Q279939 | [[Oxyura maccoa]] | Oxyura maccoa | [[:commons:Category:Oxyura maccoa|Oxyura maccoa]] | 96 g<br/>820 g<br/>554 g | | [[Íomhá:Oxyura maccoa distribution.svg|center|128px]] | 26 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 438 | Q1589589 | [[Paradoxornis unicolor]] | Paradoxornis unicolor | [[:commons:Category:Paradoxornis unicolor|Paradoxornis unicolor]] | | | [[Íomhá:Cholornis unicolor distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 439 | Q27075910 | [[parúl tuaisceartach]] | Setophaga americana | [[:commons:Category:Setophaga americana|Setophaga americana]] | 1.26 g | | [[Íomhá:Parula americana map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 440 | Q26106 | [[Patraisc choiteann|patraisc]] | Perdix perdix | [[:commons:Category:Perdix perdix|Perdix perdix]] | | 46 cm | [[Íomhá:Verbreitungskarte Rebhuhn.jpg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 441 | Q733777 | [[patraisc bhroinnliath]] | Arborophila orientalis | [[:commons:Category:Arborophila orientalis|Arborophila orientalis]] | | | | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 442 | Q754863 | [[patraisc chosdearg]] | Alectoris rufa | [[:commons:Category:Alectoris rufa|Alectoris rufa]] | 20.1 g | 48 cm | [[Íomhá:AlectorisChristensen.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 443 | Q194043 | [[patraisc thiucair]] | Alectoris chukar | [[:commons:Category:Alectoris chukar|Alectoris chukar]] | 650 g<br/>565 g<br/>22.5 g | 51 cm | [[Íomhá:AlectorisChristensen.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 444 | Q168748 | [[Peannaire (éan)|peannaire]] | Sagittarius serpentarius | [[:commons:Category:Sagittarius serpentarius|Sagittarius serpentarius]] | 130 g<br/>4.052 kg | 203 cm | [[Íomhá:Sekretär Verbreitungsgebiet.png|center|128px]] | 44 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 445 | Q208060 | [[pearaicít rósbhráisléadach]] | Psittacula krameri | [[:commons:Category:Psittacula krameri|Psittacula krameri]] | | 45 cm | [[Íomhá:Rose ringed parakeet range.PNG|center|128px]] | 23 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 446 | Q220328 | [[pearóid liath Afracach]] | Psittacus erithacus | [[:commons:Category:Psittacus erithacus|Psittacus erithacus]] | 18.7 g | | [[Íomhá:Psittacus erithacus range.png|center|128px]] | | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 447 | Q199427 | [[peileacán bán]] | Pelecanus onocrotalus | [[:commons:Category:Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]] | 180 g<br/>11.45 kg<br/>7.59 kg | 2.91 m | [[Íomhá:PelecanusOnocrotalusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 448 | Q184751 | [[peileacán Dalmátach]] | Pelecanus crispus | [[:commons:Category:Pelecanus crispus|Pelecanus crispus]] | | 320 cm | [[Íomhá:PelecanusCrispusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 32 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 449 | Q385891 | [[piasún cír]] | Catreus wallichii | [[:commons:Category:Catreus wallichii|Catreus wallichii]] | 1.525 kg<br/>1.13 kg | | | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 450 | Q25307 | [[Snag breac|Pica pica]] | Pica pica | [[:commons:Category:Pica pica|Pica pica]] | 9.9 g<br/>221 g<br/>191 g | 56 cm | [[Íomhá:Pica pica map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 451 | Q25392 | [[pilibín]] | Vanellus vanellus | [[:commons:Category:Vanellus vanellus|Vanellus vanellus]] | 25.5 g | 0.75 m<br/>69.5 cm | [[Íomhá:VanellusVanellusIUCN.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 452 | Q279307 | [[pilibín ealtúil]] | Vanellus gregarius | [[:commons:Category:Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]] | 26.5 g<br/>252 g<br/>200 g | 70 cm | [[Íomhá:VanellusGregariusIUCN.png|center|128px]] | 28 d | ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]'' |- | style='text-align:right'| 453 | Q161829 | [[piongain impireach]] | Aptenodytes forsteri | [[:commons:Category:Aptenodytes forsteri|Aptenodytes forsteri]] | 425 g | | [[Íomhá:Manchot empereur carte reparition.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 454 | Q494544 | [[Corr bheag|Platalea minor]] | Platalea minor | [[:commons:Category:Platalea minor|Platalea minor]] | | 110 cm | | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 455 | Q26490 | [[Pocaire gaoithe coiteann|pocaire gaoithe]] | Falco tinnunculus | [[:commons:Category:Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]] | 201 g | 0.73 m | [[Íomhá:FalcoTinnunculusIUCNver2019-2.png|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 456 | Q187902 | [[Cearcóg chorcra|Porphyrio porphyrio]] | Porphyrio porphyrio | [[:commons:Category:Porphyrio porphyrio|Porphyrio porphyrio]] | | | | 25 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 457 | Q25700 | [[praslacha]] | Anas crecca | [[:commons:Category:Anas crecca|Anas crecca]] | | 0.59 m | [[Íomhá:Anas crecca distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 458 | Q331447 | [[praslacha mharmarach]] | Marmaronetta angustirostris | [[:commons:Category:Marmaronetta angustirostris|Marmaronetta angustirostris]] | 562 g<br/>492 g | 65 cm | | 26 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 459 | Q695729 | [[pratancól dubheiteach]] | Glareola nordmanni | [[:commons:Category:Glareola nordmanni|Glareola nordmanni]] | 11 g<br/>97 g | 64 cm | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 460 | Q330310 | [[pratancól muinceach]] | Glareola pratincola | [[:commons:Category:Glareola pratincola|Glareola pratincola]] | 10.1 g<br/>77 g | 65 cm | [[Íomhá:GlareolaPratincolaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 461 | Q1262047 | [[Seabhac droimliath|Pseudastur occidentalis]] | Pseudastur occidentalis | [[:commons:Category:Pseudastur occidentalis|Pseudastur occidentalis]] | | | [[Íomhá:Pseudastur occidentalis map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 462 | Q643836 | [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | Pyrrhocorax pyrrhocorax | [[:commons:Category:Pyrrhocorax pyrrhocorax|Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | 312 g<br/>263 g | 82 cm | [[Íomhá:Chough range map.png|center|128px]] | 17 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 463 | Q244350 | [[póiseard cíordhearg]] | Netta rufina | [[:commons:Category:Netta rufina|Netta rufina]] | 56 g<br/>1.115 kg | 87 cm | [[Íomhá:NettaRufinaIUCNverz2018 2.png|center|128px]] | 27 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 464 | Q642685 | [[riabhóg chladaigh]] | Anthus petrosus | [[:commons:Category:Anthus petrosus|Anthus petrosus]] | | 25 cm | [[Íomhá:Anthus petrosus map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 465 | Q143313 | [[riabhóg choille]] | Anthus trivialis | [[:commons:Category:Anthus trivialis|Anthus trivialis]] | 22 g<br/>25 g | 0.27 m | [[Íomhá:Anthus trivialis distr.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 466 | Q27226 | [[riabhóg dhonn]] | Anthus campestris | [[:commons:Category:Anthus campestris|Anthus campestris]] | 2.73 g<br/>22 g | | [[Íomhá:AnthusCampestrisIUCNver2019 1.png|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 467 | Q26956 | [[riabhóg mhóna]] | Anthus pratensis | [[:commons:Category:Anthus pratensis|Anthus pratensis]] | 2.06 g | 0.26 m | [[Íomhá:AnthusPratensisIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 468 | Q241347 | [[riabhóg phíbrua]] | Anthus cervinus | [[:commons:Category:Anthus cervinus|Anthus cervinus]] | 2.01 g | | [[Íomhá:AnthusCervinusIUCN.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 469 | Q208707 | [[riabhóg uisce]] | Anthus spinoletta | [[:commons:Category:Anthus spinoletta|Anthus spinoletta]] | 2.73 g | 26 cm | [[Íomhá:Anthus spinoletta mapcomm.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 470 | Q179367 | [[rollóir Eorpach]] | Coracias garrulus | [[:commons:Category:Coracias garrulus|Coracias garrulus]] | | | [[Íomhá:Coracias garrulus distr.png|center|128px]] | 18 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 471 | Q927358 | [[rowi]] | Apteryx rowi | [[:commons:Category:Apteryx rowi|Apteryx rowi]] | | | [[Íomhá:Apteryx rowi distribution.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 472 | Q28122714 | [[rufachán]] | Calidris pugnax | [[:commons:Category:Calidris pugnax|Calidris pugnax]] | 21 g<br/>170 g<br/>102 g | | [[Íomhá:Philomachuspugnaxmap.png|center|128px]] | 21 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 473 | Q185099 | [[rálóg uisce]] | Rallus aquaticus | [[:commons:Category:Rallus aquaticus|Rallus aquaticus]] | 125 g<br/>98 g | 42 cm | [[Íomhá:Rallus aquaticus distribution.png|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 474 | Q25383 | [[rí rua]] | Fringilla coelebs | [[:commons:Category:Fringilla coelebs|Fringilla coelebs]] | 2.16 g<br/>22 g | 0.26 m | [[Íomhá:Rangemap-pinson.PNG|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 475 | Q182209 | [[rí-phiongain]] | Aptenodytes patagonicus | [[:commons:Category:Aptenodytes patagonicus|Aptenodytes patagonicus]] | 306 g<br/>12.8 kg<br/>11.5 kg | | [[Íomhá:Manchot royal carte reparition.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 476 | Q130933 | [[Rí-ulchabhán Eoráiseach|rí-ulchabhán]] | Bubo bubo | [[:commons:Category:Bubo bubo|Bubo bubo]] | 80 g<br/>2.38 kg<br/>2.992 kg | 174 cm | [[Íomhá:Bubo bubo distribution map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 477 | Q1273551 | [[rí-ulchabhán beag]] | Otus gurneyi | [[:commons:Category:Otus gurneyi|Otus gurneyi]] | | | | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 478 | Q819706 | [[Carpodacus rubicilla|rósghlasán mór Cugasach]] | Carpodacus rubicilla | [[:commons:Category:Carpodacus rubicilla|Carpodacus rubicilla]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 479 | Q46143 | [[rósghlasán scarlóideach]] | Carpodacus erythrinus | [[:commons:Category:Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]] | | 26 cm | [[Íomhá:CarpodacusErythrinusIUCN.svg|center|128px]] | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 480 | Q25386 | [[rúcach]] | Corvus frugilegus | [[:commons:Category:Corvus frugilegus|Corvus frugilegus]] | 489 g<br/>418 g | 0.93 m | [[Íomhá:Corvus frugilegus distribution.png|center|128px]] | 16 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 481 | Q25777 | [[sacán]] | Turdus pilaris | [[:commons:Category:Turdus pilaris|Turdus pilaris]] | 6.8 g<br/>105 g | 0.42 m | [[Íomhá:Turdus pilaris map.svg|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 482 | Q201300 | [[sceadach]] | Melanitta fusca | [[:commons:Category:Melanitta fusca|Melanitta fusca]] | 1.762 kg | 0.97 m | [[Íomhá:MelanittaFuscaIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 483 | Q178821 | [[scodalach dubheiteach]] | Himantopus himantopus | [[:commons:Category:Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]] | 21.8 g<br/>160 g | | [[Íomhá:HimantopusHimantopusIUCN2019-3.png|center|128px]] | 25 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 484 | Q752678 | [[Scréachán isibéalach|scréachán banbhuí]] | Lanius isabellinus | [[:commons:Category:Lanius isabellinus|Lanius isabellinus]] | 30 g | | | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 485 | Q235052 | [[scréachán coille]] | Lanius senator | [[:commons:Category:Lanius senator|Lanius senator]] | 3.4 g | | [[Íomhá:Lanius senator distr.png|center|128px]] | 15 d | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 486 | Q26671 | [[scréachán droimrua]] | Lanius collurio | [[:commons:Category:Lanius collurio|Lanius collurio]] | 3.15 g | 26 cm | [[Íomhá:LaniusCollurioIUCN.svg|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 487 | Q25354 | [[scréachóg]] | Garrulus glandarius | [[:commons:Category:Garrulus glandarius|Garrulus glandarius]] | 8.5 g | 0.54 m | [[Íomhá:Garrulus glandarius distribution.jpg|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 488 | Q80858 | [[scréachóg liath]] | Perisoreus canadensis | [[:commons:Category:Perisoreus canadensis|Perisoreus canadensis]] | | | [[Íomhá:Perisoreus canadensis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 489 | Q25317 | [[scréachóg reilige]] | Tyto alba | [[:commons:Category:Tyto alba|Tyto alba]] | 580 g | 0.9 m | [[Íomhá:Schleiereule-Tyto alba-World.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 490 | Q27434 | [[Scótar coiteann|Scótar]] | Melanitta nigra | [[:commons:Category:Melanitta nigra|Melanitta nigra]] | | 0.85 m | [[Íomhá:MelanittaNigraIUCNver2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 491 | Q2020137 | [[Scótar báneiteach]] | Melanitta deglandi | [[:commons:Category:Melanitta deglandi|Melanitta deglandi]] | | | [[Íomhá:Melanitta deglandi map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 492 | Q529048 | [[Scótar dubh]] | Melanitta americana | [[:commons:Category:Melanitta americana|Melanitta americana]] | | | [[Íomhá:Melanitta americana map.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]'' |- | style='text-align:right'| 493 | Q742468 | [[scótar toinne]] | Melanitta perspicillata | [[:commons:Category:Melanitta perspicillata|Melanitta perspicillata]] | 62 g<br/>1 kg<br/>900 g | 84 cm | [[Íomhá:Melanitta perspicillata range map.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 494 | Q943329 | [[Tuirne lín Meiriceánach|seabhac oíche Meiriceánach]] | Chordeiles minor | [[:commons:Category:Chordeiles minor|Chordeiles minor]] | 79.3 g | | [[Íomhá:Chordeiles minor map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 495 | Q606755 | [[Speirsheabhac Seapánach|seabhac Seapánach]] | Accipiter gularis | [[:commons:Category:Accipiter gularis|Accipiter gularis]] | | 52 cm | | 26 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 496 | Q234722 | [[Iolar Bonelli|seabhaciolar]] | Aquila fasciata | [[:commons:Category:Aquila fasciata|Aquila fasciata]] | 1.82 kg<br/>2.56 kg<br/>112 g | | [[Íomhá:Hieraaetus fasciatus area.PNG|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 497 | Q25761 | [[seil-lacha]] | Tadorna tadorna | [[:commons:Category:Tadorna tadorna|Tadorna tadorna]] | 78 g<br/>1.261 kg<br/>1.043 kg | 112 cm | [[Íomhá:Tadorna tadorna distribution.png|center|128px]] | 30 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 498 | Q170723 | [[seil-lacha rua]] | Tadorna ferruginea | [[:commons:Category:Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]] | 83 g<br/>1.36 kg<br/>1.1 kg | 133 cm | [[Íomhá:TadornaFerrugineaIUCN.png|center|128px]] | 28 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 499 | Q192524 | [[Seirín Canárach]] | Serinus canaria | [[:commons:Category:Serinus canaria|Serinus canaria]] | 1.54 g<br/>15.3 g | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 500 | Q621833 | [[seirín ceanndubh]] | Serinus pusillus | [[:commons:Category:Serinus pusillus|Serinus pusillus]] | 1.43 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 501 | Q27461190 | [[Praslacha Bhaikalach|Sibirionetta formosa]] | Sibirionetta formosa | [[:commons:Category:Sibirionetta formosa|Sibirionetta formosa]] | | | [[Íomhá:SibirionettaFormosaIUCN2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 502 | Q27075864 | [[siscín]] | Spinus spinus | [[:commons:Category:Spinus spinus|Spinus spinus]] | 1.29 g<br/>13.8 g | 0.21 m | [[Íomhá:Rangemap-tarin.PNG|center|128px]] | 12 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 503 | Q25634 | [[sléibhín]] | Chroicocephalus ridibundus | [[:commons:Category:Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]] | 294 g<br/>267 g | 0.97 m | [[Íomhá:ChroicocephalusRidibundusIUCN2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 504 | Q164467 | [[sléibhín beag]] | Hydrocoloeus minutus | [[:commons:Category:Hydrocoloeus minutus|Hydrocoloeus minutus]] | 98 g | 78 cm | [[Íomhá:HydrocoloeusMinutusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 505 | Q276189 | [[sléibhín Meánmhuirí]] | Ichthyaetus melanocephalus | [[:commons:Category:Ichthyaetus melanocephalus|Ichthyaetus melanocephalus]] | | 96 cm | [[Íomhá:LarusMelanocephalus.png|center|128px]] | 24 d | |- | style='text-align:right'| 506 | Q843175 | [[smólach breacdhorcha]] | Turdus naumanni | [[:commons:Category:Turdus naumanni|Turdus naumanni]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 507 | Q26349 | [[smólach ceoil]] | Turdus philomelos | [[:commons:Category:Turdus philomelos|Turdus philomelos]] | 6 g<br/>72 g | 0.36 m | [[Íomhá:TurdusPhilomelosIUCN.svg|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 508 | Q80780 | [[smólach píbdhubh]] | Turdus atrogularis | [[:commons:Category:Turdus atrogularis|Turdus atrogularis]] | | | | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 509 | Q1591651 | [[Smólach ordúil|smólach rua-eiteach]] | Turdus eunomus | [[:commons:Category:Turdus eunomus|Turdus eunomus]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 510 | Q258964 | [[smólach Sibéarach]] | Geokichla sibirica | [[:commons:Category:Geokichla sibirica|Geokichla sibirica]] | 60 g<br/>70 g | | | 10 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 511 | Q796672 | [[Éan oighinn|smólach talún]] | Seiurus aurocapilla | [[:commons:Category:Seiurus aurocapilla|Seiurus aurocapilla]] | | | [[Íomhá:Seiurus aurocapilla map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 512 | Q949662 | [[Zoothera aurea|smólach White]] | Zoothera aurea | [[:commons:Category:Zoothera aurea|Zoothera aurea]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 513 | Q193593 | [[Snag coiteann|snag]] | Certhia familiaris | [[:commons:Category:Certhia familiaris|Certhia familiaris]] | 9.95 g | 19 cm | [[Íomhá:CerthiaFamiliarisIUCN2019-2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 514 | Q125895 | [[Reathaí ladharghearr|snag ladharghearr]] | Certhia brachydactyla | [[:commons:Category:Certhia brachydactyla|Certhia brachydactyla]] | 1.16 g<br/>8.4 g | | [[Íomhá:Sttreecreepereurope.png|center|128px]] | 14 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 515 | Q28106731 | [[Spadalach tuaisceartach|spadalghob]] | Spatula clypeata | [[:commons:Category:Spatula clypeata|Spatula clypeata]] | | | [[Íomhá:SpatulaClypeata.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 516 | Q28106902 | [[Praslacha shamhraidh|Spatula querquedula]] | Spatula querquedula | [[:commons:Category:Spatula querquedula|Spatula querquedula]] | | | [[Íomhá:Spatula querquedula map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 517 | Q25334 | [[Spideog bhroinndearg|spideog]] | Erithacus rubecula | [[:commons:Category:Erithacus rubecula|Erithacus rubecula]] | 2.4 g | 21 cm | [[Íomhá:ErithacusRubeculaIUCN.svg|center|128px]] | 15 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 518 | Q557745 | [[spideog phíb-bhán]] | Irania gutturalis | [[:commons:Category:Irania gutturalis|Irania gutturalis]] | 2.66 g | | | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 519 | Q25380 | [[spioróg]] | Accipiter nisus | [[:commons:Category:Accipiter nisus|Accipiter nisus]] | 110 g<br/>22.5 g<br/>150 g<br/>290 g | 0.67 m | [[Íomhá:AccipiterNisusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 520 | Q114338 | [[spioróg Leiveantach]] | Accipiter brevipes | [[:commons:Category:Accipiter brevipes|Accipiter brevipes]] | | 0.7 m | [[Íomhá:AccipiterBrevipesIUCNver2018 2.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 521 | Q137474876 | [[Spioróg mhór]] | Astur gentilis | | | | [[Íomhá:AccipiterGentilis.png|center|128px]] | | |- | style='text-align:right'| 522 | Q25421 | [[spágaire tonn]] | Tachybaptus ruficollis | [[:commons:Category:Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]] | 13.7 g | 42 cm | [[Íomhá:Tachybaptus ruficollis-map-distribution.svg|center|128px]] | 20 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 523 | Q753741 | [[Gaineamhchearc bhiorearrach|steipcholúr biorearrach]] | Pterocles alchata | [[:commons:Category:Pterocles alchata|Pterocles alchata]] | 25 g<br/>250 g<br/>225 g | 59.5 cm | | 21 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 524 | Q383182 | [[Gaineamhchearc bholgdhubh|steipcholúr tarrdhubh]] | Pterocles orientalis | [[:commons:Category:Pterocles orientalis|Pterocles orientalis]] | 28 g<br/>428 g<br/>383 g | 71.5 cm | | 23 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 525 | Q25352 | [[storc bán]] | Ciconia ciconia | [[:commons:Category:Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]] | 110 g | 1.91 m | [[Íomhá:WhiteStorkMap.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 526 | Q25398 | [[storc dubh]] | Ciconia nigra | [[:commons:Category:Ciconia nigra|Ciconia nigra]] | | 1.5 m | [[Íomhá:Ciconia nigra distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 527 | Q616393 | [[Ulchabhán mínlíneach|Strix leptogrammica]] | Strix leptogrammica | [[:commons:Category:Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 528 | Q17592 | [[Struthio|Struthio camelus]] | Struthio camelus | [[:commons:Category:Struthio camelus|Struthio camelus]] | 1.5 kg<br/>115 kg<br/>100 kg | | [[Íomhá:Struthio camelus distribution.svg|center|128px]] | 42 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 529 | Q27043839 | [[Gearg Shíneach|Synoicus chinensis]] | Synoicus chinensis | [[:commons:Category:Synoicus chinensis|Synoicus chinensis]] | | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 530 | Q26135 | [[síodeiteach Boihéamach]] | Bombycilla garrulus | [[:commons:Category:Bombycilla garrulus|Bombycilla garrulus]] | | 34 cm | [[Íomhá:BombycillaGarrulusIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 531 | Q1084995 | [[Estrilda melpoda|síodghob leiceann flannbhuí]] | Estrilda melpoda | [[:commons:Category:Estrilda melpoda|Estrilda melpoda]] | 0.68 g<br/>7.8 g | | | 11 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 532 | Q184314 | [[Bombycilla cedrorum|Síodéan céadrais]] | Bombycilla cedrorum | [[:commons:Category:Bombycilla cedrorum|Bombycilla cedrorum]] | | | [[Íomhá:Bombycilla cedrorum map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 533 | Q26452 | [[Síolghé thaiga|síolghé]] | Anser fabalis | [[:commons:Category:Anser fabalis|Anser fabalis]] | 146 g<br/>3.198 kg<br/>2.843 kg | 1.62 m | [[Íomhá:AnserFabalisIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 534 | Q673280 | [[síolghé thundra]] | Anser serrirostris | [[:commons:Category:Anser serrirostris|Anser serrirostris]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 535 | Q241349 | [[Síolta chochaill|Síolta chochallach]] | Lophodytes cucullatus | [[:commons:Category:Lophodytes cucullatus|Lophodytes cucullatus]] | | 63 cm | [[Íomhá:Lophodytes cucullatus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 536 | Q200646 | [[síolta gheal]] | Mergellus albellus | [[:commons:Category:Mergellus albellus|Mergellus albellus]] | 42 g<br/>652 g<br/>568 g | 62 cm | [[Íomhá:MergellusAlbellusIUCNver2018 2.png|center|128px]] | 27 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 537 | Q180991 | [[síolta mhór]] | Mergus merganser | [[:commons:Category:Mergus merganser|Mergus merganser]] | 1.709 kg<br/>1.232 kg | 0.93 m | [[Íomhá:Mergus merganser distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 538 | Q189609 | [[síolta rua]] | Mergus serrator | [[:commons:Category:Mergus serrator|Mergus serrator]] | 72 g<br/>1.135 kg<br/>908 g | 0.87 m | [[Íomhá:Mergus serrator distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 539 | Q205930 | [[tarmachan]] | Lagopus muta | [[:commons:Category:Lagopus muta|Lagopus muta]] | 665 g<br/>555 g | 57 cm | [[Íomhá:Rock Ptarmigan Lagopus muta distribution map.png|center|128px]] | 22 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 540 | Q218543 | [[Corr thíograch chíorbhán|Tigriornis leucolopha]] | Tigriornis leucolopha | [[:commons:Category:Tigriornis leucolopha|Tigriornis leucolopha]] | | | [[Íomhá:Tigriornis leucolopha map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 541 | Q185784 | [[tiuf-teaf]] | Phylloscopus collybita | [[:commons:Category:Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]] | | 18 cm | [[Íomhá:Phylloscopus collybita.png|center|128px]] | 13 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 542 | Q3729103 | [[Ceolaire Sindeach|tiuf-teaf sléibhe]] | Phylloscopus sindianus | [[:commons:Category:Phylloscopus sindianus|Phylloscopus sindianus]] | 7 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 543 | Q667778 | [[tokoeka]] | Apteryx australis | [[:commons:Category:Apteryx australis|Apteryx australis]] | 2.208 kg<br/>2.535 kg | | [[Íomhá:Southern Brown Kiwi.png|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 544 | Q607027 | [[torspideog ruadhonn]] | Cercotrichas galactotes | [[:commons:Category:Cercotrichas galactotes|Cercotrichas galactotes]] | 3.2 g<br/>22.7 g | | | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 545 | Q26017 | [[traonach]] | Crex crex | [[:commons:Category:Crex crex|Crex crex]] | 13.2 g | 50 cm | [[Íomhá:Crexcrex.png|center|128px]] | 17 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 546 | Q26717 | [[Tuirne lín Eorpach|tuirne lín]] | Caprimulgus europaeus | [[:commons:Category:Caprimulgus europaeus|Caprimulgus europaeus]] | | 60 cm | [[Íomhá:Caprimulgus europaeus distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 547 | Q129958 | [[ulchabhán beag]] | Athene noctua | [[:commons:Category:Athene noctua|Athene noctua]] | | 56 cm | [[Íomhá:Steinkauz-Athene noctua-World.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 548 | Q174466 | [[ulchabhán bóireach]] | Aegolius funereus | [[:commons:Category:Aegolius funereus|Aegolius funereus]] | | 56 cm | [[Íomhá:Aegolius funereus dis.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 549 | Q25756 | [[ulchabhán donn]] | Strix aluco | [[:commons:Category:Strix aluco|Strix aluco]] | 426 g<br/>524 g | 99 cm | [[Íomhá:StrixAlucoIUCN.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 550 | Q200724 | [[ulchabhán mór liath]] | Strix nebulosa | [[:commons:Category:Strix nebulosa|Strix nebulosa]] | | 1.37 m | [[Íomhá:Strix nebulosa distribution map updated (2013).jpg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 551 | Q190083 | [[ulchabhán na hÚraile]] | Strix uralensis | [[:commons:Category:Strix uralensis|Strix uralensis]] | | 114.5 cm | [[Íomhá:Strix uralensis distr..png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 552 | Q25769 | [[ulchabhán réisc]] | Asio flammeus | [[:commons:Category:Asio flammeus|Asio flammeus]] | | 102 cm | [[Íomhá:Sumpfohreule-Asio flammeus-World.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 553 | Q171563 | [[ulchabhán scopach Eoráiseach]] | Otus scops | [[:commons:Category:Otus scops|Otus scops]] | | 58.5 cm | [[Íomhá:Otus scops distr.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 554 | Q1270124 | [[ulchabhán scopach Sokoke]] | Otus ireneae | [[:commons:Category:Otus ireneae|Otus ireneae]] | | | | | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 555 | Q1256551 | [[ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag]] | Ninox natalis | [[:commons:Category:Ninox natalis|Ninox natalis]] | 184 g | | [[Íomhá:Christmas Island.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 556 | Q193192 | [[Ulchabhán seabhaic|ulchabhán seabhaic tuaisceartach]] | Surnia ulula | [[:commons:Category:Surnia ulula|Surnia ulula]] | | 76 cm | [[Íomhá:Surnia ulula distr with national borders.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 557 | Q170177 | [[ulchabhán sneachtúil]] | Bubo scandiacus | [[:commons:Category:Bubo scandiacus|Bubo scandiacus]] | | | [[Íomhá:Cypron-Range Bubo scandiacus.svg|center|128px]] | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 558 | Q1265138 | [[ulchabhán Soumagne]] | Tyto soumagnei | [[:commons:Category:Tyto soumagnei|Tyto soumagnei]] | 380 g | | | | ''[[:d:Q278113|leochaileach]]'' |- | style='text-align:right'| 559 | Q926291 | [[ulchabhán síofrach]] | Micrathene whitneyi | [[:commons:Category:Micrathene whitneyi|Micrathene whitneyi]] | | | [[Íomhá:Micrathene whitneyi map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 560 | Q467068 | [[ulchabhán uachasach]] | Athene cunicularia | [[:commons:Category:Athene cunicularia|Athene cunicularia]] | | 595 mm | [[Íomhá:Distribuição Buraqueira.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 561 | Q207846 | [[éadar taibhseach]] | Somateria spectabilis | [[:commons:Category:Somateria spectabilis|Somateria spectabilis]] | 73 g<br/>1.617 kg | 0.93 m | [[Íomhá:Somateria spectabilis map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 562 | Q93208 | [[éamú]] | Dromaius novaehollandiae | [[:commons:Category:Dromaius novaehollandiae|Dromaius novaehollandiae]] | 581.2 g<br/>32.7 kg<br/>38.3 kg | | [[Íomhá:Dromaius novaehollandiae map distribution 2.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 563 | Q131709 | [[éigrit bheag]] | Egretta garzetta | [[:commons:Category:Egretta garzetta|Egretta garzetta]] | 28 g<br/>532 g | 92 cm | [[Íomhá:EgrettaGarzettaIUVNver2018 2.png|center|128px]] | 21 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 564 | Q130730 | [[éigrit mhór]] | Ardea alba | [[:commons:Category:Ardea alba|Ardea alba]] | | 1.44 m | [[Íomhá:ArdeaAlbaIUCNver2019 1.png|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 565 | Q208763 | [[íbis bheannaithe]] | Threskiornis aethiopicus | [[:commons:Category:Threskiornis aethiopicus|Threskiornis aethiopicus]] | 62 g | 118 cm | [[Íomhá:ThreskiornisAethiopicusIUCNver2024.png|center|128px]] | 29 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 566 | Q589171 | [[íbis bhán Mheiriceánach]] | Eudocimus albus | [[:commons:Category:Eudocimus albus|Eudocimus albus]] | 1.036 kg<br/>764 g | | [[Íomhá:Eudocimus albus map 2.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 567 | Q245414 | [[íbis mhaol thuaisceartach]] | Geronticus eremita | [[:commons:Category:Geronticus eremita|Geronticus eremita]] | 68 g | | [[Íomhá:Morocco bald ibis map-01.png|center|128px]] | 27 d | [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]] |- | style='text-align:right'| 568 | Q178811 | [[íbis niamhrach]] | Plegadis falcinellus | [[:commons:Category:Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]] | 633 g | 0.89 m | [[Íomhá:Plegadis falcinellus map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 569 | Q25388 | [[óiréal órga]] | Oriolus oriolus | [[:commons:Category:Oriolus oriolus|Oriolus oriolus]] | 7.3 g | 46 cm | [[Íomhá:Oriolus oriolus distribution map.png|center|128px]] | 16 d | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 570 | Q576762 | [[órshúileach ceannsceadach]] | Bucephala albeola | [[:commons:Category:Bucephala albeola|Bucephala albeola]] | 481 g<br/>367 g | 57 cm | [[Íomhá:Bucephala albeola map.svg|center|128px]] | | [[Speiceas is lú imní]] |- | style='text-align:right'| 571 | Q369767 | [[órshúileach Íoslannach]] | Bucephala islandica | [[:commons:Category:Bucephala islandica|Bucephala islandica]] | 70 g<br/>1.09 kg<br/>730 g | 75.5 cm | | | [[Speiceas is lú imní]] |} {{Wikidata list end}} 07lcikt04p7utjf0mj6m3ypfxcc73a0 Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda 2 120000 1330587 1330553 2026-10-25T12:01:42Z Marcas.oduinn 33120 /* Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch */ 1330587 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh toinne]] | [[Cumhacht toinne]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] # Climate action # Climate change denial * [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Náisiúin Aontaithe === * ''[[:en:United Nations Climate Change Conference|United Nations Climate Change Conference]]'' - [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]] * ''[[:en:Convention on Biological Diversity|Convention on Biological Diversity]]'' - [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] #* [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide == {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:GUSTAVO-CAMACHO-GONZALEZ-L1060274 (23430273715).jpg | mion | '' Heads of delegations at the [[2015 United Nations Climate Change Conference]], which established the [[Comhaontú Aeráide Pháras]]]] | date = 1995–inniu | organizers = [[Náisiúin Aontaithe]] }} '' The '''Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide''' (Béarla: ''United Nations Climate Change Conferences'') are yearly conferences held in the [[Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]] (CCNAAA). They serve as the [[comhdháil na bpáirtithe]] (COP) to assess progress in dealing with [[athrú aeráide]], and beginning in the mid-1990s, to negotiate the [[Prótacal Kyoto, 1997]] to establish legally binding obligations for developed countries to reduce their [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]].<ref name=climate-leaders.org /> Starting in 2005 the conferences have also served as the "Conference of the Parties Serving as the Meeting of Parties to the Kyoto Protocol" (CMP);<ref name=adaptation-fund /> also parties to the convention that are not parties to the protocol can participate in protocol-related meetings as observers. From 2011 to 2015, the meetings were used to negotiate the [[Comhaontú Aeráide Pháras]] as part of the [[2011 United Nations Climate Change Conference#Durban Platform|Durban platform]], which created a general path towards [[climate action]].<ref name="Cambridge University Press" /> Any final text of a COP must be agreed by consensus.<ref name=bbc2021 /> '' The first UN Climate Change Conference (COP 1) was held in 1995 in Berlin.<ref name=bmub /><ref name=UNFCCC /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=climate-leaders.org>{{lua idirlín | url = http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | teideal = What is the UNFCCC & the COP | dáta = 2009 | work = Climate Leaders | foilsitheoir = Lead India | dátarochtana = 5 Nollaig 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090327142028/http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | archive-date = 27 March 2009 | url-status = dead}}</ref> <ref name=adaptation-fund>[https://www.adaptation-fund.org/keydecisions The Adaptation Fund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314140152/https://www.adaptation-fund.org/keydecisions |date=14 March 2014 }}. Retrieved 14 March 2014.</ref> <ref name="Cambridge University Press">{{cite book | last1=Jepsen | display-authors=etal | first1=Henrik | title=Negotiating the Paris Agreement: The Insider Stories | publisher=Cambridge University Press | url=https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | date=2021 | isbn=9781108886246 | access-date=2022-12-16 | archive-date=2022-12-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221210111459/https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | url-status=live}}</ref> <ref name=bbc2021>{{cite news | dáta = 8 Samhain 2021 | teideal = COP26: Rich countries 'pushing back' on paying for climate loss | teanga = en-GB | work = BBC News | url = https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | dátarochtana = 8 Samhain 2021 | archive-date=2021-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211209124113/https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | url-status=live}}</ref> <ref name=bmub>{{cite journal | title=Stages of climate change negotiations | url=http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | journal=Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation, Building and Nuclear Safety | date=27 December 2012 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170113134034/http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | archive-date=13 January 2017 | url-status=live}}</ref> <ref name=UNFCCC>{{cite journal | title=More Background on the COP|url=http://unfccc.int/bodies/body/6383.php|journal=UNFCC | date=2014 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161115111224/http://unfccc.int/bodies/body/6383.php | archive-date=15 November 2016 | url-status=live}}</ref> }} == Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch == [[Íomhá:Convention on Biological Diversity logo.svg | mion | xxx]] | type = [[Multilateral treaty|Multilateral]] [[International environmental agreement|environmental agreement]] | context = [[Environmentalism]], [[Biodiversity#Conservation|Biodiversity conservation]] | date_drafted = {{Start date|1992|05|22|df=yes}} | date_signed = 5 June 1992 – 4 June 1993 | location_signed = Rio de Janeiro, Brazil <br /> New York, United States | date_effective = {{Start date|1993|12|29|df=yes}} | condition_effective = Ratification by 30 States '' The '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch''' (Béarla: ''Convention on Biological Diversity''), known informally as the '''Biodiversity Convention''', is a [[multilateral treaty]]. The Convention has three main goals: the conservation [[bithéagsúlacht]]; the sustainable use of its components; and the fair and equitable sharing of benefits arising from [[genetic resources]]. Its objective is to develop national strategies for the conservation and sustainable use of biological diversity, and it is often seen as the key document regarding [[forbairt inbhuanaithe]]. The Convention was opened for signature at the [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Cruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 and entered into force ar an 29 Nollaig 1993. The United States is the only UN member state which has not ratified the Convention.<ref name=vox /> It has two supplementary agreements, the [[Cartagena Protocol]] agus [[Nagoya Protocol]]. '' The Cartagena Protocol is an international treaty governing the movements from one country to another of [[Orgánach géinmhodhnaithe]]s (OGM) resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]]. It was adopted on 29 Eanáir 2000 as a supplementary agreement to the CBD and entered into force on 11 Meán Fómhair 2003. '' The Nagoya Protocol is another supplementary agreement to the CBD. It provides a transparent legal framework for the effective implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of genetic resources. The Nagoya Protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. '' The Secretariat of the CBD was the focal point of the 2010 [[International Year of Biodiversity]]. Following a recommendation of CBD signatories at Nagoya, the UN declared 2011 to 2020 as the [[United Nations Decade on Biodiversity]] in December 2010. The Convention's ''Strategic Plan for Biodiversity 2011–2020'', created in 2010, include the Aichi Biodiversity Targets. The Aichi Biodiversity Targets were 20 international goals set under the Convention to protect biodiversity, sustainable use of natural resources, and to protect species.<ref name=:3 /> However, countries failed to meet the Aichi Targets as they lacked clarity, were hard to measure, actions were unreported, and there was limited funding.<ref name=:3 /> Low prioritization was given to this matter when compared to other industries like agriculture,<ref name=:3 /> further leading to its ineffectiveness. '' The meetings of the Parties to the Convention are known as Conferences of the Parties (COP), with the first one (COP 1) held in [[Nassau, na Bahámaí]], in 1994 and the most recent one ([[2024 United Nations Biodiversity Conference|COP 16]]) in 2024 in [[Cali]], Colombia.<ref name=undp /> '' In the area of marine and coastal biodiversity CBD's focus at present is to identify Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) in specific ocean locations based on scientific criteria. The aim is to create an international legally binding instrument (ILBI) involving area-based planning and decision-making under UNCLOS to support the conservation and sustainable use of marine biological diversity beyond areas of national jurisdiction (BBNJ treaty or [[High Seas Treaty]]).<ref name=ebsas /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref> <ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref> <ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref> <ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref> }} == Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} '' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 /> == Structure The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 /> == Ballraíocht The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" /> === Ballstáit Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref> <ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 /> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;" ! style="width:115px;" | Tír ! Ballraíocht ! Nótaí |- | style="text-align:left;" |{{flag|Australia}} | align="right" |1979<ref name=":03"/> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Austria}} | align="right" |18 November 1974 <ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Canada}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}} | align="right" |5 February 2001<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}} | align="right" |9 May 2014 | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Finland}} | align="right" |1992<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|France}} | align="right" |1992<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Germany}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Greece}} | align="right" |1976<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}} | align="right" |3 June 1997<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Italy}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Japan}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}} | align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}} | align="right" |2022 | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}} | align="right" |2018 | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}} | align="right" |1977<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Norway}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}} | align="right" |1981<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Poland}} | align="right" |25 September 2008 <ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}} | align="right" |30 November 2007 <ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}} | align="right" |20 April 2001 <ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Spain}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|United States}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |} === Tíortha aontachais '' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat. <ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref> '' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref> * {{Flag|Colombia}} * {{Flag|Brazil}} <ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref> * {{Flag|Chile}} * {{Flag|Costa Rica}} * {{Flag|Israel}} * {{Flag|Romania}} === Association countries '' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref> India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref> Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" /> <ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref> and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref> In July 2025, Brazil started the process to become a member country. <ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref> '' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/> * {{Flag|Argentina}} * {{Flag|China}} * {{Flag|Egypt}} * {{Flag|India}} * {{Flag|Indonesia}} * {{Flag|Kenya}} * {{Flag|Morocco}} * {{Flag|Nigeria}} * {{Flag|Senegal}} * {{Flag|Singapore}} * {{Flag|South Africa}} * {{Flag|Thailand}} * {{Flag|Ukraine}} * {{Flag|Vietnam}} == Areas of work '' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries. === Dáta === Scenarios IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes: * Stated Policies Scenario (STEPS) <ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref> * Announced Pledges Scenario (APS) <ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref> * Net Zero Scenario (NZE) <ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" /> === Key publications [[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]] * '''World Energy Outlook''' (WEO) * '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector''' * '''Energy Technology Perspectives''' (ETP) * '''Global EV Outlook''' (GEVO) * '''Oil Market Report''' * '''Electricity Market Report''' * '''Gas Market Report''' * '''Energy Efficiency''' * '''Renewable Energy Market Update''' * '''World Energy Investment''' * '''Tracking Clean Energy Progress''' * '''Country Reviews''' == Cáineadh === Bias against renewable energy [[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]] '' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens /> === Accuracy of forecasting '' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 /> === Restricting access to data '' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 /> '' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 /> '' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset /> == Féach freisin * [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref> <ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref> <ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref> <ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref> <ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref> <ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref> <ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref> <ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref> <ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref> <ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref> <ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref> <ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref> <ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref> }} {{síol}} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 8tvbumuqrgmh1rsaoz2a26eh2n2o87o 1330624 1330587 2026-10-25T23:30:01Z Marcas.oduinn 33120 1330624 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh toinne]] | [[Cumhacht toinne]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] # Climate action # Climate change denial * [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Náisiúin Aontaithe === * ''[[:en:United Nations Climate Change Conference|United Nations Climate Change Conference]]'' - [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]] * ''[[:en:Convention on Biological Diversity|Convention on Biological Diversity]]'' - [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] #* [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide == {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:GUSTAVO-CAMACHO-GONZALEZ-L1060274 (23430273715).jpg | mion | '' Heads of delegations at the [[2015 United Nations Climate Change Conference]], which established the [[Comhaontú Aeráide Pháras]]]] | date = 1995–inniu | organizers = [[Náisiúin Aontaithe]] }} '' The '''Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide''' (Béarla: ''United Nations Climate Change Conferences'') are yearly conferences held in the [[Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]] (CCNAAA). They serve as the [[comhdháil na bpáirtithe]] (COP) to assess progress in dealing with [[athrú aeráide]], and beginning in the mid-1990s, to negotiate the [[Prótacal Kyoto, 1997]] to establish legally binding obligations for developed countries to reduce their [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]].<ref name=climate-leaders.org /> Starting in 2005 the conferences have also served as the "Conference of the Parties Serving as the Meeting of Parties to the Kyoto Protocol" (CMP);<ref name=adaptation-fund /> also parties to the convention that are not parties to the protocol can participate in protocol-related meetings as observers. From 2011 to 2015, the meetings were used to negotiate the [[Comhaontú Aeráide Pháras]] as part of the [[2011 United Nations Climate Change Conference#Durban Platform|Durban platform]], which created a general path towards [[climate action]].<ref name="Cambridge University Press" /> Any final text of a COP must be agreed by consensus.<ref name=bbc2021 /> '' The first UN Climate Change Conference (COP 1) was held in 1995 in Berlin.<ref name=bmub /><ref name=UNFCCC /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=climate-leaders.org>{{lua idirlín | url = http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | teideal = What is the UNFCCC & the COP | dáta = 2009 | work = Climate Leaders | foilsitheoir = Lead India | dátarochtana = 5 Nollaig 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090327142028/http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | archive-date = 27 March 2009 | url-status = dead}}</ref> <ref name=adaptation-fund>[https://www.adaptation-fund.org/keydecisions The Adaptation Fund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314140152/https://www.adaptation-fund.org/keydecisions |date=14 March 2014 }}. Retrieved 14 March 2014.</ref> <ref name="Cambridge University Press">{{cite book | last1=Jepsen | display-authors=etal | first1=Henrik | title=Negotiating the Paris Agreement: The Insider Stories | publisher=Cambridge University Press | url=https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | date=2021 | isbn=9781108886246 | access-date=2022-12-16 | archive-date=2022-12-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221210111459/https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | url-status=live}}</ref> <ref name=bbc2021>{{cite news | dáta = 8 Samhain 2021 | teideal = COP26: Rich countries 'pushing back' on paying for climate loss | teanga = en-GB | work = BBC News | url = https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | dátarochtana = 8 Samhain 2021 | archive-date=2021-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211209124113/https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | url-status=live}}</ref> <ref name=bmub>{{cite journal | title=Stages of climate change negotiations | url=http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | journal=Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation, Building and Nuclear Safety | date=27 December 2012 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170113134034/http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | archive-date=13 January 2017 | url-status=live}}</ref> <ref name=UNFCCC>{{cite journal | title=More Background on the COP|url=http://unfccc.int/bodies/body/6383.php|journal=UNFCC | date=2014 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161115111224/http://unfccc.int/bodies/body/6383.php | archive-date=15 November 2016 | url-status=live}}</ref> }} == Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch == [[Íomhá:Convention on Biological Diversity logo.svg | mion | xxx]] | type = [[Multilateral treaty|Multilateral]] [[International environmental agreement|environmental agreement]] | context = [[Environmentalism]], [[Biodiversity#Conservation|Biodiversity conservation]] | date_drafted = {{Start date|1992|05|22|df=yes}} | date_signed = 5 June 1992 – 4 June 1993 | location_signed = Rio de Janeiro, Brazil <br /> New York, United States | date_effective = {{Start date|1993|12|29|df=yes}} | condition_effective = Ratification by 30 States '' The '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch''' (Béarla: ''Convention on Biological Diversity''), known informally as the '''Biodiversity Convention''', is a [[multilateral treaty]]. The Convention has three main goals: the conservation [[bithéagsúlacht]]; the sustainable use of its components; and the fair and equitable sharing of benefits arising from [[genetic resources]]. Its objective is to develop national strategies for the conservation and sustainable use of biological diversity, and it is often seen as the key document regarding [[forbairt inbhuanaithe]]. Síníodh an chomhdháil le linn was opened for signature at the [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Chruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 agus tháinig i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1993. Is é Stáit Aontaithe Mheiriceá an t-aon tír amháin nach bhfuil an chomhdháil daingnithe aici.<ref name=vox /> It has two supplementary agreements, the [[Cartagena Protocol]] agus [[Nagoya Protocol]]. '' The Cartagena Protocol is an international treaty governing the movements from one country to another of [[Orgánach géinmhodhnaithe]]s (OGM) resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]]. It was adopted on 29 Eanáir 2000 as a supplementary agreement to the CBD and entered into force on 11 Meán Fómhair 2003. '' The Nagoya Protocol is another supplementary agreement to the CBD. It provides a transparent legal framework for the effective implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of genetic resources. The Nagoya Protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. '' The Secretariat of the CBD was the focal point of the 2010 [[International Year of Biodiversity]]. Following a recommendation of CBD signatories at Nagoya, the UN declared 2011 to 2020 as the [[United Nations Decade on Biodiversity]] in December 2010. The Convention's ''Strategic Plan for Biodiversity 2011–2020'', created in 2010, include the Aichi Biodiversity Targets. The Aichi Biodiversity Targets were 20 international goals set under the Convention to protect biodiversity, sustainable use of natural resources, and to protect species.<ref name=:3 /> However, countries failed to meet the Aichi Targets as they lacked clarity, were hard to measure, actions were unreported, and there was limited funding.<ref name=:3 /> Low prioritization was given to this matter when compared to other industries like agriculture,<ref name=:3 /> further leading to its ineffectiveness. '' The meetings of the Parties to the Convention are known as Conferences of the Parties (COP), with the first one (COP 1) held in [[Nassau, na Bahámaí]], in 1994 and the most recent one ([[2024 United Nations Biodiversity Conference|COP 16]]) in 2024 in [[Cali]], Colombia.<ref name=undp /> '' In the area of marine and coastal biodiversity CBD's focus at present is to identify Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) in specific ocean locations based on scientific criteria. The aim is to create an international legally binding instrument (ILBI) involving area-based planning and decision-making under UNCLOS to support the conservation and sustainable use of marine biological diversity beyond areas of national jurisdiction (BBNJ treaty or [[High Seas Treaty]]).<ref name=ebsas /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref> <ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref> <ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref> <ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref> }} == Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} '' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 /> == Structure The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 /> == Ballraíocht The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" /> === Ballstáit Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref> <ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 /> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;" ! style="width:115px;" | Tír ! Ballraíocht ! Nótaí |- | style="text-align:left;" |{{flag|Australia}} | align="right" |1979<ref name=":03"/> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Austria}} | align="right" |18 November 1974 <ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Canada}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}} | align="right" |5 February 2001<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}} | align="right" |9 May 2014 | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Finland}} | align="right" |1992<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|France}} | align="right" |1992<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Germany}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Greece}} | align="right" |1976<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}} | align="right" |3 June 1997<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Italy}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Japan}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}} | align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}} | align="right" |2022 | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}} | align="right" |2018 | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}} | align="right" |1977<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Norway}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}} | align="right" |1981<ref name=":03" /> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Poland}} | align="right" |25 September 2008 <ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}} | align="right" |30 November 2007 <ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}} | align="right" |20 April 2001 <ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref> | |- | style="text-align:left;" |{{flag|Spain}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |- | style="text-align:left;" |{{flag|United States}} | align="right" |18 November 1974<ref name=":5" /> |Founding member<ref name=":03" /> |} === Tíortha aontachais '' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat. <ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref> '' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref> * {{Flag|Colombia}} * {{Flag|Brazil}} <ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref> * {{Flag|Chile}} * {{Flag|Costa Rica}} * {{Flag|Israel}} * {{Flag|Romania}} === Association countries '' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref> India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref> Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" /> <ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref> and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022. <ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref> In July 2025, Brazil started the process to become a member country. <ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref> '' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/> * {{Flag|Argentina}} * {{Flag|China}} * {{Flag|Egypt}} * {{Flag|India}} * {{Flag|Indonesia}} * {{Flag|Kenya}} * {{Flag|Morocco}} * {{Flag|Nigeria}} * {{Flag|Senegal}} * {{Flag|Singapore}} * {{Flag|South Africa}} * {{Flag|Thailand}} * {{Flag|Ukraine}} * {{Flag|Vietnam}} == Areas of work '' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries. === Dáta === Scenarios IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes: * Stated Policies Scenario (STEPS) <ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref> * Announced Pledges Scenario (APS) <ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref> * Net Zero Scenario (NZE) <ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" /> === Key publications [[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]] * '''World Energy Outlook''' (WEO) * '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector''' * '''Energy Technology Perspectives''' (ETP) * '''Global EV Outlook''' (GEVO) * '''Oil Market Report''' * '''Electricity Market Report''' * '''Gas Market Report''' * '''Energy Efficiency''' * '''Renewable Energy Market Update''' * '''World Energy Investment''' * '''Tracking Clean Energy Progress''' * '''Country Reviews''' == Cáineadh === Bias against renewable energy [[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]] '' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens /> === Accuracy of forecasting '' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 /> === Restricting access to data '' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 /> '' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 /> '' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset /> == Féach freisin * [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref> <ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref> <ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref> <ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref> <ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref> <ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref> <ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref> <ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref> <ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref> <ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref> <ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref> <ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref> <ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref> }} {{síol}} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 2pojgxn56lhe675klxdrrfmkknckd3l Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Sléibhte Chill Mhantáin 2 120472 1330634 1330241 2026-10-26T10:34:19Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1330634 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q27. ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(CONTAINS(LCASE(?itemLabel), "wicklow mountains")) FILTER(LANG(?itemLabel) = "en" || LANG(?itemLabel) = "ga" || LANG(?itemLabel) = "ro") } | columns = label:Alt, item:Mír | nocat = true }} {| class='wikitable sortable' ! Alt ! Mír |- | [[Sléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q945002|Q945002]] |- | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q3364505|Q3364505]] |- | ''[[:d:Q100553270|European Communities (Conservation of Wild Birds (Wicklow Mountains Special Protection Area 004040)) Regulations 2012]]'' | [[:d:Q100553270|Q100553270]] |- | ''[[:d:Q128578262|Sléibhte Chill Mhantáin (LCS)]]'' | [[:d:Q128578262|Q128578262]] |} {{Wikidata list end}} ejq5z5yo6khi82hksy0m7xecghy7k2k Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Natura 2000 2 120601 1330629 1330240 2026-10-26T05:22:19Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1330629 wikitext text/x-wiki * Tá an focal "item" de dhíth ón mbot, is amhlaidh... tá! * An eochairfhocal é "Label"? Is . * Ní fheictear anseo go díreach na torthaí SQL, ach ina ionad sin, céard a dhéanann an bot leo, mar shampla ?item -> <nowiki>[[:d:?item|?item]]</nowiki> {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?can2000 { # P3425=(Comhartha) Aitheantas Nature 2000 # P17=tír, Q27=Éire ?item wdt:P3425 ?can2000; wdt:P17 wd:Q27. # label SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } | columns = number:#, label:Alt, P7959:Contae, P18:Íomhá, P3425:Natura 2000 | links = local }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Alt ! Contae ! Íomhá ! Natura 2000 |- | style='text-align:right'| 1 | [[Loch Iascaigh]] | [[Contae Dhún na nGall]] | [[Íomhá:Lough Eske sud est.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000163 IE0000163] |- | style='text-align:right'| 2 | [[An Abhainn Mhór]] | [[Contae Phort Láirge]] | [[Íomhá:IMG BlackwaterBridge3720rz.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002170 IE0002170] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Gleann Dá Ghrua]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Íomhá:Glen walk way.JPG|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000719 IE0000719] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Íomhá:Wicklow Mountains National Park Information Office.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002122 IE0002122] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Portach Chlóirthigh|Dúlra Phortach Chlóirthigh]] | [[Contae Uíbh Fhailí]] | [[Íomhá:Clara bog boardwalk. 07.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000572 IE0000572] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Bá Bhaile Dúill|Bá Baile Dúill]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[Íomhá:The View from Strand Road Baldoyle - geograph.org.uk - 181928.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000199 IE0000199] |- | style='text-align:right'| 7 | [[An Sliabh Riabhach]] | [[Contae Luimnigh]] | [[Íomhá:Black Rock on the Ballyhoura Mountain Range - geograph.org.uk - 1103684.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002036 IE0002036] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Loch Uí Ghadhra]] | [[Contae Shligigh]] | [[Íomhá:Lough Gara 1.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004048 IE0004048] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Inbhear Bhaile Roiséir]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[Íomhá:View of Rogerstown Estuary.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000208 IE0000208] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Loch Coirib]] | [[Contae na Gaillimhe]] | [[Íomhá:Loughcorrib.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004042 IE0004042] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Coill Chnoc Sinche]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Íomhá:Plants on damp bankside in Knocksink woods.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000725 IE0000725] |} {{Wikidata list end}} k3nemy6yyf7ad6ihoob4jup1axeqil6 Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Gníomhaireachtaí an AE 2 121281 1330589 1330130 2026-10-25T12:49:07Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1330589 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | European Union Aviation Safety Agency | Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | Europol | Europol |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |- | EU Customs Authority | Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |} {{Wikidata list end}} gyalktxycts02otrixpg8lh1fmigtyq 1330609 1330589 2026-10-25T18:54:37Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1330609 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | European Union Aviation Safety Agency | Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh |- | Europol | Europol |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |- | EU Customs Authority | Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh |} {{Wikidata list end}} lonjl8up64q82gbiicix67sofdpy3es Strictly Come Dancing (sraith 24) 0 127671 1330600 1330104 2026-10-25T17:07:30Z Unknown artist 32980 /* Cúplaí */ 1330600 wikitext text/x-wiki {{Bosca comórtas ceoil |ainm_cláir = [[Strictly Come Dancing]] |sraith = 24 |tír = [[An Ríocht Aontaithe]] |céad_chraoladh = 19 Meán Fómhair 2026 |craoladh_deireanach = 19 Nollaig 2026 |breithiúna = [[Craig Revel Horwood]]<br>[[Motsi Mabuse]]<br>[[Shirley Ballas]]<br>[[Anton Du Beke]] |óstaigh = [[Emma Willis]]<br>[[Josh Widdecombe]]<br>[[Johannes Radebe]] |craoltóir = [[BBC One]] |buaiteoir = |as = |amhrán = |seánra = |seo_caite = Strictly Come Dancing (sraith 23) |seo_chugainn = |bliain = 2026 }} Is comórtas damhsa teilifíse é '''''[[Strictly Come Dancing]]''''', a thosaigh sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2004. Tá sé ar [[BBC One]]. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 19 Meán Fómhair 2026, agus chríochnóidh sí i mí na 19 Nollag 2026. Is iad [[Shirley Ballas]], [[Craig Revel Horwood]], [[Motsi Mabuse]] agus [[Anton du Beke]] na breithimh don sraith seo. ==Cúplaí== {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; font-size:95%;" |- ! Duine cáiliúil ! Gairmí ! Toradh |- |[[Chris Appleton]] |[[Amy Dowden]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 1<br>{{small|4 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Melanie Walters]] |[[Aljaž Škorjanec]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 2<br>{{small|11 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Sarah Storey]] |[[Julian Caillon]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 3<br>{{small|18 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Shaun Wright-Phillips]] |[[Alexis Warr]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 4<br>{{small|25 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Bethany Antonia]] |[[Nancy Xu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Cach Mercer]] |[[Maddie Ingoldsby]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Dani Dyer]] |[[Nikita Kuzmin]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Delta Goodrem]] |[[Kai Widdrington]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Graeme Hall]] |[[Lauren Oakley]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Jamie Winstone]] |[[Carlos Gu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[John Nellis]] |[[Katya Jones]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lacey Turner]] |[[Vito Coppola]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lawrence Robb]] |[[Jowita Przystał]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Tabby Stoecker]] |[[Mark Karmalita]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Will Best]] |[[Dianne Buswell]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |} == Cairt Scórála == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto; text-align: center" |- !Cúpla !Áit !1 !2 !1+2 !3 !4 !5 |- |<div style="float:left;">Bethany & Nancy | |26 |27 |53 |bgcolor=lightgreen|27 |bgcolor=lightblue|27 | |- |<div style="float:left;">Cach & Maddie | |20 |29 |49 |31 |{{green|'''34'''}} | |- |<div style="float:left;">Dani & Nikita | |22 |23 |45 |27 |25 | |- |<div style="float:left;">Delta & Kai | |29 |30 |{{green|'''59'''}} |{{green|'''33'''}} |— | |- |<div style="float:left;">Graeme & Lauren | |24 |{{green|'''31'''}} |55 |bgcolor=lightgreen|25 |28 | |- |<div style="float:left;">Jamie & Carlos | |21 |21 |bgcolor=lightblue|42 |28 |{{green|'''34'''}} | |- |<div style="float:left;">John & Katya | |{{green|'''31'''}} |23 |54 |20 |29 | |- |<div style="float:left;">Lacey & Vito | |27 |28 |55 |26 |bgcolor=lightgreen|29 | |- |<div style="float:left;">Lawrence & Jowita | |20 |19 |bgcolor=lightgreen|39 |20 |30 | |- |<div style="float:left;">Shaun & Alexis | |{{red|''15''}} |25 |40 |bgcolor=lightblue|{{red|''15''}} |28 | |- |<div style="float:left;">Tabby & Mark | |22 |28 |50 |31 |bgcolor=lightgreen|29 | |- |<div style="float:left;">Will & Dianne | |18 |19 |bgcolor=lightgreen|37 |25 |31 | |- |<div style="float:left;">Sarah & Julian |13 |{{red|''15''}} |24 |39 |20 |bgcolor=orange|{{red|''21''}} |bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Melanie & Aljaž |14 |{{red|''15''}} |{{red|''15''}} |{{red|''30''}} |bgcolor=orange|17 |colspan=2 bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Chris & Amy |15 |16 |17 |bgcolor=orange|33 |colspan=3 bgcolor=darkgrey| |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Strictly Come Dancing}} [[Catagóir:Strictly Come Dancing]] [[Catagóir:2026 séasúir teilifíse]] fhnn284h67tahqzrju4ehsqvqnajoj2 1330601 1330600 2026-10-25T17:10:23Z Unknown artist 32980 /* Cairt Scórála */ 1330601 wikitext text/x-wiki {{Bosca comórtas ceoil |ainm_cláir = [[Strictly Come Dancing]] |sraith = 24 |tír = [[An Ríocht Aontaithe]] |céad_chraoladh = 19 Meán Fómhair 2026 |craoladh_deireanach = 19 Nollaig 2026 |breithiúna = [[Craig Revel Horwood]]<br>[[Motsi Mabuse]]<br>[[Shirley Ballas]]<br>[[Anton Du Beke]] |óstaigh = [[Emma Willis]]<br>[[Josh Widdecombe]]<br>[[Johannes Radebe]] |craoltóir = [[BBC One]] |buaiteoir = |as = |amhrán = |seánra = |seo_caite = Strictly Come Dancing (sraith 23) |seo_chugainn = |bliain = 2026 }} Is comórtas damhsa teilifíse é '''''[[Strictly Come Dancing]]''''', a thosaigh sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2004. Tá sé ar [[BBC One]]. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 19 Meán Fómhair 2026, agus chríochnóidh sí i mí na 19 Nollag 2026. Is iad [[Shirley Ballas]], [[Craig Revel Horwood]], [[Motsi Mabuse]] agus [[Anton du Beke]] na breithimh don sraith seo. ==Cúplaí== {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; font-size:95%;" |- ! Duine cáiliúil ! Gairmí ! Toradh |- |[[Chris Appleton]] |[[Amy Dowden]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 1<br>{{small|4 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Melanie Walters]] |[[Aljaž Škorjanec]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 2<br>{{small|11 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Sarah Storey]] |[[Julian Caillon]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 3<br>{{small|18 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Shaun Wright-Phillips]] |[[Alexis Warr]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 4<br>{{small|25 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Bethany Antonia]] |[[Nancy Xu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Cach Mercer]] |[[Maddie Ingoldsby]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Dani Dyer]] |[[Nikita Kuzmin]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Delta Goodrem]] |[[Kai Widdrington]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Graeme Hall]] |[[Lauren Oakley]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Jamie Winstone]] |[[Carlos Gu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[John Nellis]] |[[Katya Jones]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lacey Turner]] |[[Vito Coppola]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lawrence Robb]] |[[Jowita Przystał]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Tabby Stoecker]] |[[Mark Karmalita]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Will Best]] |[[Dianne Buswell]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |} == Cairt Scórála == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto; text-align: center" |- !Cúpla !Áit !1 !2 !1+2 !3 !4 !5 !6 |- |<div style="float:left;">Bethany & Nancy | |26 |27 |53 |bgcolor=lightgreen|27 |bgcolor=lightblue|27 |25 | |- |<div style="float:left;">Cach & Maddie | |20 |29 |49 |31 |{{green|'''34'''}} |bgcolor=lightgreen|24 | |- |<div style="float:left;">Dani & Nikita | |22 |23 |45 |27 |25 |31 | |- |<div style="float:left;">Delta & Kai | |29 |30 |{{green|'''59'''}} |{{green|'''33'''}} |— |34 | |- |<div style="float:left;">Graeme & Lauren | |24 |{{green|'''31'''}} |55 |bgcolor=lightgreen|25 |28 |31 | |- |<div style="float:left;">Jamie & Carlos | |21 |21 |bgcolor=lightblue|42 |28 |{{green|'''34'''}} |bgcolor=lightblue|25 | |- |<div style="float:left;">John & Katya | |{{green|'''31'''}} |23 |54 |20 |29 |32 | |- |<div style="float:left;">Lacey & Vito | |27 |28 |55 |26 |bgcolor=lightgreen|29 |28 | |- |<div style="float:left;">Lawrence & Jowita | |20 |19 |bgcolor=lightgreen|39 |20 |30 |19 | |- |<div style="float:left;">Tabby & Mark | |22 |28 |50 |31 |bgcolor=lightgreen|29 |{{green|'''37'''}} | |- |<div style="float:left;">Will & Dianne | |18 |19 |bgcolor=lightgreen|37 |25 |31 |bgcolor=lightgreen|31 | |- |<div style="float:left;">Shaun & Alexis |12 |{{red|''15''}} |25 |40 |bgcolor=lightblue|{{red|''15''}} |28 |bgcolor=orange|{{red|''17''}} |bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Sarah & Julian |13 |{{red|''15''}} |24 |39 |20 |bgcolor=orange|{{red|''21''}} |colspan=2 bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Melanie & Aljaž |14 |{{red|''15''}} |{{red|''15''}} |{{red|''30''}} |bgcolor=orange|17 |colspan=3 bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Chris & Amy |15 |16 |17 |bgcolor=orange|33 |colspan=4 bgcolor=darkgrey| |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Strictly Come Dancing}} [[Catagóir:Strictly Come Dancing]] [[Catagóir:2026 séasúir teilifíse]] rqya2vai9x9vhxouxagche4oxqelawm 1330615 1330601 2026-10-25T20:05:53Z Unknown artist 32980 /* Cairt Scórála */ 1330615 wikitext text/x-wiki {{Bosca comórtas ceoil |ainm_cláir = [[Strictly Come Dancing]] |sraith = 24 |tír = [[An Ríocht Aontaithe]] |céad_chraoladh = 19 Meán Fómhair 2026 |craoladh_deireanach = 19 Nollaig 2026 |breithiúna = [[Craig Revel Horwood]]<br>[[Motsi Mabuse]]<br>[[Shirley Ballas]]<br>[[Anton Du Beke]] |óstaigh = [[Emma Willis]]<br>[[Josh Widdecombe]]<br>[[Johannes Radebe]] |craoltóir = [[BBC One]] |buaiteoir = |as = |amhrán = |seánra = |seo_caite = Strictly Come Dancing (sraith 23) |seo_chugainn = |bliain = 2026 }} Is comórtas damhsa teilifíse é '''''[[Strictly Come Dancing]]''''', a thosaigh sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2004. Tá sé ar [[BBC One]]. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 19 Meán Fómhair 2026, agus chríochnóidh sí i mí na 19 Nollag 2026. Is iad [[Shirley Ballas]], [[Craig Revel Horwood]], [[Motsi Mabuse]] agus [[Anton du Beke]] na breithimh don sraith seo. ==Cúplaí== {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; font-size:95%;" |- ! Duine cáiliúil ! Gairmí ! Toradh |- |[[Chris Appleton]] |[[Amy Dowden]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 1<br>{{small|4 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Melanie Walters]] |[[Aljaž Škorjanec]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 2<br>{{small|11 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Sarah Storey]] |[[Julian Caillon]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 3<br>{{small|18 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Shaun Wright-Phillips]] |[[Alexis Warr]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 4<br>{{small|25 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Bethany Antonia]] |[[Nancy Xu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Cach Mercer]] |[[Maddie Ingoldsby]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Dani Dyer]] |[[Nikita Kuzmin]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Delta Goodrem]] |[[Kai Widdrington]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Graeme Hall]] |[[Lauren Oakley]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Jamie Winstone]] |[[Carlos Gu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[John Nellis]] |[[Katya Jones]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lacey Turner]] |[[Vito Coppola]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lawrence Robb]] |[[Jowita Przystał]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Tabby Stoecker]] |[[Mark Karmalita]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Will Best]] |[[Dianne Buswell]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |} == Cairt Scórála == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto; text-align: center" |- !Cúpla !Áit !1 !2 !1+2 !3 !4 !5 !6 |- |<div style="float:left;">Bethany & Nancy | |26 |27 |53 |bgcolor=lightgreen|27 |bgcolor=lightblue|27 |25 | |- |<div style="float:left;">Cach & Maddie | |20 |29 |49 |31 |{{green|'''34'''}} |bgcolor=lightgreen|24 | |- |<div style="float:left;">Dani & Nikita | |22 |23 |45 |27 |25 |bgcolor=lightgreen|31 | |- |<div style="float:left;">Delta & Kai | |29 |30 |{{green|'''59'''}} |{{green|'''33'''}} |— |34 | |- |<div style="float:left;">Graeme & Lauren | |24 |{{green|'''31'''}} |55 |bgcolor=lightgreen|25 |28 |31 | |- |<div style="float:left;">Jamie & Carlos | |21 |21 |bgcolor=lightblue|42 |28 |{{green|'''34'''}} |bgcolor=lightblue|25 | |- |<div style="float:left;">John & Katya | |{{green|'''31'''}} |23 |54 |20 |29 |32 | |- |<div style="float:left;">Lacey & Vito | |27 |28 |55 |26 |bgcolor=lightgreen|29 |28 | |- |<div style="float:left;">Lawrence & Jowita | |20 |19 |bgcolor=lightgreen|39 |20 |30 |19 | |- |<div style="float:left;">Tabby & Mark | |22 |28 |50 |31 |bgcolor=lightgreen|29 |{{green|'''37'''}} | |- |<div style="float:left;">Will & Dianne | |18 |19 |bgcolor=lightgreen|37 |25 |31 |31 | |- |<div style="float:left;">Shaun & Alexis |12 |{{red|''15''}} |25 |40 |bgcolor=lightblue|{{red|''15''}} |28 |bgcolor=orange|{{red|''17''}} |bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Sarah & Julian |13 |{{red|''15''}} |24 |39 |20 |bgcolor=orange|{{red|''21''}} |colspan=2 bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Melanie & Aljaž |14 |{{red|''15''}} |{{red|''15''}} |{{red|''30''}} |bgcolor=orange|17 |colspan=3 bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Chris & Amy |15 |16 |17 |bgcolor=orange|33 |colspan=4 bgcolor=darkgrey| |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Strictly Come Dancing}} [[Catagóir:Strictly Come Dancing]] [[Catagóir:2026 séasúir teilifíse]] 8eh9gtsfs96gxhz4z6mgks9uan6cj5t Olltoghchán na Brasaíle, 2026 0 128530 1330625 1330396 2026-10-26T00:34:20Z Sanduíche de Presunto 78137 Atoghadh Luiz Inácio Lula da Silva mar uachtarán na Brasaíle sa dara babhta, agus bhuaigh sé Flávio Bolsonaro. 1330625 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 25em; font-size: 90%;" |+ class="infobox-title" | Olltoghchán na Brasaíle, 2026 |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|220px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]] |- | colspan="2" style="text-align:center;" | ''Atoghadh Lula don cheathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach, tar éis dó an dara háit a bhaint amach sa chéad bhabhta.'' |- ! Tír | [[An Bhrasaíl|An Bhrasaíl]] |- ! Dátaí | 4 agus 25 Deireadh Fómhair 2026 |- ! Cineál | Toghchán ginearálta |- ! Uachtarán tofa | '''[[Luiz Inácio Lula da Silva]]''' (PT) |- ! Leasuachtarán | [[Geraldo Alckmin]] (PSB) |- ! An príomh-iomaitheoir | [[Flávio Bolsonaro]] (PL) |- ! Toradh an chéad bhabhta | Flávio Bolsonaro: 47.03%<br />Lula: 45.16% |- ! Toradh an dara babhta | Lula: '''51.76%'''<br />Flávio Bolsonaro: 48.24% |- ! Vótaí sa nuashonrú oifigiúil | Lula: 64,144,599<br />Flávio Bolsonaro: 59,774,442 |- ! Téarma nua | 2027–2031 |- ! An toghchán roimhe seo | [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] |- ! An chéad toghchán eile | [[Olltoghchán na Brasaíle, 2030]] |} '''Olltoghchán na Brasaíle, 2026''' is ea an toghchán ginearálta a reáchtáladh sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Reáchtáladh an dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 25 Deireadh Fómhair idir an t-uachtarán reatha [[Luiz Inácio Lula da Silva]] (Lula), de chuid [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Pháirtí na nOibrithe]] (PT), agus an seanadóir [[Flávio Bolsonaro]], den Pháirtí Liobrálach (PL).<ref name="TSERunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/flavio-bolsonaro-e-lula-vao-disputar-o-2o-turno-para-a-presidencia-da-republica ''Flávio Bolsonaro (PL) e Lula (PT) vão disputar o 2º turno para a Presidência da República''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhuaigh Lula an dara babhta agus dhearbhaigh an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) é ina bhuaiteoir, rud a chinntigh ceathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach dó. De réir thorthaí an chomhaireamh a foilsíodh ar an oíche toghcháin, fuair sé 51.76% de na vótaí bailí, i gcomparáid le 48.24% ag Bolsonaro. Thuairiscigh ''Folha de S.Paulo'' gur dheimhnigh an TSE an bua ag thart ar 21:10 ar an 25 Deireadh Fómhair; thuairiscigh Associated Press ina dhiaidh sin go raibh an comhaireamh críochnaithe agus go raibh bua Lula dosháraithe.<ref name="FolhaFinal">Igor Gielow, [https://www1.folha.uol.com.br/poder/2026/10/lula-vira-bate-flavio-bolsonaro-e-se-reelege-para-inedito-4o-mandato-projeta-datafolha.shtml ''Lula vira, bate Flávio Bolsonaro e se reelege para inédito 4º mandato''], ''Folha de S.Paulo'', 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="APFinal">Eléonore Hughes, Mauricio Savarese agus Anna-Catherine Brigida, [https://apnews.com/article/brazil-election-lula-bolsonaro-runoff-vote-president-e2c9fe8fc4aa3e3675b9a8ec15405d93 ''Trump critic Lula wins reelection in Brazil, securing fourth presidential term''], Associated Press, 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Sa chéad bhabhta, bhí Bolsonaro chun cinn le 47.03% de na vótaí bailí, agus fuair Lula 45.16%. Níor ghnóthaigh ceachtar acu níos mó ná leath na vótaí bailí, agus cuireadh an cinneadh siar go dtí an dara babhta. Sa bhabhta deiridh, tháinig Lula chun cinn sa chomhaireamh agus bhuaigh sé ar Bolsonaro.<ref name="ExameResults">Exame, [https://exame.com/eleicoes/2026/apuracao/primeiro-turno/presidente/ ''Resultado Presidente 2026 ao Vivo: Apuração''], torthaí an chéad bhabhta.</ref><ref name="ReutersFinal">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/brazils-lula-reelected-president-runoff-vote-2026-10-26/ ''Brazil's Lula reelected president in runoff vote''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhí toghcháin reachtacha agus toghcháin do ghobharnóirí stáit ar siúl mar chuid den olltoghchán freisin. Fuair an PL an líon is mó suíochán sa Seomra na dTeachtaí, agus reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme ar an 25 Deireadh Fómhair.<ref name="Camara2026">Agência Câmara de Notícias, [https://www.camara.leg.br/noticias/1309192-pl-sai-na-frente-na-eleicao-da-camara-dos-deputados-com-121-eleitos ''PL sai na frente na eleição da Câmara dos Deputados, com 121 eleitos''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RunoffGovernors">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/quando-sera-o-segundo-turno-das-eleicoes-veja-data ''Quando será o segundo turno das eleições? Veja a data''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == An toghchán ginearálta == Reáchtáladh an chéad bhabhta ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. I dtoghchán ginearálta na Brasaíle, roghnaítear uachtarán agus leas-uachtarán na tíre, gobharnóirí agus leas-ghobharnóirí na stát, comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] agus comhaltaí de thionóil reachtacha na stát agus an Cheantair Chónaidhme. Sa timthriall toghchánaíochta seo, toghadh gach duine de na 513 chomhalta den [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]], dhá thrian de na seanadóirí, chomh maith le hionadaithe stáit agus gobharnóirí.<ref name="Ballot2026">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/eleicoes-2026-veja-ordem-de-votacao-na-urna-eletronica ''Eleições 2026: veja a ordem de votação na urna eletrônica''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="TSECalendar">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/cde-2026 ''CDE 2026''] agus [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Marco/eleicoes-2026-confira-as-principais-datas-do-calendario-eleitoral ''Eleições 2026: confira as principais datas do calendário eleitoral''].</ref> Ní raibh aon iarrthóir uachtaránachta in ann níos mó ná leath de na vótaí bailí a ghnóthú sa chéad bhabhta. Faoi chóras dhá bhabhta na Brasaíle, chuaigh an bheirt iarrthóirí ba mhó a raibh vótaí faighte acu ar aghaidh go dtí an dara babhta. Ba iad Lula agus Flávio Bolsonaro an bheirt sin.<ref name="TSERunoff" /> == An chéad bhabhta uachtaránachta == [[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 1.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an chéad bhabhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Léarscáil de na torthaí sa chéad bhabhta uachtaránachta.]] Bhí Flávio Bolsonaro chun cinn sa chéad bhabhta, le 47.03% de na vótaí bailí. Fuair Lula 45.16%, agus roinneadh an chuid eile idir deichniúr iarrthóirí eile. Bhí an difear eatarthu beagán os cionn 2.2 milliún vóta, agus níor ghnóthaigh ceachtar acu an tromlach a bheadh riachtanach chun an uachtaránacht a bhuachan sa chéad bhabhta.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSERunoff" /> === Torthaí de réir iarrthóra === {| class="wikitable sortable" |+ Torthaí an chéad bhabhta den toghchán uachtaránachta, 4 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="ExameResults" /> ! Rang !! Iarrthóir !! Páirtí !! Vótaí !! Céatadán de na vótaí bailí !! Stádas |- | 1 || [[Flávio Bolsonaro]] || Páirtí Liobrálach (PL) || 56,104,503 || 47.03% || An dara babhta |- | 2 || [[Luiz Inácio Lula da Silva]] || Páirtí na nOibrithe (PT) || 53,879,538 || 45.16% || An dara babhta |- | 3 || [[Augusto Cury]] || Avante || 3,448,569 || 2.89% || Gan dul ar aghaidh |- | 4 || [[Renan Santos]] || Missão || 2,675,887 || 2.24% || Gan dul ar aghaidh |- | 5 || [[Ronaldo Caiado]] || PSD || 2,605,148 || 2.18% || Gan dul ar aghaidh |- | 6 || [[Romeu Zema]] || Novo || 326,488 || 0.27% || Gan dul ar aghaidh |- | 7 || [[Samara Martins]] || Unidade Popular (UP) || 122,911 || 0.10% || Gan dul ar aghaidh |- | 8 || [[Hertz Dias]] || PSTU || 43,103 || 0.04% || Gan dul ar aghaidh |- | 9 || [[Clariana Barão]] || Democracia Cristã (DC) || 40,043 || 0.03% || Gan dul ar aghaidh |- | 10 || [[Edmilson Costa]] || Páirtí Cumannach na Brasaíle (PCB) || 22,693 || 0.02% || Gan dul ar aghaidh |- | 11 || [[Veterinário Wilson Grassi]] || Democrata || 16,881 || 0.01% || Gan dul ar aghaidh |- | 12 || [[Rui Costa Pimenta]] || Páirtí Cúise Oibrithe (PCO) || 15,024 || 0.01% || Gan dul ar aghaidh |- ! colspan="3" | Iomlán na vótaí bailí ! 119,300,788 ! 100.00% ! |} Tá na céatadáin slánaithe go dtí dhá ionad de dheachúlacha. D'fhéadfadh suim na gcéatadán aonair a bheith beagán faoi bhun 100% dá bharr.<ref name="ExameResults" /> === Rannpháirtíocht sa chéad bhabhta === De réir na dtorthaí a foilsíodh tar éis an chéad bhabhta, caitheadh 125,275,835 vóta. Bhí 119,300,788 díobh bailí, 2,300,798 bán agus 3,674,249 neamhbhailí. Níor vótáil thart ar 33.47 milliún duine, is é sin thart ar 21.08% den toghlach cláraithe.<ref name="ExameResults" /> {| class="wikitable" |+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa chéad bhabhta ! Catagóir !! Líon !! Céatadán |- | Vótaí bailí || 119,300,788 || 95.23% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí bána || 2,300,798 || 1.84% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí neamhbhailí || 3,674,249 || 2.93% de na vótaí a caitheadh |- | Iomlán na vótaí a caitheadh || 125,275,835 || 78.92% den toghlach cláraithe |- | Staonadh ón vótáil || Thart ar 33.47 milliún || Thart ar 21.08% den toghlach cláraithe |} Tá vótáil éigeantach sa Bhrasaíl do shaoránaigh liteartha idir 18 agus 70 bliain d'aois, faoi réir eisceachtaí áirithe. Féadfaidh daoine nach gcaitheann vóta a bheith faoi réir fíneála mura dtugann siad cúis bhailí lena n-éagmais nó mura réitíonn siad a stádas toghchánaíochta.<ref name="TSEVoting">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleitor/justificativa-eleitoral ''Justificativa eleitoral''].</ref> == An dara babhta uachtaránachta == [[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 2.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an dara babhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Léarscáil de na torthaí sa dara babhta uachtaránachta.]] Reáchtáladh an dara babhta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026 idir Lula agus Flávio Bolsonaro. Bhuaigh Lula an toghchán, cé go raibh sé sa dara háit sa chéad bhabhta. D'fhógair an TSE gur buaiteoir é tar éis don difear idir na hiarrthóirí a bheith dosháraithe.<ref name="FolhaFinal" /><ref name="ReutersFinal" /><ref name="APFinal" /> === Torthaí an dara babhta === De réir chomhad náisiúnta torthaí an TSE a gineadh ag 21:25 ar an 25 Deireadh Fómhair, bhí 99.87% de na rannóga vótála iomlánaithe. Ag an bpointe sin, bhí 64,144,599 vóta ag Lula, nó 51.76% de na vótaí bailí; fuair Flávio Bolsonaro 59,774,442 vóta, nó 48.24%. Bhí 123,919,041 vóta bailí san iomlán sa nuashonrú sin.<ref name="TSEResults2">Tribunal Superior Eleitoral, [https://resultados.tse.jus.br/oficial/ele2026/6258/dados/br/br-c0001-e006258-u.json ''Resultados oficiais das Eleições 2026: 2º turno, Presidente da República''], nuashonrú an 25 Deireadh Fómhair 2026, 21:25.</ref> Thuairiscigh ''Folha de S.Paulo'' gur dheimhnigh an TSE bua Lula ag thart ar 21:10. Dúirt Associated Press ina dhiaidh sin go raibh an comhaireamh críochnaithe agus go raibh Lula chun cinn ar bhealach nach bhféadfaí a shárú. Dá bhrí sin, ní réamh-mheastachán pobalbhreithe amháin a bhí sa toradh: d'fhógair an t-údarás toghchánaíochta bua Lula sa dara babhta.<ref name="FolhaFinal" /><ref name="APFinal" /> {| class="wikitable" |+ Toradh an dara babhta uachtaránachta, de réir an chomhaid náisiúnta a foilsíodh ag 21:25 ar an 25 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="TSEResults2" /> ! Iarrthóir !! Páirtí !! Vótaí sa nuashonrú !! Céatadán de na vótaí bailí |- | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] || Páirtí na nOibrithe (PT) || 64,144,599 || 51.76% |- | [[Flávio Bolsonaro]] || Páirtí Liobrálach (PL) || 59,774,442 || 48.24% |- ! colspan="2" | Iomlán na vótaí bailí sa nuashonrú ! 123,919,041 ! 100.00% |} Taispeánann an comhad oifigiúil thuas staid an chomhairimh ag tráth ar leith; tá an buaiteoir deiridh deimhnithe ag an TSE. Is féidir torthaí mionsonraithe, lena n-áirítear sonraí de réir stáit agus de réir rannóige vótála, a sheiceáil ar thairseach torthaí an TSE.<ref name="TSEPortal">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2026-content/divulgacao-dos-resultados-das-eleicoes-2026 ''Divulgação dos resultados das Eleições 2026''].</ref> === Rannpháirtíocht sa dara babhta === Sa nuashonrú oifigiúil a gineadh ag 21:25, bhí 128,067,301 vóta caite. Astu sin, bhí 123,919,041 ina vótaí bailí, 1,428,832 ina vótaí bána agus 2,719,428 ina vótaí neamhbhailí. Bhí an ráta rannpháirtíochta thart ar 80.79% i measc na dtoghthóirí a bhain leis na rannóga vótála a bhí suiteáilte, agus bhí thart ar 19.21% díobh as láthair.<ref name="TSEResults2" /> === Sínte ar na huaireanta vótála === Ar lá an toghcháin, cuireadh síneadh dhá uair an chloig le huaireanta vótála ar fud na Brasaíle. D'ordaigh an breitheamh Cristiano Zanin den Chúirt Uachtarach Chónaidhme an síneadh tar éis gearáin faoi dheacrachtaí iompair phoiblí i roinnt ceantar. Rinneadh an cinneadh in ainneoin gur dúnadh roinnt stáisiún vótála cheana féin agus gur múchadh meaisíní vótála in áiteanna áirithe.<ref name="APFinal" /> Chuir an síneadh conspóid pholaitiúil ar bun, agus luaigh comhghuaillithe Bolsonaro é agus iad ag ceistiú an phróisis. Ní hionann na hagóidí sin, áfach, agus cinneadh breithiúnach gur cuireadh toradh an toghcháin ó bhail. D'fhógair an TSE bua Lula ina dhiaidh sin.<ref name="APFinal" /> == Na hiarrthóirí uachtaránachta == === Luiz Inácio Lula da Silva === [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|mion|deas|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva|Portráid oifigiúil Lula mar uachtarán, 2023.]] Is polaiteoir Brasaíleach é Luiz Inácio Lula da Silva, ar a dtugtar Lula go coitianta. Is é ceannaire Pháirtí na nOibrithe (PT) é agus bhí sé ina uachtarán ar an mBrasaíl ó 2003 go 2010 agus arís ó 2023 i leith. Toghadh don cheathrú téarma neamhleanúnach é in 2026. Ba é [[Geraldo Alckmin]] (PSB), an leas-uachtarán reatha agus iar-ghobharnóir São Paulo, a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> Le linn an fheachtais, chuir Lula béim ar bheartais shóisialta, ar chearta oibrithe, ar ioncam teaghlaigh, ar chosaint an chomhshaoil agus ar cheannasacht náisiúnta. Rinne a fheachtas iarracht aird a tharraingt ar a thaithí rialtais agus ar chláir shóisialta, agus vótóirí a mhealladh a thacaigh le hiarrthóirí eile sa chéad bhabhta.<ref name="APCampaign">Associated Press, [https://apnews.com/article/0ab5c798e84a3f3a3a5eb659a5ca0fac ''What to know as Brazilians choose between Lula and Flávio Bolsonaro''], 24 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Flávio Bolsonaro === [[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544) (cropped).jpg|mion|deas|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro ó bhunachar sonraí an TSE|Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro a cuireadh faoi bhráid an TSE in 2026.]] Is seanadóir Brasaíleach é Flávio Bolsonaro agus mac leis an iar-uachtarán [[Jair Bolsonaro]]. Ba é an Páirtí Liobrálach (PL) a pháirtí agus sheas sé don uachtaránacht den chéad uair in 2026. Ba é an feisire cónaidhme [[Alfredo Gaspar]] (PL) a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="TSERunoff" /> Dhírigh a fheachtas ar shlándáil phoiblí, ar chomhrac na coireachta eagraithe, ar laghdú cánach agus ar athruithe eacnamaíocha. Chuir sé a fheachtas i láthair mar mhalairt ar rialtas Lula agus rinne sé iarracht tacaíocht na gluaiseachta coimeádaí a bhaineann lena athair a choinneáil. D'fhéach an feachtas freisin le vótóirí a mhealladh a bhí míshásta le costais mhaireachtála agus le slándáil phoiblí.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/flavio-bolsonaro-runoff-vote-tests-brazilians-appetite-familys-political-brand-2026-10-21/ ''For Flavio Bolsonaro, runoff vote tests Brazilians' appetite for family's political brand''], 21 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == Príomhcheisteanna an fheachtais == === Geilleagar agus beartais shóisialta === Bhí costais mhaireachtála, pá, fostaíocht, caiteachas poiblí agus slándáil eacnamaíoch i measc na gceisteanna ba mhó a pléadh le linn an fheachtais. Chuir Lula béim ar chláir shóisialta, ar thacaíocht d'ioncam teaghlaigh agus ar bhearta chun fiacha a athstruchtúrú. Dhírigh Bolsonaro ar shlándáil phoiblí, ar athruithe eacnamaíocha agus ar ghealltanais maidir le bainistiú an stáit.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile" /> Bhí an tseachtain oibre agus dálaí oibrithe mar chuid den díospóireacht freisin. Chuir Lula béim ar laghdú ar líon na n-uaireanta oibre agus ar níos mó ama scíthe do dhaoine fostaithe. Bhí an tionchar a d'fhéadfadh athruithe den sórt sin a imirt ar ghnólachtaí, ar phá agus ar tháirgiúlacht ina ábhar díospóireachta polaitiúla.<ref name="APCampaign" /> === An comhshaol agus an Amazon === Bhí dífhoraoisiú na hAmasóine ar cheann de na ceisteanna lárnacha sa chomórtas. De réir tuairisce Reuters a d'fhoilsigh sonraí ón Institiúid Náisiúnta um Thaighde Spáis (INPE), laghdaigh an limistéar foraoise a dífhoraoisíodh sa tréimhse dhá mhí dhéag go mí Iúil 2026 i gcomparáid leis an tréimhse bhliantúil roimhe sin. Bhain an feachtas úsáid as an gceist chun cur chuige Lula i leith cosaint an chomhshaoil a chur i gcodarsnacht leis na beartais a mhol Bolsonaro.<ref name="Deforestation">Lisandra Paraguassu agus Andre Romani, [https://www.reuters.com/business/environment/deforestation-brazils-amazon-falls-lowest-record-202526-2026-10-16/ ''Deforestation in Brazil's Amazon falls to all-time low''], Reuters, 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhí gealltanais éagsúla ag na hiarrthóirí maidir le cosaint foraoisí, forfheidhmiú an dlí agus úsáid acmhainní nádúrtha. Ní féidir athruithe ar rátaí dífhoraoisithe a chur síos d'aon bheartas amháin gan tosca eile a chur san áireamh.<ref name="Deforestation" /> === Na meáin shóisialta agus tionchar polaitiúil === Bhí díospóidí faoi ardáin dhigiteacha agus faoi scaipeadh ábhair pholaitiúil mar chuid den fheachtas. Rinne feachtas Lula gearán leis an gcúirt toghchánaíochta gur chuir algartaim agus uirlisí intleachta saorga ar ardáin Meta srian ar scaipeadh ábhair a bhain leis an uachtarán agus gur thug siad buntáiste do Bolsonaro. D'ordaigh breitheamh den chúirt do Meta cóir chomhionann a chinntiú don bheirt iarrthóirí, de réir tuairiscí Associated Press.<ref name="MetaCourt">Associated Press, [https://apnews.com/article/42270ca42bf27b3c9c30d73961759bc9 ''Brazil's Lula wins electoral court challenge against Meta for alleged pro-Bolsonaro algorithm bias''].</ref> Shéan Meta go raibh claonadh polaitiúil d'aon ghnó ann agus dúirt sí go bhféadfadh fadhbanna teicniúla agus bearta frithchalaoise a bheith ina gcúis le cuid de na heachtraí a luadh. Is gá idirdhealú a dhéanamh idir líomhaintí na bhfeachtas, freagra an chomhlachta agus cinneadh na cúirte.<ref name="MetaResponse">Associated Press, [https://apnews.com/article/954d26ac1eed94acd62c8156e7aa55d9 ''Meta denies accusation of anti-Lula political bias in Brazil after electoral court ruling''].</ref> == Toghcháin reachtacha == Chomh maith leis an toghchán uachtaránachta, roghnaigh vótóirí na Brasaíle comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Toghadh gach duine den 513 chomhalta den [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]] agus 54 sheanadóir, is é sin dhá thrian de na 81 suíochán sa Seanad. Tosóidh téarma nua na Comhdhála in 2027.<ref name="Camara2026" /><ref name="Senators2026">Senado Notícias, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/04/conheca-os-54-senadores-eleitos-neste-domingo ''Conheça os 54 senadores eleitos neste domingo''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Seomra na dTeachtaí === Fuair an [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] (PL) an líon is mó suíochán sa Seomra na dTeachtaí, le 121 de na 513 suíochán. Bhí Cónaidhm Brasil da Esperança, ina bhfuil PT, PCdoB agus PV, sa dara háit le 88 suíochán. Fuair Cónaidhm União Progressista, ina bhfuil União Brasil agus an PP, 87 suíochán.<ref name="Camara2026" /><ref name="CamaraComposition">Daniella Almeida, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/renovacao-da-camara-federal-chegou-35-veja-nova-composicao-da-casa ''Renovação da Câmara federal chegou a 35%; veja nova composição da Casa''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Comhdhéanamh an tSeomra nua de réir páirtí nó cónaidhme ! Páirtí nó cónaidhm !! Suíocháin |- | [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach (PL)]] || 121 |- | Cónaidhm Brasil da Esperança (PT–PCdoB–PV) || 88 |- | Cónaidhm União Progressista (União Brasil–PP) || 87 |- | PSD || 43 |- | Republicanos || 41 |- | MDB || 36 |- | Podemos || 27 |- | PSB || 15 |- | Cónaidhm PSOL–Rede Sustentabilidade || 15 |- | Cónaidhm PSDB–Cidadania || 11 |- | Novo || 10 |- | Cónaidhm PRD–Solidariedade || 7 |- | PDT || 6 |- | Avante || 5 |- | Missão || 1 |- ! Iomlán !! 513 |} <small>Foinse: Agência Câmara agus Agência Brasil. Léiríonn an tábla suíocháin na ngrúpaí páirtí agus na gcónaidhm a toghadh.<ref name="CamaraComposition" /></small> De réir thorthaí an toghcháin, bhí 183 comhalta ag glacadh lena gcéad téarma sa Seomra agus atoghadh 301 comhalta. Toghadh 109 mban mar ionadaithe cónaidhme in 2026, i gcomparáid le 90 in 2022.<ref name="CamaraComposition" /><ref name="Women2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/eleicoes-2026-elegem-61-mulheres-a-mais-que-em-2022 ''Eleições 2026 elegem 61 mulheres a mais que em 2022''], 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Seanad Cónaidhme === Toghadh 54 sheanadóir ar théarma ocht mbliana, ón 1 Feabhra 2027 go dtí an 31 Eanáir 2035. Leanfaidh na 27 seanadóir a toghadh in 2022 orthu ina bpoist go dtí 2031.<ref name="Senators2026" /> Ba é an PL an páirtí ba rathúla sa toghchán don Seanad, le 19 de na 54 suíochán a bhí á n-athnuachan. Fuair an MDB seacht suíochán agus fuair an PT sé cinn. Fuair an PP, an PSB, União Brasil agus Novo trí shuíochán an ceann; roinneadh na suíocháin eile idir Republicanos, PSD, PSDB, Podemos, Rede agus PDT.<ref name="SenatePartyResults">Pedro Peduzzi, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/pl-elege-19-senadores-e-soma-28-mdb-conquista-sete-vagas-e-pt-seis ''PL elege 19 senadores e soma 28; MDB conquista sete vagas e PT, seis''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026, de réir páirtí ! Páirtí !! Líon na seanadóirí a toghadh |- | PL || 19 |- | MDB || 7 |- | PT || 6 |- | União Brasil || 3 |- | PP || 3 |- | PSB || 3 |- | Novo || 3 |- | Republicanos || 2 |- | PSD || 2 |- | PSDB || 2 |- | Podemos || 2 |- | Rede || 1 |- | PDT || 1 |- ! Iomlán !! 54 |} <small>Foinse: Agência Brasil, bunaithe ar thorthaí an toghcháin don Seanad.<ref name="SenatePartyResults" /></small> == Toghcháin do ghobharnóirí == Reáchtáladh toghcháin do ghobharnóirí na stát agus an Cheantair Chónaidhme ar an 4 Deireadh Fómhair. Bhí an dara babhta riachtanach i roinnt ceantar nuair nár ghnóthaigh iarrthóir ar bith níos mó ná leath de na vótaí bailí. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil i Rio de Janeiro, fógraíodh Douglas Ruas (PL) ina bhuaiteoir sa chéad bhabhta freisin, le 50.88% de na vótaí bailí. Tharla sé seo tar éis do na húdaráis toghchánaíochta 274,411 vóta a caitheadh ar son Anthony Garotinho a chur ar neamhní.<ref name="GovernorsFirstRound">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/veja-os-20-estados-onde-o-governador-foi-eleito-no-1o-turno ''Veja os 20 estados onde o governador foi eleito no 1º turno''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RJRuas">Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro, [https://www.tre-rj.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/tre-rj-proclama-douglas-ruas-pl-governador-eleito ''TRE-RJ proclama Douglas Ruas (PL) governador eleito''], 15 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta === {| class="wikitable sortable" |+ Na gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta in 2026 ! Stát !! Gobharnóir tofa !! Páirtí |- | [[Alagoas]] || JHC (João Henrique Caldas) || PSDB |- | [[Amapá]] || Dr. Furlan || PSD |- | [[Bahia]] || Jerônimo Rodrigues || PT |- | [[Ceará]] || Elmano de Freitas || PT |- | [[Goiás]] || Daniel Vilela || MDB |- | [[Maranhão]] || Eduardo Braide || PSD |- | [[Mato Grosso]] || Otaviano Pivetta || Republicanos |- | [[Mato Grosso do Sul]] || Eduardo Riedel || PP |- | [[Minas Gerais]] || Cleitinho Azevedo || Republicanos |- | [[Pará]] || Dr. Daniel || Podemos |- | [[Paraíba]] || Lucas Ribeiro || PP |- | [[Paraná]] || Sergio Moro || PL |- | [[Pernambuco]] || Raquel Lyra || PSD |- | [[Piauí]] || Rafael Fonteles || PT |- | [[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] || Douglas Ruas || PL |- | [[Rio Grande do Sul]] || Luciano Zucco || PL |- | [[Rondônia]] || Marcos Rogério || PL |- | [[Roraima]] || Arthur Henrique || PL |- | [[Santa Catarina]] || Jorginho Mello || PL |- | [[São Paulo]] || Tarcísio de Freitas || Republicanos |- | [[Sergipe]] || Fábio Mitidieri || PSD |} <small>Foinse: Agência Brasil agus Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro. Bhí an toradh do Rio de Janeiro bunaithe ar athchomhaireamh oifigiúil.<ref name="GovernorsFirstRound" /><ref name="RJRuas" /></small> === Dara babhtaí do ghobharnóirí === Reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí ar an 25 Deireadh Fómhair i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme. Bhí na torthaí seo a leanas tuairiscithe tar éis an dara babhta.<ref name="GovSecondRound">Canção Nova, [https://noticias.cancaonova.com/brasil/veja-os-resultados-sobre-governadores-nos-estados-que-foram-a-2o-turno/ ''Veja os resultados sobre governadores nos estados que foram a 2º turno''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="VicentinhoResults">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/vicentinho-junior-e-eleito-governador-do-estado-do-tocantins ''Vicentinho Júnior é eleito governador do estado do Tocantins''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Torthaí na rásaí gobharnóireachta sa dara babhta, 25 Deireadh Fómhair 2026 ! Stát nó ceantar !! Buaiteoir !! Páirtí !! Iomaitheoir sa dara háit !! Páirtí |- | [[Acre]] || Mailza Assis || PP || Alan Rick || Republicanos |- | [[Amazonas (stát)|Amazonas]] || Omar Aziz || PSD || Professora Maria do Carmo || PL |- | [[Ceantar Cónaidhme na Brasaíle|Ceantar Cónaidhme]] || Celina Leão || PP || Leandro Grass || PT |- | [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]] || Lorenzo Pazolini || Republicanos || Ricardo Ferraço || MDB |- | [[Rio Grande do Norte]] || Cadu de Lula || PT || Allyson Bezerra || União Brasil |- | [[Tocantins]] || Vicentinho Júnior || PSDB || Professora Dorinha || União Brasil |} Sa [[Acre]], atoghadh Mailza Assis. Sa [[Amazonas (stát)|Amazonas]], toghadh Omar Aziz ina ghobharnóir. Sa Cheantar Cónaidhme, atoghadh Celina Leão, agus san [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]], toghadh Lorenzo Pazolini. Sa [[Rio Grande do Norte]], bhuaigh Cadu de Lula, agus sa [[Tocantins]], toghadh Vicentinho Júnior.<ref name="GovSecondRound" /><ref name="VicentinhoResults" /> Níor reáchtáladh dara babhta do ghobharnóir i Rio de Janeiro. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil ar vótaí an chéad bhabhta, d'fhógair cúirt toghchánaíochta an stáit Douglas Ruas ina bhuaiteoir le tromlach de na vótaí bailí.<ref name="RJRuas" /> == Tábhacht stairiúil an toraidh == Is é an bua in 2026 an ceathrú bua uachtaránachta ag Lula, tar éis a chuid buaite in 2002, 2006 agus 2022. Chuir sé deireadh le hiarrachtaí nár éirigh leis in 1989, 1994 agus 1998. In 2018, níor ghlac sé páirt sa toghchán mar gheall ar a stádas dlíthiúil ag an am, agus ghlac [[Fernando Haddad]] ceannaireacht an fheachtais thar a cheann.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> Tá tábhacht ar leith leis an toradh toisc gur tháinig Lula sa dara háit sa chéad bhabhta ach gur bhuaigh sé sa dara babhta. De réir Associated Press, ba é seo an chéad uair ó tháinig deireadh le deachtóireacht mhíleata na Brasaíle in 1985 a bhuaigh an t-iarrthóir a tháinig sa dara háit sa chéad bhabhta an toghchán uachtaránachta sa dara babhta.<ref name="APFinal" /> Tháinig Lula chun suntais sa pholaitíocht náisiúnta mar cheannaire ceardchumainn sna 1970idí agus chuidigh sé le Páirtí na nOibrithe a bhunú in 1980. Tar éis dó bua a bhaint amach in 2002, bhí sé ina uachtarán ar feadh dhá théarma, ó 2003 go 2010. D'fhill sé ar an uachtaránacht in 2023 agus, tar éis an toghcháin in 2026, tosóidh sé ar an gceathrú téarma ar an 5 Eanáir 2027.<ref name="APFinal" /><ref name="TSECalendar" /> Má chríochnaíonn sé an téarma nua, beidh sé caite 16 bliana san uachtaránacht san iomlán: ocht mbliana ó 2003 go 2010 agus ocht mbliana eile ó 2023 go 2030. Beidh sé 81 bliain d'aois nuair a thosóidh an téarma nua agus 85 bliain d'aois ag a dheireadh.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] * [[Luiz Inácio Lula da Silva]] * [[Flávio Bolsonaro]] * [[Jair Bolsonaro]] * [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Páirtí na nOibrithe]] * [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] * [[An Bhrasaíl]] * [[Cúirt Uachtarach Toghchánaíochta]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2026-content/divulgacao-dos-resultados-das-eleicoes-2026 Torthaí oifigiúla thoghchán 2026] — Tribunal Superior Eleitoral (TSE). * [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/resultados Tairseach torthaí an TSE]. {{Catcómhaoin|2026 elections in Brazil}} [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Polaitíocht na Brasaíle]] [[Catagóir:Lula]] kqqexpm1g0of2bu56n1nas8tiyhbc7b 1330626 1330625 2026-10-26T02:41:45Z Sanduíche de Presunto 78137 Athchóiriú mór ar an alt, le torthaí agus foinsí nuashonraithe. 1330626 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 25em; font-size: 90%;" |+ class="infobox-title" | Olltoghchán na Brasaíle, 2026 |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|220px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]] |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Logo Eleições 2026.svg|frameless|125px|alt=Lógó oifigiúil thoghcháin na Brasaíle in 2026]] |- | colspan="2" style="text-align:center;" | ''Atoghadh Lula don cheathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach, tar éis dó an dara háit a bhaint amach sa chéad bhabhta.'' |- ! Tír | [[An Bhrasaíl]] |- ! Dátaí | 4 agus 25 Deireadh Fómhair 2026 |- ! Cineál | Toghchán ginearálta |- ! Uachtarán tofa | '''[[Luiz Inácio Lula da Silva]]''' ([[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|PT]]) |- ! Leas-uachtarán tofa | [[Geraldo Alckmin]] (PSB) |- ! An príomh-iomaitheoir | [[Flávio Bolsonaro]] (PL) |- ! Toradh an chéad bhabhta | Flávio Bolsonaro: 47.03%<br />Lula: 45.16% |- ! Toradh an dara babhta | Lula: '''51.79%'''<br />Flávio Bolsonaro: 48.21% |- ! Vótaí sa nuashonrú oifigiúil | Lula: 64,255,969<br />Flávio Bolsonaro: 59,826,002<ref name="TSEResults2" /> |- ! Téarma nua | 2027–2031 |- ! An toghchán roimhe seo | [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] |- ! An chéad toghchán eile | [[Olltoghchán na Brasaíle, 2030]] |} '''Olltoghchán na Brasaíle, 2026''' is ea an toghchán ginearálta a reáchtáladh sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Reáchtáladh an dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 25 Deireadh Fómhair idir an t-uachtarán reatha [[Luiz Inácio Lula da Silva]] (Lula), de chuid [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Pháirtí na nOibrithe]] (PT), agus an seanadóir [[Flávio Bolsonaro]], den [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Pháirtí Liobrálach]] (PL).<ref name="TSERunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/flavio-bolsonaro-e-lula-vao-disputar-o-2o-turno-para-a-presidencia-da-republica ''Flávio Bolsonaro (PL) e Lula (PT) vão disputar o 2º turno para a Presidência da República''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhuaigh Lula an dara babhta agus dhearbhaigh an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) é ina bhuaiteoir, rud a chinntigh ceathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach dó. Sa nuashonrú náisiúnta is déanaí de chuid an TSE a luaitear anseo, a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair, bhí 99.9998% de na rannóga vótála iomlánaithe. Bhí 64,255,969 vóta ag Lula sa nuashonrú sin, nó 51.79% de na vótaí bailí; fuair Bolsonaro 59,826,002 vóta, nó 48.21%.<ref name="TSEResults2">Tribunal Superior Eleitoral, [https://resultados.tse.jus.br/oficial/ele2026/6258/dados/br/br-c0001-e006258-u.json ''Resultados oficiais das Eleições 2026: 2º turno, Presidente da República''], nuashonrú a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Thuairiscigh Associated Press ina dhiaidh sin go raibh an comhaireamh críochnaithe agus go raibh bua Lula deimhnithe ag an údarás toghchánaíochta.<ref name="APFinal">Eléonore Hughes, Mauricio Savarese agus Anna-Catherine Brigida, [https://apnews.com/article/brazil-election-lula-bolsonaro-runoff-vote-president-e2c9fe8fc4aa3e3675b9a8ec15405d93 ''Bolsonaro calls for Brazil election results to be “annulled” after loss to Lula''], Associated Press, 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Sa chéad bhabhta, bhí Bolsonaro chun cinn le 47.03% de na vótaí bailí, agus fuair Lula 45.16%. Níor ghnóthaigh ceachtar acu níos mó ná leath na vótaí bailí, agus cuireadh an cinneadh siar go dtí an dara babhta. Sa bhabhta deiridh, bhuaigh Lula tar éis do chomhaireamh na vótaí dul chun tairbhe dó.<ref name="ExameResults">Exame, [https://exame.com/eleicoes/2026/apuracao/primeiro-turno/presidente/ ''Resultado Presidente 2026 ao Vivo: Apuração''], torthaí an chéad bhabhta.</ref><ref name="ReutersFinal">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/brazils-lula-reelected-president-runoff-vote-2026-10-26/ ''Brazil's Lula reelected president in runoff vote''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhí toghcháin reachtacha agus toghcháin do ghobharnóirí stáit ar siúl mar chuid den olltoghchán freisin. Fuair an PL an líon is mó suíochán i [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]], agus reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme ar an 25 Deireadh Fómhair.<ref name="Camara2026">Agência Câmara de Notícias, [https://www.camara.leg.br/noticias/1309192-pl-sai-na-frente-na-eleicao-da-camara-dos-deputados-com-121-eleitos ''PL sai na frente na eleição da Câmara dos Deputados, com 121 eleitos''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RunoffGovernors">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/quando-sera-o-segundo-turno-das-eleicoes-veja-data ''Quando será o segundo turno das eleições? Veja a data''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == An toghchán ginearálta == Reáchtáladh an chéad bhabhta ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. I dtoghchán ginearálta na Brasaíle, roghnaítear uachtarán agus leas-uachtarán na tíre, gobharnóirí agus leas-ghobharnóirí na stát, comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] agus comhaltaí de thionóil reachtacha na stát agus an Cheantair Chónaidhme. Sa timthriall toghchánaíochta seo, toghadh gach duine de na 513 chomhalta de Sheomra na dTeachtaí, dhá thrian de na seanadóirí, chomh maith le hionadaithe stáit agus gobharnóirí.<ref name="Ballot2026">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/eleicoes-2026-veja-ordem-de-votacao-na-urna-eletronica ''Eleições 2026: veja a ordem de votação na urna eletrônica''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="TSECalendar">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/cde-2026 ''CDE 2026''] agus [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Marco/eleicoes-2026-confira-as-principais-datas-do-calendario-eleitoral ''Eleições 2026: confira as principais datas do calendário eleitoral''].</ref> Ní raibh aon iarrthóir uachtaránachta in ann níos mó ná leath de na vótaí bailí a ghnóthú sa chéad bhabhta. Faoi chóras dhá bhabhta na Brasaíle, chuaigh an bheirt iarrthóirí ba mhó a fuair vótaí ar aghaidh go dtí an dara babhta. Ba iad Lula agus Flávio Bolsonaro an bheirt sin.<ref name="TSERunoff" /><ref name="TSECandidates">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Setembro/eleicoes-2026-tem-12-candidaturas-na-disputa-pela-presidencia-da-republica ''Eleições 2026: tem 12 candidaturas na disputa pela Presidência da República''], Meán Fómhair 2026.</ref> == An chéad bhabhta uachtaránachta == [[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 1.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an chéad bhabhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Léarscáil de na torthaí sa chéad bhabhta uachtaránachta.]] Bhí Flávio Bolsonaro chun cinn sa chéad bhabhta, le 47.03% de na vótaí bailí. Fuair Lula 45.16%, agus roinneadh an chuid eile idir deichniúr iarrthóirí eile. Bhí an difear eatarthu beagán os cionn 2.2 milliún vóta, agus níor ghnóthaigh ceachtar acu an tromlach a bheadh riachtanach chun an uachtaránacht a bhuachan sa chéad bhabhta.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSERunoff" /> === Torthaí de réir iarrthóra === {| class="wikitable sortable" |+ Torthaí an chéad bhabhta den toghchán uachtaránachta, 4 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSECandidates" /> ! Rang ! Grianghraf ! Iarrthóir ! Páirtí ! Vótaí ! Céatadán de na vótaí bailí ! Stádas |- | 1 | [[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro]] | [[Flávio Bolsonaro]] | style="border-left:5px solid #1E4E8C; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Liberal (Brazil) logo.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Liobrálaigh]]<br />Páirtí Liobrálach (PL) | 56,104,503 | 47.03% | An dara babhta |- | 2 | [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|60px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]] | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | style="border-left:5px solid #B51C29; text-align:center;" | [[Íomhá:PT (Brazil) logo.svg|frameless|35px|alt=Lógó Pháirtí na nOibrithe]]<br />Páirtí na nOibrithe (PT) | 53,879,538 | 45.16% | An dara babhta |- | 3 | [[Íomhá:2026 ESCRITOR AUGUSTO CURY CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551547).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Augusto Cury]] | [[Augusto Cury]] | style="border-left:5px solid #087AA6; text-align:center;" | [[Íomhá:AVANTE Brazil Logo.png|frameless|48px|alt=Lógó Avante]]<br />Avante | 3,448,569 | 2.89% | Gan dul ar aghaidh |- | 4 | [[Íomhá:2026 RENAN SANTOS CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002540694).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Renan Santos]] | [[Renan Santos]] | style="border-left:5px solid #333333; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Missão logo (dark).svg|frameless|48px|alt=Lógó Missão]]<br />Missão | 2,675,887 | 2.24% | Gan dul ar aghaidh |- | 5 | [[Íomhá:2026 RONALDO CAIADO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551932).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Ronaldo Caiado]] | [[Ronaldo Caiado]] | style="border-left:5px solid #F58220; text-align:center;" | [[Íomhá:PSD Brazil logo.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Dhaonlathaigh Shóisialta]]<br />PSD | 2,605,148 | 2.18% | Gan dul ar aghaidh |- | 6 | [[Íomhá:2026 ZEMA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002539826).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Romeu Zema]] | [[Romeu Zema]] | style="border-left:5px solid #FF5A00; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Novo logo (2023).svg|frameless|48px|alt=Lógó Novo]]<br />Novo | 326,488 | 0.27% | Gan dul ar aghaidh |- | 7 | [[Íomhá:2026 SAMARA CANDIDATA PRESIDENTE TSE (280002538811).JPG|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Samara Martins]] | [[Samara Martins]] | style="border-left:5px solid #8B0015; background:#8B0015; color:white; text-align:center;" | [[Íomhá:Logo UP SVG.svg|frameless|45px|alt=Lógó Unidade Popular]]<br />Unidade Popular (UP) | 122,911 | 0.10% | Gan dul ar aghaidh |- | 8 | [[Íomhá:2026 HERTZ DIAS CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002541457).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Hertz Dias]] | [[Hertz Dias]] | style="border-left:5px solid #D71920; text-align:center;" | [[Íomhá:Flag of the PSTU.svg|frameless|45px|alt=Lógó PSTU]]<br />PSTU | 43,103 | 0.04% | Gan dul ar aghaidh |- | 9 | [[Íomhá:2026 CLARIANA BARAO CANDIDATA PRESIDENTE TSE (280002552484).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Clariana Barão]] | [[Clariana Barão]] | style="border-left:5px solid #0054A6; text-align:center;" | [[Íomhá:Logomarca Democracia Cristã.png|frameless|45px|alt=Lógó Democracia Cristã]]<br />Democracia Cristã (DC) | 40,043 | 0.03% | Gan dul ar aghaidh |- | 10 | [[Íomhá:2026 EDMILSON COSTA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551975).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Edmilson Costa]] | [[Edmilson Costa]] | style="border-left:5px solid #CC0000; text-align:center;" | [[Íomhá:PCB logo.svg|frameless|35px|alt=Lógó Pháirtí Cumannach na Brasaíle]]<br />Páirtí Cumannach na Brasaíle (PCB) | 22,693 | 0.02% | Gan dul ar aghaidh |- | 11 | [[Íomhá:2026 VETERINÁRIO WILSON GRASSI CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002548139).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Veterinário Wilson Grassi]] | [[Veterinário Wilson Grassi]] | style="border-left:5px solid #16436B; text-align:center;" | [[Íomhá:Logomarca O Democrata 35.png|frameless|35px|alt=Lógó Democrata]]<br />Democrata | 16,881 | 0.01% | Gan dul ar aghaidh |- | 12 | [[Íomhá:2026 RUI COSTA PIMENTA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002552487).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Rui Costa Pimenta]] | [[Rui Costa Pimenta]] | style="border-left:5px solid #BE0000; text-align:center;" | [[Íomhá:Logo PCO Institucional.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Cúise Oibrithe]]<br />Páirtí Cúise Oibrithe (PCO) | 15,024 | 0.01% | Gan dul ar aghaidh |- ! colspan="4" | Iomlán na vótaí bailí ! 119,300,788 ! 100.00% ! |} Tá na céatadáin slánaithe go dtí dhá ionad de dheachúlacha. D'fhéadfadh suim na gcéatadán aonair a bheith beagán faoi bhun 100% dá bharr.<ref name="ExameResults" /> === Rannpháirtíocht sa chéad bhabhta === De réir na dtorthaí a foilsíodh tar éis an chéad bhabhta, caitheadh 125,275,835 vóta. Bhí 119,300,788 díobh bailí, 2,300,798 bán agus 3,674,249 neamhbhailí. Níor vótáil 33,469,667 duine, is é sin thart ar 21.08% den toghlach cláraithe.<ref name="ExameResults" /> {| class="wikitable" |+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa chéad bhabhta ! Catagóir ! Líon ! Céatadán |- | Vótaí bailí | 119,300,788 | 95.23% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí bána | 2,300,798 | 1.84% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí neamhbhailí | 3,674,249 | 2.93% de na vótaí a caitheadh |- | Iomlán na vótaí a caitheadh | 125,275,835 | 78.92% den toghlach cláraithe |- | Staonadh ón vótáil | 33,469,667 | 21.08% den toghlach cláraithe |} Tá vótáil éigeantach sa Bhrasaíl do shaoránaigh liteartha idir 18 agus 70 bliain d'aois, faoi réir eisceachtaí áirithe. Féadfaidh daoine nach gcaitheann vóta a bheith faoi réir fíneála mura dtugann siad cúis bhailí lena n-éagmais nó mura réitíonn siad a stádas toghchánaíochta.<ref name="TSEVoting">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleitor/justificativa-eleitoral ''Justificativa eleitoral''].</ref> == An dara babhta uachtaránachta == [[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 2.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an dara babhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Léarscáil de na torthaí sa dara babhta uachtaránachta.]] Reáchtáladh an dara babhta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026 idir Lula agus Flávio Bolsonaro. Bhuaigh Lula an toghchán cé gur chríochnaigh sé sa dara háit sa chéad bhabhta. D'fhógair an TSE gur buaiteoir é tar éis don difear idir na hiarrthóirí a bheith dosháraithe.<ref name="FolhaFinal">Igor Gielow, [https://www1.folha.uol.com.br/poder/2026/10/lula-vira-bate-flavio-bolsonaro-e-se-reelege-para-inedito-4o-mandato-projeta-datafolha.shtml ''Lula vira, bate Flávio Bolsonaro e se reelege para inédito 4º mandato''], ''Folha de S.Paulo'', 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="ReutersFinal" /><ref name="APFinal" /> === Torthaí an dara babhta === De réir chomhad náisiúnta torthaí an TSE a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair, bhí 499,247 de na 499,248 rannóg vótála iomlánaithe, nó 99.9998%. Ag an bpointe sin, bhí 64,255,969 vóta ag Lula, nó 51.79% de na vótaí bailí; fuair Flávio Bolsonaro 59,826,002 vóta, nó 48.21%. Bhí 124,081,971 vóta bailí san iomlán sa nuashonrú sin.<ref name="TSEResults2" /> Thuairiscigh ''Folha de S.Paulo'' gur dheimhnigh an TSE bua Lula ag thart ar 21:10. Dúirt Associated Press ina dhiaidh sin go raibh an comhaireamh críochnaithe agus gur dhearbhaigh an t-údarás toghchánaíochta a bhua. Dá bhrí sin, ní réamh-mheastachán pobalbhreithe amháin a bhí sa toradh: dheimhnigh an TSE bua Lula sa dara babhta.<ref name="FolhaFinal" /><ref name="APFinal" /> {| class="wikitable" |+ Toradh an dara babhta uachtaránachta, de réir an nuashonraithe náisiúnta a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="TSEResults2" /> ! Iarrthóir ! Páirtí ! Vótaí sa nuashonrú ! Céatadán de na vótaí bailí |- | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Páirtí na nOibrithe (PT) | 64,255,969 | 51.79% |- | [[Flávio Bolsonaro]] | Páirtí Liobrálach (PL) | 59,826,002 | 48.21% |- ! colspan="2" | Iomlán na vótaí bailí sa nuashonrú ! 124,081,971 ! 100.00% |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Comparáid idir sciar na vótaí bailí sa dara babhta |- | style="width:51.79%; background:#B51C29; color:white;" | '''Lula (PT)'''<br />51.79% | style="width:48.21%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''Flávio Bolsonaro (PL)'''<br />48.21% |} Taispeánann an comhad oifigiúil thuas staid an chomhairimh ag tráth ar leith; níorbh ionann é agus an dearbhú deiridh ón TSE. Is féidir torthaí mionsonraithe, lena n-áirítear sonraí de réir stáit agus de réir rannóige vótála, a sheiceáil ar thairseach torthaí an TSE.<ref name="TSEPortal">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2026-content/divulgacao-dos-resultados-das-eleicoes-2026 ''Divulgação dos resultados das Eleições 2026''].</ref> === Rannpháirtíocht sa dara babhta === Sa nuashonrú oifigiúil a gineadh ag 23:08:43, bhí 128,235,762 vóta caite. Astu sin, bhí 124,081,971 ina vótaí bailí, 1,430,493 ina vótaí bána agus 2,723,298 ina vótaí neamhbhailí. Bhí an ráta rannpháirtíochta thart ar 80.78% den toghlach cláraithe, agus bhí thart ar 19.22% de na vótóirí as láthair.<ref name="TSEResults2" /> {| class="wikitable" |+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa dara babhta, de réir nuashonrú an TSE ! Catagóir ! Líon ! Céatadán |- | Vótaí bailí | 124,081,971 | 96.76% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí bána | 1,430,493 | 1.12% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí neamhbhailí | 2,723,298 | 2.12% de na vótaí a caitheadh |- | Iomlán na vótaí a caitheadh | 128,235,762 | 80.78% den toghlach cláraithe |- | Staonadh ón vótáil | 30,508,978 | 19.22% den toghlach cláraithe |} === Sínte ar na huaireanta vótála === Ar lá an toghcháin, cuireadh síneadh dhá uair an chloig le huaireanta vótála tar éis d'fheachtais Lula agus Bolsonaro araon síneadh a iarraidh. D'ordaigh an breitheamh Cristiano Zanin den Chúirt Uachtarach Chónaidhme an síneadh tar éis gearáin faoi dheacrachtaí iompair phoiblí agus drochaimsire. Bhain iarratas Lula le fadhbanna busanna i São Paulo agus Salvador; luaigh Bolsonaro báisteach throm i ndeisceart na tíre. Rinneadh an cinneadh díreach roimh an am a bhí ceaptha do dhúnadh na stáisiún vótála, agus thuairiscigh Associated Press gur múchadh roinnt meaisíní vótála cheana féin in áiteanna áirithe.<ref name="APFinal" /> Tar éis a chaillteanais, d'iarr Bolsonaro go gcuirfí toradh an toghcháin ar neamhní agus cháin sé an síneadh ar na huaireanta vótála. Ní hionann na hagóidí sin, áfach, agus cinneadh breithiúnach gur cuireadh an toradh ó bhail. D'fhógair an TSE bua Lula ina dhiaidh sin.<ref name="APFinal" /> == Na hiarrthóirí uachtaránachta == === Luiz Inácio Lula da Silva === [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|mion|deas|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva|Portráid oifigiúil Lula mar uachtarán, 2023.]] Is polaiteoir Brasaíleach é Luiz Inácio Lula da Silva, ar a dtugtar Lula go coitianta. Tá baint aige le Páirtí na nOibrithe (PT) ó bunaíodh an páirtí in 1980 agus tá sé ar dhuine dá phríomhcheannairí. Bhí sé ina uachtarán ar an mBrasaíl ó 2003 go 2010 agus arís ó 2023 i leith. Atoghadh don cheathrú téarma neamhleanúnach é in 2026. Ba é [[Geraldo Alckmin]] (PSB), an leas-uachtarán reatha agus iar-ghobharnóir São Paulo, a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> Le linn an fheachtais, chuir Lula béim ar bheartais shóisialta, ar chearta oibrithe, ar ioncam teaghlaigh, ar chosaint an chomhshaoil agus ar cheannasacht náisiúnta. Rinne a fheachtas iarracht aird a tharraingt ar a thaithí rialtais agus ar chláir shóisialta, agus vótóirí a mhealladh a thacaigh le hiarrthóirí eile sa chéad bhabhta.<ref name="APCampaign">Associated Press, [https://apnews.com/article/0ab5c798e84a3f3a3a5eb659a5ca0fac ''What to know as Brazilians choose between Lula and Flávio Bolsonaro''], 24 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Flávio Bolsonaro === [[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544).jpg|mion|deas|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro ó bhunachar sonraí an TSE|Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro a cuireadh faoi bhráid an TSE in 2026.]] Is seanadóir Brasaíleach é Flávio Bolsonaro agus mac leis an iar-uachtarán [[Jair Bolsonaro]]. Ba é an Páirtí Liobrálach (PL) a pháirtí agus sheas sé don uachtaránacht den chéad uair in 2026. Ba é an feisire cónaidhme [[Alfredo Gaspar]] (PL) a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="TSERunoff" /><ref name="TSECandidates" /> Dhírigh a fheachtas ar shlándáil phoiblí, ar chomhrac na coireachta eagraithe, ar laghdú cánach agus ar athruithe eacnamaíocha. Chuir sé a fheachtas i láthair mar mhalairt ar rialtas Lula agus rinne sé iarracht tacaíocht na gluaiseachta coimeádaí a bhaineann lena athair a choinneáil. D'fhéach an feachtas freisin le vótóirí a mhealladh a bhí míshásta le costais mhaireachtála agus le slándáil phoiblí.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/flavio-bolsonaro-runoff-vote-tests-brazilians-appetite-familys-political-brand-2026-10-21/ ''For Flavio Bolsonaro, runoff vote tests Brazilians' appetite for family's political brand''], 21 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == Príomhcheisteanna an fheachtais == === Geilleagar agus beartais shóisialta === Bhí costais mhaireachtála, pá, fostaíocht, caiteachas poiblí agus slándáil eacnamaíoch i measc na gceisteanna ba mhó a pléadh le linn an fheachtais. Chuir Lula béim ar chláir shóisialta, ar thacaíocht d'ioncam teaghlaigh agus ar bhearta chun fiacha a athstruchtúrú. Dhírigh Bolsonaro ar shlándáil phoiblí, ar athruithe eacnamaíocha agus ar ghealltanais maidir le bainistiú an stáit.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile" /> Bhí an tseachtain oibre agus dálaí oibrithe mar chuid den díospóireacht freisin. Chuir Lula béim ar laghdú ar líon na n-uaireanta oibre agus ar níos mó ama scíthe do dhaoine fostaithe. Bhí an tionchar a d'fhéadfadh athruithe den sórt sin a imirt ar ghnólachtaí, ar phá agus ar tháirgiúlacht ina ábhar díospóireachta polaitiúla.<ref name="APCampaign" /> === An comhshaol agus an Amazon === Bhí dífhoraoisiú na hAmasóine ar cheann de na ceisteanna lárnacha sa chomórtas. De réir tuairisce Reuters a d'fhoilsigh sonraí ón Institiúid Náisiúnta um Thaighde Spáis (INPE), laghdaigh an limistéar foraoise a dífhoraoisíodh sa tréimhse dhá mhí dhéag go mí Iúil 2026 i gcomparáid leis an tréimhse bhliantúil roimhe sin. Bhain an feachtas úsáid as an gceist chun cur chuige Lula i leith cosaint an chomhshaoil a chur i gcodarsnacht leis na beartais a mhol Bolsonaro.<ref name="Deforestation">Lisandra Paraguassu agus Andre Romani, [https://www.reuters.com/business/environment/deforestation-brazils-amazon-falls-lowest-record-202526-2026-10-16/ ''Deforestation in Brazil's Amazon falls to all-time low''], Reuters, 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhí gealltanais éagsúla ag na hiarrthóirí maidir le cosaint foraoisí, forfheidhmiú an dlí agus úsáid acmhainní nádúrtha. Ní féidir athruithe ar rátaí dífhoraoisithe a chur síos d'aon bheartas amháin gan tosca eile a chur san áireamh.<ref name="Deforestation" /> === Na meáin shóisialta agus tionchar polaitiúil === Bhí díospóidí faoi ardáin dhigiteacha agus faoi scaipeadh ábhair pholaitiúil mar chuid den fheachtas. Rinne feachtas Lula gearán leis an gcúirt toghchánaíochta gur chuir algartaim agus uirlisí intleachta saorga ar ardáin Meta srian ar scaipeadh ábhair a bhain leis an uachtarán agus gur thug siad buntáiste do Bolsonaro. D'ordaigh breitheamh den chúirt do Meta cóir chomhionann a chinntiú don bheirt iarrthóirí, de réir tuairiscí Associated Press.<ref name="MetaCourt">Associated Press, [https://apnews.com/article/42270ca42bf27b3c9c30d73961759bc9 ''Brazil's Lula wins electoral court challenge against Meta for alleged pro-Bolsonaro algorithm bias''].</ref> Shéan Meta go raibh claonadh polaitiúil d'aon ghnó ann agus dúirt sí go bhféadfadh fadhbanna teicniúla agus bearta frithchalaoise a bheith ina gcúis le cuid de na heachtraí a luadh. Is gá idirdhealú a dhéanamh idir líomhaintí na bhfeachtas, freagra an chomhlachta agus cinneadh na cúirte.<ref name="MetaResponse">Associated Press, [https://apnews.com/article/954d26ac1eed94acd62c8156e7aa55d9 ''Meta denies accusation of anti-Lula political bias in Brazil after electoral court ruling''].</ref> == Toghcháin reachtacha == [[Íomhá:2026 Brazilian parliamentary elections.svg|mion|deas|alt=Léarscáil thorthaí thoghcháin pharlaiminteacha na Brasaíle in 2026|Léarscáil de thorthaí na dtoghchán parlaiminteacha in 2026.]] Chomh maith leis an toghchán uachtaránachta, roghnaigh vótóirí na Brasaíle comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Toghadh gach duine de na 513 chomhalta de [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Sheomra na dTeachtaí]] agus 54 sheanadóir, is é sin dhá thrian de na 81 suíochán sa Seanad. Tosóidh téarma nua na Comhdhála in 2027.<ref name="Camara2026" /><ref name="Senators2026">Senado Notícias, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/04/conheca-os-54-senadores-eleitos-neste-domingo ''Conheça os 54 senadores eleitos neste domingo''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Seomra na dTeachtaí === [[Íomhá:PlenárioCamaradeputados.jpg|mion|deas|alt=Halla seisiúin Sheomra na dTeachtaí i Brasília|Halla Sheomra na dTeachtaí. Tá 513 suíochán sa teach íochtarach.]] Fuair an [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] (PL) an líon is mó suíochán i Seomra na dTeachtaí, le 121 de na 513 suíochán. Bhí Cónaidhm Brasil da Esperança, ina bhfuil PT, PCdoB agus PV, sa dara háit le 88 suíochán. Fuair Cónaidhm União Progressista, ina bhfuil União Brasil agus an PP, 87 suíochán.<ref name="Camara2026" /><ref name="CamaraComposition">Daniella Almeida, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/renovacao-da-camara-federal-chegou-35-veja-nova-composicao-da-casa ''Renovação da Câmara federal chegou a 35%; veja nova composição da Casa''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Léiriú grafach ar na suíocháin a ghnóthaigh na trí ghrúpa ba mhó agus na suíocháin eile |- | style="width:23.59%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />121 | style="width:17.15%; background:#B51C29; color:white;" | '''FE Brasil'''<br />88 | style="width:16.96%; background:#F58220; color:white;" | '''União Progressista'''<br />87 | style="width:42.30%; background:#808080; color:white;" | '''Grúpaí eile'''<br />217 |} {| class="wikitable sortable" |+ Comhdhéanamh Sheomra na dTeachtaí nua de réir páirtí nó cónaidhme ! Páirtí nó cónaidhm ! Suíocháin |- | [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach (PL)]] | 121 |- | Cónaidhm Brasil da Esperança (PT–PCdoB–PV) | 88 |- | Cónaidhm União Progressista (União Brasil–PP) | 87 |- | PSD | 43 |- | Republicanos | 41 |- | MDB | 36 |- | Podemos | 27 |- | PSB | 15 |- | Cónaidhm PSOL–Rede Sustentabilidade | 15 |- | Cónaidhm PSDB–Cidadania | 11 |- | Novo | 10 |- | Cónaidhm PRD–Solidariedade | 7 |- | PDT | 6 |- | Avante | 5 |- | Missão | 1 |- ! Iomlán ! 513 |} <small>Foinse: Agência Câmara agus Agência Brasil. Léiríonn an tábla suíocháin na ngrúpaí páirtí agus na gcónaidhm a toghadh.<ref name="CamaraComposition" /></small> De réir thorthaí an toghcháin, bhí 183 comhalta ag glacadh lena gcéad téarma sa Seomra agus atoghadh 301 comhalta. Toghadh 109 mban mar ionadaithe cónaidhme in 2026, i gcomparáid le 90 in 2022.<ref name="CamaraComposition" /><ref name="Women2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/eleicoes-2026-elegem-61-mulheres-a-mais-que-em-2022 ''Eleições 2026 elegem 61 mulheres a mais que em 2022''], 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Seanad Cónaidhme === [[Íomhá:2026 Brazil Senate elections.svg|mion|deas|alt=Léarscáil thorthaí thoghchán an tSeanaid in 2026|Léarscáil de thorthaí thoghchán an tSeanaid in 2026.]] [[Íomhá:PlenarioSenadoFederal.jpg|mion|deas|alt=Halla seisiúin an tSeanaid Chónaidhme i Brasília|Halla an tSeanaid Chónaidhme.]] Toghadh 54 sheanadóir ar théarma ocht mbliana, ón 1 Feabhra 2027 go dtí an 31 Eanáir 2035. Leanfaidh na 27 seanadóir a toghadh in 2022 orthu ina bpoist go dtí 2031.<ref name="Senators2026" /> Ba é an PL an páirtí ba rathúla sa toghchán do na suíocháin a bhí á n-athnuachan sa Seanad, le 19 de na 54 suíochán. Fuair an MDB seacht suíochán agus fuair an PT sé cinn. Fuair an PP, an PSB, União Brasil agus Novo trí shuíochán an ceann; roinneadh na suíocháin eile idir Republicanos, PSD, PSDB, Podemos, Rede agus PDT.<ref name="SenatePartyResults">Pedro Peduzzi, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/pl-elege-19-senadores-e-soma-28-mdb-conquista-sete-vagas-e-pt-seis ''PL elege 19 senadores e soma 28; MDB conquista sete vagas e PT, seis''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Léiriú grafach ar na suíocháin a bhí á n-athnuachan sa Seanad in 2026 |- | style="width:35.19%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />19 | style="width:12.96%; background:#4B8068; color:white;" | '''MDB'''<br />7 | style="width:11.11%; background:#B51C29; color:white;" | '''PT'''<br />6 | style="width:40.74%; background:#808080; color:white;" | '''Páirtithe eile'''<br />22 |} {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026, de réir páirtí ! Páirtí ! Líon na seanadóirí a toghadh |- | PL | 19 |- | MDB | 7 |- | PT | 6 |- | União Brasil | 3 |- | PP | 3 |- | PSB | 3 |- | Novo | 3 |- | Republicanos | 2 |- | PSD | 2 |- | PSDB | 2 |- | Podemos | 2 |- | Rede | 1 |- | PDT | 1 |- ! Iomlán ! 54 |} <small>Foinse: Agência Brasil, bunaithe ar thorthaí an toghcháin don Seanad.<ref name="SenatePartyResults" /></small> == Toghcháin do ghobharnóirí == Reáchtáladh toghcháin do ghobharnóirí na stát agus an Cheantair Chónaidhme ar an 4 Deireadh Fómhair. Bhí an dara babhta riachtanach i roinnt ceantar nuair nár ghnóthaigh iarrthóir ar bith níos mó ná leath de na vótaí bailí. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil i Rio de Janeiro, fógraíodh Douglas Ruas (PL) ina bhuaiteoir sa chéad bhabhta freisin, le 50.88% de na vótaí bailí. Tharla sé seo tar éis do na húdaráis toghchánaíochta 274,411 vóta a caitheadh ar son Anthony Garotinho a chur ar neamhní.<ref name="GovernorsFirstRound">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/veja-os-20-estados-onde-o-governador-foi-eleito-no-1o-turno ''Veja os 20 estados onde o governador foi eleito no 1º turno''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RJRuas">Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro, [https://www.tre-rj.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/tre-rj-proclama-douglas-ruas-pl-governador-eleito ''TRE-RJ proclama Douglas Ruas (PL) governador eleito''], 15 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta === {| class="wikitable sortable" |+ Na gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta in 2026 ! Stát ! Gobharnóir tofa ! Páirtí |- | [[Alagoas]] | JHC (João Henrique Caldas) | PSDB |- | [[Amapá]] | Dr. Furlan | PSD |- | [[Bahia]] | Jerônimo Rodrigues | PT |- | [[Ceará]] | Elmano de Freitas | PT |- | [[Goiás]] | Daniel Vilela | MDB |- | [[Maranhão]] | Eduardo Braide | PSD |- | [[Mato Grosso]] | Otaviano Pivetta | Republicanos |- | [[Mato Grosso do Sul]] | Eduardo Riedel | PP |- | [[Minas Gerais]] | Cleitinho Azevedo | Republicanos |- | [[Pará]] | Dr. Daniel | Podemos |- | [[Paraíba]] | Lucas Ribeiro | PP |- | [[Paraná]] | Sergio Moro | PL |- | [[Pernambuco]] | Raquel Lyra | PSD |- | [[Piauí]] | Rafael Fonteles | PT |- | [[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] | Douglas Ruas | PL |- | [[Rio Grande do Sul]] | Luciano Zucco | PL |- | [[Rondônia]] | Marcos Rogério | PL |- | [[Roraima]] | Arthur Henrique | PL |- | [[Santa Catarina]] | Jorginho Mello | PL |- | [[São Paulo]] | Tarcísio de Freitas | Republicanos |- | [[Sergipe]] | Fábio Mitidieri | PSD |} <small>Foinse: Agência Brasil agus Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro. Bhí an toradh do Rio de Janeiro bunaithe ar athchomhaireamh oifigiúil.<ref name="GovernorsFirstRound" /><ref name="RJRuas" /></small> === Dara babhtaí do ghobharnóirí === Reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí ar an 25 Deireadh Fómhair i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme. Bhí na torthaí seo a leanas tuairiscithe tar éis an dara babhta.<ref name="GovSecondRound">Canção Nova, [https://noticias.cancaonova.com/brasil/veja-os-resultados-sobre-governadores-nos-estados-que-foram-a-2o-turno/ ''Veja os resultados sobre governadores nos estados que foram a 2º turno''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="VicentinhoResults">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/vicentinho-junior-e-eleito-governador-do-estado-do-tocantins ''Vicentinho Júnior é eleito governador do estado do Tocantins''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Torthaí na rásaí gobharnóireachta sa dara babhta, 25 Deireadh Fómhair 2026 ! Stát nó ceantar ! Buaiteoir ! Páirtí ! Iomaitheoir sa dara háit ! Páirtí |- | [[Acre]] | Mailza Assis | PP | Alan Rick | Republicanos |- | [[Amazonas (stát)|Amazonas]] | Omar Aziz | PSD | Professora Maria do Carmo | PL |- | [[Ceantar Cónaidhme na Brasaíle|Ceantar Cónaidhme]] | Celina Leão | PP | Leandro Grass | PT |- | [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]] | Lorenzo Pazolini | Republicanos | Ricardo Ferraço | MDB |- | [[Rio Grande do Norte]] | Cadu de Lula | PT | Allyson Bezerra | União Brasil |- | [[Tocantins]] | Vicentinho Júnior | PSDB | Professora Dorinha | União Brasil |} Sa [[Acre]], atoghadh Mailza Assis. Sa [[Amazonas (stát)|Amazonas]], toghadh Omar Aziz ina ghobharnóir. Sa Cheantar Cónaidhme, atoghadh Celina Leão, agus san [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]], toghadh Lorenzo Pazolini. Sa [[Rio Grande do Norte]], bhuaigh Cadu de Lula, agus sa [[Tocantins]], toghadh Vicentinho Júnior.<ref name="GovSecondRound" /><ref name="VicentinhoResults" /> Níor reáchtáladh dara babhta do ghobharnóir i Rio de Janeiro. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil ar vótaí an chéad bhabhta, d'fhógair cúirt toghchánaíochta an stáit Douglas Ruas ina bhuaiteoir le tromlach de na vótaí bailí.<ref name="RJRuas" /> == Tábhacht stairiúil an toraidh == Is é an bua in 2026 an ceathrú bua uachtaránachta ag Lula, tar éis a chuid buaite in 2002, 2006 agus 2022. Chuir sé deireadh le hiarrachtaí nár éirigh leis in 1989, 1994 agus 1998. In 2018, níor ghlac sé páirt sa toghchán mar gheall ar a stádas dlíthiúil ag an am, agus ghlac [[Fernando Haddad]] ceannaireacht an fheachtais thar a cheann.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> Tá tábhacht ar leith leis an toradh toisc gur tháinig Lula sa dara háit sa chéad bhabhta ach gur bhuaigh sé sa dara babhta. De réir Associated Press, ba é seo an chéad uair ó tháinig deireadh le deachtóireacht mhíleata na Brasaíle in 1985 a bhuaigh an t-iarrthóir a tháinig sa dara háit sa chéad bhabhta an toghchán uachtaránachta sa dara babhta.<ref name="APFinal" /> Tháinig Lula chun suntais sa pholaitíocht náisiúnta mar cheannaire ceardchumainn sna 1970idí agus chuidigh sé le Páirtí na nOibrithe a bhunú in 1980. Tar éis dó bua a bhaint amach in 2002, bhí sé ina uachtarán ar feadh dhá théarma, ó 2003 go 2010. D'fhill sé ar an uachtaránacht in 2023 agus, tar éis an toghcháin in 2026, tosóidh sé ar an gceathrú téarma ar an 5 Eanáir 2027.<ref name="APFinal" /><ref name="TSECalendar" /> Má chríochnaíonn sé an téarma nua, beidh sé tar éis 16 bliana a chaitheamh san uachtaránacht san iomlán: ocht mbliana ó 2003 go 2010 agus ocht mbliana eile ó 2023 go 2030. Beidh sé 81 bliain d'aois nuair a thosóidh an téarma nua agus 85 bliain d'aois ag a dheireadh.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] * [[Luiz Inácio Lula da Silva]] * [[Flávio Bolsonaro]] * [[Jair Bolsonaro]] * [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Páirtí na nOibrithe]] * [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] * [[An Bhrasaíl]] * [[Cúirt Uachtarach Toghchánaíochta]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2026-content/divulgacao-dos-resultados-das-eleicoes-2026 Torthaí oifigiúla thoghchán 2026] — Tribunal Superior Eleitoral (TSE). * [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/resultados Tairseach torthaí an TSE]. {{Catcómhaoin|2026 elections in Brazil}} [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Polaitíocht na Brasaíle]] [[Catagóir:Lula]] fy7yaj8wcwjnhvhabx3tpuhupua8isz 1330627 1330626 2026-10-26T03:07:20Z Sanduíche de Presunto 78137 1330627 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 25em; font-size: 90%;" |+ class="infobox-title" | Olltoghchán na Brasaíle, 2026 |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|220px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]] |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Logo Eleições 2026.svg|frameless|125px|alt=Lógó oifigiúil thoghcháin na Brasaíle in 2026]] |- | colspan="2" style="text-align:center;" | ''Atoghadh Lula don cheathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach, tar éis dó an dara háit a bhaint amach sa chéad bhabhta.'' |- ! Tír | [[An Bhrasaíl]] |- ! Dátaí | 4 agus 25 Deireadh Fómhair 2026 |- ! Cineál | Toghchán ginearálta |- ! Uachtarán tofa | '''[[Luiz Inácio Lula da Silva]]''' ([[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|PT]]) |- ! Leas-uachtarán tofa | [[Geraldo Alckmin]] (PSB) |- ! An príomh-iomaitheoir | [[Flávio Bolsonaro]] (PL) |- ! Toradh an chéad bhabhta | Flávio Bolsonaro: 47.03%<br />Lula: 45.16% |- ! Toradh an dara babhta | Lula: '''51.79%'''<br />Flávio Bolsonaro: 48.21% |- ! Vótaí sa nuashonrú oifigiúil | Lula: 64,255,969<br />Flávio Bolsonaro: 59,826,002<ref name="TSEResults2" /> |- ! Téarma nua | 2027–2031 |- ! An toghchán roimhe seo | [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] |- ! An chéad toghchán eile | [[Olltoghchán na Brasaíle, 2030]] |} '''Olltoghchán na Brasaíle, 2026''' is ea an toghchán ginearálta a reáchtáladh sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Reáchtáladh an dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 25 Deireadh Fómhair idir an t-uachtarán reatha [[Luiz Inácio Lula da Silva]] (Lula), de chuid [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Pháirtí na nOibrithe]] (PT), agus an seanadóir [[Flávio Bolsonaro]], den [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Pháirtí Liobrálach]] (PL).<ref name="TSERunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/flavio-bolsonaro-e-lula-vao-disputar-o-2o-turno-para-a-presidencia-da-republica ''Flávio Bolsonaro (PL) e Lula (PT) vão disputar o 2º turno para a Presidência da República''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhuaigh Lula an dara babhta agus dhearbhaigh an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) é ina bhuaiteoir, rud a chinntigh ceathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach dó. Sa nuashonrú náisiúnta is déanaí de chuid an TSE a luaitear anseo, a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair, bhí 99.9998% de na rannóga vótála iomlánaithe. Bhí 64,255,969 vóta ag Lula sa nuashonrú sin, nó 51.79% de na vótaí bailí; fuair Bolsonaro 59,826,002 vóta, nó 48.21%.<ref name="TSEResults2">Tribunal Superior Eleitoral, [https://resultados.tse.jus.br/oficial/ele2026/6258/dados/br/br-c0001-e006258-u.json ''Resultados oficiais das Eleições 2026: 2º turno, Presidente da República''], nuashonrú a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Thuairiscigh Associated Press ina dhiaidh sin go raibh an comhaireamh críochnaithe agus go raibh bua Lula deimhnithe ag an údarás toghchánaíochta.<ref name="APFinal">Eléonore Hughes, Mauricio Savarese agus Anna-Catherine Brigida, [https://apnews.com/article/brazil-election-lula-bolsonaro-runoff-vote-president-e2c9fe8fc4aa3e3675b9a8ec15405d93 ''Bolsonaro calls for Brazil election results to be “annulled” after loss to Lula''], Associated Press, 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Sa chéad bhabhta, bhí Bolsonaro chun cinn le 47.03% de na vótaí bailí, agus fuair Lula 45.16%. Níor ghnóthaigh ceachtar acu níos mó ná leath na vótaí bailí, agus cuireadh an cinneadh siar go dtí an dara babhta. Sa bhabhta deiridh, bhuaigh Lula tar éis do chomhaireamh na vótaí dul chun tairbhe dó.<ref name="ExameResults">Exame, [https://exame.com/eleicoes/2026/apuracao/primeiro-turno/presidente/ ''Resultado Presidente 2026 ao Vivo: Apuração''], torthaí an chéad bhabhta.</ref><ref name="ReutersFinal">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/brazils-lula-reelected-president-runoff-vote-2026-10-26/ ''Brazil's Lula reelected president in runoff vote''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhí toghcháin reachtacha agus toghcháin do ghobharnóirí stáit ar siúl mar chuid den olltoghchán freisin. Fuair an PL an líon is mó suíochán i [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]], agus reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme ar an 25 Deireadh Fómhair.<ref name="Camara2026">Agência Câmara de Notícias, [https://www.camara.leg.br/noticias/1309192-pl-sai-na-frente-na-eleicao-da-camara-dos-deputados-com-121-eleitos ''PL sai na frente na eleição da Câmara dos Deputados, com 121 eleitos''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RunoffGovernors">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/quando-sera-o-segundo-turno-das-eleicoes-veja-data ''Quando será o segundo turno das eleições? Veja a data''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == An toghchán ginearálta == Reáchtáladh an chéad bhabhta ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. I dtoghchán ginearálta na Brasaíle, roghnaítear uachtarán agus leas-uachtarán na tíre, gobharnóirí agus leas-ghobharnóirí na stát, comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] agus comhaltaí de thionóil reachtacha na stát agus an Cheantair Chónaidhme. Sa timthriall toghchánaíochta seo, toghadh gach duine de na 513 chomhalta de Sheomra na dTeachtaí, dhá thrian de na seanadóirí, chomh maith le hionadaithe stáit agus gobharnóirí.<ref name="Ballot2026">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/eleicoes-2026-veja-ordem-de-votacao-na-urna-eletronica ''Eleições 2026: veja a ordem de votação na urna eletrônica''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="TSECalendar">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/cde-2026 ''CDE 2026''] agus [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Marco/eleicoes-2026-confira-as-principais-datas-do-calendario-eleitoral ''Eleições 2026: confira as principais datas do calendário eleitoral''].</ref> Ní raibh aon iarrthóir uachtaránachta in ann níos mó ná leath de na vótaí bailí a ghnóthú sa chéad bhabhta. Faoi chóras dhá bhabhta na Brasaíle, chuaigh an bheirt iarrthóirí ba mhó a fuair vótaí ar aghaidh go dtí an dara babhta. Ba iad Lula agus Flávio Bolsonaro an bheirt sin.<ref name="TSERunoff" /><ref name="TSECandidates">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Setembro/eleicoes-2026-tem-12-candidaturas-na-disputa-pela-presidencia-da-republica ''Eleições 2026: tem 12 candidaturas na disputa pela Presidência da República''], Meán Fómhair 2026.</ref> == An chéad bhabhta uachtaránachta == [[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 1.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an chéad bhabhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Léarscáil de na torthaí sa chéad bhabhta uachtaránachta.]] Bhí Flávio Bolsonaro chun cinn sa chéad bhabhta, le 47.03% de na vótaí bailí. Fuair Lula 45.16%, agus roinneadh an chuid eile idir deichniúr iarrthóirí eile. Bhí an difear eatarthu beagán os cionn 2.2 milliún vóta, agus níor ghnóthaigh ceachtar acu an tromlach a bheadh riachtanach chun an uachtaránacht a bhuachan sa chéad bhabhta.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSERunoff" /> === Torthaí de réir iarrthóra === {| class="wikitable sortable" |+ Torthaí an chéad bhabhta den toghchán uachtaránachta, 4 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSECandidates" /> ! Rang ! Grianghraf ! Iarrthóir ! Páirtí ! Vótaí ! Céatadán de na vótaí bailí ! Stádas |- | 1 | [[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro]] | [[Flávio Bolsonaro]] | style="border-left:5px solid #1E4E8C; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Liberal (Brazil) logo.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Liobrálaigh]]<br />Páirtí Liobrálach (PL) | 56,104,503 | 47.03% | An dara babhta |- | 2 | [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|60px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]] | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | style="border-left:5px solid #B51C29; text-align:center;" | [[Íomhá:PT (Brazil) logo.svg|frameless|35px|alt=Lógó Pháirtí na nOibrithe]]<br />Páirtí na nOibrithe (PT) | 53,879,538 | 45.16% | An dara babhta |- | 3 | [[Íomhá:2026 ESCRITOR AUGUSTO CURY CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551547).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Augusto Cury]] | [[Augusto Cury]] | style="border-left:5px solid #087AA6; text-align:center;" | [[Íomhá:AVANTE Brazil Logo.png|frameless|48px|alt=Lógó Avante]]<br />Avante | 3,448,569 | 2.89% | Gan dul ar aghaidh |- | 4 | [[Íomhá:2026 RENAN SANTOS CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002540694).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Renan Santos]] | [[Renan Santos]] | style="border-left:5px solid #333333; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Missão logo (dark).svg|frameless|48px|alt=Lógó Missão]]<br />Missão | 2,675,887 | 2.24% | Gan dul ar aghaidh |- | 5 | [[Íomhá:2026 RONALDO CAIADO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551932).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Ronaldo Caiado]] | [[Ronaldo Caiado]] | style="border-left:5px solid #F58220; text-align:center;" | [[Íomhá:PSD Brazil logo.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Dhaonlathaigh Shóisialta]]<br />PSD | 2,605,148 | 2.18% | Gan dul ar aghaidh |- | 6 | [[Íomhá:2026 ZEMA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002539826).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Romeu Zema]] | [[Romeu Zema]] | style="border-left:5px solid #FF5A00; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Novo logo (2023).svg|frameless|48px|alt=Lógó Novo]]<br />Novo | 326,488 | 0.27% | Gan dul ar aghaidh |- | 7 | [[Íomhá:2026 SAMARA CANDIDATA PRESIDENTE TSE (280002538811).JPG|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Samara Martins]] | [[Samara Martins]] | style="border-left:5px solid #8B0015; background:#8B0015; color:white; text-align:center;" | [[Íomhá:Logo UP SVG.svg|frameless|45px|alt=Lógó Unidade Popular]]<br />Unidade Popular (UP) | 122,911 | 0.10% | Gan dul ar aghaidh |- | 8 | [[Íomhá:2026 HERTZ DIAS CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002541457).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Hertz Dias]] | [[Hertz Dias]] | style="border-left:5px solid #D71920; text-align:center;" | [[Íomhá:Flag of the PSTU.svg|frameless|45px|alt=Lógó PSTU]]<br />PSTU | 43,103 | 0.04% | Gan dul ar aghaidh |- | 9 | [[Íomhá:2026 CLARIANA BARAO CANDIDATA PRESIDENTE TSE (280002552484).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Clariana Barão]] | [[Clariana Barão]] | style="border-left:5px solid #0054A6; text-align:center;" | [[Íomhá:Logomarca Democracia Cristã.png|frameless|45px|alt=Lógó Democracia Cristã]]<br />Democracia Cristã (DC) | 40,043 | 0.03% | Gan dul ar aghaidh |- | 10 | [[Íomhá:2026 EDMILSON COSTA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551975).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Edmilson Costa]] | [[Edmilson Costa]] | style="border-left:5px solid #CC0000; text-align:center;" | [[Íomhá:PCB logo.svg|frameless|35px|alt=Lógó Pháirtí Cumannach na Brasaíle]]<br />Páirtí Cumannach na Brasaíle (PCB) | 22,693 | 0.02% | Gan dul ar aghaidh |- | 11 | [[Íomhá:2026 VETERINÁRIO WILSON GRASSI CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002548139).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Veterinário Wilson Grassi]] | [[Veterinário Wilson Grassi]] | style="border-left:5px solid #16436B; text-align:center;" | [[Íomhá:Logomarca O Democrata 35.png|frameless|35px|alt=Lógó Democrata]]<br />Democrata | 16,881 | 0.01% | Gan dul ar aghaidh |- | 12 | [[Íomhá:2026 RUI COSTA PIMENTA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002552487).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Rui Costa Pimenta]] | [[Rui Costa Pimenta]] | style="border-left:5px solid #BE0000; text-align:center;" | [[Íomhá:Logo PCO Institucional.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Cúise Oibrithe]]<br />Páirtí Cúise Oibrithe (PCO) | 15,024 | 0.01% | Gan dul ar aghaidh |- ! colspan="4" | Iomlán na vótaí bailí ! 119,300,788 ! 100.00% ! |} Tá na céatadáin slánaithe go dtí dhá ionad de dheachúlacha. D'fhéadfadh suim na gcéatadán aonair a bheith beagán faoi bhun 100% dá bharr.<ref name="ExameResults" /> === Rannpháirtíocht sa chéad bhabhta === De réir na dtorthaí a foilsíodh tar éis an chéad bhabhta, caitheadh 125,275,835 vóta. Bhí 119,300,788 díobh bailí, 2,300,798 bán agus 3,674,249 neamhbhailí. Níor vótáil 33,469,667 duine, is é sin thart ar 21.08% den toghlach cláraithe.<ref name="ExameResults" /> {| class="wikitable" |+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa chéad bhabhta ! Catagóir ! Líon ! Céatadán |- | Vótaí bailí | 119,300,788 | 95.23% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí bána | 2,300,798 | 1.84% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí neamhbhailí | 3,674,249 | 2.93% de na vótaí a caitheadh |- | Iomlán na vótaí a caitheadh | 125,275,835 | 78.92% den toghlach cláraithe |- | Staonadh ón vótáil | 33,469,667 | 21.08% den toghlach cláraithe |} Tá vótáil éigeantach sa Bhrasaíl do shaoránaigh liteartha idir 18 agus 70 bliain d'aois, faoi réir eisceachtaí áirithe. Féadfaidh daoine nach gcaitheann vóta a bheith faoi réir fíneála mura dtugann siad cúis bhailí lena n-éagmais nó mura réitíonn siad a stádas toghchánaíochta.<ref name="TSEVoting">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleitor/justificativa-eleitoral ''Justificativa eleitoral''].</ref> == An dara babhta uachtaránachta == [[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 2.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an dara babhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Léarscáil de na torthaí sa dara babhta uachtaránachta.]] Reáchtáladh an dara babhta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026 idir Lula agus Flávio Bolsonaro. Bhuaigh Lula an toghchán cé gur chríochnaigh sé sa dara háit sa chéad bhabhta. D'fhógair an TSE gur buaiteoir é tar éis don difear idir na hiarrthóirí a bheith dosháraithe.<ref name="FolhaFinal">Igor Gielow, [https://www1.folha.uol.com.br/poder/2026/10/lula-vira-bate-flavio-bolsonaro-e-se-reelege-para-inedito-4o-mandato-projeta-datafolha.shtml ''Lula vira, bate Flávio Bolsonaro e se reelege para inédito 4º mandato''], ''Folha de S.Paulo'', 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="ReutersFinal" /><ref name="APFinal" /> === Torthaí an dara babhta === De réir chomhad náisiúnta torthaí an TSE a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair, bhí 499,247 de na 499,248 rannóg vótála iomlánaithe, nó 99.9998%. Ag an bpointe sin, bhí 64,255,969 vóta ag Lula, nó 51.79% de na vótaí bailí; fuair Flávio Bolsonaro 59,826,002 vóta, nó 48.21%. Bhí 124,081,971 vóta bailí san iomlán sa nuashonrú sin.<ref name="TSEResults2" /> Thuairiscigh ''Folha de S.Paulo'' gur dheimhnigh an TSE bua Lula ag thart ar 21:10. Dúirt Associated Press ina dhiaidh sin go raibh an comhaireamh críochnaithe agus gur dhearbhaigh an t-údarás toghchánaíochta a bhua. Dá bhrí sin, ní réamh-mheastachán pobalbhreithe amháin a bhí sa toradh: dheimhnigh an TSE bua Lula sa dara babhta.<ref name="FolhaFinal" /><ref name="APFinal" /> {| class="wikitable" |+ Toradh an dara babhta uachtaránachta, de réir an nuashonraithe náisiúnta a gineadh ag 23:08:43 ar an 25 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="TSEResults2" /> ! Iarrthóir ! Páirtí ! Vótaí sa nuashonrú ! Céatadán de na vótaí bailí |- | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Páirtí na nOibrithe (PT) | 64,255,969 | 51.79% |- | [[Flávio Bolsonaro]] | Páirtí Liobrálach (PL) | 59,826,002 | 48.21% |- ! colspan="2" | Iomlán na vótaí bailí sa nuashonrú ! 124,081,971 ! 100.00% |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Comparáid idir sciar na vótaí bailí sa dara babhta |- | style="width:51.79%; background:#B51C29; color:white;" | '''Lula (PT)'''<br />51.79% | style="width:48.21%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''Flávio Bolsonaro (PL)'''<br />48.21% |} === Rannpháirtíocht sa dara babhta === Sa nuashonrú oifigiúil a gineadh ag 23:08:43, bhí 128,235,762 vóta caite. Astu sin, bhí 124,081,971 ina vótaí bailí, 1,430,493 ina vótaí bána agus 2,723,298 ina vótaí neamhbhailí. Bhí an ráta rannpháirtíochta thart ar 80.78% den toghlach cláraithe, agus bhí thart ar 19.22% de na vótóirí as láthair.<ref name="TSEResults2" /> {| class="wikitable" |+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa dara babhta, de réir nuashonrú an TSE ! Catagóir ! Líon ! Céatadán |- | Vótaí bailí | 124,081,971 | 96.76% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí bána | 1,430,493 | 1.12% de na vótaí a caitheadh |- | Vótaí neamhbhailí | 2,723,298 | 2.12% de na vótaí a caitheadh |- | Iomlán na vótaí a caitheadh | 128,235,762 | 80.78% den toghlach cláraithe |- | Staonadh ón vótáil | 30,508,978 | 19.22% den toghlach cláraithe |} === Sínte ar na huaireanta vótála === Ar lá an toghcháin, cuireadh síneadh dhá uair an chloig le huaireanta vótála tar éis d'fheachtais Lula agus Bolsonaro araon síneadh a iarraidh. D'ordaigh an breitheamh Cristiano Zanin den Chúirt Uachtarach Chónaidhme an síneadh tar éis gearáin faoi dheacrachtaí iompair phoiblí agus drochaimsire. Bhain iarratas Lula le fadhbanna busanna i São Paulo agus Salvador; luaigh Bolsonaro báisteach throm i ndeisceart na tíre. Rinneadh an cinneadh díreach roimh an am a bhí ceaptha do dhúnadh na stáisiún vótála, agus thuairiscigh Associated Press gur múchadh roinnt meaisíní vótála cheana féin in áiteanna áirithe.<ref name="APFinal" /> Tar éis a chaillteanais, d'iarr Bolsonaro go gcuirfí toradh an toghcháin ar neamhní agus cháin sé an síneadh ar na huaireanta vótála. Ní hionann na hagóidí sin, áfach, agus cinneadh breithiúnach gur cuireadh an toradh ó bhail. D'fhógair an TSE bua Lula ina dhiaidh sin.<ref name="APFinal" /> == Na hiarrthóirí uachtaránachta == === Luiz Inácio Lula da Silva === [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|mion|deas|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva|Portráid oifigiúil Lula mar uachtarán, 2023.]] Is polaiteoir Brasaíleach é Luiz Inácio Lula da Silva, ar a dtugtar Lula go coitianta. Tá baint aige le Páirtí na nOibrithe (PT) ó bunaíodh an páirtí in 1980 agus tá sé ar dhuine dá phríomhcheannairí. Bhí sé ina uachtarán ar an mBrasaíl ó 2003 go 2010 agus arís ó 2023 i leith. Atoghadh don cheathrú téarma neamhleanúnach é in 2026. Ba é [[Geraldo Alckmin]] (PSB), an leas-uachtarán reatha agus iar-ghobharnóir São Paulo, a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> Le linn an fheachtais, chuir Lula béim ar bheartais shóisialta, ar chearta oibrithe, ar ioncam teaghlaigh, ar chosaint an chomhshaoil agus ar cheannasacht náisiúnta. Rinne a fheachtas iarracht aird a tharraingt ar a thaithí rialtais agus ar chláir shóisialta, agus vótóirí a mhealladh a thacaigh le hiarrthóirí eile sa chéad bhabhta.<ref name="APCampaign">Associated Press, [https://apnews.com/article/0ab5c798e84a3f3a3a5eb659a5ca0fac ''What to know as Brazilians choose between Lula and Flávio Bolsonaro''], 24 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Flávio Bolsonaro === [[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544).jpg|mion|deas|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro ó bhunachar sonraí an TSE|Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro a cuireadh faoi bhráid an TSE in 2026.]] Is seanadóir Brasaíleach é Flávio Bolsonaro agus mac leis an iar-uachtarán [[Jair Bolsonaro]]. Ba é an Páirtí Liobrálach (PL) a pháirtí agus sheas sé don uachtaránacht den chéad uair in 2026. Ba é an feisire cónaidhme [[Alfredo Gaspar]] (PL) a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="TSERunoff" /><ref name="TSECandidates" /> Dhírigh a fheachtas ar shlándáil phoiblí, ar chomhrac na coireachta eagraithe, ar laghdú cánach agus ar athruithe eacnamaíocha. Chuir sé a fheachtas i láthair mar mhalairt ar rialtas Lula agus rinne sé iarracht tacaíocht na gluaiseachta coimeádaí a bhaineann lena athair a choinneáil. D'fhéach an feachtas freisin le vótóirí a mhealladh a bhí míshásta le costais mhaireachtála agus le slándáil phoiblí.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/flavio-bolsonaro-runoff-vote-tests-brazilians-appetite-familys-political-brand-2026-10-21/ ''For Flavio Bolsonaro, runoff vote tests Brazilians' appetite for family's political brand''], 21 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == Príomhcheisteanna an fheachtais == === Geilleagar agus beartais shóisialta === Bhí costais mhaireachtála, pá, fostaíocht, caiteachas poiblí agus slándáil eacnamaíoch i measc na gceisteanna ba mhó a pléadh le linn an fheachtais. Chuir Lula béim ar chláir shóisialta, ar thacaíocht d'ioncam teaghlaigh agus ar bhearta chun fiacha a athstruchtúrú. Dhírigh Bolsonaro ar shlándáil phoiblí, ar athruithe eacnamaíocha agus ar ghealltanais maidir le bainistiú an stáit.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile" /> Bhí an tseachtain oibre agus dálaí oibrithe mar chuid den díospóireacht freisin. Chuir Lula béim ar laghdú ar líon na n-uaireanta oibre agus ar níos mó ama scíthe do dhaoine fostaithe. Bhí an tionchar a d'fhéadfadh athruithe den sórt sin a imirt ar ghnólachtaí, ar phá agus ar tháirgiúlacht ina ábhar díospóireachta polaitiúla.<ref name="APCampaign" /> === An comhshaol agus an Amazon === Bhí dífhoraoisiú na hAmasóine ar cheann de na ceisteanna lárnacha sa chomórtas. De réir tuairisce Reuters a d'fhoilsigh sonraí ón Institiúid Náisiúnta um Thaighde Spáis (INPE), laghdaigh an limistéar foraoise a dífhoraoisíodh sa tréimhse dhá mhí dhéag go mí Iúil 2026 i gcomparáid leis an tréimhse bhliantúil roimhe sin. Bhain an feachtas úsáid as an gceist chun cur chuige Lula i leith cosaint an chomhshaoil a chur i gcodarsnacht leis na beartais a mhol Bolsonaro.<ref name="Deforestation">Lisandra Paraguassu agus Andre Romani, [https://www.reuters.com/business/environment/deforestation-brazils-amazon-falls-lowest-record-202526-2026-10-16/ ''Deforestation in Brazil's Amazon falls to all-time low''], Reuters, 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Bhí gealltanais éagsúla ag na hiarrthóirí maidir le cosaint foraoisí, forfheidhmiú an dlí agus úsáid acmhainní nádúrtha. Ní féidir athruithe ar rátaí dífhoraoisithe a chur síos d'aon bheartas amháin gan tosca eile a chur san áireamh.<ref name="Deforestation" /> === Na meáin shóisialta agus tionchar polaitiúil === Bhí díospóidí faoi ardáin dhigiteacha agus faoi scaipeadh ábhair pholaitiúil mar chuid den fheachtas. Rinne feachtas Lula gearán leis an gcúirt toghchánaíochta gur chuir algartaim agus uirlisí intleachta saorga ar ardáin Meta srian ar scaipeadh ábhair a bhain leis an uachtarán agus gur thug siad buntáiste do Bolsonaro. D'ordaigh breitheamh den chúirt do Meta cóir chomhionann a chinntiú don bheirt iarrthóirí, de réir tuairiscí Associated Press.<ref name="MetaCourt">Associated Press, [https://apnews.com/article/42270ca42bf27b3c9c30d73961759bc9 ''Brazil's Lula wins electoral court challenge against Meta for alleged pro-Bolsonaro algorithm bias''].</ref> Shéan Meta go raibh claonadh polaitiúil d'aon ghnó ann agus dúirt sí go bhféadfadh fadhbanna teicniúla agus bearta frithchalaoise a bheith ina gcúis le cuid de na heachtraí a luadh. Is gá idirdhealú a dhéanamh idir líomhaintí na bhfeachtas, freagra an chomhlachta agus cinneadh na cúirte.<ref name="MetaResponse">Associated Press, [https://apnews.com/article/954d26ac1eed94acd62c8156e7aa55d9 ''Meta denies accusation of anti-Lula political bias in Brazil after electoral court ruling''].</ref> == Toghcháin reachtacha == [[Íomhá:2026 Brazilian parliamentary elections.svg|mion|deas|alt=Léarscáil thorthaí thoghcháin pharlaiminteacha na Brasaíle in 2026|Léarscáil de thorthaí na dtoghchán parlaiminteacha in 2026.]] Chomh maith leis an toghchán uachtaránachta, roghnaigh vótóirí na Brasaíle comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Toghadh gach duine de na 513 chomhalta de [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Sheomra na dTeachtaí]] agus 54 sheanadóir, is é sin dhá thrian de na 81 suíochán sa Seanad. Tosóidh téarma nua na Comhdhála in 2027.<ref name="Camara2026" /><ref name="Senators2026">Senado Notícias, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/04/conheca-os-54-senadores-eleitos-neste-domingo ''Conheça os 54 senadores eleitos neste domingo''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Seomra na dTeachtaí === [[Íomhá:PlenárioCamaradeputados.jpg|mion|deas|alt=Halla seisiúin Sheomra na dTeachtaí i Brasília|Halla Sheomra na dTeachtaí. Tá 513 suíochán sa teach íochtarach.]] Fuair an [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] (PL) an líon is mó suíochán i Seomra na dTeachtaí, le 121 de na 513 suíochán. Bhí Cónaidhm Brasil da Esperança, ina bhfuil PT, PCdoB agus PV, sa dara háit le 88 suíochán. Fuair Cónaidhm União Progressista, ina bhfuil União Brasil agus an PP, 87 suíochán.<ref name="Camara2026" /><ref name="CamaraComposition">Daniella Almeida, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/renovacao-da-camara-federal-chegou-35-veja-nova-composicao-da-casa ''Renovação da Câmara federal chegou a 35%; veja nova composição da Casa''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Léiriú grafach ar na suíocháin a ghnóthaigh na trí ghrúpa ba mhó agus na suíocháin eile |- | style="width:23.59%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />121 | style="width:17.15%; background:#B51C29; color:white;" | '''FE Brasil'''<br />88 | style="width:16.96%; background:#F58220; color:white;" | '''União Progressista'''<br />87 | style="width:42.30%; background:#808080; color:white;" | '''Grúpaí eile'''<br />217 |} {| class="wikitable sortable" |+ Comhdhéanamh Sheomra na dTeachtaí nua de réir páirtí nó cónaidhme ! Páirtí nó cónaidhm ! Suíocháin |- | [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach (PL)]] | 121 |- | Cónaidhm Brasil da Esperança (PT–PCdoB–PV) | 88 |- | Cónaidhm União Progressista (União Brasil–PP) | 87 |- | PSD | 43 |- | Republicanos | 41 |- | MDB | 36 |- | Podemos | 27 |- | PSB | 15 |- | Cónaidhm PSOL–Rede Sustentabilidade | 15 |- | Cónaidhm PSDB–Cidadania | 11 |- | Novo | 10 |- | Cónaidhm PRD–Solidariedade | 7 |- | PDT | 6 |- | Avante | 5 |- | Missão | 1 |- ! Iomlán ! 513 |} <small>Foinse: Agência Câmara agus Agência Brasil. Léiríonn an tábla suíocháin na ngrúpaí páirtí agus na gcónaidhm a toghadh.<ref name="CamaraComposition" /></small> De réir thorthaí an toghcháin, bhí 183 comhalta ag glacadh lena gcéad téarma sa Seomra agus atoghadh 301 comhalta. Toghadh 109 mban mar ionadaithe cónaidhme in 2026, i gcomparáid le 90 in 2022.<ref name="CamaraComposition" /><ref name="Women2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/eleicoes-2026-elegem-61-mulheres-a-mais-que-em-2022 ''Eleições 2026 elegem 61 mulheres a mais que em 2022''], 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Seanad Cónaidhme === [[Íomhá:PlenarioSenadoFederal.jpg|mion|deas|alt=Halla seisiúin an tSeanaid Chónaidhme i Brasília|Halla an tSeanaid Chónaidhme.]] Toghadh 54 sheanadóir ar théarma ocht mbliana, ón 1 Feabhra 2027 go dtí an 31 Eanáir 2035. Leanfaidh na 27 seanadóir a toghadh in 2022 orthu ina bpoist go dtí 2031.<ref name="Senators2026" /> Ba é an PL an páirtí ba rathúla sa toghchán do na suíocháin a bhí á n-athnuachan sa Seanad, le 19 de na 54 suíochán. Fuair an MDB seacht suíochán agus fuair an PT sé cinn. Fuair an PP, an PSB, União Brasil agus Novo trí shuíochán an ceann; roinneadh na suíocháin eile idir Republicanos, PSD, PSDB, Podemos, Rede agus PDT.<ref name="SenatePartyResults">Pedro Peduzzi, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/pl-elege-19-senadores-e-soma-28-mdb-conquista-sete-vagas-e-pt-seis ''PL elege 19 senadores e soma 28; MDB conquista sete vagas e PT, seis''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Léiriú grafach ar na suíocháin a bhí á n-athnuachan sa Seanad in 2026 |- | style="width:35.19%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />19 | style="width:12.96%; background:#4B8068; color:white;" | '''MDB'''<br />7 | style="width:11.11%; background:#B51C29; color:white;" | '''PT'''<br />6 | style="width:40.74%; background:#808080; color:white;" | '''Páirtithe eile'''<br />22 |} {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026, de réir páirtí ! Páirtí ! Líon na seanadóirí a toghadh |- | PL | 19 |- | MDB | 7 |- | PT | 6 |- | União Brasil | 3 |- | PP | 3 |- | PSB | 3 |- | Novo | 3 |- | Republicanos | 2 |- | PSD | 2 |- | PSDB | 2 |- | Podemos | 2 |- | Rede | 1 |- | PDT | 1 |- ! Iomlán ! 54 |} <small>Foinse: Agência Brasil, bunaithe ar thorthaí an toghcháin don Seanad.<ref name="SenatePartyResults" /></small> == Toghcháin do ghobharnóirí == Reáchtáladh toghcháin do ghobharnóirí na stát agus an Cheantair Chónaidhme ar an 4 Deireadh Fómhair. Bhí an dara babhta riachtanach i roinnt ceantar nuair nár ghnóthaigh iarrthóir ar bith níos mó ná leath de na vótaí bailí. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil i Rio de Janeiro, fógraíodh Douglas Ruas (PL) ina bhuaiteoir sa chéad bhabhta freisin, le 50.88% de na vótaí bailí. Tharla sé seo tar éis do na húdaráis toghchánaíochta 274,411 vóta a caitheadh ar son Anthony Garotinho a chur ar neamhní.<ref name="GovernorsFirstRound">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/veja-os-20-estados-onde-o-governador-foi-eleito-no-1o-turno ''Veja os 20 estados onde o governador foi eleito no 1º turno''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RJRuas">Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro, [https://www.tre-rj.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/tre-rj-proclama-douglas-ruas-pl-governador-eleito ''TRE-RJ proclama Douglas Ruas (PL) governador eleito''], 15 Deireadh Fómhair 2026.</ref> === Gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta === {| class="wikitable sortable" |+ Na gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta in 2026 ! Stát ! Gobharnóir tofa ! Páirtí |- | [[Alagoas]] | JHC (João Henrique Caldas) | PSDB |- | [[Amapá]] | Dr. Furlan | PSD |- | [[Bahia]] | Jerônimo Rodrigues | PT |- | [[Ceará]] | Elmano de Freitas | PT |- | [[Goiás]] | Daniel Vilela | MDB |- | [[Maranhão]] | Eduardo Braide | PSD |- | [[Mato Grosso]] | Otaviano Pivetta | Republicanos |- | [[Mato Grosso do Sul]] | Eduardo Riedel | PP |- | [[Minas Gerais]] | Cleitinho Azevedo | Republicanos |- | [[Pará]] | Dr. Daniel | Podemos |- | [[Paraíba]] | Lucas Ribeiro | PP |- | [[Paraná]] | Sergio Moro | PL |- | [[Pernambuco]] | Raquel Lyra | PSD |- | [[Piauí]] | Rafael Fonteles | PT |- | [[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]] | Douglas Ruas | PL |- | [[Rio Grande do Sul]] | Luciano Zucco | PL |- | [[Rondônia]] | Marcos Rogério | PL |- | [[Roraima]] | Arthur Henrique | PL |- | [[Santa Catarina]] | Jorginho Mello | PL |- | [[São Paulo]] | Tarcísio de Freitas | Republicanos |- | [[Sergipe]] | Fábio Mitidieri | PSD |} <small>Foinse: Agência Brasil agus Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro. Bhí an toradh do Rio de Janeiro bunaithe ar athchomhaireamh oifigiúil.<ref name="GovernorsFirstRound" /><ref name="RJRuas" /></small> === Dara babhtaí do ghobharnóirí === Reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí ar an 25 Deireadh Fómhair i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme. Bhí na torthaí seo a leanas tuairiscithe tar éis an dara babhta.<ref name="GovSecondRound">Canção Nova, [https://noticias.cancaonova.com/brasil/veja-os-resultados-sobre-governadores-nos-estados-que-foram-a-2o-turno/ ''Veja os resultados sobre governadores nos estados que foram a 2º turno''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="VicentinhoResults">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/vicentinho-junior-e-eleito-governador-do-estado-do-tocantins ''Vicentinho Júnior é eleito governador do estado do Tocantins''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Torthaí na rásaí gobharnóireachta sa dara babhta, 25 Deireadh Fómhair 2026 ! Stát nó ceantar ! Buaiteoir ! Páirtí ! Iomaitheoir sa dara háit ! Páirtí |- | [[Acre]] | Mailza Assis | PP | Alan Rick | Republicanos |- | [[Amazonas (stát)|Amazonas]] | Omar Aziz | PSD | Professora Maria do Carmo | PL |- | [[Ceantar Cónaidhme na Brasaíle|Ceantar Cónaidhme]] | Celina Leão | PP | Leandro Grass | PT |- | [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]] | Lorenzo Pazolini | Republicanos | Ricardo Ferraço | MDB |- | [[Rio Grande do Norte]] | Cadu de Lula | PT | Allyson Bezerra | União Brasil |- | [[Tocantins]] | Vicentinho Júnior | PSDB | Professora Dorinha | União Brasil |} Sa [[Acre]], atoghadh Mailza Assis. Sa [[Amazonas (stát)|Amazonas]], toghadh Omar Aziz ina ghobharnóir. Sa Cheantar Cónaidhme, atoghadh Celina Leão, agus san [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]], toghadh Lorenzo Pazolini. Sa [[Rio Grande do Norte]], bhuaigh Cadu de Lula, agus sa [[Tocantins]], toghadh Vicentinho Júnior.<ref name="GovSecondRound" /><ref name="VicentinhoResults" /> Níor reáchtáladh dara babhta do ghobharnóir i Rio de Janeiro. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil ar vótaí an chéad bhabhta, d'fhógair cúirt toghchánaíochta an stáit Douglas Ruas ina bhuaiteoir le tromlach de na vótaí bailí.<ref name="RJRuas" /> == Tábhacht stairiúil an toraidh == Is é an bua in 2026 an ceathrú bua uachtaránachta ag Lula, tar éis a chuid buaite in 2002, 2006 agus 2022. Chuir sé deireadh le hiarrachtaí nár éirigh leis in 1989, 1994 agus 1998. In 2018, níor ghlac sé páirt sa toghchán mar gheall ar a stádas dlíthiúil ag an am, agus ghlac [[Fernando Haddad]] ceannaireacht an fheachtais thar a cheann.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> Tá tábhacht ar leith leis an toradh toisc gur tháinig Lula sa dara háit sa chéad bhabhta ach gur bhuaigh sé sa dara babhta. De réir Associated Press, ba é seo an chéad uair ó tháinig deireadh le deachtóireacht mhíleata na Brasaíle in 1985 a bhuaigh an t-iarrthóir a tháinig sa dara háit sa chéad bhabhta an toghchán uachtaránachta sa dara babhta.<ref name="APFinal" /> Tháinig Lula chun suntais sa pholaitíocht náisiúnta mar cheannaire ceardchumainn sna 1970idí agus chuidigh sé le Páirtí na nOibrithe a bhunú in 1980. Tar éis dó bua a bhaint amach in 2002, bhí sé ina uachtarán ar feadh dhá théarma, ó 2003 go 2010. D'fhill sé ar an uachtaránacht in 2023 agus, tar éis an toghcháin in 2026, tosóidh sé ar an gceathrú téarma ar an 5 Eanáir 2027.<ref name="APFinal" /><ref name="TSECalendar" /> Má chríochnaíonn sé an téarma nua, beidh sé tar éis 16 bliana a chaitheamh san uachtaránacht san iomlán: ocht mbliana ó 2003 go 2010 agus ocht mbliana eile ó 2023 go 2030. Beidh sé 81 bliain d'aois nuair a thosóidh an téarma nua agus 85 bliain d'aois ag a dheireadh.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal" /> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]] * [[Luiz Inácio Lula da Silva]] * [[Flávio Bolsonaro]] * [[Jair Bolsonaro]] * [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Páirtí na nOibrithe]] * [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] * [[An Bhrasaíl]] * [[Cúirt Uachtarach Toghchánaíochta]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2026-content/divulgacao-dos-resultados-das-eleicoes-2026 Torthaí oifigiúla thoghchán 2026] — Tribunal Superior Eleitoral (TSE). * [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/resultados Tairseach torthaí an TSE]. {{Catcómhaoin|2026 elections in Brazil}} [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Polaitíocht na Brasaíle]] [[Catagóir:Lula]] 047wckrfpnas1gk0e8aroqu0zkeba2p Liosta de chomhdúile neamhorgánacha 0 128596 1330598 1330484 2026-10-25T16:42:19Z Ériugena 188 /* F (Fluairín) */ 1330598 wikitext text/x-wiki Cé go ndéantar tagairt d'fhormhór na gcomhdhúl lena n-ainmneacha córasacha [[Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí|IUPAC]] (ag leanúint [[Ainmníocht Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF)|ainmníocht IUPAC]] ), coinníodh ainmneacha traidisiúnta freisin i gcás ina bhfuil siad in úsáid fhorleathan nó i gcás ina bhfuil spéis shuntasach stairiúil iontu. == A == === [[Achtainiam|Ac]] (Achtainiam) === [[Actinium(III) chloride]] – [[Clóiríd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcCl3}} [[Actinium(III) fluoride]] –[[Fluairíd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcF3}} [[Actinium(III) oxide]] – [[Ocsaíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2O3}} [[Actinium(III) sulfide]] – [[Sulfíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2S3}} [[Actinium(III) nitrate]] – [[Níotráit achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac(NO3)3}} [[Actinium(III) bromide]] – [[Bróimíd achtainiam(III)]] – {{chem2|AcBr3}} [[Actinium(III) hydroxide]] – [[Hiodrocsaíd achtiniam(III)]] – {{chem2|Ac(OH)3}} [[Actinium(III) iodide]] – [[Iaidíd achtiniam(III)]] – {{chem2|AcI3}} [[Actinium(III) phosphate]] – [[Fosfáit achtainiam(III)]] – {{chem2|AcPO4}} === [[Aluminium|Al]] (Alúmanam) === [[Aluminium antimonide]] – [[Antamóiníd alúmanaim]] – AlSb [[Aluminium arsenate]] – [[Arsanáit alúmanaim]] – {{chem2|AlAsO4}} [[Aluminium arsenide]] – [[Arsainíd alúmanaim]] – AlAs [[Aluminium diboride]] – [[Débhóiríd alúmanaim]] – {{chem2|AlB2}} [[Aluminium bromide]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}} [[Aluminium carbide]] – Cairbíd alúmanaim – {{chem2|Al4C3}} [[Aluminium iodide]] – Iaidíd alúmanaim – {{chem2|AlI3}} [[Aluminium nitride]] – Nítríd alúmanaim – AlN [[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}} [[Aluminium phosphide]] – Fosfíd alúmanaim – AlP [[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}} [[Aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim – {{chem2|AlF3}} [[Aluminium hydroxide]] – Hiodrocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al(OH)3}} [[Aluminium nitrate]] – Níotráit alúmanaim – {{chem2|Al(NO3)3}} [[Aluminium sulfide]] – Suilfíd alúmanaim – {{chem2|Al2S3}} [[Aluminium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim – {{chem2|Al2(SO4)3}} [[Aluminium potassium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAl(SO4)2}} [[Aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim – {{chem2|AlH3}} === [[Americium|Am]] (Aimeiricam) === [[Americium(II) bromide]] – Bróimíd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmBr2}} [[Americium(III) bromide]] – Bróimíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmBr3}} [[Americium(II) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmCl2}} [[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}} [[Americium(III) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmF3}} [[Americium(IV) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmF4}} [[Americium(II) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmI2}} [[Americium(III) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmI3}} [[Americium dioxide]] – Dé-ocsaíd aimeiriciam – {{chem2|AmO2}} === {{chem2|NH3}}/[[Ammonium|{{chem2|[NH4]+}}]] ([[Amóinia]] ) === [[Ammonia]] – [[Amóinia]] – {{chem2|NH3}} [[Ammonium azide]] – Aisíd amóiniam – {{chem2|[NH4]N3}} [[Ammonium bicarbonate]] – [[Décharbónáit amóiniam]] – {{chem2|[NH4]HCO3}} [[Ammonium bisulfate]] – Déshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]HSO4}} [[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}} [[Ammonium chromate]] – Crómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2CrO4}} [[Ammonium cerium(IV) nitrate]] – Níotráit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]2[Ce(NO3)6]}} [[Ammonium cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]4[Ce(SO4)4]}} [[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}} [[Ammonium chlorate]] – Clóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO3}} [[Ammonium cyanide]] – Ciainíd amóiniam – {{chem2|[NH4]CN}} [[Ammonium dichromate]] – Déchrómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2Cr2O7}} [[Ammonium dihydrogen phosphate]] – Déhiodríginfosfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]H2PO4}} [[Ammonium hexafluoroaluminate]] – Heicseafluairíalúmanaít amóiniam – AlF<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>3</sub> [[Ammonium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit amóiniam – F<sub>6</sub>H<sub>4</sub>NP [[Ammonium hexachloroplatinate]] – Heicseaclóiríplatanáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2[PtCl6]}} [[Ammonium hexafluorosilicate]] – Heicseafluairísileacáit amóiniam [[Ammonium hexafluorotitanate]] – Heicseafluairítiotanáit amóiniam [[Ammonium hexafluorozirconate]] – Heicseafluairísiarcónáit amóiniam [[Ammonium hydroxide]] – Hiodrocsaíd amóiniam – {{chem2|[NH4]OH}} [[Ammonium nitrate]] – Níotráit amóiniam – {{chem2|[NH4]NO3}} [[Ammonium orthomolybdate]] – Ortaimolabdáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2MoO4}} [[Ammonium sulfamate]] – Suilfaimáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SO3NH2}} [[Ammonium sulfide]] – Suilfíd amóiniam – {{chem2|[NH4]2S}} [[Ammonium sulfite]] – Suilfít amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO3}} [[Ammonium sulfate]] – Suilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO4}} [[Ammonium perchlorate]] – Sárchlóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO4}} [[Ammonium permanganate]] – Sár-mhangaináit amóiniam – {{chem2|[NH4]MnO4}} [[Ammonium persulfate]] – Sárshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2S2O8}} [[Reinecke's salt|Ammonium diamminetetrathiocynatochromate(III)]] – Dé-aimínteitreatiicianáit cróimiam(III) amóiniam – {{chem2|[NH4][Cr(SCN)4(NH3)2]}} [[Ammonium thiocyanate]] – Tiicianáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SCN}} [[Ammonium triiodide]] – Trí-iaidíd amóiniam – {{chem2|[NH4][I3]}} [[Diammonium dioxido(dioxo)molybdenum]] – Dé-amóiniam dé-ocsaíd(dé-ocsa)molabdaim – {{chem2|H8MoN2O4}} [[Diammonium phosphate]] – Dé-amóiniam fosfáit – {{chem2|[NH4]2HPO4}} [[Tetramethylammonium perchlorate]] – Teitreametilamóiniam sárchlóráit – {{chem2|[N(CH3)4]ClO4}} === [[Antimony|Sb]] ([[Antamón]]) === [[Stibine|Antimony hydride]] (stybine) – Hiodríd antamóin (stibín) – {{chem2|SbH3}} [[Antimony pentachloride]] – [[Peinteaclóiríd Antamóin|Peinteaclóiríd antamóin]] – {{chem2|SbCl5}} [[Antimony pentafluoride]] – Peinteafluairíd antamóin – {{chem2|SbF5}} [[Antimony potassium tartrate]] – Tartráit antamóin agus potaisiam – {{chem2|K2Sb2(C4H2O6)2}} [[Antimony sulfate]] – Suilfáit antamóin – {{chem2|Sb2(SO4)3}} [[Antimony trichloride]] – Tríchlóiríd antamóin – {{chem2|SbCl3}} [[Antimony trifluoride]] – Trífluairíd antamóin – {{chem2|SbF3}} [[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}} [[Antimony trisulfide]] – [[Tríshuilfíd antamóin]] – {{chem2|Sb2S3}} [[Antimony pentasulfide]] – Peinteashuilfíd antamóin – {{chem2|Sb2S5}} === [[Argon|Ar]] (Argón) === [[Argon fluorohydride]] – [[Fluraihidríd argóin]] – HArF === [[Arsenic|As]] (Airsín ) === [[Arsenic trifluoride]] – [[Trífhluairíd arsanaice]] – {{chem2|AsF3}} [[Arsenic triiodide]] – Trí-iaidíd arsanaice – AsI<sub>3</sub> [[Arsenic pentafluoride]] – Peinteafluairíd arsanaice – {{chem2|AsF5}} [[Arsenic trioxide]] (Arsenic(III) oxide) – Trí-ocsaíd arsanaice (ocsaíd arsaenach(III)) – {{chem2|As2O3}} [[Arsenous acid]] – Aigéad arsanúil – {{chem2|As(OH)3}} [[Arsenic acid]] – Aigéad arsanaice – {{chem2|AsO(OH)3}} [[Arsine]] – Airsín – {{chem2|AsH3}} == B == === [[Barium|Ba]] (Bairiam) === [[Barium azide]] – [[Aisíd bhairiam]] – {{chem2|Ba(N3)2}} [[Barium bromide]] – Bróimíd bhairiam – {{chem2|BaBr2}} [[Barium carbonate]] – Carbónáit bhairiam – {{chem2|BaCO3}} [[Barium chlorate]] – Clóráit bhairiam – {{chem2|Ba(ClO3)2}} [[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}} [[Barium chromate]] – Crómáit bhairiam – {{chem2|BaCrO4}} [[Barium ferrate]] – Fearráit bhairiam – {{chem2|BaFeO4}} [[Barium ferrite]] – Feirít bhairiam – {{chem2|BaFe12O19}} [[Barium fluoride]] – Fluairíd bhairiam – {{chem2|BaF2}} [[Barium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhairiam – {{chem2|Ba(OH)2}} [[Barium hexaboride]] – Heicseabhóiríd bhairiam – BaB<sub>6</sub> [[Barium iodide]] – Iaidíd bhairiam – {{chem2|BaI2}} [[Barium manganate]] – Mangaináit bhairiam – {{chem2|BaMnO4}} [[Barium nitrate]] – Níotráit bhairiam – {{chem2|Ba(NO3)2}} [[Barium oxalate]] – Ocsaláit bhairiam – {{chem2|Ba(C2O4)}} [[Barium oxide]] – Ocsaíd bhairiam – BaO [[Barium permanganate]] – Sár-mhangaináit bhairiam – {{chem2|Ba(MnO4)2}} [[Barium peroxide]] – Sárocsaíd bhairiam – {{chem2|BaO2}} [[Barium sulfate]] – Suilfáit bhairiam – {{chem2|BaSO4}} [[Barium sulfide]] – Suilfíd bhairiam – BaS [[Barium titanate]] – Tiotanáit bhairiam – {{chem2|BaTiO3}} [[Barium thiocyanate]] – Tiicianáit bhairiam – {{chem2|Ba(SCN)2}} === [[Beryllium|Be]] (Beirilliam) === [[Beryllium borohydride]] – [[Bóraihidríd bheirilliam]] – {{chem2|Be[BH4]2}} [[Beryllium bromide]] – Bróimíd bheirilliam – {{chem2|BeBr2}} [[Beryllium carbonate]] – Carbónáit bheirilliam – {{chem2|BeCO3}} [[Beryllium chloride]] – Clóiríd bheirilliam – {{chem2|BeCl2}} [[Beryllium fluoride]] – Fluairíd bheirilliam – {{chem2|BeF2}} [[Beryllium hydride]] – Hiodríd bheirilliam – {{chem2|BeH2}} [[Beryllium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bheirilliam – {{chem2|Be(OH)2}} [[Beryllium iodide]] – Iaidíd bheirilliam – {{chem2|BeI2}} [[Beryllium nitrate]] – Níotráit bheirilliam – {{chem2|Be(NO3)2}} [[Beryllium nitride]] – Nítríd bheirilliam – {{chem2|Be3N2}} [[Beryllium oxide]] – Ocsaíd bheirilliam – BeO [[Beryllium sulfate]] – Suilfáit bheirilliam – {{chem2|BeSO4}} [[Beryllium sulfide]] – Suilfíd bheirilliam – BeS [[Beryllium telluride]] – Teallúiríd bheirilliam – BeTe === [[Bismuth|Bi]] (Biosmat) === [[Bismuth chloride]] – Clóiríd bhiosmait – BiCl<sub>3</sub> [[Bismuth ferrite]] – Feirít bhiosmait – {{chem2|BiFeO3}} [[Bismuth hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhiosmait – BiH<sub>3</sub>O<sub>3</sub> [[Bismuth(III) iodide]] – Iaidíd bhiosmait(III) – BiI<sub>3</sub> [[Bismuth(III) nitrate]] – Níotráit bhiosmait(III) – BiN<sub>3</sub>O<sub>9</sub> [[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}} [[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd bhiosmait – BiOCl [[Bismuth pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhiosmait – {{chem2|BiF5}} [[Bismuth(III) sulfide]] – Suilfíd bhiosmait(III) – Bi<sub>2</sub>S<sub>3</sub> [[Bismuth(III) telluride]] – Teallúiríd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2Te3}} [[Bismuth tribromide]] – Tríbhróimíd bhiosmait – {{chem2|BiBr3}} [[Bismuth ]] – Tungstáit bhiosmait – {{chem2|Bi2WO6}} === [[Boron|B]] (Bórón) === [[Borane]] – Bórán – {{chem2|BH3}} [[Borax]] – Bórás – {{chem2|Na2B4O7*10H2O}} [[Borazine]] – Bóraisín – {{chem2|B3H6N3}} [[Borazocine]] – Bórasóisín – {{chem2|B4H8N4}} [[Boric acid]] – Aigéad bórach – {{chem2|H3BO3}} [[Boron carbide]] – Cairbíd bhóróin – {{chem2|B4C}} [[Boron nitride]] – Nítríd bhóróin – BN [[Boron phosphate]] – Fosfáit bhóróin – {{chem2|BPO4}} [[Boron phosphide]] – Fosfíd bhóróin – BP [[Boron suboxide]] – Fo-ocsaíd bhóróin – {{chem2|B6O}} [[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}} [[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}} [[Boron trifluoride]] – Trífhluairíd bhóróin – {{chem2|BF3}} [[Boron triiodide]] – Trí-iaidíd bhóróin – BI<sub>3</sub> [[Boron trioxide|Boron oxide]] – Trí-ocsaíd bhóróin (ocsaíd bóróin) – {{chem2|B2O3}} [[Boroxine]] – Bórocsaín – {{chem2|B3H3O3}} [[Calcium hexaboride]] – Heicseabhóiríd chailciam – {{chem2|CaB6}} [[Decaborane]] – Deacabórán – {{chem2|B10H14}} [[Diborane]] – Débhórán – {{chem2|B2H6}} [[Diboron tetrachloride]] – Teitreachlóiríd dhébhóróin – {{chem2|B2Cl4}} [[Diboron tetrafluoride]] – Teitreafluairíd débhóróin – {{chem2|B2F4}} [[Fluoroboric acid]] – Aigéad fluarabhórach – {{chem2|HBF4}} [[Hexaborane(10)]] – Heicseabhórán(10) – {{chem2|B6H10}} [[Hexaborane(12)]] – Heicseabhórán(12) – {{chem2|B6H12}} [[Lanthanum hexaboride]] – Heicseabhóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}} [[Magnesium diboride]] – Débhóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgB2}} [[Metaboric acid]] – Aigéad meiteabhórach – {{chem2|H3B3O6}} [[Octadecaborane]] – Ochtdeacabhórán – {{chem2|B18H22}} [[Ortho-carborane]] – Ortacharbórán – {{chem2|C2B10H12}} [[Pentaborane]] – Peinteabhórán – {{chem2|B5H9}} [[Pentaborane(11)]] – Peinteabhórán(11) – {{chem2|B5H11}} [[Sodium metaborate]] – Meiteabhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO2}} [[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3}} [[Sodium tetrahydroxyborate]] – Teitrhiodrocsabhóráit sóidiam – {{chem2|NaB(OH)4}} [[Tetraborane]] – Teitreabhórán – {{chem2|B4H10}} [[Tetrahydroxydiboron]] – Teitrhiodrocsabhóróin – {{chem2|B2H4O4}} === [[Bromine|Br]] (Bróimín) === [[Bromine monochloride]] – Monaclóiríd bhróimín – BrCl [[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}} [[Perbromic acid]] – Aigéad sárbhrómac– {{chem2|HBrO4}} [[Aluminium bromide| Bróimíd aluminium]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}} [[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}} [[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}} [[Bromic acid]] – Aigéad Brómach– {{chem2|HBrO3}} [[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bhróimín – {{chem2|Br2O}} [[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}} [[Bromine trifluoride]] – Trífhluairíd bhróimín – {{chem2|BrF3}} [[Bromine monofluoride]] – Mónafluairíd bhróimín – BrF [[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}} [[Carbon tetrabromide]] – Teitreabróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}} [[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr [[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – {{chem2|CuBr2}} [[Hydrobromic acid]] – Aigéad hiodrabhrómach – HBr(aq) [[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr [[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómúil – HOBr [[Iodine monobromide]] – Mónabhróimíd iaidín – IBr [[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}} [[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}} [[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}} [[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr [[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}} [[Mercury(I) bromide]] – Bróimíd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Br2}} [[Mercury(II) bromide]] – Bróimíd mearcair(II) – {{chem2|HgBr2}} [[Nitrosyl bromide]] – Bróimíd níotraisil – NOBr [[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fosfair – {{chem2|PBr5}} [[Phosphorus tribromide]] – Tríbhróimíd fosfair – {{chem2|PBr3}} [[Phosphorus heptabromide]] – Heipteabróimíd fosfair – PBr<sub>7</sub> [[Potassium bromide]] – Bróimíd potaisiam – KBr [[Potassium bromate]] – Brómáit potaisiam – {{chem2|KBrO3}} [[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit potaisiam – {{chem2|KBrO4}} [[Tribromosilane]] – Tríbhróimísileán – {{chem2|HSiBr3}} [[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}} [[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr [[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr [[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}} [[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}} [[Thionyl bromide]] – Bróimíd tiainile – {{chem2|SOBr2}} [[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}} [[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}} == C == === [[Cadmium|Cd]] (Caidmiam) === [[Cadmium arsenide]] – Arsainíd chaidmiam – {{chem2|Cd3As2}} [[Cadmium bromide]] – Bróimíd chaidmiam – {{chem2|CdBr2}} [[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}} [[Cadmium fluoride]] – Fluairíd chaidmiam – {{chem2|CdF2}} [[Cadmium iodide]] – Iaidíd chaidmiam – {{chem2|CdI2}} [[Cadmium nitrate]] – Níotráit chaidmiam – {{chem2|Cd(NO3)2}} [[Cadmium oxide]] – Ocsaíd chaidmiam – CdO [[Cadmium phosphide]] – Fosfíd chaidmiam – {{chem2|Cd3P2}} [[Cadmium selenide]] – Seiléiníd chaidmiam – CdSe [[Cadmium sulfate]] – Suilfáit chaidmiam – {{chem2|CdSO4}} [[Cadmium sulfide]] – Suilfíd chaidmiam – CdS [[Cadmium telluride]] – Teallúiríd chaidmiam – CdTe === [[Caesium|Cs]] (Caeisiam) === [[Caesium bicarbonate]] – Décharbónáit chaeisiam – {{chem2|CsHCO3}} [[Caesium bromide]] – Bróimíd chaeisiam – CsBr [[Caesium carbonate]] – Carbónáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CO3}} [[Caesium chloride]] – Clóiríd chaeisiam – CsCl [[Caesium chromate]] – Crómáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CrO4}} [[Caesium dichloroiodate]] – Déchlóiriaidáit chaeisiam – {{chem2|CsICl2}} [[Caesium dodecaborate]] – Dódeicibóráit caesiam – {{chem2|Cs2B12H12}} [[Caesium fluoride]] – Fluairíd chaeisiam – CsF [[Caesium heptafluoroxenate]] – Heipteafluairíxeanáit chaeisiam – {{chem2|CsXeF7}} [[Caesium hydride]] – Hiodríd chaeisiam – CsH [[Caesium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit chaeisiam – {{chem2|CsHSO4}} [[Caesium iodide]] – Iaidíd chaeisiam – CsI [[Caesium monoxide]] – Mónaocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O}} [[Caesium nitrate]] – Níotráit chaeisiam – {{chem2|CsNO3}} [[Caesium ozonide]] – Ósóníd chaeisiam – {{chem2|CsO3}} [[Caesium perchlorate]] – Sárchlóráit chaeisiam – {{chem2|CsClO4}} [[Caesium peroxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O2}} [[Caesium sulfate]] – Suilfáit chaeisiam – {{chem2|Cs2SO4}} [[Caesium superoxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|CsO2}} [[Caesium triiodide]] – Trí-iaidíd chaeisiam – {{chem2|CsI3}} === [[Californium|Cf]] (Calafoirniam) === [[Californium(III) bromide]] – Bróimíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfBr3}} [[Californium(III) carbonate]] – Carbónáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(CO3)3}} [[Californium(III) chloride]] – Clóiríd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfCl3}} [[Californium(III) fluoride]] – Fluairíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfF3}} [[Californium(III) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfI3}} [[Californium(II) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(II) – {{chem2|CfI2}} [[Californium(III) nitrate]] – Níotráit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf(NO3)3}} [[Californium(III) oxide]] – Ocsaíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2O3}} [[Californium(III) phosphate]] – Fosfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|CfPO4}} [[Californium(III) sulfate]] – Suilfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(SO4)3}} [[Californium(III) sulfide]] – Suilfíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2S3}} [[Californium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd chalafóirniam – CfOF [[Californium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chalafóirniam – CfOCl === [[Calcium|Ca]] (Cailciam) === [[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}} [[Calcium carbide]] – Cairbíd chailciam – {{chem2|CaC2}} [[Calcium carbonate]] (Precipitated Chalk) – Carbónáit chailciam (Cailc Dheascaithe) – {{chem2|CaCO3}} [[Calcium chlorate]] – Clóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO3)2}} [[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}} [[Calcium chromate]] – Crómáit chailciam– {{chem2|CaCrO4}} [[Calcium cyanamide]] – Ciainaimíd cailciam – {{chem2|CaCN2}} [[Calcium fluoride]] – Fluairíd chailciam – {{chem2|CaF2}} [[Calcium hydride]] – Hiodríd chailciam – {{chem2|CaH2}} [[Calcium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chailciam – {{chem2|Ca(OH)2}} [[Calcium monosilicide]] – Mónaisilícíd chailciam – CaSi [[Calcium oxalate]] – Ocsaláit chailciam – {{chem2|CaC2O4}} [[Calcium hydroxychloride]] – Hiodrocsaclóiríd chailciam – {{chem2|CaOCl2}} [[Calcium perchlorate]] – Sárchlóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO4)2}} [[Calcium permanganate]] – Sármhangaináit chailciam – {{chem2|Ca(MnO4)2}} [[Calcium sulfate]] ([[gypsum]]) – Suilfáit chailciam (gipsam) – {{chem2|CaSO4}} [[Calcium thiocyanate]] – Tiicianáit chailciam – {{chem2|C2CaN2S2}} === [[Carbon|C]] (Carbón) === [[Carbon dioxide]] – Dé-ocsaíd charbóin – {{chem2|CO2}} [[Carbon disulfide]] – Dé-shuilfíd charbóin – {{chem2|CS2}} [[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO [[Carbon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}} [[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}} [[Carbon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd charbóin – {{chem2|CF4}} [[Carbon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd charbóin – {{chem2|CI4}} [[Carbonic acid]] – Aigéad carbónach – {{chem2|H2CO3}} [[Carbonyl chloride]] – Clóiríd charbóinile – {{chem2|COCl2}} [[Carbonyl fluoride]] – Fluairíd carbóinile – {{chem2|COF2}} [[Carbonyl sulfide]] – Suilfíd charbóinile – COS [[Carboplatin]] – Carbaplaitin – {{chem2|C6H12N2O4Pt}} === [[Cerium|Ce]] (Ceiriam) === [[Cerium(III) bromide]] – Bróimíd cheiriam(III) – {{chem2|CeBr3}} [[Cerium(III) carbonate]] – Carbónáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(CO3)3}} [[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}} [[Cerium(III) fluoride]] – Fluairíd cheiriam(III) – {{chem2|CeF3}} [[Cerium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce(OH)3}} [[Cerium(III) iodide]] – Iaidíd cheiriam(III) – {{chem2|CeI3}} [[Cerium(III) nitrate]] – Níotráit cheiriam(III) – {{chem2|Ce(NO3)3}} [[Cerium(III) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2O3}} [[Cerium(III) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(SO4)3}} [[Cerium(III) sulfide]] – Suilfíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2S3}} [[Cerium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(OH)4}} [[Cerium(IV) nitrate]] – Níotráit ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(NO3)4}} [[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}} [[Cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(IV) – {{chem2|Ce(SO4)2}} [[Cerium oxide|Cerium(III,IV) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III,IV) – {{chem2|Ce3O4}} [[Ceric ammonium nitrate]] – Níotráit cheireach amóiniam – {{chem2|(NH4)2Ce(NO3)6}} [[Cerium hexaboride]] – Heicseabhóiríd cheiriam – {{chem2|CeB6}} [[Cerium aluminium]] – Ceiriam alúmanaim – CeAl [[Cerium cadmium]] – Ceiriam chaidmiam – CeCd [[Cerium magnesium]] – Ceiriam mhaignéisiam – CeMg [[Cerium mercury]] – Ceiriam mhearcair – CeHg [[Cerium silver]] – Ceiriam airgid – CeAg [[Cerium thallium]] – Ceiriam tailliam – CeTl [[Cerium zinc]] – Ceiriam since – CeZn === [[Chlorine|Cl]] (Clóirín ) === [[Actinium(III) chloride]] – Clóiríd aictiniam(III) – {{chem2|AcCl3}} [[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}} [[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}} [[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}} [[Antimony(III) chloride]] – Clóiríd antamóin(III) – {{chem2|SbCl3}} [[Antimony(V) chloride]] – Clóiríd antamóin(V) – {{chem2|SbCl5}} [[Arsenic(III) chloride]] – Clóiríd arsaenach(III) – {{chem2|AsCl3}} [[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}} [[Beryllium chloride]] – Clóiríd beirilliam – {{chem2|BeCl2}} [[Bismuth(III) chloride]] – Clóiríd bhiosmait(III) – {{chem2|BiCl3}} [[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}} [[Bromine monochloride]] – Mónaclóiríd bhróimín – BrCl [[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}} [[Caesium chloride]] – Clóiríd chaesiam – CsCl [[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}} [[Calcium hypochlorite]] – Hipeaclóirít chailciam – {{chem2|Ca(ClO)2}} [[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}} [[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}} [[Chloramine]] – Clóraimín – {{chem2|NH2Cl}} [[Chloric acid]] – Aigéad clórach – {{chem2|HClO3}} [[Chlorine azide]] – Aisíd chlóirín – {{chem2|ClN3}} [[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}} [[Chlorine monofluoride]] – Mónafluairíd chlóirín – ClF [[Chlorine monoxide]] – Mónaocsaíd chlóirín – ClO [[Chlorine pentafluoride]] – Peinteafluairíd chlóirín – {{chem2|ClF5}} [[Chlorine perchlorate]] – Sárchlóráit chlóirín – {{chem2|Cl2O4}} [[Chlorine tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd chlóirín – {{chem2|O3ClOOClO3}} [[Chlorine trifluoride]] – Trífluairíd chlóirín – {{chem2|ClF3}} [[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}} [[Chloroplatinic acid]] – Aigéad clóiríplatanach – {{chem2|H2[PtCl6]}} [[Chlorosulfonic acid]] – Aigéad clóirísulfónach – {{chem2|ClSO3H}} [[Chlorosulfonyl isocyanate]] – Iseaiciaináit chlóirísulfóinile – {{chem2|ClSO2NCO}} [[Chloryl fluoride]] – Fluairíd chlóirile – {{chem2|ClO2F}} [[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}} [[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}} [[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}} [[Cisplatin]] – Ciosplatann – {{chem2|[PtCl2(NH3)2]}} [[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chobailt(II) – {{chem2|CoCl2}} [[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl [[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}} [[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}} [[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chianaigine – ClCN [[Dichlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O2}} [[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}} [[Dichlorine hexoxide]] – Heicsea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O6}} [[Dichlorine monoxide]] – Aonocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}} [[Dichlorine tetroxide]] – Teatrocsaíd déchlóirín – {{chem2|ClOClO3}} [[Dichlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O3}} [[Dichlorosilane]] – Déchlóraisiolán – {{chem2|SiH2Cl2}} [[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}} [[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}} [[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}} [[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}} [[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}} [[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}} [[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd ghailliam – {{chem2|GaCl3}} [[Germanium dichloride]] – Déchlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl2}} [[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl4}} [[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl [[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|AuCl3}} [[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}} [[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}} [[Hydrochloric acid]] – Aigéad hidreaclórach – HCl(aq) [[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl [[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórúil – HOCl [[Indium(I) chloride]] – Clóiríd indiam(I) – InCl [[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}} [[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl [[Iridium(III) chloride]] – Clóiríd iridiam(III) – {{chem2|IrCl3}} [[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}} [[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}} [[Lanthanum chloride]] – Clóiríd lantainim – {{chem2|LaCl3}} [[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}} [[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl [[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}} [[Lutetium chloride]] – Clóiríd lúitéitiam – {{chem2|LuCl3}} [[Magnesium chloride]] – Clóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgCl2}} [[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}} [[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mhangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}} [[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mhearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}} [[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mhearcair(II) – {{chem2|HgCl2}} [[Mercury(II) perchlorate]] – Sárchlóráit mhearcair(II) – {{chem2|Hg(ClO4)2}} [[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoCl3}} [[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(V) – {{chem2|MoCl5}} [[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}} [[Neptunium(IV) chloride]] – Clóiríd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpCl4}} [[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicile(II) – {{chem2|NiCl2}} [[Niobium oxide trichloride]] – Trí-chlóiríd ocsaíde niaibiam – {{chem2|NbOCl3}} [[Niobium(IV) chloride]] – Clóiríd niaibiam(IV) – {{chem2|NbCl4}} [[Niobium(V) chloride]] – Clóiríd niaibiam(V) – {{chem2|NbCl5}} [[Nitrogen trichloride]] – Trí-chlóiríd nítrigine – {{chem2|NCl3}} [[Nitrosyl chloride]] – Clóiríd níotróisil – NOCl [[Nitryl chloride]] – Clóiríd nítrile – {{chem2|NO2Cl}} [[Osmium(III) chloride]] – Clóiríd oismiam(III) – {{chem2|OsCl3}} [[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd phallaidiam(II) – {{chem2|PdCl2}} [[Perchloric acid]] – Aigéad sárchlórach – {{chem2|HClO4}} [[Perchloryl fluoride]] – Fluairíd sárchlóirile – {{chem2|ClO3F}} [[Phosgene]] – Foisgéin – {{chem2|COCl2}} [[Phosphonitrilic chloride trimer]] – Trímhéir chlóiríd fhosfainítríle – {{chem2|(PNCl)3}} [[Phosphorus oxychloride]] – Ocsaiclóiríd fhosfair – {{chem2|POCl3}} [[Phosphorus pentachloride]] – Peinteaclóiríd fhosfair – {{chem2|PCl5}} [[Phosphorus trichloride]] – Trí-chlóiríd fhosfair – {{chem2|PCl3}} [[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(II) – {{chem2|PtCl2}} [[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}} [[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}} [[Potassium chlorate]] – Clóráit photaisiam – {{chem2|KClO3}} [[Potassium chloride]] – Clóiríd photaisiam – KCl [[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit photaisiam – {{chem2|KClO4}} [[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}} [[Protactinium(V) chloride]] – Clóiríd phrótachtainiam(V) – {{chem2|PaCl5}} [[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}} [[Rhenium(III) chloride]] – Clóiríd réiniam(III) – {{chem2|ReCl3}} [[Rhenium(V) chloride]] – Clóiríd réiniam(V) – {{chem2|ReCl5}} [[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}} [[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl [[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}} [[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}} [[Scandium chloride]] – Clóiríd scaindiam – {{chem2|ScCl3}} [[Selenium dichloride]] – Déchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl2}} [[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}} [[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}} [[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl [[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}} [[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – {{chem2|NaClO3}} [[Sodium chloride]] (table salt, rock salt) – Clóiríd sóidiam (salainn bhoird, salainn charraige) – NaCl [[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}} [[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl [[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}} [[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}} [[Sulfur dichloride]] – Déchlóiríd sulfair – {{chem2|SCl2}} [[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd sulfairile – {{chem2|SO2Cl2}} [[Tantalum(III) chloride]] – Clóiríd tantalaim (III) – {{chem2|TaCl3}} [[Tantalum(IV) chloride]] – Clóiríd tantalaim(IV) – {{chem2|TaCl4}} [[Tantalum(V) chloride]] – Clóiríd tantalaim(V) – {{chem2|TaCl5}} [[Tellurium tetrachloride]] – Teitreaclóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}} [[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}} [[Tetrachloroauric acid]] – Aigéad teitreaclóraorach – {{chem2|H[AuCl4]}} [[Thallium(I) chloride]] – Clóiríd tailliam(I) – TlCl [[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}} [[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}} [[Thiophosgene]] – Tiafoisgéin – {{chem2|CSCl2}} [[Thorium(IV) chloride]] – Clóiríd tóiriam(IV) – {{chem2|ThCl4}} [[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}} [[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}} [[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}} [[Titanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiCl4}} [[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}} [[Trichlorosilane]] – Tríchlóraisiolán – {{chem2|HSiCl3}} [[Tungsten(IV) chloride]] – Clóiríd tungstain(IV) – {{chem2|WCl4}} [[Tungsten(V) chloride]] – Clóiríd tungstain(V) – {{chem2|WCl5}} [[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}} [[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}} [[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}} [[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}} [[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}} [[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}} [[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}} [[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}} [[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}} [[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}} [[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd itéirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}} [[Yttrium chloride]] – Clóiríd itriam – {{chem2|YCl3}} [[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}} [[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}} === [[Chromium|Cr]] (Cróimiam) === [[Chromic acid]] – Aigéad crómach – {{chem2|H2CrO4}} [[Chromium trioxide]] ([[Chromic acid]]) – Trí-ocsaíd chróimiam (Aigéad crómach) – {{chem2|CrO3}} [[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}} [[Chromium(II) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(II) – {{chem2|CrSO4}} [[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}} [[Chromium(III) nitrate]] – Níotráit chróimiam(III) – {{chem2|Cr(NO3)3}} [[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}} [[Chromium(III) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(III) – {{chem2|Cr2(SO4)3}} [[Chromium(III) telluride]] – Teallúiríd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2Te3}} [[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}} [[Chromium pentafluoride]] – Peinteafluairíd chróimiam – {{chem2|CrF5}} Chromium sulfide bromide – Bróimíd suilfíde chróimiam – CrSBr [[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}} [[Chromyl fluoride]] – Fluairíd chróimile – {{chem2|CrO2F2}} === [[Cobalt|Co]] (Cobailt) === [[Cobalt(II) acetate]] – Aicéatáit chobailt(II) – Co(CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub>)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) bromide]] – Bróimíd chobailt(II) – {{chem2|CoBr2}} [[Cobalt(II) carbonate]] – Carbónáit chobailt(II) – {{chem2|CoCO3}} [[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chobailt(II) – {{chem2|CoCl2}} [[Cobalt(II) fluoride]] – Fluairíd chobailt(II) – CoF<sub>2</sub> [[Cobalt(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chobailt(II) – Co(OH)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) iodide]] – Iaidíd chobailt(II) – CoI<sub>2</sub> [[Cobalt(II) nitrate]] – Níotráit chobailt(II) – {{chem2|Co(NO3)2}} [[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd chobailt(II) – CoO [[Cobalt(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chobailt(II) – Co(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) phosphate]] – Fosfáit chobailt(II) – Co<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) sulfate]] – Suilfáit chobailt(II) – {{chem2|CoSO4}} [[Cobalt(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chobailt(II) – Co(SCN)<sub>2</sub> [[Cobalt(II,III) oxide]] – Ocsaíd chobailt(II,III) – Co<sub>3</sub>O<sub>4</sub> [[Cobalt(III) chloride]] – Clóiríd chobailt(III) – CoCl<sub>3</sub> [[Cobalt(III) fluoride]] – Fluairíd chobailt(III) – {{chem2|CoF3}} [[Cobalt(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chobailt(III) – Co(OH)<sub>3</sub> [[Cobalt(III) nitrate]] – Níotráit chobailt(III) – Co(NO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Cobalt(III) oxide]] – Ocsaíd chobailt(III) – Co<sub>2</sub>O<sub>3</sub> === [[Copper|Cu]] (Copar) === [[Copper(I) acetylide]] – Aicéitilíd chopair(I) – {{chem2|Cu2C2}} [[Copper(I) azide]] – Aisíd chopair(I) – CuN<sub>3</sub> [[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr [[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl [[Copper(I) fluoride]] – Fluairíd chopair(I) – CuF [[Copper(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(I) – CuOH [[Copper(I) iodide]] – Iaidíd chopair(I) – CuI [[Copper(I) nitrate]] – Níotráit chopair(I) – CuNO<sub>3</sub> [[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd chopair(I) – {{chem2|Cu2O}} [[Copper(I) phosphide]] – Fosfíd chopair(I) – Cu<sub>3</sub>P [[Copper(I) selenide]] – Seiléiníd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Se [[Copper(I) sulfate]] – Suilfáit chopair(I) – {{chem2|CuSO4}} [[Copper(I) sulfide]] – Suilfíd chopair(I) – {{chem2|Cu2S}} [[Copper(I) telluride]] – Teallúiríd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Te [[Copper(I) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(I) – CuSCN [[Chevreul's salt|Copper(I,II) sulfite]] – Suilfít chopair(I,II) – Cu<sub>3</sub>(SO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) arsenate]] – Arsanaít chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(AsO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) azide]] – Aisíd chopair(II) – {{chem2|Cu(N3)2}} [[Copper(II) borate]] – Bóráit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – CuBr<sub>2</sub> [[Copper(II) carbonate]] – Carbónáit chopair(II) – {{chem2|CuCO3}} [[Basic copper carbonate|Copper(II) carbonate hydroxide]] – Hiodrocsaíd charbónáit copair(II) – Cu<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>2</sub> [[Copper(II) chlorate]] – Clóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}} [[Copper(II) fluoride]] – Fluairíd chopair(II) – CuF<sub>2</sub> [[Copper(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(II) – {{chem2|Cu(OH)2}} [[Copper(II) nitrate]] – Níotráit chopair(II) – {{chem2|Cu(NO3)2}} [[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO [[Copper(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) phosphate]] – Fosfáit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) selenide]] – Seiléiníd chopair(II) – CuSe [[Copper(II) selenite]] – Seiléinít chopair(II) – CuSeO<sub>3</sub> [[Copper(II) sulfate]] – Suilfáit chopair(II) – {{chem2|CuSO4}} [[Copper(II) sulfide]] – Suilfíd chopair(II) – CuS [[Copper(II) telluride]] – Teallúiríd chopair(II) – CuTe [[Copper(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(II) – Cu(SCN)<sub>2</sub> [[Copper oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chopair – {{chem2|H3ClCu2O3}} [[Tetramminecopper(II) sulfate]] – Suilfáit teitreamínhcopair(II) – {{chem2|[Cu(NH3)4]SO4}} === [[Curium|Cm]] (Ciúiriam) === [[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}} [[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}} [[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}} [[Curium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chiúiriam – {{chem2|Cm(OH)3}} === CN (Ciainigine) === [[Cyanogen bromide]] – Bróimíd chiainigine – BrCN [[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chiainigine – ClCN [[Cyanogen iodide]] – Iaidíd chiainigine – ICN [[Cyanogen]] – Ciainigine – {{chem2|(CN)2}} [[Cyanuric chloride]] – Clóiríd chiainúrach – {{chem2|C3Cl3N3}} [[Cyanogen thiocyanate]] – Tiicianáit chiainigine – {{chem2|CNSCN}} [[Cyanogen selenocyanate]] – Seiléiniicianáit chiainigine – {{chem2|CNSeCN}} [[Cyanogen azide]] – Aisíd chiainigine – {{chem2|N3CN}} == D == === [[Dysprosium|Dy]] (Diospróisiam) === [[Dysprosium(II) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(II) – {{chem2|DyCl2}} [[Dysprosium(II) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(II) – {{chem2|DyI2}} [[Dysprosium(III) acetate]] – Aicéatáit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(CH3COO)3}} [[Dysprosium(III) bromide]] – Bróimíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyBr3}} [[Dysprosium(III) carbonate]] – Carbónáit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}} [[Dysprosium(III) fluoride]] – Fluairíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyF3}} [[Dysprosium(III) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyI3}} [[Dysprosium(III) nitrate]] – Níotráit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(NO3)3}} [[Dysprosium(III) oxalate]] – Ocsaláit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub> [[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}} [[Dysprosium(III) phosphate]] – Fosfáit diospróisiam(III) – {{chem2|DyPO4}} [[Dysprosium(III) selenide]] – Seiléiníd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Se3}} [[Dysprosium(III) sulfide]] – Suilfíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2S3}} [[Dysprosium(III) sulfate]] – Suilfáit diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2(SO4)3}} [[Dysprosium(III) telluride]] – Teallúiríd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Te3}} [[Dysprosium arsenide]] – Arsainíd diospróisiam – {{Chem2|DyAs}} [[Dysprosium bismuthide]] – Biosmaitíd diospróisiam – {{Chem2|DyBi}} [[Dysprosium iodate]] – Iaidáit diospróisiam – {{Chem2|Dy(IO3)3}} [[Dysprosium monosulfide]] – Mónaisuilfíd diospróisiam – {{Chem2|DyS}} [[Dysprosium nitride]] – Nítríd diospróisiam – {{Chem2|DyN}} [[Dysprosium phosphide]] – Fosfíd diospróisiam – {{Chem2|DyP}} [[Dysprosium stannate]] – Stannáit diospróisiam – {{Chem2|Dy2Sn2O7}} [[Dysprosium titanate]] – Tiotanáit diospróisiam – {{chem2|Dy2Ti2O7}} == E == === [[Einsteinium|Es]] (Einstéiniam) === [[Einsteinium(III) bromide]] – Bróimíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsBr3}} [[Einsteinium(III) carbonate]] – Carbónáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(CO3)3}} [[Einsteinium(III) chloride]] – Clóiríd einstéiniam(III) – {{chem2|EsCl3}} [[Einsteinium(III) fluoride]] – Fluairíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsF3}} [[Einsteinium(III) iodide]] – Iaidíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsI3}} [[Einsteinium(III) nitrate]] – Níotráit einstéiniam(III) – {{chem2|Es(NO3)3}} [[Einsteinium(III) oxide]] – Ocsaíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2O3}} [[Einsteinium(III) phosphate]] – Fosfáit einstéiniam(III) – {{chem2|EsPO4}} [[Einsteinium(III) sulfate]] – Suilfáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(SO4)3}} [[Einsteinium(III) sulfide]] – Suilfíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2S3}} === [[Erbium|Er]] (Eirbiam) === [[Erbium-copper]] – Eirbiam-copar – ErCu [[Erbium-gold]] – Eirbiam-ór – ErAu [[Erbium-iridium]] – Eirbiam-iridiam – ErIr [[Erbium-silver]] – Eirbiam-airgead – ErAg [[Erbium hexaboride]] – Heicseabhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB6}} [[Erbium iodate]] – Iaidáit eirbiam – {{chem2|Er(IO3)3}} [[Erbium nitride]] – Nítríd eirbiam – {{chem2|ErN}} [[Erbium oxybromide]] – Ocsaibróimíd eirbiam – {{chem2|ErOBr}} [[Erbium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd eirbiam – {{chem2|ErOCl}} [[Erbium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd eirbiam – {{chem2|ErOF}} [[Erbium phosphide]] – Fosfíd eirbiam – {{chem2|ErP}} [[Erbium silicide]] – Silícíd eirbiam – {{chem2|ErSi2}} [[Erbium tetraboride]] – Teitreibhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB4}} [[Erbium(III) bromide]] – Bróimíd eirbiam(III) – {{chem2|ErBr3}} [[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}} [[Erbium(III) fluoride]] – Fluairíd eirbiam(III) – {{chem2|ErF3}} [[Erbium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er(OH)3}} [[Erbium(III) iodide]] – Iaidíd eirbiam(III) – {{chem2|ErI3}} [[Erbium(III) nitrate]] – Níotráit eirbiam(III) – {{chem2|Er(NO3)3}} [[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}} [[Erbium(III) selenate]] – Seiléanáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SeO4)3}} [[Erbium(III) selenide]] – Seiléiníd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Se3}} [[Erbium(III) sulfate]] – Suilfáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SO4)3}} [[Erbium(III) telluride]] – Teallúiríd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Te3}} === [[Europium|Eu]] (Eoraipiam) === [[Europium(II) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuBr2}} [[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}} [[Europium(II) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuF2}} [[Europium(II) hydride]] – Hiodríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuH2}} [[Europium(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|Eu(OH)2}} [[Europium(II) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuO}} [[Europium(II) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuI2}} [[Europium(II) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSe}} [[Europium(II) silicide]] – Silícíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSi2}} [[Europium(II) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuSO4}} [[Europium(II) sulfide]] – Suilfíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuS2}} [[Europium(II) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuTe}} [[Europium(II) titanate]] – Tiotanáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuTiO3}} [[Europium(III) acetate]] – Aicéatáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CH3COO)3}} [[Europium(III) arsenate]] – Arsanaít eoraipiam(III) – {{chem2|EuAsO4}} [[Europium(III) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuBr3}} [[Europium(III) carbonate]] – Carbónáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CO3)3}} [[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}} [[Europium(III) chromate]] – Crómáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuCrO4}} [[Europium(III) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuF3}} [[Europium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(OH)3}} [[Europium(III) iodate]] – Iaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(IO3)3}} [[Europium(III) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuI3}} [[Europium(III) nitrate]] – Níotráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(NO3)3}} [[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}} [[Europium(III) perchlorate]] – Sárchlóráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(ClO4)3}} [[Europium(III) phosphate]] – Fosfáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuPO4}} [[Europium(III) phosphide]] – Fosfíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuP}} [[Europium(III) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Se3}} [[Europium(III) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2(SO4)3}} [[Europium(III) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Te3}} [[Europium(III) vanadate]] – Vanaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuVO4}} [[Europium barium titanate]] – Tiotanáit eoraipiam bairiam – {{chem2|BaEuTiO4}} == F == === [[Fluorine|F]] (Fluairín) === [[Fluoroantimonic acid]] – Aigéad fluarantamónach – {{chem2|H2FSbF6}} [[Tetrafluorohydrazine]] – Teitreafluaraihiodraisín – {{chem2|N2F4}} [[Trifluoromethylisocyanide]] – Trífhluairímeitiliseaiciainíd – {{chem2|C2NF3}} [[Trifluoromethanesulfonic acid]] – Aigéad trífhluarameatánesulfónach – {{chem2|CF3SO3H}} Other fluorides – Fluairídí eile: [[Aluminium fluoride|AlF<sub>3</sub>]] (Fluairíd alúmanaim), [[Americium(III) fluoride|AmF<sub>3</sub>]] (Fluairíd aimeiriciam(III)), [[Ammonium fluoride|NH<sub>4</sub>F]] (Fluairíd amóiniam), [[Ammonium hydrogen fluoride|NH<sub>4</sub>HF<sub>2</sub>]] (Fluairíd hidrigine amóiniam), [[Ammonium tetrafluoroborate|NH<sub>4</sub>BF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit amóiniam), [[Antimony pentafluoride|SbF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd antamóin), [[Antimony trifluoride|SbF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd antamóin), [[Arsenic pentafluoride|AsF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd arsaenach), [[Arsenic trifluoride|AsF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd arsaenach), [[Barium fluoride|BaF<sub>2</sub>]] (Fluairíd bairiam), [[Beryllium fluoride|BeF<sub>2</sub>]] (Fluairíd beirilliam), [[Bismuth(III) fluoride|BiF<sub>3</sub>]] (Fluairíd biosmait(III)), [[Bis(pentafluorosulfanyl) peroxide|F<sub>5</sub>SOOSF<sub>5</sub>]] (Sárocsaíd pheinteafluairísulfanaile), [[Boron trifluoride|BF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd bóróin), [[Bromine pentafluoride|BrF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd bróimín), [[Bromine trifluoride|BrF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd bróimín), [[Bromine monofluoride|BrF]] (Mónafluairíd bróimín), [[Cadmium fluoride|CdF<sub>2</sub>]] (Fluairíd caidmiam), [[Caesium fluoride|CsF]] (Fluairíd caesiam), [[Calcium fluoride|CaF<sub>2</sub>]] (Fluairíd cailciam), [[Carbon tetrafluoride|CF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd charbóin), [[Carbonyl fluoride|COF<sub>2</sub>]] (Fluairíd carbóinile), [[Cerium(III) fluoride|CeF<sub>3</sub>]] (Fluairíd ceiriam(III)), [[Cerium(IV) fluoride|CeF<sub>4</sub>]] (Fluairíd ceiriam(IV)), [[Chlorine pentafluoride|ClF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd clóirín), [[Chlorine trifluoride|ClF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd clóirín), [[Chlorine monofluoride|ClF]] (Mónafluairíd clóirín), [[Chromium(III) fluoride|CrF<sub>3</sub>]] (Fluairíd cróimiam(III)), [[Chromium(V) fluoride|CrF<sub>5</sub>]] (Fluairíd cróimiam(V)), [[Chromyl fluoride|CrO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Fluairíd cróimile), [[Cobalt(II) fluoride|CoF<sub>2</sub>]] (Fluairíd cobailt(II)), [[Cobalt(III) fluoride|CoF<sub>3</sub>]] (Fluairíd cobailt(III)), [[Copper(I) fluoride|CuF]] (Fluairíd copair(I)), [[Copper(II) fluoride|CuF<sub>2</sub>]] (Fluairíd copair(II)), [[Curium(III) fluoride|CmF<sub>3</sub>]] (Fluairíd ciúiriam(III)), [[Dinitrogen difluoride|N<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd dénítrigine), [[Dinitrogen tetrafluoride|N<sub>2</sub>F<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd dénítrigine), [[Dioxygen difluoride|O<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd dé-ocsaigine), [[Diphosphorus tetrafluoride|P<sub>2</sub>F<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd défosfair), [[Disulfur difluoride|S<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd déshulfair), [[Dysprosium(III) fluoride|DyF<sub>3</sub>]] (Fluairíd diospróisiam(III)), [[Erbium(III) fluoride|ErF<sub>3</sub>]] (Fluairíd eirbiam(III)), [[Europium(III) fluoride|EuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd eoraipiam(III)), [[Fluoroboric acid|HBF<sub>4</sub>]] (Aigéad fluairíbórach), [[Fluorine azide|FN<sub>3</sub>]] (Aisíd fluairín), [[Fluorine fluorosulfate|FOSO<sub>2</sub>F]] (Fluairí fluairísulfáit), [[Fluorine nitrate|FNO<sub>3</sub>]] (Níotráit fluairín), [[Fluorosulfonic acid|FSO<sub>3</sub>H]] (Aigéad fluairísulfónach), [[Gadolinium(III) fluoride|GdF<sub>3</sub>]] (Fluairíd gadailiniam(III)), [[Gallium(III) fluoride|GaF<sub>3</sub>]] (Fluairíd gailliam(III)), [[Germanium tetrafluoride|GeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd gearmáiniam), [[Gold(III) fluoride|AuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd óir(III)), [[Hafnium(IV) fluoride|HfF<sub>4</sub>]] (Fluairíd haifniam(IV)), [[Hexafluoroantimonic acid|H<sub>2</sub>SbF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairíantamónach), [[Hexafluorophosphoric acid|HPF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairífosfarach), [[Hexafluorosilicic acid|H<sub>2</sub>SiF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairísileacach), [[Hexafluorotitanic acid|H<sub>2</sub>TiF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairítiotanach), [[Hydrogen fluoride|HF]] (Fluairíd hidrigine), [[Hydrofluoric acid|HF(aq)]] (Aigéad hiodrafluarach), [[Hypofluorous acid|HFO]] (Aigéad hipeafluarach), [[Indium(III) fluoride|InF<sub>3</sub>]] (Fluairíd indiam(III)), [[Iodine heptafluoride|IF<sub>7</sub>]] (Heipteafluairíd iaidín), [[Iodine monofluoride|IF]] (Mónafluairíd iaidín), [[Iodine pentafluoride|IF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd iaidín), [[Iridium(III) fluoride|IrF<sub>3</sub>]] (Fluairíd iridiam(III)), [[Iridium(VI) fluoride|IrF<sub>6</sub>]] (Fluairíd iridiam(VI)), [[Iron(II) fluoride|FeF<sub>2</sub>]] (Fluairíd iarainn(II)), [[Iron(III) fluoride|FeF<sub>3</sub>]] (Fluairíd iarainn(III)), [[Krypton difluoride|KrF<sub>2</sub>]] (Défluairíd crioptón), [[Lanthanum fluoride|LaF<sub>3</sub>]] (Fluairíd lantainim), [[Lead(II) fluoride|PbF<sub>2</sub>]] (Fluairíd luaidhe(II)), [[Lead(IV) fluoride|PbF<sub>4</sub>]] (Fluairíd luaidhe(IV)), [[Lithium fluoride|LiF]] (Fluairíd litiam), [[Magnesium fluoride|MgF<sub>2</sub>]] (Fluairíd maignéisiam), [[Manganese(II) fluoride|MnF<sub>2</sub>]] (Fluairíd mangainéise(II)), [[Manganese(III) fluoride|MnF<sub>3</sub>]] (Fluairíd mangainéise(III)), [[Manganese(IV) fluoride|MnF<sub>4</sub>]] (Fluairíd mangainéise(IV)), [[Mercury(I) fluoride|Hg<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Fluairíd mearcair(I)), [[Mercury(II) fluoride|HgF<sub>2</sub>]] (Fluairíd mearcair(II)), [[Molybdenum(III) fluoride|MoF<sub>3</sub>]] (Fluairíd molabdaim(III)), [[Molybdenum(V) fluoride|MoF<sub>5</sub>]] (Fluairíd molabdaim(V)), [[Molybdenum(VI) fluoride|MoF<sub>6</sub>]] (Fluairíd molabdaim(VI)), [[Niobium(IV) fluoride|NbF<sub>4</sub>]] (Fluairíd niaibiam(IV)), [[Niobium(V) fluoride|NbF<sub>5</sub>]] (Fluairíd niaibiam(V)), [[Neodymium(III) fluoride|NdF<sub>3</sub>]] (Fluairíd niaidimiam(III)), [[Nickel(II) fluoride|NiF<sub>2</sub>]] (Fluairíd nicil(II)), [[Neptunium(IV) fluoride|NpF<sub>4</sub>]] (Fluairíd neiptiúiniam(IV)), [[Neptunium(V) fluoride|NpF<sub>5</sub>]] (Fluairíd neiptiúiniam(V)), [[Neptunium(VI) fluoride|NpF<sub>6</sub>]] (Fluairíd neiptiúiniam(VI)), [[Nitrogen oxide trifluoride|ONF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd ocsaíde nítrigine), [[Nitrogen trifluoride|NF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd nítrigine), [[Nitronium tetrafluoroborate|NO<sub>2</sub>BF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit níotróiniam), [[Nitrosonium tetrafluoroborate|NOBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit níotróisiam), [[Nitrosyl fluoride|NOF]] (Fluairíd níotraisil), [[Nitryl fluoride|NO<sub>2</sub>F]] (Fluairíd nítrile), [[Osmium(IV) fluoride|OsF<sub>4</sub>]] (Fluairíd oismiam(IV)), [[Osmium(VI) fluoride|OsF<sub>6</sub>]] (Fluairíd oismiam(VI)), [[Osmium(VII) fluoride|OsF<sub>7</sub>]] (Fluairíd oismiam(VII)), [[Oxygen difluoride|OF<sub>2</sub>]] (Défluairíd ocsaigine), [[Palladium(II) fluoride|PdF<sub>2</sub>]] (Fluairíd pailéidiam(II)), [[Palladium(IV) fluoride|PdF<sub>4</sub>]] (Fluairíd pailéidiam(IV)), [[Peroxydisulfuryl difluoride|FSO<sub>2</sub>OOSO<sub>2</sub>F]] (Défluairíd sárocsaídéshulfairile), [[Phosphenothious fluoride|FPS]] (Fluairíd fosfainitiam), [[Phosphorus oxyfluoride|POF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd ocsaíde fosfair), [[Phosphorus pentafluoride|PF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd fosfair), [[Phosphorus trifluoride|PF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd fosfair), [[Platinum(II) fluoride|PtF<sub>2</sub>]] (Fluairíd platanaim(II)), [[Platinum(IV) fluoride|PtF<sub>4</sub>]] (Fluairíd platanaim(IV)), [[Platinum(VI) fluoride|PtF<sub>6</sub>]] (Fluairíd platanaim(VI)), [[Plutonium(III) fluoride|PuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd plútóiniam(III)), [[Plutonium(IV) fluoride|PuF<sub>4</sub>]] (Fluairíd plútóiniam(IV)), [[Plutonium(VI) fluoride|PuF<sub>6</sub>]] (Fluairíd plútóiniam(VI)), [[Potassium fluoride|KF]] (Fluairíd potaisiam), [[Potassium hexafluorophosphate|KPF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairífosfáit potaisiam), [[Potassium tetrafluoroborate|KBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit potaisiam), [[Praseodymium(III) fluoride|PrF<sub>3</sub>]] (Fluairíd praiséidimiam(III)), [[Protactinium(V) fluoride|PaF<sub>5</sub>]] (Fluairíd prótachtiniam(V)), [[Radium fluoride|RaF<sub>2</sub>]] (Fluairíd raidiam), [[Radon difluoride|RnF<sub>2</sub>]] (Défluairíd radóin), [[Rhenium(IV) fluoride|ReF<sub>4</sub>]] (Fluairíd réiniam(IV)), [[Rhenium(VI) fluoride|ReF<sub>6</sub>]] (Fluairíd réiniam(VI)), [[Rhenium(VII) fluoride|ReF<sub>7</sub>]] (Fluairíd réiniam(VII)), [[Rhodium(III) fluoride|RhF<sub>3</sub>]] (Fluairíd róidiam(III)), [[Rubidium fluoride|RbF]] (Fluairíd rubaidiam), [[Ruthenium(III) fluoride|RuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd ruitéiniam(III)), [[Ruthenium(IV) fluoride|RuF<sub>4</sub>]] (Fluairíd ruitéiniam(IV)), [[Ruthenium(VI) fluoride|RuF<sub>6</sub>]] (Fluairíd ruitéiniam(VI)), [[Samarium(III) fluoride|SmF<sub>3</sub>]] (Fluairíd samairiam(III)), [[Scandium fluoride|ScF<sub>3</sub>]] (Fluairíd scaindiam), [[Selenium hexafluoride|SeF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd seiléiniam), [[Selenium tetrafluoride|SeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd seiléiniam), [[Silicon tetrafluoride|SiF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd sileacain), [[Silver(I) fluoride|AgF]] (Fluairíd airgid(I)), [[Silver(II) fluoride|AgF<sub>2</sub>]] (Fluairíd airgid(II)), [[Silver(I) tetrafluoroborate|AgBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit airgid(I)), [[Sodium fluoride|NaF]] (Fluairíd sóidiam), [[Sodium fluorosulfate|NaFSO<sub>3</sub>]] (Fluairísulfáit sóidiam), [[Sodium hexafluoroaluminate|Na<sub>3</sub>AlF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíalúmanaít sóidiam), [[Sodium hexafluoroantimonate|NaSbF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíantamónáit sóidiam), [[Sodium hexafluorophosphate|NaPF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairífosfáit sóidiam), [[Sodium hexafluorosilicate|Na<sub>2</sub>SiF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairísileacáit sóidiam), [[Sodium hexafluorotitanate|Na<sub>2</sub>TiF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairítiotanáit sóidiam), [[Sodium tetrafluoroborate|NaBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit sóidiam), [[Strontium fluoride|SrF<sub>2</sub>]] (Fluairíd strointiam), [[Sulfur difluoride|SF<sub>2</sub>]] (Défluairíd sulfair), [[Sulfur hexafluoride|SF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd sulfair), [[Sulfur tetrafluoride|SF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd sulfair), [[Sulfuryl fluoride|SO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd suilfirile), [[Tantalum(V) fluoride|TaF<sub>5</sub>]] (Fluairíd tantalam(V)), [[Technetium hexafluoride|TcF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd teicnéitiam), [[Tellurium hexafluoride|TeF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd teallúiriam), [[Tellurium tetrafluoride|TeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd teallúiriam), [[Thallium(I) fluoride|TlF]] (Fluairíd tailliam(I)), [[Thallium(III) fluoride|TlF<sub>3</sub>]] (Fluairíd tailliam(III)), [[Thionyl fluoride|SOF<sub>2</sub>]] (Défluairíd tiainile), [[Thorium(IV) fluoride|ThF<sub>4</sub>]] (Fluairíd tóiriam(IV)), [[Tin(II) fluoride|SnF<sub>2</sub>]] (Fluairíd stáin(II)), [[Tin(IV) fluoride|SnF<sub>4</sub>]] (Fluairíd stáin(IV)), [[Titanium(III) fluoride|TiF<sub>3</sub>]] (Fluairíd tiotáiniam(III)), [[Titanium tetrafluoride|TiF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd tiotáiniam), [[Trifluorosilane|HSiF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairísileán), [[Tungsten hexafluoride|WF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd tungstain), [[Uranium(IV) fluoride|UF<sub>4</sub>]] (Fluairíd úráiniam(IV)), [[Uranium(V) fluoride|UF<sub>5</sub>]] (Fluairíd úráiniam(V)), [[Uranium(VI) fluoride|UF<sub>6</sub>]] (Fluairíd úráiniam(VI)), [[Uranyl fluoride|UO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Fluairíd úrainile), [[Vanadium(III) fluoride|VF<sub>3</sub>]] (Fluairíd vanaidiam(III)), [[Vanadium(IV) fluoride|VF<sub>4</sub>]] (Fluairíd vanaidiam(IV)), [[Vanadium(V) fluoride|VF<sub>5</sub>]] (Fluairíd vanaidiam(V)), [[Xenon difluoride|XeF<sub>2</sub>]] (Défluairíd xeanóin), [[Xenon dioxide difluoride|XeO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd dé-ocsaíde xeanóin), [[Xenon hexafluoride|XeF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd xeanóin), [[Xenon hexafluoroplatinate|XePtF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíplatanáit xeanóin), [[Xenon tetrafluoride|XeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd xeanóin), [[Ytterbium(III) fluoride|YbF<sub>3</sub>]] (Fluairíd iaitirbiam(III)), [[Yttrium fluoride|YF<sub>3</sub>]] (Fluairíd itriam), [[Zinc fluoride|ZnF<sub>2</sub>]] (Fluairíd since), [[Zirconium(IV) fluoride|ZrF<sub>4</sub>]] (Fluairíd siarcóiniam(IV)) === [[Francium|Fr]] (Frainciam) === [[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}} [[Francium chloride]] – Clóiríd frainciam – FrCl [[Francium bromide]] – Bróimíd frainciam – FrBr [[Francium iodide]] – Iaidíd frainciam – FrI [[Francium carbonate]] – Carbónáit frainciam – {{chem2|Fr2CO3}} [[Francium hydroxide]] – Hiodrocsaíd frainciam – FrOH [[Francium sulfate]] – Suilfáit frainciam – {{chem2|Fr2SO4}} == G == === [[Gadolinium|Gd]] (Gadailiniam) === [[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd gadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}} [[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}} [[Gadolinium(III) carbonate]] – Carbónáit gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(CO3)3}} [[Gadolinium(III) fluoride]] – Fluairíd gadailiniam(III) – {{chem2|GdF3}} [[Gadolinium gallium garnet]] – Garnae gadailiniam gailliam – {{chem2|Gd3Ga5O12}} [[Gadolinium(III) nitrate]] – Níotráit gadailiniam(III) – {{chem2|Gd(NO3)3}} [[Gadolinium(III) phosphate]] – Fosfáit gadailiniam(III) – {{chem2|GdPO4}} [[Gadolinium(III) sulfate]] – Suilfáit gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(SO4)3}} === [[Gallium|Ga]] (Gailliam) === [[Gallium antimonide]] – Antamóníd gailliam – GaSb [[Gallium arsenide]] – Arsainíd gailliam – GaAs [[Gallium(III) fluoride]] – Fluairíd gailliam(III) – {{chem2|GaF3}} [[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd gailliam – {{chem2|GaCl3}} [[Gallium nitride]] – Nítríd gailliam – GaN [[Gallium phosphide]] – Fosfíd gailliam – GaP [[Gallium(II) sulfide]] – Suilfíd gailliam(II) – GaS [[Gallium(III) sulfide]] – Suilfíd gailliam(III) – {{chem2|Ga2S3}} === [[Germanium|Ge]] (Gearmáiniam) === [[Digermane]] – Déghearmán – {{chem2|Ge2H6}} [[Germane]] – Gearmán – {{chem2|GeH4}} [[Germanium(II) bromide]] – Bróimíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeBr2}} [[Germanium(II) chloride]] – Clóiríd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeCl2}} [[Germanium(II) fluoride]] – Fluairíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeF2}} [[Germanium(II) iodide]] – Iaidíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeI2}} [[Germanium(II) oxide]] – Ocsaíd gearmáiniam(II) – GeO [[Germanium(II) selenide]] – Seiléiníd gearmáiniam(II) – GeSe [[Germanium(II) sulfide]] – Suilfíd gearmáiniam(II) – GeS [[Germanium(IV) bromide]] – Bróimíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeBr4}} [[Germanium(IV) chloride]] – Clóiríd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeCl4}} [[Germanium(IV) fluoride]] – Fluairíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeF4}} [[Germanium(IV) iodide]] – Iaidíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeI4}} [[Germanium(IV) nitride]] – Nítríd gearmáiniam(IV) – {{chem2|Ge3N4}} [[Germanium(IV) oxide]] – Ocsaíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeO2}} [[Germanium(IV) selenide]] – Seiléiníd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeSe2}} [[Germanium(IV) sulfide]] – Suilfíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeS2}} [[Germanium difluoride]] – Défluairíd gearmáiniam – {{chem2|GeF2}} [[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd gearmáiniam – {{chem2|GeO2}} [[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gearmáiniam – {{chem2|GeCl4}} [[Germanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd gearmáiniam – {{chem2|GeF4}} [[Germanium telluride]] – Teallúiríd gearmáiniam – GeTe === [[Gold|Au]] (Ór) === [[Gold(I) bromide]] – Bróimíd óir(I) – AuBr [[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl [[Gold(I) cyanide]] – Ciainíd óir(I) – AuCN [[Gold(I) hydride]] – Hiodríd óir(I) – AuH [[Gold(I) iodide]] – Iaidíd óir(I) – AuI [[Gold(I) selenide]] – Seiléiníd óir(I) – {{chem2|Au2Se}} [[Gold(I) sulfide]] – Suilfíd óir(I) – {{chem2|Au2S}} [[Gold(III) bromide]] – Bróimíd óir(III) – {{chem2|(AuBr3)2}} [[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|(AuCl3)2}} [[Gold(III) fluoride]] – Fluairíd óir(III) – {{chem2|AuF3}} [[Gold(III) iodide]] – Iaidíd óir(III) – {{chem2|AuI3}} [[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}} [[Gold(III) selenide]] – Seiléiníd óir(III) – {{chem2|Au2Se3}} [[Gold(III) sulfide]] – Suilfíd óir(III) – {{chem2|Au2S3}} [[Gold(III) nitrate]] – Níotráit óir(III) – {{chem2|Au(NO3)3}} [[Gold(V) fluoride]] – Fluairíd óir(V) – {{chem2|AuF5}} [[Gold(I,III) chloride]] – Clóiríd óir(I,III) – {{chem2|Au4Cl8}} [[Gold ditelluride]] – Détheallúiríd óir – {{chem2|AuTe2}} [[Gold heptafluoride]] – Heipteafluairíd óir – {{chem2|AuF5*F2}} ({{chem2|AuF7}}) == H == === [[Hafnium|Hf]] (Haifniam) === [[Hafnium(IV) bromide]] – Bróimíd haifniam(IV) – {{chem2|HfBr4}} [[Hafnium(IV) carbide]] – Cairbíd haifniam(IV) – HfC [[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}} [[Hafnium(IV) fluoride]] – Fluairíd haifniam(IV) – {{chem2|HfF4}} [[Hafnium(IV) iodide]] – Iaidíd haifniam(IV) – {{chem2|HfI4}} [[Hafnium(IV) oxide]] – Ocsaíd haifniam(IV) – {{chem2|HfO2}} [[Hafnium(IV) silicate]] – Sileacáit haifniam(IV) – {{chem2|HfSiO4}} [[Hafnium(IV) sulfide]] – Suilfíd haifniam(IV) – {{chem2|HfS2}} [[Hexadecacarbonylhexarhodium]] – Heicseadeicicarbóinilheicsearóidiam – {{chem2|Rh6(CO)16}} === [[Hassium|Hs]] (Haisiam) === [[Hassium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd haisiam – {{chem2|HsO4}} === [[Holmium|Ho]] (Hoilmiam) === [[Holmium antimonide]] – Antamóníd hoilmiam – HoSb [[Holmium arsenide]] – Arsainíd hoilmiam – HoAs [[Holmium bismuthide]] – Biosmaitíd hoilmiam – HoBi [[Holmium diantimonide]] – Déantamóníd hoilmiam – HoSb<sub>2</sub> [[Holmium disilicide]] – Déisilícíd hoilmiam – {{chem2|HoSi2}} [[Holmium iodate]] – Iaidáit hoilmiam – Ho(IO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Holmium monosulfide]] – Mónaisuilfíd hoilmiam – HoS [[Holmium nitride]] – Nítríd hoilmiam – HoN [[Holmium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd hoilmiam – HoOCl [[Holmium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd hoilmiam – HoOF [[Holmium phosphide]] – Fosfíd hoilmiam – HoP [[Holmium titanate]] – Tiotanáit hoilmiam – Ho<sub>2</sub>Ti<sub>2</sub>O<sub>7</sub> [[Holmium(III) acetate]] – Aicéatáit hoilmiam(III) – Ho(CH<sub>3</sub>COO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Holmium(III) acetylacetonate]] – Aicéitil-aicéatónáit hoilmiam(III) – Ho(acac)<sub>3</sub> [[Holmium(III) bromide]] – Bróimíd hoilmiam(III) – HoBr<sub>3</sub> [[Holmium(III) carbonate]] – Carbónáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(CO3)3}} [[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}} [[Holmium(III) fluoride]] – Fluairíd hoilmiam(III) – {{chem2|HoF3}} [[Holmium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd hoilmiam(III) – Ho(OH)<sub>3</sub> [[Holmium(III) iodide]] – Iaidíd hoilmiam(III) – HoI<sub>3</sub> [[Holmium(III) nitrate]] – Níotráit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho(NO3)3}} [[Holmium(III) oxalate]] – Ocsaláit hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub> [[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}} [[Holmium(III) phosphate]] – Fosfáit hoilmiam(III) – {{chem2|HoPO4}} [[Holmium(III) selenide]] – Seiléiníd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Se<sub>3</sub> [[Holmium(III) sulfate]] – Suilfáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(SO4)3}} [[Holmium(III) sulfide]] – Suilfíd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>S<sub>3</sub> [[Holmium(III) telluride]] – Teallúiríd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Te<sub>3</sub> === [[Hydrogen|H]] (Hidrigin) === [[Hexafluorosilicic acid]] – Aigéad heicseafluairísileacach – {{chem2|H2F6Si}} [[Hydrazine]] – Hiodraisín – {{chem2|N2H4}} [[Hydrazoic acid]] – Aigéad hiodraisóiceach – {{chem2|HN3}} [[Hydroiodic acid]] – Aigéad hiodraiaideach – HI [[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr [[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl [[Hydrogen cyanide]] – Ciainíd hidrigine – HCN [[Hydrogen fluoride]] – Fluairíd hidrigine – HF [[Hydrogen peroxide]] – Sárocsaíd hidrigine – {{chem2|H2O2}} [[Hydrogen selenide]] – Seiléiníd hidrigine – {{chem2|H2Se}} [[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}} [[Hydrogen telluride]] – Teallúiríd hidrigine – {{chem2|H2Te}} [[Hydroxylamine]] – Hiodrocsiolaimín – {{chem2|NH2OH}} [[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómach – HBrO [[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórach – HClO [[Hypophosphorous acid]] – Aigéad hipeafosfarach – {{chem2|H3PO2}} [[Metaphosphoric acid]] – Aigéad meiteafosfarach – {{chem2|HPO3}} [[Protonated molecular hydrogen]] – Prótónaithe móilíneach hidrigine – {{chem2|H3+}} [[Trioxidane]] – Trí-ocsaídáin – {{chem2|H2O3}} [[Water]] – Uisce – H<sub>2</sub>O === [[Helium|He]] (Héiliam) === [[Sodium helide]] – Héilíd sóidiam – {{chem2|Na2He}} == I == === [[Indium|In]] (Indiam) === [[Indium(I) bromide]] – Bróimíd indiam(I) – InBr [[Indium halides#InI|Indium(I) iodide]] – Iaidíd indiam(I) – InI [[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}} [[Indium(III) bromide]] – Bróimíd indiam(III) – {{chem2|InBr3}} [[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}} [[Indium(III) fluoride]] – Fluairíd indiam(III) – {{chem2|InF3}} [[Indium(III) nitrate]] – Níotráit indiam(III) – {{chem2|In(NO3)3}} [[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}} [[Indium(III) selenide]] – Seiléiníd indiam(III) – {{chem2|In2Se3}} [[Indium(III) sulfate]] – Suilfáit indiam(III) – {{chem2|In2(SO4)3}} [[Indium(III) sulfide]] – Suilfíd indiam(III) – {{chem2|In2S3}} [[Indium antimonide]] – Antamóníd indiam – InSb [[Indium arsenide]] – Arsainíd indiam – InAs [[Indium nitride]] – Nítríd indiam – InN [[Indium phosphide]] – Fosfíd indiam – InP [[Trimethylindium]] – Trí-mheitilindiam – {{chem2|In(CH3)3}} === [[Iodine|I]] (Iaidín) === [[Iodic acid]] – Aigéad iaideach – {{chem2|HIO3}} [[Iodine heptafluoride]] – Heipteafluairíd iaidín – {{chem2|IF7}} [[Iodine pentafluoride]] – Peinteafluairíd iaidín – {{chem2|IF5}} [[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl [[Iodine trichloride]] – Trí-chlóiríd iaidín – {{chem2|ICl3}} [[Iodine pentachloride]] – Peinteaclóiríd iaidín – {{chem2|ICl5}} [[Iodine tribromide]] – Trí-bhróimíd iaidín – {{chem2|IBr3}} [[Periodic acid]] – Aigéad sáriaideach – {{chem2|HIO4}} [[Tetrachloroiodic acid]] – Aigéad teitreachlóiriaideach – HICl<sub>4</sub> === [[Iridium|Ir]] (Iridiam) === [[Iridium(IV) chloride]] – Clóiríd iridiam(IV) – {{chem2|IrCl4}} [[Iridium(V) fluoride]] – Fluairíd iridiam(V) – {{chem2|IrF5}} [[Iridium hexafluoride]] – Heicseafluairíd iridiam – {{chem2|IrF6}} [[Iridium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd iridiam – {{chem2|IrF4}} === [[Iron|Fe]] (Iarann) === [[Columbite]] – Coluimít – {{chem2|Fe^{2+}Nb2O6}} [[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}} [[Iron(II) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(II) – {{chem2|FeC2O4}} [[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO [[Iron(II) selenate]] – Seiléanáit iarainn(II) – {{chem2|FeSeO4}} [[Iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) – {{chem2|FeSO4}} [[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}} [[Iron(III) fluoride]] – Fluairíd iarainn(III) – {{chem2|FeF3}} [[Iron(III) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(III) – {{chem2|C6Fe2O12}} [[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}} [[Iron(III) nitrate]] – Níotráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(NO3)3(H2O)9}} [[Iron(III) sulfate]] – Suilfáit iarainn(III) – {{chem2|Fe2(SO4)3}} [[Iron(III) thiocyanate]] – Tiicianáit iarainn(III) – {{chem2|Fe(SCN)3}} [[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}} [[Iron ferrocyanide]] – Fearóiciainíd iarainn – {{chem2|Fe7(CN)18}} [[Prussian blue]] – Gorm Prúiseach (Heicseisianafearráit iarainn(III)) – {{chem2|Fe4[Fe(CN)6]3}} [[Ammonium iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) amóiniam – {{chem2|(NH4)2Fe(SO4)2}} [[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}} [[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}} [[Iron disulfide]] – Déisuilfíd iarainn – {{chem2|FeS2}} [[Iron dodecacarbonyl]] – Dódeicicarbóinil iarainn – {{chem2|Fe3(CO)12}} [[Iron(II) iodide]] – Iaidíd iarainn(II) – {{chem2|FeI2}} [[Iron naphthenate]] – Naftéanáit iarainn – {{chem2|Fe(ONap)3}} [[Iron nonacarbonyl]] – Nónacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe2(CO)9}} [[Iron pentacarbonyl]] – Peinteacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe(CO)5}} [[Iron(III) perchlorate]] – Sárchlóráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(ClO4)3}} [[Iron(III) phosphate]] – Fosfáit iarainn(III) – {{chem2|FePO4}} [[Iron(II) sulfamate]] – Suilfamáit iarainn(II) – {{chem2|(NH2SO3)2Fe}} [[Iron(II) sulfide]] – Suilfíd iarainn(II) – FeS == K == === [[Krypton|Kr]] (Crioptón) === [[Krypton difluoride]] – Défluairíd crioptón – {{chem2|KrF2}} == L == === [[Lanthanum|La]] (Lantainim) === [[Lanthanum aluminium]] – Lantainim alúmanaim – LaAl [[Lanthanum cadmium]] – Lantainim caidmiam – LaCd [[Lanthanum carbonate]] – Carbónáit lantainim – {{chem2|La2(CO3)3}} [[Lanthanum magnesium]] – Lantainim maignéisiam – LaMg [[Lanthanum manganite]] – Mangainít lantainim – {{chem2|LaMnO3}} [[Lanthanum mercury]] – Lantainim mearcair – LaHg [[Lanthanum silver]] – Lantainim airgid – LaAg [[Lanthanum thallium]] – Lantainim tailliam – LaTl [[Lanthanum zinc]] – Lantainim since – LaZn [[Lanthanum boride]] – Bóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}} [[Lanthanum(III) chloride]] – Clóiríd lantainim(III) – {{chem2|LaCl3}} [[Lanthanum trifluoride]] – Trí-fluairíd lantainim – {{chem2|LaF3}} [[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}} [[Lanthanum(III) nitrate]] – Níotráit lantainim(III) – {{chem2|La(NO3)3}} [[Lanthanum(III) phosphate]] – Fosfáit lantainim(III) – {{chem2|LaPO4}} [[Lanthanum(III) sulfate]] – Suilfáit lantainim(III) – {{chem2|La2(SO4)3}} === [[Lead|Pb]] (Luaidhe) === [[Lead(II) azide]] – Aisíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(N3)2}} [[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}} [[Lead(II) carbonate]] – Carbónáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CO3)}} [[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}} [[Lead(II) fluoride]] – Fluairíd luaidhe(II) – {{chem2|PbF2}} [[Lead(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(OH)2}} [[Lead(II) iodide]] – Iaidíd luaidhe(II) – {{chem2|PbI2}} [[Lead(II) nitrate]] – Níotráit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(NO3)2}} [[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO [[Lead(II) phosphate]] – Fosfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb3(PO4)2}} [[Lead(II) sulfate]] – Suilfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(SO4)}} [[Lead(II) selenide]] – Seiléiníd luaidhe(II) – PbSe [[Lead(II) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(II) – PbS [[Lead(II) telluride]] – Teallúiríd luaidhe(II) – PbTe [[Lead(II) thiocyanate]] – Tiicianáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CNS)2}} [[Lead(II,IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II,IV) – {{chem2|Pb3O4}} [[Lead(IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbO2}} [[Lead(IV) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbS2}} [[Lead hydrogen arsenate]] – Arsanaít hidrigine luaidhe – {{chem2|PbHAsO4}} [[Lead styphnate]] – Stiifneáit luaidhe – {{chem2|C6HN3O8Pb}} [[Lead tetrachloride]] – Teitreachlóiríd luaidhe – {{chem2|PbCl4}} [[Lead tetrafluoride]] – Teitreafluairíd luaidhe – {{chem2|PbF4}} [[Lead tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd luaidhe – {{chem2|Pb3O4}} [[Lead titanate]] – Tiotanáit luaidhe – {{chem2|PbTiO3}} [[Lead zirconate titanate]] – Tiotanáit siarcónáite luaidhe – {{chem2|Pb[Ti_{''x''}Zr_{1–''x''}]O3}} [[Plumbane]] – Pluambán – {{chem2|PbH4}} === [[Lithium|Li]] (Litiam) === [[Lithium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít litiam – {{chem2|LiAlCl4}} [[Lithium aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim litiam – {{chem2|LiAlH4}} [[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr [[Lithium borohydride]] – Bóróhiodríd litiam – {{chem2|LiBH4}} [[Lithium carbonate]] – Carbónáit litiam – {{chem2|Li2CO3}} [[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl [[Lithium hypochlorite]] – Hipeaclóirít litiam – LiClO [[Lithium chlorate]] – Clóráit litiam – {{chem2|LiClO3}} [[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}} [[Lithium cobalt oxide]] – Ocsaíd cobailt litiam – {{chem2|LiCoO2}} [[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}} [[Lithium peroxide]] – Sárocsaíd litiam – {{chem2|Li2O2}} [[Lithium hydride]] – Hiodríd litiam – LiH [[Lithium hydroxide]] – Hiodrocsaíd litiam – LiOH [[Lithium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd litiam – LiHS [[Lithium hypofluorite]] – Hipeafluairít litiam – LiOF [[Lithium iodide]] – Iaidíd litiam – LiI [[Lithium iron phosphate]] – Fosfáit iarainn litiam – {{chem2|FeLiO4P}} [[Lithium nitrate]] – Níotráit litiam – {{chem2|LiNO3}} [[Lithium sulfide]] – Suilfíd litiam – {{chem2|Li2S}} [[Lithium sulfite]] – Suilfít litiam – {{chem2|Li2SO3}} [[Lithium sulfate]] – Suilfáit litiam – {{chem2|Li2SO4}} [[Lithium superoxide]] – Sár-ocsaíd litiam – {{chem2|LiO2}} [[Lithium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit litiam – {{chem2|LiPF6}} == M == === [[Magnesium|Mg]] (Maignéisiam) === [[Magnesium antimonide]] – Antamóníd maignéisiam – MgSb [[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}} [[Magnesium carbonate]] – Carbónáit maignéisiam – {{chem2|MgCO3}} [[Magnesium chloride]] – Clóiríd maignéisiam – {{chem2|MgCl2}} [[Magnesium citrate]] – Siotráit maignéisiam – {{chem2|C6H6MgO7}} [[Magnesium oxide]] – Ocsaíd maignéisiam – MgO [[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit maignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}} [[Magnesium phosphate]] – Fosfáit maignéisiam – {{chem2|Mg3(PO4)2}} [[Magnesium sulfate]] – Suilfáit maignéisiam – {{chem2|MgSO4}} [[Magnesium bicarbonate]] – Dé-charbónáit maignéisiam – {{chem2|Mg(HCO3)2}} [[Magnesium boride]] – Bóiríd maignéisiam – {{chem2|MgB6}} [[Magnesium carbide]] – Cairbíd maignéisiam – {{chem2|MgC2}} [[Magnesium cyanamide]] – Ciainaimíd maignéisiam – {{chem2|MgCN2}} [[Magnesium fluoride]] – Fluairíd maignéisiam – {{chem2|MgF2}} [[Magnesium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit maignéisiam – {{chem2|MgPO3F}} [[Magnesium gluconate]] – Glúcónáit maignéisiam – {{chem2|Mg(HOCH2(CHOH)4CO2)2}} [[Magnesium hydride]] – Hiodríd maignéisiam – {{chem2|MgH2}} [[Dimagnesium phosphate]] – Dé-maignéisiam fosfáit – {{chem2|MgHPO4}} [[Magnesium hydroxide]] – Hiodrocsaíd maignéisiam – {{chem2|Mg(OH)2}} [[Magnesium hypochlorite]] – Hipeaclóirít maignéisiam – {{chem2|Mg(OCl)2}} [[Magnesium iodide]] – Iaidíd maignéisiam – {{chem2|MgI2}} [[Magnesium molybdate]] – Molabdáit maignéisiam – {{chem2|MgMoO4}} [[Magnesium nitrate]] – Níotráit maignéisiam – {{chem2|Mg(NO3)2}} [[Magnesium oxalate]] – Ocsaláit maignéisiam – {{chem2|MgC2O4}} [[Magnesium peroxide]] – Sárocsaíd maignéisiam – {{chem2|MgO2}} [[Magnesium silicate]] – Sileacáit maignéisiam – {{chem2|MgSiO3}} [[Magnesium sulfide]] – Suilfíd maignéisiam – MgS [[Magnesium titanate]] – Tiotanáit maignéisiam – {{chem2|MgTiO3}} [[Magnesium tungstate]] – Tungstat maignéisiam – {{chem2|MgWO4}} [[Magnesium zirconate]] – Siarcónáit maignéisiam – {{chem2|MgZrO3}} === [[Manganese|Mn]] (Mangainéis) === [[Manganese(II) bromide]] – Bróimíd mangainéise(II) – {{chem2|MnBr2}} [[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}} [[Manganese(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd mangainéise(II) – {{chem2|Mn(OH)2}} [[Manganese(II) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II) – MnO [[Manganese(II) phosphate]] – Fosfáit mangainéise(II) – {{chem2|Mn3(PO4)2}} [[Manganese(II) sulfate]] – Suilfáit mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4}} [[Manganese(II) sulfate monohydrate]] – Mónaihiodráit suilfáite mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4*H2O}} [[Manganese(III) chloride]] – Clóiríd mangainéise(III) – {{chem2|MnCl3}} [[Manganese(III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(III) – {{chem2|Mn2O3}} [[Manganese(IV) fluoride]] – Fluairíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnF4}} [[Manganese(IV) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnO2}} [[Manganese(II,III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II,III) – {{chem2|Mn3O4}} [[Manganese dioxide]] – Dé-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|MnO2}} [[Manganese heptoxide]] – Heiptea-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|Mn2O7}} === [[Mercury (element)|Hg]] (Mearcair) === [[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}} [[Mercury(I) sulfate]] – Suilfáit mearcair(I) – {{chem2|Hg2SO4}} [[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mearcair(II) – {{chem2|HgCl2}} [[Mercury(II) hydride]] – Hiodríd mearcair(II) – {{chem2|HgH2}} [[Mercury selenide|Mercury(II) selenide]] – Seiléiníd mearcair(II) – HgSe [[Mercury(II) sulfate]] – Suilfáit mearcair(II) – {{chem2|HgSO4}} [[Mercury(II) sulfide]] – Suilfíd mearcair(II) – HgS [[Mercury telluride|Mercury(II) telluride]] – Teallúiríd mearcair(II) – HgTe [[Mercury(II) thiocyanate]] – Tiicianáit mearcair(II) – {{chem2|Hg(SCN)2}} [[Mercury(IV) fluoride]] – Fluairíd mearcair(IV) – {{chem2|HgF4}} [[Mercury fulminate]] – Fulmaináit mearcair – {{chem2|Hg(ONC)2}} === [[Molybdenum|Mo]] (Molabdaim) === [[Molybdenum(II) bromide]] – Bróimíd molabdaim(II) – {{chem2|MoBr2}} [[Molybdenum(II) chloride]] – Clóiríd molabdaim(II) – {{chem2|Mo6Cl12}} [[Molybdenum(III) bromide]] – Bróimíd molabdaim(III) – {{chem2|MoBr3}} [[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd molabdaim(III) – {{chem2|MoCl3}} [[Molybdenum(IV) carbide]] – Cairbíd molabdaim(IV) – MoC [[Molybdenum(IV) chloride]] – Clóiríd molabdaim(IV) – {{chem2|MoCl4}} [[Molybdenum(IV) fluoride]] – Fluairíd molabdaim(IV) – {{chem2|MoF4}} [[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd molabdaim(V) – {{chem2|Mo2Cl10}} [[Molybdenum(V) fluoride]] – Fluairíd molabdaim(V) – {{chem2|MoF5}} [[Molybdenum diselenide]] – Déiseiléiníd molabdaim – {{chem2|MoSe2}} [[Molybdenum disulfide]] – Déisuilfíd molabdaim – {{chem2|MoS2}} [[Molybdenum hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil molabdaim – {{chem2|Mo(CO)6}} [[Molybdenum hexafluoride]] – Heicseafluairíd molabdaim – {{chem2|MoF6}} [[Molybdenum tetrachloride]] – Teitreachlóiríd molabdaim – {{chem2|MoCl4}} [[Molybdenum trioxide]] – Trí-ocsaíd molabdaim – {{chem2|MoO3}} [[Molybdic acid]] – Aigéad molabdach – {{chem2|H2MoO4}} == N == === [[Neodymium|Nd]] (Niaidimiam) === [[Neodymium acetate]] – Aicéatáit niaidimiam – {{chem2|Nd(CH3COO)3}} [[Neodymium arsenate|Neodymium(III) arsenate]] – Arsanaít niaidimiam(III) – NdAsO4 [[Neodymium(II) chloride]] – Clóiríd niaidimiam(II) – {{chem2|NdCl2}} [[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd niaidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}} [[NdFeB|Neodymium magnet]] – Maighnéad niaidimiam – {{chem2|Nd2Fe14B}} [[Neodymium(II) bromide]] – Bróimíd niaidimiam(II) – {{chem2|NdBr2}} [[Neodymium(III) bromide]] – Bróimíd niaidimiam(III) – {{chem2|NdBr3}} [[Neodymium(III) fluoride]] – Fluairíd niaidimiam(III) – {{chem2|NdF3}} [[Neodymium(III) hydride]] – Hiodríd niaidimiam(III) – {{chem2|NdH3}} [[Neodymium(II) iodide]] – Iaidíd niaidimiam(II) – {{chem2|NdI2}} [[Neodymium(III) iodide]] – Iaidíd niaidimiam(III) – {{chem2|NdI3}} [[Neodymium molybdate]] – Molabdáit niaidimiam – {{chem2|Nd2(MoO4)3}} [[Neodymium perrhenate]] – Sár-réanáit niaidimiam – {{chem2|Nd(ReO4)3}} [[Neodymium(III) sulfide]] – Suilfíd niaidimiam(III) – {{chem2|Nd2S3}} [[Neodymium tantalate]] – Tantaláit niaidimiam – {{chem2|NdTaO4}} [[Neodymium(III) vanadate]] – Vanaidáit niaidimiam(III) – {{chem2|NdVO4}} === [[Neptunium|Np]] (Neiptiúiniam) === [[Neptunium(III) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(III) – {{chem2|NpF3}} [[Neptunium(IV) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpF4}} [[Neptunium(IV) oxide]] – Ocsaíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpO2}} [[Neptunium(VI) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(VI) – {{chem2|NpF6}} === [[Nickel|Ni]] (Nicil) === [[Nickel(II) carbonate]] – Carbónáit nicil(II) – {{chem2|NiCO3}} [[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicil(II) – {{chem2|NiCl2}} [[Nickel(II) fluoride]] – Fluairíd nicil(II) – {{chem2|NiF2}} [[Nickel(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd nicil(II) – {{chem2|Ni(OH)2}} [[Nickel(II) nitrate]] – Níotráit nicil(II) – {{chem2|Ni(NO3)2}} [[Nickel(II) oxide]] – Ocsaíd nicil(II) – NiO [[Nickel(II) sulfamate]] – Suilfamáit nicil(II) – {{chem2|Ni(SO3NH2)2}} [[Nickel(II) sulfide]] – Suilfíd nicil(II) – NiS === [[Niobium|Nb]] (Niaibiam) === [[Niobium(IV) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(IV) – {{chem2|NbF4}} [[Niobium(V) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(V) – {{chem2|NbF5}} [[Niobium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd niaibiam – {{chem2|NbOCl3}} [[Niobium pentachloride]] – Peinteaclóiríd niaibiam – {{chem2|NbCl5}} === [[Nitrogen|N]] (Nítrigin) === [[Dinitrogen pentoxide]] – Peintea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O5}} [[Dinitrogen tetrafluoride]] – Teitreafluairíd dénítrigine – {{chem2|N2F4}} [[Dinitrogen tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O4}} [[Dinitrogen trioxide]] – Trí-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O3}} [[Nitric acid]] – Aigéad nítreach – {{chem2|HNO3}} [[Nitrous acid]] – Aigéad níotrach – {{chem2|HNO2}} [[Nitrogen dioxide]] – Dé-ocsaíd nítrigine – {{chem2|NO2}} [[Nitrogen monoxide]] – Mónaocsaíd nítrigine – NO [[Nitrous oxide]] – Ocsaíd níotrach – {{chem2|N2O}} [[Nitrogen pentafluoride]] – Peinteafluairíd nítrigine – {{chem2|NF5}} [[Nitrogen triiodide]] – Trí-iaidíd nítrigine – {{chem2|NI3}} [[Thiazyl fluoride]] – Fluairíd tiaise – {{chem2|NSF}} === NO (Níotraisil) === [[Nitrosonium octafluoroxenate(VI)]] – Ochtfluairíxeanáit níotróisiam – {{chem2|(NO)2XeF8}} [[Nitrosonium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit níotróisiam – {{chem2|NOBF4}} [[Nitrosylsulfuric acid]] – Aigéad níotraisilsulfarach – {{chem2|NOHSO4}} == O == === [[Osmium|Os]] (Oismiam) === [[Osmium hexafluoride]] – Heicseafluairíd oismiam – {{chem2|OsF6}} [[Osmium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO4}} [[Osmium trioxide]] – Trí-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO3}} === [[Oxygen|O]] (Ocsaigin) === [[Tributyltin]] – Trí-bhúitiltin – {{chem2|C24H54OSn2}} [[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}} [[Ozone]] – Ózón – {{chem2|O3}} [[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}} [[Americium(II) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(II) – AmO [[Americium(IV) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmO2}} [[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}} [[Antimony(V) oxide]] – Ocsaíd antamóin(V) – {{chem2|Sb2O5}} [[Arsenic trioxide]] – Trí-ocsaíd arsaenach – {{chem2|As2O3}} [[Arsenic(V) oxide]] – Ocsaíd arsaenach(V) – {{chem2|As2O5}} [[Barium oxide]] – Ocsaíd bairiam – BaO [[Beryllium oxide]] – Ocsaíd beirilliam – BeO [[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd biosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}} [[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd biosmait – BiOCl [[Boron trioxide]] – Trí-ocsaíd bóróin – {{chem2|B2O3}} [[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bróimín – {{chem2|Br2O}} [[Carbon dioxide]] – Dé-ocsaíd charbóin – {{chem2|CO2}} [[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO [[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}} [[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}} [[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}} [[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}} [[Dichlorine monoxide]] – Mónaocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}} [[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}} [[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}} [[Chromium(VI) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(VI) – {{chem2|CrO3}} [[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd cobailt(II) – CoO [[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd copair(I) – {{chem2|Cu2O}} [[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO [[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd ciúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}} [[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd ciúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}} [[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}} [[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}} [[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}} [[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}} [[Dioxygen difluoride]] – Défluairíd dé-ocsaigine – {{chem2|O2F2}} [[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}} [[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}} [[Gallium(III) oxide]] – Ocsaíd gailliam(III) – {{chem2|Ga2O3}} [[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd ghearmáiniam – {{chem2|GeO2}} [[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}} [[Hafnium dioxide]] – Dé-ocsaíd haifniam – {{chem2|HfO2}} [[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}} [[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}} [[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}} [[Iodine pentoxide]] – Peintea-ocsaíd iaidín – {{chem2|I2O5}} [[Iridium(IV) oxide]] – Ocsaíd iridiam(IV) – {{chem2|IrO2}} [[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO [[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}} [[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}} [[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}} [[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO [[Lead dioxide]] – Dé-ocsaíd luaidhe – {{chem2|PbO2}} [[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}} [[Magnesium oxide]] – Ocsaíd maignéisiam – MgO [[Potassium oxide]] – Ocsaíd potaisiam – {{chem2|K2O}} [[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}} [[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}} [[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO [[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}} [[Uranium(IV) oxide]] – Ocsaíd úráiniam(IV) – {{chem2|UO2}} (only simple oxides, oxyhalides, and related compounds, not hydroxides, carbonates, acids, or other compounds listed elsewhere) == P == === [[Palladium|Pd]] (Pailéidiam) === [[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd pailéidiam(II) – {{chem2|PdCl2}} [[Palladium(II) nitrate]] – Níotráit pailéidiam(II) – {{chem2|Pd(NO3)2}} [[Palladium(II,IV) fluoride]] – Fluairíd pailéidiam(II,IV) – {{chem2|PdF3}} [[Palladium sulfate]] – Suilfáit pailéidiam – {{chem2|PdSO4}} [[Palladium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd pailéidiam – {{chem2|PdF4}} === [[Phosphorus|P]] (Fosfar) === [[Diphosphorus tetrachloride]] – Teitreachlóiríd défosfair – {{chem2|P2Cl4}} [[Diphosphorus tetrafluoride]] – Teitreafluairíd défosfair – {{chem2|P2F4}} [[Diphosphorus tetraiodide]] – Teitreaiaidíd défosfair – {{chem2|P2I4}} [[Hexachlorophosphazene]] – Heicseaclóirífosfaisín – {{chem2|(NPCl2)3}} [[Phosphine]] – Fosfín – {{chem2|PH3}} [[Phosphomolybdic acid]] – Aigéad fosfamolabdach – {{chem2|H3PMo12O40}} [[Phosphoric acid]] – Aigéad fosfarach – {{chem2|H3PO4}} [[Phosphorous acid]] – Aigéad fosfarúil – {{chem2|H3PO3}} [[Phosphoryl nitride]] – Nítríd fosfairile – {{chem2|OPN}} [[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fosfair – {{chem2|PBr5}} [[Phosphorus pentafluoride]] – Peinteafluairíd fosfair – {{chem2|PF5}} [[Phosphorus pentasulfide]] – Peinteashuilfíd fosfair – {{chem2|P4S10}} [[Phosphorus pentoxide]] – Peintea-ocsaíd fosfair – {{chem2|P2O5}} [[Phosphorus sesquisulfide]] – Seisciuilfíd fosfair – {{chem2|P4S3}} [[Phosphorus tribromide]] – Trí-bhróimíd fosfair – {{chem2|PBr3}} [[Phosphorus trichloride]] – Trí-chlóiríd fosfair – {{chem2|PCl3}} [[Phosphorus trifluoride]] – Trí-fluairíd fosfair – {{chem2|PF3}} [[Phosphorus triiodide]] – Trí-iaidíd fosfair – {{chem2|PI3}} [[Phosphotungstic acid]] – Aigéad fosfatungstach – {{chem2|H3PW12O40}} [[Poly(dichlorophosphazene)]] – Pola(déchlóirífosfaisín) – {{chem2|(NPCl2)_{''n''}}} === [[Platinum|Pt]] (Platanam) === [[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd platanaim(II) – {{chem2|PtCl2}} [[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd platanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}} [[Platinum hexafluoride]] – Heicseafluairíd platanaim – {{chem2|PtF6}} [[Platinum pentafluoride]] – Peinteafluairíd platanaim – {{chem2|PtF5}} [[Platinum tetrafluoride]] – Teitreafluairíd platanaim – {{chem2|PtF4}} === [[Plutonium|Pu]] (Plútóiniam) === [[Plutonium(III) bromide]] – Bróimíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuBr3}} [[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd plútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}} [[Plutonium(III) fluoride]] – Fluairíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuF3}} [[Plutonium(III) iodide]] – Iaidíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuI3}} [[Plutonium dihydride]] – Déhiodríd plútóiniam – {{chem2|PuH_{2+''x''}}} [[Plutonium dioxide]] – Dé-ocsaíd plútóiniam – {{chem2|PuO2}} [[Plutonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd plútóiniam – {{chem2|PuF6}} [[Plutonium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd plútóiniam – {{chem2|PuF4}} [[Plutonium trihydride]] – Trí-hiodríd plútóiniam – {{chem2|PuH3}} === [[Polonium|Po]] (Polóiniam) === [[Polonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd polóiniam – {{chem2|PoF6}} [[Polonium monoxide]] – Mónaocsaíd polóiniam – PoO [[Polonium dioxide]] – Dé-ocsaíd polóiniam – {{chem2|PoO2}} [[Polonium trioxide]] – Trí-ocsaíd polóiniam – {{chem2|PoO3}} === [[Positronium|Ps]] (Posatróiniam) === [[Di-positronium]] – Dé-posatróiniam – {{chem2|Ps2}} [[Positronium hydride]] – Hiodríd posatróiniam – PsH === [[Potassium|K]] (Potaisiam) === [[Potash Alum]] – Alúm potaise – {{chem2|K2SO4Al2(SO4)324H2O}} [[Potassium alum]] – Alúm potaisiam – {{chem2|AlK(SO4)2}} [[Potassium aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAlF4}} [[Potassium amide]] – Aimíd potaisiam – {{chem2|KNH2}} [[Potassium argentocyanide]] – Airgeadciainíd potaisiam – {{chem2|KAg(CN)2}} [[Potassium arsenite]] – Arsainít potaisiam – {{chem2|KAsO2}} [[Potassium azide]] – Aisíd potaisiam – {{chem2|KN3}} [[Potassium borate]] – Bóráit potaisiam – {{chem2|K2B4O7*4H2O}} [[Potassium bromide]] – Bróimíd potaisiam – KBr [[Potassium bicarbonate]] – Dé-charbónáit potaisiam – {{chem2|KHCO3}} [[Potassium bifluoride]] – Dé-fluairíd potaisiam – {{chem2|KHF2}} [[Potassium bisulfite]] – Dé-shuilfít potaisiam – {{chem2|KHSO3}} [[Potassium carbonate]] – Carbónáit potaisiam – {{chem2|K2CO3}} [[Potassium calcium chloride]] – Clóiríd potaisiam cailciam – {{chem2|KCaCl3}} [[Potassium chlorate]] – Clóráit potaisiam – {{chem2|KClO3}} [[Potassium chloride]] – Clóiríd potaisiam – KCl [[Potassium chlorite]] – Clóirít potaisiam – {{chem2|KClO2}} [[Potassium chromate]] – Crómáit potaisiam – {{chem2|K2CrO4}} [[Potassium cyanide]] – Ciainíd potaisiam – KCN [[Potassium dichromate]] – Dé-chrómáit potaisiam – {{chem2|K2Cr2O7}} [[Potassium dithionite]] – Déithianít potaisiam – {{chem2|K2S2O4}} [[Potassium ferrate]] – Fearráit potaisiam – {{chem2|K2FeO4}} [[Potassium ferrioxalate]] – Fearrócsaláit potaisiam – {{chem2|K3[Fe(C2O4)3]}} [[Potassium ferricyanide]] – Fearriciainíd potaisiam – {{chem2|K3[Fe(CN)6]}} [[Potassium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd potaisiam – {{chem2|K4[Fe(CN)6]}} [[Potassium heptafluorotantalate]] – Heipteafluairítantaláit potaisiam – {{chem2|K2[TaF7]}} [[Potassium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit potaisiam – {{chem2|KPF6}} [[Potassium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit potaisiam – {{chem2|KHCO3}} [[Potassium hydrogen fluoride]] – Hiodriginfluairíd potaisiam – {{chem2|KHF2}} [[Potassium hydroxide|Potassium hydroxide/caustic potash]] – Hiodrocsaíd potaisiam / potaise loiscneach – KOH [[Potassium iodide]] – Iaidíd potaisiam – KI [[Potassium iodate]] – Iaidáit potaisiam – {{chem2|KIO3}} [[Potassium manganate]] – Mangaináit potaisiam – {{chem2|K2MnO4}} [[Potassium monopersulfate]] – Mónaisárshuilfáit potaisiam – {{chem2|K2SO4KHSO42KHSO5}} [[Potassium nitrate]] – Níotráit potaisiam – {{chem2|KNO3}} [[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit potaisiam – {{chem2|KBrO4}} [[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit potaisiam – {{chem2|KClO4}} [[Potassium periodate]] – Sáriaidáit potaisiam – {{chem2|KIO4}} [[Potassium permanganate]] – Sár-mhangaináit potaisiam – {{chem2|KMnO4}} [[Potassium sodium tartrate]] – Tartráit potaisiam sóidiam – {{chem2|KNaC4H4O6}} [[Potassium sulfate]] – Suilfáit potaisiam – {{chem2|K2SO4}} [[Potassium sulfite]] – Suilfít potaisiam – {{chem2|K2SO3}} [[Potassium sulfide]] – Suilfíd potaisiam – {{chem2|K2S}} [[Potassium tartrate]] – Tartráit potaisiam – {{chem2|K2C4H4O6}} [[Potassium tetrachloroiodate(III)]] – Teitreachlóiriaidáit potaisiam(III) – KICl<sub>4</sub> [[Potassium tetraiodomercurate(II)]] – Teitreaiaidímearcúráit potaisiam(II) – {{chem2|K2HgI4}} [[Potassium thiocyanate]] – Tiicianáit potaisiam – KSCN [[Potassium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile potaisiam – {{chem2|KTiOPO4}} [[Potassium vanadate]] – Vanaidáit potaisiam – {{chem2|KVO3}} [[Tripotassium phosphate]] – Trí-photaisiam fosfáit – {{chem2|K3PO4}} === [[Praseodymium|Pr]] (Praiséidimiam) === [[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}} [[Praseodymium(III) sulfate]] – Suilfáit praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(SO4)3}} [[Praseodymium(III) bromide]] – Bróimíd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrBr3}} [[Praseodymium(III) carbonate]] – Carbónáit praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(CO3)3}} [[Praseodymium(III) fluoride]] – Fluairíd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrF3}} [[Praseodymium(III) iodide]] – Iaidíd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrI3}} [[Praseodymium(III) nitrate]] – Níotráit praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr(NO3)3}} [[Praseodymium(III) oxide]] – Ocsaíd praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2O3}} [[Praseodymium(III) phosphate]] – Fosfáit praiséidimiam(III) – {{chem2|PrPO4}} [[Praseodymium(III) sulfide]] – Suilfíd praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2S3}} === [[Promethium|Pm]] (Próiméitiam) === [[Promethium(III) chloride]] – Clóiríd próiméitiam(III) – {{chem2|PmCl3}} [[Promethium(III) oxide]] – Ocsaíd próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2O3}} [[Promethium(III) bromide]] – Bróimíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmBr3}} [[Promethium(III) carbonate]] – Carbónáit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(CO3)3}} [[Promethium(III) fluoride]] – Fluairíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmF3}} [[Promethium(III) iodide]] – Iaidíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmI3}} [[Promethium(III) nitrate]] – Níotráit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm(NO3)3}} [[Promethium(III) phosphate]] – Fosfáit próiméitiam(III) – {{chem2|PmPO4}} [[Promethium(III) sulfate]] – Suilfáit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(SO4)3}} [[Promethium(III) sulfide]] – Suilfíd próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2S3}} == R == === [[Radium|Ra]] (Raidiam) === [[Radium bromide]] – Bróimíd raidiam – {{chem2|RaBr2}} [[Radium carbonate]] – Carbónáit raidiam – {{chem2|RaCO3}} [[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}} [[Radium fluoride]] – Fluairíd raidiam – {{chem2|RaF2}} === [[Radon|Rn]] (Radón) === [[Radon difluoride]] – Défluairíd radóin – {{chem2|RnF2}} === [[Rhenium|Re]] (Réiniam) === [[Rhenium(IV) oxide]] – Ocsaíd réiniam(IV) – {{chem2|ReO2}} [[Rhenium(VII) oxide]] – Ocsaíd réiniam(VII) – {{chem2|Re2O7}} [[Rhenium heptafluoride]] – Heipteafluairíd réiniam – {{chem2|ReF7}} [[Rhenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd réiniam – {{chem2|ReF6}} === [[Rhodium|Rh]] (Róidiam) === [[Rhodium hexafluoride]] – Heicseafluairíd róidiam – {{chem2|RhF6}} [[Rhodium pentafluoride]] – Peinteafluairíd róidiam – {{chem2|Rh4F20}} [[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}} [[Rhodium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh(OH)3}} [[Rhodium(III) iodide]] – Iaidíd róidiam(III) – {{chem2|RhI3}} [[Rhodium(III) nitrate]] – Níotráit róidiam(III) – {{chem2|Rh(NO3)3}} [[Rhodium(III) oxide]] – Ocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2O3}} [[Rhodium(III) sulfate]] – Suilfáit róidiam(III) – {{chem2|Rh2(SO4)6}} [[Rhodium(III) sulfide]] – Suilfíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2S3}} [[Rhodium(IV) fluoride]] – Fluairíd róidiam(IV) – {{chem2|RhF4}} [[Rhodium(IV) oxide]] – Ocsaíd róidiam(IV) – {{chem2|RhO2}} === [[Rubidium|Rb]] (Rubaidiam) === [[Rubidium azide]] – Aisíd rubaidiam – {{chem2|RbN3}} [[Rubidium bromide]] – Bróimíd rubaidiam – RbBr [[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl [[Rubidium fluoride]] – Fluairíd rubaidiam – RbF [[Rubidium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit rubaidiam – {{chem2|RbHSO4}} [[Rubidium hydroxide]] – Hiodrocsaíd rubaidiam – RbOH [[Rubidium iodide]] – Iaidíd rubaidiam – RbI [[Rubidium nitrate]] – Níotráit rubaidiam – {{chem2|RbNO3}} [[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}} [[Rubidium telluride]] – Teallúiríd rubaidiam – {{chem2|Rb2Te}} [[Rubidium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile rubaidiam – {{chem2|RbTiOPO4}} === [[Ruthenium|Ru]] (Ruitéiniam) === [[Ruthenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF6}} [[Ruthenium pentafluoride]] – Peinteafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF5}} [[Ruthenium tetroxide|Ruthenium(VIII) oxide]] – Teitrea-ocsaíd ruitéiniam (ocsaíd ruitéiniam(VIII)) – {{chem2|RuO4}} [[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}} [[Ruthenium(IV) oxide]] – Ocsaíd ruitéiniam(IV) – {{chem2|RuO2}} == S == === [[Samarium|Sm]] (Samairiam) === [[Samarium(II) iodide]] – Iaidíd samairiam(II) – {{chem2|SmI2}} [[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}} [[Samarium(III) oxide]] – Ocsaíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2O3}} [[Samarium(III) bromide]] – Bróimíd samairiam(III) – {{chem2|SmBr3}} [[Samarium(III) carbonate]] – Carbónáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(CO3)3}} [[Samarium(III) fluoride]] – Fluairíd samairiam(III) – {{chem2|SmF3}} [[Samarium(III) iodide]] – Iaidíd samairiam(III) – {{chem2|SmI3}} [[Samarium(III) nitrate]] – Níotráit samairiam(III) – {{chem2|Sm(NO3)3}} [[Samarium(III) phosphate]] – Fosfáit samairiam(III) – {{chem2|SmPO4}} [[Samarium(III) sulfate]] – Suilfáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(SO4)4}} [[Samarium(III) sulfide]] – Suilfíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2S3}} === [[Scandium|Sc]] (Scaindiam) === [[Scandium(III) fluoride]] – Fluairíd scaindiam(III) – {{chem2|ScF3}} [[Scandium(III) nitrate]] – Níotráit scaindiam(III) – {{chem2|Sc(NO3)3}} [[Scandium(III) oxide]] – Ocsaíd scaindiam(III) – {{chem2|Sc2O3}} [[Scandium(III) triflate]] – Trí-fhlait scaindiam(III) – {{chem2|Sc(OSO2CF3)3}} === [[Seaborgium|Sg]] (Seabóirgiam) === [[Seaborgium hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil seabóirgiam – {{chem2|Sg(CO)6}} === [[Selenium|Se]] (Seiléiniam) === [[Selenic acid]] – Aigéad seiléanach – {{chem2|H2SeO4}} [[Selenious acid]] – Aigéad seiléiniúil – {{chem2|H2SeO3}} [[Selenium dibromide]] – Débhróimíd seiléiniam – {{chem2|SeBr2}} [[Selenium dioxide]] – Dé-ocsaíd seiléiniam – {{chem2|SeO2}} [[Selenium disulfide]] – Déishuilfíd seiléiniam – {{chem2|SeS2}} [[Selenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd seiléiniam – {{chem2|SeF6}} [[Selenium hexasulfide]] – Heicseashuilfíd seiléiniam – {{chem2|Se2S6}} [[Selenium oxybromide]] – Ocsaibróimíd seiléiniam – {{chem2|SeOBr2}} [[Selenium oxydichloride]] – Ocsaidéchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeOCl2}} [[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}} [[Selenium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd seiléiniam – {{chem2|SeF4}} [[Selenium trioxide]] – Trí-ocsaíd seiléiniam – {{chem2|SeO3}} [[Selenoyl fluoride]] – Fluairíd seiléinile – {{chem2|SeO2F2}} === [[Silicon|Si]] (Sileacan) === [[Disilane]] – Déshileán – {{chem2|Si2H6}} [[Silane]] – Sileán – {{chem2|SiH4}} [[Silica gel]] – Glóthach shilice – {{chem2|SiO2*''n''H2O}} [[Silicic acid]] – Aigéad sileacach – {{chem2|Si(OH)4}} [[Silicochloroform]], [[trichlorosilane]] – Sileaclóraform, trí-chlóirísileán – {{chem2|SiHCl3}} [[Silicofluoric acid]] – Aigéad sileacafluarach – {{chem2|H2SiF6}} [[Silicon boride]] – Bóiríd sileacain – {{chem2|SiB3}} [[Silicon carbide]] (carborundum) – Cairbíd sileacain (carbarandam) – SiC [[Silicon dioxide]] – Dé-ocsaíd sileacain – {{chem2|SiO2}} [[Silicon monoxide]] – Mónaocsaíd sileacain – SiO [[Silicon nitride]] – Nítríd sileacain – {{chem2|Si3N4}} [[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}} [[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}} [[Silicon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sileacain – {{chem2|SiF4}} [[Silicon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd sileacain – {{chem2|SiI4}} [[Thortveitite]] – Tortveitít – {{chem2|(Sc,Y)2Si2O7}} === [[Silver|Ag]] (Airgead) === [[Silver(I) fluoride]] – Fluairíd airgid(I) – AgF [[Silver(II) fluoride]] – Fluairíd airgid(II) – {{chem2|AgF2}} [[Silver acetylide]] – Aicéitilíd airgid – {{chem2|Ag2C2}} [[Silver argentocyanide]] – Airgeadciainíd airgid – {{chem2|KAg(CN)2}} [[Silver azide]] – Aisíd airgid – {{chem2|AgN3}} [[Silver bromate]] – Brómáit airgid – {{chem2|AgBrO3}} [[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr [[Silver chlorate]] – Clóráit airgid – {{chem2|AgClO3}} [[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl [[Silver chromate]] – Crómáit airgid – {{chem2|Ag2CrO4}} [[Silver fluoroborate]] – Fluairíbóráit airgid – {{chem2|AgBF4}} [[Silver fulminate]] – Fulmaináit airgid – AgCNO [[Silver hydroxide]] – Hiodrocsaíd airgid – AgOH [[Silver iodide]] – Iaidíd airgid – AgI [[Silver nitrate]] – Níotráit airgid – {{chem2|AgNO3}} [[Silver nitride]] – Nítríd airgid – {{chem2|Ag3N}} [[Silver oxide]] – Ocsaíd airgid – {{chem2|Ag2O}} [[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}} [[Silver permanganate]] – Sár-mhangaináit airgid – {{chem2|AgMnO4}} [[Silver phosphate]] – Fosfáit airgid – {{chem2|Ag3PO4}} [[Silver subfluoride]] – Fo-fluairíd airgid – {{chem2|Ag2F}} [[Silver sulfate]] – Suilfáit airgid – {{chem2|Ag2SO4}} [[Silver sulfide]] – Suilfíd airgid – {{chem2|Ag2S}} === [[Sodium|Na]] (Sóidiam) === [[Sodamide]] – Sóidaimíd – {{chem2|NaNH2}} [[Sodium aluminate]] – Alúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlO2}} [[Sodium arsenate]] – Arsanaít sóidiam – {{chem2|H24Na3AsO16}} [[Sodium azide]] – Aisíd sóidiam – {{chem2|NaN3}} [[Sodium bicarbonate]] – Dé-charbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}} [[Sodium biselenide]] – Dé-sheiléiníd sóidiam – NaSeH [[Sodium bisulfate]] – Dé-shuilfáit sóidiam – {{chem2|NaHSO4}} [[Sodium bisulfite]] – Dé-shuilfít sóidiam – {{chem2|NaHSO3}} [[Sodium borate]] – Bóráit sóidiam – {{chem2|Na2B4O7}} [[Sodium borohydride]] – Bóróhiodríd sóidiam – {{chem2|NaBH4}} [[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}} [[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr [[Sodium bromite]] – Bróimít sóidiam – {{chem2|NaBrO2}} [[Sodium carbide]] – Cairbíd sóidiam – {{chem2|Na2C2}} [[Sodium carbonate]] – Carbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO3}} [[Sodium chlorate]] – Clóráit sóidiam – {{chem2|NaClO3}} [[Sodium chloride]] – Clóiríd sóidiam – NaCl [[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}} [[Sodium cobaltinitrite]] – Cobailtínítrít sóidiam – {{chem2|CoN6Na3O12}} [[Sodium copper tetrachloride]] – Teitreachlóiríd copair sóidiam – {{chem2|Na2CuCl4}} [[Sodium cyanate]] – Ciaináit sóidiam – NaCNO [[Sodium cyanide]] – Ciainíd sóidiam – NaCN [[Sodium dichromate]] – Dé-chrómáit sóidiam – {{chem2|Na2Cr2O7*2H2O}} [[Sodium dioxide]] – Dé-ocsaíd sóidiam – {{chem2|NaO2}} [[Sodium dithionite]] – Déithianít sóidiam – {{chem2|Na2S2O4}} [[Sodium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd sóidiam – {{chem2|Na4[Fe(CN)6]}} [[Sodium fluoride]] – Fluairíd sóidiam – NaF [[Sodium fluorosilicate]] – Fluairísileacáit sóidiam – {{chem2|Na2[SiF6]}} [[Sodium formate]] – Formáit sóidiam – HCOONa [[Sodium hydride]] – Hiodríd sóidiam – NaH [[Sodium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}} [[Sodium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd sóidiam – NaSH [[Sodium hydroxide]] – Hiodrocsaíd sóidiam – NaOH [[Sodium hypobromite]] – Hipeabróimít sóidiam – NaOBr [[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl [[Sodium hypoiodite]] – Hipeaiaidít sóidiam – NaOI [[Sodium hypophosphite]] – Hipeafosfít sóidiam – {{chem2|NaPO2H2}} [[Sodium iodate]] – Iaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO3}} [[Sodium iodide]] – Iaidíd sóidiam – NaI [[Sodium manganate]] – Mangaináit sóidiam – {{chem2|Na2MnO4}} [[Sodium molybdate]] – Molabdáit sóidiam – {{chem2|Na2MoO4}} [[Sodium monofluorophosphate]] – Mónafluairífosfáit sóidiam – {{chem2|Na2PFO3}} [[Sodium nitrate]] – Níotráit sóidiam – {{chem2|NaNO3}} [[Sodium nitrite]] – Níotrít sóidiam – {{chem2|NaNO2}} [[Sodium nitroprusside]] – Níotraiprúisíd sóidiam – {{chem2|Na2[Fe(CN)5NO]*2H2O}} [[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}} [[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3*H2O}} [[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}} [[Sodium percarbonate]] – Sárcharbónáit sóidiam – {{chem2|2Na2CO3*3H2O2}} [[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}} [[Sodium periodate]] – Sáriaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO4}} [[Sodium permanganate]] – Sár-mhangaináit sóidiam – {{chem2|NaMnO4}} [[Sodium peroxide]] – Sárocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O2}} [[Sodium peroxycarbonate]] – Sárocsaícharbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO4}} [[Sodium perrhenate]] – Sár-réanáit sóidiam – {{chem2|NaReO4}} [[Sodium persulfate]] – Sárshuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O8}} [[Sodium phosphate]] – Fosfáit sóidiam – {{chem2|Na3PO4}} [[Sodium selenate]] – Seiléanáit sóidiam – {{chem2|Na2O4Se}} [[Sodium selenide]] – Seiléiníd sóidiam – {{chem2|Na2Se}} [[Sodium selenite]] – Seiléinít sóidiam – {{chem2|Na2SeO3}} [[Sodium silicate]] – Sileacáit sóidiam – {{chem2|Na2SiO3}} [[Sodium sulfate]] – Suilfáit sóidiam – {{chem2|Na2SO4}} [[Sodium sulfide]] – Suilfíd sóidiam – {{chem2|Na2S}} [[Sodium sulfite]] – Suilfít sóidiam – {{chem2|Na2SO3}} [[Sodium tartrate]] – Tartráit sóidiam – {{chem2|C4H4Na2O6}} [[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}} [[Sodium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlCl4}} [[Sodium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit sóidiam – {{chem2|NaBF4}} [[Sodium thioantimoniate]] – Tiaantamónáit sóidiam – {{chem2|Na3(SbS4)*9H2O}} [[Sodium thiocyanate]] – Tiicianáit sóidiam – NaSCN [[Sodium thiosulfate]] – Tiasuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O3}} [[Sodium tungstate]] – Tungstat sóidiam – {{chem2|Na2WO4}} [[Sodium uranate]] – Úranáit sóidiam – {{chem2|Na2O7U2}} [[Sodium zincate]] – Sioncáit sóidiam – {{chem2|H4Na2O4Zn}} [[Trisodium phosphate]] – Trí-shóidiam fosfáit – {{chem2|Na3PO4}} === [[Strontium|Sr]] (Strointiam) === [[Strontium bromide]] – Bróimíd strointiam – {{chem2|SrBr2}} [[Strontium carbonate]] – Carbónáit strointiam – {{chem2|SrCO3}} [[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}} [[Strontium fluoride]] – Fluairíd strointiam – {{chem2|SrF2}} [[Strontium hydroxide]] – Hiodrocsaíd strointiam – {{chem2|Sr(OH)2}} [[Strontium iodide]] – Iaidíd strointiam – {{chem2|SrI2}} [[Strontium nitrate]] – Níotráit strointiam – {{chem2|Sr(NO3)2}} [[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO [[Strontium titanate]] – Tiotanáit strointiam – {{chem2|SrTiO3}} [[Strontium bicarbonate]] – Dé-charbónáit strointiam – {{chem2|Sr(HCO3)2}} [[Strontium boride]] – Bóiríd strointiam – {{chem2|SrB6}} [[Strontium carbide]] – Cairbíd strointiam – {{chem2|SrC2}} [[Strontium cyanamide]] – Ciainaimíd strointiam – {{chem2|SrCN2}} [[Strontium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit strointiam – {{chem2|SrPO3F}} [[Strontium gluconate]] – Glúcónáit strointiam – {{chem2|Sr(HOCH2(CHOH)4CO2)2}} [[Strontium hydride]] – Hiodríd strointiam – {{chem2|SrH2}} [[Strontium hydrogen phosphate]] – Hiodriginfosfáit strointiam – {{chem2|SrHPO4}} [[Strontium hypochlorite]] – Hipeaclóirít strointiam – {{chem2|Sr(OCl)2}} [[Strontium molybdate]] – Molabdáit strointiam – {{chem2|SrMoO4}} [[Strontium oxalate]] – Ocsaláit strointiam – {{chem2|SrC2O4}} [[Strontium peroxide]] – Sárocsaíd strointiam – {{chem2|SrO2}} [[Strontium phosphate]] – Fosfáit strointiam – {{chem2|Sr3(PO4)2}} [[Strontium silicate]] – Sileacáit strointiam – {{chem2|SrSiO3}} [[Strontium sulfate]] – Suilfáit strointiam – {{chem2|SrSO4}} [[Strontium sulfide]] – Suilfíd strointiam – SrS [[Strontium tungstate]] – Tungstat strointiam – {{chem2|SrWO4}} [[Strontium zirconate]] – Siarcónáit strointiam – {{chem2|SrZrO3}} === [[Sulfur|S]] (Sulfar) === [[Disulfur decafluoride]] – Deicifluairíd déshulfair – {{chem2|S2F10}} [[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}} [[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}} [[Pyrosulfuric acid]] – Aigéad pireashulfarach – {{chem2|H2S2O7}} [[Sulfamic acid]] – Aigéad sulfamach – {{chem2|H3NO3S}} [[Sulfur dibromide]] – Débhróimíd sulfair – {{chem2|Br2S}} [[Sulfur dioxide]] – Dé-ocsaíd sulfair – {{chem2|SO2}} [[Sulfur hexafluoride]] – Heicseafluairíd sulfair – {{chem2|SF6}} [[Sulfur tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sulfair – {{chem2|SF4}} [[Sulfuric acid]] – Aigéad sulfarach – {{chem2|H2SO4}} [[Sulfurous acid]] – Aigéad sulfúrach – {{chem2|H2SO3}} [[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd suilfirile – {{chem2|SO2Cl2}} [[Tetrasulfur tetranitride]] – Teitrea-shuilfíd teitrea-nítríd – {{chem2|S4N4}} [[Peroxymonosulfuric acid|Persulfuric acid]] (Caro's acid) – Sárshulfarach aigéad (aigéad Caro) – {{chem2|H2SO5}} == T == === [[Tantalum|Ta]] (Tantalam) === [[Tantalum arsenide]] – Arsainíd tantalam – TaAs [[Tantalum carbide]] – Cairbíd tantalam – TaC [[Tantalum pentafluoride]] – Peinteafluairíd tantalam – {{chem2|TaF5}} [[Tantalum(V) oxide]] – Ocsaíd tantalam(V) – {{chem2|Ta2O5}} === [[Technetium|Tc]] (Teicnéitiam) === [[Technetium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teicnéitiam – {{chem2|TcF6}} [[Ammonium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit amóiniam – {{chem2|NH4TcO4}} [[Sodium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit sóidiam – {{chem2|NaTcO4}} === [[Tellurium|Te]] (Teallúiriam) === [[Ditellurium bromide]] – Bróimíd détheallúiriam – {{chem2|Te2Br}} [[Telluric acid]] – Aigéad teallúrach – {{chem2|H6TeO6}} [[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}} [[Tellurium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF6}} [[Tellurium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd teallúiriam – {{chem2|TeBr4}} [[Tellurium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}} [[Tellurium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF4}} [[Tellurium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd teallúiriam – {{chem2|TeI4}} [[Tellurous acid]] – Aigéad teallúirúil – {{chem2|H2TeO3}} [[Beryllium telluride]] – Teallúiríd beirilliam – BeTe [[Bismuth telluride]] – Teallúiríd biosmait – {{chem2|Bi2Te3}} [[Cadmium telluride]] – Teallúiríd caidmiam – CdTe [[Cadmium zinc telluride]] – Teallúiríd caidmiam since – {{chem2|(Cd,Zn)Te}} [[Dimethyltelluride]] – Dé-mheitilteallúiríd – {{chem2|(CH3)2Te}} [[Mercury Cadmium Telluride]] – Teallúiríd mearcair caidmiam – {{chem2|(Hg,Cd)Te}} [[Lead telluride]] – Teallúiríd luaidhe – PbTe [[Mercury telluride]] – Teallúiríd mearcair – HgTe [[Mercury zinc telluride]] – Teallúiríd mearcair since – {{chem2|(Hg,Zn)Te}} [[Silver telluride]] – Teallúiríd airgid – {{chem2|Ag2Te}} [[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe [[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe [[Teflic acid]] – Aigéad teifleach – {{chem2|HOTeF5}} [[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}} === [[Terbium|Tb]] (Teirbiam) === [[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}} [[Terbium(III) bromide]] – Bróimíd teirbiam(III) – {{chem2|TbBr3}} [[Terbium(III) carbonate]] – Carbónáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(CO3)3}} [[Terbium(III) fluoride]] – Fluairíd teirbiam(III) – {{chem2|TbF3}} [[Terbium(III) iodide]] – Iaidíd teirbiam(III) – {{chem2|TbI3}} [[Terbium(III) nitrate]] – Níotráit teirbiam(III) – {{chem2|Tb(NO3)3}} [[Terbium(III) oxide]] – Ocsaíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2O3}} [[Terbium(III) phosphate]] – Fosfáit teirbiam(III) – {{chem2|TbPO4}} [[Terbium(III) sulfate]] – Suilfáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(SO4)3}} [[Terbium(III) sulfide]] – Suilfíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2S3}} === [[Thallium|Tl]] (Tailliam) === [[Thallium(I) bromide]] – Bróimíd tailliam(I) – TlBr [[Thallium(I) carbonate]] – Carbónáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2CO3}} [[Thallium(I) fluoride]] – Fluairíd tailliam(I) – TlF [[Thallium(I) sulfate]] – Suilfáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2SO4}} [[Thallium(III) oxide]] – Ocsaíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2O3}} [[Thallium(III) sulfate]] – Suilfáit tailliam(III) – {{chem2|Tl2(SO4)3}} [[Thallium triiodide]] – Trí-iaidíd tailliam – {{chem2|TlI3}} [[Thallium antimonide]] – Antamóníd tailliam – TlSb [[Thallium arsenide]] – Arsainíd tailliam – TlAs [[Thallium(III) bromide]] – Bróimíd tailliam(III) – {{chem2|TlBr3}} [[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}} [[Thallium(III) fluoride]] – Fluairíd tailliam(III) – {{chem2|TlF3}} [[Thallium(I) iodide]] – Iaidíd tailliam(I) – TlI [[Thallium(III) nitrate]] – Níotráit tailliam(III) – {{chem2|Tl(NO3)3}} [[Thallium(I) oxide]] – Ocsaíd tailliam(I) – {{chem2|Tl2O}} [[Thallium phosphide]] – Fosfíd tailliam – TlP [[Thallium(III) selenide]] – Seiléiníd tailliam(III) – {{chem2|Tl2Se3}} [[Thallium(III) sulfide]] – Suilfíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2S3}} [[TrimethylThallium]] – Trí-mheitiltailliam – {{chem2|Tl(CH3)3}} [[Thallium(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd tailliam(I) – TlOH === SO (Tiainil) === [[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}} [[Thionyl tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiainile – {{chem2|SOF4}} === ClS (Tiafosgéin) === [[Thiophosgene]] – Tiafosgéin – {{chem2|CSCl2}} [[Thiophosphoryl chloride]] – Clóiríd tiafosfairile – {{chem2|Cl3PS}} === [[Thorium|Th]] (Tóiriam) === [[Thorium(IV) nitrate]] – Níotráit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(NO3)4}} [[Thorium(IV) sulfate]] – Suilfáit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(SO4)2}} [[Thorium dioxide]] – Dé-ocsaíd tóiriam – {{chem2|ThO2}} [[Thorium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tóiriam – {{chem2|ThF4}} === [[Thulium|Tm]] (Tiúiliam) === [[Thulium(III) bromide]] – Bróimíd tiúiliam(III) – {{chem2|TmBr3}} [[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}} [[Thulium(III) oxide]] – Ocsaíd tiúiliam(III) – {{chem2|Tm2O3}} === [[Tin|Sn]] (Stán) === [[Stannane]] – Stannán – {{chem2|SnH4}} [[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}} [[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}} [[Tin(II) fluoride]] – Fluairíd stáin(II) – {{chem2|SnF2}} [[Tin(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd stáin(II) – {{chem2|Sn(OH)2}} [[Tin(II) iodide]] – Iaidíd stáin(II) – {{chem2|SnI2}} [[Tin(II) oxide]] – Ocsaíd stáin(II) – SnO [[Tin(II) sulfate]] – Suilfáit stáin(II) – {{chem2|SnSO4}} [[Tin(II) sulfide]] – Suilfíd stáin(II) – SnS [[Tin(IV) bromide]] – Bróimíd stáin(IV) – {{chem2|SnBr4}} [[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}} [[Tin(IV) fluoride]] – Fluairíd stáin(IV) – {{chem2|SnF4}} [[Tin(IV) iodide]] – Iaidíd stáin(IV) – {{chem2|SnI4}} [[Tin(IV) oxide]] – Ocsaíd stáin(IV) – {{chem2|SnO2}} [[Tin(IV) sulfide]] – Suilfíd stáin(IV) – {{chem2|SnS2}} [[Tin(IV) cyanide]] – Ciainíd stáin(IV) – {{chem2|Sn(CN)4}} [[Tin selenide]] – Seiléiníd stáin – {{chem2|SnSe2}} [[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe === [[Titanium|Ti]] (Tiotáiniam) === [[Hexafluorotitanic acid]] – Aigéad heicseafluairítiotanach – {{chem2|(H3O)2[TiF6]}} [[Titanium(II) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(II) – {{chem2|TiCl2}} [[Titanium(II) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(II) – TiO [[Titanium(II) sulfide]] – Suilfíd tiotáiniam(II) – TiS [[Titanium(III) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiBr3}} [[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}} [[Titanium(III) fluoride]] – Fluairíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiF3}} [[Titanium(III) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiI3}} [[Titanium(III) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(III) – {{chem2|Ti2O3}} [[Titanium(III) phosphide]] – Fosfíd tiotáiniam(III) – TiP [[Titanium(IV) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiBr4}} [[Titanium(IV) carbide]] – Cairbíd tiotáiniam(IV) – TiC [[Titanium(IV) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiCl4}} [[Titanium(IV) hydride]] – Hiodríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiH4}} [[Titanium(IV) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiI4}} [[Titanium carbide]] – Cairbíd tiotáiniam – TiC [[Titanium diboride]] – Débhóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiB2}} [[Titanium dioxide]] – Dé-ocsaíd tiotáiniam – {{chem2|TiO2}} [[Titanium diselenide]] – Déiseiléiníd tiotáiniam – {{chem2|TiSe2}} [[Titanium disilicide]] – Déisilícíd tiotáiniam – {{chem2|TiSi2}} [[Titanium disulfide]] – Déisuilfíd tiotáiniam – {{chem2|TiS2}} [[Titanium nitrate]] – Níotráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(NO3)4}} [[Titanium nitride]] – Nítríd tiotáiniam – TiN [[Titanium perchlorate]] – Sárchlóráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(ClO4)4}} [[Titanium silicon carbide]] – Cairbíd sileacain tiotáiniam – {{chem2|Ti3SiC2}} [[Titanium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd tiotáiniam – {{chem2|TiBr4}} [[Titanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiotáiniam – {{chem2|TiF4}} [[Titanium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd tiotáiniam – {{chem2|TiI4}} === TiO (Tiotainil) === [[Titanyl sulfate]] – Suilfáit tiotainile – {{chem2|TiOSO4}} === [[Tungsten|W]] (Tungstan) === [[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}} [[Tungsten(VI) fluoride]] – Fluairíd tungstain(VI) – {{chem2|WF6}} [[Tungsten boride]] – Bóiríd tungstain – {{chem2|WB2}} [[Tungsten carbide]] – Cairbíd tungstain – WC [[Tungstic acid]] – Aigéad tungstach – {{chem2|H2WO4}} [[Tungsten hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil tungstain – {{chem2|W(CO)6}} == U == === [[Uranium|U]] (Úráiniam) === [[Triuranium octaoxide]] – Trí-úráiniam ocht-ocsaíd – {{chem2|U3O8}} [[Uranium hexafluoride]] – Heicseafluairíd úráiniam – {{chem2|UF6}} [[Uranium pentafluoride]] – Peinteafluairíd úráiniam – {{chem2|UF5}} [[Uranium sulfate]] – Suilfáit úráiniam – {{chem2|U(SO4)2}} [[Uranium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd úráiniam – {{chem2|UCl4}} [[Uranium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd úráiniam – {{chem2|UF4}} [[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}} [[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}} [[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}} [[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}} [[Uranium(IV) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(IV) – {{chem2|UF4}} [[Uranium(VI) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(VI) – {{chem2|UF6}} [[Uranyl peroxide]] – Sárocsaíd úrainile – {{chem2|UO4}} [[Uranium dioxide]] – Dé-ocsaíd úráiniam – {{chem2|UO2}} === UO<sub>2</sub> (Úrainil) === [[Uranyl carbonate]] – Carbónáit úrainile – {{chem2|UO2CO3}} [[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}} [[Uranyl fluoride]] – Fluairíd úrainile – {{chem2|UO2F2}} [[Uranyl hydroxide]] – Hiodrocsaíd úrainile – {{chem2|UO2(OH)2}} [[Uranyl nitrate]] – Níotráit úrainile – {{chem2|UO2(NO3)2}} [[Uranyl sulfate]] – Suilfáit úrainile – {{chem2|UO2SO4}} == V == === [[Vanadium|V]] (Vanaidiam) === [[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}} [[Vanadium(II) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(II) – VO [[Vanadium(III) bromide]] – Bróimíd vanaidiam(III) – {{chem2|VBr3}} [[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}} [[Vanadium(III) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(III) – {{chem2|VF3}} [[Vanadium(III) nitride]] – Nítríd vanaidiam(III) – VN [[Vanadium(III) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(III) – {{chem2|V2O3}} [[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}} [[Vanadium(IV) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VF4}} [[Vanadium(IV) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VO2}} [[Vanadium(IV) sulfate]] – Suilfáit vanaidiam(IV) – {{chem2|VOSO4}} [[Vanadium(V) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(V) – {{chem2|V2O5}} [[Vanadium carbide]] – Cairbíd vanaidiam – VC [[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}} [[Vanadium pentafluoride]] – Peinteafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF5}} [[Vanadium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd vanaidiam – {{chem2|VCl4}} [[Vanadium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF4}} == W == [[Water (molecule)|Water]] – Uisce – {{chem2|H2O}} == X == === [[Xenon|Xe]] (Xeanón) === [[Perxenate#Perxenic acid|Perxenic acid]] – Aigéad sárxeanach – {{chem2|H4XeO6}} [[Xenon difluoride]] – Défluairíd xeanóin – {{chem2|XeF2}} [[Xenon hexafluoride]] – Heicseafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF6}} [[Xenon hexafluoroplatinate]] – Heicseafluairíplatanáit xeanóin – {{chem2|Xe[PtF6]}} [[Xenon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF4}} [[Xenon tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd xeanóin – {{chem2|XeO4}} [[Xenic acid]] – Aigéad xeanach – {{chem2|H2XeO4}} == Y == === [[Ytterbium|Yb]] (Iaitirbiam) === [[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}} [[Ytterbium(III) oxide]] – Ocsaíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2O3}} [[Ytterbium(III) sulfate]] – Suilfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(SO4)3}} [[Ytterbium(III) bromide]] – Bróimíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbBr3}} [[Ytterbium(III) carbonate]] – Carbónáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(CO3)3}} [[Ytterbium(III) fluoride]] – Fluairíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbF3}} [[Ytterbium(III) iodide]] – Iaidíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbI3}} [[Ytterbium(III) nitrate]] – Níotráit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb(NO3)3}} [[Ytterbium(III) phosphate]] – Fosfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|YbPO4}} [[Ytterbium(III) sulfide]] – Suilfíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2S3}} === [[Yttrium|Y]] (Iitriam) === [[Yttrium(III) antimonide]] – Antamóníd iitriam(III) – YSb [[Yttrium(III) arsenate]] – Arsanaít iitriam(III) – {{chem2|YAsO4}} [[Yttrium(III) arsenide]] – Arsainíd iitriam(III) – YAs [[Yttrium(III) bromide]] – Bróimíd iitriam(III) – {{chem2|YBr3}} [[Yttrium(III) fluoride]] – Fluairíd iitriam(III) – {{chem2|YF3}} [[Yttrium(III) oxide]] – Ocsaíd iitriam(III) – {{chem2|Y2O3}} [[Yttrium(III) nitrate]] – Níotráit iitriam(III) – {{chem2|Y(NO3)3}} [[Yttrium(III) sulfide]] – Suilfíd iitriam(III) – {{chem2|Y2S3}} [[Yttrium(III) sulfate]] – Suilfáit iitriam(III) – {{chem2|Y2(SO4)3}} [[Yttrium aluminium garnet]] – Garnae iitriam alúmanaim – {{chem2|Y3Al5O12}} [[Yttrium barium copper oxide]] – Ocsaíd iitriam bairiam copair – {{chem2|YBa2Cu3O7}} [[Yttrium cadmium]] – Iitriam caidmiam – YCd [[Yttrium copper]] – Iitriam copar – YCu [[Yttrium gold]] – Iitriam ór – YAu [[Yttrium iridium]] – Iitriam iridiam – YIr [[Yttrium iron garnet]] – Garnae iitriam iarainn – {{chem2|Y3Fe5O12}} [[Yttrium magnesium]] – Iitriam maignéisiam – YMg [[Yttrium phosphate]] – Fosfáit iitriam – {{chem2|YPO4}} [[Yttrium phosphide]] – Fosfíd iitriam – YP [[Yttrium rhodium]] – Iitriam róidiam – YRh [[Yttrium silver]] – Iitriam airgid – YAg [[Yttrium zinc]] – Iitriam sinc – YZn == Z == === [[Zinc|Zn]] (Sinc) === [[Zinc arsenide]] – Arsainíd since – {{chem2|Zn3As2}} [[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}} [[Zinc carbonate]] – Carbónáit since – {{chem2|ZnCO3}} [[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}} [[Zinc cyanide]] – Ciainíd since – {{chem2|Zn(CN)2}} [[Zinc diphosphide]] – Déifhosfíd since – {{chem2|ZnP2}} [[Zinc fluoride]] – Fluairíd since – {{chem2|ZnF2}} [[Zinc iodide]] – Iaidíd since – {{chem2|ZnI2}} [[Zinc nitrate]] – Níotráit since – {{chem2|Zn(NO3)2}} [[Zinc oxide]] – Ocsaíd since – ZnO [[Zinc phosphide]] – Fosfíd since – {{chem2|Zn3P2}} [[Zinc pyrophosphate]] – Pireafosfáit since – {{chem2|Zn2P2O7}} [[Zinc selenate]] – Seiléanáit since – {{chem2|ZnSeO4}} [[Zinc selenide]] – Seiléiníd since – ZnSe [[Zinc selenite]] – Seiléinít since – {{chem2|ZnSeO3}} [[Zinc selenocyanate]] –Seilínocianáit since – {{chem2|Zn(SeCN)2}} [[Zinc sulfate]] – Suilfáit since – {{chem2|ZnSO4}} [[Zinc sulfide]] – Suilfíd since – ZnS [[Zinc sulfite]] – Suilfít since – {{chem2|ZnSO3}} [[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe [[Zinc thiocyanate]] – Tiaicianáit since – {{chem2|Zn(SCN)2}} [[Zinc tungstate]] – Tungstáit since – {{chem2|ZnWO4}} === [[Zirconium|Zr]] (Siarcóiniam) === [[Zirconia hydrate]] – Hiodráit siarcóinia – {{chem2|ZrO2*''n''H2O}} [[Zirconium boride]] – Bóiríd siarcóiniam – {{chem2|ZrB2}} [[Zirconium carbide]] – Cairbíd siarcóiniam – ZrC [[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}} [[Zirconium(IV) oxide]] – Ocsaíd sarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrO2}} [[Zirconium hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|Zr(OH)4}} [[Zirconium orthosilicate]] – Ortasileacáit siarcóiniam – {{chem2|ZrSiO4}} [[Zirconium nitride]] – Nítríd siarcóiniam – ZrN [[Zirconium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd siarcóiniam – {{chem2|ZrF4}} [[Zirconium tetrahydroxide]] – Teitrea-hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|H4O4Zr}} [[Zirconium tungstate]] –Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|ZrW2O8}} [[Zirconyl bromide]] – Bróimíd siarcóinile – {{chem2|ZrOBr2}} [[Zirconyl chloride]] – Clóiríd siarcóinile – {{chem2|ZrOCl2}} [[Zirconyl nitrate]] – Níotráit siarcóinile – {{chem2|ZrO(NO3)2}} [[Zirconyl sulfate]] – Suilfáit siarcóinile – {{chem2|ZrOSO4}} [[Zirconium dioxide]] – Dé-ocsaíd siarcóiniam – {{chem2|ZrO2}} [[Zirconium(IV) sulfide]] – Suilfíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrS2}} [[Zirconium(IV) silicide]] – Silícíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSi2}} [[Zirconium(IV) silicate]] – Sileacáit siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSiO4}} [[Zirconium(IV) fluoride]] – Fluairíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrF4}} [[Zirconium(IV) bromide]] – Bróimíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrBr4}} [[Zirconium(IV) iodide]] – Iaidíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrI4}} [[Zirconium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|Zr(OH)4}} [[Schwartz's reagent]] – Imoibrí Schwartz – {{chem2|C10H11ClZr}} [[Zirconium propionate]] – Próipianáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(CH3CH2COO)4}} [[Zirconium tungstate]] – Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(WO4)2}} [[Zirconium(II) hydride]] – Hidríd siorcóiniam(II) – {{chem2|ZrH2}} [[Lead zirconate titanate]] – Tíotánáit siorcónáite luaidhe – {{chem2|Pb(Zr_{''x''}Ti_{1−''x''}O3)}} tm5gnq5r25ayu121w6oqw63a8w0ir1w 1330606 1330598 2026-10-25T18:24:37Z Ériugena 188 /* Dy (Diospróisiam) */ 1330606 wikitext text/x-wiki Cé go ndéantar tagairt d'fhormhór na gcomhdhúl lena n-ainmneacha córasacha [[Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí|IUPAC]] (ag leanúint [[Ainmníocht Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF)|ainmníocht IUPAC]] ), coinníodh ainmneacha traidisiúnta freisin i gcás ina bhfuil siad in úsáid fhorleathan nó i gcás ina bhfuil spéis shuntasach stairiúil iontu. == A == === [[Achtainiam|Ac]] (Achtainiam) === [[Actinium(III) chloride]] – [[Clóiríd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcCl3}} [[Actinium(III) fluoride]] –[[Fluairíd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcF3}} [[Actinium(III) oxide]] – [[Ocsaíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2O3}} [[Actinium(III) sulfide]] – [[Sulfíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2S3}} [[Actinium(III) nitrate]] – [[Níotráit achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac(NO3)3}} [[Actinium(III) bromide]] – [[Bróimíd achtainiam(III)]] – {{chem2|AcBr3}} [[Actinium(III) hydroxide]] – [[Hiodrocsaíd achtiniam(III)]] – {{chem2|Ac(OH)3}} [[Actinium(III) iodide]] – [[Iaidíd achtiniam(III)]] – {{chem2|AcI3}} [[Actinium(III) phosphate]] – [[Fosfáit achtainiam(III)]] – {{chem2|AcPO4}} === [[Aluminium|Al]] (Alúmanam) === [[Aluminium antimonide]] – [[Antamóiníd alúmanaim]] – AlSb [[Aluminium arsenate]] – [[Arsanáit alúmanaim]] – {{chem2|AlAsO4}} [[Aluminium arsenide]] – [[Arsainíd alúmanaim]] – AlAs [[Aluminium diboride]] – [[Débhóiríd alúmanaim]] – {{chem2|AlB2}} [[Aluminium bromide]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}} [[Aluminium carbide]] – Cairbíd alúmanaim – {{chem2|Al4C3}} [[Aluminium iodide]] – Iaidíd alúmanaim – {{chem2|AlI3}} [[Aluminium nitride]] – Nítríd alúmanaim – AlN [[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}} [[Aluminium phosphide]] – Fosfíd alúmanaim – AlP [[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}} [[Aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim – {{chem2|AlF3}} [[Aluminium hydroxide]] – Hiodrocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al(OH)3}} [[Aluminium nitrate]] – Níotráit alúmanaim – {{chem2|Al(NO3)3}} [[Aluminium sulfide]] – Suilfíd alúmanaim – {{chem2|Al2S3}} [[Aluminium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim – {{chem2|Al2(SO4)3}} [[Aluminium potassium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAl(SO4)2}} [[Aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim – {{chem2|AlH3}} === [[Americium|Am]] (Aimeiricam) === [[Americium(II) bromide]] – Bróimíd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmBr2}} [[Americium(III) bromide]] – Bróimíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmBr3}} [[Americium(II) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmCl2}} [[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}} [[Americium(III) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmF3}} [[Americium(IV) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmF4}} [[Americium(II) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmI2}} [[Americium(III) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmI3}} [[Americium dioxide]] – Dé-ocsaíd aimeiriciam – {{chem2|AmO2}} === {{chem2|NH3}}/[[Ammonium|{{chem2|[NH4]+}}]] ([[Amóinia]] ) === [[Ammonia]] – [[Amóinia]] – {{chem2|NH3}} [[Ammonium azide]] – Aisíd amóiniam – {{chem2|[NH4]N3}} [[Ammonium bicarbonate]] – [[Décharbónáit amóiniam]] – {{chem2|[NH4]HCO3}} [[Ammonium bisulfate]] – Déshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]HSO4}} [[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}} [[Ammonium chromate]] – Crómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2CrO4}} [[Ammonium cerium(IV) nitrate]] – Níotráit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]2[Ce(NO3)6]}} [[Ammonium cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]4[Ce(SO4)4]}} [[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}} [[Ammonium chlorate]] – Clóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO3}} [[Ammonium cyanide]] – Ciainíd amóiniam – {{chem2|[NH4]CN}} [[Ammonium dichromate]] – Déchrómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2Cr2O7}} [[Ammonium dihydrogen phosphate]] – Déhiodríginfosfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]H2PO4}} [[Ammonium hexafluoroaluminate]] – Heicseafluairíalúmanaít amóiniam – AlF<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>3</sub> [[Ammonium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit amóiniam – F<sub>6</sub>H<sub>4</sub>NP [[Ammonium hexachloroplatinate]] – Heicseaclóiríplatanáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2[PtCl6]}} [[Ammonium hexafluorosilicate]] – Heicseafluairísileacáit amóiniam [[Ammonium hexafluorotitanate]] – Heicseafluairítiotanáit amóiniam [[Ammonium hexafluorozirconate]] – Heicseafluairísiarcónáit amóiniam [[Ammonium hydroxide]] – Hiodrocsaíd amóiniam – {{chem2|[NH4]OH}} [[Ammonium nitrate]] – Níotráit amóiniam – {{chem2|[NH4]NO3}} [[Ammonium orthomolybdate]] – Ortaimolabdáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2MoO4}} [[Ammonium sulfamate]] – Suilfaimáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SO3NH2}} [[Ammonium sulfide]] – Suilfíd amóiniam – {{chem2|[NH4]2S}} [[Ammonium sulfite]] – Suilfít amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO3}} [[Ammonium sulfate]] – Suilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO4}} [[Ammonium perchlorate]] – Sárchlóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO4}} [[Ammonium permanganate]] – Sár-mhangaináit amóiniam – {{chem2|[NH4]MnO4}} [[Ammonium persulfate]] – Sárshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2S2O8}} [[Reinecke's salt|Ammonium diamminetetrathiocynatochromate(III)]] – Dé-aimínteitreatiicianáit cróimiam(III) amóiniam – {{chem2|[NH4][Cr(SCN)4(NH3)2]}} [[Ammonium thiocyanate]] – Tiicianáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SCN}} [[Ammonium triiodide]] – Trí-iaidíd amóiniam – {{chem2|[NH4][I3]}} [[Diammonium dioxido(dioxo)molybdenum]] – Dé-amóiniam dé-ocsaíd(dé-ocsa)molabdaim – {{chem2|H8MoN2O4}} [[Diammonium phosphate]] – Dé-amóiniam fosfáit – {{chem2|[NH4]2HPO4}} [[Tetramethylammonium perchlorate]] – Teitreametilamóiniam sárchlóráit – {{chem2|[N(CH3)4]ClO4}} === [[Antimony|Sb]] ([[Antamón]]) === [[Stibine|Antimony hydride]] (stybine) – Hiodríd antamóin (stibín) – {{chem2|SbH3}} [[Antimony pentachloride]] – [[Peinteaclóiríd Antamóin|Peinteaclóiríd antamóin]] – {{chem2|SbCl5}} [[Antimony pentafluoride]] – Peinteafluairíd antamóin – {{chem2|SbF5}} [[Antimony potassium tartrate]] – Tartráit antamóin agus potaisiam – {{chem2|K2Sb2(C4H2O6)2}} [[Antimony sulfate]] – Suilfáit antamóin – {{chem2|Sb2(SO4)3}} [[Antimony trichloride]] – Tríchlóiríd antamóin – {{chem2|SbCl3}} [[Antimony trifluoride]] – Trífluairíd antamóin – {{chem2|SbF3}} [[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}} [[Antimony trisulfide]] – [[Tríshuilfíd antamóin]] – {{chem2|Sb2S3}} [[Antimony pentasulfide]] – Peinteashuilfíd antamóin – {{chem2|Sb2S5}} === [[Argon|Ar]] (Argón) === [[Argon fluorohydride]] – [[Fluraihidríd argóin]] – HArF === [[Arsenic|As]] (Airsín ) === [[Arsenic trifluoride]] – [[Trífhluairíd arsanaice]] – {{chem2|AsF3}} [[Arsenic triiodide]] – Trí-iaidíd arsanaice – AsI<sub>3</sub> [[Arsenic pentafluoride]] – Peinteafluairíd arsanaice – {{chem2|AsF5}} [[Arsenic trioxide]] (Arsenic(III) oxide) – Trí-ocsaíd arsanaice (ocsaíd arsaenach(III)) – {{chem2|As2O3}} [[Arsenous acid]] – Aigéad arsanúil – {{chem2|As(OH)3}} [[Arsenic acid]] – Aigéad arsanaice – {{chem2|AsO(OH)3}} [[Arsine]] – Airsín – {{chem2|AsH3}} == B == === [[Barium|Ba]] (Bairiam) === [[Barium azide]] – [[Aisíd bhairiam]] – {{chem2|Ba(N3)2}} [[Barium bromide]] – Bróimíd bhairiam – {{chem2|BaBr2}} [[Barium carbonate]] – Carbónáit bhairiam – {{chem2|BaCO3}} [[Barium chlorate]] – Clóráit bhairiam – {{chem2|Ba(ClO3)2}} [[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}} [[Barium chromate]] – Crómáit bhairiam – {{chem2|BaCrO4}} [[Barium ferrate]] – Fearráit bhairiam – {{chem2|BaFeO4}} [[Barium ferrite]] – Feirít bhairiam – {{chem2|BaFe12O19}} [[Barium fluoride]] – Fluairíd bhairiam – {{chem2|BaF2}} [[Barium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhairiam – {{chem2|Ba(OH)2}} [[Barium hexaboride]] – Heicseabhóiríd bhairiam – BaB<sub>6</sub> [[Barium iodide]] – Iaidíd bhairiam – {{chem2|BaI2}} [[Barium manganate]] – Mangaináit bhairiam – {{chem2|BaMnO4}} [[Barium nitrate]] – Níotráit bhairiam – {{chem2|Ba(NO3)2}} [[Barium oxalate]] – Ocsaláit bhairiam – {{chem2|Ba(C2O4)}} [[Barium oxide]] – Ocsaíd bhairiam – BaO [[Barium permanganate]] – Sár-mhangaináit bhairiam – {{chem2|Ba(MnO4)2}} [[Barium peroxide]] – Sárocsaíd bhairiam – {{chem2|BaO2}} [[Barium sulfate]] – Suilfáit bhairiam – {{chem2|BaSO4}} [[Barium sulfide]] – Suilfíd bhairiam – BaS [[Barium titanate]] – Tiotanáit bhairiam – {{chem2|BaTiO3}} [[Barium thiocyanate]] – Tiicianáit bhairiam – {{chem2|Ba(SCN)2}} === [[Beryllium|Be]] (Beirilliam) === [[Beryllium borohydride]] – [[Bóraihidríd bheirilliam]] – {{chem2|Be[BH4]2}} [[Beryllium bromide]] – Bróimíd bheirilliam – {{chem2|BeBr2}} [[Beryllium carbonate]] – Carbónáit bheirilliam – {{chem2|BeCO3}} [[Beryllium chloride]] – Clóiríd bheirilliam – {{chem2|BeCl2}} [[Beryllium fluoride]] – Fluairíd bheirilliam – {{chem2|BeF2}} [[Beryllium hydride]] – Hiodríd bheirilliam – {{chem2|BeH2}} [[Beryllium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bheirilliam – {{chem2|Be(OH)2}} [[Beryllium iodide]] – Iaidíd bheirilliam – {{chem2|BeI2}} [[Beryllium nitrate]] – Níotráit bheirilliam – {{chem2|Be(NO3)2}} [[Beryllium nitride]] – Nítríd bheirilliam – {{chem2|Be3N2}} [[Beryllium oxide]] – Ocsaíd bheirilliam – BeO [[Beryllium sulfate]] – Suilfáit bheirilliam – {{chem2|BeSO4}} [[Beryllium sulfide]] – Suilfíd bheirilliam – BeS [[Beryllium telluride]] – Teallúiríd bheirilliam – BeTe === [[Bismuth|Bi]] (Biosmat) === [[Bismuth chloride]] – Clóiríd bhiosmait – BiCl<sub>3</sub> [[Bismuth ferrite]] – Feirít bhiosmait – {{chem2|BiFeO3}} [[Bismuth hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhiosmait – BiH<sub>3</sub>O<sub>3</sub> [[Bismuth(III) iodide]] – Iaidíd bhiosmait(III) – BiI<sub>3</sub> [[Bismuth(III) nitrate]] – Níotráit bhiosmait(III) – BiN<sub>3</sub>O<sub>9</sub> [[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}} [[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd bhiosmait – BiOCl [[Bismuth pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhiosmait – {{chem2|BiF5}} [[Bismuth(III) sulfide]] – Suilfíd bhiosmait(III) – Bi<sub>2</sub>S<sub>3</sub> [[Bismuth(III) telluride]] – Teallúiríd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2Te3}} [[Bismuth tribromide]] – Tríbhróimíd bhiosmait – {{chem2|BiBr3}} [[Bismuth ]] – Tungstáit bhiosmait – {{chem2|Bi2WO6}} === [[Boron|B]] (Bórón) === [[Borane]] – Bórán – {{chem2|BH3}} [[Borax]] – Bórás – {{chem2|Na2B4O7*10H2O}} [[Borazine]] – Bóraisín – {{chem2|B3H6N3}} [[Borazocine]] – Bórasóisín – {{chem2|B4H8N4}} [[Boric acid]] – Aigéad bórach – {{chem2|H3BO3}} [[Boron carbide]] – Cairbíd bhóróin – {{chem2|B4C}} [[Boron nitride]] – Nítríd bhóróin – BN [[Boron phosphate]] – Fosfáit bhóróin – {{chem2|BPO4}} [[Boron phosphide]] – Fosfíd bhóróin – BP [[Boron suboxide]] – Fo-ocsaíd bhóróin – {{chem2|B6O}} [[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}} [[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}} [[Boron trifluoride]] – Trífhluairíd bhóróin – {{chem2|BF3}} [[Boron triiodide]] – Trí-iaidíd bhóróin – BI<sub>3</sub> [[Boron trioxide|Boron oxide]] – Trí-ocsaíd bhóróin (ocsaíd bóróin) – {{chem2|B2O3}} [[Boroxine]] – Bórocsaín – {{chem2|B3H3O3}} [[Calcium hexaboride]] – Heicseabhóiríd chailciam – {{chem2|CaB6}} [[Decaborane]] – Deacabórán – {{chem2|B10H14}} [[Diborane]] – Débhórán – {{chem2|B2H6}} [[Diboron tetrachloride]] – Teitreachlóiríd dhébhóróin – {{chem2|B2Cl4}} [[Diboron tetrafluoride]] – Teitreafluairíd débhóróin – {{chem2|B2F4}} [[Fluoroboric acid]] – Aigéad fluarabhórach – {{chem2|HBF4}} [[Hexaborane(10)]] – Heicseabhórán(10) – {{chem2|B6H10}} [[Hexaborane(12)]] – Heicseabhórán(12) – {{chem2|B6H12}} [[Lanthanum hexaboride]] – Heicseabhóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}} [[Magnesium diboride]] – Débhóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgB2}} [[Metaboric acid]] – Aigéad meiteabhórach – {{chem2|H3B3O6}} [[Octadecaborane]] – Ochtdeacabhórán – {{chem2|B18H22}} [[Ortho-carborane]] – Ortacharbórán – {{chem2|C2B10H12}} [[Pentaborane]] – Peinteabhórán – {{chem2|B5H9}} [[Pentaborane(11)]] – Peinteabhórán(11) – {{chem2|B5H11}} [[Sodium metaborate]] – Meiteabhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO2}} [[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3}} [[Sodium tetrahydroxyborate]] – Teitrhiodrocsabhóráit sóidiam – {{chem2|NaB(OH)4}} [[Tetraborane]] – Teitreabhórán – {{chem2|B4H10}} [[Tetrahydroxydiboron]] – Teitrhiodrocsabhóróin – {{chem2|B2H4O4}} === [[Bromine|Br]] (Bróimín) === [[Bromine monochloride]] – Monaclóiríd bhróimín – BrCl [[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}} [[Perbromic acid]] – Aigéad sárbhrómac– {{chem2|HBrO4}} [[Aluminium bromide| Bróimíd aluminium]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}} [[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}} [[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}} [[Bromic acid]] – Aigéad Brómach– {{chem2|HBrO3}} [[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bhróimín – {{chem2|Br2O}} [[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}} [[Bromine trifluoride]] – Trífhluairíd bhróimín – {{chem2|BrF3}} [[Bromine monofluoride]] – Mónafluairíd bhróimín – BrF [[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}} [[Carbon tetrabromide]] – Teitreabróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}} [[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr [[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – {{chem2|CuBr2}} [[Hydrobromic acid]] – Aigéad hiodrabhrómach – HBr(aq) [[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr [[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómúil – HOBr [[Iodine monobromide]] – Mónabhróimíd iaidín – IBr [[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}} [[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}} [[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}} [[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr [[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}} [[Mercury(I) bromide]] – Bróimíd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Br2}} [[Mercury(II) bromide]] – Bróimíd mearcair(II) – {{chem2|HgBr2}} [[Nitrosyl bromide]] – Bróimíd níotraisil – NOBr [[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fosfair – {{chem2|PBr5}} [[Phosphorus tribromide]] – Tríbhróimíd fosfair – {{chem2|PBr3}} [[Phosphorus heptabromide]] – Heipteabróimíd fosfair – PBr<sub>7</sub> [[Potassium bromide]] – Bróimíd potaisiam – KBr [[Potassium bromate]] – Brómáit potaisiam – {{chem2|KBrO3}} [[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit potaisiam – {{chem2|KBrO4}} [[Tribromosilane]] – Tríbhróimísileán – {{chem2|HSiBr3}} [[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}} [[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr [[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr [[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}} [[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}} [[Thionyl bromide]] – Bróimíd tiainile – {{chem2|SOBr2}} [[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}} [[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}} == C == === [[Cadmium|Cd]] (Caidmiam) === [[Cadmium arsenide]] – Arsainíd chaidmiam – {{chem2|Cd3As2}} [[Cadmium bromide]] – Bróimíd chaidmiam – {{chem2|CdBr2}} [[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}} [[Cadmium fluoride]] – Fluairíd chaidmiam – {{chem2|CdF2}} [[Cadmium iodide]] – Iaidíd chaidmiam – {{chem2|CdI2}} [[Cadmium nitrate]] – Níotráit chaidmiam – {{chem2|Cd(NO3)2}} [[Cadmium oxide]] – Ocsaíd chaidmiam – CdO [[Cadmium phosphide]] – Fosfíd chaidmiam – {{chem2|Cd3P2}} [[Cadmium selenide]] – Seiléiníd chaidmiam – CdSe [[Cadmium sulfate]] – Suilfáit chaidmiam – {{chem2|CdSO4}} [[Cadmium sulfide]] – Suilfíd chaidmiam – CdS [[Cadmium telluride]] – Teallúiríd chaidmiam – CdTe === [[Caesium|Cs]] (Caeisiam) === [[Caesium bicarbonate]] – Décharbónáit chaeisiam – {{chem2|CsHCO3}} [[Caesium bromide]] – Bróimíd chaeisiam – CsBr [[Caesium carbonate]] – Carbónáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CO3}} [[Caesium chloride]] – Clóiríd chaeisiam – CsCl [[Caesium chromate]] – Crómáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CrO4}} [[Caesium dichloroiodate]] – Déchlóiriaidáit chaeisiam – {{chem2|CsICl2}} [[Caesium dodecaborate]] – Dódeicibóráit caesiam – {{chem2|Cs2B12H12}} [[Caesium fluoride]] – Fluairíd chaeisiam – CsF [[Caesium heptafluoroxenate]] – Heipteafluairíxeanáit chaeisiam – {{chem2|CsXeF7}} [[Caesium hydride]] – Hiodríd chaeisiam – CsH [[Caesium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit chaeisiam – {{chem2|CsHSO4}} [[Caesium iodide]] – Iaidíd chaeisiam – CsI [[Caesium monoxide]] – Mónaocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O}} [[Caesium nitrate]] – Níotráit chaeisiam – {{chem2|CsNO3}} [[Caesium ozonide]] – Ósóníd chaeisiam – {{chem2|CsO3}} [[Caesium perchlorate]] – Sárchlóráit chaeisiam – {{chem2|CsClO4}} [[Caesium peroxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O2}} [[Caesium sulfate]] – Suilfáit chaeisiam – {{chem2|Cs2SO4}} [[Caesium superoxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|CsO2}} [[Caesium triiodide]] – Trí-iaidíd chaeisiam – {{chem2|CsI3}} === [[Californium|Cf]] (Calafoirniam) === [[Californium(III) bromide]] – Bróimíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfBr3}} [[Californium(III) carbonate]] – Carbónáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(CO3)3}} [[Californium(III) chloride]] – Clóiríd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfCl3}} [[Californium(III) fluoride]] – Fluairíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfF3}} [[Californium(III) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfI3}} [[Californium(II) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(II) – {{chem2|CfI2}} [[Californium(III) nitrate]] – Níotráit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf(NO3)3}} [[Californium(III) oxide]] – Ocsaíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2O3}} [[Californium(III) phosphate]] – Fosfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|CfPO4}} [[Californium(III) sulfate]] – Suilfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(SO4)3}} [[Californium(III) sulfide]] – Suilfíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2S3}} [[Californium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd chalafóirniam – CfOF [[Californium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chalafóirniam – CfOCl === [[Calcium|Ca]] (Cailciam) === [[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}} [[Calcium carbide]] – Cairbíd chailciam – {{chem2|CaC2}} [[Calcium carbonate]] (Precipitated Chalk) – Carbónáit chailciam (Cailc Dheascaithe) – {{chem2|CaCO3}} [[Calcium chlorate]] – Clóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO3)2}} [[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}} [[Calcium chromate]] – Crómáit chailciam– {{chem2|CaCrO4}} [[Calcium cyanamide]] – Ciainaimíd cailciam – {{chem2|CaCN2}} [[Calcium fluoride]] – Fluairíd chailciam – {{chem2|CaF2}} [[Calcium hydride]] – Hiodríd chailciam – {{chem2|CaH2}} [[Calcium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chailciam – {{chem2|Ca(OH)2}} [[Calcium monosilicide]] – Mónaisilícíd chailciam – CaSi [[Calcium oxalate]] – Ocsaláit chailciam – {{chem2|CaC2O4}} [[Calcium hydroxychloride]] – Hiodrocsaclóiríd chailciam – {{chem2|CaOCl2}} [[Calcium perchlorate]] – Sárchlóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO4)2}} [[Calcium permanganate]] – Sármhangaináit chailciam – {{chem2|Ca(MnO4)2}} [[Calcium sulfate]] ([[gypsum]]) – Suilfáit chailciam (gipsam) – {{chem2|CaSO4}} [[Calcium thiocyanate]] – Tiicianáit chailciam – {{chem2|C2CaN2S2}} === [[Carbon|C]] (Carbón) === [[Carbon dioxide]] – Dé-ocsaíd charbóin – {{chem2|CO2}} [[Carbon disulfide]] – Dé-shuilfíd charbóin – {{chem2|CS2}} [[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO [[Carbon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}} [[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}} [[Carbon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd charbóin – {{chem2|CF4}} [[Carbon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd charbóin – {{chem2|CI4}} [[Carbonic acid]] – Aigéad carbónach – {{chem2|H2CO3}} [[Carbonyl chloride]] – Clóiríd charbóinile – {{chem2|COCl2}} [[Carbonyl fluoride]] – Fluairíd carbóinile – {{chem2|COF2}} [[Carbonyl sulfide]] – Suilfíd charbóinile – COS [[Carboplatin]] – Carbaplaitin – {{chem2|C6H12N2O4Pt}} === [[Cerium|Ce]] (Ceiriam) === [[Cerium(III) bromide]] – Bróimíd cheiriam(III) – {{chem2|CeBr3}} [[Cerium(III) carbonate]] – Carbónáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(CO3)3}} [[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}} [[Cerium(III) fluoride]] – Fluairíd cheiriam(III) – {{chem2|CeF3}} [[Cerium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce(OH)3}} [[Cerium(III) iodide]] – Iaidíd cheiriam(III) – {{chem2|CeI3}} [[Cerium(III) nitrate]] – Níotráit cheiriam(III) – {{chem2|Ce(NO3)3}} [[Cerium(III) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2O3}} [[Cerium(III) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(SO4)3}} [[Cerium(III) sulfide]] – Suilfíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2S3}} [[Cerium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(OH)4}} [[Cerium(IV) nitrate]] – Níotráit ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(NO3)4}} [[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}} [[Cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(IV) – {{chem2|Ce(SO4)2}} [[Cerium oxide|Cerium(III,IV) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III,IV) – {{chem2|Ce3O4}} [[Ceric ammonium nitrate]] – Níotráit cheireach amóiniam – {{chem2|(NH4)2Ce(NO3)6}} [[Cerium hexaboride]] – Heicseabhóiríd cheiriam – {{chem2|CeB6}} [[Cerium aluminium]] – Ceiriam alúmanaim – CeAl [[Cerium cadmium]] – Ceiriam chaidmiam – CeCd [[Cerium magnesium]] – Ceiriam mhaignéisiam – CeMg [[Cerium mercury]] – Ceiriam mhearcair – CeHg [[Cerium silver]] – Ceiriam airgid – CeAg [[Cerium thallium]] – Ceiriam tailliam – CeTl [[Cerium zinc]] – Ceiriam since – CeZn === [[Chlorine|Cl]] (Clóirín ) === [[Actinium(III) chloride]] – Clóiríd aictiniam(III) – {{chem2|AcCl3}} [[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}} [[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}} [[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}} [[Antimony(III) chloride]] – Clóiríd antamóin(III) – {{chem2|SbCl3}} [[Antimony(V) chloride]] – Clóiríd antamóin(V) – {{chem2|SbCl5}} [[Arsenic(III) chloride]] – Clóiríd arsaenach(III) – {{chem2|AsCl3}} [[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}} [[Beryllium chloride]] – Clóiríd beirilliam – {{chem2|BeCl2}} [[Bismuth(III) chloride]] – Clóiríd bhiosmait(III) – {{chem2|BiCl3}} [[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}} [[Bromine monochloride]] – Mónaclóiríd bhróimín – BrCl [[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}} [[Caesium chloride]] – Clóiríd chaesiam – CsCl [[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}} [[Calcium hypochlorite]] – Hipeaclóirít chailciam – {{chem2|Ca(ClO)2}} [[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}} [[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}} [[Chloramine]] – Clóraimín – {{chem2|NH2Cl}} [[Chloric acid]] – Aigéad clórach – {{chem2|HClO3}} [[Chlorine azide]] – Aisíd chlóirín – {{chem2|ClN3}} [[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}} [[Chlorine monofluoride]] – Mónafluairíd chlóirín – ClF [[Chlorine monoxide]] – Mónaocsaíd chlóirín – ClO [[Chlorine pentafluoride]] – Peinteafluairíd chlóirín – {{chem2|ClF5}} [[Chlorine perchlorate]] – Sárchlóráit chlóirín – {{chem2|Cl2O4}} [[Chlorine tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd chlóirín – {{chem2|O3ClOOClO3}} [[Chlorine trifluoride]] – Trífluairíd chlóirín – {{chem2|ClF3}} [[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}} [[Chloroplatinic acid]] – Aigéad clóiríplatanach – {{chem2|H2[PtCl6]}} [[Chlorosulfonic acid]] – Aigéad clóirísulfónach – {{chem2|ClSO3H}} [[Chlorosulfonyl isocyanate]] – Iseaiciaináit chlóirísulfóinile – {{chem2|ClSO2NCO}} [[Chloryl fluoride]] – Fluairíd chlóirile – {{chem2|ClO2F}} [[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}} [[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}} [[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}} [[Cisplatin]] – Ciosplatann – {{chem2|[PtCl2(NH3)2]}} [[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chobailt(II) – {{chem2|CoCl2}} [[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl [[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}} [[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}} [[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chianaigine – ClCN [[Dichlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O2}} [[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}} [[Dichlorine hexoxide]] – Heicsea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O6}} [[Dichlorine monoxide]] – Aonocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}} [[Dichlorine tetroxide]] – Teatrocsaíd déchlóirín – {{chem2|ClOClO3}} [[Dichlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O3}} [[Dichlorosilane]] – Déchlóraisiolán – {{chem2|SiH2Cl2}} [[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}} [[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}} [[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}} [[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}} [[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}} [[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}} [[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd ghailliam – {{chem2|GaCl3}} [[Germanium dichloride]] – Déchlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl2}} [[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl4}} [[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl [[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|AuCl3}} [[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}} [[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}} [[Hydrochloric acid]] – Aigéad hidreaclórach – HCl(aq) [[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl [[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórúil – HOCl [[Indium(I) chloride]] – Clóiríd indiam(I) – InCl [[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}} [[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl [[Iridium(III) chloride]] – Clóiríd iridiam(III) – {{chem2|IrCl3}} [[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}} [[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}} [[Lanthanum chloride]] – Clóiríd lantainim – {{chem2|LaCl3}} [[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}} [[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl [[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}} [[Lutetium chloride]] – Clóiríd lúitéitiam – {{chem2|LuCl3}} [[Magnesium chloride]] – Clóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgCl2}} [[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}} [[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mhangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}} [[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mhearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}} [[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mhearcair(II) – {{chem2|HgCl2}} [[Mercury(II) perchlorate]] – Sárchlóráit mhearcair(II) – {{chem2|Hg(ClO4)2}} [[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoCl3}} [[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(V) – {{chem2|MoCl5}} [[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}} [[Neptunium(IV) chloride]] – Clóiríd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpCl4}} [[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicile(II) – {{chem2|NiCl2}} [[Niobium oxide trichloride]] – Trí-chlóiríd ocsaíde niaibiam – {{chem2|NbOCl3}} [[Niobium(IV) chloride]] – Clóiríd niaibiam(IV) – {{chem2|NbCl4}} [[Niobium(V) chloride]] – Clóiríd niaibiam(V) – {{chem2|NbCl5}} [[Nitrogen trichloride]] – Trí-chlóiríd nítrigine – {{chem2|NCl3}} [[Nitrosyl chloride]] – Clóiríd níotróisil – NOCl [[Nitryl chloride]] – Clóiríd nítrile – {{chem2|NO2Cl}} [[Osmium(III) chloride]] – Clóiríd oismiam(III) – {{chem2|OsCl3}} [[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd phallaidiam(II) – {{chem2|PdCl2}} [[Perchloric acid]] – Aigéad sárchlórach – {{chem2|HClO4}} [[Perchloryl fluoride]] – Fluairíd sárchlóirile – {{chem2|ClO3F}} [[Phosgene]] – Foisgéin – {{chem2|COCl2}} [[Phosphonitrilic chloride trimer]] – Trímhéir chlóiríd fhosfainítríle – {{chem2|(PNCl)3}} [[Phosphorus oxychloride]] – Ocsaiclóiríd fhosfair – {{chem2|POCl3}} [[Phosphorus pentachloride]] – Peinteaclóiríd fhosfair – {{chem2|PCl5}} [[Phosphorus trichloride]] – Trí-chlóiríd fhosfair – {{chem2|PCl3}} [[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(II) – {{chem2|PtCl2}} [[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}} [[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}} [[Potassium chlorate]] – Clóráit photaisiam – {{chem2|KClO3}} [[Potassium chloride]] – Clóiríd photaisiam – KCl [[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit photaisiam – {{chem2|KClO4}} [[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}} [[Protactinium(V) chloride]] – Clóiríd phrótachtainiam(V) – {{chem2|PaCl5}} [[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}} [[Rhenium(III) chloride]] – Clóiríd réiniam(III) – {{chem2|ReCl3}} [[Rhenium(V) chloride]] – Clóiríd réiniam(V) – {{chem2|ReCl5}} [[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}} [[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl [[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}} [[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}} [[Scandium chloride]] – Clóiríd scaindiam – {{chem2|ScCl3}} [[Selenium dichloride]] – Déchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl2}} [[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}} [[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}} [[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl [[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}} [[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – {{chem2|NaClO3}} [[Sodium chloride]] (table salt, rock salt) – Clóiríd sóidiam (salainn bhoird, salainn charraige) – NaCl [[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}} [[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl [[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}} [[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}} [[Sulfur dichloride]] – Déchlóiríd sulfair – {{chem2|SCl2}} [[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd sulfairile – {{chem2|SO2Cl2}} [[Tantalum(III) chloride]] – Clóiríd tantalaim (III) – {{chem2|TaCl3}} [[Tantalum(IV) chloride]] – Clóiríd tantalaim(IV) – {{chem2|TaCl4}} [[Tantalum(V) chloride]] – Clóiríd tantalaim(V) – {{chem2|TaCl5}} [[Tellurium tetrachloride]] – Teitreaclóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}} [[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}} [[Tetrachloroauric acid]] – Aigéad teitreaclóraorach – {{chem2|H[AuCl4]}} [[Thallium(I) chloride]] – Clóiríd tailliam(I) – TlCl [[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}} [[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}} [[Thiophosgene]] – Tiafoisgéin – {{chem2|CSCl2}} [[Thorium(IV) chloride]] – Clóiríd tóiriam(IV) – {{chem2|ThCl4}} [[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}} [[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}} [[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}} [[Titanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiCl4}} [[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}} [[Trichlorosilane]] – Tríchlóraisiolán – {{chem2|HSiCl3}} [[Tungsten(IV) chloride]] – Clóiríd tungstain(IV) – {{chem2|WCl4}} [[Tungsten(V) chloride]] – Clóiríd tungstain(V) – {{chem2|WCl5}} [[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}} [[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}} [[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}} [[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}} [[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}} [[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}} [[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}} [[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}} [[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}} [[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}} [[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd itéirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}} [[Yttrium chloride]] – Clóiríd itriam – {{chem2|YCl3}} [[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}} [[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}} === [[Chromium|Cr]] (Cróimiam) === [[Chromic acid]] – Aigéad crómach – {{chem2|H2CrO4}} [[Chromium trioxide]] ([[Chromic acid]]) – Trí-ocsaíd chróimiam (Aigéad crómach) – {{chem2|CrO3}} [[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}} [[Chromium(II) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(II) – {{chem2|CrSO4}} [[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}} [[Chromium(III) nitrate]] – Níotráit chróimiam(III) – {{chem2|Cr(NO3)3}} [[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}} [[Chromium(III) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(III) – {{chem2|Cr2(SO4)3}} [[Chromium(III) telluride]] – Teallúiríd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2Te3}} [[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}} [[Chromium pentafluoride]] – Peinteafluairíd chróimiam – {{chem2|CrF5}} Chromium sulfide bromide – Bróimíd suilfíde chróimiam – CrSBr [[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}} [[Chromyl fluoride]] – Fluairíd chróimile – {{chem2|CrO2F2}} === [[Cobalt|Co]] (Cobailt) === [[Cobalt(II) acetate]] – Aicéatáit chobailt(II) – Co(CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub>)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) bromide]] – Bróimíd chobailt(II) – {{chem2|CoBr2}} [[Cobalt(II) carbonate]] – Carbónáit chobailt(II) – {{chem2|CoCO3}} [[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chobailt(II) – {{chem2|CoCl2}} [[Cobalt(II) fluoride]] – Fluairíd chobailt(II) – CoF<sub>2</sub> [[Cobalt(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chobailt(II) – Co(OH)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) iodide]] – Iaidíd chobailt(II) – CoI<sub>2</sub> [[Cobalt(II) nitrate]] – Níotráit chobailt(II) – {{chem2|Co(NO3)2}} [[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd chobailt(II) – CoO [[Cobalt(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chobailt(II) – Co(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) phosphate]] – Fosfáit chobailt(II) – Co<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Cobalt(II) sulfate]] – Suilfáit chobailt(II) – {{chem2|CoSO4}} [[Cobalt(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chobailt(II) – Co(SCN)<sub>2</sub> [[Cobalt(II,III) oxide]] – Ocsaíd chobailt(II,III) – Co<sub>3</sub>O<sub>4</sub> [[Cobalt(III) chloride]] – Clóiríd chobailt(III) – CoCl<sub>3</sub> [[Cobalt(III) fluoride]] – Fluairíd chobailt(III) – {{chem2|CoF3}} [[Cobalt(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chobailt(III) – Co(OH)<sub>3</sub> [[Cobalt(III) nitrate]] – Níotráit chobailt(III) – Co(NO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Cobalt(III) oxide]] – Ocsaíd chobailt(III) – Co<sub>2</sub>O<sub>3</sub> === [[Copper|Cu]] (Copar) === [[Copper(I) acetylide]] – Aicéitilíd chopair(I) – {{chem2|Cu2C2}} [[Copper(I) azide]] – Aisíd chopair(I) – CuN<sub>3</sub> [[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr [[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl [[Copper(I) fluoride]] – Fluairíd chopair(I) – CuF [[Copper(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(I) – CuOH [[Copper(I) iodide]] – Iaidíd chopair(I) – CuI [[Copper(I) nitrate]] – Níotráit chopair(I) – CuNO<sub>3</sub> [[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd chopair(I) – {{chem2|Cu2O}} [[Copper(I) phosphide]] – Fosfíd chopair(I) – Cu<sub>3</sub>P [[Copper(I) selenide]] – Seiléiníd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Se [[Copper(I) sulfate]] – Suilfáit chopair(I) – {{chem2|CuSO4}} [[Copper(I) sulfide]] – Suilfíd chopair(I) – {{chem2|Cu2S}} [[Copper(I) telluride]] – Teallúiríd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Te [[Copper(I) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(I) – CuSCN [[Chevreul's salt|Copper(I,II) sulfite]] – Suilfít chopair(I,II) – Cu<sub>3</sub>(SO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) arsenate]] – Arsanaít chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(AsO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) azide]] – Aisíd chopair(II) – {{chem2|Cu(N3)2}} [[Copper(II) borate]] – Bóráit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – CuBr<sub>2</sub> [[Copper(II) carbonate]] – Carbónáit chopair(II) – {{chem2|CuCO3}} [[Basic copper carbonate|Copper(II) carbonate hydroxide]] – Hiodrocsaíd charbónáit copair(II) – Cu<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>2</sub> [[Copper(II) chlorate]] – Clóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}} [[Copper(II) fluoride]] – Fluairíd chopair(II) – CuF<sub>2</sub> [[Copper(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(II) – {{chem2|Cu(OH)2}} [[Copper(II) nitrate]] – Níotráit chopair(II) – {{chem2|Cu(NO3)2}} [[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO [[Copper(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) phosphate]] – Fosfáit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub> [[Copper(II) selenide]] – Seiléiníd chopair(II) – CuSe [[Copper(II) selenite]] – Seiléinít chopair(II) – CuSeO<sub>3</sub> [[Copper(II) sulfate]] – Suilfáit chopair(II) – {{chem2|CuSO4}} [[Copper(II) sulfide]] – Suilfíd chopair(II) – CuS [[Copper(II) telluride]] – Teallúiríd chopair(II) – CuTe [[Copper(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(II) – Cu(SCN)<sub>2</sub> [[Copper oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chopair – {{chem2|H3ClCu2O3}} [[Tetramminecopper(II) sulfate]] – Suilfáit teitreamínhcopair(II) – {{chem2|[Cu(NH3)4]SO4}} === [[Curium|Cm]] (Ciúiriam) === [[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}} [[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}} [[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}} [[Curium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chiúiriam – {{chem2|Cm(OH)3}} === CN (Ciainigine) === [[Cyanogen bromide]] – Bróimíd chiainigine – BrCN [[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chiainigine – ClCN [[Cyanogen iodide]] – Iaidíd chiainigine – ICN [[Cyanogen]] – Ciainigine – {{chem2|(CN)2}} [[Cyanuric chloride]] – Clóiríd chiainúrach – {{chem2|C3Cl3N3}} [[Cyanogen thiocyanate]] – Tiicianáit chiainigine – {{chem2|CNSCN}} [[Cyanogen selenocyanate]] – Seiléiniicianáit chiainigine – {{chem2|CNSeCN}} [[Cyanogen azide]] – Aisíd chiainigine – {{chem2|N3CN}} == D == === [[Dysprosium|Dy]] (Diospróisiam) === [[Dysprosium(II) chloride]] – [[Clóiríd diospróisiam(II)]] – {{chem2|DyCl2}} [[Dysprosium(II) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(II) – {{chem2|DyI2}} [[Dysprosium(III) acetate]] – Aicéatáit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(CH3COO)3}} [[Dysprosium(III) bromide]] – Bróimíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyBr3}} [[Dysprosium(III) carbonate]] – Carbónáit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}} [[Dysprosium(III) fluoride]] – Fluairíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyF3}} [[Dysprosium(III) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyI3}} [[Dysprosium(III) nitrate]] – Níotráit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(NO3)3}} [[Dysprosium(III) oxalate]] – Ocsaláit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub> [[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}} [[Dysprosium(III) phosphate]] – Fosfáit diospróisiam(III) – {{chem2|DyPO4}} [[Dysprosium(III) selenide]] – Seiléiníd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Se3}} [[Dysprosium(III) sulfide]] – Suilfíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2S3}} [[Dysprosium(III) sulfate]] – Suilfáit diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2(SO4)3}} [[Dysprosium(III) telluride]] – Teallúiríd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Te3}} [[Dysprosium arsenide]] – Arsainíd diospróisiam – {{Chem2|DyAs}} [[Dysprosium bismuthide]] – Biosmaitíd diospróisiam – {{Chem2|DyBi}} [[Dysprosium iodate]] – Iaidáit diospróisiam – {{Chem2|Dy(IO3)3}} [[Dysprosium monosulfide]] – Mónaisuilfíd diospróisiam – {{Chem2|DyS}} [[Dysprosium nitride]] – Nítríd diospróisiam – {{Chem2|DyN}} [[Dysprosium phosphide]] – Fosfíd diospróisiam – {{Chem2|DyP}} [[Dysprosium stannate]] – Stannáit diospróisiam – {{Chem2|Dy2Sn2O7}} [[Dysprosium titanate]] – Tiotanáit diospróisiam – {{chem2|Dy2Ti2O7}} == E == === [[Einsteinium|Es]] (Einstéiniam) === [[Einsteinium(III) bromide]] – Bróimíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsBr3}} [[Einsteinium(III) carbonate]] – Carbónáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(CO3)3}} [[Einsteinium(III) chloride]] – Clóiríd einstéiniam(III) – {{chem2|EsCl3}} [[Einsteinium(III) fluoride]] – Fluairíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsF3}} [[Einsteinium(III) iodide]] – Iaidíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsI3}} [[Einsteinium(III) nitrate]] – Níotráit einstéiniam(III) – {{chem2|Es(NO3)3}} [[Einsteinium(III) oxide]] – Ocsaíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2O3}} [[Einsteinium(III) phosphate]] – Fosfáit einstéiniam(III) – {{chem2|EsPO4}} [[Einsteinium(III) sulfate]] – Suilfáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(SO4)3}} [[Einsteinium(III) sulfide]] – Suilfíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2S3}} === [[Erbium|Er]] (Eirbiam) === [[Erbium-copper]] – Eirbiam-copar – ErCu [[Erbium-gold]] – Eirbiam-ór – ErAu [[Erbium-iridium]] – Eirbiam-iridiam – ErIr [[Erbium-silver]] – Eirbiam-airgead – ErAg [[Erbium hexaboride]] – Heicseabhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB6}} [[Erbium iodate]] – Iaidáit eirbiam – {{chem2|Er(IO3)3}} [[Erbium nitride]] – Nítríd eirbiam – {{chem2|ErN}} [[Erbium oxybromide]] – Ocsaibróimíd eirbiam – {{chem2|ErOBr}} [[Erbium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd eirbiam – {{chem2|ErOCl}} [[Erbium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd eirbiam – {{chem2|ErOF}} [[Erbium phosphide]] – Fosfíd eirbiam – {{chem2|ErP}} [[Erbium silicide]] – Silícíd eirbiam – {{chem2|ErSi2}} [[Erbium tetraboride]] – Teitreibhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB4}} [[Erbium(III) bromide]] – Bróimíd eirbiam(III) – {{chem2|ErBr3}} [[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}} [[Erbium(III) fluoride]] – Fluairíd eirbiam(III) – {{chem2|ErF3}} [[Erbium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er(OH)3}} [[Erbium(III) iodide]] – Iaidíd eirbiam(III) – {{chem2|ErI3}} [[Erbium(III) nitrate]] – Níotráit eirbiam(III) – {{chem2|Er(NO3)3}} [[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}} [[Erbium(III) selenate]] – Seiléanáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SeO4)3}} [[Erbium(III) selenide]] – Seiléiníd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Se3}} [[Erbium(III) sulfate]] – Suilfáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SO4)3}} [[Erbium(III) telluride]] – Teallúiríd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Te3}} === [[Europium|Eu]] (Eoraipiam) === [[Europium(II) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuBr2}} [[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}} [[Europium(II) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuF2}} [[Europium(II) hydride]] – Hiodríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuH2}} [[Europium(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|Eu(OH)2}} [[Europium(II) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuO}} [[Europium(II) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuI2}} [[Europium(II) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSe}} [[Europium(II) silicide]] – Silícíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSi2}} [[Europium(II) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuSO4}} [[Europium(II) sulfide]] – Suilfíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuS2}} [[Europium(II) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuTe}} [[Europium(II) titanate]] – Tiotanáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuTiO3}} [[Europium(III) acetate]] – Aicéatáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CH3COO)3}} [[Europium(III) arsenate]] – Arsanaít eoraipiam(III) – {{chem2|EuAsO4}} [[Europium(III) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuBr3}} [[Europium(III) carbonate]] – Carbónáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CO3)3}} [[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}} [[Europium(III) chromate]] – Crómáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuCrO4}} [[Europium(III) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuF3}} [[Europium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(OH)3}} [[Europium(III) iodate]] – Iaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(IO3)3}} [[Europium(III) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuI3}} [[Europium(III) nitrate]] – Níotráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(NO3)3}} [[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}} [[Europium(III) perchlorate]] – Sárchlóráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(ClO4)3}} [[Europium(III) phosphate]] – Fosfáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuPO4}} [[Europium(III) phosphide]] – Fosfíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuP}} [[Europium(III) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Se3}} [[Europium(III) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2(SO4)3}} [[Europium(III) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Te3}} [[Europium(III) vanadate]] – Vanaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuVO4}} [[Europium barium titanate]] – Tiotanáit eoraipiam bairiam – {{chem2|BaEuTiO4}} == F == === [[Fluorine|F]] (Fluairín) === [[Fluoroantimonic acid]] – Aigéad fluarantamónach – {{chem2|H2FSbF6}} [[Tetrafluorohydrazine]] – Teitreafluaraihiodraisín – {{chem2|N2F4}} [[Trifluoromethylisocyanide]] – Trífhluairímeitiliseaiciainíd – {{chem2|C2NF3}} [[Trifluoromethanesulfonic acid]] – Aigéad trífhluarameatánesulfónach – {{chem2|CF3SO3H}} Other fluorides – Fluairídí eile: [[Aluminium fluoride|AlF<sub>3</sub>]] (Fluairíd alúmanaim), [[Americium(III) fluoride|AmF<sub>3</sub>]] (Fluairíd aimeiriciam(III)), [[Ammonium fluoride|NH<sub>4</sub>F]] (Fluairíd amóiniam), [[Ammonium hydrogen fluoride|NH<sub>4</sub>HF<sub>2</sub>]] (Fluairíd hidrigine amóiniam), [[Ammonium tetrafluoroborate|NH<sub>4</sub>BF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit amóiniam), [[Antimony pentafluoride|SbF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd antamóin), [[Antimony trifluoride|SbF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd antamóin), [[Arsenic pentafluoride|AsF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd arsaenach), [[Arsenic trifluoride|AsF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd arsaenach), [[Barium fluoride|BaF<sub>2</sub>]] (Fluairíd bairiam), [[Beryllium fluoride|BeF<sub>2</sub>]] (Fluairíd beirilliam), [[Bismuth(III) fluoride|BiF<sub>3</sub>]] (Fluairíd biosmait(III)), [[Bis(pentafluorosulfanyl) peroxide|F<sub>5</sub>SOOSF<sub>5</sub>]] (Sárocsaíd pheinteafluairísulfanaile), [[Boron trifluoride|BF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd bóróin), [[Bromine pentafluoride|BrF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd bróimín), [[Bromine trifluoride|BrF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd bróimín), [[Bromine monofluoride|BrF]] (Mónafluairíd bróimín), [[Cadmium fluoride|CdF<sub>2</sub>]] (Fluairíd caidmiam), [[Caesium fluoride|CsF]] (Fluairíd caesiam), [[Calcium fluoride|CaF<sub>2</sub>]] (Fluairíd cailciam), [[Carbon tetrafluoride|CF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd charbóin), [[Carbonyl fluoride|COF<sub>2</sub>]] (Fluairíd carbóinile), [[Cerium(III) fluoride|CeF<sub>3</sub>]] (Fluairíd ceiriam(III)), [[Cerium(IV) fluoride|CeF<sub>4</sub>]] (Fluairíd ceiriam(IV)), [[Chlorine pentafluoride|ClF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd clóirín), [[Chlorine trifluoride|ClF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd clóirín), [[Chlorine monofluoride|ClF]] (Mónafluairíd clóirín), [[Chromium(III) fluoride|CrF<sub>3</sub>]] (Fluairíd cróimiam(III)), [[Chromium(V) fluoride|CrF<sub>5</sub>]] (Fluairíd cróimiam(V)), [[Chromyl fluoride|CrO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Fluairíd cróimile), [[Cobalt(II) fluoride|CoF<sub>2</sub>]] (Fluairíd cobailt(II)), [[Cobalt(III) fluoride|CoF<sub>3</sub>]] (Fluairíd cobailt(III)), [[Copper(I) fluoride|CuF]] (Fluairíd copair(I)), [[Copper(II) fluoride|CuF<sub>2</sub>]] (Fluairíd copair(II)), [[Curium(III) fluoride|CmF<sub>3</sub>]] (Fluairíd ciúiriam(III)), [[Dinitrogen difluoride|N<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd dénítrigine), [[Dinitrogen tetrafluoride|N<sub>2</sub>F<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd dénítrigine), [[Dioxygen difluoride|O<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd dé-ocsaigine), [[Diphosphorus tetrafluoride|P<sub>2</sub>F<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd défosfair), [[Disulfur difluoride|S<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd déshulfair), [[Dysprosium(III) fluoride|DyF<sub>3</sub>]] (Fluairíd diospróisiam(III)), [[Erbium(III) fluoride|ErF<sub>3</sub>]] (Fluairíd eirbiam(III)), [[Europium(III) fluoride|EuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd eoraipiam(III)), [[Fluoroboric acid|HBF<sub>4</sub>]] (Aigéad fluairíbórach), [[Fluorine azide|FN<sub>3</sub>]] (Aisíd fluairín), [[Fluorine fluorosulfate|FOSO<sub>2</sub>F]] (Fluairí fluairísulfáit), [[Fluorine nitrate|FNO<sub>3</sub>]] (Níotráit fluairín), [[Fluorosulfonic acid|FSO<sub>3</sub>H]] (Aigéad fluairísulfónach), [[Gadolinium(III) fluoride|GdF<sub>3</sub>]] (Fluairíd gadailiniam(III)), [[Gallium(III) fluoride|GaF<sub>3</sub>]] (Fluairíd gailliam(III)), [[Germanium tetrafluoride|GeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd gearmáiniam), [[Gold(III) fluoride|AuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd óir(III)), [[Hafnium(IV) fluoride|HfF<sub>4</sub>]] (Fluairíd haifniam(IV)), [[Hexafluoroantimonic acid|H<sub>2</sub>SbF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairíantamónach), [[Hexafluorophosphoric acid|HPF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairífosfarach), [[Hexafluorosilicic acid|H<sub>2</sub>SiF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairísileacach), [[Hexafluorotitanic acid|H<sub>2</sub>TiF<sub>6</sub>]] (Aigéad heicseafluairítiotanach), [[Hydrogen fluoride|HF]] (Fluairíd hidrigine), [[Hydrofluoric acid|HF(aq)]] (Aigéad hiodrafluarach), [[Hypofluorous acid|HFO]] (Aigéad hipeafluarach), [[Indium(III) fluoride|InF<sub>3</sub>]] (Fluairíd indiam(III)), [[Iodine heptafluoride|IF<sub>7</sub>]] (Heipteafluairíd iaidín), [[Iodine monofluoride|IF]] (Mónafluairíd iaidín), [[Iodine pentafluoride|IF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd iaidín), [[Iridium(III) fluoride|IrF<sub>3</sub>]] (Fluairíd iridiam(III)), [[Iridium(VI) fluoride|IrF<sub>6</sub>]] (Fluairíd iridiam(VI)), [[Iron(II) fluoride|FeF<sub>2</sub>]] (Fluairíd iarainn(II)), [[Iron(III) fluoride|FeF<sub>3</sub>]] (Fluairíd iarainn(III)), [[Krypton difluoride|KrF<sub>2</sub>]] (Défluairíd crioptón), [[Lanthanum fluoride|LaF<sub>3</sub>]] (Fluairíd lantainim), [[Lead(II) fluoride|PbF<sub>2</sub>]] (Fluairíd luaidhe(II)), [[Lead(IV) fluoride|PbF<sub>4</sub>]] (Fluairíd luaidhe(IV)), [[Lithium fluoride|LiF]] (Fluairíd litiam), [[Magnesium fluoride|MgF<sub>2</sub>]] (Fluairíd maignéisiam), [[Manganese(II) fluoride|MnF<sub>2</sub>]] (Fluairíd mangainéise(II)), [[Manganese(III) fluoride|MnF<sub>3</sub>]] (Fluairíd mangainéise(III)), [[Manganese(IV) fluoride|MnF<sub>4</sub>]] (Fluairíd mangainéise(IV)), [[Mercury(I) fluoride|Hg<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Fluairíd mearcair(I)), [[Mercury(II) fluoride|HgF<sub>2</sub>]] (Fluairíd mearcair(II)), [[Molybdenum(III) fluoride|MoF<sub>3</sub>]] (Fluairíd molabdaim(III)), [[Molybdenum(V) fluoride|MoF<sub>5</sub>]] (Fluairíd molabdaim(V)), [[Molybdenum(VI) fluoride|MoF<sub>6</sub>]] (Fluairíd molabdaim(VI)), [[Niobium(IV) fluoride|NbF<sub>4</sub>]] (Fluairíd niaibiam(IV)), [[Niobium(V) fluoride|NbF<sub>5</sub>]] (Fluairíd niaibiam(V)), [[Neodymium(III) fluoride|NdF<sub>3</sub>]] (Fluairíd niaidimiam(III)), [[Nickel(II) fluoride|NiF<sub>2</sub>]] (Fluairíd nicil(II)), [[Neptunium(IV) fluoride|NpF<sub>4</sub>]] (Fluairíd neiptiúiniam(IV)), [[Neptunium(V) fluoride|NpF<sub>5</sub>]] (Fluairíd neiptiúiniam(V)), [[Neptunium(VI) fluoride|NpF<sub>6</sub>]] (Fluairíd neiptiúiniam(VI)), [[Nitrogen oxide trifluoride|ONF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd ocsaíde nítrigine), [[Nitrogen trifluoride|NF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd nítrigine), [[Nitronium tetrafluoroborate|NO<sub>2</sub>BF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit níotróiniam), [[Nitrosonium tetrafluoroborate|NOBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit níotróisiam), [[Nitrosyl fluoride|NOF]] (Fluairíd níotraisil), [[Nitryl fluoride|NO<sub>2</sub>F]] (Fluairíd nítrile), [[Osmium(IV) fluoride|OsF<sub>4</sub>]] (Fluairíd oismiam(IV)), [[Osmium(VI) fluoride|OsF<sub>6</sub>]] (Fluairíd oismiam(VI)), [[Osmium(VII) fluoride|OsF<sub>7</sub>]] (Fluairíd oismiam(VII)), [[Oxygen difluoride|OF<sub>2</sub>]] (Défluairíd ocsaigine), [[Palladium(II) fluoride|PdF<sub>2</sub>]] (Fluairíd pailéidiam(II)), [[Palladium(IV) fluoride|PdF<sub>4</sub>]] (Fluairíd pailéidiam(IV)), [[Peroxydisulfuryl difluoride|FSO<sub>2</sub>OOSO<sub>2</sub>F]] (Défluairíd sárocsaídéshulfairile), [[Phosphenothious fluoride|FPS]] (Fluairíd fosfainitiam), [[Phosphorus oxyfluoride|POF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd ocsaíde fosfair), [[Phosphorus pentafluoride|PF<sub>5</sub>]] (Peinteafluairíd fosfair), [[Phosphorus trifluoride|PF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairíd fosfair), [[Platinum(II) fluoride|PtF<sub>2</sub>]] (Fluairíd platanaim(II)), [[Platinum(IV) fluoride|PtF<sub>4</sub>]] (Fluairíd platanaim(IV)), [[Platinum(VI) fluoride|PtF<sub>6</sub>]] (Fluairíd platanaim(VI)), [[Plutonium(III) fluoride|PuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd plútóiniam(III)), [[Plutonium(IV) fluoride|PuF<sub>4</sub>]] (Fluairíd plútóiniam(IV)), [[Plutonium(VI) fluoride|PuF<sub>6</sub>]] (Fluairíd plútóiniam(VI)), [[Potassium fluoride|KF]] (Fluairíd potaisiam), [[Potassium hexafluorophosphate|KPF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairífosfáit potaisiam), [[Potassium tetrafluoroborate|KBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit potaisiam), [[Praseodymium(III) fluoride|PrF<sub>3</sub>]] (Fluairíd praiséidimiam(III)), [[Protactinium(V) fluoride|PaF<sub>5</sub>]] (Fluairíd prótachtiniam(V)), [[Radium fluoride|RaF<sub>2</sub>]] (Fluairíd raidiam), [[Radon difluoride|RnF<sub>2</sub>]] (Défluairíd radóin), [[Rhenium(IV) fluoride|ReF<sub>4</sub>]] (Fluairíd réiniam(IV)), [[Rhenium(VI) fluoride|ReF<sub>6</sub>]] (Fluairíd réiniam(VI)), [[Rhenium(VII) fluoride|ReF<sub>7</sub>]] (Fluairíd réiniam(VII)), [[Rhodium(III) fluoride|RhF<sub>3</sub>]] (Fluairíd róidiam(III)), [[Rubidium fluoride|RbF]] (Fluairíd rubaidiam), [[Ruthenium(III) fluoride|RuF<sub>3</sub>]] (Fluairíd ruitéiniam(III)), [[Ruthenium(IV) fluoride|RuF<sub>4</sub>]] (Fluairíd ruitéiniam(IV)), [[Ruthenium(VI) fluoride|RuF<sub>6</sub>]] (Fluairíd ruitéiniam(VI)), [[Samarium(III) fluoride|SmF<sub>3</sub>]] (Fluairíd samairiam(III)), [[Scandium fluoride|ScF<sub>3</sub>]] (Fluairíd scaindiam), [[Selenium hexafluoride|SeF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd seiléiniam), [[Selenium tetrafluoride|SeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd seiléiniam), [[Silicon tetrafluoride|SiF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd sileacain), [[Silver(I) fluoride|AgF]] (Fluairíd airgid(I)), [[Silver(II) fluoride|AgF<sub>2</sub>]] (Fluairíd airgid(II)), [[Silver(I) tetrafluoroborate|AgBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit airgid(I)), [[Sodium fluoride|NaF]] (Fluairíd sóidiam), [[Sodium fluorosulfate|NaFSO<sub>3</sub>]] (Fluairísulfáit sóidiam), [[Sodium hexafluoroaluminate|Na<sub>3</sub>AlF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíalúmanaít sóidiam), [[Sodium hexafluoroantimonate|NaSbF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíantamónáit sóidiam), [[Sodium hexafluorophosphate|NaPF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairífosfáit sóidiam), [[Sodium hexafluorosilicate|Na<sub>2</sub>SiF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairísileacáit sóidiam), [[Sodium hexafluorotitanate|Na<sub>2</sub>TiF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairítiotanáit sóidiam), [[Sodium tetrafluoroborate|NaBF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíbóráit sóidiam), [[Strontium fluoride|SrF<sub>2</sub>]] (Fluairíd strointiam), [[Sulfur difluoride|SF<sub>2</sub>]] (Défluairíd sulfair), [[Sulfur hexafluoride|SF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd sulfair), [[Sulfur tetrafluoride|SF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd sulfair), [[Sulfuryl fluoride|SO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd suilfirile), [[Tantalum(V) fluoride|TaF<sub>5</sub>]] (Fluairíd tantalam(V)), [[Technetium hexafluoride|TcF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd teicnéitiam), [[Tellurium hexafluoride|TeF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd teallúiriam), [[Tellurium tetrafluoride|TeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd teallúiriam), [[Thallium(I) fluoride|TlF]] (Fluairíd tailliam(I)), [[Thallium(III) fluoride|TlF<sub>3</sub>]] (Fluairíd tailliam(III)), [[Thionyl fluoride|SOF<sub>2</sub>]] (Défluairíd tiainile), [[Thorium(IV) fluoride|ThF<sub>4</sub>]] (Fluairíd tóiriam(IV)), [[Tin(II) fluoride|SnF<sub>2</sub>]] (Fluairíd stáin(II)), [[Tin(IV) fluoride|SnF<sub>4</sub>]] (Fluairíd stáin(IV)), [[Titanium(III) fluoride|TiF<sub>3</sub>]] (Fluairíd tiotáiniam(III)), [[Titanium tetrafluoride|TiF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd tiotáiniam), [[Trifluorosilane|HSiF<sub>3</sub>]] (Trí-fluairísileán), [[Tungsten hexafluoride|WF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd tungstain), [[Uranium(IV) fluoride|UF<sub>4</sub>]] (Fluairíd úráiniam(IV)), [[Uranium(V) fluoride|UF<sub>5</sub>]] (Fluairíd úráiniam(V)), [[Uranium(VI) fluoride|UF<sub>6</sub>]] (Fluairíd úráiniam(VI)), [[Uranyl fluoride|UO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Fluairíd úrainile), [[Vanadium(III) fluoride|VF<sub>3</sub>]] (Fluairíd vanaidiam(III)), [[Vanadium(IV) fluoride|VF<sub>4</sub>]] (Fluairíd vanaidiam(IV)), [[Vanadium(V) fluoride|VF<sub>5</sub>]] (Fluairíd vanaidiam(V)), [[Xenon difluoride|XeF<sub>2</sub>]] (Défluairíd xeanóin), [[Xenon dioxide difluoride|XeO<sub>2</sub>F<sub>2</sub>]] (Défluairíd dé-ocsaíde xeanóin), [[Xenon hexafluoride|XeF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíd xeanóin), [[Xenon hexafluoroplatinate|XePtF<sub>6</sub>]] (Heicseafluairíplatanáit xeanóin), [[Xenon tetrafluoride|XeF<sub>4</sub>]] (Teitreafluairíd xeanóin), [[Ytterbium(III) fluoride|YbF<sub>3</sub>]] (Fluairíd iaitirbiam(III)), [[Yttrium fluoride|YF<sub>3</sub>]] (Fluairíd itriam), [[Zinc fluoride|ZnF<sub>2</sub>]] (Fluairíd since), [[Zirconium(IV) fluoride|ZrF<sub>4</sub>]] (Fluairíd siarcóiniam(IV)) === [[Francium|Fr]] (Frainciam) === [[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}} [[Francium chloride]] – Clóiríd frainciam – FrCl [[Francium bromide]] – Bróimíd frainciam – FrBr [[Francium iodide]] – Iaidíd frainciam – FrI [[Francium carbonate]] – Carbónáit frainciam – {{chem2|Fr2CO3}} [[Francium hydroxide]] – Hiodrocsaíd frainciam – FrOH [[Francium sulfate]] – Suilfáit frainciam – {{chem2|Fr2SO4}} == G == === [[Gadolinium|Gd]] (Gadailiniam) === [[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd gadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}} [[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}} [[Gadolinium(III) carbonate]] – Carbónáit gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(CO3)3}} [[Gadolinium(III) fluoride]] – Fluairíd gadailiniam(III) – {{chem2|GdF3}} [[Gadolinium gallium garnet]] – Garnae gadailiniam gailliam – {{chem2|Gd3Ga5O12}} [[Gadolinium(III) nitrate]] – Níotráit gadailiniam(III) – {{chem2|Gd(NO3)3}} [[Gadolinium(III) phosphate]] – Fosfáit gadailiniam(III) – {{chem2|GdPO4}} [[Gadolinium(III) sulfate]] – Suilfáit gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(SO4)3}} === [[Gallium|Ga]] (Gailliam) === [[Gallium antimonide]] – Antamóníd gailliam – GaSb [[Gallium arsenide]] – Arsainíd gailliam – GaAs [[Gallium(III) fluoride]] – Fluairíd gailliam(III) – {{chem2|GaF3}} [[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd gailliam – {{chem2|GaCl3}} [[Gallium nitride]] – Nítríd gailliam – GaN [[Gallium phosphide]] – Fosfíd gailliam – GaP [[Gallium(II) sulfide]] – Suilfíd gailliam(II) – GaS [[Gallium(III) sulfide]] – Suilfíd gailliam(III) – {{chem2|Ga2S3}} === [[Germanium|Ge]] (Gearmáiniam) === [[Digermane]] – Déghearmán – {{chem2|Ge2H6}} [[Germane]] – Gearmán – {{chem2|GeH4}} [[Germanium(II) bromide]] – Bróimíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeBr2}} [[Germanium(II) chloride]] – Clóiríd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeCl2}} [[Germanium(II) fluoride]] – Fluairíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeF2}} [[Germanium(II) iodide]] – Iaidíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeI2}} [[Germanium(II) oxide]] – Ocsaíd gearmáiniam(II) – GeO [[Germanium(II) selenide]] – Seiléiníd gearmáiniam(II) – GeSe [[Germanium(II) sulfide]] – Suilfíd gearmáiniam(II) – GeS [[Germanium(IV) bromide]] – Bróimíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeBr4}} [[Germanium(IV) chloride]] – Clóiríd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeCl4}} [[Germanium(IV) fluoride]] – Fluairíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeF4}} [[Germanium(IV) iodide]] – Iaidíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeI4}} [[Germanium(IV) nitride]] – Nítríd gearmáiniam(IV) – {{chem2|Ge3N4}} [[Germanium(IV) oxide]] – Ocsaíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeO2}} [[Germanium(IV) selenide]] – Seiléiníd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeSe2}} [[Germanium(IV) sulfide]] – Suilfíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeS2}} [[Germanium difluoride]] – Défluairíd gearmáiniam – {{chem2|GeF2}} [[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd gearmáiniam – {{chem2|GeO2}} [[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gearmáiniam – {{chem2|GeCl4}} [[Germanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd gearmáiniam – {{chem2|GeF4}} [[Germanium telluride]] – Teallúiríd gearmáiniam – GeTe === [[Gold|Au]] (Ór) === [[Gold(I) bromide]] – Bróimíd óir(I) – AuBr [[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl [[Gold(I) cyanide]] – Ciainíd óir(I) – AuCN [[Gold(I) hydride]] – Hiodríd óir(I) – AuH [[Gold(I) iodide]] – Iaidíd óir(I) – AuI [[Gold(I) selenide]] – Seiléiníd óir(I) – {{chem2|Au2Se}} [[Gold(I) sulfide]] – Suilfíd óir(I) – {{chem2|Au2S}} [[Gold(III) bromide]] – Bróimíd óir(III) – {{chem2|(AuBr3)2}} [[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|(AuCl3)2}} [[Gold(III) fluoride]] – Fluairíd óir(III) – {{chem2|AuF3}} [[Gold(III) iodide]] – Iaidíd óir(III) – {{chem2|AuI3}} [[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}} [[Gold(III) selenide]] – Seiléiníd óir(III) – {{chem2|Au2Se3}} [[Gold(III) sulfide]] – Suilfíd óir(III) – {{chem2|Au2S3}} [[Gold(III) nitrate]] – Níotráit óir(III) – {{chem2|Au(NO3)3}} [[Gold(V) fluoride]] – Fluairíd óir(V) – {{chem2|AuF5}} [[Gold(I,III) chloride]] – Clóiríd óir(I,III) – {{chem2|Au4Cl8}} [[Gold ditelluride]] – Détheallúiríd óir – {{chem2|AuTe2}} [[Gold heptafluoride]] – Heipteafluairíd óir – {{chem2|AuF5*F2}} ({{chem2|AuF7}}) == H == === [[Hafnium|Hf]] (Haifniam) === [[Hafnium(IV) bromide]] – Bróimíd haifniam(IV) – {{chem2|HfBr4}} [[Hafnium(IV) carbide]] – Cairbíd haifniam(IV) – HfC [[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}} [[Hafnium(IV) fluoride]] – Fluairíd haifniam(IV) – {{chem2|HfF4}} [[Hafnium(IV) iodide]] – Iaidíd haifniam(IV) – {{chem2|HfI4}} [[Hafnium(IV) oxide]] – Ocsaíd haifniam(IV) – {{chem2|HfO2}} [[Hafnium(IV) silicate]] – Sileacáit haifniam(IV) – {{chem2|HfSiO4}} [[Hafnium(IV) sulfide]] – Suilfíd haifniam(IV) – {{chem2|HfS2}} [[Hexadecacarbonylhexarhodium]] – Heicseadeicicarbóinilheicsearóidiam – {{chem2|Rh6(CO)16}} === [[Hassium|Hs]] (Haisiam) === [[Hassium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd haisiam – {{chem2|HsO4}} === [[Holmium|Ho]] (Hoilmiam) === [[Holmium antimonide]] – Antamóníd hoilmiam – HoSb [[Holmium arsenide]] – Arsainíd hoilmiam – HoAs [[Holmium bismuthide]] – Biosmaitíd hoilmiam – HoBi [[Holmium diantimonide]] – Déantamóníd hoilmiam – HoSb<sub>2</sub> [[Holmium disilicide]] – Déisilícíd hoilmiam – {{chem2|HoSi2}} [[Holmium iodate]] – Iaidáit hoilmiam – Ho(IO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Holmium monosulfide]] – Mónaisuilfíd hoilmiam – HoS [[Holmium nitride]] – Nítríd hoilmiam – HoN [[Holmium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd hoilmiam – HoOCl [[Holmium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd hoilmiam – HoOF [[Holmium phosphide]] – Fosfíd hoilmiam – HoP [[Holmium titanate]] – Tiotanáit hoilmiam – Ho<sub>2</sub>Ti<sub>2</sub>O<sub>7</sub> [[Holmium(III) acetate]] – Aicéatáit hoilmiam(III) – Ho(CH<sub>3</sub>COO<sub>3</sub>)<sub>3</sub> [[Holmium(III) acetylacetonate]] – Aicéitil-aicéatónáit hoilmiam(III) – Ho(acac)<sub>3</sub> [[Holmium(III) bromide]] – Bróimíd hoilmiam(III) – HoBr<sub>3</sub> [[Holmium(III) carbonate]] – Carbónáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(CO3)3}} [[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}} [[Holmium(III) fluoride]] – Fluairíd hoilmiam(III) – {{chem2|HoF3}} [[Holmium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd hoilmiam(III) – Ho(OH)<sub>3</sub> [[Holmium(III) iodide]] – Iaidíd hoilmiam(III) – HoI<sub>3</sub> [[Holmium(III) nitrate]] – Níotráit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho(NO3)3}} [[Holmium(III) oxalate]] – Ocsaláit hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub> [[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}} [[Holmium(III) phosphate]] – Fosfáit hoilmiam(III) – {{chem2|HoPO4}} [[Holmium(III) selenide]] – Seiléiníd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Se<sub>3</sub> [[Holmium(III) sulfate]] – Suilfáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(SO4)3}} [[Holmium(III) sulfide]] – Suilfíd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>S<sub>3</sub> [[Holmium(III) telluride]] – Teallúiríd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Te<sub>3</sub> === [[Hydrogen|H]] (Hidrigin) === [[Hexafluorosilicic acid]] – Aigéad heicseafluairísileacach – {{chem2|H2F6Si}} [[Hydrazine]] – Hiodraisín – {{chem2|N2H4}} [[Hydrazoic acid]] – Aigéad hiodraisóiceach – {{chem2|HN3}} [[Hydroiodic acid]] – Aigéad hiodraiaideach – HI [[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr [[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl [[Hydrogen cyanide]] – Ciainíd hidrigine – HCN [[Hydrogen fluoride]] – Fluairíd hidrigine – HF [[Hydrogen peroxide]] – Sárocsaíd hidrigine – {{chem2|H2O2}} [[Hydrogen selenide]] – Seiléiníd hidrigine – {{chem2|H2Se}} [[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}} [[Hydrogen telluride]] – Teallúiríd hidrigine – {{chem2|H2Te}} [[Hydroxylamine]] – Hiodrocsiolaimín – {{chem2|NH2OH}} [[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómach – HBrO [[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórach – HClO [[Hypophosphorous acid]] – Aigéad hipeafosfarach – {{chem2|H3PO2}} [[Metaphosphoric acid]] – Aigéad meiteafosfarach – {{chem2|HPO3}} [[Protonated molecular hydrogen]] – Prótónaithe móilíneach hidrigine – {{chem2|H3+}} [[Trioxidane]] – Trí-ocsaídáin – {{chem2|H2O3}} [[Water]] – Uisce – H<sub>2</sub>O === [[Helium|He]] (Héiliam) === [[Sodium helide]] – Héilíd sóidiam – {{chem2|Na2He}} == I == === [[Indium|In]] (Indiam) === [[Indium(I) bromide]] – Bróimíd indiam(I) – InBr [[Indium halides#InI|Indium(I) iodide]] – Iaidíd indiam(I) – InI [[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}} [[Indium(III) bromide]] – Bróimíd indiam(III) – {{chem2|InBr3}} [[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}} [[Indium(III) fluoride]] – Fluairíd indiam(III) – {{chem2|InF3}} [[Indium(III) nitrate]] – Níotráit indiam(III) – {{chem2|In(NO3)3}} [[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}} [[Indium(III) selenide]] – Seiléiníd indiam(III) – {{chem2|In2Se3}} [[Indium(III) sulfate]] – Suilfáit indiam(III) – {{chem2|In2(SO4)3}} [[Indium(III) sulfide]] – Suilfíd indiam(III) – {{chem2|In2S3}} [[Indium antimonide]] – Antamóníd indiam – InSb [[Indium arsenide]] – Arsainíd indiam – InAs [[Indium nitride]] – Nítríd indiam – InN [[Indium phosphide]] – Fosfíd indiam – InP [[Trimethylindium]] – Trí-mheitilindiam – {{chem2|In(CH3)3}} === [[Iodine|I]] (Iaidín) === [[Iodic acid]] – Aigéad iaideach – {{chem2|HIO3}} [[Iodine heptafluoride]] – Heipteafluairíd iaidín – {{chem2|IF7}} [[Iodine pentafluoride]] – Peinteafluairíd iaidín – {{chem2|IF5}} [[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl [[Iodine trichloride]] – Trí-chlóiríd iaidín – {{chem2|ICl3}} [[Iodine pentachloride]] – Peinteaclóiríd iaidín – {{chem2|ICl5}} [[Iodine tribromide]] – Trí-bhróimíd iaidín – {{chem2|IBr3}} [[Periodic acid]] – Aigéad sáriaideach – {{chem2|HIO4}} [[Tetrachloroiodic acid]] – Aigéad teitreachlóiriaideach – HICl<sub>4</sub> === [[Iridium|Ir]] (Iridiam) === [[Iridium(IV) chloride]] – Clóiríd iridiam(IV) – {{chem2|IrCl4}} [[Iridium(V) fluoride]] – Fluairíd iridiam(V) – {{chem2|IrF5}} [[Iridium hexafluoride]] – Heicseafluairíd iridiam – {{chem2|IrF6}} [[Iridium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd iridiam – {{chem2|IrF4}} === [[Iron|Fe]] (Iarann) === [[Columbite]] – Coluimít – {{chem2|Fe^{2+}Nb2O6}} [[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}} [[Iron(II) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(II) – {{chem2|FeC2O4}} [[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO [[Iron(II) selenate]] – Seiléanáit iarainn(II) – {{chem2|FeSeO4}} [[Iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) – {{chem2|FeSO4}} [[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}} [[Iron(III) fluoride]] – Fluairíd iarainn(III) – {{chem2|FeF3}} [[Iron(III) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(III) – {{chem2|C6Fe2O12}} [[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}} [[Iron(III) nitrate]] – Níotráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(NO3)3(H2O)9}} [[Iron(III) sulfate]] – Suilfáit iarainn(III) – {{chem2|Fe2(SO4)3}} [[Iron(III) thiocyanate]] – Tiicianáit iarainn(III) – {{chem2|Fe(SCN)3}} [[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}} [[Iron ferrocyanide]] – Fearóiciainíd iarainn – {{chem2|Fe7(CN)18}} [[Prussian blue]] – Gorm Prúiseach (Heicseisianafearráit iarainn(III)) – {{chem2|Fe4[Fe(CN)6]3}} [[Ammonium iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) amóiniam – {{chem2|(NH4)2Fe(SO4)2}} [[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}} [[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}} [[Iron disulfide]] – Déisuilfíd iarainn – {{chem2|FeS2}} [[Iron dodecacarbonyl]] – Dódeicicarbóinil iarainn – {{chem2|Fe3(CO)12}} [[Iron(II) iodide]] – Iaidíd iarainn(II) – {{chem2|FeI2}} [[Iron naphthenate]] – Naftéanáit iarainn – {{chem2|Fe(ONap)3}} [[Iron nonacarbonyl]] – Nónacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe2(CO)9}} [[Iron pentacarbonyl]] – Peinteacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe(CO)5}} [[Iron(III) perchlorate]] – Sárchlóráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(ClO4)3}} [[Iron(III) phosphate]] – Fosfáit iarainn(III) – {{chem2|FePO4}} [[Iron(II) sulfamate]] – Suilfamáit iarainn(II) – {{chem2|(NH2SO3)2Fe}} [[Iron(II) sulfide]] – Suilfíd iarainn(II) – FeS == K == === [[Krypton|Kr]] (Crioptón) === [[Krypton difluoride]] – Défluairíd crioptón – {{chem2|KrF2}} == L == === [[Lanthanum|La]] (Lantainim) === [[Lanthanum aluminium]] – Lantainim alúmanaim – LaAl [[Lanthanum cadmium]] – Lantainim caidmiam – LaCd [[Lanthanum carbonate]] – Carbónáit lantainim – {{chem2|La2(CO3)3}} [[Lanthanum magnesium]] – Lantainim maignéisiam – LaMg [[Lanthanum manganite]] – Mangainít lantainim – {{chem2|LaMnO3}} [[Lanthanum mercury]] – Lantainim mearcair – LaHg [[Lanthanum silver]] – Lantainim airgid – LaAg [[Lanthanum thallium]] – Lantainim tailliam – LaTl [[Lanthanum zinc]] – Lantainim since – LaZn [[Lanthanum boride]] – Bóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}} [[Lanthanum(III) chloride]] – Clóiríd lantainim(III) – {{chem2|LaCl3}} [[Lanthanum trifluoride]] – Trí-fluairíd lantainim – {{chem2|LaF3}} [[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}} [[Lanthanum(III) nitrate]] – Níotráit lantainim(III) – {{chem2|La(NO3)3}} [[Lanthanum(III) phosphate]] – Fosfáit lantainim(III) – {{chem2|LaPO4}} [[Lanthanum(III) sulfate]] – Suilfáit lantainim(III) – {{chem2|La2(SO4)3}} === [[Lead|Pb]] (Luaidhe) === [[Lead(II) azide]] – Aisíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(N3)2}} [[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}} [[Lead(II) carbonate]] – Carbónáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CO3)}} [[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}} [[Lead(II) fluoride]] – Fluairíd luaidhe(II) – {{chem2|PbF2}} [[Lead(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(OH)2}} [[Lead(II) iodide]] – Iaidíd luaidhe(II) – {{chem2|PbI2}} [[Lead(II) nitrate]] – Níotráit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(NO3)2}} [[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO [[Lead(II) phosphate]] – Fosfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb3(PO4)2}} [[Lead(II) sulfate]] – Suilfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(SO4)}} [[Lead(II) selenide]] – Seiléiníd luaidhe(II) – PbSe [[Lead(II) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(II) – PbS [[Lead(II) telluride]] – Teallúiríd luaidhe(II) – PbTe [[Lead(II) thiocyanate]] – Tiicianáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CNS)2}} [[Lead(II,IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II,IV) – {{chem2|Pb3O4}} [[Lead(IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbO2}} [[Lead(IV) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbS2}} [[Lead hydrogen arsenate]] – Arsanaít hidrigine luaidhe – {{chem2|PbHAsO4}} [[Lead styphnate]] – Stiifneáit luaidhe – {{chem2|C6HN3O8Pb}} [[Lead tetrachloride]] – Teitreachlóiríd luaidhe – {{chem2|PbCl4}} [[Lead tetrafluoride]] – Teitreafluairíd luaidhe – {{chem2|PbF4}} [[Lead tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd luaidhe – {{chem2|Pb3O4}} [[Lead titanate]] – Tiotanáit luaidhe – {{chem2|PbTiO3}} [[Lead zirconate titanate]] – Tiotanáit siarcónáite luaidhe – {{chem2|Pb[Ti_{''x''}Zr_{1–''x''}]O3}} [[Plumbane]] – Pluambán – {{chem2|PbH4}} === [[Lithium|Li]] (Litiam) === [[Lithium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít litiam – {{chem2|LiAlCl4}} [[Lithium aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim litiam – {{chem2|LiAlH4}} [[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr [[Lithium borohydride]] – Bóróhiodríd litiam – {{chem2|LiBH4}} [[Lithium carbonate]] – Carbónáit litiam – {{chem2|Li2CO3}} [[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl [[Lithium hypochlorite]] – Hipeaclóirít litiam – LiClO [[Lithium chlorate]] – Clóráit litiam – {{chem2|LiClO3}} [[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}} [[Lithium cobalt oxide]] – Ocsaíd cobailt litiam – {{chem2|LiCoO2}} [[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}} [[Lithium peroxide]] – Sárocsaíd litiam – {{chem2|Li2O2}} [[Lithium hydride]] – Hiodríd litiam – LiH [[Lithium hydroxide]] – Hiodrocsaíd litiam – LiOH [[Lithium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd litiam – LiHS [[Lithium hypofluorite]] – Hipeafluairít litiam – LiOF [[Lithium iodide]] – Iaidíd litiam – LiI [[Lithium iron phosphate]] – Fosfáit iarainn litiam – {{chem2|FeLiO4P}} [[Lithium nitrate]] – Níotráit litiam – {{chem2|LiNO3}} [[Lithium sulfide]] – Suilfíd litiam – {{chem2|Li2S}} [[Lithium sulfite]] – Suilfít litiam – {{chem2|Li2SO3}} [[Lithium sulfate]] – Suilfáit litiam – {{chem2|Li2SO4}} [[Lithium superoxide]] – Sár-ocsaíd litiam – {{chem2|LiO2}} [[Lithium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit litiam – {{chem2|LiPF6}} == M == === [[Magnesium|Mg]] (Maignéisiam) === [[Magnesium antimonide]] – Antamóníd maignéisiam – MgSb [[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}} [[Magnesium carbonate]] – Carbónáit maignéisiam – {{chem2|MgCO3}} [[Magnesium chloride]] – Clóiríd maignéisiam – {{chem2|MgCl2}} [[Magnesium citrate]] – Siotráit maignéisiam – {{chem2|C6H6MgO7}} [[Magnesium oxide]] – Ocsaíd maignéisiam – MgO [[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit maignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}} [[Magnesium phosphate]] – Fosfáit maignéisiam – {{chem2|Mg3(PO4)2}} [[Magnesium sulfate]] – Suilfáit maignéisiam – {{chem2|MgSO4}} [[Magnesium bicarbonate]] – Dé-charbónáit maignéisiam – {{chem2|Mg(HCO3)2}} [[Magnesium boride]] – Bóiríd maignéisiam – {{chem2|MgB6}} [[Magnesium carbide]] – Cairbíd maignéisiam – {{chem2|MgC2}} [[Magnesium cyanamide]] – Ciainaimíd maignéisiam – {{chem2|MgCN2}} [[Magnesium fluoride]] – Fluairíd maignéisiam – {{chem2|MgF2}} [[Magnesium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit maignéisiam – {{chem2|MgPO3F}} [[Magnesium gluconate]] – Glúcónáit maignéisiam – {{chem2|Mg(HOCH2(CHOH)4CO2)2}} [[Magnesium hydride]] – Hiodríd maignéisiam – {{chem2|MgH2}} [[Dimagnesium phosphate]] – Dé-maignéisiam fosfáit – {{chem2|MgHPO4}} [[Magnesium hydroxide]] – Hiodrocsaíd maignéisiam – {{chem2|Mg(OH)2}} [[Magnesium hypochlorite]] – Hipeaclóirít maignéisiam – {{chem2|Mg(OCl)2}} [[Magnesium iodide]] – Iaidíd maignéisiam – {{chem2|MgI2}} [[Magnesium molybdate]] – Molabdáit maignéisiam – {{chem2|MgMoO4}} [[Magnesium nitrate]] – Níotráit maignéisiam – {{chem2|Mg(NO3)2}} [[Magnesium oxalate]] – Ocsaláit maignéisiam – {{chem2|MgC2O4}} [[Magnesium peroxide]] – Sárocsaíd maignéisiam – {{chem2|MgO2}} [[Magnesium silicate]] – Sileacáit maignéisiam – {{chem2|MgSiO3}} [[Magnesium sulfide]] – Suilfíd maignéisiam – MgS [[Magnesium titanate]] – Tiotanáit maignéisiam – {{chem2|MgTiO3}} [[Magnesium tungstate]] – Tungstat maignéisiam – {{chem2|MgWO4}} [[Magnesium zirconate]] – Siarcónáit maignéisiam – {{chem2|MgZrO3}} === [[Manganese|Mn]] (Mangainéis) === [[Manganese(II) bromide]] – Bróimíd mangainéise(II) – {{chem2|MnBr2}} [[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}} [[Manganese(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd mangainéise(II) – {{chem2|Mn(OH)2}} [[Manganese(II) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II) – MnO [[Manganese(II) phosphate]] – Fosfáit mangainéise(II) – {{chem2|Mn3(PO4)2}} [[Manganese(II) sulfate]] – Suilfáit mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4}} [[Manganese(II) sulfate monohydrate]] – Mónaihiodráit suilfáite mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4*H2O}} [[Manganese(III) chloride]] – Clóiríd mangainéise(III) – {{chem2|MnCl3}} [[Manganese(III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(III) – {{chem2|Mn2O3}} [[Manganese(IV) fluoride]] – Fluairíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnF4}} [[Manganese(IV) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnO2}} [[Manganese(II,III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II,III) – {{chem2|Mn3O4}} [[Manganese dioxide]] – Dé-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|MnO2}} [[Manganese heptoxide]] – Heiptea-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|Mn2O7}} === [[Mercury (element)|Hg]] (Mearcair) === [[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}} [[Mercury(I) sulfate]] – Suilfáit mearcair(I) – {{chem2|Hg2SO4}} [[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mearcair(II) – {{chem2|HgCl2}} [[Mercury(II) hydride]] – Hiodríd mearcair(II) – {{chem2|HgH2}} [[Mercury selenide|Mercury(II) selenide]] – Seiléiníd mearcair(II) – HgSe [[Mercury(II) sulfate]] – Suilfáit mearcair(II) – {{chem2|HgSO4}} [[Mercury(II) sulfide]] – Suilfíd mearcair(II) – HgS [[Mercury telluride|Mercury(II) telluride]] – Teallúiríd mearcair(II) – HgTe [[Mercury(II) thiocyanate]] – Tiicianáit mearcair(II) – {{chem2|Hg(SCN)2}} [[Mercury(IV) fluoride]] – Fluairíd mearcair(IV) – {{chem2|HgF4}} [[Mercury fulminate]] – Fulmaináit mearcair – {{chem2|Hg(ONC)2}} === [[Molybdenum|Mo]] (Molabdaim) === [[Molybdenum(II) bromide]] – Bróimíd molabdaim(II) – {{chem2|MoBr2}} [[Molybdenum(II) chloride]] – Clóiríd molabdaim(II) – {{chem2|Mo6Cl12}} [[Molybdenum(III) bromide]] – Bróimíd molabdaim(III) – {{chem2|MoBr3}} [[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd molabdaim(III) – {{chem2|MoCl3}} [[Molybdenum(IV) carbide]] – Cairbíd molabdaim(IV) – MoC [[Molybdenum(IV) chloride]] – Clóiríd molabdaim(IV) – {{chem2|MoCl4}} [[Molybdenum(IV) fluoride]] – Fluairíd molabdaim(IV) – {{chem2|MoF4}} [[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd molabdaim(V) – {{chem2|Mo2Cl10}} [[Molybdenum(V) fluoride]] – Fluairíd molabdaim(V) – {{chem2|MoF5}} [[Molybdenum diselenide]] – Déiseiléiníd molabdaim – {{chem2|MoSe2}} [[Molybdenum disulfide]] – Déisuilfíd molabdaim – {{chem2|MoS2}} [[Molybdenum hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil molabdaim – {{chem2|Mo(CO)6}} [[Molybdenum hexafluoride]] – Heicseafluairíd molabdaim – {{chem2|MoF6}} [[Molybdenum tetrachloride]] – Teitreachlóiríd molabdaim – {{chem2|MoCl4}} [[Molybdenum trioxide]] – Trí-ocsaíd molabdaim – {{chem2|MoO3}} [[Molybdic acid]] – Aigéad molabdach – {{chem2|H2MoO4}} == N == === [[Neodymium|Nd]] (Niaidimiam) === [[Neodymium acetate]] – Aicéatáit niaidimiam – {{chem2|Nd(CH3COO)3}} [[Neodymium arsenate|Neodymium(III) arsenate]] – Arsanaít niaidimiam(III) – NdAsO4 [[Neodymium(II) chloride]] – Clóiríd niaidimiam(II) – {{chem2|NdCl2}} [[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd niaidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}} [[NdFeB|Neodymium magnet]] – Maighnéad niaidimiam – {{chem2|Nd2Fe14B}} [[Neodymium(II) bromide]] – Bróimíd niaidimiam(II) – {{chem2|NdBr2}} [[Neodymium(III) bromide]] – Bróimíd niaidimiam(III) – {{chem2|NdBr3}} [[Neodymium(III) fluoride]] – Fluairíd niaidimiam(III) – {{chem2|NdF3}} [[Neodymium(III) hydride]] – Hiodríd niaidimiam(III) – {{chem2|NdH3}} [[Neodymium(II) iodide]] – Iaidíd niaidimiam(II) – {{chem2|NdI2}} [[Neodymium(III) iodide]] – Iaidíd niaidimiam(III) – {{chem2|NdI3}} [[Neodymium molybdate]] – Molabdáit niaidimiam – {{chem2|Nd2(MoO4)3}} [[Neodymium perrhenate]] – Sár-réanáit niaidimiam – {{chem2|Nd(ReO4)3}} [[Neodymium(III) sulfide]] – Suilfíd niaidimiam(III) – {{chem2|Nd2S3}} [[Neodymium tantalate]] – Tantaláit niaidimiam – {{chem2|NdTaO4}} [[Neodymium(III) vanadate]] – Vanaidáit niaidimiam(III) – {{chem2|NdVO4}} === [[Neptunium|Np]] (Neiptiúiniam) === [[Neptunium(III) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(III) – {{chem2|NpF3}} [[Neptunium(IV) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpF4}} [[Neptunium(IV) oxide]] – Ocsaíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpO2}} [[Neptunium(VI) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(VI) – {{chem2|NpF6}} === [[Nickel|Ni]] (Nicil) === [[Nickel(II) carbonate]] – Carbónáit nicil(II) – {{chem2|NiCO3}} [[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicil(II) – {{chem2|NiCl2}} [[Nickel(II) fluoride]] – Fluairíd nicil(II) – {{chem2|NiF2}} [[Nickel(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd nicil(II) – {{chem2|Ni(OH)2}} [[Nickel(II) nitrate]] – Níotráit nicil(II) – {{chem2|Ni(NO3)2}} [[Nickel(II) oxide]] – Ocsaíd nicil(II) – NiO [[Nickel(II) sulfamate]] – Suilfamáit nicil(II) – {{chem2|Ni(SO3NH2)2}} [[Nickel(II) sulfide]] – Suilfíd nicil(II) – NiS === [[Niobium|Nb]] (Niaibiam) === [[Niobium(IV) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(IV) – {{chem2|NbF4}} [[Niobium(V) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(V) – {{chem2|NbF5}} [[Niobium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd niaibiam – {{chem2|NbOCl3}} [[Niobium pentachloride]] – Peinteaclóiríd niaibiam – {{chem2|NbCl5}} === [[Nitrogen|N]] (Nítrigin) === [[Dinitrogen pentoxide]] – Peintea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O5}} [[Dinitrogen tetrafluoride]] – Teitreafluairíd dénítrigine – {{chem2|N2F4}} [[Dinitrogen tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O4}} [[Dinitrogen trioxide]] – Trí-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O3}} [[Nitric acid]] – Aigéad nítreach – {{chem2|HNO3}} [[Nitrous acid]] – Aigéad níotrach – {{chem2|HNO2}} [[Nitrogen dioxide]] – Dé-ocsaíd nítrigine – {{chem2|NO2}} [[Nitrogen monoxide]] – Mónaocsaíd nítrigine – NO [[Nitrous oxide]] – Ocsaíd níotrach – {{chem2|N2O}} [[Nitrogen pentafluoride]] – Peinteafluairíd nítrigine – {{chem2|NF5}} [[Nitrogen triiodide]] – Trí-iaidíd nítrigine – {{chem2|NI3}} [[Thiazyl fluoride]] – Fluairíd tiaise – {{chem2|NSF}} === NO (Níotraisil) === [[Nitrosonium octafluoroxenate(VI)]] – Ochtfluairíxeanáit níotróisiam – {{chem2|(NO)2XeF8}} [[Nitrosonium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit níotróisiam – {{chem2|NOBF4}} [[Nitrosylsulfuric acid]] – Aigéad níotraisilsulfarach – {{chem2|NOHSO4}} == O == === [[Osmium|Os]] (Oismiam) === [[Osmium hexafluoride]] – Heicseafluairíd oismiam – {{chem2|OsF6}} [[Osmium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO4}} [[Osmium trioxide]] – Trí-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO3}} === [[Oxygen|O]] (Ocsaigin) === [[Tributyltin]] – Trí-bhúitiltin – {{chem2|C24H54OSn2}} [[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}} [[Ozone]] – Ózón – {{chem2|O3}} [[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}} [[Americium(II) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(II) – AmO [[Americium(IV) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmO2}} [[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}} [[Antimony(V) oxide]] – Ocsaíd antamóin(V) – {{chem2|Sb2O5}} [[Arsenic trioxide]] – Trí-ocsaíd arsaenach – {{chem2|As2O3}} [[Arsenic(V) oxide]] – Ocsaíd arsaenach(V) – {{chem2|As2O5}} [[Barium oxide]] – Ocsaíd bairiam – BaO [[Beryllium oxide]] – Ocsaíd beirilliam – BeO [[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd biosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}} [[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd biosmait – BiOCl [[Boron trioxide]] – Trí-ocsaíd bóróin – {{chem2|B2O3}} [[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bróimín – {{chem2|Br2O}} [[Carbon dioxide]] – Dé-ocsaíd charbóin – {{chem2|CO2}} [[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO [[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}} [[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}} [[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}} [[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}} [[Dichlorine monoxide]] – Mónaocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}} [[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}} [[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}} [[Chromium(VI) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(VI) – {{chem2|CrO3}} [[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd cobailt(II) – CoO [[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd copair(I) – {{chem2|Cu2O}} [[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO [[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd ciúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}} [[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd ciúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}} [[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}} [[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}} [[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}} [[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}} [[Dioxygen difluoride]] – Défluairíd dé-ocsaigine – {{chem2|O2F2}} [[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}} [[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}} [[Gallium(III) oxide]] – Ocsaíd gailliam(III) – {{chem2|Ga2O3}} [[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd ghearmáiniam – {{chem2|GeO2}} [[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}} [[Hafnium dioxide]] – Dé-ocsaíd haifniam – {{chem2|HfO2}} [[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}} [[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}} [[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}} [[Iodine pentoxide]] – Peintea-ocsaíd iaidín – {{chem2|I2O5}} [[Iridium(IV) oxide]] – Ocsaíd iridiam(IV) – {{chem2|IrO2}} [[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO [[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}} [[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}} [[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}} [[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO [[Lead dioxide]] – Dé-ocsaíd luaidhe – {{chem2|PbO2}} [[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}} [[Magnesium oxide]] – Ocsaíd maignéisiam – MgO [[Potassium oxide]] – Ocsaíd potaisiam – {{chem2|K2O}} [[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}} [[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}} [[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO [[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}} [[Uranium(IV) oxide]] – Ocsaíd úráiniam(IV) – {{chem2|UO2}} (only simple oxides, oxyhalides, and related compounds, not hydroxides, carbonates, acids, or other compounds listed elsewhere) == P == === [[Palladium|Pd]] (Pailéidiam) === [[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd pailéidiam(II) – {{chem2|PdCl2}} [[Palladium(II) nitrate]] – Níotráit pailéidiam(II) – {{chem2|Pd(NO3)2}} [[Palladium(II,IV) fluoride]] – Fluairíd pailéidiam(II,IV) – {{chem2|PdF3}} [[Palladium sulfate]] – Suilfáit pailéidiam – {{chem2|PdSO4}} [[Palladium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd pailéidiam – {{chem2|PdF4}} === [[Phosphorus|P]] (Fosfar) === [[Diphosphorus tetrachloride]] – Teitreachlóiríd défosfair – {{chem2|P2Cl4}} [[Diphosphorus tetrafluoride]] – Teitreafluairíd défosfair – {{chem2|P2F4}} [[Diphosphorus tetraiodide]] – Teitreaiaidíd défosfair – {{chem2|P2I4}} [[Hexachlorophosphazene]] – Heicseaclóirífosfaisín – {{chem2|(NPCl2)3}} [[Phosphine]] – Fosfín – {{chem2|PH3}} [[Phosphomolybdic acid]] – Aigéad fosfamolabdach – {{chem2|H3PMo12O40}} [[Phosphoric acid]] – Aigéad fosfarach – {{chem2|H3PO4}} [[Phosphorous acid]] – Aigéad fosfarúil – {{chem2|H3PO3}} [[Phosphoryl nitride]] – Nítríd fosfairile – {{chem2|OPN}} [[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fosfair – {{chem2|PBr5}} [[Phosphorus pentafluoride]] – Peinteafluairíd fosfair – {{chem2|PF5}} [[Phosphorus pentasulfide]] – Peinteashuilfíd fosfair – {{chem2|P4S10}} [[Phosphorus pentoxide]] – Peintea-ocsaíd fosfair – {{chem2|P2O5}} [[Phosphorus sesquisulfide]] – Seisciuilfíd fosfair – {{chem2|P4S3}} [[Phosphorus tribromide]] – Trí-bhróimíd fosfair – {{chem2|PBr3}} [[Phosphorus trichloride]] – Trí-chlóiríd fosfair – {{chem2|PCl3}} [[Phosphorus trifluoride]] – Trí-fluairíd fosfair – {{chem2|PF3}} [[Phosphorus triiodide]] – Trí-iaidíd fosfair – {{chem2|PI3}} [[Phosphotungstic acid]] – Aigéad fosfatungstach – {{chem2|H3PW12O40}} [[Poly(dichlorophosphazene)]] – Pola(déchlóirífosfaisín) – {{chem2|(NPCl2)_{''n''}}} === [[Platinum|Pt]] (Platanam) === [[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd platanaim(II) – {{chem2|PtCl2}} [[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd platanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}} [[Platinum hexafluoride]] – Heicseafluairíd platanaim – {{chem2|PtF6}} [[Platinum pentafluoride]] – Peinteafluairíd platanaim – {{chem2|PtF5}} [[Platinum tetrafluoride]] – Teitreafluairíd platanaim – {{chem2|PtF4}} === [[Plutonium|Pu]] (Plútóiniam) === [[Plutonium(III) bromide]] – Bróimíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuBr3}} [[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd plútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}} [[Plutonium(III) fluoride]] – Fluairíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuF3}} [[Plutonium(III) iodide]] – Iaidíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuI3}} [[Plutonium dihydride]] – Déhiodríd plútóiniam – {{chem2|PuH_{2+''x''}}} [[Plutonium dioxide]] – Dé-ocsaíd plútóiniam – {{chem2|PuO2}} [[Plutonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd plútóiniam – {{chem2|PuF6}} [[Plutonium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd plútóiniam – {{chem2|PuF4}} [[Plutonium trihydride]] – Trí-hiodríd plútóiniam – {{chem2|PuH3}} === [[Polonium|Po]] (Polóiniam) === [[Polonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd polóiniam – {{chem2|PoF6}} [[Polonium monoxide]] – Mónaocsaíd polóiniam – PoO [[Polonium dioxide]] – Dé-ocsaíd polóiniam – {{chem2|PoO2}} [[Polonium trioxide]] – Trí-ocsaíd polóiniam – {{chem2|PoO3}} === [[Positronium|Ps]] (Posatróiniam) === [[Di-positronium]] – Dé-posatróiniam – {{chem2|Ps2}} [[Positronium hydride]] – Hiodríd posatróiniam – PsH === [[Potassium|K]] (Potaisiam) === [[Potash Alum]] – Alúm potaise – {{chem2|K2SO4Al2(SO4)324H2O}} [[Potassium alum]] – Alúm potaisiam – {{chem2|AlK(SO4)2}} [[Potassium aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAlF4}} [[Potassium amide]] – Aimíd potaisiam – {{chem2|KNH2}} [[Potassium argentocyanide]] – Airgeadciainíd potaisiam – {{chem2|KAg(CN)2}} [[Potassium arsenite]] – Arsainít potaisiam – {{chem2|KAsO2}} [[Potassium azide]] – Aisíd potaisiam – {{chem2|KN3}} [[Potassium borate]] – Bóráit potaisiam – {{chem2|K2B4O7*4H2O}} [[Potassium bromide]] – Bróimíd potaisiam – KBr [[Potassium bicarbonate]] – Dé-charbónáit potaisiam – {{chem2|KHCO3}} [[Potassium bifluoride]] – Dé-fluairíd potaisiam – {{chem2|KHF2}} [[Potassium bisulfite]] – Dé-shuilfít potaisiam – {{chem2|KHSO3}} [[Potassium carbonate]] – Carbónáit potaisiam – {{chem2|K2CO3}} [[Potassium calcium chloride]] – Clóiríd potaisiam cailciam – {{chem2|KCaCl3}} [[Potassium chlorate]] – Clóráit potaisiam – {{chem2|KClO3}} [[Potassium chloride]] – Clóiríd potaisiam – KCl [[Potassium chlorite]] – Clóirít potaisiam – {{chem2|KClO2}} [[Potassium chromate]] – Crómáit potaisiam – {{chem2|K2CrO4}} [[Potassium cyanide]] – Ciainíd potaisiam – KCN [[Potassium dichromate]] – Dé-chrómáit potaisiam – {{chem2|K2Cr2O7}} [[Potassium dithionite]] – Déithianít potaisiam – {{chem2|K2S2O4}} [[Potassium ferrate]] – Fearráit potaisiam – {{chem2|K2FeO4}} [[Potassium ferrioxalate]] – Fearrócsaláit potaisiam – {{chem2|K3[Fe(C2O4)3]}} [[Potassium ferricyanide]] – Fearriciainíd potaisiam – {{chem2|K3[Fe(CN)6]}} [[Potassium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd potaisiam – {{chem2|K4[Fe(CN)6]}} [[Potassium heptafluorotantalate]] – Heipteafluairítantaláit potaisiam – {{chem2|K2[TaF7]}} [[Potassium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit potaisiam – {{chem2|KPF6}} [[Potassium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit potaisiam – {{chem2|KHCO3}} [[Potassium hydrogen fluoride]] – Hiodriginfluairíd potaisiam – {{chem2|KHF2}} [[Potassium hydroxide|Potassium hydroxide/caustic potash]] – Hiodrocsaíd potaisiam / potaise loiscneach – KOH [[Potassium iodide]] – Iaidíd potaisiam – KI [[Potassium iodate]] – Iaidáit potaisiam – {{chem2|KIO3}} [[Potassium manganate]] – Mangaináit potaisiam – {{chem2|K2MnO4}} [[Potassium monopersulfate]] – Mónaisárshuilfáit potaisiam – {{chem2|K2SO4KHSO42KHSO5}} [[Potassium nitrate]] – Níotráit potaisiam – {{chem2|KNO3}} [[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit potaisiam – {{chem2|KBrO4}} [[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit potaisiam – {{chem2|KClO4}} [[Potassium periodate]] – Sáriaidáit potaisiam – {{chem2|KIO4}} [[Potassium permanganate]] – Sár-mhangaináit potaisiam – {{chem2|KMnO4}} [[Potassium sodium tartrate]] – Tartráit potaisiam sóidiam – {{chem2|KNaC4H4O6}} [[Potassium sulfate]] – Suilfáit potaisiam – {{chem2|K2SO4}} [[Potassium sulfite]] – Suilfít potaisiam – {{chem2|K2SO3}} [[Potassium sulfide]] – Suilfíd potaisiam – {{chem2|K2S}} [[Potassium tartrate]] – Tartráit potaisiam – {{chem2|K2C4H4O6}} [[Potassium tetrachloroiodate(III)]] – Teitreachlóiriaidáit potaisiam(III) – KICl<sub>4</sub> [[Potassium tetraiodomercurate(II)]] – Teitreaiaidímearcúráit potaisiam(II) – {{chem2|K2HgI4}} [[Potassium thiocyanate]] – Tiicianáit potaisiam – KSCN [[Potassium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile potaisiam – {{chem2|KTiOPO4}} [[Potassium vanadate]] – Vanaidáit potaisiam – {{chem2|KVO3}} [[Tripotassium phosphate]] – Trí-photaisiam fosfáit – {{chem2|K3PO4}} === [[Praseodymium|Pr]] (Praiséidimiam) === [[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}} [[Praseodymium(III) sulfate]] – Suilfáit praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(SO4)3}} [[Praseodymium(III) bromide]] – Bróimíd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrBr3}} [[Praseodymium(III) carbonate]] – Carbónáit praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(CO3)3}} [[Praseodymium(III) fluoride]] – Fluairíd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrF3}} [[Praseodymium(III) iodide]] – Iaidíd praiséidimiam(III) – {{chem2|PrI3}} [[Praseodymium(III) nitrate]] – Níotráit praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr(NO3)3}} [[Praseodymium(III) oxide]] – Ocsaíd praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2O3}} [[Praseodymium(III) phosphate]] – Fosfáit praiséidimiam(III) – {{chem2|PrPO4}} [[Praseodymium(III) sulfide]] – Suilfíd praiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2S3}} === [[Promethium|Pm]] (Próiméitiam) === [[Promethium(III) chloride]] – Clóiríd próiméitiam(III) – {{chem2|PmCl3}} [[Promethium(III) oxide]] – Ocsaíd próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2O3}} [[Promethium(III) bromide]] – Bróimíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmBr3}} [[Promethium(III) carbonate]] – Carbónáit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(CO3)3}} [[Promethium(III) fluoride]] – Fluairíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmF3}} [[Promethium(III) iodide]] – Iaidíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmI3}} [[Promethium(III) nitrate]] – Níotráit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm(NO3)3}} [[Promethium(III) phosphate]] – Fosfáit próiméitiam(III) – {{chem2|PmPO4}} [[Promethium(III) sulfate]] – Suilfáit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(SO4)3}} [[Promethium(III) sulfide]] – Suilfíd próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2S3}} == R == === [[Radium|Ra]] (Raidiam) === [[Radium bromide]] – Bróimíd raidiam – {{chem2|RaBr2}} [[Radium carbonate]] – Carbónáit raidiam – {{chem2|RaCO3}} [[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}} [[Radium fluoride]] – Fluairíd raidiam – {{chem2|RaF2}} === [[Radon|Rn]] (Radón) === [[Radon difluoride]] – Défluairíd radóin – {{chem2|RnF2}} === [[Rhenium|Re]] (Réiniam) === [[Rhenium(IV) oxide]] – Ocsaíd réiniam(IV) – {{chem2|ReO2}} [[Rhenium(VII) oxide]] – Ocsaíd réiniam(VII) – {{chem2|Re2O7}} [[Rhenium heptafluoride]] – Heipteafluairíd réiniam – {{chem2|ReF7}} [[Rhenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd réiniam – {{chem2|ReF6}} === [[Rhodium|Rh]] (Róidiam) === [[Rhodium hexafluoride]] – Heicseafluairíd róidiam – {{chem2|RhF6}} [[Rhodium pentafluoride]] – Peinteafluairíd róidiam – {{chem2|Rh4F20}} [[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}} [[Rhodium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh(OH)3}} [[Rhodium(III) iodide]] – Iaidíd róidiam(III) – {{chem2|RhI3}} [[Rhodium(III) nitrate]] – Níotráit róidiam(III) – {{chem2|Rh(NO3)3}} [[Rhodium(III) oxide]] – Ocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2O3}} [[Rhodium(III) sulfate]] – Suilfáit róidiam(III) – {{chem2|Rh2(SO4)6}} [[Rhodium(III) sulfide]] – Suilfíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2S3}} [[Rhodium(IV) fluoride]] – Fluairíd róidiam(IV) – {{chem2|RhF4}} [[Rhodium(IV) oxide]] – Ocsaíd róidiam(IV) – {{chem2|RhO2}} === [[Rubidium|Rb]] (Rubaidiam) === [[Rubidium azide]] – Aisíd rubaidiam – {{chem2|RbN3}} [[Rubidium bromide]] – Bróimíd rubaidiam – RbBr [[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl [[Rubidium fluoride]] – Fluairíd rubaidiam – RbF [[Rubidium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit rubaidiam – {{chem2|RbHSO4}} [[Rubidium hydroxide]] – Hiodrocsaíd rubaidiam – RbOH [[Rubidium iodide]] – Iaidíd rubaidiam – RbI [[Rubidium nitrate]] – Níotráit rubaidiam – {{chem2|RbNO3}} [[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}} [[Rubidium telluride]] – Teallúiríd rubaidiam – {{chem2|Rb2Te}} [[Rubidium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile rubaidiam – {{chem2|RbTiOPO4}} === [[Ruthenium|Ru]] (Ruitéiniam) === [[Ruthenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF6}} [[Ruthenium pentafluoride]] – Peinteafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF5}} [[Ruthenium tetroxide|Ruthenium(VIII) oxide]] – Teitrea-ocsaíd ruitéiniam (ocsaíd ruitéiniam(VIII)) – {{chem2|RuO4}} [[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}} [[Ruthenium(IV) oxide]] – Ocsaíd ruitéiniam(IV) – {{chem2|RuO2}} == S == === [[Samarium|Sm]] (Samairiam) === [[Samarium(II) iodide]] – Iaidíd samairiam(II) – {{chem2|SmI2}} [[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}} [[Samarium(III) oxide]] – Ocsaíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2O3}} [[Samarium(III) bromide]] – Bróimíd samairiam(III) – {{chem2|SmBr3}} [[Samarium(III) carbonate]] – Carbónáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(CO3)3}} [[Samarium(III) fluoride]] – Fluairíd samairiam(III) – {{chem2|SmF3}} [[Samarium(III) iodide]] – Iaidíd samairiam(III) – {{chem2|SmI3}} [[Samarium(III) nitrate]] – Níotráit samairiam(III) – {{chem2|Sm(NO3)3}} [[Samarium(III) phosphate]] – Fosfáit samairiam(III) – {{chem2|SmPO4}} [[Samarium(III) sulfate]] – Suilfáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(SO4)4}} [[Samarium(III) sulfide]] – Suilfíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2S3}} === [[Scandium|Sc]] (Scaindiam) === [[Scandium(III) fluoride]] – Fluairíd scaindiam(III) – {{chem2|ScF3}} [[Scandium(III) nitrate]] – Níotráit scaindiam(III) – {{chem2|Sc(NO3)3}} [[Scandium(III) oxide]] – Ocsaíd scaindiam(III) – {{chem2|Sc2O3}} [[Scandium(III) triflate]] – Trí-fhlait scaindiam(III) – {{chem2|Sc(OSO2CF3)3}} === [[Seaborgium|Sg]] (Seabóirgiam) === [[Seaborgium hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil seabóirgiam – {{chem2|Sg(CO)6}} === [[Selenium|Se]] (Seiléiniam) === [[Selenic acid]] – Aigéad seiléanach – {{chem2|H2SeO4}} [[Selenious acid]] – Aigéad seiléiniúil – {{chem2|H2SeO3}} [[Selenium dibromide]] – Débhróimíd seiléiniam – {{chem2|SeBr2}} [[Selenium dioxide]] – Dé-ocsaíd seiléiniam – {{chem2|SeO2}} [[Selenium disulfide]] – Déishuilfíd seiléiniam – {{chem2|SeS2}} [[Selenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd seiléiniam – {{chem2|SeF6}} [[Selenium hexasulfide]] – Heicseashuilfíd seiléiniam – {{chem2|Se2S6}} [[Selenium oxybromide]] – Ocsaibróimíd seiléiniam – {{chem2|SeOBr2}} [[Selenium oxydichloride]] – Ocsaidéchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeOCl2}} [[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}} [[Selenium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd seiléiniam – {{chem2|SeF4}} [[Selenium trioxide]] – Trí-ocsaíd seiléiniam – {{chem2|SeO3}} [[Selenoyl fluoride]] – Fluairíd seiléinile – {{chem2|SeO2F2}} === [[Silicon|Si]] (Sileacan) === [[Disilane]] – Déshileán – {{chem2|Si2H6}} [[Silane]] – Sileán – {{chem2|SiH4}} [[Silica gel]] – Glóthach shilice – {{chem2|SiO2*''n''H2O}} [[Silicic acid]] – Aigéad sileacach – {{chem2|Si(OH)4}} [[Silicochloroform]], [[trichlorosilane]] – Sileaclóraform, trí-chlóirísileán – {{chem2|SiHCl3}} [[Silicofluoric acid]] – Aigéad sileacafluarach – {{chem2|H2SiF6}} [[Silicon boride]] – Bóiríd sileacain – {{chem2|SiB3}} [[Silicon carbide]] (carborundum) – Cairbíd sileacain (carbarandam) – SiC [[Silicon dioxide]] – Dé-ocsaíd sileacain – {{chem2|SiO2}} [[Silicon monoxide]] – Mónaocsaíd sileacain – SiO [[Silicon nitride]] – Nítríd sileacain – {{chem2|Si3N4}} [[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}} [[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}} [[Silicon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sileacain – {{chem2|SiF4}} [[Silicon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd sileacain – {{chem2|SiI4}} [[Thortveitite]] – Tortveitít – {{chem2|(Sc,Y)2Si2O7}} === [[Silver|Ag]] (Airgead) === [[Silver(I) fluoride]] – Fluairíd airgid(I) – AgF [[Silver(II) fluoride]] – Fluairíd airgid(II) – {{chem2|AgF2}} [[Silver acetylide]] – Aicéitilíd airgid – {{chem2|Ag2C2}} [[Silver argentocyanide]] – Airgeadciainíd airgid – {{chem2|KAg(CN)2}} [[Silver azide]] – Aisíd airgid – {{chem2|AgN3}} [[Silver bromate]] – Brómáit airgid – {{chem2|AgBrO3}} [[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr [[Silver chlorate]] – Clóráit airgid – {{chem2|AgClO3}} [[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl [[Silver chromate]] – Crómáit airgid – {{chem2|Ag2CrO4}} [[Silver fluoroborate]] – Fluairíbóráit airgid – {{chem2|AgBF4}} [[Silver fulminate]] – Fulmaináit airgid – AgCNO [[Silver hydroxide]] – Hiodrocsaíd airgid – AgOH [[Silver iodide]] – Iaidíd airgid – AgI [[Silver nitrate]] – Níotráit airgid – {{chem2|AgNO3}} [[Silver nitride]] – Nítríd airgid – {{chem2|Ag3N}} [[Silver oxide]] – Ocsaíd airgid – {{chem2|Ag2O}} [[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}} [[Silver permanganate]] – Sár-mhangaináit airgid – {{chem2|AgMnO4}} [[Silver phosphate]] – Fosfáit airgid – {{chem2|Ag3PO4}} [[Silver subfluoride]] – Fo-fluairíd airgid – {{chem2|Ag2F}} [[Silver sulfate]] – Suilfáit airgid – {{chem2|Ag2SO4}} [[Silver sulfide]] – Suilfíd airgid – {{chem2|Ag2S}} === [[Sodium|Na]] (Sóidiam) === [[Sodamide]] – Sóidaimíd – {{chem2|NaNH2}} [[Sodium aluminate]] – Alúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlO2}} [[Sodium arsenate]] – Arsanaít sóidiam – {{chem2|H24Na3AsO16}} [[Sodium azide]] – Aisíd sóidiam – {{chem2|NaN3}} [[Sodium bicarbonate]] – Dé-charbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}} [[Sodium biselenide]] – Dé-sheiléiníd sóidiam – NaSeH [[Sodium bisulfate]] – Dé-shuilfáit sóidiam – {{chem2|NaHSO4}} [[Sodium bisulfite]] – Dé-shuilfít sóidiam – {{chem2|NaHSO3}} [[Sodium borate]] – Bóráit sóidiam – {{chem2|Na2B4O7}} [[Sodium borohydride]] – Bóróhiodríd sóidiam – {{chem2|NaBH4}} [[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}} [[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr [[Sodium bromite]] – Bróimít sóidiam – {{chem2|NaBrO2}} [[Sodium carbide]] – Cairbíd sóidiam – {{chem2|Na2C2}} [[Sodium carbonate]] – Carbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO3}} [[Sodium chlorate]] – Clóráit sóidiam – {{chem2|NaClO3}} [[Sodium chloride]] – Clóiríd sóidiam – NaCl [[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}} [[Sodium cobaltinitrite]] – Cobailtínítrít sóidiam – {{chem2|CoN6Na3O12}} [[Sodium copper tetrachloride]] – Teitreachlóiríd copair sóidiam – {{chem2|Na2CuCl4}} [[Sodium cyanate]] – Ciaináit sóidiam – NaCNO [[Sodium cyanide]] – Ciainíd sóidiam – NaCN [[Sodium dichromate]] – Dé-chrómáit sóidiam – {{chem2|Na2Cr2O7*2H2O}} [[Sodium dioxide]] – Dé-ocsaíd sóidiam – {{chem2|NaO2}} [[Sodium dithionite]] – Déithianít sóidiam – {{chem2|Na2S2O4}} [[Sodium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd sóidiam – {{chem2|Na4[Fe(CN)6]}} [[Sodium fluoride]] – Fluairíd sóidiam – NaF [[Sodium fluorosilicate]] – Fluairísileacáit sóidiam – {{chem2|Na2[SiF6]}} [[Sodium formate]] – Formáit sóidiam – HCOONa [[Sodium hydride]] – Hiodríd sóidiam – NaH [[Sodium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}} [[Sodium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd sóidiam – NaSH [[Sodium hydroxide]] – Hiodrocsaíd sóidiam – NaOH [[Sodium hypobromite]] – Hipeabróimít sóidiam – NaOBr [[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl [[Sodium hypoiodite]] – Hipeaiaidít sóidiam – NaOI [[Sodium hypophosphite]] – Hipeafosfít sóidiam – {{chem2|NaPO2H2}} [[Sodium iodate]] – Iaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO3}} [[Sodium iodide]] – Iaidíd sóidiam – NaI [[Sodium manganate]] – Mangaináit sóidiam – {{chem2|Na2MnO4}} [[Sodium molybdate]] – Molabdáit sóidiam – {{chem2|Na2MoO4}} [[Sodium monofluorophosphate]] – Mónafluairífosfáit sóidiam – {{chem2|Na2PFO3}} [[Sodium nitrate]] – Níotráit sóidiam – {{chem2|NaNO3}} [[Sodium nitrite]] – Níotrít sóidiam – {{chem2|NaNO2}} [[Sodium nitroprusside]] – Níotraiprúisíd sóidiam – {{chem2|Na2[Fe(CN)5NO]*2H2O}} [[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}} [[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3*H2O}} [[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}} [[Sodium percarbonate]] – Sárcharbónáit sóidiam – {{chem2|2Na2CO3*3H2O2}} [[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}} [[Sodium periodate]] – Sáriaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO4}} [[Sodium permanganate]] – Sár-mhangaináit sóidiam – {{chem2|NaMnO4}} [[Sodium peroxide]] – Sárocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O2}} [[Sodium peroxycarbonate]] – Sárocsaícharbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO4}} [[Sodium perrhenate]] – Sár-réanáit sóidiam – {{chem2|NaReO4}} [[Sodium persulfate]] – Sárshuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O8}} [[Sodium phosphate]] – Fosfáit sóidiam – {{chem2|Na3PO4}} [[Sodium selenate]] – Seiléanáit sóidiam – {{chem2|Na2O4Se}} [[Sodium selenide]] – Seiléiníd sóidiam – {{chem2|Na2Se}} [[Sodium selenite]] – Seiléinít sóidiam – {{chem2|Na2SeO3}} [[Sodium silicate]] – Sileacáit sóidiam – {{chem2|Na2SiO3}} [[Sodium sulfate]] – Suilfáit sóidiam – {{chem2|Na2SO4}} [[Sodium sulfide]] – Suilfíd sóidiam – {{chem2|Na2S}} [[Sodium sulfite]] – Suilfít sóidiam – {{chem2|Na2SO3}} [[Sodium tartrate]] – Tartráit sóidiam – {{chem2|C4H4Na2O6}} [[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}} [[Sodium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlCl4}} [[Sodium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit sóidiam – {{chem2|NaBF4}} [[Sodium thioantimoniate]] – Tiaantamónáit sóidiam – {{chem2|Na3(SbS4)*9H2O}} [[Sodium thiocyanate]] – Tiicianáit sóidiam – NaSCN [[Sodium thiosulfate]] – Tiasuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O3}} [[Sodium tungstate]] – Tungstat sóidiam – {{chem2|Na2WO4}} [[Sodium uranate]] – Úranáit sóidiam – {{chem2|Na2O7U2}} [[Sodium zincate]] – Sioncáit sóidiam – {{chem2|H4Na2O4Zn}} [[Trisodium phosphate]] – Trí-shóidiam fosfáit – {{chem2|Na3PO4}} === [[Strontium|Sr]] (Strointiam) === [[Strontium bromide]] – Bróimíd strointiam – {{chem2|SrBr2}} [[Strontium carbonate]] – Carbónáit strointiam – {{chem2|SrCO3}} [[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}} [[Strontium fluoride]] – Fluairíd strointiam – {{chem2|SrF2}} [[Strontium hydroxide]] – Hiodrocsaíd strointiam – {{chem2|Sr(OH)2}} [[Strontium iodide]] – Iaidíd strointiam – {{chem2|SrI2}} [[Strontium nitrate]] – Níotráit strointiam – {{chem2|Sr(NO3)2}} [[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO [[Strontium titanate]] – Tiotanáit strointiam – {{chem2|SrTiO3}} [[Strontium bicarbonate]] – Dé-charbónáit strointiam – {{chem2|Sr(HCO3)2}} [[Strontium boride]] – Bóiríd strointiam – {{chem2|SrB6}} [[Strontium carbide]] – Cairbíd strointiam – {{chem2|SrC2}} [[Strontium cyanamide]] – Ciainaimíd strointiam – {{chem2|SrCN2}} [[Strontium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit strointiam – {{chem2|SrPO3F}} [[Strontium gluconate]] – Glúcónáit strointiam – {{chem2|Sr(HOCH2(CHOH)4CO2)2}} [[Strontium hydride]] – Hiodríd strointiam – {{chem2|SrH2}} [[Strontium hydrogen phosphate]] – Hiodriginfosfáit strointiam – {{chem2|SrHPO4}} [[Strontium hypochlorite]] – Hipeaclóirít strointiam – {{chem2|Sr(OCl)2}} [[Strontium molybdate]] – Molabdáit strointiam – {{chem2|SrMoO4}} [[Strontium oxalate]] – Ocsaláit strointiam – {{chem2|SrC2O4}} [[Strontium peroxide]] – Sárocsaíd strointiam – {{chem2|SrO2}} [[Strontium phosphate]] – Fosfáit strointiam – {{chem2|Sr3(PO4)2}} [[Strontium silicate]] – Sileacáit strointiam – {{chem2|SrSiO3}} [[Strontium sulfate]] – Suilfáit strointiam – {{chem2|SrSO4}} [[Strontium sulfide]] – Suilfíd strointiam – SrS [[Strontium tungstate]] – Tungstat strointiam – {{chem2|SrWO4}} [[Strontium zirconate]] – Siarcónáit strointiam – {{chem2|SrZrO3}} === [[Sulfur|S]] (Sulfar) === [[Disulfur decafluoride]] – Deicifluairíd déshulfair – {{chem2|S2F10}} [[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}} [[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}} [[Pyrosulfuric acid]] – Aigéad pireashulfarach – {{chem2|H2S2O7}} [[Sulfamic acid]] – Aigéad sulfamach – {{chem2|H3NO3S}} [[Sulfur dibromide]] – Débhróimíd sulfair – {{chem2|Br2S}} [[Sulfur dioxide]] – Dé-ocsaíd sulfair – {{chem2|SO2}} [[Sulfur hexafluoride]] – Heicseafluairíd sulfair – {{chem2|SF6}} [[Sulfur tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sulfair – {{chem2|SF4}} [[Sulfuric acid]] – Aigéad sulfarach – {{chem2|H2SO4}} [[Sulfurous acid]] – Aigéad sulfúrach – {{chem2|H2SO3}} [[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd suilfirile – {{chem2|SO2Cl2}} [[Tetrasulfur tetranitride]] – Teitrea-shuilfíd teitrea-nítríd – {{chem2|S4N4}} [[Peroxymonosulfuric acid|Persulfuric acid]] (Caro's acid) – Sárshulfarach aigéad (aigéad Caro) – {{chem2|H2SO5}} == T == === [[Tantalum|Ta]] (Tantalam) === [[Tantalum arsenide]] – Arsainíd tantalam – TaAs [[Tantalum carbide]] – Cairbíd tantalam – TaC [[Tantalum pentafluoride]] – Peinteafluairíd tantalam – {{chem2|TaF5}} [[Tantalum(V) oxide]] – Ocsaíd tantalam(V) – {{chem2|Ta2O5}} === [[Technetium|Tc]] (Teicnéitiam) === [[Technetium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teicnéitiam – {{chem2|TcF6}} [[Ammonium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit amóiniam – {{chem2|NH4TcO4}} [[Sodium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit sóidiam – {{chem2|NaTcO4}} === [[Tellurium|Te]] (Teallúiriam) === [[Ditellurium bromide]] – Bróimíd détheallúiriam – {{chem2|Te2Br}} [[Telluric acid]] – Aigéad teallúrach – {{chem2|H6TeO6}} [[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}} [[Tellurium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF6}} [[Tellurium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd teallúiriam – {{chem2|TeBr4}} [[Tellurium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}} [[Tellurium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF4}} [[Tellurium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd teallúiriam – {{chem2|TeI4}} [[Tellurous acid]] – Aigéad teallúirúil – {{chem2|H2TeO3}} [[Beryllium telluride]] – Teallúiríd beirilliam – BeTe [[Bismuth telluride]] – Teallúiríd biosmait – {{chem2|Bi2Te3}} [[Cadmium telluride]] – Teallúiríd caidmiam – CdTe [[Cadmium zinc telluride]] – Teallúiríd caidmiam since – {{chem2|(Cd,Zn)Te}} [[Dimethyltelluride]] – Dé-mheitilteallúiríd – {{chem2|(CH3)2Te}} [[Mercury Cadmium Telluride]] – Teallúiríd mearcair caidmiam – {{chem2|(Hg,Cd)Te}} [[Lead telluride]] – Teallúiríd luaidhe – PbTe [[Mercury telluride]] – Teallúiríd mearcair – HgTe [[Mercury zinc telluride]] – Teallúiríd mearcair since – {{chem2|(Hg,Zn)Te}} [[Silver telluride]] – Teallúiríd airgid – {{chem2|Ag2Te}} [[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe [[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe [[Teflic acid]] – Aigéad teifleach – {{chem2|HOTeF5}} [[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}} === [[Terbium|Tb]] (Teirbiam) === [[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}} [[Terbium(III) bromide]] – Bróimíd teirbiam(III) – {{chem2|TbBr3}} [[Terbium(III) carbonate]] – Carbónáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(CO3)3}} [[Terbium(III) fluoride]] – Fluairíd teirbiam(III) – {{chem2|TbF3}} [[Terbium(III) iodide]] – Iaidíd teirbiam(III) – {{chem2|TbI3}} [[Terbium(III) nitrate]] – Níotráit teirbiam(III) – {{chem2|Tb(NO3)3}} [[Terbium(III) oxide]] – Ocsaíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2O3}} [[Terbium(III) phosphate]] – Fosfáit teirbiam(III) – {{chem2|TbPO4}} [[Terbium(III) sulfate]] – Suilfáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(SO4)3}} [[Terbium(III) sulfide]] – Suilfíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2S3}} === [[Thallium|Tl]] (Tailliam) === [[Thallium(I) bromide]] – Bróimíd tailliam(I) – TlBr [[Thallium(I) carbonate]] – Carbónáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2CO3}} [[Thallium(I) fluoride]] – Fluairíd tailliam(I) – TlF [[Thallium(I) sulfate]] – Suilfáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2SO4}} [[Thallium(III) oxide]] – Ocsaíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2O3}} [[Thallium(III) sulfate]] – Suilfáit tailliam(III) – {{chem2|Tl2(SO4)3}} [[Thallium triiodide]] – Trí-iaidíd tailliam – {{chem2|TlI3}} [[Thallium antimonide]] – Antamóníd tailliam – TlSb [[Thallium arsenide]] – Arsainíd tailliam – TlAs [[Thallium(III) bromide]] – Bróimíd tailliam(III) – {{chem2|TlBr3}} [[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}} [[Thallium(III) fluoride]] – Fluairíd tailliam(III) – {{chem2|TlF3}} [[Thallium(I) iodide]] – Iaidíd tailliam(I) – TlI [[Thallium(III) nitrate]] – Níotráit tailliam(III) – {{chem2|Tl(NO3)3}} [[Thallium(I) oxide]] – Ocsaíd tailliam(I) – {{chem2|Tl2O}} [[Thallium phosphide]] – Fosfíd tailliam – TlP [[Thallium(III) selenide]] – Seiléiníd tailliam(III) – {{chem2|Tl2Se3}} [[Thallium(III) sulfide]] – Suilfíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2S3}} [[TrimethylThallium]] – Trí-mheitiltailliam – {{chem2|Tl(CH3)3}} [[Thallium(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd tailliam(I) – TlOH === SO (Tiainil) === [[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}} [[Thionyl tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiainile – {{chem2|SOF4}} === ClS (Tiafosgéin) === [[Thiophosgene]] – Tiafosgéin – {{chem2|CSCl2}} [[Thiophosphoryl chloride]] – Clóiríd tiafosfairile – {{chem2|Cl3PS}} === [[Thorium|Th]] (Tóiriam) === [[Thorium(IV) nitrate]] – Níotráit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(NO3)4}} [[Thorium(IV) sulfate]] – Suilfáit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(SO4)2}} [[Thorium dioxide]] – Dé-ocsaíd tóiriam – {{chem2|ThO2}} [[Thorium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tóiriam – {{chem2|ThF4}} === [[Thulium|Tm]] (Tiúiliam) === [[Thulium(III) bromide]] – Bróimíd tiúiliam(III) – {{chem2|TmBr3}} [[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}} [[Thulium(III) oxide]] – Ocsaíd tiúiliam(III) – {{chem2|Tm2O3}} === [[Tin|Sn]] (Stán) === [[Stannane]] – Stannán – {{chem2|SnH4}} [[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}} [[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}} [[Tin(II) fluoride]] – Fluairíd stáin(II) – {{chem2|SnF2}} [[Tin(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd stáin(II) – {{chem2|Sn(OH)2}} [[Tin(II) iodide]] – Iaidíd stáin(II) – {{chem2|SnI2}} [[Tin(II) oxide]] – Ocsaíd stáin(II) – SnO [[Tin(II) sulfate]] – Suilfáit stáin(II) – {{chem2|SnSO4}} [[Tin(II) sulfide]] – Suilfíd stáin(II) – SnS [[Tin(IV) bromide]] – Bróimíd stáin(IV) – {{chem2|SnBr4}} [[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}} [[Tin(IV) fluoride]] – Fluairíd stáin(IV) – {{chem2|SnF4}} [[Tin(IV) iodide]] – Iaidíd stáin(IV) – {{chem2|SnI4}} [[Tin(IV) oxide]] – Ocsaíd stáin(IV) – {{chem2|SnO2}} [[Tin(IV) sulfide]] – Suilfíd stáin(IV) – {{chem2|SnS2}} [[Tin(IV) cyanide]] – Ciainíd stáin(IV) – {{chem2|Sn(CN)4}} [[Tin selenide]] – Seiléiníd stáin – {{chem2|SnSe2}} [[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe === [[Titanium|Ti]] (Tiotáiniam) === [[Hexafluorotitanic acid]] – Aigéad heicseafluairítiotanach – {{chem2|(H3O)2[TiF6]}} [[Titanium(II) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(II) – {{chem2|TiCl2}} [[Titanium(II) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(II) – TiO [[Titanium(II) sulfide]] – Suilfíd tiotáiniam(II) – TiS [[Titanium(III) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiBr3}} [[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}} [[Titanium(III) fluoride]] – Fluairíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiF3}} [[Titanium(III) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiI3}} [[Titanium(III) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(III) – {{chem2|Ti2O3}} [[Titanium(III) phosphide]] – Fosfíd tiotáiniam(III) – TiP [[Titanium(IV) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiBr4}} [[Titanium(IV) carbide]] – Cairbíd tiotáiniam(IV) – TiC [[Titanium(IV) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiCl4}} [[Titanium(IV) hydride]] – Hiodríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiH4}} [[Titanium(IV) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiI4}} [[Titanium carbide]] – Cairbíd tiotáiniam – TiC [[Titanium diboride]] – Débhóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiB2}} [[Titanium dioxide]] – Dé-ocsaíd tiotáiniam – {{chem2|TiO2}} [[Titanium diselenide]] – Déiseiléiníd tiotáiniam – {{chem2|TiSe2}} [[Titanium disilicide]] – Déisilícíd tiotáiniam – {{chem2|TiSi2}} [[Titanium disulfide]] – Déisuilfíd tiotáiniam – {{chem2|TiS2}} [[Titanium nitrate]] – Níotráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(NO3)4}} [[Titanium nitride]] – Nítríd tiotáiniam – TiN [[Titanium perchlorate]] – Sárchlóráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(ClO4)4}} [[Titanium silicon carbide]] – Cairbíd sileacain tiotáiniam – {{chem2|Ti3SiC2}} [[Titanium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd tiotáiniam – {{chem2|TiBr4}} [[Titanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiotáiniam – {{chem2|TiF4}} [[Titanium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd tiotáiniam – {{chem2|TiI4}} === TiO (Tiotainil) === [[Titanyl sulfate]] – Suilfáit tiotainile – {{chem2|TiOSO4}} === [[Tungsten|W]] (Tungstan) === [[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}} [[Tungsten(VI) fluoride]] – Fluairíd tungstain(VI) – {{chem2|WF6}} [[Tungsten boride]] – Bóiríd tungstain – {{chem2|WB2}} [[Tungsten carbide]] – Cairbíd tungstain – WC [[Tungstic acid]] – Aigéad tungstach – {{chem2|H2WO4}} [[Tungsten hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil tungstain – {{chem2|W(CO)6}} == U == === [[Uranium|U]] (Úráiniam) === [[Triuranium octaoxide]] – Trí-úráiniam ocht-ocsaíd – {{chem2|U3O8}} [[Uranium hexafluoride]] – Heicseafluairíd úráiniam – {{chem2|UF6}} [[Uranium pentafluoride]] – Peinteafluairíd úráiniam – {{chem2|UF5}} [[Uranium sulfate]] – Suilfáit úráiniam – {{chem2|U(SO4)2}} [[Uranium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd úráiniam – {{chem2|UCl4}} [[Uranium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd úráiniam – {{chem2|UF4}} [[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}} [[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}} [[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}} [[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}} [[Uranium(IV) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(IV) – {{chem2|UF4}} [[Uranium(VI) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(VI) – {{chem2|UF6}} [[Uranyl peroxide]] – Sárocsaíd úrainile – {{chem2|UO4}} [[Uranium dioxide]] – Dé-ocsaíd úráiniam – {{chem2|UO2}} === UO<sub>2</sub> (Úrainil) === [[Uranyl carbonate]] – Carbónáit úrainile – {{chem2|UO2CO3}} [[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}} [[Uranyl fluoride]] – Fluairíd úrainile – {{chem2|UO2F2}} [[Uranyl hydroxide]] – Hiodrocsaíd úrainile – {{chem2|UO2(OH)2}} [[Uranyl nitrate]] – Níotráit úrainile – {{chem2|UO2(NO3)2}} [[Uranyl sulfate]] – Suilfáit úrainile – {{chem2|UO2SO4}} == V == === [[Vanadium|V]] (Vanaidiam) === [[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}} [[Vanadium(II) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(II) – VO [[Vanadium(III) bromide]] – Bróimíd vanaidiam(III) – {{chem2|VBr3}} [[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}} [[Vanadium(III) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(III) – {{chem2|VF3}} [[Vanadium(III) nitride]] – Nítríd vanaidiam(III) – VN [[Vanadium(III) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(III) – {{chem2|V2O3}} [[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}} [[Vanadium(IV) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VF4}} [[Vanadium(IV) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VO2}} [[Vanadium(IV) sulfate]] – Suilfáit vanaidiam(IV) – {{chem2|VOSO4}} [[Vanadium(V) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(V) – {{chem2|V2O5}} [[Vanadium carbide]] – Cairbíd vanaidiam – VC [[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}} [[Vanadium pentafluoride]] – Peinteafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF5}} [[Vanadium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd vanaidiam – {{chem2|VCl4}} [[Vanadium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF4}} == W == [[Water (molecule)|Water]] – Uisce – {{chem2|H2O}} == X == === [[Xenon|Xe]] (Xeanón) === [[Perxenate#Perxenic acid|Perxenic acid]] – Aigéad sárxeanach – {{chem2|H4XeO6}} [[Xenon difluoride]] – Défluairíd xeanóin – {{chem2|XeF2}} [[Xenon hexafluoride]] – Heicseafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF6}} [[Xenon hexafluoroplatinate]] – Heicseafluairíplatanáit xeanóin – {{chem2|Xe[PtF6]}} [[Xenon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF4}} [[Xenon tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd xeanóin – {{chem2|XeO4}} [[Xenic acid]] – Aigéad xeanach – {{chem2|H2XeO4}} == Y == === [[Ytterbium|Yb]] (Iaitirbiam) === [[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}} [[Ytterbium(III) oxide]] – Ocsaíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2O3}} [[Ytterbium(III) sulfate]] – Suilfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(SO4)3}} [[Ytterbium(III) bromide]] – Bróimíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbBr3}} [[Ytterbium(III) carbonate]] – Carbónáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(CO3)3}} [[Ytterbium(III) fluoride]] – Fluairíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbF3}} [[Ytterbium(III) iodide]] – Iaidíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbI3}} [[Ytterbium(III) nitrate]] – Níotráit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb(NO3)3}} [[Ytterbium(III) phosphate]] – Fosfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|YbPO4}} [[Ytterbium(III) sulfide]] – Suilfíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2S3}} === [[Yttrium|Y]] (Iitriam) === [[Yttrium(III) antimonide]] – Antamóníd iitriam(III) – YSb [[Yttrium(III) arsenate]] – Arsanaít iitriam(III) – {{chem2|YAsO4}} [[Yttrium(III) arsenide]] – Arsainíd iitriam(III) – YAs [[Yttrium(III) bromide]] – Bróimíd iitriam(III) – {{chem2|YBr3}} [[Yttrium(III) fluoride]] – Fluairíd iitriam(III) – {{chem2|YF3}} [[Yttrium(III) oxide]] – Ocsaíd iitriam(III) – {{chem2|Y2O3}} [[Yttrium(III) nitrate]] – Níotráit iitriam(III) – {{chem2|Y(NO3)3}} [[Yttrium(III) sulfide]] – Suilfíd iitriam(III) – {{chem2|Y2S3}} [[Yttrium(III) sulfate]] – Suilfáit iitriam(III) – {{chem2|Y2(SO4)3}} [[Yttrium aluminium garnet]] – Garnae iitriam alúmanaim – {{chem2|Y3Al5O12}} [[Yttrium barium copper oxide]] – Ocsaíd iitriam bairiam copair – {{chem2|YBa2Cu3O7}} [[Yttrium cadmium]] – Iitriam caidmiam – YCd [[Yttrium copper]] – Iitriam copar – YCu [[Yttrium gold]] – Iitriam ór – YAu [[Yttrium iridium]] – Iitriam iridiam – YIr [[Yttrium iron garnet]] – Garnae iitriam iarainn – {{chem2|Y3Fe5O12}} [[Yttrium magnesium]] – Iitriam maignéisiam – YMg [[Yttrium phosphate]] – Fosfáit iitriam – {{chem2|YPO4}} [[Yttrium phosphide]] – Fosfíd iitriam – YP [[Yttrium rhodium]] – Iitriam róidiam – YRh [[Yttrium silver]] – Iitriam airgid – YAg [[Yttrium zinc]] – Iitriam sinc – YZn == Z == === [[Zinc|Zn]] (Sinc) === [[Zinc arsenide]] – Arsainíd since – {{chem2|Zn3As2}} [[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}} [[Zinc carbonate]] – Carbónáit since – {{chem2|ZnCO3}} [[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}} [[Zinc cyanide]] – Ciainíd since – {{chem2|Zn(CN)2}} [[Zinc diphosphide]] – Déifhosfíd since – {{chem2|ZnP2}} [[Zinc fluoride]] – Fluairíd since – {{chem2|ZnF2}} [[Zinc iodide]] – Iaidíd since – {{chem2|ZnI2}} [[Zinc nitrate]] – Níotráit since – {{chem2|Zn(NO3)2}} [[Zinc oxide]] – Ocsaíd since – ZnO [[Zinc phosphide]] – Fosfíd since – {{chem2|Zn3P2}} [[Zinc pyrophosphate]] – Pireafosfáit since – {{chem2|Zn2P2O7}} [[Zinc selenate]] – Seiléanáit since – {{chem2|ZnSeO4}} [[Zinc selenide]] – Seiléiníd since – ZnSe [[Zinc selenite]] – Seiléinít since – {{chem2|ZnSeO3}} [[Zinc selenocyanate]] –Seilínocianáit since – {{chem2|Zn(SeCN)2}} [[Zinc sulfate]] – Suilfáit since – {{chem2|ZnSO4}} [[Zinc sulfide]] – Suilfíd since – ZnS [[Zinc sulfite]] – Suilfít since – {{chem2|ZnSO3}} [[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe [[Zinc thiocyanate]] – Tiaicianáit since – {{chem2|Zn(SCN)2}} [[Zinc tungstate]] – Tungstáit since – {{chem2|ZnWO4}} === [[Zirconium|Zr]] (Siarcóiniam) === [[Zirconia hydrate]] – Hiodráit siarcóinia – {{chem2|ZrO2*''n''H2O}} [[Zirconium boride]] – Bóiríd siarcóiniam – {{chem2|ZrB2}} [[Zirconium carbide]] – Cairbíd siarcóiniam – ZrC [[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}} [[Zirconium(IV) oxide]] – Ocsaíd sarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrO2}} [[Zirconium hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|Zr(OH)4}} [[Zirconium orthosilicate]] – Ortasileacáit siarcóiniam – {{chem2|ZrSiO4}} [[Zirconium nitride]] – Nítríd siarcóiniam – ZrN [[Zirconium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd siarcóiniam – {{chem2|ZrF4}} [[Zirconium tetrahydroxide]] – Teitrea-hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|H4O4Zr}} [[Zirconium tungstate]] –Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|ZrW2O8}} [[Zirconyl bromide]] – Bróimíd siarcóinile – {{chem2|ZrOBr2}} [[Zirconyl chloride]] – Clóiríd siarcóinile – {{chem2|ZrOCl2}} [[Zirconyl nitrate]] – Níotráit siarcóinile – {{chem2|ZrO(NO3)2}} [[Zirconyl sulfate]] – Suilfáit siarcóinile – {{chem2|ZrOSO4}} [[Zirconium dioxide]] – Dé-ocsaíd siarcóiniam – {{chem2|ZrO2}} [[Zirconium(IV) sulfide]] – Suilfíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrS2}} [[Zirconium(IV) silicide]] – Silícíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSi2}} [[Zirconium(IV) silicate]] – Sileacáit siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSiO4}} [[Zirconium(IV) fluoride]] – Fluairíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrF4}} [[Zirconium(IV) bromide]] – Bróimíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrBr4}} [[Zirconium(IV) iodide]] – Iaidíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrI4}} [[Zirconium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|Zr(OH)4}} [[Schwartz's reagent]] – Imoibrí Schwartz – {{chem2|C10H11ClZr}} [[Zirconium propionate]] – Próipianáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(CH3CH2COO)4}} [[Zirconium tungstate]] – Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(WO4)2}} [[Zirconium(II) hydride]] – Hidríd siorcóiniam(II) – {{chem2|ZrH2}} [[Lead zirconate titanate]] – Tíotánáit siorcónáite luaidhe – {{chem2|Pb(Zr_{''x''}Ti_{1−''x''}O3)}} 8vam8kder4zuli4tj28viwrliuuzgcn Plé úsáideora:Sanduíche de Presunto 3 128643 1330588 1330295 2026-10-25T12:43:22Z Ériugena 188 /* Tá an fómhar fairsing ach níl ann ach meitheal bheag. */ Freagra 1330588 wikitext text/x-wiki == Tá an fómhar fairsing ach níl ann ach meitheal bheag. == Fáilte romhatǃ Tá súil agam go mbeimid in ann bualadh le chéile go luath, chun aithne a chur ar a chéile, ár dtuairimí a roinnt, agus araile.̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:55, 20 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) :Go raibh maith agat as an bhfáilte chroíúil! Is eagarthóir mé ar Vicipéid na Portaingéilise, agus táim ag foghlaim na Gaeilge le tamall. Tá áthas orm a bheith anseo agus tá súil agam cuidiú leis an meitheal bheag seo.[[Úsáideoir:Sanduíche de Presunto|Sanduíche de Presunto]] ([[Plé úsáideora:Sanduíche de Presunto|plé]]) 20:17, 20 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) ::A chara, ::An bhfuil tú i do chónaí in Éirinn? Tá mé i mo chónaí i mBaile Átha Cliath (in Iúr Cinn Trá, Contae an Dúin, chomh maith), Más féidir, b'fhéidir go bhféadfaimis bualadh le chéile agus an t-ábhar seo a phlé thar chupán caife?̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:43, 25 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) j9mcem0gv6bvsanic8qy3l3frgva4ls 1330591 1330588 2026-10-25T13:38:13Z Sanduíche de Presunto 78137 /* Tá an fómhar fairsing ach níl ann ach meitheal bheag. */ Freagra 1330591 wikitext text/x-wiki == Tá an fómhar fairsing ach níl ann ach meitheal bheag. == Fáilte romhatǃ Tá súil agam go mbeimid in ann bualadh le chéile go luath, chun aithne a chur ar a chéile, ár dtuairimí a roinnt, agus araile.̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:55, 20 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) :Go raibh maith agat as an bhfáilte chroíúil! Is eagarthóir mé ar Vicipéid na Portaingéilise, agus táim ag foghlaim na Gaeilge le tamall. Tá áthas orm a bheith anseo agus tá súil agam cuidiú leis an meitheal bheag seo.[[Úsáideoir:Sanduíche de Presunto|Sanduíche de Presunto]] ([[Plé úsáideora:Sanduíche de Presunto|plé]]) 20:17, 20 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) ::A chara, ::An bhfuil tú i do chónaí in Éirinn? Tá mé i mo chónaí i mBaile Átha Cliath (in Iúr Cinn Trá, Contae an Dúin, chomh maith), Más féidir, b'fhéidir go bhféadfaimis bualadh le chéile agus an t-ábhar seo a phlé thar chupán caife?̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:43, 25 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) :::Dia duit, a Ériugena! Go raibh míle maith agat as an gcuireadh, tá sé an-deas díot! Ar an drochuair, níl mé i mo chónaí in Éirinn. Tá mé in Alagoas, in oirthuaisceart na Brasaíle, agus ní raibh deis agam cuairt a thabhairt ar Éirinn go fóill. Ós rud é go bhfuil an tAigéan Atlantach eadrainn, bheadh beagán pleanála ag teastáil chun an caife sin a eagrú! Bheinn an-sásta comhrá a dhéanamh leat ar líne agus do chomhairle a fháil maidir le Vicipéid na Gaeilge, go háirithe faoi théarmaíocht theicniúil agus stíl na n-alt. Go raibh míle maith agat arís as an gcuireadh agus as do chineáltas! [[Úsáideoir:Sanduíche de Presunto|Sanduíche de Presunto]] ([[Plé úsáideora:Sanduíche de Presunto|plé]]) 13:38, 25 Deireadh Fómhair 2026 (UTC) g1vl87y2hoovnojc0i7k8sfbu5xbkbs Dátheangachas dealaitheach 0 128678 1330590 2026-10-25T13:28:52Z Ériugena 188 Leathanach cruthaithe le 'Tagraíonn '''dátheangachas dealaitheach''', do phróiseas sealbhaithe teanga, ina sealbhaítear dara teangaina (T2) ar chostas na chéad teanga nó na teanga oidhreachta (T1). Sa phróiseas seo, de réir iomlán, feiniméan ar a dtugtar 'creimeadh teanga'. Tá sé seo i gcodarsnacht leis an dátheangachas braítear agus ina gcothaítear an dá theanga, gan ceann amháin eile.iú==r an téarma i leith Wallace E. eangacha, patrúin inar tháinig foghlaim na teanga...' 1330590 wikitext text/x-wiki Tagraíonn '''dátheangachas dealaitheach''', do phróiseas sealbhaithe teanga, ina sealbhaítear dara teangaina (T2) ar chostas na chéad teanga nó na teanga oidhreachta (T1). Sa phróiseas seo, de réir iomlán, feiniméan ar a dtugtar 'creimeadh teanga'. Tá sé seo i gcodarsnacht leis an dátheangachas braítear agus ina gcothaítear an dá theanga, gan ceann amháin eile.iú==r an téarma i leith Wallace E. eangacha, patrúin inar tháinig foghlaim na teanga i ar mhinic le leanaí Aontaithe a dteanga bhaile a th Wallace E. Lambert go ginearálta, a d'aithin ina chuid oibre sna 1970idí ar fhorbairt dhátheangach i bpobail a labhraíonn teangacha mionlaighpatrúin inar tháinig foghlaim na teanga móra amach ar chostas na hta. Rinne taighde ina dhiaidh sin, go háirithe ag Lily Wong Fillmore sna let Aontaithe a dteanga bhaile a chailleadh de réir a chéile agus iad ag comhshamhlú isteach i scoileanore cur síos ar an toradh mar aistriú ó dhátheangachas go dátheangachas teosach.théacsannaas dealaitheach go hiondúil faoi choinníollacha brú shocheangeolaíoch, áit a ndéantar an mhionteanga a dhímheas i gcoibhneas leis an máthairtheanga cheannasach. I suíomhanna oideachais, nuair a chuirtear leanaí mionteanga faoi theagasc go heisiach i dteanga cheannasach gan tacaíocht dá L1, féadfaidh an toradh a bheith ina bhforbairt níos laige sa dá theanga. Mar shampla, fuair staidéar fadaimseartha ar leanaí Ionúit i dTuaisceart Québec go raibh scileanna teanga oidhreachta níos laige agus sealbhú níos laige ar an dara teanga ag na cinn a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis amháin i gcomparáid lena bpiaraí a fuair oideachas in Inuttitut, a dteanga oidhreachta. Ar an gcaoi chéanna, rinne taighde ar an Threshold Project i nDeisceart na hAfraice le linn aimsir an apartheid doiciméadú ar an gcaoi ar tháinig rófhoghlaim agus teip chun inniúlacht teanga cognaíoch-acadúil a fhorbairt sa dá theanga as aistriú tobann go teagasc trí mheán an Bhéarla.hlaigh agus ar Phobail I gcás teaghlach inimirceach, féadfaidh dé-theangachas dealaitheach comhshamhlú easaontach a chruthú: sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí, rud a chruthaíonn bearna chumarsáide. Thug Fillmore faoi deara nuair nach bhfuil tuismitheoirí agus leanaí inniúil ó thaobh cumarsáide de sa teanga chéanna, nach féidir le tuismitheoirí luachanna, creidimh agus eagna chultúrtha a chur in iúl go héasca, rud a d'fhéadfadh a bheith ina chúis le coinbhleacht idirghlúine agus le cailliúint dlúthpháirtíochta teaghlaigh. Fuair staidéir ar dhaoine óga inimirceacha Síneacha agus Cóiréacha sna Stáit Aontaithe comhcheangail dhearfacha idir líofacht sa teanga oidhreachta agus meas ar thuismitheoirí, rud a thugann le tuiscint go dtacaíonn cothabháil L1 le comhtháthú teaghlaigh. Pobail Teangacha Dúchasacha agus Mionteanga Tá na geallta go háirithe ard do phobail teangacha dúchasacha agus mionteanga, áit ar féidir le dé-theangachas dealaitheach cur le haistriú teanga agus le bás teanga sa deireadh. Tháinig an staidéar Ionúit a luadh thuas ar an gconclúid gur féidir le teagasc luath go heisiach i dteanga atá ceannasach go sóisialta dé-theangachas dealaitheach a chruthú i measc leanaí mionteanga, agus go bhféadfadh oideachas sa teanga oidhreachta an próiseas seo a laghdú. I gcás pobail atá cheana féin faoi bhrú ó institiúidí móreanga, ní hamháin gur cailliúint chognaíoch agus mhothúchánach do dhuine aonair é cailliúint theanga oidhreachta i measc leanaí ach is bagairt í freisin ar tharchur idirghlúine cultúir agus féiniúlachta. Féach Freisin Aistriú teanga Caitheamh teanga Teanga oidhreachta Dé-theangachas breiseánach Tagairtí Lambert, W. E., & Taylor, D. M. (1996). Language in the Lives of Ethnic Minorities: Cuban American Families in Miami. Applied Linguistics, 17(4), 477–500. Wright, S. C., Taylor, D. M., & Macarthur, J. (2000). Subtractive bilingualism and the survival of the Inuit language. Journal of Educational Psychology, 92(1), 63–84. Fillmore, L. W. (1991). When learning a second language means losing the first. Early Childhood Research Quarterly, 6(3), 323–346. MacDonald, C. A. (1990). Threshold Project. Human Sciences Research Council. t7mlaqcstulso3uq6hc1n297kacbybi 1330592 1330590 2026-10-25T15:24:28Z Ériugena 188 1330592 wikitext text/x-wiki Tagraíonn '''dátheangachas dealaitheach''', do phróiseas sealbhaithe teanga, ina sealbhaítear dara teangaina (T2) ar chostas na chéad teanga nó na teanga oidhreachta (T1). Sa phróiseas seo, de réir iomlán, feiniméan ar a dtugtar 'creimeadh teanga'. Tá sé seo i gcodarsnacht leis an dátheangachas braítear agus ina gcothaítear an dá theanga, gan ceann acu an ceann eile a ruaigeadh. ==Bunús agus Sainmhíniú== De ghnáth, cuirtear an téarma 'dátheangachas dealaitheach' i leith Wallace E. Lambert, a d'aithin a chuid oibre sna 1970idí, maidir le forbairt an dátheangachais i bpobail teanga mhionlaigh, patrúin inar tháinig foghlaim na teanga T2 ar chostas na teanga oidhreachta T1? Léirigh taighde a rinneadh ina dhiaidh sin, go háirithe ag Lily Wong Fillmore sna 1990idí, an chaoi ar chaill leanaí inimirceacha sna Stáit Aontaithe a dteanga dhúchais de réir a chéile, de réir mar a chuaigh siad i dtaithí ar scoileanna agus ar phiarghrúpaí ina labhraítear an Béarla. Chuir Fillmore síos ar an toradh seo mar aistriú ó dhátheangachas go dtí dátheangachas teoranta, agus ar deireadh, go dtí aonteangachas sa teanga cheannasach. ==Meicníochtaí agus Comhthéacsanna== De ghnáth, tagann dátheangachas dealaitheach chun cinn faoi choinníollacha ina bhfuil brú sochtheangeolaíoch ann, áit a laghdaítear luach na teanga mionlaigh i gcomparáid leis an teanga cheannasach. I suíomhanna oideachais, nuair a fhaigheann páistí a labhraíonn teanga mhionlaigh teagasc go heisiach i dteanga cheannasach, gan tacaíocht ar bith dá gcéad teanga, d’fhéadfadh sé go mbeadh forbairt níos laige sa dá theanga mar thoradh air sin. Léirigh staidéar fadaimseartha ar pháistí Ionuitacha i gQuébec Artach, mar shampla, go raibh scileanna teanga oidhreachta níos laige agus sealbhú an dara teanga níos measa ag páistí a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis amháin, i gcomparáid le páistí eile a fuair oideachas trí mheán na hInuttitute, a dteanga oidhreachta féin. Ar an gcaoi chéanna, léirigh taighde ar an '''Threshold Project''' san Afraic Theas, le linn aimsir na cinedheighilte, gur mar thoradh ar aistriú tobann go teagasc trí mheán an Bhéarla, tháinig foghlaim mheicniúil chun cinn, agus theip ar na daltaí inniúlacht teanga acadúil chognaíoch a fhorbairt i gceachtar den dá theanga. ==Tionchar ar Theaghlaigh agus ar Phobail== I gcás teaghlach inimirceach, féadfaidh dátheangachas dealaitheach athchultúrú díshondach a chruthú: sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí, rud a chruthaíonn bearna chumarsáide. Thug Fillmore faoi deara nuair nach bhfuil tuismitheoirí agus leanaí inniúil ó thaobh cumarsáide de sa teanga chéanna, nach féidir le tuismitheoirí luachanna, creidimh agus eagna chultúrtha a chur in iúl go héasca, rud a d'fhéadfadh a bheith ina chúis le coimhlint idirghlúine agus le cailliúint dlúthpháirtíochta teaghlaigh. Fuair staidéir ar dhaoine óga, inimircigh na Síne agus na Cóiré sna Stáit Aontaithe, naisc dhearfacha idir líofacht sa teanga oidhreachta agus meas ar thuismitheoirí, rud a thugann le tuiscint go dtacaíonn cothabháil L1 le comhtháthú teaghlaigh. ==Pobail Teangacha Dúchasacha agus Mionteangɑ== Tá na sochair go háirithe ard do phobail dhúchasacha agus mhionteangacha, áit ar féidir le dátheangachas dealaitheach cur le haistriú teanga agus le bás teanga sa deireadh. Tháinig an staidéar Ionúit a luadh thuas ar an gconclúid gur féidir le teagasc luath go heisiach i dteanga atá ceannasach go sóisialta dátheangachas dealaitheach a chruthú i measc leanaí mionteanga, agus go bhféadfadh oideachas sa teanga oidhreachta an próiseas seo a laghdú. I gcás pobail atá cheana féin faoi bhrú ó institiúidí teanga tromlaigh, ní hamháin gur cailliúint chognaíoch agus mhothúchánach do dhuine aonair é cailliúint theanga oidhreachta i measc leanaí ach is bagairt í freisin ar tharchur idirghlúine cultúir agus féiniúlachta. ==Féach freisin== *Aistriú teanga *Creimeadh teanga *Teanga oidhreachta *Dátheangachas shuimitheach *[https://blogs.ntu.edu.sg/hg2014-2014-7/?page_id=81 Acquiring a Second Language?] ==Tagairtí== *Lambert, W. E., & Taylor, D. M. (1996). Language in the Lives of Ethnic Minorities: Cuban American Families in Miami. Applied Linguistics, 17(4), 477–500. *Wright, S. C., Taylor, D. M., & Macarthur, J. (2000). Subtractive bilingualism and the survival of the Inuit language. Journal of Educational Psychology, 92(1), 63–84. *Fillmore, L. W. (1991). When learning a second language means losing the first. Early Childhood Research Quarterly, 6(3), 323–346. *MacDonald, C. A. (1990). Threshold Project. Human Sciences Research Council. [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] 1n7gu2d0mdiodtdtui1k3cx94afecbp 1330593 1330592 2026-10-25T15:30:03Z Ériugena 188 1330593 wikitext text/x-wiki Tagraíonn '''dátheangachas dealaitheach''', do phróiseas sealbhaithe teanga, ina sealbhaítear dara teangaina (T2) ar chostas na chéad teanga nó na teanga oidhreachta (T1). Sa phróiseas seo, de réir iomlán, feiniméan ar a dtugtar 'creimeadh teanga'. Tá sé seo i gcodarsnacht leis an dátheangachas braítear agus ina gcothaítear an dá theanga, gan ceann acu an ceann eile a ruaigeadh. ==Bunús agus Sainmhíniú== De ghnáth, cuirtear an téarma 'dátheangachas dealaitheach' i leith Wallace E. Lambert, a d'aithin a chuid oibre sna 1970idí, maidir le forbairt an dátheangachais i bpobail teanga mhionlaigh, patrúin inar tháinig foghlaim na teanga T2 ar chostas na teanga oidhreachta T1? Léirigh taighde a rinneadh ina dhiaidh sin, go háirithe ag Lily Wong Fillmore sna 1990idí, an chaoi ar chaill leanaí inimirceacha sna Stáit Aontaithe a dteanga dhúchais de réir a chéile, de réir mar a chuaigh siad i dtaithí ar scoileanna agus ar phiarghrúpaí ina labhraítear an Béarla. Chuir Fillmore síos ar an toradh seo mar aistriú ó dhátheangachas go dtí dátheangachas teoranta, agus ar deireadh, go dtí aonteangachas sa teanga cheannasach. ==Meicníochtaí agus Comhthéacsanna== De ghnáth, tagann dátheangachas dealaitheach chun cinn faoi choinníollacha ina bhfuil brú sochtheangeolaíoch ann, áit a laghdaítear luach na teanga mionlaigh i gcomparáid leis an teanga cheannasach. I suíomhanna oideachais, nuair a fhaigheann páistí a labhraíonn teanga mhionlaigh teagasc go heisiach i dteanga cheannasach, gan tacaíocht ar bith dá gcéad teanga, d’fhéadfadh sé go mbeadh forbairt níos laige sa dá theanga mar thoradh air sin. Léirigh staidéar fadaimseartha ar pháistí Ionuitacha i gQuébec Artach, mar shampla, go raibh scileanna teanga oidhreachta níos laige agus sealbhú an dara teanga níos measa ag páistí a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis amháin, i gcomparáid le páistí eile a fuair oideachas trí mheán na hInuttitute, a dteanga oidhreachta féin. Ar an gcaoi chéanna, léirigh taighde ar an '''Threshold Project''' san Afraic Theas, le linn aimsir na cinedheighilte, gur mar thoradh ar aistriú tobann go teagasc trí mheán an Bhéarla, tháinig foghlaim mheicniúil chun cinn, agus theip ar na daltaí inniúlacht teanga acadúil chognaíoch a fhorbairt i gceachtar den dá theanga. ==Tionchar ar Theaghlaigh agus ar Phobail== I gcás teaghlach inimirceach, féadfaidh dátheangachas dealaitheach athchultúrú díshondach a chruthú: sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí, rud a chruthaíonn bearna chumarsáide. Thug Fillmore faoi deara nuair nach bhfuil tuismitheoirí agus leanaí inniúil ó thaobh cumarsáide de sa teanga chéanna, nach féidir le tuismitheoirí luachanna, creidimh agus eagna chultúrtha a chur in iúl go héasca, rud a d'fhéadfadh a bheith ina chúis le coimhlint idirghlúine agus le cailliúint dlúthpháirtíochta teaghlaigh. Fuair staidéir ar dhaoine óga, inimircigh na Síne agus na Cóiré sna Stáit Aontaithe, naisc dhearfacha idir líofacht sa teanga oidhreachta agus meas ar thuismitheoirí, rud a thugann le tuiscint go dtacaíonn cothabháil L1 le comhtháthú teaghlaigh. ==Pobail Teangacha Dúchasacha agus Mionteangɑ== Tá na sochair go háirithe ard do phobail dhúchasacha agus mhionteangacha, áit ar féidir le dátheangachas dealaitheach cur le haistriú teanga agus le bás teanga sa deireadh. Tháinig an staidéar Ionúit a luadh thuas ar an gconclúid gur féidir le teagasc luath go heisiach i dteanga atá ceannasach go sóisialta dátheangachas dealaitheach a chruthú i measc leanaí mionteanga, agus go bhféadfadh oideachas sa teanga oidhreachta an próiseas seo a laghdú. I gcás pobail atá cheana féin faoi bhrú ó institiúidí teanga tromlaigh, ní hamháin gur cailliúint chognaíoch agus mhothúchánach do dhuine aonair é cailliúint theanga oidhreachta i measc leanaí ach is bagairt í freisin ar tharchur idirghlúine cultúir agus féiniúlachta. ==Féach freisin== *Aistriú teanga *Creimeadh teanga *Teanga oidhreachta *Dátheangachas shuimitheach *[https://blogs.ntu.edu.sg/hg2014-2014-7/?page_id=81 Acquiring a Second Language?] *[https://cogg.ie/wp-content/uploads/2025/04/phd-ciaran-lenoach.pdf Sealbhú Neamhiomlán na Gaeilge mar Chéad Teanga sa Dátheangachas Dealaitheach] *[file:///C:/Users/%C3%89amainn/Downloads/steve,+ 15)+Cur+siar+mh%C3%BAineadh+an+Bh%C3%A9arla+i+mbunscoileanna+Gaeltachta+M%C3%A1s+mall+is+mithid-P%C3%A1draig+%C3%93+Duibhir+agus+Laoise+N%C3%AD+Thuairis.pdf Cur siar mhúineadh an Bhéarla i mbunscoileanna Gaeltachta: Más mall is mithid] ==Tagairtí== *Lambert, W. E., & Taylor, D. M. (1996). Language in the Lives of Ethnic Minorities: Cuban American Families in Miami. Applied Linguistics, 17(4), 477–500. *Wright, S. C., Taylor, D. M., & Macarthur, J. (2000). Subtractive bilingualism and the survival of the Inuit language. Journal of Educational Psychology, 92(1), 63–84. *Fillmore, L. W. (1991). When learning a second language means losing the first. Early Childhood Research Quarterly, 6(3), 323–346. *MacDonald, C. A. (1990). Threshold Project. Human Sciences Research Council. [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] 6yb1vnj24cdh8kz3qe7fzlki4xjuf9h 1330594 1330593 2026-10-25T15:34:23Z Ériugena 188 1330594 wikitext text/x-wiki Tagraíonn '''dátheangachas dealaitheach''', do phróiseas sealbhaithe teanga, ina sealbhaítear dara teangaina (T2) ar chostas na chéad teanga nó na teanga oidhreachta (T1). Sa phróiseas seo, de réir iomlán, feiniméan ar a dtugtar 'creimeadh teanga'. Tá sé seo i gcodarsnacht leis an dátheangachas braítear agus ina gcothaítear an dá theanga, gan ceann acu an ceann eile a ruaigeadh. ==Bunús agus Sainmhíniú== De ghnáth, cuirtear an téarma 'dátheangachas dealaitheach' i leith Wallace E. Lambert, a d'aithin a chuid oibre sna 1970idí, maidir le forbairt an dátheangachais i bpobail teanga mhionlaigh, patrúin inar tháinig foghlaim na teanga T2 ar chostas na teanga oidhreachta T1? Léirigh taighde a rinneadh ina dhiaidh sin, go háirithe ag Lily Wong Fillmore sna 1990idí, an chaoi ar chaill leanaí inimirceacha sna Stáit Aontaithe a dteanga dhúchais de réir a chéile, de réir mar a chuaigh siad i dtaithí ar scoileanna agus ar phiarghrúpaí ina labhraítear an Béarla. Chuir Fillmore síos ar an toradh seo mar aistriú ó dhátheangachas go dtí dátheangachas teoranta, agus ar deireadh, go dtí aonteangachas sa teanga cheannasach. ==Meicníochtaí agus Comhthéacsanna== De ghnáth, tagann dátheangachas dealaitheach chun cinn faoi choinníollacha ina bhfuil brú sochtheangeolaíoch ann, áit a laghdaítear luach na teanga mionlaigh i gcomparáid leis an teanga cheannasach. I suíomhanna oideachais, nuair a fhaigheann páistí a labhraíonn teanga mhionlaigh teagasc go heisiach i dteanga cheannasach, gan tacaíocht ar bith dá gcéad teanga, d’fhéadfadh sé go mbeadh forbairt níos laige sa dá theanga mar thoradh air sin. Léirigh staidéar fadaimseartha ar pháistí Ionuitacha i gQuébec Artach, mar shampla, go raibh scileanna teanga oidhreachta níos laige agus sealbhú an dara teanga níos measa ag páistí a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis amháin, i gcomparáid le páistí eile a fuair oideachas trí mheán na hInuttitute, a dteanga oidhreachta féin. Ar an gcaoi chéanna, léirigh taighde ar an '''Threshold Project''' san Afraic Theas, le linn aimsir na cinedheighilte, gur mar thoradh ar aistriú tobann go teagasc trí mheán an Bhéarla, tháinig foghlaim mheicniúil chun cinn, agus theip ar na daltaí inniúlacht teanga acadúil chognaíoch a fhorbairt i gceachtar den dá theanga. ==Tionchar ar Theaghlaigh agus ar Phobail== I gcás teaghlach inimirceach, féadfaidh dátheangachas dealaitheach athchultúrú díshondach a chruthú: sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí, rud a chruthaíonn bearna chumarsáide. Thug Fillmore faoi deara nuair nach bhfuil tuismitheoirí agus leanaí inniúil ó thaobh cumarsáide de sa teanga chéanna, nach féidir le tuismitheoirí luachanna, creidimh agus eagna chultúrtha a chur in iúl go héasca, rud a d'fhéadfadh a bheith ina chúis le coimhlint idirghlúine agus le cailliúint dlúthpháirtíochta teaghlaigh. Fuair staidéir ar dhaoine óga, inimircigh na Síne agus na Cóiré sna Stáit Aontaithe, naisc dhearfacha idir líofacht sa teanga oidhreachta agus meas ar thuismitheoirí, rud a thugann le tuiscint go dtacaíonn cothabháil L1 le comhtháthú teaghlaigh. ==Pobail Teangacha Dúchasacha agus Mionteangɑ== Tá na sochair go háirithe ard do phobail dhúchasacha agus mhionteangacha, áit ar féidir le dátheangachas dealaitheach cur le haistriú teanga agus le bás teanga sa deireadh. Tháinig an staidéar Ionúit a luadh thuas ar an gconclúid gur féidir le teagasc luath go heisiach i dteanga atá ceannasach go sóisialta dátheangachas dealaitheach a chruthú i measc leanaí mionteanga, agus go bhféadfadh oideachas sa teanga oidhreachta an próiseas seo a laghdú. I gcás pobail atá cheana féin faoi bhrú ó institiúidí teanga tromlaigh, ní hamháin gur cailliúint chognaíoch agus mhothúchánach do dhuine aonair é cailliúint theanga oidhreachta i measc leanaí ach is bagairt í freisin ar tharchur idirghlúine cultúir agus féiniúlachta. ==Féach freisin== *[https://www.youtube.com/watch?v=h52ZWV4qh_8 Subtractive Bilingualism :The Traitor Within!] *Aistriú teanga *Creimeadh teanga *Teanga oidhreachta *Dátheangachas shuimitheach *[https://blogs.ntu.edu.sg/hg2014-2014-7/?page_id=81 Acquiring a Second Language?] *[https://cogg.ie/wp-content/uploads/2025/04/phd-ciaran-lenoach.pdf Sealbhú Neamhiomlán na Gaeilge mar Chéad Teanga sa Dátheangachas Dealaitheach] *[file:///C:/Users/%C3%89amainn/Downloads/steve,+ 15)+Cur+siar+mh%C3%BAineadh+an+Bh%C3%A9arla+i+mbunscoileanna+Gaeltachta+M%C3%A1s+mall+is+mithid-P%C3%A1draig+%C3%93+Duibhir+agus+Laoise+N%C3%AD+Thuairis.pdf Cur siar mhúineadh an Bhéarla i mbunscoileanna Gaeltachta: Más mall is mithid] ==Tagairtí== *Lambert, W. E., & Taylor, D. M. (1996). Language in the Lives of Ethnic Minorities: Cuban American Families in Miami. Applied Linguistics, 17(4), 477–500. *Wright, S. C., Taylor, D. M., & Macarthur, J. (2000). Subtractive bilingualism and the survival of the Inuit language. Journal of Educational Psychology, 92(1), 63–84. *Fillmore, L. W. (1991). When learning a second language means losing the first. Early Childhood Research Quarterly, 6(3), 323–346. *MacDonald, C. A. (1990). Threshold Project. Human Sciences Research Council. [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] kc9pni9jdbtzj9gay8xp8mey9mkeqsx 1330595 1330594 2026-10-25T16:09:53Z Sanduíche de Presunto 78137 Athbhreithniú agus leathnú ar an alt, le foinsí agus íomhánna breise. Buíochas le hÉriugena as an mbunleagan; déanaimis an t-alt seo a chothú go suimitheach, seachas go dealaitheach! 1330595 wikitext text/x-wiki '''Is coincheap sa tsochtheangeolaíocht agus san oideachas dátheangach é an dátheangachas dealaitheach''' a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar chás ina dtéann sealbhú dara teanga (T2) ar lámh le laghdú ar úsáid nó ar fhorbairt na chéad teanga (T1), go háirithe nuair atá an dara teanga níos cumhachtaí ó thaobh stádais shóisialta agus tacaíochta institiúidí de. Féadfaidh an próiseas cur le creimeadh teanga agus le haistriú teanga i measc daoine aonair nó i bpobail. Ní toradh dosheachanta ar fhoghlaim dara teanga é, áfach, cailliúint na chéad teanga: bíonn tionchar ag na dálaí sóisialta, cultúrtha agus oideachais ar an toradh.<ref name="SAGE">“[https://sk.sagepub.com/ency/edvol/embed/bilingual/chpt/additive-subtractive-programs Additive and Subtractive Programs]”, in ''Encyclopedia of Bilingual Education'', eag. Josué M. González, SAGE Publications.</ref><ref name="Wright2000">Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur, “[https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.1.63 Subtractive Bilingualism and the Survival of the Inuit Language: Heritage- Versus Second-Language Education]”, ''Journal of Educational Psychology'', iml. 92, uimh. 1 (2000), lgh. 63–84.</ref> == Bunús agus sainmhíniú == Is minic a chuirtear an t-idirdhealú idir an dátheangachas suimitheach agus an dátheangachas dealaitheach i leith shaothar an tsíceolaí Wallace E. Lambert sna 1970idí. Dhírigh Lambert aird ar an gcaoi a bhféadfadh stádas sóisialta na dteangacha agus dearcthaí i leith na gcultúr a bhaineann leo tionchar a imirt ar fhorbairt an dátheangachais.<ref name="Lambert1973">Wallace E. Lambert, “[https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED096820.pdf Culture and Language as Factors in Learning and Education]”, páipéar a cuireadh i láthair ag an Fifth Annual Learning Symposium, Western Washington State College, Samhain 1973, ERIC ED096820.</ref><ref name="SAGE" /> Sa dátheangachas suimitheach, sealbhaítear teanga bhreise agus coinnítear inniúlacht sa chéad teanga ar bun. Sa dátheangachas dealaitheach, bíonn an teanga nua agus an teanga oidhreachta san iomaíocht lena chéile i gcomhthéacs ina bhfuil níos mó stádais nó tacaíochta ag ceann acu. D'fhéadfadh úsáid agus inniúlacht sa chéad teanga laghdú de réir mar a éiríonn an dara teanga níos tábhachtaí san oideachas, san obair nó sa saol sóisialta.<ref name="SAGE" /><ref name="Wright2000" /> Ní dhá chatagóir dhochta iad an dá chineál dátheangachais seo, áfach. Is féidir le taithí teanga duine athrú de réir a shaoil agus a chomhthéacs. Ní hionann dá bhrí sin an dátheangachas dealaitheach agus foghlaim dara teanga ann féin, agus ní gá go gcaillfear an chéad teanga de bharr sealbhú na dara teanga. Tá gaol ag an gcoincheap le creimeadh teanga, is é sin laghdú ar inniúlacht nó ar úsáid teanga, agus le haistriú teanga, ina n-éiríonn teanga amháin níos forleithne ná teanga eile i measc daoine nó i bpobal. Cé go bhféadfadh na próisis seo tarlú le chéile, ní hionann iad agus an dátheangachas dealaitheach: díríonn an coincheap seo go sonrach ar an ngaol idir sealbhú nó forbairt dara teanga agus cúlú na chéad teanga. == Cúiseanna agus comhthéacsanna == Is féidir le dátheangachas dealaitheach teacht chun cinn nuair a bhíonn teanga amháin níos cumhachtaí ná teanga eile ó thaobh stádais, úsáid institiúidí, oideachais nó deiseanna fostaíochta de. D'fhéadfadh dearcthaí diúltacha i leith teanga mhionlaigh agus easpa deiseanna chun í a úsáid cur leis an bpróiseas. I gcásanna den sórt sin, bíonn brú ar chainteoirí an teanga cheannasach a shealbhú, agus d'fhéadfadh laghdú teacht ar an tacaíocht a fhaigheann siad chun a dteanga oidhreachta a choinneáil agus a fhorbairt.<ref name="Lambert1973" /><ref name="Wright2000" /> Tá ról tábhachtach ag an oideachas. Má chuirtear teagasc ar fáil go heisiach trí mheán teanga ceannasaí, gan dóthain deiseanna chun an teanga oidhreachta a fhorbairt, d'fhéadfadh sé go mbeadh deacrachtaí ag daltaí sa dá theanga. Ní leor, áfach, meán teagaisc amháin a lua chun toradh teanga a mhíniú: bíonn tábhacht leis an inniúlacht a bhíonn ag na daltaí sa teanga teagaisc cheana féin, leis an gcáilíocht teagaisc, le tacaíocht na scoile agus leis an úsáid a bhaintear as an dá theanga sa bhaile agus sa phobal.<ref name="Wright2000" /> === Oideachas trí mheán teanga ceannasaí === [[Íomhá:Inuktitut in syllabics.svg|mion|deas|alt=An focal Inuktitut scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach|An focal ''Inuktitut'' scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach.]] Sa bhliain 2000, d'fhoilsigh Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur staidéar fadaimseartha ar theanga na leanaí Ionúiteacha i bpobal san Artach i gQuébec, i réigiún Nunavik. Rinneadh comparáid idir leanaí Ionúiteacha, leanaí de shliocht measctha Ionúiteach agus bán, agus leanaí bána. Rinneadh measúnú ar a scileanna sa Bhéarla, sa Fhraincis agus san Inuttitut ag tús agus ag deireadh gach ceann de na chéad trí bliana scolaíochta.<ref name="Wright2000" /> Fuair na taighdeoirí amach go raibh scileanna níos laige sa teanga oidhreachta agus sealbhú níos laige na dara teanga ag leanaí Ionúiteacha a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis ná mar a bhí ag leanaí Ionúiteacha i ranganna trí mheán an Inuttitut. Bhí scileanna teanga oidhreachta na leanaí a fuair teagasc trí mheán an Inuttitut cothrom le scileanna na ngrúpaí comparáide nó níos fearr ná iad. Thug na torthaí seo tacaíocht don tuairim go bhféadfadh teagasc luath, eisiach trí mheán teanga cheannasaí cur le dátheangachas dealaitheach, agus go bhféadfadh oideachas trí mheán na teanga oidhreachta an próiseas sin a laghdú.<ref name="Wright2000" /> [[Íomhá:Inuksuk High School.jpg|mion|clé|alt=Foirgneamh Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut|Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut.]] Sampla gaolmhar eile is ea an Tionscadal Threshold san Afraic Theas le linn ré an apartheid. Rinne an tionscadal imscrúdú ar na deacrachtaí a bhí ag daltaí i scoileanna áirithe nuair a d'aistrigh siad ó theagasc trí mheán a dteanga luath go dtí teagasc trí mheán an Bhéarla. Rinne Kerry Pile agus Annie Smyth achoimre ar thorthaí an tionscadail ina dtuarascáil ar theagasc na n-eolaíochtaí daonna agus sóisialta. Chuir siad síos ar na constaicí teanga a bhí roimh dhaltaí agus ar an gcaoi ar chuir deacrachtaí leis an teanga teagaisc isteach ar thuiscint coincheapúil, agus ar an gcaoi ar spreag siad foghlaim de ghlanmheabhair i roinnt cásanna.<ref name="PileSmyth">Kerry Pile agus Annie Smyth, ''[https://www.education.gov.za/Portals/0/Documents/Reports/Research%20Repository/Teacher%20development%20and%20language/Language%20in%20the%20human%20and%20social%20sciences%20project.pdf Language in the Human and Social Sciences Project: Phase 1]'', President's Education Initiative.</ref> Ní staidéar ar an dátheangachas dealaitheach amháin a bhí sa Tionscadal Threshold, ach léiríonn an taighde an bhaint a d'fhéadfadh a bheith idir teanga an teagaisc, rochtain ar fhoghlaim agus tacaíocht don teanga a bhíonn ag daltaí cheana féin. == Tionchar ar theaghlaigh agus ar dhaoine aonair == Féadfaidh laghdú ar inniúlacht leanaí ina dteanga oidhreachta tionchar a imirt ar chumarsáid idir glúnta. I roinnt teaghlach inimirceach, sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí. Má bhíonn deacracht acu ansin cumarsáid a dhéanamh i dteanga choiteann, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra dóibh eolas, luachanna agus cleachtais chultúrtha a roinnt lena chéile.<ref name="Fillmore1991">Lily Wong Fillmore, “[https://doi.org/10.1016/S0885-2006(05)80059-6 When Learning a Second Language Means Losing the First]”, ''Early Childhood Research Quarterly'', iml. 6, uimh. 3 (1991), lgh. 323–346.</ref> Scrúdaigh Lily Wong Fillmore an tionchar a bhí ag foghlaim an Bhéarla ar phatrúin teanga i dteaghlaigh inimirceacha agus i dteaghlaigh Mheiriceánacha Dúchasacha sna Stáit Aontaithe. Fuair sí amach go bhféadfadh cailliúint na chéad teanga a bheith costasach ó thaobh na cumarsáide sa teaghlach agus an tsaoil shóisialta de, go háirithe nuair nach raibh mórán Béarla ag na tuismitheoirí. Ní gá go mbeadh na hiarmhairtí céanna i gceist i ngach teaghlach, ach léirigh an taighde an tábhacht a d'fhéadfadh a bheith ag cothabháil teanga oidhreachta do chaidrimh idirghlúine.<ref name="Fillmore1991" /> Rinne Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim staidéar ar 444 teaghlach de shliocht Síneach sna Stáit Aontaithe. Fuair siad amach go raibh baint idir cothabháil na teanga oidhreachta agus coigeartú níos dearfaí i measc daoine óga, go háirithe iad siúd a rugadh lasmuigh de na Stáit Aontaithe nó a raibh tuismitheoirí acu a bhí inniúil sa teanga sin. Bhí baint freisin idir meaitseáil inniúlachta na máithreacha agus a gcuid leanaí sa teanga oidhreachta agus torthaí níos fearr i roinnt tomhas acadúil. Ós rud é gur staidéar breathnóireachta a bhí ann, ní chruthaíonn na torthaí gur cothabháil na teanga amháin ba chúis leis na torthaí sin. Tugann siad le fios, áfach, go bhféadfadh tairbhe a bheith ag baint le hinniúlacht i dteanga an teaghlaigh a choinneáil ar bun agus an dara teanga á sealbhú.<ref name="Liu2009">Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim, “[https://doi.org/10.1007/s10964-008-9358-8 Mother-Adolescent Language Proficiency and Adolescent Academic and Emotional Adjustment Among Chinese American Families]”, ''Journal of Youth and Adolescence'', iml. 38, uimh. 4 (2009), lgh. 572–586.</ref> == Teangacha dúchasacha agus mionteangacha == [[Íomhá:Gaeltacht na nDéise view.jpg|mion|deas|alt=Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise|Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise.]] Tá an coincheap ábhartha go háirithe do phobail a bhfuil a dteanga faoi bhrú ó theanga cheannasach. Nuair a laghdaítear úsáid na teanga oidhreachta i measc leanaí, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra í a thabhairt ar aghaidh chuig an gcéad ghlúin eile. Má leanann an t-athrú sin ar aghaidh i dteaghlaigh agus i bpobail, féadfaidh sé cur le haistriú teanga agus le bagairt ar tharchur idirghlúine na teanga.<ref name="Wright2000" /><ref name="Fillmore1991" /> I gcás pobal teanga mhionlaigh, ní hionann an próiseas agus athrú i scileanna teanga duine aonair amháin. D'fhéadfadh sé athrú a spreagadh sna teangacha a úsáidtear sa bhaile, sa scoil agus i saol poiblí an phobail. Nuair a thagann laghdú ar líon na leanaí a úsáideann an teanga oidhreachta go rialta, féadfaidh sé éirí níos deacra an teanga a choinneáil beo mar theanga chumarsáide laethúil. [[Íomhá:Signs-1150645, Ballyvourney, Co. Cork, Ireland.jpg|mion|clé|alt=Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí|Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí.]] Tá ceisteanna gaolmhara le feiceáil i dtaighde ar oideachas Gaeltachta. Rinne Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg athbhreithniú ar thaighde agus ar bheartais maidir le múineadh teangacha i mbunscoileanna Gaeltachta. Luaigh siad taighde ar leanaí Gaeltachta idir seacht agus dhá bhliain déag d'aois, ar cainteoirí dúchais Gaeilge iad, inar aimsíodh go raibh stór focal níos fairsinge acu sa Bhéarla ná mar a bhí sa Ghaeilge. Mhol na húdair go bhféadfaí tús níos déanaí a chur le múineadh an Bhéarla chun níos mó ama a thabhairt do na páistí bunús níos láidre sa Ghaeilge a fhorbairt.<ref name="ODuibhir2019">Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg, “[https://doi.org/10.35903/teanga.v10i0.80 Cur siar mhúineadh an Bhéarla i mbunscoileanna Gaeltachta: Más mall is mithid]”, ''Teanga: Iris Chumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn'', eagrán speisialta 10 (2019), lgh. 228–242.</ref> == Féach freisin == * [[Aistriú teanga]] * [[Creimeadh teanga]] * [[Ilteangachas]] * [[Teangeolaíocht]] * [[Teanga mhionlaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] 2yrptqm5chcc0xxxdh6sipv7lkrynlw 1330596 1330595 2026-10-25T16:13:53Z Sanduíche de Presunto 78137 Rinneadh roinnt eagarthóireachta ar an bprós chun é a dhéanamh níos gonta agus níos soiléire. 1330596 wikitext text/x-wiki '''Is coincheap sa tsochtheangeolaíocht agus san oideachas dátheangach é an dátheangachas dealaitheach''' a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar chás ina dtéann sealbhú dara teanga (T2) ar lámh le laghdú ar úsáid nó ar fhorbairt na chéad teanga (T1), go háirithe nuair atá an dara teanga níos cumhachtaí ó thaobh stádais shóisialta agus tacaíochta institiúidí de. Féadfaidh an próiseas cur le creimeadh teanga agus le haistriú teanga i measc daoine aonair nó i bpobail. Ní toradh dosheachanta ar fhoghlaim dara teanga é, áfach, cailliúint na chéad teanga: bíonn tionchar ag na dálaí sóisialta, cultúrtha agus oideachais ar an toradh.<ref name="SAGE">“[https://sk.sagepub.com/ency/edvol/embed/bilingual/chpt/additive-subtractive-programs Additive and Subtractive Programs]”, in ''Encyclopedia of Bilingual Education'', eag. Josué M. González, SAGE Publications.</ref><ref name="Wright2000">Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur, “[https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.1.63 Subtractive Bilingualism and the Survival of the Inuit Language: Heritage- Versus Second-Language Education]”, ''Journal of Educational Psychology'', iml. 92, uimh. 1 (2000), lgh. 63–84.</ref> == Bunús agus sainmhíniú == Is minic a chuirtear an t-idirdhealú idir an dátheangachas suimitheach agus an dátheangachas dealaitheach i leith shaothar an tsíceolaí Wallace E. Lambert sna 1970idí. Dhírigh Lambert aird ar an gcaoi a bhféadfadh stádas sóisialta na dteangacha agus dearcthaí i leith na gcultúr a bhaineann leo tionchar a imirt ar fhorbairt an dátheangachais.<ref name="Lambert1973">Wallace E. Lambert, “[https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED096820.pdf Culture and Language as Factors in Learning and Education]”, páipéar a cuireadh i láthair ag an Fifth Annual Learning Symposium, Western Washington State College, Samhain 1973, ERIC ED096820.</ref><ref name="SAGE" /> Sa dátheangachas suimitheach, sealbhaítear teanga bhreise agus coinnítear inniúlacht sa chéad teanga ar bun. Sa dátheangachas dealaitheach, bíonn an teanga nua agus an teanga oidhreachta san iomaíocht lena chéile i gcomhthéacs ina bhfuil níos mó stádais nó tacaíochta ag ceann acu. D'fhéadfadh úsáid agus inniúlacht sa chéad teanga laghdú de réir mar a éiríonn an dara teanga níos tábhachtaí san oideachas, san obair nó sa saol sóisialta.<ref name="SAGE" /><ref name="Wright2000" /> == Cúiseanna agus comhthéacsanna == Is féidir le dátheangachas dealaitheach teacht chun cinn nuair a bhíonn teanga amháin níos cumhachtaí ná teanga eile ó thaobh stádais, úsáid institiúidí, oideachais nó deiseanna fostaíochta de. D'fhéadfadh dearcthaí diúltacha i leith teanga mhionlaigh agus easpa deiseanna chun í a úsáid cur leis an bpróiseas. I gcásanna den sórt sin, bíonn brú ar chainteoirí an teanga cheannasach a shealbhú, agus d'fhéadfadh laghdú teacht ar an tacaíocht a fhaigheann siad chun a dteanga oidhreachta a choinneáil agus a fhorbairt.<ref name="Lambert1973" /><ref name="Wright2000" /> Tá ról tábhachtach ag an oideachas. Má chuirtear teagasc ar fáil go heisiach trí mheán teanga ceannasaí, gan dóthain deiseanna chun an teanga oidhreachta a fhorbairt, d'fhéadfadh sé go mbeadh deacrachtaí ag daltaí sa dá theanga. Ní leor, áfach, meán teagaisc amháin a lua chun toradh teanga a mhíniú: bíonn tábhacht leis an inniúlacht a bhíonn ag na daltaí sa teanga teagaisc cheana féin, leis an gcáilíocht teagaisc, le tacaíocht na scoile agus leis an úsáid a bhaintear as an dá theanga sa bhaile agus sa phobal.<ref name="Wright2000" /> === Oideachas trí mheán teanga ceannasaí === [[Íomhá:Inuktitut in syllabics.svg|mion|deas|alt=An focal Inuktitut scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach|An focal ''Inuktitut'' scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach.]] Sa bhliain 2000, d'fhoilsigh Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur staidéar fadaimseartha ar theanga na leanaí Ionúiteacha i bpobal san Artach i gQuébec, i réigiún Nunavik. Rinneadh comparáid idir leanaí Ionúiteacha, leanaí de shliocht measctha Ionúiteach agus bán, agus leanaí bána. Rinneadh measúnú ar a scileanna sa Bhéarla, sa Fhraincis agus san Inuttitut ag tús agus ag deireadh gach ceann de na chéad trí bliana scolaíochta.<ref name="Wright2000" /> Fuair na taighdeoirí amach go raibh scileanna níos laige sa teanga oidhreachta agus sealbhú níos laige na dara teanga ag leanaí Ionúiteacha a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis ná mar a bhí ag leanaí Ionúiteacha i ranganna trí mheán an Inuttitut. Bhí scileanna teanga oidhreachta na leanaí a fuair teagasc trí mheán an Inuttitut cothrom le scileanna na ngrúpaí comparáide nó níos fearr ná iad. Thug na torthaí seo tacaíocht don tuairim go bhféadfadh teagasc luath, eisiach trí mheán teanga cheannasaí cur le dátheangachas dealaitheach, agus go bhféadfadh oideachas trí mheán na teanga oidhreachta an próiseas sin a laghdú.<ref name="Wright2000" /> [[Íomhá:Inuksuk High School.jpg|mion|clé|alt=Foirgneamh Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut|Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut.]] Sampla gaolmhar eile is ea an Tionscadal Threshold san Afraic Theas le linn ré an apartheid. Rinne an tionscadal imscrúdú ar na deacrachtaí a bhí ag daltaí i scoileanna áirithe nuair a d'aistrigh siad ó theagasc trí mheán a dteanga luath go dtí teagasc trí mheán an Bhéarla. Rinne Kerry Pile agus Annie Smyth achoimre ar thorthaí an tionscadail ina dtuarascáil ar theagasc na n-eolaíochtaí daonna agus sóisialta. Chuir siad síos ar na constaicí teanga a bhí roimh dhaltaí agus ar an gcaoi ar chuir deacrachtaí leis an teanga teagaisc isteach ar thuiscint coincheapúil, agus ar an gcaoi ar spreag siad foghlaim de ghlanmheabhair i roinnt cásanna.<ref name="PileSmyth">Kerry Pile agus Annie Smyth, ''[https://www.education.gov.za/Portals/0/Documents/Reports/Research%20Repository/Teacher%20development%20and%20language/Language%20in%20the%20human%20and%20social%20sciences%20project.pdf Language in the Human and Social Sciences Project: Phase 1]'', President's Education Initiative.</ref> Ní staidéar ar an dátheangachas dealaitheach amháin a bhí sa Tionscadal Threshold, ach léiríonn an taighde an bhaint a d'fhéadfadh a bheith idir teanga an teagaisc, rochtain ar fhoghlaim agus tacaíocht don teanga a bhíonn ag daltaí cheana féin. == Tionchar ar theaghlaigh agus ar dhaoine aonair == Féadfaidh laghdú ar inniúlacht leanaí ina dteanga oidhreachta tionchar a imirt ar chumarsáid idir glúnta. I roinnt teaghlach inimirceach, sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí. Má bhíonn deacracht acu ansin cumarsáid a dhéanamh i dteanga choiteann, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra dóibh eolas, luachanna agus cleachtais chultúrtha a roinnt lena chéile.<ref name="Fillmore1991">Lily Wong Fillmore, “[https://doi.org/10.1016/S0885-2006(05)80059-6 When Learning a Second Language Means Losing the First]”, ''Early Childhood Research Quarterly'', iml. 6, uimh. 3 (1991), lgh. 323–346.</ref> Scrúdaigh Lily Wong Fillmore an tionchar a bhí ag foghlaim an Bhéarla ar phatrúin teanga i dteaghlaigh inimirceacha agus i dteaghlaigh Mheiriceánacha Dúchasacha sna Stáit Aontaithe. Fuair sí amach go bhféadfadh cailliúint na chéad teanga a bheith costasach ó thaobh na cumarsáide sa teaghlach agus an tsaoil shóisialta de, go háirithe nuair nach raibh mórán Béarla ag na tuismitheoirí. Ní gá go mbeadh na hiarmhairtí céanna i gceist i ngach teaghlach, ach léirigh an taighde an tábhacht a d'fhéadfadh a bheith ag cothabháil teanga oidhreachta do chaidrimh idirghlúine.<ref name="Fillmore1991" /> Rinne Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim staidéar ar 444 teaghlach de shliocht Síneach sna Stáit Aontaithe. Fuair siad amach go raibh baint idir cothabháil na teanga oidhreachta agus coigeartú níos dearfaí i measc daoine óga, go háirithe iad siúd a rugadh lasmuigh de na Stáit Aontaithe nó a raibh tuismitheoirí acu a bhí inniúil sa teanga sin. Bhí baint freisin idir meaitseáil inniúlachta na máithreacha agus a gcuid leanaí sa teanga oidhreachta agus torthaí níos fearr i roinnt tomhas acadúil. Ós rud é gur staidéar breathnóireachta a bhí ann, ní chruthaíonn na torthaí gur cothabháil na teanga amháin ba chúis leis na torthaí sin. Tugann siad le fios, áfach, go bhféadfadh tairbhe a bheith ag baint le hinniúlacht i dteanga an teaghlaigh a choinneáil ar bun agus an dara teanga á sealbhú.<ref name="Liu2009">Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim, “[https://doi.org/10.1007/s10964-008-9358-8 Mother-Adolescent Language Proficiency and Adolescent Academic and Emotional Adjustment Among Chinese American Families]”, ''Journal of Youth and Adolescence'', iml. 38, uimh. 4 (2009), lgh. 572–586.</ref> == Teangacha dúchasacha agus mionteangacha == [[Íomhá:Gaeltacht na nDéise view.jpg|mion|deas|alt=Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise|Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise.]] Tá an coincheap ábhartha go háirithe do phobail a bhfuil a dteanga faoi bhrú ó theanga cheannasach. Nuair a laghdaítear úsáid na teanga oidhreachta i measc leanaí, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra í a thabhairt ar aghaidh chuig an gcéad ghlúin eile. Má leanann an t-athrú sin ar aghaidh i dteaghlaigh agus i bpobail, féadfaidh sé cur le haistriú teanga agus le bagairt ar tharchur idirghlúine na teanga.<ref name="Wright2000" /><ref name="Fillmore1991" /> I gcás pobal teanga mhionlaigh, ní hionann an próiseas agus athrú i scileanna teanga duine aonair amháin. D'fhéadfadh sé athrú a spreagadh sna teangacha a úsáidtear sa bhaile, sa scoil agus i saol poiblí an phobail. Nuair a thagann laghdú ar líon na leanaí a úsáideann an teanga oidhreachta go rialta, féadfaidh sé éirí níos deacra an teanga a choinneáil beo mar theanga chumarsáide laethúil. [[Íomhá:Signs-1150645, Ballyvourney, Co. Cork, Ireland.jpg|mion|clé|alt=Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí|Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí.]] Tá ceisteanna gaolmhara le feiceáil i dtaighde ar oideachas Gaeltachta. Rinne Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg athbhreithniú ar thaighde agus ar bheartais maidir le múineadh teangacha i mbunscoileanna Gaeltachta. Luaigh siad taighde ar leanaí Gaeltachta idir seacht agus dhá bhliain déag d'aois, ar cainteoirí dúchais Gaeilge iad, inar aimsíodh go raibh stór focal níos fairsinge acu sa Bhéarla ná mar a bhí sa Ghaeilge. Mhol na húdair go bhféadfaí tús níos déanaí a chur le múineadh an Bhéarla chun níos mó ama a thabhairt do na páistí bunús níos láidre sa Ghaeilge a fhorbairt.<ref name="ODuibhir2019">Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg, “[https://doi.org/10.35903/teanga.v10i0.80 Cur siar mhúineadh an Bhéarla i mbunscoileanna Gaeltachta: Más mall is mithid]”, ''Teanga: Iris Chumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn'', eagrán speisialta 10 (2019), lgh. 228–242.</ref> == Féach freisin == * [[Aistriú teanga]] * [[Creimeadh teanga]] * [[Ilteangachas]] * [[Teangeolaíocht]] * [[Teanga mhionlaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] bx8ej8qezx247djb8xp6hhkjfn32iaj 1330597 1330596 2026-10-25T16:25:48Z Ériugena 188 1330597 wikitext text/x-wiki Is coincheap sa tsochtheangeolaíocht agus san oideachas dátheangach é an '''dátheangachas dealaitheach''' a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar chás ina dtéann sealbhú dara teanga (T2) ar lámh le laghdú ar úsáid nó ar fhorbairt na chéad teanga (T1), go háirithe nuair atá an dara teanga níos cumhachtaí ó thaobh stádais shóisialta agus tacaíochta institiúidí de. Féadfaidh an próiseas cur le creimeadh teanga agus le haistriú teanga i measc daoine aonair nó i bpobail. Ní toradh dosheachanta ar fhoghlaim dara teanga é, áfach, cailliúint na chéad teanga: bíonn tionchar ag na dálaí sóisialta, cultúrtha agus oideachais ar an toradh.<ref name="SAGE">“[https://sk.sagepub.com/ency/edvol/embed/bilingual/chpt/additive-subtractive-programs Additive and Subtractive Programs]”, in ''Encyclopedia of Bilingual Education'', eag. Josué M. González, SAGE Publications.</ref><ref name="Wright2000">Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur, “[https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.1.63 Subtractive Bilingualism and the Survival of the Inuit Language: Heritage- Versus Second-Language Education]”, ''Journal of Educational Psychology'', iml. 92, uimh. 1 (2000), lgh. 63–84.</ref> == Bunús agus sainmhíniú == Is minic a chuirtear an t-idirdhealú idir an dátheangachas suimitheach agus an dátheangachas dealaitheach i leith shaothar an tsíceolaí Wallace E. Lambert sna 1970idí. Dhírigh Lambert aird ar an gcaoi a bhféadfadh stádas sóisialta na dteangacha agus dearcthaí i leith na gcultúr a bhaineann leo tionchar a imirt ar fhorbairt an dátheangachais.<ref name="Lambert1973">Wallace E. Lambert, “[https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED096820.pdf Culture and Language as Factors in Learning and Education]”, páipéar a cuireadh i láthair ag an Fifth Annual Learning Symposium, Western Washington State College, Samhain 1973, ERIC ED096820.</ref><ref name="SAGE" /> Sa dátheangachas suimitheach, sealbhaítear teanga bhreise agus coinnítear inniúlacht sa chéad teanga ar bun. Sa dátheangachas dealaitheach, bíonn an teanga nua agus an teanga oidhreachta san iomaíocht lena chéile i gcomhthéacs ina bhfuil níos mó stádais nó tacaíochta ag ceann acu. D'fhéadfadh úsáid agus inniúlacht sa chéad teanga laghdú de réir mar a éiríonn an dara teanga níos tábhachtaí san oideachas, san obair nó sa saol sóisialta.<ref name="SAGE" /><ref name="Wright2000" /> Ní dhá chatagóir dhochta iad an dá chineál dátheangachais seo, áfach. Is féidir le taithí teanga duine athrú de réir a shaoil agus a chomhthéacs. Ní hionann dá bhrí sin an dátheangachas dealaitheach agus foghlaim dara teanga ann féin, agus ní gá go gcaillfear an chéad teanga de bharr sealbhú na dara teanga. Tá gaol ag an gcoincheap le creimeadh teanga, is é sin laghdú ar inniúlacht nó ar úsáid teanga, agus le haistriú teanga, ina n-éiríonn teanga amháin níos forleithne ná teanga eile i measc daoine nó i bpobal. Cé go bhféadfadh na próisis seo tarlú le chéile, ní hionann iad agus an dátheangachas dealaitheach: díríonn an coincheap seo go sonrach ar an ngaol idir sealbhú nó forbairt dara teanga agus cúlú na chéad teanga. == Cúiseanna agus comhthéacsanna == Is féidir le dátheangachas dealaitheach teacht chun cinn nuair a bhíonn teanga amháin níos cumhachtaí ná teanga eile ó thaobh stádais, úsáid institiúidí, oideachais nó deiseanna fostaíochta de. D'fhéadfadh dearcthaí diúltacha i leith teanga mhionlaigh agus easpa deiseanna chun í a úsáid cur leis an bpróiseas. I gcásanna den sórt sin, bíonn brú ar chainteoirí an teanga cheannasach a shealbhú, agus d'fhéadfadh laghdú teacht ar an tacaíocht a fhaigheann siad chun a dteanga oidhreachta a choinneáil agus a fhorbairt.<ref name="Lambert1973" /><ref name="Wright2000" /> Tá ról tábhachtach ag an oideachas. Má chuirtear teagasc ar fáil go heisiach trí mheán teanga ceannasaí, gan dóthain deiseanna chun an teanga oidhreachta a fhorbairt, d'fhéadfadh sé go mbeadh deacrachtaí ag daltaí sa dá theanga. Ní leor, áfach, meán teagaisc amháin a lua chun toradh teanga a mhíniú: bíonn tábhacht leis an inniúlacht a bhíonn ag na daltaí sa teanga teagaisc cheana féin, leis an gcáilíocht teagaisc, le tacaíocht na scoile agus leis an úsáid a bhaintear as an dá theanga sa bhaile agus sa phobal.<ref name="Wright2000" /> === Oideachas trí mheán teanga ceannasaí === [[Íomhá:Inuktitut in syllabics.svg|mion|deas|alt=An focal Inuktitut scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach|An focal ''Inuktitut'' scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach.]] Sa bhliain 2000, d'fhoilsigh Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur staidéar fadaimseartha ar theanga na leanaí Ionúiteacha i bpobal san Artach i gQuébec, i réigiún Nunavik. Rinneadh comparáid idir leanaí Ionúiteacha, leanaí de shliocht measctha Ionúiteach agus bán, agus leanaí bána. Rinneadh measúnú ar a scileanna sa Bhéarla, sa Fhraincis agus san Inuttitut ag tús agus ag deireadh gach ceann de na chéad trí bliana scolaíochta.<ref name="Wright2000" /> Fuair na taighdeoirí amach go raibh scileanna níos laige sa teanga oidhreachta agus sealbhú níos laige na dara teanga ag leanaí Ionúiteacha a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis ná mar a bhí ag leanaí Ionúiteacha i ranganna trí mheán an Inuttitut. Bhí scileanna teanga oidhreachta na leanaí a fuair teagasc trí mheán an Inuttitut cothrom le scileanna na ngrúpaí comparáide nó níos fearr ná iad. Thug na torthaí seo tacaíocht don tuairim go bhféadfadh teagasc luath, eisiach trí mheán teanga cheannasaí cur le dátheangachas dealaitheach, agus go bhféadfadh oideachas trí mheán na teanga oidhreachta an próiseas sin a laghdú.<ref name="Wright2000" /> [[Íomhá:Inuksuk High School.jpg|mion|clé|alt=Foirgneamh Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut|Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut.]] Sampla gaolmhar eile is ea an Tionscadal Threshold san Afraic Theas le linn ré an apartheid. Rinne an tionscadal imscrúdú ar na deacrachtaí a bhí ag daltaí i scoileanna áirithe nuair a d'aistrigh siad ó theagasc trí mheán a dteanga luath go dtí teagasc trí mheán an Bhéarla. Rinne Kerry Pile agus Annie Smyth achoimre ar thorthaí an tionscadail ina dtuarascáil ar theagasc na n-eolaíochtaí daonna agus sóisialta. Chuir siad síos ar na constaicí teanga a bhí roimh dhaltaí agus ar an gcaoi ar chuir deacrachtaí leis an teanga teagaisc isteach ar thuiscint coincheapúil, agus ar an gcaoi ar spreag siad foghlaim de ghlanmheabhair i roinnt cásanna.<ref name="PileSmyth">Kerry Pile agus Annie Smyth, ''[https://www.education.gov.za/Portals/0/Documents/Reports/Research%20Repository/Teacher%20development%20and%20language/Language%20in%20the%20human%20and%20social%20sciences%20project.pdf Language in the Human and Social Sciences Project: Phase 1]'', President's Education Initiative.</ref> Ní staidéar ar an dátheangachas dealaitheach amháin a bhí sa Tionscadal Threshold, ach léiríonn an taighde an bhaint a d'fhéadfadh a bheith idir teanga an teagaisc, rochtain ar fhoghlaim agus tacaíocht don teanga a bhíonn ag daltaí cheana féin. == Tionchar ar theaghlaigh agus ar dhaoine aonair == Féadfaidh laghdú ar inniúlacht leanaí ina dteanga oidhreachta tionchar a imirt ar chumarsáid idir glúnta. I roinnt teaghlach inimirceach, sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí. Má bhíonn deacracht acu ansin cumarsáid a dhéanamh i dteanga choiteann, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra dóibh eolas, luachanna agus cleachtais chultúrtha a roinnt lena chéile.<ref name="Fillmore1991">Lily Wong Fillmore, “[https://doi.org/10.1016/S0885-2006(05)80059-6 When Learning a Second Language Means Losing the First]”, ''Early Childhood Research Quarterly'', iml. 6, uimh. 3 (1991), lgh. 323–346.</ref> Scrúdaigh Lily Wong Fillmore an tionchar a bhí ag foghlaim an Bhéarla ar phatrúin teanga i dteaghlaigh inimirceacha agus i dteaghlaigh Mheiriceánacha Dúchasacha sna Stáit Aontaithe. Fuair sí amach go bhféadfadh cailliúint na chéad teanga a bheith costasach ó thaobh na cumarsáide sa teaghlach agus an tsaoil shóisialta de, go háirithe nuair nach raibh mórán Béarla ag na tuismitheoirí. Ní gá go mbeadh na hiarmhairtí céanna i gceist i ngach teaghlach, ach léirigh an taighde an tábhacht a d'fhéadfadh a bheith ag cothabháil teanga oidhreachta do chaidrimh idirghlúine.<ref name="Fillmore1991" /> Rinne Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim staidéar ar 444 teaghlach de shliocht Síneach sna Stáit Aontaithe. Fuair siad amach go raibh baint idir cothabháil na teanga oidhreachta agus coigeartú níos dearfaí i measc daoine óga, go háirithe iad siúd a rugadh lasmuigh de na Stáit Aontaithe nó a raibh tuismitheoirí acu a bhí inniúil sa teanga sin. Bhí baint freisin idir meaitseáil inniúlachta na máithreacha agus a gcuid leanaí sa teanga oidhreachta agus torthaí níos fearr i roinnt tomhas acadúil. Ós rud é gur staidéar breathnóireachta a bhí ann, ní chruthaíonn na torthaí gur cothabháil na teanga amháin ba chúis leis na torthaí sin. Tugann siad le fios, áfach, go bhféadfadh tairbhe a bheith ag baint le hinniúlacht i dteanga an teaghlaigh a choinneáil ar bun agus an dara teanga á sealbhú.<ref name="Liu2009">Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim, “[https://doi.org/10.1007/s10964-008-9358-8 Mother-Adolescent Language Proficiency and Adolescent Academic and Emotional Adjustment Among Chinese American Families]”, ''Journal of Youth and Adolescence'', iml. 38, uimh. 4 (2009), lgh. 572–586.</ref> == Teangacha dúchasacha agus mionteangacha == [[Íomhá:Gaeltacht na nDéise view.jpg|mion|deas|alt=Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise|Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise.]] Tá an coincheap ábhartha go háirithe do phobail a bhfuil a dteanga faoi bhrú ó theanga cheannasach. Nuair a laghdaítear úsáid na teanga oidhreachta i measc leanaí, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra í a thabhairt ar aghaidh chuig an gcéad ghlúin eile. Má leanann an t-athrú sin ar aghaidh i dteaghlaigh agus i bpobail, féadfaidh sé cur le haistriú teanga agus le bagairt ar tharchur idirghlúine na teanga.<ref name="Wright2000" /><ref name="Fillmore1991" /> I gcás pobal teanga mhionlaigh, ní hionann an próiseas agus athrú i scileanna teanga duine aonair amháin. D'fhéadfadh sé athrú a spreagadh sna teangacha a úsáidtear sa bhaile, sa scoil agus i saol poiblí an phobail. Nuair a thagann laghdú ar líon na leanaí a úsáideann an teanga oidhreachta go rialta, féadfaidh sé éirí níos deacra an teanga a choinneáil beo mar theanga chumarsáide laethúil. [[Íomhá:Signs-1150645, Ballyvourney, Co. Cork, Ireland.jpg|mion|clé|alt=Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí|Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí.]] Tá ceisteanna gaolmhara le feiceáil i dtaighde ar oideachas Gaeltachta. Rinne Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg athbhreithniú ar thaighde agus ar bheartais maidir le múineadh teangacha i mbunscoileanna Gaeltachta. Luaigh siad taighde ar leanaí Gaeltachta idir seacht agus dhá bhliain déag d'aois, ar cainteoirí dúchais Gaeilge iad, inar aimsíodh go raibh stór focal níos fairsinge acu sa Bhéarla ná mar a bhí sa Ghaeilge. Mhol na húdair go bhféadfaí tús níos déanaí a chur le múineadh an Bhéarla chun níos mó ama a thabhairt do na páistí bunús níos láidre sa Ghaeilge a fhorbairt.<ref name="ODuibhir2019">Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg, “[https://doi.org/10.35903/teanga.v10i0.80 Cur siar mhúineadh an Bhéarla i mbunscoileanna Gaeltachta: Más mall is mithid]”, ''Teanga: Iris Chumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn'', eagrán speisialta 10 (2019), lgh. 228–242.</ref> == Féach freisin == * [[Aistriú teanga]] * [[Creimeadh teanga]] * [[Ilteangachas]] * [[Teangeolaíocht]] * [[Teanga mhionlaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] rrawzw9n7go45ax6m2yie4pc0lr5dyg 1330602 1330597 2026-10-25T17:41:31Z Ériugena 188 1330602 wikitext text/x-wiki Is coincheap sa tsochtheangeolaíocht agus san oideachas dátheangach é an '''dátheangachas dealaitheach''' a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar chás ina dtéann sealbhú dara teanga (T2) ar lámh le laghdú ar úsáid nó ar fhorbairt na chéad teanga (T1), go háirithe nuair atá an dara teanga níos cumhachtaí ó thaobh stádais shóisialta agus tacaíochta institiúidí de. Féadfaidh an próiseas cur le creimeadh teanga agus le haistriú teanga i measc daoine aonair nó i bpobail. Ní toradh dosheachanta ar fhoghlaim dara teanga é, áfach, cailliúint na chéad teanga: bíonn tionchar ag na dálaí sóisialta, cultúrtha agus oideachais ar an toradh.<ref name="SAGE">“[https://sk.sagepub.com/ency/edvol/embed/bilingual/chpt/additive-subtractive-programs Additive and Subtractive Programs]”, in ''Encyclopedia of Bilingual Education'', eag. Josué M. González, SAGE Publications.</ref><ref name="Wright2000">Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur, “[https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.1.63 Subtractive Bilingualism and the Survival of the Inuit Language: Heritage- Versus Second-Language Education]”, ''Journal of Educational Psychology'', iml. 92, uimh. 1 (2000), lgh. 63–84.</ref> == Bunús agus sainmhíniú == Is minic a chuirtear an t-idirdhealú idir an dátheangachas suimitheach agus an dátheangachas dealaitheach i leith shaothar an tsíceolaí Wallace E. Lambert sna 1970idí. Dhírigh Lambert aird ar an gcaoi a bhféadfadh stádas sóisialta na dteangacha agus dearcthaí i leith na gcultúr a bhaineann leo tionchar a imirt ar fhorbairt an dátheangachais.<ref name="Lambert1973">Wallace E. Lambert, “[https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED096820.pdf Culture and Language as Factors in Learning and Education]”, páipéar a cuireadh i láthair ag an Fifth Annual Learning Symposium, Western Washington State College, Samhain 1973, ERIC ED096820.</ref><ref name="SAGE" /> Sa dátheangachas suimitheach, sealbhaítear teanga bhreise agus coinnítear inniúlacht sa chéad teanga ar bun. Sa dátheangachas dealaitheach, bíonn an teanga nua agus an teanga oidhreachta san iomaíocht lena chéile i gcomhthéacs ina bhfuil níos mó stádais nó tacaíochta ag ceann acu. D'fhéadfadh úsáid agus inniúlacht sa chéad teanga laghdú de réir mar a éiríonn an dara teanga níos tábhachtaí san oideachas, san obair nó sa saol sóisialta.<ref name="SAGE" /><ref name="Wright2000" /> Ní dhá chatagóir dhochta iad an dá chineál dátheangachais seo, áfach. Is féidir le taithí teanga duine athrú de réir a shaoil agus a chomhthéacs. Ní hionann dá bhrí sin an dátheangachas dealaitheach agus foghlaim dara teanga ann féin, agus ní gá go gcaillfear an chéad teanga de bharr sealbhú na dara teanga. Tá gaol ag an gcoincheap le creimeadh teanga, is é sin laghdú ar inniúlacht nó ar úsáid teanga, agus le haistriú teanga, ina n-éiríonn teanga amháin níos forleithne ná teanga eile i measc daoine nó i bpobal. Cé go bhféadfadh na próisis seo tarlú le chéile, ní hionann iad agus an dátheangachas dealaitheach: díríonn an coincheap seo go sonrach ar an ngaol idir sealbhú nó forbairt dara teanga agus cúlú na chéad teanga. == Cúiseanna agus comhthéacsanna == Is féidir le dátheangachas dealaitheach teacht chun cinn nuair a bhíonn teanga amháin níos cumhachtaí ná teanga eile ó thaobh stádais, úsáid institiúidí, oideachais nó deiseanna fostaíochta de. D'fhéadfadh dearcthaí diúltacha i leith teanga mhionlaigh agus easpa deiseanna chun í a úsáid cur leis an bpróiseas. I gcásanna den sórt sin, bíonn brú ar chainteoirí an teanga cheannasach a shealbhú, agus d'fhéadfadh laghdú teacht ar an tacaíocht a fhaigheann siad chun a dteanga oidhreachta a choinneáil agus a fhorbairt.<ref name="Lambert1973" /><ref name="Wright2000" /> Tá ról tábhachtach ag an oideachas. Má chuirtear teagasc ar fáil go heisiach trí mheán teanga ceannasaí, gan dóthain deiseanna chun an teanga oidhreachta a fhorbairt, d'fhéadfadh sé go mbeadh deacrachtaí ag daltaí sa dá theanga. Ní leor, áfach, meán teagaisc amháin a lua chun toradh teanga a mhíniú: bíonn tábhacht leis an inniúlacht a bhíonn ag na daltaí sa teanga teagaisc cheana féin, leis an gcáilíocht teagaisc, le tacaíocht na scoile agus leis an úsáid a bhaintear as an dá theanga sa bhaile agus sa phobal.<ref name="Wright2000" /> === Oideachas trí mheán teanga ceannasaí === [[Íomhá:Inuktitut in syllabics.svg|mion|deas|alt=An focal Inuktitut scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach|An focal ''Inuktitut'' scríofa i siollaireacht Cheanadach dhúchasach.]] Sa bhliain 2000, d'fhoilsigh Stephen C. Wright, Donald M. Taylor agus Judy Macarthur staidéar fadaimseartha ar theanga na leanaí Ionúiteacha i bpobal san Artach i gQuébec, i réigiún Nunavik. Rinneadh comparáid idir leanaí Ionúiteacha, leanaí de shliocht measctha Ionúiteach agus bán, agus leanaí bána. Rinneadh measúnú ar a scileanna sa Bhéarla, sa Fhraincis agus san Inuttitut ag tús agus ag deireadh gach ceann de na chéad trí bliana scolaíochta.<ref name="Wright2000" /> Fuair na taighdeoirí amach go raibh scileanna níos laige sa teanga oidhreachta agus sealbhú níos laige na dara teanga ag leanaí Ionúiteacha a fuair teagasc i mBéarla nó i bhFraincis ná mar a bhí ag leanaí Ionúiteacha i ranganna trí mheán an Inuttitut. Bhí scileanna teanga oidhreachta na leanaí a fuair teagasc trí mheán an Inuttitut cothrom le scileanna na ngrúpaí comparáide nó níos fearr ná iad. Thug na torthaí seo tacaíocht don tuairim go bhféadfadh teagasc luath, eisiach trí mheán teanga cheannasaí cur le dátheangachas dealaitheach, agus go bhféadfadh oideachas trí mheán na teanga oidhreachta an próiseas sin a laghdú.<ref name="Wright2000" /> [[Íomhá:Inuksuk High School.jpg|mion|clé|alt=Foirgneamh Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut|Scoil Inuksuk in Iqaluit, Nunavut.]] Sampla gaolmhar eile is ea an Tionscadal Threshold san Afraic Theas le linn ré an apartheid. Rinne an tionscadal imscrúdú ar na deacrachtaí a bhí ag daltaí i scoileanna áirithe nuair a d'aistrigh siad ó theagasc trí mheán a dteanga luath go dtí teagasc trí mheán an Bhéarla. Rinne Kerry Pile agus Annie Smyth achoimre ar thorthaí an tionscadail ina dtuarascáil ar theagasc na n-eolaíochtaí daonna agus sóisialta. Chuir siad síos ar na constaicí teanga a bhí roimh dhaltaí agus ar an gcaoi ar chuir deacrachtaí leis an teanga teagaisc isteach ar thuiscint coincheapúil, agus ar an gcaoi ar spreag siad foghlaim de ghlanmheabhair i roinnt cásanna.<ref name="PileSmyth">Kerry Pile agus Annie Smyth, ''[https://www.education.gov.za/Portals/0/Documents/Reports/Research%20Repository/Teacher%20development%20and%20language/Language%20in%20the%20human%20and%20social%20sciences%20project.pdf Language in the Human and Social Sciences Project: Phase 1]'', President's Education Initiative.</ref> Ní staidéar ar an dátheangachas dealaitheach amháin a bhí sa Tionscadal Threshold, ach léiríonn an taighde an bhaint a d'fhéadfadh a bheith idir teanga an teagaisc, rochtain ar fhoghlaim agus tacaíocht don teanga a bhíonn ag daltaí cheana féin. == Tionchar ar theaghlaigh agus ar dhaoine aonair == Féadfaidh laghdú ar inniúlacht leanaí ina dteanga oidhreachta tionchar a imirt ar chumarsáid idir glúnta. I roinnt teaghlach inimirceach, sealbhaíonn leanaí an teanga cheannasach níos tapúla ná a dtuismitheoirí. Má bhíonn deacracht acu ansin cumarsáid a dhéanamh i dteanga choiteann, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra dóibh eolas, luachanna agus cleachtais chultúrtha a roinnt lena chéile.<ref name="Fillmore1991">Lily Wong Fillmore, “[https://doi.org/10.1016/S0885-2006(05)80059-6 When Learning a Second Language Means Losing the First]”, ''Early Childhood Research Quarterly'', iml. 6, uimh. 3 (1991), lgh. 323–346.</ref> Scrúdaigh Lily Wong Fillmore an tionchar a bhí ag foghlaim an Bhéarla ar phatrúin teanga i dteaghlaigh inimirceacha agus i dteaghlaigh Mheiriceánacha Dúchasacha sna Stáit Aontaithe. Fuair sí amach go bhféadfadh cailliúint na chéad teanga a bheith costasach ó thaobh na cumarsáide sa teaghlach agus an tsaoil shóisialta de, go háirithe nuair nach raibh mórán Béarla ag na tuismitheoirí. Ní gá go mbeadh na hiarmhairtí céanna i gceist i ngach teaghlach, ach léirigh an taighde an tábhacht a d'fhéadfadh a bheith ag cothabháil teanga oidhreachta do chaidrimh idirghlúine.<ref name="Fillmore1991" /> Rinne Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim staidéar ar 444 teaghlach de shliocht Síneach sna Stáit Aontaithe. Fuair siad amach go raibh baint idir cothabháil na teanga oidhreachta agus coigeartú níos dearfaí i measc daoine óga, go háirithe iad siúd a rugadh lasmuigh de na Stáit Aontaithe nó a raibh tuismitheoirí acu a bhí inniúil sa teanga sin. Bhí baint freisin idir meaitseáil inniúlachta na máithreacha agus a gcuid leanaí sa teanga oidhreachta agus torthaí níos fearr i roinnt tomhas acadúil. Ós rud é gur staidéar breathnóireachta a bhí ann, ní chruthaíonn na torthaí gur cothabháil na teanga amháin ba chúis leis na torthaí sin. Tugann siad le fios, áfach, go bhféadfadh tairbhe a bheith ag baint le hinniúlacht i dteanga an teaghlaigh a choinneáil ar bun agus an dara teanga á sealbhú.<ref name="Liu2009">Lisa L. Liu, Aprile D. Benner, Anna S. Lau agus Su Yeong Kim, “[https://doi.org/10.1007/s10964-008-9358-8 Mother-Adolescent Language Proficiency and Adolescent Academic and Emotional Adjustment Among Chinese American Families]”, ''Journal of Youth and Adolescence'', iml. 38, uimh. 4 (2009), lgh. 572–586.</ref> == Teangacha dúchasacha agus mionteangacha == [[Íomhá:Gaeltacht na nDéise view.jpg|mion|deas|alt=Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise|Tírdhreach i nGaeltacht na nDéise.]] Tá an coincheap ábhartha go háirithe do phobail a bhfuil a dteanga faoi bhrú ó theanga cheannasach. Nuair a laghdaítear úsáid na teanga oidhreachta i measc leanaí, d'fhéadfadh sé éirí níos deacra í a thabhairt ar aghaidh chuig an gcéad ghlúin eile. Má leanann an t-athrú sin ar aghaidh i dteaghlaigh agus i bpobail, féadfaidh sé cur le haistriú teanga agus le bagairt ar tharchur idirghlúine na teanga.<ref name="Wright2000" /><ref name="Fillmore1991" /> I gcás pobal teanga mhionlaigh, ní hionann an próiseas agus athrú i scileanna teanga duine aonair amháin. D'fhéadfadh sé athrú a spreagadh sna teangacha a úsáidtear sa bhaile, sa scoil agus i saol poiblí an phobail. Nuair a thagann laghdú ar líon na leanaí a úsáideann an teanga oidhreachta go rialta, féadfaidh sé éirí níos deacra an teanga a choinneáil beo mar theanga chumarsáide laethúil. [[Íomhá:Signs-1150645, Ballyvourney, Co. Cork, Ireland.jpg|mion|clé|alt=Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí|Comhartha Gaeilge ag bealach isteach chuig Gaeltacht i mBaile Bhuirne, Contae Chorcaí.]] Tá ceisteanna gaolmhara le feiceáil i dtaighde ar oideachas Gaeltachta. Rinne Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg athbhreithniú ar thaighde agus ar bheartais maidir le múineadh teangacha i mbunscoileanna Gaeltachta. Luaigh siad taighde ar leanaí Gaeltachta idir seacht agus dhá bhliain déag d'aois, ar cainteoirí dúchais Gaeilge iad, inar aimsíodh go raibh stór focal níos fairsinge acu sa Bhéarla ná mar a bhí sa Ghaeilge. Mhol na húdair go bhféadfaí tús níos déanaí a chur le múineadh an Bhéarla chun níos mó ama a thabhairt do na páistí bunús níos láidre sa Ghaeilge a fhorbairt.<ref name="ODuibhir2019">Pádraig Ó Duibhir agus Laoise Ní Thuairisg, “[https://doi.org/10.35903/teanga.v10i0.80 Cur siar mhúineadh an Bhéarla i mbunscoileanna Gaeltachta: Más mall is mithid]”, ''Teanga: Iris Chumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn'', eagrán speisialta 10 (2019), lgh. 228–242.</ref> ==Naisc sheachtracha== *[https://www.youtube.com/watch?v=h52ZWV4qh_8 Subtractive Bilingualism :The Traitor Within!] *[https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/bfba73ca-4343-42dc-b272-959ce5e12c25 Sealbhú neamhiomlán na Gaeilge mar chéad teanga sa dátheangachas dealaitheach] == Féach freisin == * [[Aistriú teanga]] * [[Creimeadh teanga]] * [[Ilteangachas]] * [[Teangeolaíocht]] * [[Teanga mhionlaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Polasaí teanga]] [[Catagóir:Ilteangachas]] hpm3rto9s8mlkgjnfzwo16grkfs39q2 Clóiríd diospróisiam(II) 0 128679 1330603 2026-10-25T18:17:07Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1257885028|Dysprosium(II) chloride]]" 1330603 wikitext text/x-wiki Is comhdhúil cheimiceach ianach de [[Diospróisiam|dhiospróisiam]] agus [[clóirín]] í c'''lóiríd diospróisiam(II)'''(DyCl<sub>2</sub>), ar a dtugtar '''déchlóiríd diospróisiam''' freisin. Is comhdhúil dí-ocsaídithe í an salann seo, toisc gurb í +3 an gnáthstaid ocsaídiúcháin de dhiospróisiam i gcomhdhúile dhioprósiam. Tá cuma dubh snasta ar dhéchlóiríd '''diospróisiam'''. Déantar damáiste don salann trí ocsaídiú nuair a bhíonn sí nochtaithe don aer. Is inslitheoir leictreach í. <ref name="crc">{{Cite book-en|author=Macintyre|first=Jane E.|title=Dictionary of Inorganic Compounds|date=1992-07-23|publisher=CRC Press|isbn=978-0-412-30120-9|url=https://books.google.com/books?id=9eJvoNCSCRMC&pg=PA2867|language=en}}</ref> Tá an struchtúr céanna aici agus atá ag bróimíd strointiam, déchlóiríd itéirbiam, agus déchlóiríd teirbiam. Tá dhá fhoirm ann. Tá an fhoirm ísealteochta faoi bhun 652&nbsp;°C. Tá sí ortarombach le toisí aonadchille ''a'' =6.69, ''b'' =6.76, agus ''c'' =7.06 Å. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Corbett|first=John D.|title=Rare Earth Metal-Metal Halide Systems. IX. The Dysprosium-Dysprosium(III) Chloride System and the Preparation of Dysprosium(II) Chloride|journal=Inorganic Chemistry|date=May 1966|volume=5|issue=5|pages=938–940|doi=10.1021/ic50039a050}}</ref> == Ullmhúchán == Is féidir déchlóiríd '''diospróisiam''' a ullmhú trí thríchlóiríd <nowiki><b id="mwCg">diospróisiam</b></nowiki> leáite a théamh le miotal '''diospróisiam''', agus í a mhúchadh go tapa. Tá gá le breogáin mholaibdéinim, niaibiam nó tantalaim chun cóimhiotail '''a fhoirmiú''' leis an '''diospróisiam''' a sheachaint. <ref>{{Cite book-en|title=Advances in Inorganic Chemistry and Radiochemistry|date=1977-09-01|publisher=Academic Press|isbn=978-0-08-057869-9|url=https://books.google.com/books?id=es-Pu2hI5swC&pg=PA8|language=en}}</ref> == Imoibrithe == Tá déchlóiríd disprósiam in ann déchlóiríd tíotáiniam a dí-ocsaídiú go miotal tíotáiniam i bhflosc chlóiríd photaisiam, clóiríd sóidiam. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Yasuda|first=Kouji|title=Aluminum Subhalide as a Reductant for Metallothermic Reduction|journal=High Temperature Materials and Processes|date=January 2011|volume=30|issue=4–5|doi=10.1515/htmp.2011.063|bibcode=2011HTMP...30..411Y}}</ref> : Ti <sup>2+</sup> + 2Dy <sup>2+</sup> <big>→</big> Ti (soladach) + 2Dy <sup>3+</sup> == Gaolmhar == Tá comhdhúil chlóiríd '''diospróisiam'''(II) thrínártha ar eolas le litiam:LiDy<sub>2</sub>Cl<sub>5.</sub> Déantar í seo trí mhiotal litiam agus tríchlóiríd '''diospróisiam''' a théamh le chéile ag 700&nbsp;°C. Tá an chomhdhúil seo dubh freisin. Tá córas criostail LiDy<sub>2</sub>Cl<sub>5</sub> aonchlaonasac le foirmlí spásghrúpaí ''C₂'' / ''c₄'' in aghaidh an aonaid chill a bhfuil na toisí seo a leanas aici; a = 16.45.6(; b = 6.692; agus c = 7.267; le ''β'' = 95.79°. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Meyer|first=Gerd|title=Reduced ternary rare earth halides: State of the art|journal=Journal of the Less Common Metals|date=September 1983|volume=93|issue=2|pages=371–380|doi=10.1016/0022-5088(83)90190-X}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Alt le tuairisc ghearr]] alamdpgfwbil219rpotou67w6pof506 1330605 1330603 2026-10-25T18:20:56Z Ériugena 188 1330605 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comhdhúil Cheimiceach}} Is comhdhúil cheimiceach ianach de [[Diospróisiam|dhiospróisiam]] agus [[clóirín]] í '''clóiríd diospróisiam(II)'''(DyCl<sub>2</sub>), ar a dtugtar '''déchlóiríd diospróisiam''' freisin. Is comhdhúil dí-ocsaídithe í an salann seo, toisc gurb í +3 an gnáthstaid ocsaídiúcháin de dhiospróisiam i gcomhdhúile dhioprósiam. Tá cuma dubh snasta ar dhéchlóiríd diospróisiam. Déantar damáiste don salann trí ocsaídiú nuair a bhíonn sí nochtaithe don aer. Is inslitheoir leictreach í. <ref name="crc">{{Cite book-en|author=Macintyre|first=Jane E.|title=Dictionary of Inorganic Compounds|date=1992-07-23|publisher=CRC Press|isbn=978-0-412-30120-9|url=https://books.google.com/books?id=9eJvoNCSCRMC&pg=PA2867|language=en}}</ref> Tá an struchtúr céanna aici agus atá ag bróimíd strointiam, déchlóiríd itéirbiam, agus déchlóiríd teirbiam. Tá dhá fhoirm ann. Tá an fhoirm ísealteochta faoi bhun 652&nbsp;°C. Tá sí ortarombach le toisí aonadchille ''a'' =6.69, ''b'' =6.76, agus ''c'' =7.06 Å. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Corbett|first=John D.|title=Rare Earth Metal-Metal Halide Systems. IX. The Dysprosium-Dysprosium(III) Chloride System and the Preparation of Dysprosium(II) Chloride|journal=Inorganic Chemistry|date=May 1966|volume=5|issue=5|pages=938–940|doi=10.1021/ic50039a050}}</ref> == Ullmhúchán == Is féidir déchlóiríd diospróisiam a ullmhú trí thríchlóiríd <nowiki><b id="mwCg">diospróisiam</b></nowiki> leáite a théamh le miotal diospróisiam, agus í a mhúchadh go tapa. Tá gá le breogáin mholaibdéinim, niaibiam nó tantalaim chun cóimhiotail a fhoirmiú leis an diospróisiam a sheachaint. <ref>{{Cite book-en|title=Advances in Inorganic Chemistry and Radiochemistry|date=1977-09-01|publisher=Academic Press|isbn=978-0-08-057869-9|url=https://books.google.com/books?id=es-Pu2hI5swC&pg=PA8|language=en}}</ref> == Imoibrithe == Tá déchlóiríd disprósiam in ann déchlóiríd tíotáiniam a dí-ocsaídiú go miotal tíotáiniam i bhflosc chlóiríd photaisiam, clóiríd sóidiam. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Yasuda|first=Kouji|title=Aluminum Subhalide as a Reductant for Metallothermic Reduction|journal=High Temperature Materials and Processes|date=January 2011|volume=30|issue=4–5|doi=10.1515/htmp.2011.063|bibcode=2011HTMP...30..411Y}}</ref> : Ti <sup>2+</sup> + 2Dy <sup>2+</sup> <big>→</big> Ti (soladach) + 2Dy <sup>3+</sup> == Gaolmhar == Tá comhdhúil chlóiríd diospróisiam(II) thrínártha ar eolas le litiam:LiDy<sub>2</sub>Cl<sub>5.</sub> Déantar í seo trí mhiotal litiam agus tríchlóiríd diospróisiam a théamh le chéile ag 700&nbsp;°C. Tá an chomhdhúil seo dubh freisin. Tá córas criostail LiDy<sub>2</sub>Cl<sub>5</sub> aonchlaonasac le foirmlí spásghrúpaí ''C₂'' / ''c₄'' in aghaidh an aonaid chill a bhfuil na toisí seo a leanas aici; a = 16.45.6(; b = 6.692; agus c = 7.267; le ''β'' = 95.79°. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Meyer|first=Gerd|title=Reduced ternary rare earth halides: State of the art|journal=Journal of the Less Common Metals|date=September 1983|volume=93|issue=2|pages=371–380|doi=10.1016/0022-5088(83)90190-X}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Comhdhúile diospróisiam]] [[Catagóir:Clóirídí]] [[Catagóir:Hailídí Lanthaníde]] m24o2loxl31ts85d67o3wt29bfxo32e Fadhb an stadaithe 0 128680 1330610 2026-10-25T18:56:51Z Sanduíche de Presunto 78137 Cruthú ailt nua le míniú ar an gcruthúnas, comhthéacs stairiúil agus tagairtí. 1330610 wikitext text/x-wiki '''Fadhb an stadaithe''' (Béarla: ''halting problem''; tugtar ''fadhb an stoptha'' uirthi freisin) is ea an fhadhb chinnteoireachta a bhaineann le cinneadh a dhéanamh an stopfaidh ríomhchlár ar leith nuair a chuirtear ionchur ar leith ar fáil dó. Is toradh bunúsach i dteoiric na ríomhaireachta é nach ann d'aon algartam a fhreagraíonn an cheist sin i gceart do gach clár agus gach ionchur, agus a chríochnaíonn féin i gcónaí. Dá bhrí sin, is fadhb dhíchinntithe í fadhb an stadaithe. <ref name="DeMol2025">Liesbeth De Mol, “[https://plato.stanford.edu/archives/sum2025/entries/turing-machine/ Turing Machines]”, ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', athbhreithniú substainteach an 21 Bealtaine 2025, § 2.4.3.</ref> [[Íomhá:CPT-halting-problem.svg|mion|deas|alt=Léaráid den chruthúnas ar dhíchinntitheacht fhadhb an stadaithe trí chlár a dhéanann a mhalairt de thuar algartaim.|Léaráid den chruthúnas: dá mbeadh algartam ann a thuarfadh an stopfadh clár, d'fhéadfaí clár a chruthú a dhéanfadh a mhalairt den tuar sin.]] == Sainmhíniú == Samhlaítear algartam a ghlacann dhá rud mar ionchur: cur síos códaithe ar ríomhchlár, ''P'', agus ionchur, ''x'', don chlár sin. Ní mór dó a chinneadh an dtiocfaidh deireadh le rith ''P'' ar ''x''. Caithfidh an t-algartam freagra ceart a thabhairt i ngach cás agus críochnú tar éis líon críochta céimeanna, cibé clár agus ionchur a chuirtear ar fáil dó. <ref name="DeMol2025" /> Is féidir an fhadhb a chur in iúl go foirmiúil mar seo: :<math>\mathrm{HALT}=\{(\langle P\rangle,x)\mid P(x)\downarrow\}</math> Sa nodaireacht seo, seasann <math>\langle P\rangle</math> do chur síos códaithe ar an gclár ''P'', agus ciallaíonn <math>P(x)\downarrow</math> go gcríochnaíonn ''P'' nuair a ritheann sé ar an ionchur ''x''. Is éard atá i gceist ná a chinneadh an mbaineann péire ar leith den chineál sin leis an tacar. Léiríonn toradh fhadhb an stadaithe nach féidir algartam a bheith ann a dhéanann an cinneadh sin i gceart do gach péire. Ní hionann an fhadhb seo agus a chinneadh an stopfaidh clár ar gach ionchur féideartha. Sa leagan caighdeánach, tugtar ionchur ar leith don chlár chomh maith lena thuairisc chódaithe. == Cruthúnas ar dhíchinntitheacht == Is féidir a chruthú nach féidir fadhb an stadaithe a réiteach go ginearálta trí chontrárthacht. Samhlaítear go bhfuil algartam ''H'' ann a ghlacann cur síos ar chlár agus ionchur mar ionchur. Glactar leis go gcríochnaíonn ''H'' i gcónaí agus go dtugann sé an freagra ceart ar an gceist an stopfaidh an clár sin ar an ionchur sin. Bainfear úsáid as an algartam hipitéiseach seo chun clár nua, ''D'', a shainiú. Glacann ''D'' cur síos ar chlár mar ionchur agus úsáideann sé ''H'' chun a thuar an stopfaidh an clár sin nuair a chuirtear an cur síos céanna ar fáil dó mar ionchur. Ansin déanann ''D'' a mhalairt den tuar: * Má thuarann ''H'' go stopfaidh an clár ar an ionchur sin, téann ''D'' i lúb gan deireadh. * Má thuarann ''H'' nach stopfaidh an clár ar an ionchur sin, críochnaíonn ''D'' láithreach. Anois, cuirtear cur síos ''D'' féin ar fáil do ''D'' mar ionchur. Má thuarann ''H'' go stopfaidh ''D'' nuair a chuirtear a thuairisc féin ar fáil dó, ní stopfaidh ''D'', mar téann sé i lúb gan deireadh. Má thuarann ''H'' nach stopfaidh ''D'', críochnaíonn ''D'' láithreach. Bheadh freagra ''H'' mícheart sa dá chás. Tagann an toradh seo salach ar an toimhde gur féidir le ''H'' an freagra ceart a thabhairt i gcónaí. Dá bhrí sin, ní ann d'algartam den sórt sin, agus tá fadhb an stadaithe díchinntithe. Is sampla cáiliúil é an cruthúnas den úsáid a bhaintear as féin-thagairt agus as argóint thrasnánach sa teoiric ríomhaireachtúil. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026" /> == Cad is féidir a chinneadh? == Ní chiallaíonn díchinntitheacht fhadhb an stadaithe nach féidir a fháil amach an stopfaidh clár ar leith. I gcás clár simplí a dhéanann oibríocht chríochta agus a chríochnaíonn ina diaidh, mar shampla, is féidir a stopadh a dheimhniú go héasca. Is féidir cásanna eile a réiteach trí struchtúr an chláir a scrúdú nó trí chruthúnas matamaiticiúil a thabhairt. Má ritheann clár ar ionchur áirithe agus má chríochnaíonn sé, is féidir an stopadh sin a dheimhniú trína fhorghníomhú a bhreathnú. Ní thugann an cur chuige céanna freagra cinnte i gcás nach stopann an clár: d'fhéadfadh sé a bheith ag rith ar feadh tréimhse an-fhada, agus ní chruthódh an fhíric sin amháin nach stopfaidh sé choíche. <ref name="DeMol2025" /> Is féidir, dá bhrí sin, gach cás ina stopann clár a aithint trína rith a shamhlú: má stopann sé, beidh sé sin soiléir tar éis líon críochta céimeanna. Ní féidir an nós imeachta céanna a úsáid chun freagra diúltach cinnte a thabhairt i ngach cás nach stopann an clár. Sin ceann de na cúiseanna a bhfuil difríocht idir cásanna ar féidir a dheimhniú agus fadhb is féidir a réiteach go ginearálta. == Tábhacht agus feidhmeanna == Tá fadhb an stadaithe lárnach i staidéar na [[Meaisín Turing|meaisíní Turing]], na n-algartam agus theorainneacha na ríomhaireachta. Chun a chruthú go bhfuil fadhb eile díchinntithe, is féidir a thaispeáint go bhféadfaí fadhb an stadaithe a réiteach dá mbeadh algartam ann don fhadhb eile sin. Dá bhrí sin, chuirfeadh réiteoir ginearálta don fhadhb eile réiteach ar fáil don fhadhb stadaithe freisin, rud nach féidir a dhéanamh. <ref name="DeMol2025" /> Tá impleachtaí ag an toradh do fhíorú bogearraí agus d'anailís statach. Is féidir le modhanna foirmiúla a chruthú go gcríochnaíonn cláir áirithe nó go gcomhlíonann siad airíonna sonraithe. Mar sin féin, ní féidir algartam ginearálta a bheith ann a chinneann go cruinn i ngach cás an gcríochnóidh aon chlár treallach. Ní chuireann sé sin cosc ar anailís chruinn a dhéanamh ar chláir faoi leith; cuireann sé teorainn leis an méid is féidir a réiteach go huathoibríoch i ngach cás. <ref name="DeMol2025" /> Ní bhaineann an toradh le luas ríomhaire ar leith ná le méid na cuimhne atá ar fáil dó. Is teorainn theoiriciúil é: fiú dá mbeadh ríomhaire i bhfad níos tapúla ar fáil, ní thabharfadh sé sin algartam ginearálta a réiteodh gach cás d'fhadhb an stadaithe. == Stair == [[Íomhá:Alan Turing (1951).jpg|mion|clé|alt:Portráid de Alan Turing a tógadh an 29 Márta 1951.|Alan Turing sa bhliain 1951.]] Tá baint stairiúil ag fadhb an stadaithe le hobair an mhatamaiticeora agus an ríomheolaí Briotanaigh [[Alan Turing]]. Ina pháipéar ''On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem'', a foilsíodh in 1937, d'fhorbair Turing samhail fhoirmiúil ríomhaireachtúil ar a dtugtar meaisín Turing inniu. D'úsáid sé an tsamhail sin chun staidéar a dhéanamh ar theorainneacha na nósanna imeachta éifeachtacha agus chun díchinntitheacht fadhbanna tábhachtacha a chruthú. <ref name="Turing1937">A. M. Turing, “[https://doi.org/10.1112/plms/s2-42.1.230 On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem]”, ''Proceedings of the London Mathematical Society'', sraith 2, im. 42 (1936–1937), lgh. 230–265.</ref> Níor úsáid Turing an téarma ''halting problem'' ina pháipéar, agus níor chuir sé an fhadhb san fhoirm chaighdeánach a úsáidtear inniu i láthair go díreach. Dhírigh sé ar mheaisíní a bhí ceaptha chun uimhreacha réadacha a ríomh, agus ar cheisteanna amhail an bhféadfaí a chinneadh an leanfaidh meaisín áirithe ar aghaidh ag feidhmiú ar bhealach sonraithe nó an ndéanfaidh sé siombail áirithe a phriontáil. Chruthaigh sé díchinntitheacht fadhbanna gaolmhara, lena n-áirítear an fhadhb ar a dtugtar an fhadhb phriontála inniu; tá an fhadhb sin coibhéiseach ó thaobh ríomhaireachtúil de le fadhb an stadaithe. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026" /> Tá an t-idirdhealú stairiúil seo tábhachtach agus toradh á chur i leith Turing. Cé go gcuirtear díchinntitheacht fhadhb an stadaithe i leith Turing go minic, níor thug sé an t-ainm ná an fhoirmliú nua-aimseartha don fhadhb ina pháipéar 1936–1937. Mar sin féin, chruthaigh sé díchinntitheacht fadhbanna atá coibhéiseach nó gaolmhar go dlúth léi, agus chuir sé cuid mhór de na coincheapa ar fáil a theastaíonn chun a díchinntitheacht a thuiscint. <ref name="HamkinsNenu2026" /> De réir anailís stairiúil Salvador Lucas, rinne Stephen Cole Kleene cur síos ar fhadhb atá comhionann go bunúsach le fadhb an stadaithe ina leabhar ''Introduction to Metamathematics'' (1952). Tháinig Martin Davis ina dhiaidh sin agus d'úsáid sé an téarma ''halting problem'' ina leabhar ''Computability and Unsolvability'' (1958). Chuir Alonzo Church leis an gcúlra teoiriciúil freisin, trí chríochnú nós imeachta a áireamh ina choincheap den ríomhaireacht éifeachtach sa chalcalas lambda. <ref name="Lucas2021">Salvador Lucas, “[https://doi.org/10.1016/j.jlamp.2021.100687 The origins of the halting problem]”, ''Journal of Logical and Algebraic Methods in Programming'', im. 121 (2021), alt. 100687.</ref> Rinne Joel David Hamkins agus Theodor Nenu athscrúdú ar an gceist maidir le creidiúint as an toradh in alt a foilsíodh in 2026. Léiríonn siad nár chuir Turing fadhb an stadaithe ina foirm nua-aimseartha ná an cruthúnas féin-thagartha a úsáidtear go minic inniu i láthair go díreach ina pháipéar. Mar sin féin, measann siad gur réasúnta an toradh a chur i leith Turing le cáilíocht chuí, i bhfianaise a chruthúnas ar fhadhbanna ríomhaireachtúla coibhéiseacha agus a chuid oibre ceannródaíche ar theorainneacha na ríomhaireachta. <ref name="HamkinsNenu2026">Joel David Hamkins agus Theodor Nenu, “[https://doi.org/10.1093/logcom/exaf075 Did Turing prove the undecidability of the halting problem?]”, ''Journal of Logic and Computation'', im. 36, uimh. 1 (Eanáir 2026), alt. exaf075.</ref> == Féach freisin == * [[Algartam]] * [[Meaisín Turing]] * [[Teoiric na ríomhaireachta]] * [[Alan Turing]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Catcómhaoin|Halting problem}} [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] [[Catagóir:Matamaitic]] bntjiyypuuj222ja19rdvm0oz3yyboa 1330613 1330610 2026-10-25T19:20:13Z Sanduíche de Presunto 78137 Leathnú ar an gcéad dréacht a bhí sách lom, le míniúcháin, samplaí, léaráidí agus foinsí breise, tá beagán feola curtha ar na cnámha anois. 1330613 wikitext text/x-wiki '''Fadhb an stadaithe''' (Béarla: ''halting problem''; tugtar ''fadhb an stoptha'' uirthi freisin) is ea an fhadhb chinnteoireachta a bhaineann le cinneadh a dhéanamh an stopfaidh ríomhchlár ar leith nuair a chuirtear ionchur ar leith ar fáil dó. Is toradh bunúsach i [[Teoiric na ríomhaireachta|dteoiric na ríomhaireachta]] é nach ann d'aon algartam a fhreagraíonn an cheist sin i gceart do gach clár agus gach ionchur, agus a chríochnaíonn féin i gcónaí. Dá bhrí sin, is fadhb dhíchinntithe í fadhb an stadaithe. <ref name="DeMol2025">Liesbeth De Mol, “[https://plato.stanford.edu/archives/sum2025/entries/turing-machine/ Turing Machines]”, ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', athbhreithniú substainteach an 21 Bealtaine 2025, § 2.4.3.</ref> [[Íomhá:CPT-halting-problem.svg|mion|deas|alt:Léaráid den chruthúnas a úsáideann clár chun an mhalairt de thuar algartaim hipitéisigh a dhéanamh.|Léaráid den chruthúnas: dá mbeadh algartam ann a thuarfadh an stopfadh clár, d'fhéadfaí clár a chruthú a dhéanfadh a mhalairt den tuar sin.]] == Bunús agus sainmhíniú == Is éard atá i gceist le fadhb chinnteoireachta ná ceist a bhfuil freagra dearfach nó diúltach uirthi, de réir riail shainithe. I gcás fhadhb an stadaithe, tugtar cur síos códaithe ar ríomhchlár agus ionchur don chlár sin mar shonraí. Is gá a chinneadh an dtiocfaidh deireadh le rith an chláir ar an ionchur sin. Caithfidh algartam a réiteodh an fhadhb go ginearálta dhá choinníoll a chomhlíonadh: freagra ceart a thabhairt do gach péire clár-ionchur, agus críochnú i gcónaí. Ní leor algartam a oibríonn i roinnt cásanna amháin ná algartam a thugann freagra ceart ach nach gcríochnaíonn i gcásanna áirithe. <ref name="DeMol2025" /> Is féidir an fhadhb a chur in iúl go foirmiúil mar seo: :<math>\mathrm{HALT}=\{\langle P,x\rangle\mid P(x)\downarrow\}</math> Sa nodaireacht seo, seasann <math>\langle P,x\rangle</math> do léiriú códaithe ar an gclár ''P'' agus ar an ionchur ''x''. Ciallaíonn <math>P(x)\downarrow</math> go gcríochnaíonn rith ''P'' ar ''x''. Dá bhrí sin, is éard atá i gceist ná a chinneadh an mbaineann péire ar leith leis an tacar <math>\mathrm{HALT}</math>. Ní hionann an cheist seo agus a chinneadh an stopfaidh clár ar gach ionchur féideartha. Sa bhfadhb chaighdeánach, is é an cheist an stopfaidh sé ar ionchur sonrach amháin. === Samplaí de chláir === Léiríonn na samplaí seo a leanas an difríocht idir cláir ar féidir a stopadh a chinneadh go héasca agus lúb gan deireadh. {| class="wikitable" |+ Samplaí d'iompar ríomhchlár ! Clár bréagchóid !! Ionchur !! Toradh |- | <code>priontáil "Dia duit"</code> | Aon ionchur | Críochnaíonn an clár tar éis an teachtaireacht a phriontáil. |- | <code>i := x; fad is i > 0: i := i - 1</code> | <math>x\in\mathbb{N}</math> | Críochnaíonn sé tar éis <math>x</math> n-atriall den lúb. |- | <code>fad fíor: ná déan tada</code> | Aon ionchur | Ní chríochnaíonn sé, mar leanann an lúb ar aghaidh gan athrú a dhéanamh ar a riocht. |- | <code>más x = 0: lúb gan deireadh; murach sin: stop</code> | Slánuimhir <math>x</math> | Críochnaíonn sé má tá <math>x\ne 0</math>; ní chríochnaíonn sé má tá <math>x=0</math>. |} Is samplaí simplí iad seo ina bhfuil an t-iompar soiléir ón gcód. Ní thugann siad le fios go bhféadfaí an cheist chéanna a fhreagairt go ginearálta i gcás aon chláir a d'fhéadfaí a scríobh. == Cruthúnas ar dhíchinntitheacht == Is féidir a chruthú nach bhfuil algartam ginearálta ann a réitíonn fadhb an stadaithe trí argóint thrasnánach, a úsáideann féin-thagairt. Tá leagan cáiliúil den chruthúnas bunaithe ar an toradh go mbeadh contrárthacht ann dá mbeadh algartam ann a thuarfadh iompar gach ríomhchláir. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026">Joel David Hamkins agus Theodor Nenu, “[https://doi.org/10.1093/logcom/exaf075 Did Turing prove the undecidability of the halting problem?]”, ''Journal of Logic and Computation'', im. 36, uimh. 1 (2026), alt. exaf075.</ref> Samhlaítear go bhfuil algartam ''H'' ann a ghlacann cur síos códaithe ar chlár agus ionchur mar ionchur. Glactar leis go gcríochnaíonn ''H'' i gcónaí agus go bhfreagraíonn sé i gceart an stopfaidh an clár sin ar an ionchur sin. Ar an mbonn sin, sainmhínítear clár nua, ''D''. Glacann ''D'' cur síos ar chlár mar ionchur agus úsáideann sé ''H'' chun a thuar an stopfaidh an clár sin nuair a chuirtear an cur síos céanna ar fáil dó mar ionchur. Ansin déanann ''D'' a mhalairt den tuar: * Má thuarann ''H'' go stopfaidh an clár ar an ionchur sin, téann ''D'' i lúb gan deireadh. * Má thuarann ''H'' nach stopfaidh an clár ar an ionchur sin, críochnaíonn ''D'' láithreach. Anois, cuirtear cur síos ''D'' féin ar fáil do ''D'' mar ionchur. Má thuarann ''H'' go stopfaidh ''D'' nuair a chuirtear a thuairisc féin ar fáil dó, ní stopfaidh ''D'', mar téann sé i lúb gan deireadh. Má thuarann ''H'' nach stopfaidh ''D'', críochnóidh ''D'' láithreach. Bheadh freagra ''H'' mícheart sa dá chás. Is féidir an chontrárthacht a scríobh go hachomair mar seo: :<math>D(\langle D\rangle)\downarrow\iff D(\langle D\rangle)\uparrow</math> Léiríonn <math>\downarrow</math> go gcríochnaíonn ríomh agus <math>\uparrow</math> nach gcríochnaíonn sé. De réir na sainmhínithe, ní féidir leis an dá rud a bheith fíor faoin ríomh céanna. Dá bhrí sin, ní ann don algartam hipitéiseach ''H'', agus tá fadhb an stadaithe díchinntithe. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026" /> == Inaitheantacht agus teorainneacha an ríomhaireachta == Cé go bhfuil fadhb an stadaithe díchinntithe, is féidir a dheimhniú i ngach cás ar leith ina stopann clár, ach amháin má bhíonn gá le modh anailíse eile seachas a fhorghníomhú a bhreathnú. Má ritheann clár agus má chríochnaíonn sé, feictear an stopadh tar éis líon críochta céimeanna. Mura stopann sé, áfach, ní leor é a rith ar feadh tréimhse fhada chun a chruthú nach stopfaidh sé choíche. <ref name="DeMol2025" /> Tugtar *inaitheanta go ríomhaireachtúil* ar fhadhb nuair is féidir algartam a bheith ann a thugann freagra dearfach i ngach cás dearfach, ach nach gá go gcríochnódh sé i gcás diúltach. Tá fadhb an stadaithe inaitheanta sa chiall seo: is leor an clár atá á scrúdú a rith ar an ionchur sonrach agus fanacht go dtí go stopann sé. Má stopann sé, dearbhaítear an freagra dearfach; mura stopann sé, d'fhéadfadh an insamhladh leanúint ar aghaidh gan teorainn. Ní féidir an cur chuige céanna a úsáid chun gach cás diúltach a aithint go cinnte. Dá mbeadh modh ann a d'aithneodh go hiontaofa na cásanna ina stopann clár agus modh eile a d'aithneodh gach cás nach stopann sé, d'fhéadfaí an dá mhodh a rith go malartach. Bheadh ceann acu le freagra a thabhairt sa deireadh, rud a thabharfadh algartam cinnteoireachta don fhadhb iomlán. Bheadh sé sin contrártha le díchinntitheacht fhadhb an stadaithe. {| class="wikitable" |+ Airíonna ríomhaireachtúla fhadhb an stadaithe ! Airí !! Toradh !! Míniú |- | Inaitheanta go ríomhaireachtúil | Tá | Má stopann an clár ar an ionchur, is féidir an stopadh a aithint trína fhorghníomhú a bhreathnú. |- | Inchinntithe go ginearálta | Níl | Ní ann d'algartam a thugann freagra ceart agus a chríochnaíonn do gach péire clár-ionchur. |- | Is féidir gach cás nach stopann a aithint le modh ginearálta a chríochnaíonn | Níl | Dá mbeadh an modh sin ann, d'fhéadfaí cinneadh a dhéanamh ar an bhfadhb iomlán trí dhá mhodh a rith go malartach. |} Is teorainn theoiriciúil é seo, ní teorainn a bhaineann le luas ríomhaire áirithe ná le méid na cuimhne atá ar fáil dó. Féadfaidh ríomhairí níos cumhachtaí níos mó cásanna a scrúdú i dtréimhse áirithe, ach ní chuireann sin deireadh leis an díchinntitheacht. == Laghdú ríomhaireachtúil == Is modh tábhachtach é laghdú ríomhaireachtúil chun a chruthú go bhfuil fadhbanna eile díchinntithe. Is éard atá i gceist ná fadhb amháin a athrú go fadhb eile ar bhealach a chaomhnaíonn an freagra. Má d'fhéadfaí an fhadhb nua a réiteach go ginearálta, d'fhéadfaí an fhadhb bhunaidh a réiteach freisin. Go foirmiúil, laghdaítear fadhb <math>A</math> go fadhb <math>B</math> má tá feidhm ríomhaireachtúil <math>f</math> ann a chomhlíonann an coinníoll: :<math>x\in A\iff f(x)\in B</math> Má tá laghdú den sórt sin ann agus má tá <math>A</math> díchinntithe, ní féidir le <math>B</math> a bheith inchinntithe. Dá mbeadh algartam ann do <math>B</math>, d'fhéadfaí é a úsáid chun <math>A</math> a réiteach, rud a bheadh contrártha le díchinntitheacht <math>A</math>. Úsáidtear an prionsabal seo go minic chun díchinntitheacht fadhbanna i dteoiric na ríomhaireachta a chruthú. <ref name="Mayr2025">Richard Mayr, “[https://opencourse.inf.ed.ac.uk/sites/default/files/2025-09/lec7.pdf Introduction to Theoretical Computer Science: Lecture 7 — Undecidability]”, nótaí léachta, Ollscoil Dhún Éideann, seimeastar 1, 2025–2026, rannóga ar laghduithe agus ar theoirim Rice.</ref> == Teoirim Rice == Is toradh gaolmhar é [[Teoirim Rice|teoirim Rice]]. Deir sí go bhfuil gach airí neamhfhánach de na feidhmeanna páirteacha atá inríofa go héifeachtach díchinntithe, má bhraitheann an t-airí ar an bhfeidhm a ríomhann an clár seachas ar shonraí dromchla an chláir féin. <ref name="Mayr2025" /> Ciallaíonn '''neamhfhánach''' sa chomhthéacs seo go bhfuil feidhmeanna ann a bhfuil an t-airí acu agus feidhmeanna eile nach bhfuil. Mar shampla, ní féidir algartam ginearálta a bheith ann a chinneann do gach clár an ríomhann sé an fheidhm fholamh, nó an bhfuil a fheidhm ríofa sainithe ar ionchur éigin, de réir na múnlaí foirmiúla ríomhaireachta a chumhdaítear leis an teoirim. Ní bhaineann teoirim Rice le gach ceist faoi chód clár. Is féidir airíonna áirithe den chód féin, amhail líon na dtreoracha i léiriú códaithe, a sheiceáil go meicniúil. Is iad airíonna neamhfhánacha a bhaineann le hiompar ríomhaireachtúil an chláir atá i gceist. <ref name="Mayr2025" /> == An fhadhb ''Busy Beaver'' == Sampla eile de na teorainneacha a bhaineann le fadhb an stadaithe is ea an fhadhb ''Busy Beaver''. Sa leagan caighdeánach, breathnaítear ar mheaisíní Turing a bhfuil líon sonraithe stát acu agus a thosaíonn ar théip fholamh. Sainmhínítear <math>BB(n)</math> mar an líon uasta céimeanna a dhéanann aon mheaisín den chineál sin a chríochnaíonn, de réir an choinbhinsiúin shonraigh maidir le líon na stát agus na siombailí. <ref name="Jones1997">Neil D. Jones, ''Computability and Complexity: From a Programming Perspective'', MIT Press, 1997, § 1.4.5, lgh. 18–20. [https://www.sns.ias.edu/pitp2/2012files/Jonesbook-whole-1.pdf Téacs an leabhair].</ref> Tá líon críochta meaisíní ann do gach líon socraithe stát. Mar sin féin, ní féidir a chinneadh go ginearálta cé acu díobh a stopfaidh. Dá bhféadfaí <math>BB(n)</math> a ríomh go héifeachtach do gach <math>n</math>, d'fhéadfaí gach meaisín le <math>n</math> stát a rith ar feadh <math>BB(n)</math> céim. Dá stopfadh sé níos déanaí ná sin, bheadh sé contrártha don sainmhíniú ar an uasmhéid; dá bhrí sin, dá mbeadh an uasteorainn ar eolas, d'fhéadfaí a chinneadh an stopfadh an meaisín. Bheadh algartam ann don fhadhb stadaithe i gcás na meaisíní sin, agus is é sin an fáth nach féidir an fheidhm a ríomh go ginearálta. <ref name="Jones1997" /> <gallery mode="packed" heights="160"> File:Busy beaver 2-state.svg|Léiriú ar mheaisín dhá stát i gcomhthéacs na faidhbe ''Busy Beaver''. File:Busy beaver 3-state.svg|Léiriú ar mheaisín trí stát i gcomhthéacs na faidhbe ''Busy Beaver''. </gallery> Léiríonn an fhadhb seo gur féidir ceist a bheith sainmhínithe go beacht agus fós gan algartam ginearálta a bheith ann chun a freagra a ríomh. Tá dlúthbhaint ag an bhfadhb ''Busy Beaver'' le díchinntitheacht, ach ní hionann í agus fadhb an stadaithe féin. <ref name="Jones1997" /> == Stair == [[Íomhá:Alan Turing (1951).jpg|mion|clé|alt:Portráid de Alan Turing a thóg Elliott & Fry sa bhliain 1951.|Alan Turing in 1951.]] Tá baint stairiúil ag fadhb an stadaithe le hobair an mhatamaiticeora agus an ríomheolaí Briotanaigh [[Alan Turing]]. Ina pháipéar ''On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem'', a foilsíodh in 1936–1937, d'fhorbair Turing samhail fhoirmiúil ríomhaireachtúil ar a dtugtar meaisín Turing inniu. D'úsáid sé an tsamhail sin chun staidéar a dhéanamh ar theorainneacha na nósanna imeachta éifeachtacha agus chun díchinntitheacht fadhbanna tábhachtacha a chruthú. <ref name="Turing1937">A. M. Turing, “[https://doi.org/10.1112/plms/s2-42.1.230 On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem]”, ''Proceedings of the London Mathematical Society'', sraith 2, im. 42 (1936–1937), lgh. 230–265.</ref> Níor úsáid Turing an téarma ''halting problem'' ina pháipéar agus níor chuir sé an fhadhb san fhoirm chaighdeánach a úsáidtear inniu i láthair go díreach. Bhí a chuid meaisíní ceaptha chun uimhreacha réadacha a ríomh, agus dhírigh sé ar cheisteanna faoi na haschuir a tháirgeann meaisíní den sórt sin. Chruthaigh sé díchinntitheacht fadhbanna gaolmhara, lena n-áirítear an fhadhb phriontála — an féidir a chinneadh an ndéanfaidh meaisín siombail áirithe a phriontáil choíche? Is féidir an fhadhb sin a athrú go fadhb atá coibhéiseach go ríomhaireachtúil le fadhb an stadaithe. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026" /> Ní hionann fadhb an stadaithe agus fadhb ''circle-free'' Turing, a bhaineann le hiompar meaisíní a tháirgeann seicheamh gan teorainn de shiombailí. Tá an t-idirdhealú seo tábhachtach, mar níorbh ionann an coincheap a d'úsáid Turing agus an fhoirmliú nua-aimseartha de chríochnú ríomhchláir. Mar sin féin, sholáthair a chuid oibre cuid mhór de na coincheapa a theastaigh chun díchinntitheacht fhadhb an stadaithe a bhunú. <ref name="HamkinsNenu2026" /> De réir anailís stairiúil Salvador Lucas, phléigh Stephen Cole Kleene fadhb a bhí comhionann go bunúsach le fadhb an stadaithe ina leabhar ''Introduction to Metamathematics'' (1952). Ina dhiaidh sin, d'úsáid Martin Davis an téarma ''halting problem'' ina leabhar ''Computability and Unsolvability'' (1958). Chuir Alonzo Church leis an bhforbairt theoiriciúil chomh maith, go háirithe trí obair ar an gcalcalas lambda agus ar an gcoincheap de ríomhaireacht éifeachtach. <ref name="Lucas2021">Salvador Lucas, “[https://doi.org/10.1016/j.jlamp.2021.100687 The origins of the halting problem]”, ''Journal of Logical and Algebraic Methods in Programming'', im. 121 (2021), alt. 100687.</ref> Rinne Joel David Hamkins agus Theodor Nenu athscrúdú ar an gceist maidir le creidiúint as an toradh in alt a foilsíodh in 2026. Dar leo, níor chuir Turing fadhb an stadaithe ina foirm nua-aimseartha ná an cruthúnas féin-thagartha a úsáidtear go minic inniu i láthair go díreach ina pháipéar. Mar sin féin, is féidir a chuid oibre a lua mar bhunús lárnach don toradh, mar gheall ar a chruthú ar dhíchinntitheacht fadhbanna ríomhaireachtúla gaolmhara agus ar an gcreat teoiriciúil a d'fhorbair sé. <ref name="HamkinsNenu2026" /> == Féach freisin == * [[Algartam]] * [[Meaisín Turing]] * [[Teoiric na ríomhaireachta]] * [[Teoirim Rice]] * [[Alan Turing]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Catcómhaoin|Halting problem}} [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] [[Catagóir:Matamaitic]] 6zx4wzldlmlce7p79garf3lvsvbcy82 1330614 1330613 2026-10-25T20:00:33Z Sanduíche de Presunto 78137 1330614 wikitext text/x-wiki '''Fadhb an stadaithe''' (Béarla: ''halting problem''; tugtar ''fadhb an stoptha'' uirthi freisin) is ea an fhadhb chinnteoireachta a bhaineann le cinneadh a dhéanamh an stopfaidh ríomhchlár ar leith nuair a chuirtear ionchur ar leith ar fáil dó. Is toradh bunúsach i [[Teoiric na ríomhaireachta|dteoiric na ríomhaireachta]] é nach ann d'aon algartam a fhreagraíonn an cheist sin i gceart do gach clár agus gach ionchur, agus a chríochnaíonn féin i gcónaí. Dá bhrí sin, is fadhb dhíchinntithe í fadhb an stadaithe. <ref name="DeMol2025">Liesbeth De Mol, “[https://plato.stanford.edu/archives/sum2025/entries/turing-machine/ Turing Machines]”, ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', athbhreithniú substainteach an 21 Bealtaine 2025, § 2.4.3.</ref> [[Íomhá:CPT-halting-problem.svg|mion|deas|alt:Léaráid den chruthúnas a úsáideann clár chun an mhalairt de thuar algartaim hipitéisigh a dhéanamh.|Léaráid den chruthúnas: dá mbeadh algartam ann a thuarfadh an stopfadh clár, d'fhéadfaí clár a chruthú a dhéanfadh a mhalairt den tuar sin.]] == Bunús agus sainmhíniú == Is éard atá i gceist le fadhb chinnteoireachta ná ceist a bhfuil freagra dearfach nó diúltach uirthi, de réir riail shainithe. I gcás fhadhb an stadaithe, tugtar cur síos códaithe ar ríomhchlár agus ionchur don chlár sin mar shonraí. Is gá a chinneadh an dtiocfaidh deireadh le rith an chláir ar an ionchur sin. Caithfidh algartam a réiteodh an fhadhb go ginearálta dhá choinníoll a chomhlíonadh: freagra ceart a thabhairt do gach péire clár-ionchur, agus críochnú i gcónaí. Ní leor algartam a oibríonn i roinnt cásanna amháin ná algartam a thugann freagra ceart ach nach gcríochnaíonn i gcásanna áirithe. <ref name="DeMol2025" /> Is féidir an fhadhb a chur in iúl go foirmiúil mar seo: :<math>\mathrm{HALT}=\{\langle P,x\rangle\mid P(x)\downarrow\}</math> Sa nodaireacht seo, seasann <math>\langle P,x\rangle</math> do léiriú códaithe ar an gclár ''P'' agus ar an ionchur ''x''. Ciallaíonn <math>P(x)\downarrow</math> go gcríochnaíonn rith ''P'' ar ''x''. Dá bhrí sin, is éard atá i gceist ná a chinneadh an mbaineann péire ar leith leis an tacar <math>\mathrm{HALT}</math>. Ní hionann an cheist seo agus a chinneadh an stopfaidh clár ar gach ionchur féideartha. Sa bhfadhb chaighdeánach, is é an cheist an stopfaidh sé ar ionchur sonrach amháin. === Samplaí de chláir === Léiríonn na samplaí seo a leanas an difríocht idir cláir ar féidir a stopadh a chinneadh go héasca agus lúb gan deireadh. {| class="wikitable" |+ Samplaí d'iompar ríomhchlár ! Clár bréagchóid !! Ionchur !! Toradh |- | <code>priontáil "Dia duit"</code> | Aon ionchur | Críochnaíonn an clár tar éis an teachtaireacht a phriontáil. |- | <code>i := x; fad is i > 0: i := i - 1</code> | <math>x\in\mathbb{N}</math> | Críochnaíonn sé tar éis <math>x</math> n-atriall den lúb. |- | <code>fad fíor: ná déan tada</code> | Aon ionchur | Ní chríochnaíonn sé, mar leanann an lúb ar aghaidh gan athrú a dhéanamh ar a riocht. |- | <code>más x = 0: lúb gan deireadh; murach sin: stop</code> | Slánuimhir <math>x</math> | Críochnaíonn sé má tá <math>x\ne 0</math>; ní chríochnaíonn sé má tá <math>x=0</math>. |} Is samplaí simplí iad seo ina bhfuil an t-iompar soiléir ón gcód. Ní thugann siad le fios go bhféadfaí an cheist chéanna a fhreagairt go ginearálta i gcás aon chláir a d'fhéadfaí a scríobh. == Cruthúnas ar dhíchinntitheacht == Is féidir a chruthú nach bhfuil algartam ginearálta ann a réitíonn fadhb an stadaithe trí argóint thrasnánach, a úsáideann féin-thagairt. Tá leagan cáiliúil den chruthúnas bunaithe ar an toradh go mbeadh contrárthacht ann dá mbeadh algartam ann a thuarfadh iompar gach ríomhchláir. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026">Joel David Hamkins agus Theodor Nenu, “[https://doi.org/10.1093/logcom/exaf075 Did Turing prove the undecidability of the halting problem?]”, ''Journal of Logic and Computation'', im. 36, uimh. 1 (2026), alt. exaf075.</ref> Samhlaítear go bhfuil algartam ''H'' ann a ghlacann cur síos códaithe ar chlár agus ionchur mar ionchur. Glactar leis go gcríochnaíonn ''H'' i gcónaí agus go bhfreagraíonn sé i gceart an stopfaidh an clár sin ar an ionchur sin. Ar an mbonn sin, sainmhínítear clár nua, ''D''. Glacann ''D'' cur síos ar chlár mar ionchur agus úsáideann sé ''H'' chun a thuar an stopfaidh an clár sin nuair a chuirtear an cur síos céanna ar fáil dó mar ionchur. Ansin déanann ''D'' a mhalairt den tuar: * Má thuarann ''H'' go stopfaidh an clár ar an ionchur sin, téann ''D'' i lúb gan deireadh. * Má thuarann ''H'' nach stopfaidh an clár ar an ionchur sin, críochnaíonn ''D'' láithreach. Anois, cuirtear cur síos ''D'' féin ar fáil do ''D'' mar ionchur. Má thuarann ''H'' go stopfaidh ''D'' nuair a chuirtear a thuairisc féin ar fáil dó, ní stopfaidh ''D'', mar téann sé i lúb gan deireadh. Má thuarann ''H'' nach stopfaidh ''D'', críochnóidh ''D'' láithreach. Bheadh freagra ''H'' mícheart sa dá chás. Is féidir an chontrárthacht a scríobh go hachomair mar seo: :<math>D(\langle D\rangle)\downarrow\iff D(\langle D\rangle)\uparrow</math> Léiríonn <math>\downarrow</math> go gcríochnaíonn ríomh agus <math>\uparrow</math> nach gcríochnaíonn sé. De réir na sainmhínithe, ní féidir leis an dá rud a bheith fíor faoin ríomh céanna. Dá bhrí sin, ní ann don algartam hipitéiseach ''H'', agus tá fadhb an stadaithe díchinntithe. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026" /> == Inaitheantacht agus teorainneacha an ríomhaireachta == Cé go bhfuil fadhb an stadaithe díchinntithe, is féidir a dheimhniú i ngach cás ar leith ina stopann clár, ach amháin má bhíonn gá le modh anailíse eile seachas a fhorghníomhú a bhreathnú. Má ritheann clár agus má chríochnaíonn sé, feictear an stopadh tar éis líon críochta céimeanna. Mura stopann sé, áfach, ní leor é a rith ar feadh tréimhse fhada chun a chruthú nach stopfaidh sé choíche. <ref name="DeMol2025" /> Tugtar '''inaitheanta go ríomhaireachtúil''' ar fhadhb nuair is féidir algartam a bheith ann a thugann freagra dearfach i ngach cás dearfach, ach nach gá go gcríochnódh sé i gcás diúltach. Tá fadhb an stadaithe inaitheanta sa chiall seo: is leor an clár atá á scrúdú a rith ar an ionchur sonrach agus fanacht go dtí go stopann sé. Má stopann sé, dearbhaítear an freagra dearfach; mura stopann sé, d'fhéadfadh an insamhladh leanúint ar aghaidh gan teorainn. Ní féidir an cur chuige céanna a úsáid chun gach cás diúltach a aithint go cinnte. Dá mbeadh modh ann a d'aithneodh go hiontaofa na cásanna ina stopann clár agus modh eile a d'aithneodh gach cás nach stopann sé, d'fhéadfaí an dá mhodh a rith go malartach. Bheadh ceann acu le freagra a thabhairt sa deireadh, rud a thabharfadh algartam cinnteoireachta don fhadhb iomlán. Bheadh sé sin contrártha le díchinntitheacht fhadhb an stadaithe. {| class="wikitable" |+ Airíonna ríomhaireachtúla fhadhb an stadaithe ! Airí !! Toradh !! Míniú |- | Inaitheanta go ríomhaireachtúil | Tá | Má stopann an clár ar an ionchur, is féidir an stopadh a aithint trína fhorghníomhú a bhreathnú. |- | Inchinntithe go ginearálta | Níl | Ní ann d'algartam a thugann freagra ceart agus a chríochnaíonn do gach péire clár-ionchur. |- | Is féidir gach cás nach stopann a aithint le modh ginearálta a chríochnaíonn | Níl | Dá mbeadh an modh sin ann, d'fhéadfaí cinneadh a dhéanamh ar an bhfadhb iomlán trí dhá mhodh a rith go malartach. |} Is teorainn theoiriciúil é seo, ní teorainn a bhaineann le luas ríomhaire áirithe ná le méid na cuimhne atá ar fáil dó. Féadfaidh ríomhairí níos cumhachtaí níos mó cásanna a scrúdú i dtréimhse áirithe, ach ní chuireann sin deireadh leis an díchinntitheacht. == Laghdú ríomhaireachtúil == Is modh tábhachtach é laghdú ríomhaireachtúil chun a chruthú go bhfuil fadhbanna eile díchinntithe. Is éard atá i gceist ná fadhb amháin a athrú go fadhb eile ar bhealach a chaomhnaíonn an freagra. Má d'fhéadfaí an fhadhb nua a réiteach go ginearálta, d'fhéadfaí an fhadhb bhunaidh a réiteach freisin. Go foirmiúil, laghdaítear fadhb <math>A</math> go fadhb <math>B</math> má tá feidhm ríomhaireachtúil <math>f</math> ann a chomhlíonann an coinníoll: :<math>x\in A\iff f(x)\in B</math> Má tá laghdú den sórt sin ann agus má tá <math>A</math> díchinntithe, ní féidir le <math>B</math> a bheith inchinntithe. Dá mbeadh algartam ann do <math>B</math>, d'fhéadfaí é a úsáid chun <math>A</math> a réiteach, rud a bheadh contrártha le díchinntitheacht <math>A</math>. Úsáidtear an prionsabal seo go minic chun díchinntitheacht fadhbanna i dteoiric na ríomhaireachta a chruthú. <ref name="Mayr2025">Richard Mayr, “[https://opencourse.inf.ed.ac.uk/sites/default/files/2025-09/lec7.pdf Introduction to Theoretical Computer Science: Lecture 7 — Undecidability]”, nótaí léachta, Ollscoil Dhún Éideann, seimeastar 1, 2025–2026, rannóga ar laghduithe agus ar theoirim Rice.</ref> == Teoirim Rice == Is toradh gaolmhar é [[Teoirim Rice|teoirim Rice]]. Deir sí go bhfuil gach airí neamhfhánach de na feidhmeanna páirteacha atá inríofa go héifeachtach díchinntithe, má bhraitheann an t-airí ar an bhfeidhm a ríomhann an clár seachas ar shonraí dromchla an chláir féin. <ref name="Mayr2025" /> Ciallaíonn '''neamhfhánach''' sa chomhthéacs seo go bhfuil feidhmeanna ann a bhfuil an t-airí acu agus feidhmeanna eile nach bhfuil. Mar shampla, ní féidir algartam ginearálta a bheith ann a chinneann do gach clár an ríomhann sé an fheidhm fholamh, nó an bhfuil a fheidhm ríofa sainithe ar ionchur éigin, de réir na múnlaí foirmiúla ríomhaireachta a chumhdaítear leis an teoirim. Ní bhaineann teoirim Rice le gach ceist faoi chód clár. Is féidir airíonna áirithe den chód féin, amhail líon na dtreoracha i léiriú códaithe, a sheiceáil go meicniúil. Is iad airíonna neamhfhánacha a bhaineann le hiompar ríomhaireachtúil an chláir atá i gceist. <ref name="Mayr2025" /> == An fhadhb ''Busy Beaver'' == Sampla eile de na teorainneacha a bhaineann le fadhb an stadaithe is ea an fhadhb ''Busy Beaver''. Sa leagan caighdeánach, breathnaítear ar mheaisíní Turing a bhfuil líon sonraithe stát acu agus a thosaíonn ar théip fholamh. Sainmhínítear <math>BB(n)</math> mar an líon uasta céimeanna a dhéanann aon mheaisín den chineál sin a chríochnaíonn, de réir an choinbhinsiúin shonraigh maidir le líon na stát agus na siombailí. <ref name="Jones1997">Neil D. Jones, ''Computability and Complexity: From a Programming Perspective'', MIT Press, 1997, § 1.4.5, lgh. 18–20. [https://www.sns.ias.edu/pitp2/2012files/Jonesbook-whole-1.pdf Téacs an leabhair].</ref> Tá líon críochta meaisíní ann do gach líon socraithe stát. Mar sin féin, ní féidir a chinneadh go ginearálta cé acu díobh a stopfaidh. Dá bhféadfaí <math>BB(n)</math> a ríomh go héifeachtach do gach <math>n</math>, d'fhéadfaí gach meaisín le <math>n</math> stát a rith ar feadh <math>BB(n)</math> céim. Dá stopfadh sé níos déanaí ná sin, bheadh sé contrártha don sainmhíniú ar an uasmhéid; dá bhrí sin, dá mbeadh an uasteorainn ar eolas, d'fhéadfaí a chinneadh an stopfadh an meaisín. Bheadh algartam ann don fhadhb stadaithe i gcás na meaisíní sin, agus is é sin an fáth nach féidir an fheidhm a ríomh go ginearálta. <ref name="Jones1997" /> <gallery mode="packed" heights="160"> File:Busy beaver 2-state.svg|Léiriú ar mheaisín dhá stát i gcomhthéacs na faidhbe ''Busy Beaver''. File:Busy beaver 3-state.svg|Léiriú ar mheaisín trí stát i gcomhthéacs na faidhbe ''Busy Beaver''. </gallery> Léiríonn an fhadhb seo gur féidir ceist a bheith sainmhínithe go beacht agus fós gan algartam ginearálta a bheith ann chun a freagra a ríomh. Tá dlúthbhaint ag an bhfadhb ''Busy Beaver'' le díchinntitheacht, ach ní hionann í agus fadhb an stadaithe féin. <ref name="Jones1997" /> == Stair == [[Íomhá:Alan Turing (1951).jpg|mion|clé|alt:Portráid de Alan Turing a thóg Elliott & Fry sa bhliain 1951.|Alan Turing in 1951.]] Tá baint stairiúil ag fadhb an stadaithe le hobair an mhatamaiticeora agus an ríomheolaí Briotanaigh [[Alan Turing]]. Ina pháipéar ''On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem'', a foilsíodh in 1936–1937, d'fhorbair Turing samhail fhoirmiúil ríomhaireachtúil ar a dtugtar meaisín Turing inniu. D'úsáid sé an tsamhail sin chun staidéar a dhéanamh ar theorainneacha na nósanna imeachta éifeachtacha agus chun díchinntitheacht fadhbanna tábhachtacha a chruthú. <ref name="Turing1937">A. M. Turing, “[https://doi.org/10.1112/plms/s2-42.1.230 On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem]”, ''Proceedings of the London Mathematical Society'', sraith 2, im. 42 (1936–1937), lgh. 230–265.</ref> Níor úsáid Turing an téarma ''halting problem'' ina pháipéar agus níor chuir sé an fhadhb san fhoirm chaighdeánach a úsáidtear inniu i láthair go díreach. Bhí a chuid meaisíní ceaptha chun uimhreacha réadacha a ríomh, agus dhírigh sé ar cheisteanna faoi na haschuir a tháirgeann meaisíní den sórt sin. Chruthaigh sé díchinntitheacht fadhbanna gaolmhara, lena n-áirítear an fhadhb phriontála — an féidir a chinneadh an ndéanfaidh meaisín siombail áirithe a phriontáil choíche? Is féidir an fhadhb sin a athrú go fadhb atá coibhéiseach go ríomhaireachtúil le fadhb an stadaithe. <ref name="DeMol2025" /><ref name="HamkinsNenu2026" /> Ní hionann fadhb an stadaithe agus fadhb ''circle-free'' Turing, a bhaineann le hiompar meaisíní a tháirgeann seicheamh gan teorainn de shiombailí. Tá an t-idirdhealú seo tábhachtach, mar níorbh ionann an coincheap a d'úsáid Turing agus an fhoirmliú nua-aimseartha de chríochnú ríomhchláir. Mar sin féin, sholáthair a chuid oibre cuid mhór de na coincheapa a theastaigh chun díchinntitheacht fhadhb an stadaithe a bhunú. <ref name="HamkinsNenu2026" /> De réir anailís stairiúil Salvador Lucas, phléigh Stephen Cole Kleene fadhb a bhí comhionann go bunúsach le fadhb an stadaithe ina leabhar ''Introduction to Metamathematics'' (1952). Ina dhiaidh sin, d'úsáid Martin Davis an téarma ''halting problem'' ina leabhar ''Computability and Unsolvability'' (1958). Chuir Alonzo Church leis an bhforbairt theoiriciúil chomh maith, go háirithe trí obair ar an gcalcalas lambda agus ar an gcoincheap de ríomhaireacht éifeachtach. <ref name="Lucas2021">Salvador Lucas, “[https://doi.org/10.1016/j.jlamp.2021.100687 The origins of the halting problem]”, ''Journal of Logical and Algebraic Methods in Programming'', im. 121 (2021), alt. 100687.</ref> Rinne Joel David Hamkins agus Theodor Nenu athscrúdú ar an gceist maidir le creidiúint as an toradh in alt a foilsíodh in 2026. Dar leo, níor chuir Turing fadhb an stadaithe ina foirm nua-aimseartha ná an cruthúnas féin-thagartha a úsáidtear go minic inniu i láthair go díreach ina pháipéar. Mar sin féin, is féidir a chuid oibre a lua mar bhunús lárnach don toradh, mar gheall ar a chruthú ar dhíchinntitheacht fadhbanna ríomhaireachtúla gaolmhara agus ar an gcreat teoiriciúil a d'fhorbair sé. <ref name="HamkinsNenu2026" /> == Féach freisin == * [[Algartam]] * [[Meaisín Turing]] * [[Teoiric na ríomhaireachta]] * [[Teoirim Rice]] * [[Alan Turing]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Catcómhaoin|Halting problem}} [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] [[Catagóir:Matamaitic]] advrkyqeraxxasqhfvbth6170ss9jzh Fórsa oibre 0 128681 1330616 2026-10-25T22:07:33Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Is éard is '''fórsa oibre''' nó '''fórsa saothair'''<ref>Béarla: ''workforce'' nó ''labour force''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/workforce/|title=workforce|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> ann, i gcúrsaí maicreacnamaíochta, ná líon iomlán na ndaoine i dtír nó i réigiún atá ag obair (na daoine fostaithe) nó atá ag lorg oibre (na daoine dífhostaithe).<ref name="enWF">{{Luaigh foilseachán|title=W...' 1330616 wikitext text/x-wiki Is éard is '''fórsa oibre''' nó '''fórsa saothair'''<ref>Béarla: ''workforce'' nó ''labour force''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/workforce/|title=workforce|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> ann, i gcúrsaí maicreacnamaíochta, ná líon iomlán na ndaoine i dtír nó i réigiún atá ag obair (na daoine fostaithe) nó atá ag lorg oibre (na daoine dífhostaithe).<ref name="enWF">{{Luaigh foilseachán|title=Workforce|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Workforce|journal=Wikipedia|date=2026-10-25}}</ref> Tugtar '''lucht saothair''' air freisin,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/labour%20force/|title=labour force|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus ''líon saothair'' a thugann ''Ciste Cúrsaí Reatha'' air: "an líon iomlán atá ag obair nó ar fáil chun oibre".<ref name="Ciste135">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=135–136}}</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad na daoine nach bhfuil ag obair ná ag lorg oibre, ar nós mic léinn, daoine atá ar scor agus daoine a thugann aire do bhaill an teaghlaigh.<ref name="enWF" /> De réir ''Ciste Cúrsaí Reatha'', braitheann cumas tíre earraí agus seirbhísí a sholáthar, go pointe, ar mhéid an fhórsa saothair agus ar na scileanna atá aige. Áirítear ann na fostóirí, na fostaithe, na hoibrithe féinfhostaithe agus na daoine dífhostaithe go léir.<ref name="Ciste135" /> Tomhaistear an fórsa saothair de réir critéar a leag [[An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair]] (EIS)<ref>Béarla: ''International Labour Organization'' (ILO). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/787715/en-ga|title=International Labour Organization|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> síos, agus is iad an ráta rannpháirtíochta agus an ráta dífhostaíochta na tomhais is tábhachtaí a bhaineann leis. Thuar an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair go mbeadh ráta dífhostaíochta an domhain cothrom le 4.9% sa bhliain 2026, is é sin 186 milliún duine gan obair.<ref name="ILO2026">{{Cite web-en|url=https://www.ilo.org/resource/news/global-job-quality-stagnates-despite-resilient-growth|title=Global job quality stagnates despite resilient growth|publisher=An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|date=2026-01-14|access-date=2026-10-25}}</ref> [[Íomhá:Työpäivä päättyy Tampellassa.jpg|mion|220px|Oibrithe ag teacht amach as monarcha Tampella i [[Tampere]], san [[An Fhionlainn|Fhionlainn]], ag deireadh an lae oibre (1909).]] [[Íomhá:OECD Labour force participation rate.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta an fhórsa saothair i dtíortha an [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|ECFE]] sa bhliain 2021.]] [[Íomhá:Female labor force participation rates, World, 2024.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta na mban san fhórsa saothair ar fud an domhain in 2024 (Our World in Data).]] [[Íomhá:Vendor at a village market in Goa, 2021.jpg|mion|220px|Díoltóir ag margadh sráidbhaile i [[Goa|nGoa]] na hIndia (2021). Is san earnáil neamhfhoirmiúil a oibríonn formhór na mban sna tíortha i mbéal forbartha.]] == Sainmhíniú agus tomhas == Faoi chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, roinntear an daonra atá 15 bliana d'aois nó níos sine ina thrí ghrúpa:<ref name="CSOnotes">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/backgroundnotes/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Background Notes|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> * '''Daoine fostaithe''': daoine a d'oibrigh uair an chloig amháin ar a laghad ar son pá nó brabúis sa tseachtain roimh an suirbhé, lena n-áirítear obair ar fheirm nó i ngnó an teaghlaigh. Áirítear freisin daoine a raibh post acu ach a bhí as láthair ón obair an tseachtain sin de bharr breoiteachta, saoire nó a leithéid. * '''Daoine dífhostaithe''': daoine a bhí gan obair sa tseachtain roimh an suirbhé, a bhí ar fáil chun oibre laistigh den dá sheachtain ina dhiaidh sin, agus a rinne iarracht ar leith obair a fháil sna ceithre seachtaine roimhe sin. * '''Daoine neamhghníomhacha'''<ref>Béarla: ''inactive persons'' nó ''persons outside the labour force''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/796019/en-ga|title=inactive person|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref>: gach duine eile, is é sin na daoine atá lasmuigh den fhórsa saothair. Is é an fórsa saothair suim na ndaoine fostaithe agus na ndaoine dífhostaithe. Is é an '''ráta rannpháirtíochta'''<ref>Béarla: ''labour force participation rate'' nó ''activity rate''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/810826/en-ga|title=activity rate|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den daonra in aois oibre<ref>Béarla: ''working-age population''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/828468/en-ga|title=working-age population|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> atá san fhórsa saothair, agus is é an '''ráta dífhostaíochta'''<ref>Béarla: ''unemployment rate''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/unemployment%20rate/|title=unemployment rate|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den fhórsa saothair atá dífhostaithe:<ref name="enWF" /> :'''fórsa saothair''' = daoine fostaithe + daoine dífhostaithe :'''ráta rannpháirtíochta''' = fórsa saothair ÷ daonra in aois oibre :'''ráta dífhostaíochta''' = daoine dífhostaithe ÷ fórsa saothair Dar le ''Ciste Cúrsaí Reatha'', is tábhachtaí agus is cruinne de shlat tomhais é an ráta dífhostaíochta ná líon na ndaoine dífhostaithe. Tugann an leabhar sampla: má thuairiscítear go bhfuil 250,000 duine dífhostaithe in Éirinn, d'fhéadfadh cuma bheag a bheith ar an bhfadhb i gcomparáid le 2.6 milliún duine sa [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]]. Ach nuair a chuirtear na rátaí i gcomparáid lena chéile, feictear gurb ionann na figiúirí sin agus ráta dífhostaíochta de 19% in Éirinn agus ráta timpeall 9% sa Bhreatain.<ref name="Ciste91">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=91}}</ref> Sa leabhar céanna, sainmhínítear an líon saothair mar na daoine a bhfuil post acu, móide na daoine atá cláraithe i malartán saothair<ref>Béarla: ''employment exchange''.</ref> mar dhaoine atá ar fáil chun oibre.<ref name="Ciste91" /> Ní ar an gclárú a bhraitheann an tomhas idirnáisiúnta, áfach, ach ar shuirbhé ar theaghlaigh, agus is ar an mbonn sin a fhoilsítear figiúirí oifigiúla na hÉireann.<ref name="CSOnotes" /> === Lasmuigh den fhórsa saothair === Ní áirítear sa ráta dífhostaíochta na daoine nach bhfuil ag obair agus nach bhfuil ag lorg oibre, mar ní cuid den fhórsa saothair iad. Ina measc tá go leor daoine atá ar scor, mic léinn, daoine a thugann aire do leanaí nó do bhaill eile den teaghlach, agus daoine eile nach bhfuil ag lorg fostaíochta. Áirítear ina measc freisin roinnt daoine ar mhaith leo post a fháil ach nach bhfuil á lorg acu, mar shampla daoine a d'éirigh as an gcuardach mar gur chreid siad nach raibh aon phost ar fáil dóibh.<ref>Béarla: ''discouraged workers''.</ref><ref name="enWF" /> Chun léargas níos iomláine a thabhairt ar mhargadh an tsaothair, comhairíonn an Phríomh-Oifig Staidrimh in Éirinn, de réir sainmhínithe de chuid [[Eurostat]], dhá ghrúpa ar leith: daoine atá ar fáil chun oibre ach nach bhfuil á lorg, agus daoine atá ag lorg oibre ach nach bhfuil ar fáil láithreach.<ref>Béarla: ''Potential Additional Labour Force'' (PALF).</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad, ach bíonn ceangal níos láidre acu le margadh an tsaothair ná mar a bhíonn ag daoine eile atá lasmuigh de.<ref name="CSOnilf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/personsnotinthelabourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Persons not in the Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> == Saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil == Is ionann saothar foirmiúil agus fostaíocht atá struchtúrtha agus a íoctar go foirmiúil, trí phárolla mar shampla. Murab ionann agus an geilleagar neamhfhoirmiúil,<ref>Béarla: ''informal economy'' nó ''informal sector''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/840019/en-ga|title=informal economy|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> cuireann an saothar foirmiúil le holltáirgeacht náisiúnta na tíre. Ní bhíonn socrú foirmiúil ag baint le saothar neamhfhoirmiúil, de réir dlí ná de réir cleachtais. D'fhéadfaí íoc as nó gan íoc as, ach ní bhíonn sé struchtúrtha ná rialáilte. Bíonn an fhostaíocht fhoirmiúil níos iontaofa, agus de ghnáth tugann sí ioncam níos airde, agus níos mó sochar agus slándála, d'fhir agus do mhná araon.<ref name="enWF" /> Tá an saothar neamhfhoirmiúil ag fás ar fud an domhain, go háirithe sna [[tíortha i mbéal forbartha]]. De réir staidéir a rinne an t-eacnamaí Jacques Charmes, b'ionann obair neamhfhoirmiúil agus 57% den fhostaíocht lasmuigh den talmhaíocht i [[Meiriceá Laidineach]] sa bhliain 2000, agus 78% san [[An Afraic|Afraic]]. Is gnách go n-aistríonn oibrithe ón earnáil fhoirmiúil go dtí an earnáil neamhfhoirmiúil tar éis géarchéime eacnamaíche, mar a tharla tar éis na géarchéime airgeadais a thosaigh san [[An Áise|Áise]] in 1997.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, bhíothas ag súil go mbeadh 2.1 billiún oibrí i bpoist neamhfhoirmiúla in 2026, gan ach rochtain theoranta acu ar chosaint shóisialta, ar chearta san ionad oibre agus ar shlándáil poist.<ref name="ILO2026" /> === Saothar neamhfhoirmiúil agus inscne === Is minic a bhíonn baint ag [[inscne]] le saothar neamhfhoirmiúil. Is minice a bhíonn mná fostaithe go neamhfhoirmiúil ná go foirmiúil, agus is mó an fhoinse fostaíochta í an obair neamhfhoirmiúil do mhná ná d'fhir. Oibríonn go leor ban san earnáil neamhfhoirmiúil mar oibrithe baile<ref>Béarla: ''home-based workers''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/3591235/en-ga|title=home-based worker|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nó ag díol earraí ar an tsráid. Sna tíortha i mbéal forbartha ina n-iomláine, is san earnáil neamhfhoirmiúil atá 60% de na mná atá ag obair. De réir staidéir a d'fhoilsigh Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO) sa bhliain 2021, is san earnáil neamhfhoirmiúil a dhéantar 85% den ghníomhaíocht eacnamaíoch san Afraic, agus is mná beagnach 90% den lucht saothair neamhfhoirmiúil ann.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní bhaineann ach dhá chúigiú den fhostaíocht ar fud an domhain le mná, agus is lú 24% an seans go mbeidh bean san fhórsa saothair ná fear. Tá an dul chun cinn ar rannpháirtíocht na mban san fhórsa saothair tar éis stopadh.<ref name="ILO2026" /> == Obair gan phá == Tá dlúthbhaint ag obair íoctha agus ag obair gan phá<ref>Béarla: ''unpaid work''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1265883/en-ga|title=unpaid work|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> le saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil. D'fhéadfadh an obair gan phá a bheith ina hobair a dhéantar sa bhaile chun an teaghlach a chothú, ar nós cúram leanaí, nó ina hobair laethúil nach bhfaightear luach saothair airgid aisti, ar nós obair sna goirt. Cé go bhfuil luach ag baint leis an obair sin, is deacair é a mheas. Is gnách go mbíonn fir agus mná ag obair i réimsí éagsúla den gheilleagar, cibé acu obair íoctha nó obair gan phá atá i gceist: is ar earnáil na seirbhísí is mó a dhíríonn mná, agus is ar an earnáil thionsclaíoch is mó a dhíríonn fir.<ref name="enWF" /> Is lú na huaireanta a chaitheann mná ná fir, de ghnáth, i bpoist a thuilleann ioncam, agus is minic gur obair tí gan phá a dhéanann siad. De réir ''The Penguin Atlas of Women in the World'' (2008), chaith mná i [[Madagascar]] 20 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, i gcomparáid le dhá uair an chloig i gcás na bhfear. Sa [[An Spáinn|Spáinn]], chaith mná 26 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, agus fir ceithre huaire an chloig.<ref name="enWF" /> Sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2014, ba mhná dhá thrian de na hoibrithe a bhí ar saoire bhreoiteachta<ref>Béarla: ''sick leave''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/755092/en-ga|title=sick leave|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> fhadtéarmach, cé nach raibh ach leath den fhórsa saothair ina mná, fiú nuair nár cuireadh saoire mháithreachais san áireamh.<ref name="enWF" /> == Domhandú agus an margadh saothair == Idir na 1980idí agus tús na 2000idí, tháinig méadú beagnach faoi dhó ar an soláthar saothair<ref>Béarla: ''labour supply''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/801570/en-ga|title=labour supply|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> ar fud an domhain, agus ón Áise a tháinig leath den fhás sin. Ag an am céanna, thosaigh líon na n-oibrithe nua a bhí ag teacht isteach san fhórsa saothair i dtíortha an Iarthair ag laghdú. Faigheann fostóirí sna geilleagair fhorbartha rochtain ar an bhfórsa saothair domhanda ar bhealaí éagsúla: trí earraí a allmhairiú, trí tháirgeadh a [[Seachfhoinsiú thar lear|lonnú thar lear]],<ref>Béarla: ''offshoring''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/2245692/en-ga|title=offshoring|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus tríd an [[inimirce]].<ref name="enWF" /> Ó 1980 go 2010, mhéadaigh an fórsa saothair domhanda ó 1.2 billiún go 2.9 billiún duine, de réir tuarascála a d'fhoilsigh McKinsey Global Institute sa bhliain 2012. Is sna tíortha i mbéal forbartha is mó a tharla an fás sin, áit ar aistrigh go leor daoine ón bhfeirm go dtí an mhonarcha: d'ardaigh cion na bpost lasmuigh den fheirmeoireacht ó 54% in 1980 go beagnach 73% in 2010. Meastar gur tharraing an tionsclaíocht sin 620 milliún duine as an mbochtaineacht, agus gur chuir sí le forbairt eacnamaíoch na [[An tSín|Síne]], na [[An India|hIndia]] agus tíortha eile.<ref name="enWF" /> Go dtí timpeall 1970, ba é an patrún a bhí i roinnt idirnáisiúnta an tsaothair<ref>Béarla: ''international division of labour''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/842454/en-ga|title=international division of labour|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> go mbíodh na tíortha neamhfhorbartha páirteach sa gheilleagar domhanda mar sholáthraithe mianraí agus earraí talmhaíochta den chuid is mó. De réir a chéile, áfach, aistríodh próisis tháirgthe ó thíortha forbartha ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stáit Aontaithe]], tíortha na hEorpa agus [[An tSeapáin|an tSeapáin]]) go tíortha i mbéal forbartha san Áise (an tSín, [[Vítneam]] agus an India), go [[Meicsiceo]] agus go [[Meiriceá Láir]], áit a bhfuil costais an tsaothair i bhfad níos ísle. Ní hí an mhonaraíocht amháin a aistríodh: d'fhás seachfhoinsiú<ref>Béarla: ''outsourcing''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/780475/en-ga|title=outsourcing|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> seirbhísí [[Teicneolaíocht faisnéise|teicneolaíochta faisnéise]] thar lear freisin, mar shampla forbairt [[Bogearraí|bogearraí]] agus ionaid ghlaonna,<ref>Béarla: ''call centres''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1693989/en-ga|title=call centre|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nuair a leathnaigh an teileachumarsáid agus [[An tIdirlíon|an tIdirlíon]] ag deireadh na 1990idí.<ref name="enWF" /> Tá athruithe déimeagrafacha ag dul i bhfeidhm ar an bhfórsa saothair freisin. De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, tá [[Aosú an phobail|aosú an phobail]] ag cur moille ar fhás an fhórsa saothair sna tíortha saibhre, mar is lú daoine in aois oibre atá ar fáil chun fostaíocht a ghlacadh nó fanacht inti. Ag an am céanna, bíonn sé deacair ar thíortha ar ioncam íseal poist tháirgiúla a chruthú don daonra atá ag fás go tapa iontu.<ref name="ILO2026" /> == An fórsa saothair in Éirinn == De réir ''Ciste Cúrsaí Reatha'', bhí 1,310,000 duine i líon saothair na hÉireann sa bhliain 1988. Díobh sin, bhí 1,091,000 fostaithe agus 219,000 gan fostaíocht, beagnach 17% den iomlán.<ref name="Ciste135" /> Is í [[Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann|an Phríomh-Oifig Staidrimh]] a thomhaiseann an fórsa saothair in Éirinn, sa '''Suirbhé ar an bhFórsa Saothair'''<ref>Béarla: ''Labour Force Survey'' (LFS). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1594305/en-ga|title=labour force survey|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> (SFS), a fhoilsítear gach ráithe. Is é an suirbhé sin an tomhas oifigiúil ar an bhfostaíocht agus ar an dífhostaíocht sa stát. Tá figiúirí ar bhonn chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair á bhfoilsiú ó 1988 i leith. Tháinig an SFS in áit an tsuirbhé ráithiúil náisiúnta ar theaghlaigh<ref>Béarla: ''Quarterly National Household Survey'' (QNHS).</ref> sa tríú ráithe de 2017. Roghnaítear sampla de 32,500 teaghlach gach ráithe, agus cuirtear agallamh ar gach teaghlach cúig ráithe as a chéile, aghaidh ar aghaidh nó ar an teileafón.<ref name="CSOnotes" /> === Fás agus cúlú === Le linn ré [[An Tíogar Ceilteach|an Tíogair Cheiltigh]], d'fhás an fórsa saothair go tapa: ó 1,710,700 duine sa dara ráithe de 1998 go 2,331,900 sa dara ráithe de 2007. Thit an ráta dífhostaíochta ó 8.1% go dtí 3.7% sa cheathrú ráithe de 2000, an ráta is ísle sa tsraith, agus bhí an ráta rannpháirtíochta ag a bhuaic, 67.3%, sa tríú ráithe de 2007.<ref name="QLF18">{{Cite web-en|url=https://data.cso.ie/table/QLF18|title=QLF18: ILO Participation, Employment and Unemployment Characteristics|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|access-date=2026-10-25}}</ref> Ba í an inimirce ba mhó ba chúis leis an bhfás. Go dtí deireadh 2008, chuir fás an daonra in aois oibre 30,000 duine ar a laghad leis an bhfórsa saothair gach bliain, agus bhí an éifeacht sin ag a buaic, 90,500 duine, sa dara ráithe de 2007.<ref name="CSOlf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/labourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> De bharr [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|na géarchéime airgeadais domhanda]] a thosaigh in 2007–2008, tháinig laghdú ar an inimirce agus chrap an fórsa saothair. Bhí an éifeacht dhéimeagrafach diúltach ón tríú ráithe de 2009 go dtí an chéad ráithe de 2014.<ref name="CSOlf" /> Thit an fórsa saothair go 2,209,200 duine sa chéad ráithe de 2011, agus d'ardaigh an ráta dífhostaíochta go dtí 15.9% sa tríú ráithe de 2011 agus arís sa dara ráithe de 2012.<ref name="QLF18" /> Bhí tionchar mór ag [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim COVID-19]] ar mhargadh an tsaothair sa bhliain 2020. De réir chritéir chaighdeánacha na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní raibh an ráta dífhostaíochta ach 5.1% sa dara ráithe den bhliain sin, agus mar sin d'fhoilsigh an Phríomh-Oifig Staidrimh tomhas breise a chuir tionchar na paindéime san áireamh. De réir an tomhais sin, bhí 531,412 duine dífhostaithe ag deireadh mhí an Mheithimh 2020, agus an ráta dífhostaíochta cothrom le 23.1%.<ref name="CSO2020">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/csolatestnews/pressreleases/2020pressreleases/pressstatementlabourforcesurveyq22020/|title=Press Statement Labour Force Survey Q2 2020|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2020-08-25|access-date=2026-10-25}}</ref> De réir na sraithe athbhreithnithe, thit an ráta rannpháirtíochta go 56.9% an ráithe sin, an leibhéal is ísle ó 1998 i leith.<ref name="QLF18" /> === An fórsa saothair inniu === Sa dara ráithe de 2026, bhí 2,990,200 duine idir 15 agus 89 bliana d'aois san fhórsa saothair in Éirinn, méadú 1.1% ar an mbliain roimhe sin. Bhí 2,839,300 díobh fostaithe agus 151,000 dífhostaithe, rud a d'fhág ráta dífhostaíochta de 5.1%. Bhí an ráta rannpháirtíochta cothrom le 66.0%.<ref name="CSO2026">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/keyfindings/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Key Findings|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> Bhí 1,543,000 duine lasmuigh den fhórsa saothair. Bhí 110,600 díobh sin ar fáil chun oibre nó ag lorg oibre, ach níor comhaireadh iad mar dhaoine dífhostaithe.<ref name="CSOnilf" /> Bhí 2,456,900 duine ag obair mar fhostaithe agus 359,200 duine féinfhostaithe. D'oibrigh 589,600 duine (20.8% de na daoine fostaithe) go páirtaimseartha, agus bhí 153,800 díobh sin i dtearcfhostaíocht,<ref>Béarla: ''underemployment''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1353448/en-ga|title=underemployment|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> is é sin, ba mhaith leo níos mó uaireanta a oibriú ar níos mó pá. Bhí 38,900 duine dífhostaithe le bliain nó níos faide, is é sin 1.3% den fhórsa saothair.<ref name="CSO2026" /> Tá athrú mór tagtha ar rannpháirtíocht na mban i bhfórsa saothair na hÉireann. Sa dara ráithe de 1998, bhí 681,800 bean san fhórsa saothair, agus ráta rannpháirtíochta de 46.7% acu, i gcomparáid le 72.9% i measc na bhfear. Faoin dara ráithe de 2026, bhí líon na mban san fhórsa saothair níos mó ná faoi dhó, 1,408,500, agus a ráta rannpháirtíochta ardaithe go 61.3%. Bhí ráta na bhfear tite go 70.8% an ráithe chéanna.<ref name="QLF18" /><ref name="CSOlf" /> == Féach freisin == * [[Dífhostaíocht]] * [[Fostaíocht]] * [[Saothair dhaonna]] * [[Cianobair]] * [[Geilleagar na hÉireann]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Fórsa oibre}} [[Catagóir:Fostaíocht]] [[Catagóir:Coincheapa eacnamaíocha]] [[Catagóir:Inscne agus fostaíocht]] [[Catagóir:Geilleagar Phoblacht na hÉireann]] 7nlp6h0szlmv7gkczw65cssxs6u0ayt 1330617 1330616 2026-10-25T22:07:49Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Fórsa saothair]] go [[Fórsa oibre]] 1330616 wikitext text/x-wiki Is éard is '''fórsa oibre''' nó '''fórsa saothair'''<ref>Béarla: ''workforce'' nó ''labour force''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/workforce/|title=workforce|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> ann, i gcúrsaí maicreacnamaíochta, ná líon iomlán na ndaoine i dtír nó i réigiún atá ag obair (na daoine fostaithe) nó atá ag lorg oibre (na daoine dífhostaithe).<ref name="enWF">{{Luaigh foilseachán|title=Workforce|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Workforce|journal=Wikipedia|date=2026-10-25}}</ref> Tugtar '''lucht saothair''' air freisin,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/labour%20force/|title=labour force|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus ''líon saothair'' a thugann ''Ciste Cúrsaí Reatha'' air: "an líon iomlán atá ag obair nó ar fáil chun oibre".<ref name="Ciste135">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=135–136}}</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad na daoine nach bhfuil ag obair ná ag lorg oibre, ar nós mic léinn, daoine atá ar scor agus daoine a thugann aire do bhaill an teaghlaigh.<ref name="enWF" /> De réir ''Ciste Cúrsaí Reatha'', braitheann cumas tíre earraí agus seirbhísí a sholáthar, go pointe, ar mhéid an fhórsa saothair agus ar na scileanna atá aige. Áirítear ann na fostóirí, na fostaithe, na hoibrithe féinfhostaithe agus na daoine dífhostaithe go léir.<ref name="Ciste135" /> Tomhaistear an fórsa saothair de réir critéar a leag [[An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair]] (EIS)<ref>Béarla: ''International Labour Organization'' (ILO). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/787715/en-ga|title=International Labour Organization|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> síos, agus is iad an ráta rannpháirtíochta agus an ráta dífhostaíochta na tomhais is tábhachtaí a bhaineann leis. Thuar an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair go mbeadh ráta dífhostaíochta an domhain cothrom le 4.9% sa bhliain 2026, is é sin 186 milliún duine gan obair.<ref name="ILO2026">{{Cite web-en|url=https://www.ilo.org/resource/news/global-job-quality-stagnates-despite-resilient-growth|title=Global job quality stagnates despite resilient growth|publisher=An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|date=2026-01-14|access-date=2026-10-25}}</ref> [[Íomhá:Työpäivä päättyy Tampellassa.jpg|mion|220px|Oibrithe ag teacht amach as monarcha Tampella i [[Tampere]], san [[An Fhionlainn|Fhionlainn]], ag deireadh an lae oibre (1909).]] [[Íomhá:OECD Labour force participation rate.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta an fhórsa saothair i dtíortha an [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|ECFE]] sa bhliain 2021.]] [[Íomhá:Female labor force participation rates, World, 2024.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta na mban san fhórsa saothair ar fud an domhain in 2024 (Our World in Data).]] [[Íomhá:Vendor at a village market in Goa, 2021.jpg|mion|220px|Díoltóir ag margadh sráidbhaile i [[Goa|nGoa]] na hIndia (2021). Is san earnáil neamhfhoirmiúil a oibríonn formhór na mban sna tíortha i mbéal forbartha.]] == Sainmhíniú agus tomhas == Faoi chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, roinntear an daonra atá 15 bliana d'aois nó níos sine ina thrí ghrúpa:<ref name="CSOnotes">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/backgroundnotes/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Background Notes|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> * '''Daoine fostaithe''': daoine a d'oibrigh uair an chloig amháin ar a laghad ar son pá nó brabúis sa tseachtain roimh an suirbhé, lena n-áirítear obair ar fheirm nó i ngnó an teaghlaigh. Áirítear freisin daoine a raibh post acu ach a bhí as láthair ón obair an tseachtain sin de bharr breoiteachta, saoire nó a leithéid. * '''Daoine dífhostaithe''': daoine a bhí gan obair sa tseachtain roimh an suirbhé, a bhí ar fáil chun oibre laistigh den dá sheachtain ina dhiaidh sin, agus a rinne iarracht ar leith obair a fháil sna ceithre seachtaine roimhe sin. * '''Daoine neamhghníomhacha'''<ref>Béarla: ''inactive persons'' nó ''persons outside the labour force''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/796019/en-ga|title=inactive person|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref>: gach duine eile, is é sin na daoine atá lasmuigh den fhórsa saothair. Is é an fórsa saothair suim na ndaoine fostaithe agus na ndaoine dífhostaithe. Is é an '''ráta rannpháirtíochta'''<ref>Béarla: ''labour force participation rate'' nó ''activity rate''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/810826/en-ga|title=activity rate|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den daonra in aois oibre<ref>Béarla: ''working-age population''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/828468/en-ga|title=working-age population|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> atá san fhórsa saothair, agus is é an '''ráta dífhostaíochta'''<ref>Béarla: ''unemployment rate''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/unemployment%20rate/|title=unemployment rate|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den fhórsa saothair atá dífhostaithe:<ref name="enWF" /> :'''fórsa saothair''' = daoine fostaithe + daoine dífhostaithe :'''ráta rannpháirtíochta''' = fórsa saothair ÷ daonra in aois oibre :'''ráta dífhostaíochta''' = daoine dífhostaithe ÷ fórsa saothair Dar le ''Ciste Cúrsaí Reatha'', is tábhachtaí agus is cruinne de shlat tomhais é an ráta dífhostaíochta ná líon na ndaoine dífhostaithe. Tugann an leabhar sampla: má thuairiscítear go bhfuil 250,000 duine dífhostaithe in Éirinn, d'fhéadfadh cuma bheag a bheith ar an bhfadhb i gcomparáid le 2.6 milliún duine sa [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]]. Ach nuair a chuirtear na rátaí i gcomparáid lena chéile, feictear gurb ionann na figiúirí sin agus ráta dífhostaíochta de 19% in Éirinn agus ráta timpeall 9% sa Bhreatain.<ref name="Ciste91">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=91}}</ref> Sa leabhar céanna, sainmhínítear an líon saothair mar na daoine a bhfuil post acu, móide na daoine atá cláraithe i malartán saothair<ref>Béarla: ''employment exchange''.</ref> mar dhaoine atá ar fáil chun oibre.<ref name="Ciste91" /> Ní ar an gclárú a bhraitheann an tomhas idirnáisiúnta, áfach, ach ar shuirbhé ar theaghlaigh, agus is ar an mbonn sin a fhoilsítear figiúirí oifigiúla na hÉireann.<ref name="CSOnotes" /> === Lasmuigh den fhórsa saothair === Ní áirítear sa ráta dífhostaíochta na daoine nach bhfuil ag obair agus nach bhfuil ag lorg oibre, mar ní cuid den fhórsa saothair iad. Ina measc tá go leor daoine atá ar scor, mic léinn, daoine a thugann aire do leanaí nó do bhaill eile den teaghlach, agus daoine eile nach bhfuil ag lorg fostaíochta. Áirítear ina measc freisin roinnt daoine ar mhaith leo post a fháil ach nach bhfuil á lorg acu, mar shampla daoine a d'éirigh as an gcuardach mar gur chreid siad nach raibh aon phost ar fáil dóibh.<ref>Béarla: ''discouraged workers''.</ref><ref name="enWF" /> Chun léargas níos iomláine a thabhairt ar mhargadh an tsaothair, comhairíonn an Phríomh-Oifig Staidrimh in Éirinn, de réir sainmhínithe de chuid [[Eurostat]], dhá ghrúpa ar leith: daoine atá ar fáil chun oibre ach nach bhfuil á lorg, agus daoine atá ag lorg oibre ach nach bhfuil ar fáil láithreach.<ref>Béarla: ''Potential Additional Labour Force'' (PALF).</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad, ach bíonn ceangal níos láidre acu le margadh an tsaothair ná mar a bhíonn ag daoine eile atá lasmuigh de.<ref name="CSOnilf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/personsnotinthelabourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Persons not in the Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> == Saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil == Is ionann saothar foirmiúil agus fostaíocht atá struchtúrtha agus a íoctar go foirmiúil, trí phárolla mar shampla. Murab ionann agus an geilleagar neamhfhoirmiúil,<ref>Béarla: ''informal economy'' nó ''informal sector''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/840019/en-ga|title=informal economy|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> cuireann an saothar foirmiúil le holltáirgeacht náisiúnta na tíre. Ní bhíonn socrú foirmiúil ag baint le saothar neamhfhoirmiúil, de réir dlí ná de réir cleachtais. D'fhéadfaí íoc as nó gan íoc as, ach ní bhíonn sé struchtúrtha ná rialáilte. Bíonn an fhostaíocht fhoirmiúil níos iontaofa, agus de ghnáth tugann sí ioncam níos airde, agus níos mó sochar agus slándála, d'fhir agus do mhná araon.<ref name="enWF" /> Tá an saothar neamhfhoirmiúil ag fás ar fud an domhain, go háirithe sna [[tíortha i mbéal forbartha]]. De réir staidéir a rinne an t-eacnamaí Jacques Charmes, b'ionann obair neamhfhoirmiúil agus 57% den fhostaíocht lasmuigh den talmhaíocht i [[Meiriceá Laidineach]] sa bhliain 2000, agus 78% san [[An Afraic|Afraic]]. Is gnách go n-aistríonn oibrithe ón earnáil fhoirmiúil go dtí an earnáil neamhfhoirmiúil tar éis géarchéime eacnamaíche, mar a tharla tar éis na géarchéime airgeadais a thosaigh san [[An Áise|Áise]] in 1997.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, bhíothas ag súil go mbeadh 2.1 billiún oibrí i bpoist neamhfhoirmiúla in 2026, gan ach rochtain theoranta acu ar chosaint shóisialta, ar chearta san ionad oibre agus ar shlándáil poist.<ref name="ILO2026" /> === Saothar neamhfhoirmiúil agus inscne === Is minic a bhíonn baint ag [[inscne]] le saothar neamhfhoirmiúil. Is minice a bhíonn mná fostaithe go neamhfhoirmiúil ná go foirmiúil, agus is mó an fhoinse fostaíochta í an obair neamhfhoirmiúil do mhná ná d'fhir. Oibríonn go leor ban san earnáil neamhfhoirmiúil mar oibrithe baile<ref>Béarla: ''home-based workers''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/3591235/en-ga|title=home-based worker|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nó ag díol earraí ar an tsráid. Sna tíortha i mbéal forbartha ina n-iomláine, is san earnáil neamhfhoirmiúil atá 60% de na mná atá ag obair. De réir staidéir a d'fhoilsigh Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO) sa bhliain 2021, is san earnáil neamhfhoirmiúil a dhéantar 85% den ghníomhaíocht eacnamaíoch san Afraic, agus is mná beagnach 90% den lucht saothair neamhfhoirmiúil ann.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní bhaineann ach dhá chúigiú den fhostaíocht ar fud an domhain le mná, agus is lú 24% an seans go mbeidh bean san fhórsa saothair ná fear. Tá an dul chun cinn ar rannpháirtíocht na mban san fhórsa saothair tar éis stopadh.<ref name="ILO2026" /> == Obair gan phá == Tá dlúthbhaint ag obair íoctha agus ag obair gan phá<ref>Béarla: ''unpaid work''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1265883/en-ga|title=unpaid work|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> le saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil. D'fhéadfadh an obair gan phá a bheith ina hobair a dhéantar sa bhaile chun an teaghlach a chothú, ar nós cúram leanaí, nó ina hobair laethúil nach bhfaightear luach saothair airgid aisti, ar nós obair sna goirt. Cé go bhfuil luach ag baint leis an obair sin, is deacair é a mheas. Is gnách go mbíonn fir agus mná ag obair i réimsí éagsúla den gheilleagar, cibé acu obair íoctha nó obair gan phá atá i gceist: is ar earnáil na seirbhísí is mó a dhíríonn mná, agus is ar an earnáil thionsclaíoch is mó a dhíríonn fir.<ref name="enWF" /> Is lú na huaireanta a chaitheann mná ná fir, de ghnáth, i bpoist a thuilleann ioncam, agus is minic gur obair tí gan phá a dhéanann siad. De réir ''The Penguin Atlas of Women in the World'' (2008), chaith mná i [[Madagascar]] 20 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, i gcomparáid le dhá uair an chloig i gcás na bhfear. Sa [[An Spáinn|Spáinn]], chaith mná 26 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, agus fir ceithre huaire an chloig.<ref name="enWF" /> Sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2014, ba mhná dhá thrian de na hoibrithe a bhí ar saoire bhreoiteachta<ref>Béarla: ''sick leave''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/755092/en-ga|title=sick leave|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> fhadtéarmach, cé nach raibh ach leath den fhórsa saothair ina mná, fiú nuair nár cuireadh saoire mháithreachais san áireamh.<ref name="enWF" /> == Domhandú agus an margadh saothair == Idir na 1980idí agus tús na 2000idí, tháinig méadú beagnach faoi dhó ar an soláthar saothair<ref>Béarla: ''labour supply''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/801570/en-ga|title=labour supply|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> ar fud an domhain, agus ón Áise a tháinig leath den fhás sin. Ag an am céanna, thosaigh líon na n-oibrithe nua a bhí ag teacht isteach san fhórsa saothair i dtíortha an Iarthair ag laghdú. Faigheann fostóirí sna geilleagair fhorbartha rochtain ar an bhfórsa saothair domhanda ar bhealaí éagsúla: trí earraí a allmhairiú, trí tháirgeadh a [[Seachfhoinsiú thar lear|lonnú thar lear]],<ref>Béarla: ''offshoring''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/2245692/en-ga|title=offshoring|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus tríd an [[inimirce]].<ref name="enWF" /> Ó 1980 go 2010, mhéadaigh an fórsa saothair domhanda ó 1.2 billiún go 2.9 billiún duine, de réir tuarascála a d'fhoilsigh McKinsey Global Institute sa bhliain 2012. Is sna tíortha i mbéal forbartha is mó a tharla an fás sin, áit ar aistrigh go leor daoine ón bhfeirm go dtí an mhonarcha: d'ardaigh cion na bpost lasmuigh den fheirmeoireacht ó 54% in 1980 go beagnach 73% in 2010. Meastar gur tharraing an tionsclaíocht sin 620 milliún duine as an mbochtaineacht, agus gur chuir sí le forbairt eacnamaíoch na [[An tSín|Síne]], na [[An India|hIndia]] agus tíortha eile.<ref name="enWF" /> Go dtí timpeall 1970, ba é an patrún a bhí i roinnt idirnáisiúnta an tsaothair<ref>Béarla: ''international division of labour''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/842454/en-ga|title=international division of labour|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> go mbíodh na tíortha neamhfhorbartha páirteach sa gheilleagar domhanda mar sholáthraithe mianraí agus earraí talmhaíochta den chuid is mó. De réir a chéile, áfach, aistríodh próisis tháirgthe ó thíortha forbartha ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stáit Aontaithe]], tíortha na hEorpa agus [[An tSeapáin|an tSeapáin]]) go tíortha i mbéal forbartha san Áise (an tSín, [[Vítneam]] agus an India), go [[Meicsiceo]] agus go [[Meiriceá Láir]], áit a bhfuil costais an tsaothair i bhfad níos ísle. Ní hí an mhonaraíocht amháin a aistríodh: d'fhás seachfhoinsiú<ref>Béarla: ''outsourcing''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/780475/en-ga|title=outsourcing|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> seirbhísí [[Teicneolaíocht faisnéise|teicneolaíochta faisnéise]] thar lear freisin, mar shampla forbairt [[Bogearraí|bogearraí]] agus ionaid ghlaonna,<ref>Béarla: ''call centres''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1693989/en-ga|title=call centre|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nuair a leathnaigh an teileachumarsáid agus [[An tIdirlíon|an tIdirlíon]] ag deireadh na 1990idí.<ref name="enWF" /> Tá athruithe déimeagrafacha ag dul i bhfeidhm ar an bhfórsa saothair freisin. De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, tá [[Aosú an phobail|aosú an phobail]] ag cur moille ar fhás an fhórsa saothair sna tíortha saibhre, mar is lú daoine in aois oibre atá ar fáil chun fostaíocht a ghlacadh nó fanacht inti. Ag an am céanna, bíonn sé deacair ar thíortha ar ioncam íseal poist tháirgiúla a chruthú don daonra atá ag fás go tapa iontu.<ref name="ILO2026" /> == An fórsa saothair in Éirinn == De réir ''Ciste Cúrsaí Reatha'', bhí 1,310,000 duine i líon saothair na hÉireann sa bhliain 1988. Díobh sin, bhí 1,091,000 fostaithe agus 219,000 gan fostaíocht, beagnach 17% den iomlán.<ref name="Ciste135" /> Is í [[Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann|an Phríomh-Oifig Staidrimh]] a thomhaiseann an fórsa saothair in Éirinn, sa '''Suirbhé ar an bhFórsa Saothair'''<ref>Béarla: ''Labour Force Survey'' (LFS). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1594305/en-ga|title=labour force survey|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> (SFS), a fhoilsítear gach ráithe. Is é an suirbhé sin an tomhas oifigiúil ar an bhfostaíocht agus ar an dífhostaíocht sa stát. Tá figiúirí ar bhonn chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair á bhfoilsiú ó 1988 i leith. Tháinig an SFS in áit an tsuirbhé ráithiúil náisiúnta ar theaghlaigh<ref>Béarla: ''Quarterly National Household Survey'' (QNHS).</ref> sa tríú ráithe de 2017. Roghnaítear sampla de 32,500 teaghlach gach ráithe, agus cuirtear agallamh ar gach teaghlach cúig ráithe as a chéile, aghaidh ar aghaidh nó ar an teileafón.<ref name="CSOnotes" /> === Fás agus cúlú === Le linn ré [[An Tíogar Ceilteach|an Tíogair Cheiltigh]], d'fhás an fórsa saothair go tapa: ó 1,710,700 duine sa dara ráithe de 1998 go 2,331,900 sa dara ráithe de 2007. Thit an ráta dífhostaíochta ó 8.1% go dtí 3.7% sa cheathrú ráithe de 2000, an ráta is ísle sa tsraith, agus bhí an ráta rannpháirtíochta ag a bhuaic, 67.3%, sa tríú ráithe de 2007.<ref name="QLF18">{{Cite web-en|url=https://data.cso.ie/table/QLF18|title=QLF18: ILO Participation, Employment and Unemployment Characteristics|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|access-date=2026-10-25}}</ref> Ba í an inimirce ba mhó ba chúis leis an bhfás. Go dtí deireadh 2008, chuir fás an daonra in aois oibre 30,000 duine ar a laghad leis an bhfórsa saothair gach bliain, agus bhí an éifeacht sin ag a buaic, 90,500 duine, sa dara ráithe de 2007.<ref name="CSOlf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/labourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> De bharr [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|na géarchéime airgeadais domhanda]] a thosaigh in 2007–2008, tháinig laghdú ar an inimirce agus chrap an fórsa saothair. Bhí an éifeacht dhéimeagrafach diúltach ón tríú ráithe de 2009 go dtí an chéad ráithe de 2014.<ref name="CSOlf" /> Thit an fórsa saothair go 2,209,200 duine sa chéad ráithe de 2011, agus d'ardaigh an ráta dífhostaíochta go dtí 15.9% sa tríú ráithe de 2011 agus arís sa dara ráithe de 2012.<ref name="QLF18" /> Bhí tionchar mór ag [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim COVID-19]] ar mhargadh an tsaothair sa bhliain 2020. De réir chritéir chaighdeánacha na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní raibh an ráta dífhostaíochta ach 5.1% sa dara ráithe den bhliain sin, agus mar sin d'fhoilsigh an Phríomh-Oifig Staidrimh tomhas breise a chuir tionchar na paindéime san áireamh. De réir an tomhais sin, bhí 531,412 duine dífhostaithe ag deireadh mhí an Mheithimh 2020, agus an ráta dífhostaíochta cothrom le 23.1%.<ref name="CSO2020">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/csolatestnews/pressreleases/2020pressreleases/pressstatementlabourforcesurveyq22020/|title=Press Statement Labour Force Survey Q2 2020|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2020-08-25|access-date=2026-10-25}}</ref> De réir na sraithe athbhreithnithe, thit an ráta rannpháirtíochta go 56.9% an ráithe sin, an leibhéal is ísle ó 1998 i leith.<ref name="QLF18" /> === An fórsa saothair inniu === Sa dara ráithe de 2026, bhí 2,990,200 duine idir 15 agus 89 bliana d'aois san fhórsa saothair in Éirinn, méadú 1.1% ar an mbliain roimhe sin. Bhí 2,839,300 díobh fostaithe agus 151,000 dífhostaithe, rud a d'fhág ráta dífhostaíochta de 5.1%. Bhí an ráta rannpháirtíochta cothrom le 66.0%.<ref name="CSO2026">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/keyfindings/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Key Findings|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> Bhí 1,543,000 duine lasmuigh den fhórsa saothair. Bhí 110,600 díobh sin ar fáil chun oibre nó ag lorg oibre, ach níor comhaireadh iad mar dhaoine dífhostaithe.<ref name="CSOnilf" /> Bhí 2,456,900 duine ag obair mar fhostaithe agus 359,200 duine féinfhostaithe. D'oibrigh 589,600 duine (20.8% de na daoine fostaithe) go páirtaimseartha, agus bhí 153,800 díobh sin i dtearcfhostaíocht,<ref>Béarla: ''underemployment''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1353448/en-ga|title=underemployment|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> is é sin, ba mhaith leo níos mó uaireanta a oibriú ar níos mó pá. Bhí 38,900 duine dífhostaithe le bliain nó níos faide, is é sin 1.3% den fhórsa saothair.<ref name="CSO2026" /> Tá athrú mór tagtha ar rannpháirtíocht na mban i bhfórsa saothair na hÉireann. Sa dara ráithe de 1998, bhí 681,800 bean san fhórsa saothair, agus ráta rannpháirtíochta de 46.7% acu, i gcomparáid le 72.9% i measc na bhfear. Faoin dara ráithe de 2026, bhí líon na mban san fhórsa saothair níos mó ná faoi dhó, 1,408,500, agus a ráta rannpháirtíochta ardaithe go 61.3%. Bhí ráta na bhfear tite go 70.8% an ráithe chéanna.<ref name="QLF18" /><ref name="CSOlf" /> == Féach freisin == * [[Dífhostaíocht]] * [[Fostaíocht]] * [[Saothair dhaonna]] * [[Cianobair]] * [[Geilleagar na hÉireann]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Fórsa oibre}} [[Catagóir:Fostaíocht]] [[Catagóir:Coincheapa eacnamaíocha]] [[Catagóir:Inscne agus fostaíocht]] [[Catagóir:Geilleagar Phoblacht na hÉireann]] 7nlp6h0szlmv7gkczw65cssxs6u0ayt 1330619 1330617 2026-10-25T22:29:34Z TGcoa 21229 1330619 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Irish Postal Workers accompany an arrested leader during September 1922 strike.jpg|mion|220x220px|Stailc i mBÁC, 1922]] [[Íomhá:Women war workers in the doping room of a gas-mask factory during the First World War. Q28587.jpg|mion|220x220px|Mná ag obair i Sasana le linn an Chéad Chogaidh Domhanda: d'athraigh ról na mban sa tsochaí agus fás suntasach ar líon na mban san fhórsa oibre ]] Is éard is '''fórsa oibre''' nó '''fórsa saothair'''<ref>Béarla: ''workforce'' nó ''labour force''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/workforce/|title=workforce|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> ann, i gcúrsaí maicreacnamaíochta, ná líon iomlán na ndaoine i dtír nó i réigiún atá ag obair (na daoine fostaithe) nó atá ag lorg oibre (na daoine dífhostaithe).<ref name="enWF">{{Luaigh foilseachán|title=Workforce|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Workforce|journal=Wikipedia|date=2026-10-25}}</ref> Tugtar '''lucht saothair''' air freisin,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/labour%20force/|title=labour force|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus ''líon saothair'' a thugann ''Ciste Cúrsaí Reatha'' air: "an líon iomlán atá ag obair nó ar fáil chun oibre".<ref name="Ciste135">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=135–136}}</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad na daoine nach bhfuil ag obair ná ag lorg oibre, ar nós mic léinn, daoine atá ar scor agus daoine a thugann aire do bhaill an teaghlaigh.<ref name="enWF" /> Braitheann cumas tíre earraí agus seirbhísí a sholáthar, go pointe, ar mhéid an fhórsa saothair agus ar na scileanna atá aige. Áirítear ann na fostóirí, na fostaithe, na hoibrithe féinfhostaithe agus na daoine dífhostaithe go léir.<ref name="Ciste135" /> Tomhaistear an fórsa saothair de réir critéar a leag [[An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair]] (EIS)<ref>Béarla: ''International Labour Organization'' (ILO). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/787715/en-ga|title=International Labour Organization|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> síos, agus is iad an ráta rannpháirtíochta agus an ráta dífhostaíochta na tomhais is tábhachtaí a bhaineann leis. Thuar an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair go mbeadh ráta dífhostaíochta an domhain cothrom le 4.9% sa bhliain 2026, is é sin 186 milliún duine gan obair.<ref name="ILO2026">{{Cite web-en|url=https://www.ilo.org/resource/news/global-job-quality-stagnates-despite-resilient-growth|title=Global job quality stagnates despite resilient growth|publisher=An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|date=2026-01-14|access-date=2026-10-25}}</ref> [[Íomhá:Työpäivä päättyy Tampellassa.jpg|mion|220px|Oibrithe ag teacht amach as monarcha Tampella i [[Tampere]], san [[An Fhionlainn|Fhionlainn]], ag deireadh an lae oibre (1909).]] [[Íomhá:OECD Labour force participation rate.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta an fhórsa saothair i dtíortha an [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|ECFE]] sa bhliain 2021.]] [[Íomhá:Female labor force participation rates, World, 2024.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta na mban san fhórsa saothair ar fud an domhain in 2024 (Our World in Data).]] [[Íomhá:Vendor at a village market in Goa, 2021.jpg|mion|220px|Díoltóir ag margadh sráidbhaile i [[Goa|nGoa]] na hIndia (2021). Is san earnáil neamhfhoirmiúil a oibríonn formhór na mban sna tíortha i mbéal forbartha.]] == Sainmhíniú agus tomhas == Faoi chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, roinntear an daonra atá 15 bliana d'aois nó níos sine ina thrí ghrúpa:<ref name="CSOnotes">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/backgroundnotes/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Background Notes|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> * '''Daoine fostaithe''': daoine a d'oibrigh uair an chloig amháin ar a laghad ar son pá nó brabúis sa tseachtain roimh an suirbhé, lena n-áirítear obair ar fheirm nó i ngnó an teaghlaigh. Áirítear freisin daoine a raibh post acu ach a bhí as láthair ón obair an tseachtain sin de bharr breoiteachta, saoire nó a leithéid. * '''Daoine dífhostaithe''': daoine a bhí gan obair sa tseachtain roimh an suirbhé, a bhí ar fáil chun oibre laistigh den dá sheachtain ina dhiaidh sin, agus a rinne iarracht ar leith obair a fháil sna ceithre seachtaine roimhe sin. * '''Daoine neamhghníomhacha'''<ref>Béarla: ''inactive persons'' nó ''persons outside the labour force''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/796019/en-ga|title=inactive person|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref>: gach duine eile, is é sin na daoine atá lasmuigh den fhórsa saothair. Is é an fórsa saothair suim na ndaoine fostaithe agus na ndaoine dífhostaithe. Is é an '''ráta rannpháirtíochta'''<ref>Béarla: ''labour force participation rate'' nó ''activity rate''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/810826/en-ga|title=activity rate|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den daonra in aois oibre<ref>Béarla: ''working-age population''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/828468/en-ga|title=working-age population|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> atá san fhórsa saothair, agus is é an '''ráta dífhostaíochta'''<ref>Béarla: ''unemployment rate''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/unemployment%20rate/|title=unemployment rate|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den fhórsa saothair atá dífhostaithe:<ref name="enWF" /> :'''fórsa saothair''' = daoine fostaithe + daoine dífhostaithe :'''ráta rannpháirtíochta''' = fórsa saothair ÷ daonra in aois oibre :'''ráta dífhostaíochta''' = daoine dífhostaithe ÷ fórsa saothair Dar le ''Ciste Cúrsaí Reatha'', is tábhachtaí agus is cruinne de shlat tomhais é an ráta dífhostaíochta ná líon na ndaoine dífhostaithe. Tugann an leabhar sampla: má thuairiscítear go bhfuil 250,000 duine dífhostaithe in Éirinn, d'fhéadfadh cuma bheag a bheith ar an bhfadhb i gcomparáid le 2.6 milliún duine sa [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]]. Ach nuair a chuirtear na rátaí i gcomparáid lena chéile, feictear gurb ionann na figiúirí sin agus ráta dífhostaíochta de 19% in Éirinn agus ráta timpeall 9% sa Bhreatain.<ref name="Ciste91">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=91}}</ref>Sainmhínítear an líon saothair mar na daoine a bhfuil post acu, móide na daoine atá cláraithe i malartán saothair<ref>Béarla: ''employment exchange''.</ref> mar dhaoine atá ar fáil chun oibre.<ref name="Ciste91" /> Ní ar an gclárú a bhraitheann an tomhas idirnáisiúnta, áfach, ach ar shuirbhé ar theaghlaigh, agus is ar an mbonn sin a fhoilsítear figiúirí oifigiúla na hÉireann.<ref name="CSOnotes" /> === Lasmuigh den fhórsa saothair === Ní áirítear sa ráta dífhostaíochta na daoine nach bhfuil ag obair agus nach bhfuil ag lorg oibre, mar ní cuid den fhórsa saothair iad. Ina measc tá go leor daoine atá ar scor, mic léinn, daoine a thugann aire do leanaí nó do bhaill eile den teaghlach, agus daoine eile nach bhfuil ag lorg fostaíochta. Áirítear ina measc freisin roinnt daoine ar mhaith leo post a fháil ach nach bhfuil á lorg acu, mar shampla daoine a d'éirigh as an gcuardach mar gur chreid siad nach raibh aon phost ar fáil dóibh.<ref>Béarla: ''discouraged workers''.</ref><ref name="enWF" /> Chun léargas níos iomláine a thabhairt ar mhargadh an tsaothair, comhairíonn an Phríomh-Oifig Staidrimh in Éirinn, de réir sainmhínithe de chuid [[Eurostat]], dhá ghrúpa ar leith: daoine atá ar fáil chun oibre ach nach bhfuil á lorg, agus daoine atá ag lorg oibre ach nach bhfuil ar fáil láithreach.<ref>Béarla: ''Potential Additional Labour Force'' (PALF).</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad, ach bíonn ceangal níos láidre acu le margadh an tsaothair ná mar a bhíonn ag daoine eile atá lasmuigh de.<ref name="CSOnilf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/personsnotinthelabourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Persons not in the Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> == Saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil == Is ionann saothar foirmiúil agus fostaíocht atá struchtúrtha agus a íoctar go foirmiúil, trí phárolla mar shampla. Murab ionann agus an geilleagar neamhfhoirmiúil,<ref>Béarla: ''informal economy'' nó ''informal sector''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/840019/en-ga|title=informal economy|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> cuireann an saothar foirmiúil le holltáirgeacht náisiúnta na tíre. Ní bhíonn socrú foirmiúil ag baint le saothar neamhfhoirmiúil, de réir dlí ná de réir cleachtais. D'fhéadfaí íoc as nó gan íoc as, ach ní bhíonn sé struchtúrtha ná rialáilte. Bíonn an fhostaíocht fhoirmiúil níos iontaofa, agus de ghnáth tugann sí ioncam níos airde, agus níos mó sochar agus slándála, d'fhir agus do mhná araon.<ref name="enWF" /> Tá an saothar neamhfhoirmiúil ag fás ar fud an domhain, go háirithe sna [[tíortha i mbéal forbartha]]. De réir staidéir a rinne an t-eacnamaí Jacques Charmes, b'ionann obair neamhfhoirmiúil agus 57% den fhostaíocht lasmuigh den talmhaíocht i [[Meiriceá Laidineach]] sa bhliain 2000, agus 78% san [[An Afraic|Afraic]]. Is gnách go n-aistríonn oibrithe ón earnáil fhoirmiúil go dtí an earnáil neamhfhoirmiúil tar éis géarchéime eacnamaíche, mar a tharla tar éis na géarchéime airgeadais a thosaigh san [[An Áise|Áise]] in 1997.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, bhíothas ag súil go mbeadh 2.1 billiún oibrí i bpoist neamhfhoirmiúla in 2026, gan ach rochtain theoranta acu ar chosaint shóisialta, ar chearta san ionad oibre agus ar shlándáil poist.<ref name="ILO2026" /> === Saothar neamhfhoirmiúil agus inscne === Is minic a bhíonn baint ag [[inscne]] le saothar neamhfhoirmiúil. Is minice a bhíonn mná fostaithe go neamhfhoirmiúil ná go foirmiúil, agus is mó an fhoinse fostaíochta í an obair neamhfhoirmiúil do mhná ná d'fhir. Oibríonn go leor ban san earnáil neamhfhoirmiúil mar oibrithe baile<ref>Béarla: ''home-based workers''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/3591235/en-ga|title=home-based worker|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nó ag díol earraí ar an tsráid. Sna tíortha i mbéal forbartha ina n-iomláine, is san earnáil neamhfhoirmiúil atá 60% de na mná atá ag obair. De réir staidéir a d'fhoilsigh Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO) sa bhliain 2021, is san earnáil neamhfhoirmiúil a dhéantar 85% den ghníomhaíocht eacnamaíoch san Afraic, agus is mná beagnach 90% den lucht saothair neamhfhoirmiúil ann.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní bhaineann ach dhá chúigiú den fhostaíocht ar fud an domhain le mná, agus is lú 24% an seans go mbeidh bean san fhórsa saothair ná fear. Tá an dul chun cinn ar rannpháirtíocht na mban san fhórsa saothair tar éis stopadh.<ref name="ILO2026" /> == Obair gan phá == Tá dlúthbhaint ag obair íoctha agus ag obair gan phá<ref>Béarla: ''unpaid work''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1265883/en-ga|title=unpaid work|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> le saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil. D'fhéadfadh an obair gan phá a bheith ina hobair a dhéantar sa bhaile chun an teaghlach a chothú, ar nós cúram leanaí, nó ina hobair laethúil nach bhfaightear luach saothair airgid aisti, ar nós obair sna goirt. Cé go bhfuil luach ag baint leis an obair sin, is deacair é a mheas. Is gnách go mbíonn fir agus mná ag obair i réimsí éagsúla den gheilleagar, cibé acu obair íoctha nó obair gan phá atá i gceist: is ar earnáil na seirbhísí is mó a dhíríonn mná, agus is ar an earnáil thionsclaíoch is mó a dhíríonn fir.<ref name="enWF" /> Is lú na huaireanta a chaitheann mná ná fir, de ghnáth, i bpoist a thuilleann ioncam, agus is minic gur obair tí gan phá a dhéanann siad. De réir ''The Penguin Atlas of Women in the World'' (2008), chaith mná i [[Madagascar]] 20 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, i gcomparáid le dhá uair an chloig i gcás na bhfear. Sa [[An Spáinn|Spáinn]], chaith mná 26 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, agus fir ceithre huaire an chloig.<ref name="enWF" /> Sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2014, ba mhná dhá thrian de na hoibrithe a bhí ar saoire bhreoiteachta<ref>Béarla: ''sick leave''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/755092/en-ga|title=sick leave|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> fhadtéarmach, cé nach raibh ach leath den fhórsa saothair ina mná, fiú nuair nár cuireadh saoire mháithreachais san áireamh.<ref name="enWF" /> == Domhandú agus an margadh saothair == Idir na 1980idí agus tús na 2000idí, tháinig méadú beagnach faoi dhó ar an soláthar saothair<ref>Béarla: ''labour supply''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/801570/en-ga|title=labour supply|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> ar fud an domhain, agus ón Áise a tháinig leath den fhás sin. Ag an am céanna, thosaigh líon na n-oibrithe nua a bhí ag teacht isteach san fhórsa saothair i dtíortha an Iarthair ag laghdú. Faigheann fostóirí sna geilleagair fhorbartha rochtain ar an bhfórsa saothair domhanda ar bhealaí éagsúla: trí earraí a allmhairiú, trí tháirgeadh a [[Seachfhoinsiú thar lear|lonnú thar lear]],<ref>Béarla: ''offshoring''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/2245692/en-ga|title=offshoring|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus tríd an [[inimirce]].<ref name="enWF" /> Ó 1980 go 2010, mhéadaigh an fórsa saothair domhanda ó 1.2 billiún go 2.9 billiún duine, de réir tuarascála a d'fhoilsigh McKinsey Global Institute sa bhliain 2012. Is sna tíortha i mbéal forbartha is mó a tharla an fás sin, áit ar aistrigh go leor daoine ón bhfeirm go dtí an mhonarcha: d'ardaigh cion na bpost lasmuigh den fheirmeoireacht ó 54% in 1980 go beagnach 73% in 2010. Meastar gur tharraing an tionsclaíocht sin 620 milliún duine as an mbochtaineacht, agus gur chuir sí le forbairt eacnamaíoch na [[An tSín|Síne]], na [[An India|hIndia]] agus tíortha eile.<ref name="enWF" /> Go dtí timpeall 1970, ba é an patrún a bhí i roinnt idirnáisiúnta an tsaothair<ref>Béarla: ''international division of labour''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/842454/en-ga|title=international division of labour|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> go mbíodh na tíortha neamhfhorbartha páirteach sa gheilleagar domhanda mar sholáthraithe mianraí agus earraí talmhaíochta den chuid is mó. De réir a chéile, áfach, aistríodh próisis tháirgthe ó thíortha forbartha ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stáit Aontaithe]], tíortha na hEorpa agus [[An tSeapáin|an tSeapáin]]) go tíortha i mbéal forbartha san Áise (an tSín, [[Vítneam]] agus an India), go [[Meicsiceo]] agus go [[Meiriceá Láir]], áit a bhfuil costais an tsaothair i bhfad níos ísle. Ní hí an mhonaraíocht amháin a aistríodh: d'fhás seachfhoinsiú<ref>Béarla: ''outsourcing''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/780475/en-ga|title=outsourcing|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> seirbhísí [[Teicneolaíocht faisnéise|teicneolaíochta faisnéise]] thar lear freisin, mar shampla forbairt [[Bogearraí|bogearraí]] agus ionaid ghlaonna,<ref>Béarla: ''call centres''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1693989/en-ga|title=call centre|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nuair a leathnaigh an teileachumarsáid agus [[An tIdirlíon|an tIdirlíon]] ag deireadh na 1990idí.<ref name="enWF" /> Tá athruithe déimeagrafacha ag dul i bhfeidhm ar an bhfórsa saothair freisin. De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, tá [[Aosú an phobail|aosú an phobail]] ag cur moille ar fhás an fhórsa saothair sna tíortha saibhre, mar is lú daoine in aois oibre atá ar fáil chun fostaíocht a ghlacadh nó fanacht inti. Ag an am céanna, bíonn sé deacair ar thíortha ar ioncam íseal poist tháirgiúla a chruthú don daonra atá ag fás go tapa iontu.<ref name="ILO2026" /> == An fórsa saothair in Éirinn == De réir ''Ciste Cúrsaí Reatha'', bhí 1,310,000 duine i líon saothair na hÉireann sa bhliain 1988. Díobh sin, bhí 1,091,000 fostaithe agus 219,000 gan fostaíocht, beagnach 17% den iomlán.<ref name="Ciste135" /> Is í [[Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann|an Phríomh-Oifig Staidrimh]] a thomhaiseann an fórsa saothair in Éirinn, sa '''Suirbhé ar an bhFórsa Saothair'''<ref>Béarla: ''Labour Force Survey'' (LFS). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1594305/en-ga|title=labour force survey|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> (SFS), a fhoilsítear gach ráithe. Is é an suirbhé sin an tomhas oifigiúil ar an bhfostaíocht agus ar an dífhostaíocht sa stát. Tá figiúirí ar bhonn chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair á bhfoilsiú ó 1988 i leith. Tháinig an SFS in áit an tsuirbhé ráithiúil náisiúnta ar theaghlaigh<ref>Béarla: ''Quarterly National Household Survey'' (QNHS).</ref> sa tríú ráithe de 2017. Roghnaítear sampla de 32,500 teaghlach gach ráithe, agus cuirtear agallamh ar gach teaghlach cúig ráithe as a chéile, aghaidh ar aghaidh nó ar an teileafón.<ref name="CSOnotes" /> === Fás agus cúlú === Le linn ré [[An Tíogar Ceilteach|an Tíogair Cheiltigh]], d'fhás an fórsa saothair go tapa: ó 1,710,700 duine sa dara ráithe de 1998 go 2,331,900 sa dara ráithe de 2007. Thit an ráta dífhostaíochta ó 8.1% go dtí 3.7% sa cheathrú ráithe de 2000, an ráta is ísle sa tsraith, agus bhí an ráta rannpháirtíochta ag a bhuaic, 67.3%, sa tríú ráithe de 2007.<ref name="QLF18">{{Cite web-en|url=https://data.cso.ie/table/QLF18|title=QLF18: ILO Participation, Employment and Unemployment Characteristics|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|access-date=2026-10-25}}</ref> Ba í an inimirce ba mhó ba chúis leis an bhfás. Go dtí deireadh 2008, chuir fás an daonra in aois oibre 30,000 duine ar a laghad leis an bhfórsa saothair gach bliain, agus bhí an éifeacht sin ag a buaic, 90,500 duine, sa dara ráithe de 2007.<ref name="CSOlf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/labourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> De bharr [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|na géarchéime airgeadais domhanda]] a thosaigh in 2007–2008, tháinig laghdú ar an inimirce agus chrap an fórsa saothair. Bhí an éifeacht dhéimeagrafach diúltach ón tríú ráithe de 2009 go dtí an chéad ráithe de 2014.<ref name="CSOlf" /> Thit an fórsa saothair go 2,209,200 duine sa chéad ráithe de 2011, agus d'ardaigh an ráta dífhostaíochta go dtí 15.9% sa tríú ráithe de 2011 agus arís sa dara ráithe de 2012.<ref name="QLF18" /> Bhí tionchar mór ag [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim COVID-19]] ar mhargadh an tsaothair sa bhliain 2020. De réir chritéir chaighdeánacha na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní raibh an ráta dífhostaíochta ach 5.1% sa dara ráithe den bhliain sin, agus mar sin d'fhoilsigh an Phríomh-Oifig Staidrimh tomhas breise a chuir tionchar na paindéime san áireamh. De réir an tomhais sin, bhí 531,412 duine dífhostaithe ag deireadh mhí an Mheithimh 2020, agus an ráta dífhostaíochta cothrom le 23.1%.<ref name="CSO2020">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/csolatestnews/pressreleases/2020pressreleases/pressstatementlabourforcesurveyq22020/|title=Press Statement Labour Force Survey Q2 2020|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2020-08-25|access-date=2026-10-25}}</ref> De réir na sraithe athbhreithnithe, thit an ráta rannpháirtíochta go 56.9% an ráithe sin, an leibhéal is ísle ó 1998 i leith.<ref name="QLF18" /> === An fórsa saothair inniu === Sa dara ráithe de 2026, bhí 2,990,200 duine idir 15 agus 89 bliana d'aois san fhórsa saothair in Éirinn, méadú 1.1% ar an mbliain roimhe sin. Bhí 2,839,300 díobh fostaithe agus 151,000 dífhostaithe, rud a d'fhág ráta dífhostaíochta de 5.1%. Bhí an ráta rannpháirtíochta cothrom le 66.0%.<ref name="CSO2026">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/keyfindings/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Key Findings|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> Bhí 1,543,000 duine lasmuigh den fhórsa saothair. Bhí 110,600 díobh sin ar fáil chun oibre nó ag lorg oibre, ach níor comhaireadh iad mar dhaoine dífhostaithe.<ref name="CSOnilf" /> Bhí 2,456,900 duine ag obair mar fhostaithe agus 359,200 duine féinfhostaithe. D'oibrigh 589,600 duine (20.8% de na daoine fostaithe) go páirtaimseartha, agus bhí 153,800 díobh sin i dtearcfhostaíocht,<ref>Béarla: ''underemployment''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1353448/en-ga|title=underemployment|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> is é sin, ba mhaith leo níos mó uaireanta a oibriú ar níos mó pá. Bhí 38,900 duine dífhostaithe le bliain nó níos faide, is é sin 1.3% den fhórsa saothair.<ref name="CSO2026" /> Tá athrú mór tagtha ar rannpháirtíocht na mban i bhfórsa saothair na hÉireann. Sa dara ráithe de 1998, bhí 681,800 bean san fhórsa saothair, agus ráta rannpháirtíochta de 46.7% acu, i gcomparáid le 72.9% i measc na bhfear. Faoin dara ráithe de 2026, bhí líon na mban san fhórsa saothair níos mó ná faoi dhó, 1,408,500, agus a ráta rannpháirtíochta ardaithe go 61.3%. Bhí ráta na bhfear tite go 70.8% an ráithe chéanna.<ref name="QLF18" /><ref name="CSOlf" /> == Féach freisin == * [[Dífhostaíocht]] * [[Fostaíocht]] * [[Saothair dhaonna]] * [[Cianobair]] * [[Geilleagar na hÉireann]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Fórsa oibre}} [[Catagóir:Fostaíocht]] [[Catagóir:Coincheapa eacnamaíocha]] [[Catagóir:Inscne agus fostaíocht]] [[Catagóir:Geilleagar Phoblacht na hÉireann]] 6bsbtp324dvlwtgmbulz39euy71km0b 1330623 1330619 2026-10-25T23:20:46Z TGcoa 21229 1330623 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Irish Postal Workers accompany an arrested leader during September 1922 strike.jpg|mion|220x220px|Stailc i mBÁC, 1922]] [[Íomhá:Women war workers in the doping room of a gas-mask factory during the First World War. Q28587.jpg|mion|220x220px|Mná ag obair i Sasana le linn an Chéad Chogaidh Domhanda: d'athraigh ról na mban sa tsochaí agus fás suntasach ar líon na mban san fhórsa oibre<ref>{{Lua idirlín|url=https://tairseachcogg.ie/Home/ResourceDetails?_HYtIf125x=DxrhexHg4lJ2EFHcFcerkVvupeJczgO4APCgYA9lX3HVVb91eiNznansojzdha7B|teideal=COGG {{!}} Sonraí Acmhainní|work=tairseachcogg.ie|dátarochtana=2026-10-25}}</ref> ]] Is éard is '''fórsa oibre''' nó '''fórsa saothair'''<ref>Béarla: ''workforce'' nó ''labour force''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/workforce/|title=workforce|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> ann, i gcúrsaí maicreacnamaíochta, ná líon iomlán na ndaoine i dtír nó i réigiún atá ag obair (na daoine fostaithe) nó atá ag lorg oibre (na daoine dífhostaithe).<ref name="enWF">{{Luaigh foilseachán|title=Workforce|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Workforce|journal=Wikipedia|date=2026-10-25}}</ref> Tugtar '''lucht saothair''' air freisin,<ref>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/labour%20force/|title=labour force|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus ''líon saothair'' a thugann ''Ciste Cúrsaí Reatha'' air: "an líon iomlán atá ag obair nó ar fáil chun oibre".<ref name="Ciste135">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=135–136}}</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad na daoine nach bhfuil ag obair ná ag lorg oibre, ar nós mic léinn, daoine atá ar scor agus daoine a thugann aire do bhaill an teaghlaigh.<ref name="enWF" /> Braitheann cumas tíre earraí agus seirbhísí a sholáthar, go pointe, ar mhéid an fhórsa saothair agus ar na scileanna atá aige. Áirítear ann na fostóirí, na fostaithe, na hoibrithe féinfhostaithe agus na daoine dífhostaithe go léir.<ref name="Ciste135" /> Tomhaistear an fórsa saothair de réir critéar a leag [[An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair]] (EIS)<ref>Béarla: ''International Labour Organization'' (ILO). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/787715/en-ga|title=International Labour Organization|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> síos, agus is iad an ráta rannpháirtíochta agus an ráta dífhostaíochta na tomhais is tábhachtaí a bhaineann leis. Thuar an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair go mbeadh ráta dífhostaíochta an domhain cothrom le 4.9% sa bhliain 2026, is é sin 186 milliún duine gan obair.<ref name="ILO2026">{{Cite web-en|url=https://www.ilo.org/resource/news/global-job-quality-stagnates-despite-resilient-growth|title=Global job quality stagnates despite resilient growth|publisher=An Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair|date=2026-01-14|access-date=2026-10-25}}</ref> [[Íomhá:Työpäivä päättyy Tampellassa.jpg|mion|220px|Oibrithe ag teacht amach as monarcha Tampella i [[Tampere]], san [[An Fhionlainn|Fhionlainn]], ag deireadh an lae oibre (1909).]] [[Íomhá:OECD Labour force participation rate.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta an fhórsa saothair i dtíortha an [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|ECFE]] sa bhliain 2021.]] [[Íomhá:Female labor force participation rates, World, 2024.svg|mion|220px|Ráta rannpháirtíochta na mban san fhórsa saothair ar fud an domhain in 2024 (Our World in Data).]] [[Íomhá:Vendor at a village market in Goa, 2021.jpg|mion|220px|Díoltóir ag margadh sráidbhaile i [[Goa|nGoa]] na hIndia (2021). Is san earnáil neamhfhoirmiúil a oibríonn formhór na mban sna tíortha i mbéal forbartha.]] == Sainmhíniú agus tomhas == Faoi chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, roinntear an daonra atá 15 bliana d'aois nó níos sine ina thrí ghrúpa:<ref name="CSOnotes">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/backgroundnotes/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Background Notes|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> * '''Daoine fostaithe''': daoine a d'oibrigh uair an chloig amháin ar a laghad ar son pá nó brabúis sa tseachtain roimh an suirbhé, lena n-áirítear obair ar fheirm nó i ngnó an teaghlaigh. Áirítear freisin daoine a raibh post acu ach a bhí as láthair ón obair an tseachtain sin de bharr breoiteachta, saoire nó a leithéid. * '''Daoine dífhostaithe''': daoine a bhí gan obair sa tseachtain roimh an suirbhé, a bhí ar fáil chun oibre laistigh den dá sheachtain ina dhiaidh sin, agus a rinne iarracht ar leith obair a fháil sna ceithre seachtaine roimhe sin. * '''Daoine neamhghníomhacha'''<ref>Béarla: ''inactive persons'' nó ''persons outside the labour force''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/796019/en-ga|title=inactive person|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref>: gach duine eile, is é sin na daoine atá lasmuigh den fhórsa saothair. Is é an fórsa saothair suim na ndaoine fostaithe agus na ndaoine dífhostaithe. Is é an '''ráta rannpháirtíochta'''<ref>Béarla: ''labour force participation rate'' nó ''activity rate''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/810826/en-ga|title=activity rate|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den daonra in aois oibre<ref>Béarla: ''working-age population''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/828468/en-ga|title=working-age population|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> atá san fhórsa saothair, agus is é an '''ráta dífhostaíochta'''<ref>Béarla: ''unemployment rate''. {{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/unemployment%20rate/|title=unemployment rate|publisher=Foras na Gaeilge (téarma.ie)|access-date=2026-10-25}}</ref> an cion den fhórsa saothair atá dífhostaithe:<ref name="enWF" /> :'''fórsa saothair''' = daoine fostaithe + daoine dífhostaithe :'''ráta rannpháirtíochta''' = fórsa saothair ÷ daonra in aois oibre :'''ráta dífhostaíochta''' = daoine dífhostaithe ÷ fórsa saothair Dar le ''Ciste Cúrsaí Reatha'', is tábhachtaí agus is cruinne de shlat tomhais é an ráta dífhostaíochta ná líon na ndaoine dífhostaithe. Tugann an leabhar sampla: má thuairiscítear go bhfuil 250,000 duine dífhostaithe in Éirinn, d'fhéadfadh cuma bheag a bheith ar an bhfadhb i gcomparáid le 2.6 milliún duine sa [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]]. Ach nuair a chuirtear na rátaí i gcomparáid lena chéile, feictear gurb ionann na figiúirí sin agus ráta dífhostaíochta de 19% in Éirinn agus ráta timpeall 9% sa Bhreatain.<ref name="Ciste91">{{Luaigh foilseachán|title=Ciste Cúrsaí Reatha|author=Jim O'Donnell agus Seán de Fréine|publisher=An Foras Riaracháin|location=Baile Átha Cliath|date=1992|isbn=1-872002-46-3|pages=91}}</ref>Sainmhínítear an líon saothair mar na daoine a bhfuil post acu, móide na daoine atá cláraithe i malartán saothair<ref>Béarla: ''employment exchange''.</ref> mar dhaoine atá ar fáil chun oibre.<ref name="Ciste91" /> Ní ar an gclárú a bhraitheann an tomhas idirnáisiúnta, áfach, ach ar shuirbhé ar theaghlaigh, agus is ar an mbonn sin a fhoilsítear figiúirí oifigiúla na hÉireann.<ref name="CSOnotes" /> === Lasmuigh den fhórsa saothair === Ní áirítear sa ráta dífhostaíochta na daoine nach bhfuil ag obair agus nach bhfuil ag lorg oibre, mar ní cuid den fhórsa saothair iad. Ina measc tá go leor daoine atá ar scor, mic léinn, daoine a thugann aire do leanaí nó do bhaill eile den teaghlach, agus daoine eile nach bhfuil ag lorg fostaíochta. Áirítear ina measc freisin roinnt daoine ar mhaith leo post a fháil ach nach bhfuil á lorg acu, mar shampla daoine a d'éirigh as an gcuardach mar gur chreid siad nach raibh aon phost ar fáil dóibh.<ref>Béarla: ''discouraged workers''.</ref><ref name="enWF" /> Chun léargas níos iomláine a thabhairt ar mhargadh an tsaothair, comhairíonn an Phríomh-Oifig Staidrimh in Éirinn, de réir sainmhínithe de chuid [[Eurostat]], dhá ghrúpa ar leith: daoine atá ar fáil chun oibre ach nach bhfuil á lorg, agus daoine atá ag lorg oibre ach nach bhfuil ar fáil láithreach.<ref>Béarla: ''Potential Additional Labour Force'' (PALF).</ref> Ní cuid den fhórsa saothair iad, ach bíonn ceangal níos láidre acu le margadh an tsaothair ná mar a bhíonn ag daoine eile atá lasmuigh de.<ref name="CSOnilf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/personsnotinthelabourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Persons not in the Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> == Saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil == Is ionann saothar foirmiúil agus fostaíocht atá struchtúrtha agus a íoctar go foirmiúil, trí phárolla mar shampla. Murab ionann agus an geilleagar neamhfhoirmiúil,<ref>Béarla: ''informal economy'' nó ''informal sector''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/840019/en-ga|title=informal economy|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> cuireann an saothar foirmiúil le holltáirgeacht náisiúnta na tíre. Ní bhíonn socrú foirmiúil ag baint le saothar neamhfhoirmiúil, de réir dlí ná de réir cleachtais. D'fhéadfaí íoc as nó gan íoc as, ach ní bhíonn sé struchtúrtha ná rialáilte. Bíonn an fhostaíocht fhoirmiúil níos iontaofa, agus de ghnáth tugann sí ioncam níos airde, agus níos mó sochar agus slándála, d'fhir agus do mhná araon.<ref name="enWF" /> Tá an saothar neamhfhoirmiúil ag fás ar fud an domhain, go háirithe sna [[tíortha i mbéal forbartha]]. De réir staidéir a rinne an t-eacnamaí Jacques Charmes, b'ionann obair neamhfhoirmiúil agus 57% den fhostaíocht lasmuigh den talmhaíocht i [[Meiriceá Laidineach]] sa bhliain 2000, agus 78% san [[An Afraic|Afraic]]. Is gnách go n-aistríonn oibrithe ón earnáil fhoirmiúil go dtí an earnáil neamhfhoirmiúil tar éis géarchéime eacnamaíche, mar a tharla tar éis na géarchéime airgeadais a thosaigh san [[An Áise|Áise]] in 1997.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, bhíothas ag súil go mbeadh 2.1 billiún oibrí i bpoist neamhfhoirmiúla in 2026, gan ach rochtain theoranta acu ar chosaint shóisialta, ar chearta san ionad oibre agus ar shlándáil poist.<ref name="ILO2026" /> === Saothar neamhfhoirmiúil agus inscne === Is minic a bhíonn baint ag [[inscne]] le saothar neamhfhoirmiúil. Is minice a bhíonn mná fostaithe go neamhfhoirmiúil ná go foirmiúil, agus is mó an fhoinse fostaíochta í an obair neamhfhoirmiúil do mhná ná d'fhir. Oibríonn go leor ban san earnáil neamhfhoirmiúil mar oibrithe baile<ref>Béarla: ''home-based workers''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/3591235/en-ga|title=home-based worker|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nó ag díol earraí ar an tsráid. Sna tíortha i mbéal forbartha ina n-iomláine, is san earnáil neamhfhoirmiúil atá 60% de na mná atá ag obair. De réir staidéir a d'fhoilsigh Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO) sa bhliain 2021, is san earnáil neamhfhoirmiúil a dhéantar 85% den ghníomhaíocht eacnamaíoch san Afraic, agus is mná beagnach 90% den lucht saothair neamhfhoirmiúil ann.<ref name="enWF" /> De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní bhaineann ach dhá chúigiú den fhostaíocht ar fud an domhain le mná, agus is lú 24% an seans go mbeidh bean san fhórsa saothair ná fear. Tá an dul chun cinn ar rannpháirtíocht na mban san fhórsa saothair tar éis stopadh.<ref name="ILO2026" /> == Obair gan phá == Tá dlúthbhaint ag obair íoctha agus ag obair gan phá<ref>Béarla: ''unpaid work''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1265883/en-ga|title=unpaid work|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> le saothar foirmiúil agus neamhfhoirmiúil. D'fhéadfadh an obair gan phá a bheith ina hobair a dhéantar sa bhaile chun an teaghlach a chothú, ar nós cúram leanaí, nó ina hobair laethúil nach bhfaightear luach saothair airgid aisti, ar nós obair sna goirt. Cé go bhfuil luach ag baint leis an obair sin, is deacair é a mheas. Is gnách go mbíonn fir agus mná ag obair i réimsí éagsúla den gheilleagar, cibé acu obair íoctha nó obair gan phá atá i gceist: is ar earnáil na seirbhísí is mó a dhíríonn mná, agus is ar an earnáil thionsclaíoch is mó a dhíríonn fir.<ref name="enWF" /> Is lú na huaireanta a chaitheann mná ná fir, de ghnáth, i bpoist a thuilleann ioncam, agus is minic gur obair tí gan phá a dhéanann siad. De réir ''The Penguin Atlas of Women in the World'' (2008), chaith mná i [[Madagascar]] 20 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, i gcomparáid le dhá uair an chloig i gcás na bhfear. Sa [[An Spáinn|Spáinn]], chaith mná 26 uair an chloig sa tseachtain ar obair tí, agus fir ceithre huaire an chloig.<ref name="enWF" /> Sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2014, ba mhná dhá thrian de na hoibrithe a bhí ar saoire bhreoiteachta<ref>Béarla: ''sick leave''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/755092/en-ga|title=sick leave|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> fhadtéarmach, cé nach raibh ach leath den fhórsa saothair ina mná, fiú nuair nár cuireadh saoire mháithreachais san áireamh.<ref name="enWF" /> == Domhandú agus an margadh saothair == Idir na 1980idí agus tús na 2000idí, tháinig méadú beagnach faoi dhó ar an soláthar saothair<ref>Béarla: ''labour supply''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/801570/en-ga|title=labour supply|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> ar fud an domhain, agus ón Áise a tháinig leath den fhás sin. Ag an am céanna, thosaigh líon na n-oibrithe nua a bhí ag teacht isteach san fhórsa saothair i dtíortha an Iarthair ag laghdú. Faigheann fostóirí sna geilleagair fhorbartha rochtain ar an bhfórsa saothair domhanda ar bhealaí éagsúla: trí earraí a allmhairiú, trí tháirgeadh a [[Seachfhoinsiú thar lear|lonnú thar lear]],<ref>Béarla: ''offshoring''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/2245692/en-ga|title=offshoring|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> agus tríd an [[inimirce]].<ref name="enWF" /> Ó 1980 go 2010, mhéadaigh an fórsa saothair domhanda ó 1.2 billiún go 2.9 billiún duine, de réir tuarascála a d'fhoilsigh McKinsey Global Institute sa bhliain 2012. Is sna tíortha i mbéal forbartha is mó a tharla an fás sin, áit ar aistrigh go leor daoine ón bhfeirm go dtí an mhonarcha: d'ardaigh cion na bpost lasmuigh den fheirmeoireacht ó 54% in 1980 go beagnach 73% in 2010. Meastar gur tharraing an tionsclaíocht sin 620 milliún duine as an mbochtaineacht, agus gur chuir sí le forbairt eacnamaíoch na [[An tSín|Síne]], na [[An India|hIndia]] agus tíortha eile.<ref name="enWF" /> Go dtí timpeall 1970, ba é an patrún a bhí i roinnt idirnáisiúnta an tsaothair<ref>Béarla: ''international division of labour''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/842454/en-ga|title=international division of labour|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> go mbíodh na tíortha neamhfhorbartha páirteach sa gheilleagar domhanda mar sholáthraithe mianraí agus earraí talmhaíochta den chuid is mó. De réir a chéile, áfach, aistríodh próisis tháirgthe ó thíortha forbartha ([[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stáit Aontaithe]], tíortha na hEorpa agus [[An tSeapáin|an tSeapáin]]) go tíortha i mbéal forbartha san Áise (an tSín, [[Vítneam]] agus an India), go [[Meicsiceo]] agus go [[Meiriceá Láir]], áit a bhfuil costais an tsaothair i bhfad níos ísle. Ní hí an mhonaraíocht amháin a aistríodh: d'fhás seachfhoinsiú<ref>Béarla: ''outsourcing''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/780475/en-ga|title=outsourcing|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> seirbhísí [[Teicneolaíocht faisnéise|teicneolaíochta faisnéise]] thar lear freisin, mar shampla forbairt [[Bogearraí|bogearraí]] agus ionaid ghlaonna,<ref>Béarla: ''call centres''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1693989/en-ga|title=call centre|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> nuair a leathnaigh an teileachumarsáid agus [[An tIdirlíon|an tIdirlíon]] ag deireadh na 1990idí.<ref name="enWF" /> Tá athruithe déimeagrafacha ag dul i bhfeidhm ar an bhfórsa saothair freisin. De réir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, tá [[Aosú an phobail|aosú an phobail]] ag cur moille ar fhás an fhórsa saothair sna tíortha saibhre, mar is lú daoine in aois oibre atá ar fáil chun fostaíocht a ghlacadh nó fanacht inti. Ag an am céanna, bíonn sé deacair ar thíortha ar ioncam íseal poist tháirgiúla a chruthú don daonra atá ag fás go tapa iontu.<ref name="ILO2026" /> == An fórsa saothair in Éirinn == De réir ''Ciste Cúrsaí Reatha'', bhí 1,310,000 duine i líon saothair na hÉireann sa bhliain 1988. Díobh sin, bhí 1,091,000 fostaithe agus 219,000 gan fostaíocht, beagnach 17% den iomlán.<ref name="Ciste135" /> Is í [[Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann|an Phríomh-Oifig Staidrimh]] a thomhaiseann an fórsa saothair in Éirinn, sa '''Suirbhé ar an bhFórsa Saothair'''<ref>Béarla: ''Labour Force Survey'' (LFS). {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1594305/en-ga|title=labour force survey|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> (SFS), a fhoilsítear gach ráithe. Is é an suirbhé sin an tomhas oifigiúil ar an bhfostaíocht agus ar an dífhostaíocht sa stát. Tá figiúirí ar bhonn chritéir na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair á bhfoilsiú ó 1988 i leith. Tháinig an SFS in áit an tsuirbhé ráithiúil náisiúnta ar theaghlaigh<ref>Béarla: ''Quarterly National Household Survey'' (QNHS).</ref> sa tríú ráithe de 2017. Roghnaítear sampla de 32,500 teaghlach gach ráithe, agus cuirtear agallamh ar gach teaghlach cúig ráithe as a chéile, aghaidh ar aghaidh nó ar an teileafón.<ref name="CSOnotes" /> === Fás agus cúlú === Le linn ré [[An Tíogar Ceilteach|an Tíogair Cheiltigh]], d'fhás an fórsa saothair go tapa: ó 1,710,700 duine sa dara ráithe de 1998 go 2,331,900 sa dara ráithe de 2007. Thit an ráta dífhostaíochta ó 8.1% go dtí 3.7% sa cheathrú ráithe de 2000, an ráta is ísle sa tsraith, agus bhí an ráta rannpháirtíochta ag a bhuaic, 67.3%, sa tríú ráithe de 2007.<ref name="QLF18">{{Cite web-en|url=https://data.cso.ie/table/QLF18|title=QLF18: ILO Participation, Employment and Unemployment Characteristics|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|access-date=2026-10-25}}</ref> Ba í an inimirce ba mhó ba chúis leis an bhfás. Go dtí deireadh 2008, chuir fás an daonra in aois oibre 30,000 duine ar a laghad leis an bhfórsa saothair gach bliain, agus bhí an éifeacht sin ag a buaic, 90,500 duine, sa dara ráithe de 2007.<ref name="CSOlf">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/labourforce/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Labour Force|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> De bharr [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|na géarchéime airgeadais domhanda]] a thosaigh in 2007–2008, tháinig laghdú ar an inimirce agus chrap an fórsa saothair. Bhí an éifeacht dhéimeagrafach diúltach ón tríú ráithe de 2009 go dtí an chéad ráithe de 2014.<ref name="CSOlf" /> Thit an fórsa saothair go 2,209,200 duine sa chéad ráithe de 2011, agus d'ardaigh an ráta dífhostaíochta go dtí 15.9% sa tríú ráithe de 2011 agus arís sa dara ráithe de 2012.<ref name="QLF18" /> Bhí tionchar mór ag [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim COVID-19]] ar mhargadh an tsaothair sa bhliain 2020. De réir chritéir chaighdeánacha na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, ní raibh an ráta dífhostaíochta ach 5.1% sa dara ráithe den bhliain sin, agus mar sin d'fhoilsigh an Phríomh-Oifig Staidrimh tomhas breise a chuir tionchar na paindéime san áireamh. De réir an tomhais sin, bhí 531,412 duine dífhostaithe ag deireadh mhí an Mheithimh 2020, agus an ráta dífhostaíochta cothrom le 23.1%.<ref name="CSO2020">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/csolatestnews/pressreleases/2020pressreleases/pressstatementlabourforcesurveyq22020/|title=Press Statement Labour Force Survey Q2 2020|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2020-08-25|access-date=2026-10-25}}</ref> De réir na sraithe athbhreithnithe, thit an ráta rannpháirtíochta go 56.9% an ráithe sin, an leibhéal is ísle ó 1998 i leith.<ref name="QLF18" /> === An fórsa saothair inniu === Sa dara ráithe de 2026, bhí 2,990,200 duine idir 15 agus 89 bliana d'aois san fhórsa saothair in Éirinn, méadú 1.1% ar an mbliain roimhe sin. Bhí 2,839,300 díobh fostaithe agus 151,000 dífhostaithe, rud a d'fhág ráta dífhostaíochta de 5.1%. Bhí an ráta rannpháirtíochta cothrom le 66.0%.<ref name="CSO2026">{{Cite web-en|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-lfs/labourforcesurveyquarter22026/keyfindings/|title=Labour Force Survey Quarter 2 2026: Key Findings|publisher=An Phríomh-Oifig Staidrimh|date=2026-08-20|access-date=2026-10-25}}</ref> Bhí 1,543,000 duine lasmuigh den fhórsa saothair. Bhí 110,600 díobh sin ar fáil chun oibre nó ag lorg oibre, ach níor comhaireadh iad mar dhaoine dífhostaithe.<ref name="CSOnilf" /> Bhí 2,456,900 duine ag obair mar fhostaithe agus 359,200 duine féinfhostaithe. D'oibrigh 589,600 duine (20.8% de na daoine fostaithe) go páirtaimseartha, agus bhí 153,800 díobh sin i dtearcfhostaíocht,<ref>Béarla: ''underemployment''. {{Cite web-en|url=https://iate.europa.eu/entry/result/1353448/en-ga|title=underemployment|publisher=IATE (Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip)|access-date=2026-10-25}}</ref> is é sin, ba mhaith leo níos mó uaireanta a oibriú ar níos mó pá. Bhí 38,900 duine dífhostaithe le bliain nó níos faide, is é sin 1.3% den fhórsa saothair.<ref name="CSO2026" /> Tá athrú mór tagtha ar rannpháirtíocht na mban i bhfórsa saothair na hÉireann. Sa dara ráithe de 1998, bhí 681,800 bean san fhórsa saothair, agus ráta rannpháirtíochta de 46.7% acu, i gcomparáid le 72.9% i measc na bhfear. Faoin dara ráithe de 2026, bhí líon na mban san fhórsa saothair níos mó ná faoi dhó, 1,408,500, agus a ráta rannpháirtíochta ardaithe go 61.3%. Bhí ráta na bhfear tite go 70.8% an ráithe chéanna.<ref name="QLF18" /><ref name="CSOlf" /> == Féach freisin == * [[Dífhostaíocht]] * [[Fostaíocht]] * [[Saothair dhaonna]] * [[Cianobair]] * [[Geilleagar na hÉireann]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Fórsa oibre}} [[Catagóir:Fostaíocht]] [[Catagóir:Coincheapa eacnamaíocha]] [[Catagóir:Inscne agus fostaíocht]] [[Catagóir:Geilleagar Phoblacht na hÉireann]] ftjarkiosgixozui5x99xnw7ht1124b Fórsa saothair 0 128682 1330618 2026-10-25T22:07:49Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Fórsa saothair]] go [[Fórsa oibre]] 1330618 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Fórsa oibre]] cmccm3kbju9t0a3xmjl19ukdwqvv7x7 Teanga fhoirmiúil 0 128683 1330620 2026-10-25T22:39:19Z Sanduíche de Presunto 78137 Alt nua cruthaithe faoi theangacha foirmiúla. 1330620 wikitext text/x-wiki Is éard is '''teanga fhoirmiúil''' ann ná tacar de theaghráin chríochta thar [[aibítir (matamaitic)|aibítir]] chríochta shainithe. Is coincheap bunúsach í sa [[matamaitic]] agus sa [[ríomheolaíocht]] theoiriciúil. Déantar staidéar ar na rialacha agus na modhanna foirmiúla trína ngintear teaghráin den sórt sin agus trína n-aithnítear cé acu teaghráin a bhaineann le teanga ar leith. Úsáidtear teoiric na dteangacha foirmiúla chun comhréir teangacha ríomhchlárúcháin a shainiú, chun patrúin shiombalacha a anailísiú agus chun staidéar a dhéanamh ar chumhacht agus ar theorainneacha na ríomhaireachta.<ref name="EoM">''Encyclopedia of Mathematics'', “[https://encyclopediaofmath.org/wiki/Formal_languages_and_automata Formal languages and automata]”.</ref><ref name="JagerRogers2012">Gerhard Jäger agus James Rogers, “Formal language theory: refining the Chomsky hierarchy”, ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences'', iml. 367, uimh. 1598, 2012, lgh. 1956–1970, [https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0077 doi:10.1098/rstb.2012.0077].</ref><ref name="Crespi2019">Stefano Crespi Reghizzi, Luca Breveglieri agus Angelo Morzenti, ''Formal Languages and Compilation'', 3ú heagrán, Springer, 2019, [https://doi.org/10.1007/978-3-030-04879-2 doi:10.1007/978-3-030-04879-2].</ref> == Sainmhíniú agus coincheapa bunúsacha == Tugtar '''aibítir''' ar thacar críochta siombailí, a léirítear go minic leis an tsiombail Ghréagach <math display="inline">\Sigma</math>. Tugtar '''teaghrán''' ar sheicheamh críochta de shiombailí ón aibítir sin. Féadfaidh teaghrán siombail amháin a bheith ann nó iliomad siombailí, agus féadfaidh sé a bheith folamh freisin.<ref name="EoM" /> Léirítear an '''teaghrán folamh''' leis an tsiombail <math display="inline">\varepsilon</math>. Níl aon siombail ann, agus ní hionann é agus teaghrán ina bhfuil siombail amháin nó níos mó. Is é <math display="inline">\Sigma^*</math> tacar na dteaghrán críochta uile is féidir a chruthú as siombailí na haibítre <math display="inline">\Sigma</math>, an teaghrán folamh san áireamh. Is féidir teanga fhoirmiúil <math display="inline">L</math> a shainmhíniú mar aon fho-thacar de <math display="inline">\Sigma^*</math>: <math display="block">L\subseteq\Sigma^*</math> Féadfaidh teanga fhoirmiúil a bheith críochta nó gan teorainn. Má tá líon críochta teaghrán inti, is féidir iad a liostú ina n-iomláine. I gcás teanga gan teorainn, is féidir cur síos críochta a dhéanamh uirthi trí shainmhíniú matamaiticiúil, trí rialacha giniúna nó trí shamhail ríomhaireachtúil, gan gá gach teaghrán a liostú.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012">Carlos Martín-Vide, “Formal Grammars and Languages”, i Ruslan Mitkov (eag.), ''The Oxford Handbook of Computational Linguistics'', Oxford University Press, lgh. 157–177, [https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199276349.013.0008 doi:10.1093/oxfordhb/9780199276349.013.0008].</ref> === Sampla simplí === Glactar leis gurb é <math display="inline">\Sigma=\{a,b\}</math> an aibítir. I measc na dteaghrán atá in <math display="inline">\Sigma^*</math> tá an teaghrán folamh, <math display="inline">a</math>, <math display="inline">b</math>, <math display="inline">aa</math>, <math display="inline">ab</math>, <math display="inline">ba</math> agus <math display="inline">bb</math>, chomh maith le gach teaghrán críochta eile a dhéantar as na siombailí sin. Sainmhínítear an teanga seo a leanas: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Is éard atá inti na teaghráin ina bhfuil líon comhionann de shiombailí <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math>, agus ina dtagann na siombailí <math display="inline">a</math> go léir roimh na siombailí <math display="inline">b</math>. Ciallaíonn <math display="inline">a^n</math> go ndéantar an tsiombail <math display="inline">a</math> a athdhéanamh <math display="inline">n</math> n-uaire; tá an bhrí chéanna le <math display="inline">b^n</math>. Folaíonn an coinníoll <math display="inline">n\geq 0</math> an cás ina bhfuil nialas de gach siombail ann. {| class="wikitable" |+ Samplaí de theaghráin agus a mballraíocht sa teanga ''L'' ! Teaghrán !! Ballraíocht !! Míniú |- | <math display="inline">\varepsilon</math> || Glactar leis || Níl aon siombail ann; is é <math display="inline">n=0</math>. |- | <math display="inline">ab</math> || Glactar leis || Siombail amháin <math display="inline">a</math> agus siombail amháin <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">aabb</math> || Glactar leis || Dhá shiombail <math display="inline">a</math> agus dhá shiombail <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">aaabbb</math> || Glactar leis || Trí shiombail <math display="inline">a</math> agus trí shiombail <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">a</math> || Diúltaítear dó || Níl aon siombail <math display="inline">b</math> ann. |- | <math display="inline">aabbb</math> || Diúltaítear dó || Ní hionann líon na siombailí <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">abab</math> || Diúltaítear dó || Ní thagann na siombailí <math display="inline">a</math> go léir roimh na siombailí <math display="inline">b</math>. |} Léiríonn an sampla gur féidir le sainmhíniú foirmiúil critéir bheachta a leagan síos chun cinneadh a dhéanamh an mbaineann teaghrán le teanga nó nach mbaineann.<ref name="EoM" /> === Oibríochtaí ar theangacha === Is féidir teangacha foirmiúla a chomhcheangal nó teangacha nua a thógáil astu trí oibríochtaí matamaiticiúla. Tá na hoibríochtaí sin tábhachtach i staidéar ar na hairíonna a bhaineann le haicmí éagsúla teangacha.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> * '''Aontas:''' is é <math display="inline">L_1\cup L_2</math> tacar na dteaghrán a bhaineann le <math display="inline">L_1</math>, le <math display="inline">L_2</math>, nó leis an dá theanga. * '''Trasnaíocht:''' is é <math display="inline">L_1\cap L_2</math> tacar na dteaghrán a bhaineann leis an dá theanga araon. * '''Comhlánú:''' i gcoibhneas le haibítir shainithe <math display="inline">\Sigma</math>, is é comhlánú <math display="inline">L</math> tacar na dteaghrán nach mbaineann le <math display="inline">L</math>, is é sin <math display="inline">\Sigma^*\setminus L</math>. * '''Comhcheangal teaghrán:''' is é <math display="inline">L_1L_2</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí theaghrán ó <math display="inline">L_1</math> a leanúint le teaghrán ó <math display="inline">L_2</math>. * '''Dúnadh Kleene:''' léiríonn <math display="inline">L^*</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí náid nó níos mó teaghrán ó <math display="inline">L</math> a chomhcheangal. Bíonn an teaghrán folamh san áireamh sa tacar seo i gcónaí. * '''Dúnadh dearfach:''' léiríonn <math display="inline">L^+</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí theaghrán amháin nó níos mó ó <math display="inline">L</math> a chomhcheangal. Tá na hoibríochtaí seo mar bhonn ag sainmhíniú sloinn rialta agus ag an anailís ar theangacha rialta.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> == Modhanna chun teangacha foirmiúla a shainiú == Is féidir cur síos a dhéanamh ar theanga fhoirmiúil trí shainmhíniú matamaiticiúil, trí [[gramadach fhoirmiúil]], trí [[slonn rialta]] nuair is teanga rialta atá i gceist, nó trí shamhail ríomhaireachtúil ar nós uathmata. Ní hionann na modhanna sin ó thaobh a gcumhachta léirithe: tá teangacha ann ar féidir le gramadach níos ginearálta cur síos a dhéanamh orthu ach nach féidir le slonn rialta ná le huathmat críochta iad a aithint.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012" /> === Gramadaí foirmiúla === Is éard is gramadach fhoirmiúil ann ná tacar críochta rialacha a shonraíonn conas teaghráin a ghiniúint. I ngnáthshainmhíniú matamaiticiúil, scríobhtar gramadach mar: <math display="block">G=(N,\Sigma,P,S)</math> Is iad na comhpháirteanna: * <math display="inline">N</math>: tacar críochta na siombailí neamh-theirminéalacha. * <math display="inline">\Sigma</math>: aibítir na siombailí teirminéalacha a bhíonn sna teaghráin deiridh. * <math display="inline">P</math>: tacar na rialacha giniúna. * <math display="inline">S</math>: an tsiombail tosaigh, a úsáidtear chun díorthú a thosú. Glactar leis nach mbíonn na siombailí teirminéalacha agus neamh-theirminéalacha forluiteach. Tugtar díorthú ar an bpróiseas ina gcuirtear rialacha giniúna i bhfeidhm chun teaghrán a tháirgeadh ón tsiombail tosaigh. Is í an teanga a ghineann an ghramadach tacar na dteaghrán teirminéalach uile is féidir a dhíorthú ón tsiombail sin trí líon críochta feidhmeanna na rialacha.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012" /> Mar shampla, féadfar an ghramadach seo a leanas a úsáid: <math display="block">S\rightarrow aSb\mid\varepsilon</math> Sa sampla seo, is í <math display="inline">S</math> an tsiombail neamh-theirminéalach agus is iad <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math> na siombailí teirminéalacha. Ciallaíonn an riail gur féidir <math display="inline">S</math> a athscríobh mar <math display="inline">aSb</math> nó mar an teaghrán folamh <math display="inline">\varepsilon</math>. Is í an teanga a ghintear: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Seo díorthú a thugann an teaghrán <math display="inline">aabb</math>: <math display="block">S\Rightarrow aSb\Rightarrow aaSbb\Rightarrow aabb</math> Sa chéad dá chéim, cuirtear an riail <math display="inline">S\rightarrow aSb</math> i bhfeidhm; sa chéim dheiridh, cuirtear <math display="inline">S\rightarrow\varepsilon</math> i bhfeidhm. Léiríonn an sampla gur féidir le tacar beag rialacha teanga gan teorainn a shainiú.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> === Sloinn rialta agus teangacha rialta === Is nodaireacht shiombalach iad na sloinn rialta a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar theangacha rialta. I measc na n-oibríochtaí coitianta atá iontu tá roghnú idir roghanna, comhcheangal teaghrán agus athrá nialais nó níos mó uaireanta. Tá coibhéis idir sloinn rialta agus uathmata críochta ó thaobh na dteangacha a shainíonn siad.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Mar shampla, is féidir an slonn rialta <math display="inline">a^*b^*</math> a úsáid chun cur síos a dhéanamh ar theanga na dteaghrán ina dtagann náid nó níos mó siombailí <math display="inline">a</math> roimh náid nó níos mó siombailí <math display="inline">b</math>. Bheadh <math display="inline">aabb</math> agus <math display="inline">bbb</math> sa teanga sin, ach ní bheadh <math display="inline">abab</math> inti. Is féidir na teangacha rialta a shainiú freisin le gramadaí rialta. Tá na gramadaí sin níos srianta ná gramadaí saor ó chomhthéacs agus gramadaí níos ginearálta san ordlathas Chomsky.<ref name="JagerRogers2012" /> === Uathmata críochta === [[Íomhá:DFA.png|mion|deas|alt=Léaráid d'uathmat críochta cinntitheach a aithníonn teanga ina leanann siombail amháin nó níos mó b aon líon siombailí a.|Uathmat críochta cinntitheach a aithníonn an teanga rialta ''a*bb*''.]] Is samhail ríomhaireachtúil theibí é [[uathmat críochta]] a bhfuil líon críochta staideanna aige. Tosaíonn an meaisín i staid thosaigh agus léann sé na siombailí den teaghrán ionchuir ceann ar cheann. Athraíonn sé staid de réir na siombaile atá á léamh agus na rialacha aistrithe sainithe. Má bhíonn sé i staid ghlactha tar éis an teaghrán iomlán a léamh, glactar leis an teaghrán; murach sin, diúltaítear dó.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Aithníonn an t-uathmat sa léaráid teanga ina bhfuil náid nó níos mó siombailí <math display="inline">a</math> agus siombail <math display="inline">b</math> amháin ar a laghad, agus ina dtagann na siombailí <math display="inline">b</math> go léir i ndiaidh na siombailí <math display="inline">a</math>. Léiríonn sé conas is féidir rialacha simplí a chur i bhfeidhm go córasach chun ballraíocht i dteanga rialta a chinneadh. Ní bhíonn cuimhne neamhtheoranta ag uathmat críochta: ní bhíonn ann ach líon socraithe staideanna. Tá an teorainn sin tábhachtach nuair a dhéantar comparáid idir teangacha rialta agus aicmí eile teangacha foirmiúla.<ref name="JagerRogers2012" /> === Uathmata le stór cruachta === [[Íomhá:Pda-example.svg|mion|deas|alt=Léaráid d'uathmat le stór cruachta a aithníonn teaghráin ina bhfuil líon comhionann de náideanna agus cinn san ord sin.|Uathmat le stór cruachta don teanga ina bhfuil n náid agus n aon i ndiaidh a chéile.]] Is meaisín teibí é '''uathmat le stór cruachta''' a bhfuil cuimhne bhreise aige i bhfoirm cruachta. Is struchtúr sonraí é cruach ina gcuirtear míreanna leis ag an mbarr agus ina mbaintear míreanna den bharr. Tugann an chuimhne sin deis don uathmat spleáchas idir codanna éagsúla de theaghrán a aithint, mar shampla líon comhionann de shiombailí i ndá sheicheamh.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Is sampla í an teanga seo: <math display="block">L=\{0^n1^n\mid n\geq 0\}</math> Is féidir leis an uathmat siombail a bhrú isteach sa chruach ar gach <math display="inline">0</math> a léann sé, agus siombail a bhaint di ar gach <math display="inline">1</math>. Ní ghlactar leis an teaghrán mura gcomhlíontar na coinníollacha cuí maidir le hord na siombailí agus leis an líon a mheaitseálann a chéile. Aithníonn uathmata le stór cruachta neamhchinntitheacha na teangacha saor ó chomhthéacs. Tá siad níos cumhachtaí ná uathmata críochta, ach tá siad níos srianta ná meaisíní Turing.<ref name="JagerRogers2012" /><ref name="Crespi2019" /> == Ordlathas Chomsky == Is córas aicmithe é [[ordlathas Chomsky]] a chuireann gramadaí foirmiúla agus na teangacha a ghineann siad i gceithre phríomhaicme. Braitheann an t-aicmiú ar na srianta a chuirtear ar na rialacha giniúna. Sa chóras clasaiceach, ainmnítear na haicmí mar chineálacha 0 go 3, ó na gramadaí is ginearálta go dtí na gramadaí is srianta.<ref name="JagerRogers2012" /><ref name="EoM" /> [[Íomhá:Chomsky-hierarchy.svg|mion|deas|alt=Léaráid de na haicmí neadaithe in ordlathas Chomsky.|Léiríonn an léaráid na gaolta cuimsitheachta idir na haicmí éagsúla teangacha in ordlathas Chomsky.]] {| class="wikitable" |+ Príomhaicmí an ordlathais Chomsky ! Cineál !! Aicme teanga !! Gramadach nó cur síos coibhéiseach !! Samhail ríomhaireachtúil |- | 3 || Teangacha rialta || Gramadach rialta nó slonn rialta || Uathmat críochta<ref name="EoM" /> |- | 2 || Teangacha saor ó chomhthéacs || Gramadach saor ó chomhthéacs || Uathmat le stór cruachta neamhchinntitheach<ref name="EoM" /> |- | 1 || Teangacha íogaire don chomhthéacs || Gramadach íogair don chomhthéacs || Uathmat líneach-theoranta<ref name="EoM" /> |- | 0 || Teangacha inaitheanta go hathchúrsach || Gramadach neamhshrianta || Meaisín Turing<ref name="EoM" /> |} Tá na haicmí sin neadaithe. Tá gach teanga rialta saor ó chomhthéacs; tá gach teanga shaor ó chomhthéacs íogair don chomhthéacs; agus tá gach teanga íogair don chomhthéacs inaitheanta go hathchúrsach. Tá na cuimsitheachtaí sin docht: tá teangacha ann a bhaineann le haicme níos ginearálta ach nach mbaineann leis an aicme atá neadaithe inti.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha rialta === Is iad na teangacha rialta an aicme is srianta san ordlathas. Is féidir cur síos a dhéanamh orthu le sloinn rialta nó le gramadaí rialta, agus is féidir iad a aithint le huathmata críochta. Úsáidtear iad nuair is féidir patrún teaghrán a shainiú gan stór cruachta ná cuimhne neamhtheoranta.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> === Teangacha saor ó chomhthéacs === Gintear teangacha saor ó chomhthéacs le gramadaí ina bhfuil siombail neamh-theirminéalach amháin ar thaobh clé gach rialach giniúna. Tá siad oiriúnach do struchtúir neadaithe agus do rialacha athchúrsacha, mar shampla slonn uimhríochtúil le lúibíní meaitseáilte nó struchtúir eile ina bhfuil spleáchas idir codanna den teaghrán.<ref name="MartinVide2012" /><ref name="Crespi2019" /> Is sampla de theanga shaor ó chomhthéacs í: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Ní teanga rialta í, áfach, toisc nach féidir le huathmat críochta líon na siombailí <math display="inline">a</math> a mheabhrú gan teorainn ionas gur féidir é a chur i gcomparáid le líon na siombailí <math display="inline">b</math> ina dhiaidh.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha íogaire don chomhthéacs === Is féidir le gramadach íogair don chomhthéacs rialacha a chur i bhfeidhm a bhraitheann ar an gcomhthéacs ina bhfuil siombail suite. Tá níos mó cumhachta léirithe ag na gramadaí sin ná ag gramadaí saor ó chomhthéacs. Aithníonn uathmata líneach-theoranta an aicme chomhfhreagrach teangacha.<ref name="EoM" /><ref name="JagerRogers2012" /> Sampla clasaiceach is ea an teanga seo: <math display="block">L=\{a^n b^n c^n\mid n\geq 0\}</math> Caithfidh an líon céanna de na trí shiombail teacht san ord sonraithe. Ní teanga shaor ó chomhthéacs í an teanga sin, cé gur féidir í a ghiniúint le gramadach íogair don chomhthéacs.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha inaitheanta go hathchúrsach === Tugtar '''teangacha inaitheanta go hathchúrsach''' ar na teangacha is féidir le meaisín Turing a aithint. Is féidir le meaisín den sórt sin glacadh le teaghrán atá sa teanga, ach ní gá dó stopadh má chuirtear teaghrán nach mbaineann léi ar fáil. Is í sin an aicme is ginearálta sa leagan clasaiceach d'ordlathas Chomsky.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Ní hionann teanga inaitheanta go hathchúrsach agus teanga inchinnte. I gcás teanga inchinnte, bíonn algartam ann a chríochnaíonn i gcónaí agus a chinneann i gceart an mbaineann an teaghrán leis an teanga. I gcás teanga inaitheanta go hathchúrsach nach bhfuil inchinnte, d'fhéadfadh an ríomh leanúint ar aghaidh gan stad nuair nach mbaineann an teaghrán léi.<ref name="Crespi2019" /> == Fadhb na ballraíochta agus teorainneacha ríomhaireachtúla == Is í '''fadhb na ballraíochta''' an fhadhb a bhaineann le cinneadh a dhéanamh an mbaineann teaghrán ar leith le teanga fhoirmiúil. Braitheann an modh agus an deacracht a bhaineann leis an gcinneadh sin ar an gcaoi a sainmhínítear an teanga.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> I gcás teangacha rialta, is féidir le huathmat críochta ballraíocht teaghráin a chinneadh trí na siombailí ionchuir a phróiseáil de réir na rialacha aistrithe. Tá algartaim ann freisin chun ballraíocht i dteangacha saor ó chomhthéacs a chinneadh nuair a thugtar gramadach chuí. I gcás teangacha níos ginearálta, áfach, d'fhéadfadh fadhbanna den sórt sin a bheith neamh-inchinntithe: ní bhíonn algartam ann a ráthaíonn freagra ceart i ngach cás agus a chríochnaíonn i gcónaí.<ref name="Crespi2019" /><ref name="JagerRogers2012" /> Is cuid lárnach de theoiric na ríomhaireachta í an difríocht idir fadhbanna inchinntithe agus neamh-inchinntithe. Léiríonn sí nach féidir gach teanga fhoirmiúil a aithint ná a rangú go cinnte le nós imeachta ríomhaireachtúil a chríochnaíonn i ngach cás.<ref name="Crespi2019" /> == Feidhmeanna == === Teangacha ríomhchlárúcháin agus tiomsaitheoirí === Tá teangacha foirmiúla tábhachtach i ndearadh [[teanga ríomhchlárúcháin|teangacha ríomhchlárúcháin]] agus i dtógáil [[tiomsaitheoir|tiomsaitheoirí]]. Is féidir gramadach a úsáid chun comhréir cláir a shonrú, agus is féidir parsálaí a úsáid chun a sheiceáil an gcomhlíonann cód na rialacha sin. Úsáidtear sloinn rialta agus uathmata críochta freisin chun patrúin a aithint agus chun comharthaí foclóireachta a dheighilt i gcód foinse.<ref name="Crespi2019" /><ref name="MartinVide2012" /> Ní hionann comhréir agus brí: d'fhéadfadh clár a bheith comhsheasmhach le gramadach fhoirmiúil ach gan a bheith bailí ó thaobh cineálacha, rialacha scóipe nó brí oibríochtúil na teanga de. Dá bhrí sin, is cuid amháin den phróiseas iomlán tiomsaithe é an parsáil.<ref name="Crespi2019" /> === Cuardach agus próiseáil téacs === Úsáidtear sloinn rialta chun patrúin a lorg i dtéacs agus i sonraí. Is féidir iad a úsáid chun seichimh charachtar a aimsiú, chun ionchur a bhailíochtú nó chun sonraí téacsúla a dheighilt. Is féidir le huathmata críochta na patrúin rialta sin a aithint go córasach.<ref name="Crespi2019" /> === Teangeolaíocht ríomhaireachtúil agus staidéar ar chognaíocht === Úsáidtear teoiric na dteangacha foirmiúla sa [[teangeolaíocht ríomhaireachtúil]] chun samhlacha matamaiticiúla a fhorbairt ar struchtúr agus ar ghiniúint seicheamh teanga. Déantar staidéar ar chumhacht léirithe gramadaí éagsúla chun a fháil amach cé na spleáchais agus na struchtúir is féidir leo a chur in iúl.<ref name="MartinVide2012" /><ref name="JagerRogers2012" /> Baintear úsáid as teoiric na dteangacha foirmiúla freisin i dtaighde ar fhoghlaim patrún, ar phróiseáil sheichimh agus ar chognaíocht. Tá sí úsáideach chun rialacha giniúna a shonrú go beacht agus chun hipitéisí faoi struchtúr agus faoi fhoghlaim patrún a imscrúdú. Ní hionann teanga fhoirmiúil agus teanga nádúrtha, áfach: is tacar teaghrán í an chéad cheann de réir sainmhínithe, agus bíonn airíonna breise, amhail brí, úsáid agus comhthéacs sóisialta, ag baint le teangacha nádúrtha.<ref name="FitchFriederici2012">W. Tecumseh Fitch agus Angela D. Friederici, “Artificial grammar learning meets formal language theory: an overview”, ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences'', iml. 367, uimh. 1598, 2012, lgh. 1933–1955, [https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0103 doi:10.1098/rstb.2012.0103].</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na ríomhaireachta]] * [[Uathmat críochta]] * [[Meaisín Turing]] * [[Ordlathas Chomsky]] * [[Gramadach fhoirmiúil]] * [[Slonn rialta]] * [[Teanga ríomhchlárúcháin]] * [[Teangeolaíocht ríomhaireachtúil]] == Tagairtí == {{reflist}} == Léitheoireacht bhreise == * John E. Hopcroft, Rajeev Motwani agus Jeffrey D. Ullman, ''Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation'', 3ú heagrán, Pearson, 2006. ISBN 978-0-321-45536-9. * Robert N. Moll, Michael A. Arbib agus A. J. Kfoury, ''An Introduction to Formal Language Theory'', Springer, 1988. [https://doi.org/10.1007/978-1-4613-9595-9 doi:10.1007/978-1-4613-9595-9]. * Michael Sipser, ''Introduction to the Theory of Computation'', 3ú heagrán, Cengage Learning, 2013. ISBN 978-1-133-18779-0. {{Catcómhaoin|Formal languages}} [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] [[Catagóir:Matamaitic]] fylfn34tcsn31w4s8ji8n9r1mjgl8pr 1330621 1330620 2026-10-25T22:49:31Z Sanduíche de Presunto 78137 1330621 wikitext text/x-wiki Is éard is '''teanga fhoirmiúil''' ann ná tacar de theaghráin chríochta thar [[aibítir (matamaitic)|aibítir]] chríochta shainithe. Is coincheap bunúsach í sa [[matamaitic]] agus sa [[ríomheolaíocht]] theoiriciúil. Déantar staidéar ar na rialacha agus na modhanna foirmiúla trína ngintear teaghráin den sórt sin agus trína n-aithnítear cé acu teaghráin a bhaineann le teanga ar leith. Úsáidtear teoiric na dteangacha foirmiúla chun comhréir teangacha ríomhchlárúcháin a shainiú, chun patrúin shiombalacha a anailísiú agus chun staidéar a dhéanamh ar chumhacht agus ar theorainneacha na ríomhaireachta.<ref name="EoM">''Encyclopedia of Mathematics'', “[https://encyclopediaofmath.org/wiki/Formal_languages_and_automata Formal languages and automata]”.</ref><ref name="JagerRogers2012">Gerhard Jäger agus James Rogers, “Formal language theory: refining the Chomsky hierarchy”, ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences'', iml. 367, uimh. 1598, 2012, lgh. 1956–1970, [https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0077 doi:10.1098/rstb.2012.0077].</ref><ref name="Crespi2019">Stefano Crespi Reghizzi, Luca Breveglieri agus Angelo Morzenti, ''Formal Languages and Compilation'', 3ú heagrán, Springer, 2019, [https://doi.org/10.1007/978-3-030-04879-2 doi:10.1007/978-3-030-04879-2].</ref> == Sainmhíniú agus coincheapa bunúsacha == Tugtar '''aibítir''' ar thacar críochta siombailí, a léirítear go minic leis an tsiombail Ghréagach <math display="inline">\Sigma</math>. Tugtar '''teaghrán''' ar sheicheamh críochta de shiombailí ón aibítir sin. Féadfaidh teaghrán siombail amháin a bheith ann nó iliomad siombailí, agus féadfaidh sé a bheith folamh freisin.<ref name="EoM" /> Léirítear an '''teaghrán folamh''' leis an tsiombail <math display="inline">\varepsilon</math>. Níl aon siombail ann, agus ní hionann é agus teaghrán ina bhfuil siombail amháin nó níos mó. Is é <math display="inline">\Sigma^*</math> tacar na dteaghrán críochta uile is féidir a chruthú as siombailí na haibítre <math display="inline">\Sigma</math>, an teaghrán folamh san áireamh. Is féidir teanga fhoirmiúil <math display="inline">L</math> a shainmhíniú mar aon fho-thacar de <math display="inline">\Sigma^*</math>: <math display="block">L\subseteq\Sigma^*</math> Féadfaidh teanga fhoirmiúil a bheith críochta nó gan teorainn. Má tá líon críochta teaghrán inti, is féidir iad a liostú ina n-iomláine. I gcás teanga gan teorainn, is féidir cur síos críochta a dhéanamh uirthi trí shainmhíniú matamaiticiúil, trí rialacha giniúna nó trí shamhail ríomhaireachtúil, gan gá gach teaghrán a liostú.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012">Carlos Martín-Vide, “Formal Grammars and Languages”, i Ruslan Mitkov (eag.), ''The Oxford Handbook of Computational Linguistics'', Oxford University Press, lgh. 157–177, [https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199276349.013.0008 doi:10.1093/oxfordhb/9780199276349.013.0008].</ref> === Sampla simplí === Glactar leis gurb é <math display="inline">\Sigma=\{a,b\}</math> an aibítir. I measc na dteaghrán atá in <math display="inline">\Sigma^*</math> tá an teaghrán folamh, <math display="inline">a</math>, <math display="inline">b</math>, <math display="inline">aa</math>, <math display="inline">ab</math>, <math display="inline">ba</math> agus <math display="inline">bb</math>, chomh maith le gach teaghrán críochta eile a dhéantar as na siombailí sin. Sainmhínítear an teanga seo a leanas: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Is éard atá inti na teaghráin ina bhfuil líon comhionann de shiombailí <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math>, agus ina dtagann na siombailí <math display="inline">a</math> go léir roimh na siombailí <math display="inline">b</math>. Ciallaíonn <math display="inline">a^n</math> go ndéantar an tsiombail <math display="inline">a</math> a athdhéanamh <math display="inline">n</math> n-uaire; tá an bhrí chéanna le <math display="inline">b^n</math>. Folaíonn an coinníoll <math display="inline">n\geq 0</math> an cás ina bhfuil nialas de gach siombail ann. {| class="wikitable" |+ Samplaí de theaghráin agus a mballraíocht sa teanga ''L'' ! Teaghrán !! Ballraíocht !! Míniú |- | <math display="inline">\varepsilon</math> || Glactar leis || Níl aon siombail ann; is é <math display="inline">n=0</math>. |- | <math display="inline">ab</math> || Glactar leis || Siombail amháin <math display="inline">a</math> agus siombail amháin <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">aabb</math> || Glactar leis || Dhá shiombail <math display="inline">a</math> agus dhá shiombail <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">aaabbb</math> || Glactar leis || Trí shiombail <math display="inline">a</math> agus trí shiombail <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">a</math> || Diúltaítear dó || Níl aon siombail <math display="inline">b</math> ann. |- | <math display="inline">aabbb</math> || Diúltaítear dó || Ní hionann líon na siombailí <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">abab</math> || Diúltaítear dó || Ní thagann na siombailí <math display="inline">a</math> go léir roimh na siombailí <math display="inline">b</math>. |} Léiríonn an sampla gur féidir le sainmhíniú foirmiúil critéir bheachta a leagan síos chun cinneadh a dhéanamh an mbaineann teaghrán le teanga nó nach mbaineann.<ref name="EoM" /> === Oibríochtaí ar theangacha === Is féidir teangacha foirmiúla a chomhcheangal nó teangacha nua a thógáil astu trí oibríochtaí matamaiticiúla. Tá na hoibríochtaí sin tábhachtach i staidéar ar na hairíonna a bhaineann le haicmí éagsúla teangacha.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> * '''Aontas:''' is é <math display="inline">L_1\cup L_2</math> tacar na dteaghrán a bhaineann le <math display="inline">L_1</math>, le <math display="inline">L_2</math>, nó leis an dá theanga. * '''Trasnaíocht:''' is é <math display="inline">L_1\cap L_2</math> tacar na dteaghrán a bhaineann leis an dá theanga araon. * '''Comhlánú:''' i gcoibhneas le haibítir shainithe <math display="inline">\Sigma</math>, is é comhlánú <math display="inline">L</math> tacar na dteaghrán nach mbaineann le <math display="inline">L</math>, is é sin <math display="inline">\Sigma^*\setminus L</math>. * '''Comhcheangal teaghrán:''' is é <math display="inline">L_1L_2</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí theaghrán ó <math display="inline">L_1</math> a leanúint le teaghrán ó <math display="inline">L_2</math>. * '''Dúnadh Kleene:''' léiríonn <math display="inline">L^*</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí náid nó níos mó teaghrán ó <math display="inline">L</math> a chomhcheangal. Bíonn an teaghrán folamh san áireamh sa tacar seo i gcónaí. * '''Dúnadh dearfach:''' léiríonn <math display="inline">L^+</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí theaghrán amháin nó níos mó ó <math display="inline">L</math> a chomhcheangal. Tá na hoibríochtaí seo mar bhonn ag sainmhíniú sloinn rialta agus ag an anailís ar theangacha rialta.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> == Modhanna chun teangacha foirmiúla a shainiú == Is féidir cur síos a dhéanamh ar theanga fhoirmiúil trí shainmhíniú matamaiticiúil, trí [[gramadach fhoirmiúil]], trí [[slonn rialta]] nuair is teanga rialta atá i gceist, nó trí shamhail ríomhaireachtúil ar nós uathmata. Ní hionann na modhanna sin ó thaobh a gcumhachta léirithe: tá teangacha ann ar féidir le gramadach níos ginearálta cur síos a dhéanamh orthu ach nach féidir le slonn rialta ná le huathmat críochta iad a aithint.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012" /> === Gramadaí foirmiúla === Is éard is gramadach fhoirmiúil ann ná tacar críochta rialacha a shonraíonn conas teaghráin a ghiniúint. I ngnáthshainmhíniú matamaiticiúil, scríobhtar gramadach mar: <math display="block">G=(N,\Sigma,P,S)</math> Is iad na comhpháirteanna: * <math display="inline">N</math>: tacar críochta na siombailí neamh-theirminéalacha. * <math display="inline">\Sigma</math>: aibítir na siombailí teirminéalacha a bhíonn sna teaghráin deiridh. * <math display="inline">P</math>: tacar na rialacha giniúna. * <math display="inline">S</math>: an tsiombail tosaigh, a úsáidtear chun díorthú a thosú. Glactar leis nach mbíonn na siombailí teirminéalacha agus neamh-theirminéalacha forluiteach. Tugtar díorthú ar an bpróiseas ina gcuirtear rialacha giniúna i bhfeidhm chun teaghrán a tháirgeadh ón tsiombail tosaigh. Is í an teanga a ghineann an ghramadach tacar na dteaghrán teirminéalach uile is féidir a dhíorthú ón tsiombail sin trí líon críochta feidhmeanna na rialacha.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012" /> Mar shampla, féadfar an ghramadach seo a leanas a úsáid: <math display="block">S\rightarrow aSb\mid\varepsilon</math> Sa sampla seo, is í <math display="inline">S</math> an tsiombail neamh-theirminéalach agus is iad <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math> na siombailí teirminéalacha. Ciallaíonn an riail gur féidir <math display="inline">S</math> a athscríobh mar <math display="inline">aSb</math> nó mar an teaghrán folamh <math display="inline">\varepsilon</math>. Is í an teanga a ghintear: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Seo díorthú a thugann an teaghrán <math display="inline">aabb</math>: <math display="block">S\Rightarrow aSb\Rightarrow aaSbb\Rightarrow aabb</math> Sa chéad dá chéim, cuirtear an riail <math display="inline">S\rightarrow aSb</math> i bhfeidhm; sa chéim dheiridh, cuirtear <math display="inline">S\rightarrow\varepsilon</math> i bhfeidhm. Léiríonn an sampla gur féidir le tacar beag rialacha teanga gan teorainn a shainiú.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> === Sloinn rialta agus teangacha rialta === Is nodaireacht shiombalach iad na sloinn rialta a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar theangacha rialta. I measc na n-oibríochtaí coitianta atá iontu tá roghnú idir roghanna, comhcheangal teaghrán agus athrá nialais nó níos mó uaireanta. Tá coibhéis idir sloinn rialta agus uathmata críochta ó thaobh na dteangacha a shainíonn siad.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Mar shampla, is féidir an slonn rialta <math display="inline">a^*b^*</math> a úsáid chun cur síos a dhéanamh ar theanga na dteaghrán ina dtagann náid nó níos mó siombailí <math display="inline">a</math> roimh náid nó níos mó siombailí <math display="inline">b</math>. Bheadh <math display="inline">aabb</math> agus <math display="inline">bbb</math> sa teanga sin, ach ní bheadh <math display="inline">abab</math> inti. Is féidir na teangacha rialta a shainiú freisin le gramadaí rialta. Tá na gramadaí sin níos srianta ná gramadaí saor ó chomhthéacs agus gramadaí níos ginearálta san ordlathas Chomsky.<ref name="JagerRogers2012" /> === Uathmata críochta === [[Íomhá:DFA.png|mion|deas|alt=Léaráid d'uathmat críochta cinntitheach a aithníonn teanga ina leanann siombail amháin nó níos mó b aon líon siombailí a.|Uathmat críochta cinntitheach a aithníonn an teanga rialta ''a*bb*''.]] Is samhail ríomhaireachtúil theibí é [[uathmat críochta]] a bhfuil líon críochta staideanna aige. Tosaíonn an meaisín i staid thosaigh agus léann sé na siombailí den teaghrán ionchuir ceann ar cheann. Athraíonn sé staid de réir na siombaile atá á léamh agus na rialacha aistrithe sainithe. Má bhíonn sé i staid ghlactha tar éis an teaghrán iomlán a léamh, glactar leis an teaghrán; murach sin, diúltaítear dó.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Aithníonn an t-uathmat sa léaráid teanga ina bhfuil náid nó níos mó siombailí <math display="inline">a</math> agus siombail <math display="inline">b</math> amháin ar a laghad, agus ina dtagann na siombailí <math display="inline">b</math> go léir i ndiaidh na siombailí <math display="inline">a</math>. Léiríonn sé conas is féidir rialacha simplí a chur i bhfeidhm go córasach chun ballraíocht i dteanga rialta a chinneadh. Ní bhíonn cuimhne neamhtheoranta ag uathmat críochta: ní bhíonn ann ach líon socraithe staideanna. Tá an teorainn sin tábhachtach nuair a dhéantar comparáid idir teangacha rialta agus aicmí eile teangacha foirmiúla.<ref name="JagerRogers2012" /> === Uathmata le stór cruachta === [[Íomhá:Pda-example.svg|mion|deas|alt=Léaráid d'uathmat le stór cruachta a aithníonn teaghráin ina bhfuil líon comhionann de náideanna agus cinn san ord sin.|Uathmat le stór cruachta don teanga ina bhfuil n náid agus n aon i ndiaidh a chéile.]] Is meaisín teibí é '''uathmat le stór cruachta''' a bhfuil cuimhne bhreise aige i bhfoirm cruachta. Is struchtúr sonraí é cruach ina gcuirtear míreanna leis ag an mbarr agus ina mbaintear míreanna den bharr. Tugann an chuimhne sin deis don uathmat spleáchas idir codanna éagsúla de theaghrán a aithint, mar shampla líon comhionann de shiombailí i ndá sheicheamh.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Is sampla í an teanga seo: <math display="block">L=\{0^n1^n\mid n\geq 0\}</math> Is féidir leis an uathmat siombail a bhrú isteach sa chruach ar gach <math display="inline">0</math> a léann sé, agus siombail a bhaint di ar gach <math display="inline">1</math>. Ní ghlactar leis an teaghrán mura gcomhlíontar na coinníollacha cuí maidir le hord na siombailí agus leis an líon a mheaitseálann a chéile. Aithníonn uathmata le stór cruachta neamhchinntitheacha na teangacha saor ó chomhthéacs. Tá siad níos cumhachtaí ná uathmata críochta, ach tá siad níos srianta ná meaisíní Turing.<ref name="JagerRogers2012" /><ref name="Crespi2019" /> == Ordlathas Chomsky == Is córas aicmithe é [[ordlathas Chomsky]] a chuireann gramadaí foirmiúla agus na teangacha a ghineann siad i gceithre phríomhaicme. Braitheann an t-aicmiú ar na srianta a chuirtear ar na rialacha giniúna. Sa chóras clasaiceach, ainmnítear na haicmí mar chineálacha 0 go 3, ó na gramadaí is ginearálta go dtí na gramadaí is srianta.<ref name="JagerRogers2012" /><ref name="EoM" /> [[Íomhá:Chomsky-hierarchy.svg|mion|deas|alt=Léaráid de na haicmí neadaithe in ordlathas Chomsky.|Léiríonn an léaráid na gaolta cuimsitheachta idir na haicmí éagsúla teangacha in ordlathas Chomsky.]] {| class="wikitable" |+ Príomhaicmí an ordlathais Chomsky ! Cineál !! Aicme teanga !! Gramadach nó cur síos coibhéiseach !! Samhail ríomhaireachtúil |- | 3 || Teangacha rialta || Gramadach rialta nó slonn rialta || Uathmat críochta<ref name="EoM" /> |- | 2 || Teangacha saor ó chomhthéacs || Gramadach saor ó chomhthéacs || Uathmat le stór cruachta neamhchinntitheach<ref name="EoM" /> |- | 1 || Teangacha íogaire don chomhthéacs || Gramadach íogair don chomhthéacs || Uathmat líneach-theoranta<ref name="EoM" /> |- | 0 || Teangacha inaitheanta go hathchúrsach || Gramadach neamhshrianta || Meaisín Turing<ref name="EoM" /> |} Tá na haicmí sin neadaithe. Tá gach teanga rialta saor ó chomhthéacs; tá gach teanga shaor ó chomhthéacs íogair don chomhthéacs; agus tá gach teanga íogair don chomhthéacs inaitheanta go hathchúrsach. Tá na cuimsitheachtaí sin docht: tá teangacha ann a bhaineann le haicme níos ginearálta ach nach mbaineann leis an aicme atá neadaithe inti.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha rialta === Is iad na teangacha rialta an aicme is srianta san ordlathas. Is féidir cur síos a dhéanamh orthu le sloinn rialta nó le gramadaí rialta, agus is féidir iad a aithint le huathmata críochta. Úsáidtear iad nuair is féidir patrún teaghrán a shainiú gan stór cruachta ná cuimhne neamhtheoranta.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> === Teangacha saor ó chomhthéacs === Gintear teangacha saor ó chomhthéacs le gramadaí ina bhfuil siombail neamh-theirminéalach amháin ar thaobh clé gach rialach giniúna. Tá siad oiriúnach do struchtúir neadaithe agus do rialacha athchúrsacha, mar shampla slonn uimhríochtúil le lúibíní meaitseáilte nó struchtúir eile ina bhfuil spleáchas idir codanna den teaghrán.<ref name="MartinVide2012" /><ref name="Crespi2019" /> Is sampla de theanga shaor ó chomhthéacs í: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Ní teanga rialta í, áfach, toisc nach féidir le huathmat críochta líon na siombailí <math display="inline">a</math> a mheabhrú gan teorainn ionas gur féidir é a chur i gcomparáid le líon na siombailí <math display="inline">b</math> ina dhiaidh.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha íogaire don chomhthéacs === Is féidir le gramadach íogair don chomhthéacs rialacha a chur i bhfeidhm a bhraitheann ar an gcomhthéacs ina bhfuil siombail suite. Tá níos mó cumhachta léirithe ag na gramadaí sin ná ag gramadaí saor ó chomhthéacs. Aithníonn uathmata líneach-theoranta an aicme chomhfhreagrach teangacha.<ref name="EoM" /><ref name="JagerRogers2012" /> Sampla clasaiceach is ea an teanga seo: <math display="block">L=\{a^n b^n c^n\mid n\geq 0\}</math> Caithfidh an líon céanna de na trí shiombail teacht san ord sonraithe. Ní teanga shaor ó chomhthéacs í an teanga sin, cé gur féidir í a ghiniúint le gramadach íogair don chomhthéacs.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha inaitheanta go hathchúrsach === Tugtar '''teangacha inaitheanta go hathchúrsach''' ar na teangacha is féidir le meaisín Turing a aithint. Is féidir le meaisín den sórt sin glacadh le teaghrán atá sa teanga, ach ní gá dó stopadh má chuirtear teaghrán nach mbaineann léi ar fáil. Is í sin an aicme is ginearálta sa leagan clasaiceach d'ordlathas Chomsky.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Ní hionann teanga inaitheanta go hathchúrsach agus teanga inchinnte. I gcás teanga inchinnte, bíonn algartam ann a chríochnaíonn i gcónaí agus a chinneann i gceart an mbaineann an teaghrán leis an teanga. I gcás teanga inaitheanta go hathchúrsach nach bhfuil inchinnte, d'fhéadfadh an ríomh leanúint ar aghaidh gan stad nuair nach mbaineann an teaghrán léi.<ref name="Crespi2019" /> == Fadhb na ballraíochta agus teorainneacha ríomhaireachtúla == Is í '''fadhb na ballraíochta''' an fhadhb a bhaineann le cinneadh a dhéanamh an mbaineann teaghrán ar leith le teanga fhoirmiúil. Braitheann an modh agus an deacracht a bhaineann leis an gcinneadh sin ar an gcaoi a sainmhínítear an teanga.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> I gcás teangacha rialta, is féidir le huathmat críochta ballraíocht teaghráin a chinneadh trí na siombailí ionchuir a phróiseáil de réir na rialacha aistrithe. Tá algartaim ann freisin chun ballraíocht i dteangacha saor ó chomhthéacs a chinneadh nuair a thugtar gramadach chuí. I gcás teangacha níos ginearálta, áfach, d'fhéadfadh fadhbanna den sórt sin a bheith neamh-inchinntithe: ní bhíonn algartam ann a ráthaíonn freagra ceart i ngach cás agus a chríochnaíonn i gcónaí.<ref name="Crespi2019" /><ref name="JagerRogers2012" /> == Feidhmeanna == === Teangacha ríomhchlárúcháin agus tiomsaitheoirí === Tá teangacha foirmiúla tábhachtach i ndearadh [[teanga ríomhchlárúcháin|teangacha ríomhchlárúcháin]] agus i dtógáil [[tiomsaitheoir|tiomsaitheoirí]]. Is féidir gramadach a úsáid chun comhréir cláir a shonrú, agus is féidir parsálaí a úsáid chun a sheiceáil an gcomhlíonann cód na rialacha sin. Úsáidtear sloinn rialta agus uathmata críochta freisin chun patrúin a aithint agus chun comharthaí foclóireachta a dheighilt i gcód foinse.<ref name="Crespi2019" /><ref name="MartinVide2012" /> Ní hionann comhréir agus brí: d'fhéadfadh clár a bheith comhsheasmhach le gramadach fhoirmiúil ach gan a bheith bailí ó thaobh cineálacha, rialacha scóipe nó brí oibríochtúil na teanga de. Dá bhrí sin, is cuid amháin den phróiseas iomlán tiomsaithe é an parsáil.<ref name="Crespi2019" /> === Cuardach agus próiseáil téacs === Úsáidtear sloinn rialta chun patrúin a lorg i dtéacs agus i sonraí. Is féidir iad a úsáid chun seichimh charachtar a aimsiú, chun ionchur a bhailíochtú nó chun sonraí téacsúla a dheighilt. Is féidir le huathmata críochta na patrúin rialta sin a aithint go córasach.<ref name="Crespi2019" /> === Teangeolaíocht ríomhaireachtúil agus staidéar ar chognaíocht === Úsáidtear teoiric na dteangacha foirmiúla sa [[teangeolaíocht ríomhaireachtúil]] chun samhlacha matamaiticiúla a fhorbairt ar struchtúr agus ar ghiniúint seicheamh teanga. Déantar staidéar ar chumhacht léirithe gramadaí éagsúla chun a fháil amach cé na spleáchais agus na struchtúir is féidir leo a chur in iúl.<ref name="MartinVide2012" /><ref name="JagerRogers2012" /> Baintear úsáid as teoiric na dteangacha foirmiúla freisin i dtaighde ar fhoghlaim patrún, ar phróiseáil sheichimh agus ar chognaíocht. Tá sí úsáideach chun rialacha giniúna a shonrú go beacht agus chun hipitéisí faoi struchtúr agus faoi fhoghlaim patrún a imscrúdú. Ní hionann teanga fhoirmiúil agus teanga nádúrtha, áfach: is tacar teaghrán í an chéad cheann de réir sainmhínithe, agus bíonn airíonna breise, amhail brí, úsáid agus comhthéacs sóisialta, ag baint le teangacha nádúrtha.<ref name="FitchFriederici2012">W. Tecumseh Fitch agus Angela D. Friederici, “Artificial grammar learning meets formal language theory: an overview”, ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences'', iml. 367, uimh. 1598, 2012, lgh. 1933–1955, [https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0103 doi:10.1098/rstb.2012.0103].</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na ríomhaireachta]] * [[Uathmat críochta]] * [[Meaisín Turing]] * [[Ordlathas Chomsky]] * [[Gramadach fhoirmiúil]] * [[Slonn rialta]] * [[Teanga ríomhchlárúcháin]] * [[Teangeolaíocht ríomhaireachtúil]] == Tagairtí == {{reflist}} == Léitheoireacht bhreise == * John E. Hopcroft, Rajeev Motwani agus Jeffrey D. Ullman, ''Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation'', 3ú heagrán, Pearson, 2006. ISBN 978-0-321-45536-9. * Robert N. Moll, Michael A. Arbib agus A. J. Kfoury, ''An Introduction to Formal Language Theory'', Springer, 1988. [https://doi.org/10.1007/978-1-4613-9595-9 doi:10.1007/978-1-4613-9595-9]. * Michael Sipser, ''Introduction to the Theory of Computation'', 3ú heagrán, Cengage Learning, 2013. ISBN 978-1-133-18779-0. {{Catcómhaoin|Formal languages}} [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] [[Catagóir:Matamaitic]] rpswdun3pfcc7zjx3aqictzdvsmq59c 1330622 1330621 2026-10-25T23:07:42Z Sanduíche de Presunto 78137 1330622 wikitext text/x-wiki Is éard is '''teanga fhoirmiúil''' ann ná tacar de theaghráin chríochta thar [[aibítir (matamaitic)|aibítir]] chríochta shainithe. Is coincheap bunúsach í sa [[matamaitic]] agus sa [[ríomheolaíocht]] theoiriciúil. Déantar staidéar ar na rialacha agus na modhanna foirmiúla trína ngintear teaghráin den sórt sin agus trína n-aithnítear cé acu teaghráin a bhaineann le teanga ar leith. Úsáidtear teoiric na dteangacha foirmiúla chun comhréir teangacha ríomhchlárúcháin a shainiú, chun patrúin shiombalacha a anailísiú agus chun staidéar a dhéanamh ar chumhacht agus ar theorainneacha na ríomhaireachta.<ref name="EoM">''Encyclopedia of Mathematics'', “[https://encyclopediaofmath.org/wiki/Formal_languages_and_automata Formal languages and automata]”.</ref><ref name="JagerRogers2012">Gerhard Jäger agus James Rogers, “Formal language theory: refining the Chomsky hierarchy”, ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences'', iml. 367, uimh. 1598, 2012, lgh. 1956–1970, [https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0077 doi:10.1098/rstb.2012.0077].</ref><ref name="Crespi2019">Stefano Crespi Reghizzi, Luca Breveglieri agus Angelo Morzenti, ''Formal Languages and Compilation'', 3ú heagrán, Springer, 2019, [https://doi.org/10.1007/978-3-030-04879-2 doi:10.1007/978-3-030-04879-2].</ref> == Sainmhíniú agus coincheapa bunúsacha == Tugtar '''aibítir''' ar thacar críochta siombailí, a léirítear go minic leis an tsiombail Ghréagach <math display="inline">\Sigma</math>. Tugtar '''teaghrán''' ar sheicheamh críochta de shiombailí ón aibítir sin. Féadfaidh teaghrán siombail amháin a bheith ann nó iliomad siombailí, agus féadfaidh sé a bheith folamh freisin.<ref name="EoM" /> Léirítear an '''teaghrán folamh''' leis an tsiombail <math display="inline">\varepsilon</math>. Níl aon siombail ann, agus ní hionann é agus teaghrán ina bhfuil siombail amháin nó níos mó. Is é <math display="inline">\Sigma^*</math> tacar na dteaghrán críochta uile is féidir a chruthú as siombailí na haibítre <math display="inline">\Sigma</math>, an teaghrán folamh san áireamh. Is féidir teanga fhoirmiúil <math display="inline">L</math> a shainmhíniú mar aon fho-thacar de <math display="inline">\Sigma^*</math>: <math display="block">L\subseteq\Sigma^*</math> Féadfaidh teanga fhoirmiúil a bheith críochta nó gan teorainn. Má tá líon críochta teaghrán inti, is féidir iad a liostú ina n-iomláine. I gcás teanga gan teorainn, is féidir cur síos críochta a dhéanamh uirthi trí shainmhíniú matamaiticiúil, trí rialacha giniúna nó trí shamhail ríomhaireachtúil, gan gá gach teaghrán a liostú.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012">Carlos Martín-Vide, “Formal Grammars and Languages”, i Ruslan Mitkov (eag.), ''The Oxford Handbook of Computational Linguistics'', Oxford University Press, lgh. 157–177, [https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199276349.013.0008 doi:10.1093/oxfordhb/9780199276349.013.0008].</ref> === Sampla simplí === Glactar leis gurb é <math display="inline">\Sigma=\{a,b\}</math> an aibítir. I measc na dteaghrán atá in <math display="inline">\Sigma^*</math> tá an teaghrán folamh, <math display="inline">a</math>, <math display="inline">b</math>, <math display="inline">aa</math>, <math display="inline">ab</math>, <math display="inline">ba</math> agus <math display="inline">bb</math>, chomh maith le gach teaghrán críochta eile a dhéantar as na siombailí sin. Sainmhínítear an teanga seo a leanas: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Is éard atá inti na teaghráin ina bhfuil líon comhionann de shiombailí <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math>, agus ina dtagann na siombailí <math display="inline">a</math> go léir roimh na siombailí <math display="inline">b</math>. Ciallaíonn <math display="inline">a^n</math> go ndéantar an tsiombail <math display="inline">a</math> a athdhéanamh <math display="inline">n</math> n-uaire; tá an bhrí chéanna le <math display="inline">b^n</math>. Folaíonn an coinníoll <math display="inline">n\geq 0</math> an cás ina bhfuil nialas de gach siombail ann. {| class="wikitable" |+ Samplaí de theaghráin agus a mballraíocht sa teanga ''L'' ! Teaghrán !! Ballraíocht !! Míniú |- | <math display="inline">\varepsilon</math> || Glactar leis || Níl aon siombail ann; is é <math display="inline">n=0</math>. |- | <math display="inline">ab</math> || Glactar leis || Siombail amháin <math display="inline">a</math> agus siombail amháin <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">aabb</math> || Glactar leis || Dhá shiombail <math display="inline">a</math> agus dhá shiombail <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">aaabbb</math> || Glactar leis || Trí shiombail <math display="inline">a</math> agus trí shiombail <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">a</math> || Diúltaítear dó || Níl aon siombail <math display="inline">b</math> ann. |- | <math display="inline">aabbb</math> || Diúltaítear dó || Ní hionann líon na siombailí <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math>. |- | <math display="inline">abab</math> || Diúltaítear dó || Ní thagann na siombailí <math display="inline">a</math> go léir roimh na siombailí <math display="inline">b</math>. |} Léiríonn an sampla gur féidir le sainmhíniú foirmiúil critéir bheachta a leagan síos chun cinneadh a dhéanamh an mbaineann teaghrán le teanga nó nach mbaineann.<ref name="EoM" /> === Oibríochtaí ar theangacha === Is féidir teangacha foirmiúla a chomhcheangal nó teangacha nua a thógáil astu trí oibríochtaí matamaiticiúla. Tá na hoibríochtaí sin tábhachtach i staidéar ar na hairíonna a bhaineann le haicmí éagsúla teangacha.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> * '''Aontas:''' is é <math display="inline">L_1\cup L_2</math> tacar na dteaghrán a bhaineann le <math display="inline">L_1</math>, le <math display="inline">L_2</math>, nó leis an dá theanga. * '''Trasnaíocht:''' is é <math display="inline">L_1\cap L_2</math> tacar na dteaghrán a bhaineann leis an dá theanga araon. * '''Comhlánú:''' i gcoibhneas le haibítir shainithe <math display="inline">\Sigma</math>, is é comhlánú <math display="inline">L</math> tacar na dteaghrán nach mbaineann le <math display="inline">L</math>, is é sin <math display="inline">\Sigma^*\setminus L</math>. * '''Comhcheangal teaghrán:''' is é <math display="inline">L_1L_2</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí theaghrán ó <math display="inline">L_1</math> a leanúint le teaghrán ó <math display="inline">L_2</math>. * '''Dúnadh Kleene:''' léiríonn <math display="inline">L^*</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí náid nó níos mó teaghrán ó <math display="inline">L</math> a chomhcheangal. Bíonn an teaghrán folamh san áireamh sa tacar seo i gcónaí. * '''Dúnadh dearfach:''' léiríonn <math display="inline">L^+</math> tacar na dteaghrán a fhaightear trí theaghrán amháin nó níos mó ó <math display="inline">L</math> a chomhcheangal. Tá na hoibríochtaí seo mar bhonn ag sainmhíniú sloinn rialta agus ag an anailís ar theangacha rialta.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> == Modhanna chun teangacha foirmiúla a shainiú == Is féidir cur síos a dhéanamh ar theanga fhoirmiúil trí shainmhíniú matamaiticiúil, trí [[gramadach fhoirmiúil]], trí [[slonn rialta]] nuair is teanga rialta atá i gceist, nó trí shamhail ríomhaireachtúil ar nós uathmata. Ní hionann na modhanna sin ó thaobh a gcumhachta léirithe: tá teangacha ann ar féidir le gramadach níos ginearálta cur síos a dhéanamh orthu ach nach féidir le slonn rialta ná le huathmat críochta iad a aithint.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012" /> === Gramadaí foirmiúla === Is éard is gramadach fhoirmiúil ann ná tacar críochta rialacha a shonraíonn conas teaghráin a ghiniúint. I ngnáthshainmhíniú matamaiticiúil, scríobhtar gramadach mar: <math display="block">G=(N,\Sigma,P,S)</math> Is iad na comhpháirteanna: * <math display="inline">N</math>: tacar críochta na siombailí neamh-theirminéalacha. * <math display="inline">\Sigma</math>: aibítir na siombailí teirminéalacha a bhíonn sna teaghráin deiridh. * <math display="inline">P</math>: tacar na rialacha giniúna. * <math display="inline">S</math>: an tsiombail tosaigh, a úsáidtear chun díorthú a thosú. Glactar leis nach mbíonn na siombailí teirminéalacha agus neamh-theirminéalacha forluiteach. Tugtar díorthú ar an bpróiseas ina gcuirtear rialacha giniúna i bhfeidhm chun teaghrán a tháirgeadh ón tsiombail tosaigh. Is í an teanga a ghineann an ghramadach tacar na dteaghrán teirminéalach uile is féidir a dhíorthú ón tsiombail sin trí líon críochta feidhmeanna na rialacha.<ref name="EoM" /><ref name="MartinVide2012" /> Mar shampla, féadfar an ghramadach seo a leanas a úsáid: <math display="block">S\rightarrow aSb\mid\varepsilon</math> Sa sampla seo, is í <math display="inline">S</math> an tsiombail neamh-theirminéalach agus is iad <math display="inline">a</math> agus <math display="inline">b</math> na siombailí teirminéalacha. Ciallaíonn an riail gur féidir <math display="inline">S</math> a athscríobh mar <math display="inline">aSb</math> nó mar an teaghrán folamh <math display="inline">\varepsilon</math>. Is í an teanga a ghintear: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Seo díorthú a thugann an teaghrán <math display="inline">aabb</math>: <math display="block">S\Rightarrow aSb\Rightarrow aaSbb\Rightarrow aabb</math> Sa chéad dá chéim, cuirtear an riail <math display="inline">S\rightarrow aSb</math> i bhfeidhm; sa chéim dheiridh, cuirtear <math display="inline">S\rightarrow\varepsilon</math> i bhfeidhm. Léiríonn an sampla gur féidir le tacar beag rialacha teanga gan teorainn a shainiú.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> === Sloinn rialta agus teangacha rialta === Is nodaireacht shiombalach iad na sloinn rialta a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar theangacha rialta. I measc na n-oibríochtaí coitianta atá iontu tá roghnú idir roghanna, comhcheangal teaghrán agus athrá nialais nó níos mó uaireanta. Tá coibhéis idir sloinn rialta agus uathmata críochta ó thaobh na dteangacha a shainíonn siad.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Mar shampla, is féidir an slonn rialta <math display="inline">a^*b^*</math> a úsáid chun cur síos a dhéanamh ar theanga na dteaghrán ina dtagann náid nó níos mó siombailí <math display="inline">a</math> roimh náid nó níos mó siombailí <math display="inline">b</math>. Bheadh <math display="inline">aabb</math> agus <math display="inline">bbb</math> sa teanga sin, ach ní bheadh <math display="inline">abab</math> inti. Is féidir na teangacha rialta a shainiú freisin le gramadaí rialta. Tá na gramadaí sin níos srianta ná gramadaí saor ó chomhthéacs agus gramadaí níos ginearálta san ordlathas Chomsky.<ref name="JagerRogers2012" /> === Uathmata críochta === [[Íomhá:DFA.png|mion|deas|alt=Léaráid d'uathmat críochta cinntitheach a aithníonn teanga ina leanann siombail amháin nó níos mó b aon líon siombailí a.|Uathmat críochta cinntitheach a aithníonn an teanga rialta ''a*bb*''.]] Is samhail ríomhaireachtúil theibí é [[uathmat críochta]] a bhfuil líon críochta staideanna aige. Tosaíonn an meaisín i staid thosaigh agus léann sé na siombailí den teaghrán ionchuir ceann ar cheann. Athraíonn sé staid de réir na siombaile atá á léamh agus na rialacha aistrithe sainithe. Má bhíonn sé i staid ghlactha tar éis an teaghrán iomlán a léamh, glactar leis an teaghrán; murach sin, diúltaítear dó.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Aithníonn an t-uathmat sa léaráid teanga ina bhfuil náid nó níos mó siombailí <math display="inline">a</math> agus siombail <math display="inline">b</math> amháin ar a laghad, agus ina dtagann na siombailí <math display="inline">b</math> go léir i ndiaidh na siombailí <math display="inline">a</math>. Léiríonn sé conas is féidir rialacha simplí a chur i bhfeidhm go córasach chun ballraíocht i dteanga rialta a chinneadh. Ní bhíonn cuimhne neamhtheoranta ag uathmat críochta: ní bhíonn ann ach líon socraithe staideanna. Tá an teorainn sin tábhachtach nuair a dhéantar comparáid idir teangacha rialta agus aicmí eile teangacha foirmiúla.<ref name="JagerRogers2012" /> === Uathmata le stór cruachta === [[Íomhá:Pda-example.svg|mion|deas|alt=Léaráid d'uathmat le stór cruachta a aithníonn teaghráin ina bhfuil líon comhionann de náideanna agus cinn san ord sin.|Uathmat le stór cruachta don teanga ina bhfuil n náid agus n aon i ndiaidh a chéile.]] Is meaisín teibí é '''uathmat le stór cruachta''' a bhfuil cuimhne bhreise aige i bhfoirm cruachta. Is struchtúr sonraí é cruach ina gcuirtear míreanna leis ag an mbarr agus ina mbaintear míreanna den bharr. Tugann an chuimhne sin deis don uathmat spleáchas idir codanna éagsúla de theaghrán a aithint, mar shampla líon comhionann de shiombailí i ndá sheicheamh.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Is sampla í an teanga seo: <math display="block">L=\{0^n1^n\mid n\geq 0\}</math> Is féidir leis an uathmat siombail a bhrú isteach sa chruach ar gach <math display="inline">0</math> a léann sé, agus siombail a bhaint di ar gach <math display="inline">1</math>. Ní ghlactar leis an teaghrán mura gcomhlíontar na coinníollacha cuí maidir le hord na siombailí agus leis an líon a mheaitseálann a chéile. Aithníonn uathmata le stór cruachta neamhchinntitheacha na teangacha saor ó chomhthéacs. Tá siad níos cumhachtaí ná uathmata críochta, ach tá siad níos srianta ná meaisíní Turing.<ref name="JagerRogers2012" /><ref name="Crespi2019" /> == Ordlathas Chomsky == Is córas aicmithe é [[ordlathas Chomsky]] a chuireann gramadaí foirmiúla agus na teangacha a ghineann siad i gceithre phríomhaicme. Braitheann an t-aicmiú ar na srianta a chuirtear ar na rialacha giniúna. Sa chóras clasaiceach, ainmnítear na haicmí mar chineálacha 0 go 3, ó na gramadaí is ginearálta go dtí na gramadaí is srianta.<ref name="JagerRogers2012" /><ref name="EoM" /> [[Íomhá:Chomsky-hierarchy.svg|mion|deas|alt=Léaráid de na haicmí neadaithe in ordlathas Chomsky.|Léiríonn an léaráid na gaolta cuimsitheachta idir na haicmí éagsúla teangacha in ordlathas Chomsky.]] {| class="wikitable" |+ Príomhaicmí an ordlathais Chomsky ! Cineál !! Aicme teanga !! Gramadach nó cur síos coibhéiseach !! Samhail ríomhaireachtúil |- | 3 || Teangacha rialta || Gramadach rialta nó slonn rialta || Uathmat críochta<ref name="EoM" /> |- | 2 || Teangacha saor ó chomhthéacs || Gramadach saor ó chomhthéacs || Uathmat le stór cruachta neamhchinntitheach<ref name="EoM" /> |- | 1 || Teangacha íogaire don chomhthéacs || Gramadach íogair don chomhthéacs || Uathmat líneach-theoranta<ref name="EoM" /> |- | 0 || Teangacha inaitheanta go hathchúrsach || Gramadach neamhshrianta || Meaisín Turing<ref name="EoM" /> |} Tá na haicmí sin neadaithe. Tá gach teanga rialta saor ó chomhthéacs; tá gach teanga shaor ó chomhthéacs íogair don chomhthéacs; agus tá gach teanga íogair don chomhthéacs inaitheanta go hathchúrsach. Tá na cuimsitheachtaí sin docht: tá teangacha ann a bhaineann le haicme níos ginearálta ach nach mbaineann leis an aicme atá neadaithe inti.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha rialta === Is iad na teangacha rialta an aicme is srianta san ordlathas. Is féidir cur síos a dhéanamh orthu le sloinn rialta nó le gramadaí rialta, agus is féidir iad a aithint le huathmata críochta. Úsáidtear iad nuair is féidir patrún teaghrán a shainiú gan stór cruachta ná cuimhne neamhtheoranta.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> === Teangacha saor ó chomhthéacs === Gintear teangacha saor ó chomhthéacs le gramadaí ina bhfuil siombail neamh-theirminéalach amháin ar thaobh clé gach rialach giniúna. Tá siad oiriúnach do struchtúir neadaithe agus do rialacha athchúrsacha, mar shampla slonn uimhríochtúil le lúibíní meaitseáilte nó struchtúir eile ina bhfuil spleáchas idir codanna den teaghrán.<ref name="MartinVide2012" /><ref name="Crespi2019" /> Is sampla de theanga shaor ó chomhthéacs í: <math display="block">L=\{a^n b^n\mid n\geq 0\}</math> Ní teanga rialta í, áfach, toisc nach féidir le huathmat críochta líon na siombailí <math display="inline">a</math> a mheabhrú gan teorainn ionas gur féidir é a chur i gcomparáid le líon na siombailí <math display="inline">b</math> ina dhiaidh.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha íogaire don chomhthéacs === Is féidir le gramadach íogair don chomhthéacs rialacha a chur i bhfeidhm a bhraitheann ar an gcomhthéacs ina bhfuil siombail suite. Tá níos mó cumhachta léirithe ag na gramadaí sin ná ag gramadaí saor ó chomhthéacs. Aithníonn uathmata líneach-theoranta an aicme chomhfhreagrach teangacha.<ref name="EoM" /><ref name="JagerRogers2012" /> Sampla clasaiceach is ea an teanga seo: <math display="block">L=\{a^n b^n c^n\mid n\geq 0\}</math> Caithfidh an líon céanna de na trí shiombail teacht san ord sonraithe. Ní teanga shaor ó chomhthéacs í an teanga sin, cé gur féidir í a ghiniúint le gramadach íogair don chomhthéacs.<ref name="JagerRogers2012" /> === Teangacha inaitheanta go hathchúrsach === Tugtar '''teangacha inaitheanta go hathchúrsach''' ar na teangacha is féidir le meaisín Turing a aithint. Is féidir le meaisín den sórt sin glacadh le teaghrán atá sa teanga, ach ní gá dó stopadh má chuirtear teaghrán nach mbaineann léi ar fáil. Is í sin an aicme is ginearálta sa leagan clasaiceach d'ordlathas Chomsky.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> Ní hionann teanga inaitheanta go hathchúrsach agus teanga inchinnte. I gcás teanga inchinnte, bíonn algartam ann a chríochnaíonn i gcónaí agus a chinneann i gceart an mbaineann an teaghrán leis an teanga. I gcás teanga inaitheanta go hathchúrsach nach bhfuil inchinnte, d'fhéadfadh an ríomh leanúint ar aghaidh gan stad nuair nach mbaineann an teaghrán léi.<ref name="Crespi2019" /> == Fadhb na ballraíochta agus teorainneacha ríomhaireachtúla == Is í '''fadhb na ballraíochta''' an fhadhb a bhaineann le cinneadh a dhéanamh an mbaineann teaghrán ar leith le teanga fhoirmiúil. Braitheann an modh agus an deacracht a bhaineann leis an gcinneadh sin ar an gcaoi a sainmhínítear an teanga.<ref name="EoM" /><ref name="Crespi2019" /> I gcás teangacha rialta, is féidir le huathmat críochta ballraíocht teaghráin a chinneadh trí na siombailí ionchuir a phróiseáil de réir na rialacha aistrithe. Tá algartaim ann freisin chun ballraíocht i dteangacha saor ó chomhthéacs a chinneadh nuair a thugtar gramadach chuí. I gcás teangacha níos ginearálta, áfach, d'fhéadfadh fadhbanna den sórt sin a bheith neamh-inchinntithe: ní bhíonn algartam ann a ráthaíonn freagra ceart i ngach cás agus a chríochnaíonn i gcónaí.<ref name="Crespi2019" /><ref name="JagerRogers2012" /> == Feidhmeanna == === Teangacha ríomhchlárúcháin agus tiomsaitheoirí === Tá teangacha foirmiúla tábhachtach i ndearadh [[teanga ríomhchlárúcháin|teangacha ríomhchlárúcháin]] agus i dtógáil [[tiomsaitheoir|tiomsaitheoirí]]. Is féidir gramadach a úsáid chun comhréir cláir a shonrú, agus is féidir parsálaí a úsáid chun a sheiceáil an gcomhlíonann cód na rialacha sin. Úsáidtear sloinn rialta agus uathmata críochta freisin chun patrúin a aithint agus chun comharthaí foclóireachta a dheighilt i gcód foinse.<ref name="Crespi2019" /><ref name="MartinVide2012" /> === Cuardach agus próiseáil téacs === Úsáidtear sloinn rialta chun patrúin a lorg i dtéacs agus i sonraí. Is féidir iad a úsáid chun seichimh charachtar a aimsiú, chun ionchur a bhailíochtú nó chun sonraí téacsúla a dheighilt. Is féidir le huathmata críochta na patrúin rialta sin a aithint go córasach.<ref name="Crespi2019" /> === Teangeolaíocht ríomhaireachtúil agus staidéar ar chognaíocht === Úsáidtear teoiric na dteangacha foirmiúla sa [[teangeolaíocht ríomhaireachtúil]] chun samhlacha matamaiticiúla a fhorbairt ar struchtúr agus ar ghiniúint seicheamh teanga. Déantar staidéar ar chumhacht léirithe gramadaí éagsúla chun a fháil amach cé na spleáchais agus na struchtúir is féidir leo a chur in iúl.<ref name="MartinVide2012" /><ref name="JagerRogers2012" /> Baintear úsáid as teoiric na dteangacha foirmiúla freisin i dtaighde ar fhoghlaim patrún, ar phróiseáil sheichimh agus ar chognaíocht. Tá sí úsáideach chun rialacha giniúna a shonrú go beacht agus chun hipitéisí faoi struchtúr agus faoi fhoghlaim patrún a imscrúdú. Ní hionann teanga fhoirmiúil agus teanga nádúrtha, áfach: is tacar teaghrán í an chéad cheann de réir sainmhínithe, agus bíonn airíonna breise, amhail brí, úsáid agus comhthéacs sóisialta, ag baint le teangacha nádúrtha.<ref name="FitchFriederici2012">W. Tecumseh Fitch agus Angela D. Friederici, “Artificial grammar learning meets formal language theory: an overview”, ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences'', iml. 367, uimh. 1598, 2012, lgh. 1933–1955, [https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0103 doi:10.1098/rstb.2012.0103].</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na ríomhaireachta]] * [[Uathmat críochta]] * [[Meaisín Turing]] * [[Ordlathas Chomsky]] * [[Gramadach fhoirmiúil]] * [[Slonn rialta]] * [[Teanga ríomhchlárúcháin]] * [[Teangeolaíocht ríomhaireachtúil]] == Tagairtí == {{reflist}} == Léitheoireacht bhreise == * John E. Hopcroft, Rajeev Motwani agus Jeffrey D. Ullman, ''Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation'', 3ú heagrán, Pearson, 2006. ISBN 978-0-321-45536-9. * Robert N. Moll, Michael A. Arbib agus A. J. Kfoury, ''An Introduction to Formal Language Theory'', Springer, 1988. [https://doi.org/10.1007/978-1-4613-9595-9 doi:10.1007/978-1-4613-9595-9]. * Michael Sipser, ''Introduction to the Theory of Computation'', 3ú heagrán, Cengage Learning, 2013. ISBN 978-1-133-18779-0. {{Catcómhaoin|Formal languages}} [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] [[Catagóir:Matamaitic]] boq8xpsr5cdfv7vc5qdileauf7tkmue Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl) 0 128684 1330635 2026-10-26T10:41:30Z Sanduíche de Presunto 78137 Leathanach cruthaithe le '{| class="infobox" style="width:25em; font-size:90%; border-top:4px solid #E31B35;" |+ class="infobox-title" | Páirtí na nOibrithe |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#E31B35; color:white;" | Páirtí na nOibrithe |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:PT (Brazil) logo 2021.svg|frameless|135px|alt=Lógó Pháirtí na nOibrithe]] |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Íomhá:Bandeira partido dos trabalhadores.svg|frame...' 1330635 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:25em; font-size:90%; border-top:4px solid #E31B35;" |+ class="infobox-title" | Páirtí na nOibrithe |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#E31B35; color:white;" | Páirtí na nOibrithe |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:PT (Brazil) logo 2021.svg|frameless|135px|alt=Lógó Pháirtí na nOibrithe]] |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Bandeira partido dos trabalhadores.svg|frameless|215px|alt=Bratach Pháirtí na nOibrithe]] |- ! Ainm Portaingéilise | ''Partido dos Trabalhadores'' |- ! Giorrúchán | PT |- ! Bunaithe | 10 Feabhra 1980 |- ! Cláraithe go hoifigiúil | 11 Feabhra 1982 |- ! Bunáit náisiúnta | [[Brasília]], an Bhrasaíl |- ! Uimhir thoghcháin | 13 |- ! Seasamh polaitiúil | [[An eite chlé]] |- ! Príomhsmaointe | [[Sóisialachas daonlathach]]; [[daonlathas sóisialta]] |- ! Bunaitheoirí | Ceardchumannaigh, gníomhaithe sóisialta agus polaiteoirí, ina measc [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |- ! Uachtarán náisiúnta | [[Edinho Silva]] (ó 2025) |- ! Cónaidhm thoghcháin in 2026 | [[Federação Brasil da Esperança|Brasil da Esperança]] (PT–PCdoB–PV) |- ! Uachtarán na Brasaíle ón bpáirtí | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |- ! Feisirí a toghadh in 2026 | 70 chuig Seomra na dTeachtaí; 6 chuig an Seanad |- ! Dathanna | Dearg agus bán |- ! Suíomh gréasáin | [https://pt.org.br/ pt.org.br] |} Is páirtí polaitiúil Brasaíleach den [[eite chlé]] é '''Páirtí na nOibrithe''' (Portaingéilis: ''Partido dos Trabalhadores'', giorraithe mar '''PT'''). Bunaíodh é ar an 10 Feabhra 1980, le linn na deachtóireachta míleata sa Bhrasaíl, agus cláraíodh go hoifigiúil é mar pháirtí polaitiúil ar an 11 Feabhra 1982. Tháinig ceardchumannaigh, gníomhaithe sóisialta, intleachtóirí agus grúpaí eile den eite chlé le chéile chun an páirtí a bhunú. Bhí an ceardchumannach [[Luiz Inácio Lula da Silva]] ar dhuine de na bunaitheoirí ba shuntasaí.<ref name="PTHistory">Partido dos Trabalhadores, [https://pt.org.br/nossa-historia/ ''Nossa História''].</ref><ref name="TSEParty">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/partidos/partidos-registrados-no-tse/partido-dos-trabalhadores ''Partido dos Trabalhadores''].</ref><ref name="AmaralPower">Oswaldo E. do Amaral agus Timothy J. Power, [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-latin-american-studies/article/pt-at-35-revisiting-scholarly-interpretations-of-the-brazilian-workers-party/CD001665B447188C2EDD440D64267275 ''The PT at 35: Revisiting Scholarly Interpretations of the Brazilian Workers' Party''], ''Journal of Latin American Studies'', 2016.</ref> Tháinig an PT chun bheith ar cheann de na príomhpháirtithe polaitiúla sa Bhrasaíl. Bhuaigh Lula an uachtaránacht in 2002 agus atoghadh é in 2006. Bhuaigh [[Dilma Rousseff]], iarrthóir an pháirtí, na toghcháin uachtaránachta in 2010 agus in 2014. Tar éis tréimhse san fhreasúra, d'fhill Lula ar an uachtaránacht in 2023 agus atoghadh é in 2026, rud a chinntigh ceathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach dó.<ref name="PTHistory" /><ref name="TSE2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/presidente-do-tse-anuncia-reeleicao-de-lula-e-faz-balanco-do-2o-turno-das-eleicoes-2026 ''Presidente do TSE anuncia reeleição de Lula e faz balanço do 2º turno das Eleições 2026''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Baineann an páirtí le beartais athdháilte ioncaim, cláir leasa shóisialta agus leathnú rochtana ar oideachas agus ar sheirbhísí poiblí. Tá conspóidí polaitiúla agus cásanna éillithe a bhain le hoifigigh agus le comhghuaillithe rialtais ina gcuid dá stair freisin. Léiríonn forbairt an PT an t-athrú ó ghluaiseacht eite clé a raibh fréamhacha láidre aici sa lucht saothair agus i ngluaiseachtaí sóisialta go páirtí náisiúnta a ghlacann páirt i gcomhrialtais agus a bhíonn san fhreasúra agus sa rialtas araon.<ref name="AmaralPower" /> == Stair == === Bunú agus an ghluaiseacht ar son an daonlathais, 1980–1989 === Bunaíodh an PT ar an 10 Feabhra 1980 ag cruinniú i gColégio Sion, i gcathair [[São Paulo]]. Bhí an Bhrasaíl fós faoi riail mhíleata, ach bhí gluaiseachtaí sóisialta agus ceardchumannacha ag éileamh leathnú ar chearta polaitiúla agus ar chearta oibrithe. Bhí na stailceanna móra a reáchtáil oibrithe miotail i gceantar tionsclaíoch ABC, i mórcheantar São Paulo, ar cheann de na príomhchúlraí don ghluaiseacht sin.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> [[Íomhá:Diretas Já (4977566482).jpg|mion|deas|alt=Slógadh den ghluaiseacht Diretas Já sa Bhrasaíl sna 1980idí|Slógadh de chuid na gluaiseachta ''Diretas Já'', a raibh an PT páirteach inti.]] Níor bunaíodh an páirtí mar eagraíocht cheardchumannach amháin. Tháinig a thacaíocht ó cheardchumannaigh, eagraíochtaí comharsanachta, gníomhaithe ar son chearta an duine, grúpaí reiligiúnacha forchéimnitheacha, intleachtóirí agus gluaiseachtaí sóisialta. Bhí ról ag grúpaí a raibh baint acu le diagacht na saoirse chomh maith le gníomhaithe a bhí ag iarraidh páirtí neamhspleách a chruthú chun leasanna na n-oibrithe agus na bpobal ar ioncam íseal a chur chun cinn.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Cláraíodh an PT go hoifigiúil ar an 11 Feabhra 1982, agus tugadh an uimhir thoghcháin 13 dó. Sna blianta tosaigh, leathnaigh sé a líonra eagraíochtúil ó ionaid thionsclaíocha oirdheisceart na tíre go bardais agus stáit eile. Ba é Gilson Menezes an chéad mhéara de chuid an pháirtí a toghadh, i Diadema, in 1982.<ref name="PTHistory" /><ref name="TSEParty" /> Ghlac an PT páirt sa ghluaiseacht ''Diretas Já'', a d'éiligh go gcuirfí toghcháin uachtaránachta dhíreacha ar bun arís. Cé nár éirigh leis an ngluaiseacht an leasú bunreachtúil riachtanach a chur tríd an gComhdháil in 1984, chuidigh sí leis an mbrú polaitiúil ar son deireadh a chur leis an deachtóireacht a mhéadú. Leis an aistriú chuig rialtas sibhialta agus le Bunreacht 1988, leathnaigh deiseanna na bpáirtithe agus na ngluaiseachtaí a bhí ag iarraidh dul i bhfeidhm ar institiúidí toghcháin agus ar bheartas poiblí.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Sa toghchán uachtaránachta in 1989, an chéad toghchán uachtaránachta díreach a tionóladh sa tír ó 1960, chuaigh Lula ar aghaidh go dtí an dara babhta ach chaill sé in aghaidh [[Fernando Collor de Mello]]. Lean an PT ag cur lena bhonneagar sna bardais agus sna reachtais stáit, agus tháinig sé chun bheith ina fhreasúra náisiúnta níos suntasaí sna 1990idí.<ref name="AmaralPower" /> === Fás agus an chéad bhua uachtaránachta, 1990–2002 === Le linn na 1990idí, leathnaigh an PT a thacaíocht toghcháin agus líon a ionadaithe tofa. Tháinig rialtais bhardasacha de chuid an pháirtí chun suntais, go háirithe in áiteanna ina ndearnadh iarracht rannpháirtíocht phoiblí i gcinntí buiséid agus i riaradh áitiúil a mhéadú. Sampla a ndearnadh staidéar idirnáisiúnta air ab ea an buiséadú rannpháirtíoch in [[Porto Alegre]], inar cuireadh próisis rannpháirtíochta saoránach i bhfeidhm chun tosaíochtaí caiteachais phoiblí a phlé.<ref name="AmaralPower" /> Sheas Lula don uachtaránacht in 1994 agus in 1998 freisin, ach chaill sé an dá thoghchán sin in aghaidh [[Fernando Henrique Cardoso]]. Le himeacht ama, rinne an páirtí iarracht a thacaíocht a leathnú thar bhonn traidisiúnta an lucht saothair agus na ngluaiseachtaí sóisialta. Bhí athruithe ar theachtaireacht an fheachtais, ar chomhghuaillíochtaí toghcháin agus ar chur chuige eacnamaíoch mar chuid den athrú sin.<ref name="AmaralPower" /> Bhuaigh Lula an toghchán uachtaránachta in 2002, agus tháinig an PT i gceannas ar an rialtas cónaidhme den chéad uair. Bhí an feachtas níos measartha ná cuid de na feachtais roimhe sin agus chuimsigh sé comhghuaillíochtaí le páirtithe eile. Ba é [[José Alencar]] a iarrthóir leasuachtaránachta. Léirigh an bua athrú suntasach ó pháirtí freasúra a bhí fréamhaithe i ngluaiseachtaí sóisialta go páirtí a bhí in ann rialtas náisiúnta a bhunú.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> === Rialtais Lula agus Dilma, 2003–2016 === [[Íomhá:President Lula and Marisa.jpg|mion|deas|alt=Lula agus Marisa Letícia le linn a chéad uachtaránachta|Lula agus a bhean chéile, Marisa Letícia, in 2003.]] Le linn chéad dhá théarma Lula, chuir an rialtas béim ar chláir shóisialta agus ar laghdú na bochtaineachta agus lean sé roinnt beartas eacnamaíoch a bhí i bhfeidhm cheana. Leathnaíodh cláir aistrithe airgid, go háirithe ''[[Bolsa Família]]'', a sholáthraigh tacaíocht airgeadais do theaghlaigh ar ioncam íseal faoi choinníollacha a bhain le hoideachas agus le cúram sláinte. Bhí fás eacnamaíoch agus méadú ar ioncam roinnt grúpaí le sonrú le linn cuid mhór den tréimhse seo, cé gur féidir tionchar na mbeartas aonair a scaradh ó thosca eacnamaíocha eile ach le hanailís chúramach.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Atoghadh Lula in 2006. In 2010, bhuaigh [[Dilma Rousseff]], iarrthóir an PT agus iar-cheannaire foirne Lula, an toghchán uachtaránachta agus tháinig sí chun bheith ina chéad bhean a toghadh ina huachtarán ar an mBrasaíl. Atoghadh í in 2014. Lean a rialtas roinnt de na beartais shóisialta a bhí faoi rialtas Lula agus cuireadh cláir eile i bhfeidhm i réimsí na tithíochta, an oideachais agus na sláinte.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> [[Íomhá:Dilma Rousseff 2011.jpg|mion|deas|alt=Portráid oifigiúil Dilma Rousseff in 2011|Dilma Rousseff, uachtarán na Brasaíle ó 2011 go 2016.]] Bhí dúshláin eacnamaíocha agus polaitiúla ag rialtas Dilma le linn a dara téarma. Chuaigh an tír i gcúlú eacnamaíoch, agus tháinig imscrúduithe ar éilliú a bhain le Petrobras agus leis an oibríocht ''[[Operação Lava Jato]]'' chun cinn. Bhí daoine ó pháirtithe éagsúla páirteach sna himscrúduithe, lena n-áirítear polaiteoirí agus lucht gnó a raibh baint acu leis an PT agus lena chomhghuaillithe.<ref name="AmaralPower" /> In 2005, tháinig scannal ''Mensalão'' chun suntais. Bhain sé le líomhaintí gur íocadh airgead le feisirí chun tacaíocht a fháil do reachtaíocht agus do sheasaimh an rialtais sa Chomhdháil Náisiúnta. Ciontaíodh roinnt polaiteoirí agus oifigeach a raibh baint acu leis an scéim. Chuir an scannal brú polaitiúil ar rialtas Lula agus ar chlú an PT, ach ní hionann rannpháirtíocht daoine éagsúla sa scannal agus freagracht choiriúil gach ceannaire den pháirtí.<ref name="AmaralPower" /> In 2016, cuireadh deireadh le huachtaránacht Dilma Rousseff trí phróiseas impeachment a bhain le líomhaintí maidir le bainistiú buiséadach an rialtais. D'áitigh a lucht tacaíochta go raibh an próiseas ina chur chuige polaitiúil chun rialtas tofa a bhaint as oifig; mhaígh a comhraic gur sáraíodh rialacha buiséadacha. Tar éis a curtha as oifig, tháinig an leas-uachtarán [[Michel Temer]] chun bheith ina uachtarán. Chaill an PT cuid mhór dá thionchar sa rialtas cónaidhme agus d'fhulaing sé caillteanais toghcháin i roinnt ceantar sna blianta ina dhiaidh sin.<ref name="AmaralPower" /> === Freasúra agus filleadh ar an uachtaránacht, 2016–2022 === Bhí an PT san fhreasúra le linn uachtaránacht Michel Temer agus le linn rialtas [[Jair Bolsonaro]], a tháinig i gcumhacht in Eanáir 2019. Lean an páirtí air ag glacadh páirte i dtoghcháin agus i gcomhghuaillíochtaí polaitiúla, ach bhí Lula faoi bhrú dlíthiúil mar gheall ar chásanna a bhain le ''Lava Jato''. Gearradh ciontuithe ar Lula i gcásanna a bhain le líomhaintí éillithe agus sciúrtha airgid, agus cuireadh i bpríosún é in 2018. In 2021, chuir an Chúirt Uachtarach Chónaidhme na ciontuithe áirithe sin ar neamhní, toisc nárbh í an chúirt i Curitiba an chúirt inniúil chun na cásanna a éisteacht. Dhearbhaigh an chúirt freisin go raibh an breitheamh Sérgio Moro claonta i gcás amháin. D'athbhunaigh na cinntí cearta polaitiúla Lula, ach ní hionann neamhniú cásanna ar fhorais dlínse nó neamhchlaontachta agus breithiúnas ar bhunús gach líomhna a rinneadh.<ref name="STF">Supremo Tribunal Federal, [https://portal.stf.jus.br/noticias/verNoticiaDetalhe.asp?idConteudo=464261 ''STF confirma anulação de condenações do ex-presidente Lula na Lava Jato''], 15 Aibreán 2021.</ref> Sa dara babhta den toghchán uachtaránachta in 2022, bhuaigh Lula ar Bolsonaro le 50.90% de na vótaí bailí. Insealbhaíodh é ar an 1 Eanáir 2023, agus d'fhill an PT ar cheannas an rialtais chónaidhme i gcomhthéacs comhrialtais a chuimsigh páirtithe eile.<ref name="TSE2022">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2022/votacao-e-resultados ''Eleições 2022: votação e resultados''].</ref><ref name="AmaralPower" /> === Rialtas Lula ó 2023 === Le linn an tríú téarma Lula, lean an rialtas de chláir leasa shóisialta a chur i bhfeidhm agus d'fhorbair sé beartais i réimsí na sláinte, an oideachais, an chomhshaoil agus chearta na bpobal dúchasach. Athsheoladh ''Bolsa Família'' agus ''Mais Médicos'', agus bunaíodh Aireacht na bPobal Dúchasach. Bhí sé mar aidhm ag na beartais sin rochtain ar sheirbhísí poiblí a leathnú agus bochtaineacht a laghdú.<ref name="PTHistory" /> Ó thaobh na polaitíochta de, d'fhan an PT ag brath ar chomhghuaillíochtaí le páirtithe eile chun reachtaíocht a chur chun cinn sa Chomhdháil Náisiúnta. Ní raibh tromlach aonair ag an PT sna tithe reachtacha, agus bhí ar an rialtas tacaíocht a lorg ó pháirtithe a raibh seasaimh éagsúla acu ar cheisteanna eacnamaíocha agus sóisialta.<ref name="AmaralPower" /> [[Íomhá:2022 - Convenção Nacional do PSB - Lula (cropped).jpg|mion|deas|alt=Lula ag coinbhinsiún polaitiúil in 2022|Lula ag coinbhinsiún náisiúnta an PSB in 2022, le linn fheachtas na huachtaránachta.]] === Atoghadh in 2026 === Atoghadh Lula sa dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026. D'fhógair an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) go bhfuair sé 64,256,232 vóta, arb ionann iad agus 51.79% de na vótaí bailí, i gcomparáid le 59,826,041 vóta (48.21%) do [[Flávio Bolsonaro]], iarrthóir an Pháirtí Liobrálaigh. Tosóidh téarma nua Lula ar an 5 Eanáir 2027.<ref name="TSE2026" /> Sa toghchán reachtach a tionóladh níos luaithe sa mhí chéanna, toghadh 70 iarrthóir de chuid an PT chuig Seomra na dTeachtaí. Fuair an Chónaidhm Brasil da Esperança, a chuimsíonn an PT, an Páirtí Cumannach na Brasaíle (PCdoB) agus an Páirtí Glas (PV), 88 suíochán ar fad sa seomra. Fuair an PT sé shuíochán as na 54 suíochán sa Seanad a bhí á n-athnuachan in 2026.<ref name="House2026">Agência Senado, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/05/camara-pl-obtem-a-maior-bancada-federacao-pt-pcdob-pv-e-a-segunda-forca ''Câmara: PL obtém a maior bancada; federação PT-PCdoB-PV é a segunda força''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="Senate2026">Pedro Peduzzi, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/pl-elege-19-senadores-e-soma-28-mdb-conquista-sete-vagas-e-pt-seis ''PL elege 19 senadores e soma 28; MDB conquista sete vagas e PT, seis''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == Seasamh polaitiúil agus idé-eolaíocht == Tá an PT fréamhaithe sa ghluaiseacht saothair agus sa traidisiún sóisialach daonlathach. Tá sé rangaithe go ginearálta ar an eite chlé, cé go bhfuil éagsúlacht mhór smaointe agus sruthanna polaitiúla laistigh dá bhallraíocht. I measc a chuid príomhthosaíochtaí tá cearta oibrithe, athdháileadh ioncaim, cláir leasa shóisialta, rochtain ar sheirbhísí poiblí, cearta na mionlach agus cosaint an chomhshaoil.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Tá athrú tagtha ar chur chuige an pháirtí le himeacht ama. Bhí a chuid feachtas tosaigh fréamhaithe go láidir i ngluaiseachtaí sóisialta agus i ngníomhachas ceardchumannach. Nuair a thosaigh sé ag lorg na huachtaránachta agus ag glacadh páirte i rialtas náisiúnta, leathnaigh sé a chomhghuaillíochtaí agus ghlac sé le comhréitigh i réimsí áirithe den bheartas eacnamaíoch agus den rialachas. Tá an t-athrú sin ina ábhar do thaighdeoirí ar stair na bpáirtithe polaitiúla sa Bhrasaíl agus i Meiriceá Laidineach.<ref name="AmaralPower" /> Ní grúpa idé-eolaíoch aonchineálach é an PT. Áirítear ar a stair grúpaí ceardchumannacha, lucht tacaíochta an tsóisialachais dhaonlathaigh, gníomhaithe ar son cearta sóisialta agus eagraíochtaí atá dírithe ar shaincheisteanna sonracha. Bíonn díospóireachtaí inmheánacha ann faoi straitéis toghcháin, faoi bheartas eacnamaíoch agus faoi na comhréitigh atá inghlactha nuair a bhíonn an páirtí i gcomhrialtas le heagraíochtaí eile.<ref name="AmaralPower" /> == Eagraíocht agus ceannaireacht == Tá struchtúr náisiúnta agus struchtúir stáit agus bhardasacha ag an PT. Déantar cinntí inmheánacha trí chomhlachtaí an pháirtí, comhdhálacha agus próisis roghnúcháin cheannaireachta. Déanann an páirtí cur síos ar rannpháirtíocht na mball agus ar an díospóireacht inmheánach mar ghnéithe dá eagraíocht.<ref name="PTStructure">Partido dos Trabalhadores, [https://pt.org.br/estrutura-partidaria/ ''Estrutura Partidária''].</ref> Toghadh [[Edinho Silva]] ina uachtarán náisiúnta ar an PT i mí Iúil 2025, tar éis an phróisis thoghcháin inmheánaigh ''Processo de Eleição Direta'' (PED). Bhí sé ina mhéara ar Araraquara, ina fheisire de chuid stát São Paulo agus ina chomhordaitheoir ar fheachtas uachtaránachta Lula in 2002 sular toghadh é ina cheannaire náisiúnta ar an bpáirtí.<ref name="Edinho">Partido dos Trabalhadores, [https://pt.org.br/edinho-silva-e-eleito-novo-presidente-nacional-do-pt/ ''Edinho Silva é eleito novo presidente nacional do PT''], 7 Iúil 2025.</ref><ref name="TSEParty" /> Is é 13 uimhir thoghcháin an PT agus is iad dearg agus bán a phríomhdhathanna siombalacha. Is réalta dhearg ar chúlra bán, nó réalta bhán ar bhratach dhearg, a fheictear i gcuid de na leaganacha den lógó agus den bhratach. Úsáidtear an tsiombail sin go forleathan in ábhar toghcháin agus ag imeachtaí an pháirtí.<ref name="TSEParty" /><ref name="PTLogo">Wikimedia Commons, [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PT_(Brazil)_logo_2021.svg ''PT (Brazil) logo 2021.svg''] agus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bandeira_partido_dos_trabalhadores.svg ''Bandeira partido dos trabalhadores.svg''].</ref> === Ceannairí náisiúnta === {| class="wikitable sortable" |+ Uachtaráin náisiúnta an PT ! Ceannaire ! Tréimhse |- | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | 1980idí–1994 |- | [[José Dirceu]] | 1995–2002 |- | [[José Genoino]] | 2002–2005 |- | [[Ricardo Berzoini]] | 2005–2010 |- | [[José Eduardo Dutra]] | 2010–2011 |- | [[Rui Falcão]] | 2011–2017 |- | [[Gleisi Hoffmann]] | 2017–2025 |- | [[Edinho Silva]] | 2025–i láthair |} <small>Nóta: bhí aistrithe eatramhacha agus leasuithe ar thréimhsí oifige i stair na ceannaireachta. Déanfar na dátaí beachta a sheiceáil i dtaifid stairiúla oifigiúla an pháirtí.</small> == Torthaí toghcháin == === Toghcháin uachtaránachta === Bhí Lula ina iarrthóir uachtaránachta ag an PT in 1989, 1994, 1998, 2002 agus 2006. Tar éis trí iarracht nár éirigh leo, bhuaigh sé in 2002 agus atoghadh é in 2006. Ina dhiaidh sin, bhuaigh Dilma Rousseff na toghcháin in 2010 agus in 2014. Chaill iarrthóir an PT, [[Fernando Haddad]], an dara babhta in 2018 in aghaidh Jair Bolsonaro. D'fhill Lula ar an uachtaránacht tar éis dó an toghchán in 2022 a bhuachan agus atoghadh é in 2026.<ref name="PTHistory" /><ref name="TSE2022" /><ref name="TSE2026" /> {| class="wikitable sortable" |+ Feidhmíocht an PT i dtoghcháin uachtaránachta na Brasaíle ! Bliain ! Iarrthóir ! Toradh |- | 1989 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | An dara háit; chaill sa dara babhta in aghaidh Fernando Collor de Mello |- | 1994 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Chaill sa chéad bhabhta in aghaidh Fernando Henrique Cardoso |- | 1998 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Chaill sa chéad bhabhta in aghaidh Fernando Henrique Cardoso |- | 2002 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Buaiteoir |- | 2006 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Atoghadh |- | 2010 | [[Dilma Rousseff]] | Buaiteoir |- | 2014 | [[Dilma Rousseff]] | Atoghadh |- | 2018 | [[Fernando Haddad]] | Chaill sa dara babhta in aghaidh Jair Bolsonaro |- | 2022 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Buaiteoir |- | 2026 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Atoghadh |} === Toghcháin reachtacha in 2026 === Sa toghchán don Chomhdháil Náisiúnta in 2026, bhain an PT tairbhe as a pháirt i gCónaidhm Brasil da Esperança, a chuimsíonn an PT, PCdoB agus PV. Tá na suíocháin sa tábla thíos bunaithe ar thorthaí a foilsíodh tar éis an toghcháin. Ní ceart na 88 suíochán a bhuaigh an chónaidhm a chur i leith an PT amháin: is leis an PT féin 70 díobh sin.<ref name="House2026" /><ref name="Senate2026" /> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Na suíocháin a gnóthaíodh i dtoghchán 2026 ! Teach ! Suíocháin PT ! Suíocháin na Cónaidhme Brasil da Esperança |- | [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]] | 70 | 88 |- | [[Seanad Cónaidhme na Brasaíle|Seanad Cónaidhme]] (54 suíochán á n-athnuachan) | 6 | — |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Comhdhéanamh Sheomra na dTeachtaí a toghadh in 2026 |- | style="width:23.59%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />121 | style="width:17.15%; background:#E31B35; color:white;" | '''Brasil da Esperança'''<br />88 | style="width:16.96%; background:#F58220; color:black;" | '''União Progressista'''<br />87 | style="width:42.30%; background:#777777; color:white;" | '''Páirtithe agus cónaidhmeanna eile'''<br />217 |} {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin Sheomra na dTeachtaí de réir páirtí nó cónaidhme ! Páirtí nó cónaidhm ! Suíocháin |- | [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach (PL)]] | 121 |- | Cónaidhm Brasil da Esperança (PT–PCdoB–PV) | 88 |- | Cónaidhm União Progressista (União Brasil–PP) | 87 |- | PSD | 43 |- | Republicanos | 41 |- | MDB | 36 |- | Podemos | 27 |- | PSB | 15 |- | Cónaidhm PSOL–Rede Sustentabilidade | 15 |- | Cónaidhm PSDB–Cidadania | 11 |- | Novo | 10 |- | Cónaidhm PRD–Solidariedade | 7 |- | PDT | 6 |- | Avante | 5 |- | Missão | 1 |- ! Iomlán ! 513 |} <small>Foinse: Agência Senado agus Agência Brasil. Is iad na suíocháin na suíocháin a gnóthaíodh sa toghchán do théarma reachtach nua a thosóidh in 2027.<ref name="House2026" /></small> Sa Seanad, toghadh seisear iarrthóirí de chuid an PT sna suíocháin a bhí á n-athnuachan in 2026. Ní hionann an figiúr sin agus líon iomlán na seanadóirí de chuid an pháirtí a bheidh sa Seanad nua, toisc go leanfaidh seanadóirí a toghadh in 2022 orthu ina bpoist.<ref name="Senate2026" /> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026 |- | style="width:35.19%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />19 | style="width:12.96%; background:#4B8068; color:white;" | '''MDB'''<br />7 | style="width:11.11%; background:#E31B35; color:white;" | '''PT'''<br />6 | style="width:40.74%; background:#777777; color:white;" | '''Páirtithe eile'''<br />22 |} {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026, de réir páirtí ! Páirtí ! Líon na seanadóirí a toghadh |- | PL | 19 |- | MDB | 7 |- | PT | 6 |- | União Brasil | 3 |- | PP | 3 |- | PSB | 3 |- | Novo | 3 |- | Republicanos | 2 |- | PSD | 2 |- | PSDB | 2 |- | Podemos | 2 |- | Rede | 1 |- | PDT | 1 |- ! Iomlán ! 54 |} <small>Foinse: Agência Brasil, bunaithe ar thorthaí an toghcháin don Seanad.<ref name="Senate2026" /></small> == Féach freisin == * [[Luiz Inácio Lula da Silva]] * [[Dilma Rousseff]] * [[Uachtarán na Brasaíle]] * [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle]] * [[Bolsa Família]] * [[Operação Lava Jato]] * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2026]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://pt.org.br/ Láithreán gréasáin oifigiúil Pháirtí na nOibrithe] * [https://pt.org.br/nossa-historia/ Stair an pháirtí] — Partido dos Trabalhadores * [https://www.tse.jus.br/partidos/partidos-registrados-no-tse/partido-dos-trabalhadores Taifead oifigiúil an PT] — Tribunal Superior Eleitoral * [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-latin-american-studies/article/pt-at-35-revisiting-scholarly-interpretations-of-the-brazilian-workers-party/CD001665B447188C2EDD440D64267275 Léirmheas acadúil ar stair agus ar fhorbairt an PT] — ''Journal of Latin American Studies'' {{Catcómhaoin|Partido dos Trabalhadores}} [[Catagóir:Polaitíocht na Brasaíle]] [[Catagóir:Páirtithe polaitiúla sa Bhrasaíl]] [[Catagóir:Sóisialachas sa Bhrasaíl]] b475dj2it8nkyb4a05xzf02dntzvtk1 1330636 1330635 2026-10-26T10:57:16Z Sanduíche de Presunto 78137 1330636 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:25em; font-size:90%; border-top:4px solid #E31B35;" |+ class="infobox-title" | Páirtí na nOibrithe |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#E31B35; color:white;" | Partido dos Trabalhadores |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:PT (Brazil) logo 2021.svg|frameless|135px|alt=Lógó Pháirtí na nOibrithe]] |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Bandeira partido dos trabalhadores.svg|frameless|215px|alt=Bratach Pháirtí na nOibrithe]] |- ! Ainm Portaingéilise | ''Partido dos Trabalhadores'' |- ! Giorrúchán | PT |- ! Bunaithe | 10 Feabhra 1980 |- ! Cláraithe go hoifigiúil | 11 Feabhra 1982 |- ! Bunáit náisiúnta | [[Brasília]], an Bhrasaíl |- ! Uimhir thoghcháin | 13 |- ! Seasamh polaitiúil | [[An eite chlé]] |- ! Príomhsmaointe | [[Sóisialachas daonlathach]]; [[daonlathas sóisialta]] |- ! Bunaitheoirí | Ceardchumannaigh, gníomhaithe sóisialta agus polaiteoirí, ina measc [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |- ! Uachtarán náisiúnta | [[Edinho Silva]] (ó 2025) |- ! Cónaidhm thoghcháin in 2026 | [[Federação Brasil da Esperança|Brasil da Esperança]] (PT–PCdoB–PV) |- ! Uachtarán na Brasaíle ón bpáirtí | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |- ! Feisirí a toghadh in 2026 | 70 chuig Seomra na dTeachtaí; 6 chuig an Seanad |- ! Dathanna | Dearg agus bán |- ! Suíomh gréasáin | [https://pt.org.br/ pt.org.br] |} Is páirtí polaitiúil Brasaíleach den [[eite chlé]] é '''Páirtí na nOibrithe''' (Portaingéilis: ''Partido dos Trabalhadores'', giorraithe mar '''PT'''). Bunaíodh é ar an 10 Feabhra 1980, le linn na deachtóireachta míleata sa Bhrasaíl, agus cláraíodh go hoifigiúil é mar pháirtí polaitiúil ar an 11 Feabhra 1982. Tháinig ceardchumannaigh, gníomhaithe sóisialta, intleachtóirí agus grúpaí eile den eite chlé le chéile chun an páirtí a bhunú. Bhí an ceardchumannach [[Luiz Inácio Lula da Silva]] ar dhuine de na bunaitheoirí ba shuntasaí.<ref name="PTHistory">Partido dos Trabalhadores, [https://pt.org.br/nossa-historia/ ''Nossa História''].</ref><ref name="TSEParty">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/partidos/partidos-registrados-no-tse/partido-dos-trabalhadores ''Partido dos Trabalhadores''].</ref><ref name="AmaralPower">Oswaldo E. do Amaral agus Timothy J. Power, [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-latin-american-studies/article/pt-at-35-revisiting-scholarly-interpretations-of-the-brazilian-workers-party/CD001665B447188C2EDD440D64267275 ''The PT at 35: Revisiting Scholarly Interpretations of the Brazilian Workers' Party''], ''Journal of Latin American Studies'', 2016.</ref> Tháinig an PT chun bheith ar cheann de na príomhpháirtithe polaitiúla sa Bhrasaíl. Bhuaigh Lula an uachtaránacht in 2002 agus atoghadh é in 2006. Bhuaigh [[Dilma Rousseff]], iarrthóir an pháirtí, na toghcháin uachtaránachta in 2010 agus in 2014. Tar éis tréimhse san fhreasúra, d'fhill Lula ar an uachtaránacht in 2023 agus atoghadh é in 2026, rud a chinntigh ceathrú téarma uachtaránachta neamhleanúnach dó.<ref name="PTHistory" /><ref name="TSE2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/presidente-do-tse-anuncia-reeleicao-de-lula-e-faz-balanco-do-2o-turno-das-eleicoes-2026 ''Presidente do TSE anuncia reeleição de Lula e faz balanço do 2º turno das Eleições 2026''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref> Baineann an páirtí le beartais athdháilte ioncaim, cláir leasa shóisialta agus leathnú rochtana ar oideachas agus ar sheirbhísí poiblí. Tá conspóidí polaitiúla agus cásanna éillithe a bhain le hoifigigh agus le comhghuaillithe rialtais ina gcuid dá stair freisin. Léiríonn forbairt an PT an t-athrú ó ghluaiseacht eite clé a raibh fréamhacha láidre aici sa lucht saothair agus i ngluaiseachtaí sóisialta go páirtí náisiúnta a ghlacann páirt i gcomhrialtais agus a bhíonn san fhreasúra agus sa rialtas araon.<ref name="AmaralPower" /> == Stair == === Bunú agus an ghluaiseacht ar son an daonlathais, 1980–1989 === Bunaíodh an PT ar an 10 Feabhra 1980 ag cruinniú i gColégio Sion, i gcathair [[São Paulo]]. Bhí an Bhrasaíl fós faoi riail mhíleata, ach bhí gluaiseachtaí sóisialta agus ceardchumannacha ag éileamh leathnú ar chearta polaitiúla agus ar chearta oibrithe. Bhí na stailceanna móra a reáchtáil oibrithe miotail i gceantar tionsclaíoch ABC, i mórcheantar São Paulo, ar cheann de na príomhchúlraí don ghluaiseacht sin.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> [[Íomhá:Diretas Já (4977566482).jpg|mion|deas|alt=Slógadh den ghluaiseacht Diretas Já sa Bhrasaíl sna 1980idí|Slógadh de chuid na gluaiseachta ''Diretas Já'', a raibh an PT páirteach inti.]] Níor bunaíodh an páirtí mar eagraíocht cheardchumannach amháin. Tháinig a thacaíocht ó cheardchumannaigh, eagraíochtaí comharsanachta, gníomhaithe ar son chearta an duine, grúpaí reiligiúnacha forchéimnitheacha, intleachtóirí agus gluaiseachtaí sóisialta. Bhí ról ag grúpaí a raibh baint acu le diagacht na saoirse chomh maith le gníomhaithe a bhí ag iarraidh páirtí neamhspleách a chruthú chun leasanna na n-oibrithe agus na bpobal ar ioncam íseal a chur chun cinn.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Cláraíodh an PT go hoifigiúil ar an 11 Feabhra 1982, agus tugadh an uimhir thoghcháin 13 dó. Sna blianta tosaigh, leathnaigh sé a líonra eagraíochtúil ó ionaid thionsclaíocha oirdheisceart na tíre go bardais agus stáit eile. Ba é Gilson Menezes an chéad mhéara de chuid an pháirtí a toghadh, i Diadema, in 1982.<ref name="PTHistory" /><ref name="TSEParty" /> Ghlac an PT páirt sa ghluaiseacht ''Diretas Já'', a d'éiligh go gcuirfí toghcháin uachtaránachta dhíreacha ar bun arís. Cé nár éirigh leis an ngluaiseacht an leasú bunreachtúil riachtanach a chur tríd an gComhdháil in 1984, chuidigh sí leis an mbrú polaitiúil ar son deireadh a chur leis an deachtóireacht a mhéadú. Leis an aistriú chuig rialtas sibhialta agus le Bunreacht 1988, leathnaigh deiseanna na bpáirtithe agus na ngluaiseachtaí a bhí ag iarraidh dul i bhfeidhm ar institiúidí toghcháin agus ar bheartas poiblí.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Sa toghchán uachtaránachta in 1989, an chéad toghchán uachtaránachta díreach a tionóladh sa tír ó 1960, chuaigh Lula ar aghaidh go dtí an dara babhta ach chaill sé in aghaidh [[Fernando Collor de Mello]]. Lean an PT ag cur lena bhonneagar sna bardais agus sna reachtais stáit, agus tháinig sé chun bheith ina fhreasúra náisiúnta níos suntasaí sna 1990idí.<ref name="AmaralPower" /> === Fás agus an chéad bhua uachtaránachta, 1990–2002 === Le linn na 1990idí, leathnaigh an PT a thacaíocht toghcháin agus líon a ionadaithe tofa. Tháinig rialtais bhardasacha de chuid an pháirtí chun suntais, go háirithe in áiteanna ina ndearnadh iarracht rannpháirtíocht phoiblí i gcinntí buiséid agus i riaradh áitiúil a mhéadú. Sampla a ndearnadh staidéar idirnáisiúnta air ab ea an buiséadú rannpháirtíoch in [[Porto Alegre]], inar cuireadh próisis rannpháirtíochta saoránach i bhfeidhm chun tosaíochtaí caiteachais phoiblí a phlé.<ref name="AmaralPower" /> Sheas Lula don uachtaránacht in 1994 agus in 1998 freisin, ach chaill sé an dá thoghchán sin in aghaidh [[Fernando Henrique Cardoso]]. Le himeacht ama, rinne an páirtí iarracht a thacaíocht a leathnú thar bhonn traidisiúnta an lucht saothair agus na ngluaiseachtaí sóisialta. Bhí athruithe ar theachtaireacht an fheachtais, ar chomhghuaillíochtaí toghcháin agus ar chur chuige eacnamaíoch mar chuid den athrú sin.<ref name="AmaralPower" /> Bhuaigh Lula an toghchán uachtaránachta in 2002, agus tháinig an PT i gceannas ar an rialtas cónaidhme den chéad uair. Bhí an feachtas níos measartha ná cuid de na feachtais roimhe sin agus chuimsigh sé comhghuaillíochtaí le páirtithe eile. Ba é [[José Alencar]] a iarrthóir leasuachtaránachta. Léirigh an bua athrú suntasach ó pháirtí freasúra a bhí fréamhaithe i ngluaiseachtaí sóisialta go páirtí a bhí in ann rialtas náisiúnta a bhunú.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> === Rialtais Lula agus Dilma, 2003–2016 === [[Íomhá:President Lula and Marisa.jpg|mion|deas|alt=Lula agus Marisa Letícia le linn a chéad uachtaránachta|Lula agus a bhean chéile, Marisa Letícia, in 2003.]] Le linn chéad dhá théarma Lula, chuir an rialtas béim ar chláir shóisialta agus ar laghdú na bochtaineachta agus lean sé roinnt beartas eacnamaíoch a bhí i bhfeidhm cheana. Leathnaíodh cláir aistrithe airgid, go háirithe ''[[Bolsa Família]]'', a sholáthraigh tacaíocht airgeadais do theaghlaigh ar ioncam íseal faoi choinníollacha a bhain le hoideachas agus le cúram sláinte. Bhí fás eacnamaíoch agus méadú ar ioncam roinnt grúpaí le sonrú le linn cuid mhór den tréimhse seo, cé gur féidir tionchar na mbeartas aonair a scaradh ó thosca eacnamaíocha eile ach le hanailís chúramach.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Atoghadh Lula in 2006. In 2010, bhuaigh [[Dilma Rousseff]], iarrthóir an PT agus iar-cheannaire foirne Lula, an toghchán uachtaránachta agus tháinig sí chun bheith ina chéad bhean a toghadh ina huachtarán ar an mBrasaíl. Atoghadh í in 2014. Lean a rialtas roinnt de na beartais shóisialta a bhí faoi rialtas Lula agus cuireadh cláir eile i bhfeidhm i réimsí na tithíochta, an oideachais agus na sláinte.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> [[Íomhá:Dilma Rousseff 2011.jpg|mion|deas|alt=Portráid oifigiúil Dilma Rousseff in 2011|Dilma Rousseff, uachtarán na Brasaíle ó 2011 go 2016.]] Bhí dúshláin eacnamaíocha agus polaitiúla ag rialtas Dilma le linn a dara téarma. Chuaigh an tír i gcúlú eacnamaíoch, agus tháinig imscrúduithe ar éilliú a bhain le Petrobras agus leis an oibríocht ''[[Operação Lava Jato]]'' chun cinn. Bhí daoine ó pháirtithe éagsúla páirteach sna himscrúduithe, lena n-áirítear polaiteoirí agus lucht gnó a raibh baint acu leis an PT agus lena chomhghuaillithe.<ref name="AmaralPower" /> In 2005, tháinig scannal ''Mensalão'' chun suntais. Bhain sé le líomhaintí gur íocadh airgead le feisirí chun tacaíocht a fháil do reachtaíocht agus do sheasaimh an rialtais sa Chomhdháil Náisiúnta. Ciontaíodh roinnt polaiteoirí agus oifigeach a raibh baint acu leis an scéim. Chuir an scannal brú polaitiúil ar rialtas Lula agus ar chlú an PT, ach ní hionann rannpháirtíocht daoine éagsúla sa scannal agus freagracht choiriúil gach ceannaire den pháirtí.<ref name="AmaralPower" /> In 2016, cuireadh deireadh le huachtaránacht Dilma Rousseff trí phróiseas impeachment a bhain le líomhaintí maidir le bainistiú buiséadach an rialtais. D'áitigh a lucht tacaíochta go raibh an próiseas ina chur chuige polaitiúil chun rialtas tofa a bhaint as oifig; mhaígh a comhraic gur sáraíodh rialacha buiséadacha. Tar éis a curtha as oifig, tháinig an leas-uachtarán [[Michel Temer]] chun bheith ina uachtarán. Chaill an PT cuid mhór dá thionchar sa rialtas cónaidhme agus d'fhulaing sé caillteanais toghcháin i roinnt ceantar sna blianta ina dhiaidh sin.<ref name="AmaralPower" /> === Freasúra agus filleadh ar an uachtaránacht, 2016–2022 === Bhí an PT san fhreasúra le linn uachtaránacht Michel Temer agus le linn rialtas [[Jair Bolsonaro]], a tháinig i gcumhacht in Eanáir 2019. Lean an páirtí air ag glacadh páirte i dtoghcháin agus i gcomhghuaillíochtaí polaitiúla, ach bhí Lula faoi bhrú dlíthiúil mar gheall ar chásanna a bhain le ''Lava Jato''. Gearradh ciontuithe ar Lula i gcásanna a bhain le líomhaintí éillithe agus sciúrtha airgid, agus cuireadh i bpríosún é in 2018. In 2021, chuir an Chúirt Uachtarach Chónaidhme na ciontuithe áirithe sin ar neamhní, toisc nárbh í an chúirt i Curitiba an chúirt inniúil chun na cásanna a éisteacht. Dhearbhaigh an chúirt freisin go raibh an breitheamh Sérgio Moro claonta i gcás amháin. D'athbhunaigh na cinntí cearta polaitiúla Lula, ach ní hionann neamhniú cásanna ar fhorais dlínse nó neamhchlaontachta agus breithiúnas ar bhunús gach líomhna a rinneadh.<ref name="STF">Supremo Tribunal Federal, [https://portal.stf.jus.br/noticias/verNoticiaDetalhe.asp?idConteudo=464261 ''STF confirma anulação de condenações do ex-presidente Lula na Lava Jato''], 15 Aibreán 2021.</ref> Sa dara babhta den toghchán uachtaránachta in 2022, bhuaigh Lula ar Bolsonaro le 50.90% de na vótaí bailí. Insealbhaíodh é ar an 1 Eanáir 2023, agus d'fhill an PT ar cheannas an rialtais chónaidhme i gcomhthéacs comhrialtais a chuimsigh páirtithe eile.<ref name="TSE2022">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2022/votacao-e-resultados ''Eleições 2022: votação e resultados''].</ref><ref name="AmaralPower" /> === Rialtas Lula ó 2023 === Le linn an tríú téarma Lula, lean an rialtas de chláir leasa shóisialta a chur i bhfeidhm agus d'fhorbair sé beartais i réimsí na sláinte, an oideachais, an chomhshaoil agus chearta na bpobal dúchasach. Athsheoladh ''Bolsa Família'' agus ''Mais Médicos'', agus bunaíodh Aireacht na bPobal Dúchasach. Bhí sé mar aidhm ag na beartais sin rochtain ar sheirbhísí poiblí a leathnú agus bochtaineacht a laghdú.<ref name="PTHistory" /> Ó thaobh na polaitíochta de, d'fhan an PT ag brath ar chomhghuaillíochtaí le páirtithe eile chun reachtaíocht a chur chun cinn sa Chomhdháil Náisiúnta. Ní raibh tromlach aonair ag an PT sna tithe reachtacha, agus bhí ar an rialtas tacaíocht a lorg ó pháirtithe a raibh seasaimh éagsúla acu ar cheisteanna eacnamaíocha agus sóisialta.<ref name="AmaralPower" /> [[Íomhá:2022 - Convenção Nacional do PSB - Lula (cropped).jpg|mion|deas|alt=Lula ag coinbhinsiún polaitiúil in 2022|Lula ag coinbhinsiún náisiúnta an PSB in 2022, le linn fheachtas na huachtaránachta.]] === Atoghadh in 2026 === Atoghadh Lula sa dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026. D'fhógair an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) go bhfuair sé 64,256,232 vóta, arb ionann iad agus 51.79% de na vótaí bailí, i gcomparáid le 59,826,041 vóta (48.21%) do [[Flávio Bolsonaro]], iarrthóir an Pháirtí Liobrálaigh. Tosóidh téarma nua Lula ar an 5 Eanáir 2027.<ref name="TSE2026" /> Sa toghchán reachtach a tionóladh níos luaithe sa mhí chéanna, toghadh 70 iarrthóir de chuid an PT chuig Seomra na dTeachtaí. Fuair an Chónaidhm Brasil da Esperança, a chuimsíonn an PT, an Páirtí Cumannach na Brasaíle (PCdoB) agus an Páirtí Glas (PV), 88 suíochán ar fad sa seomra. Fuair an PT sé shuíochán as na 54 suíochán sa Seanad a bhí á n-athnuachan in 2026.<ref name="House2026">Agência Senado, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/05/camara-pl-obtem-a-maior-bancada-federacao-pt-pcdob-pv-e-a-segunda-forca ''Câmara: PL obtém a maior bancada; federação PT-PCdoB-PV é a segunda força''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="Senate2026">Pedro Peduzzi, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/pl-elege-19-senadores-e-soma-28-mdb-conquista-sete-vagas-e-pt-seis ''PL elege 19 senadores e soma 28; MDB conquista sete vagas e PT, seis''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref> == Seasamh polaitiúil agus idé-eolaíocht == Tá an PT fréamhaithe sa ghluaiseacht saothair agus sa traidisiún sóisialach daonlathach. Tá sé rangaithe go ginearálta ar an eite chlé, cé go bhfuil éagsúlacht mhór smaointe agus sruthanna polaitiúla laistigh dá bhallraíocht. I measc a chuid príomhthosaíochtaí tá cearta oibrithe, athdháileadh ioncaim, cláir leasa shóisialta, rochtain ar sheirbhísí poiblí, cearta na mionlach agus cosaint an chomhshaoil.<ref name="PTHistory" /><ref name="AmaralPower" /> Tá athrú tagtha ar chur chuige an pháirtí le himeacht ama. Bhí a chuid feachtas tosaigh fréamhaithe go láidir i ngluaiseachtaí sóisialta agus i ngníomhachas ceardchumannach. Nuair a thosaigh sé ag lorg na huachtaránachta agus ag glacadh páirte i rialtas náisiúnta, leathnaigh sé a chomhghuaillíochtaí agus ghlac sé le comhréitigh i réimsí áirithe den bheartas eacnamaíoch agus den rialachas. Tá an t-athrú sin ina ábhar do thaighdeoirí ar stair na bpáirtithe polaitiúla sa Bhrasaíl agus i Meiriceá Laidineach.<ref name="AmaralPower" /> Ní grúpa idé-eolaíoch aonchineálach é an PT. Áirítear ar a stair grúpaí ceardchumannacha, lucht tacaíochta an tsóisialachais dhaonlathaigh, gníomhaithe ar son cearta sóisialta agus eagraíochtaí atá dírithe ar shaincheisteanna sonracha. Bíonn díospóireachtaí inmheánacha ann faoi straitéis toghcháin, faoi bheartas eacnamaíoch agus faoi na comhréitigh atá inghlactha nuair a bhíonn an páirtí i gcomhrialtas le heagraíochtaí eile.<ref name="AmaralPower" /> == Eagraíocht agus ceannaireacht == Tá struchtúr náisiúnta agus struchtúir stáit agus bhardasacha ag an PT. Déantar cinntí inmheánacha trí chomhlachtaí an pháirtí, comhdhálacha agus próisis roghnúcháin cheannaireachta. Déanann an páirtí cur síos ar rannpháirtíocht na mball agus ar an díospóireacht inmheánach mar ghnéithe dá eagraíocht.<ref name="PTStructure">Partido dos Trabalhadores, [https://pt.org.br/estrutura-partidaria/ ''Estrutura Partidária''].</ref> Toghadh [[Edinho Silva]] ina uachtarán náisiúnta ar an PT i mí Iúil 2025, tar éis an phróisis thoghcháin inmheánaigh ''Processo de Eleição Direta'' (PED). Bhí sé ina mhéara ar Araraquara, ina fheisire de chuid stát São Paulo agus ina chomhordaitheoir ar fheachtas uachtaránachta Lula in 2002 sular toghadh é ina cheannaire náisiúnta ar an bpáirtí.<ref name="Edinho">Partido dos Trabalhadores, [https://pt.org.br/edinho-silva-e-eleito-novo-presidente-nacional-do-pt/ ''Edinho Silva é eleito novo presidente nacional do PT''], 7 Iúil 2025.</ref><ref name="TSEParty" /> Is é 13 uimhir thoghcháin an PT agus is iad dearg agus bán a phríomhdhathanna siombalacha. Is réalta dhearg ar chúlra bán, nó réalta bhán ar bhratach dhearg, a fheictear i gcuid de na leaganacha den lógó agus den bhratach. Úsáidtear an tsiombail sin go forleathan in ábhar toghcháin agus ag imeachtaí an pháirtí.<ref name="TSEParty" /><ref name="PTLogo">Wikimedia Commons, [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PT_(Brazil)_logo_2021.svg ''PT (Brazil) logo 2021.svg''] agus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bandeira_partido_dos_trabalhadores.svg ''Bandeira partido dos trabalhadores.svg''].</ref> === Ceannairí náisiúnta === {| class="wikitable sortable" |+ Uachtaráin náisiúnta an PT ! Ceannaire ! Tréimhse |- | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | 1980idí–1994 |- | [[José Dirceu]] | 1995–2002 |- | [[José Genoino]] | 2002–2005 |- | [[Ricardo Berzoini]] | 2005–2010 |- | [[José Eduardo Dutra]] | 2010–2011 |- | [[Rui Falcão]] | 2011–2017 |- | [[Gleisi Hoffmann]] | 2017–2025 |- | [[Edinho Silva]] | 2025–i láthair |} <small>Nóta: bhí aistrithe eatramhacha agus leasuithe ar thréimhsí oifige i stair na ceannaireachta. Déanfar na dátaí beachta a sheiceáil i dtaifid stairiúla oifigiúla an pháirtí.</small> == Torthaí toghcháin == === Toghcháin uachtaránachta === Bhí Lula ina iarrthóir uachtaránachta ag an PT in 1989, 1994, 1998, 2002 agus 2006. Tar éis trí iarracht nár éirigh leo, bhuaigh sé in 2002 agus atoghadh é in 2006. Ina dhiaidh sin, bhuaigh Dilma Rousseff na toghcháin in 2010 agus in 2014. Chaill iarrthóir an PT, [[Fernando Haddad]], an dara babhta in 2018 in aghaidh Jair Bolsonaro. D'fhill Lula ar an uachtaránacht tar éis dó an toghchán in 2022 a bhuachan agus atoghadh é in 2026.<ref name="PTHistory" /><ref name="TSE2022" /><ref name="TSE2026" /> {| class="wikitable sortable" |+ Feidhmíocht an PT i dtoghcháin uachtaránachta na Brasaíle ! Bliain ! Iarrthóir ! Toradh |- | 1989 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | An dara háit; chaill sa dara babhta in aghaidh Fernando Collor de Mello |- | 1994 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Chaill sa chéad bhabhta in aghaidh Fernando Henrique Cardoso |- | 1998 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Chaill sa chéad bhabhta in aghaidh Fernando Henrique Cardoso |- | 2002 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Buaiteoir |- | 2006 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Atoghadh |- | 2010 | [[Dilma Rousseff]] | Buaiteoir |- | 2014 | [[Dilma Rousseff]] | Atoghadh |- | 2018 | [[Fernando Haddad]] | Chaill sa dara babhta in aghaidh Jair Bolsonaro |- | 2022 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Buaiteoir |- | 2026 | [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Atoghadh |} === Toghcháin reachtacha in 2026 === Sa toghchán don Chomhdháil Náisiúnta in 2026, bhain an PT tairbhe as a pháirt i gCónaidhm Brasil da Esperança, a chuimsíonn an PT, PCdoB agus PV. Tá na suíocháin sa tábla thíos bunaithe ar thorthaí a foilsíodh tar éis an toghcháin. Ní ceart na 88 suíochán a bhuaigh an chónaidhm a chur i leith an PT amháin: is leis an PT féin 70 díobh sin.<ref name="House2026" /><ref name="Senate2026" /> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Na suíocháin a gnóthaíodh i dtoghchán 2026 ! Teach ! Suíocháin PT ! Suíocháin na Cónaidhme Brasil da Esperança |- | [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]] | 70 | 88 |- | [[Seanad Cónaidhme na Brasaíle|Seanad Cónaidhme]] (54 suíochán á n-athnuachan) | 6 | — |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Comhdhéanamh Sheomra na dTeachtaí a toghadh in 2026 |- | style="width:23.59%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />121 | style="width:17.15%; background:#E31B35; color:white;" | '''Brasil da Esperança'''<br />88 | style="width:16.96%; background:#F58220; color:black;" | '''União Progressista'''<br />87 | style="width:42.30%; background:#777777; color:white;" | '''Páirtithe agus cónaidhmeanna eile'''<br />217 |} {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin Sheomra na dTeachtaí de réir páirtí nó cónaidhme ! Páirtí nó cónaidhm ! Suíocháin |- | [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach (PL)]] | 121 |- | Cónaidhm Brasil da Esperança (PT–PCdoB–PV) | 88 |- | Cónaidhm União Progressista (União Brasil–PP) | 87 |- | PSD | 43 |- | Republicanos | 41 |- | MDB | 36 |- | Podemos | 27 |- | PSB | 15 |- | Cónaidhm PSOL–Rede Sustentabilidade | 15 |- | Cónaidhm PSDB–Cidadania | 11 |- | Novo | 10 |- | Cónaidhm PRD–Solidariedade | 7 |- | PDT | 6 |- | Avante | 5 |- | Missão | 1 |- ! Iomlán ! 513 |} <small>Foinse: Agência Senado agus Agência Brasil. Is iad na suíocháin na suíocháin a gnóthaíodh sa toghchán do théarma reachtach nua a thosóidh in 2027.<ref name="House2026" /></small> Sa Seanad, toghadh seisear iarrthóirí de chuid an PT sna suíocháin a bhí á n-athnuachan in 2026. Ní hionann an figiúr sin agus líon iomlán na seanadóirí de chuid an pháirtí a bheidh sa Seanad nua, toisc go leanfaidh seanadóirí a toghadh in 2022 orthu ina bpoist.<ref name="Senate2026" /> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026 |- | style="width:35.19%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />19 | style="width:12.96%; background:#4B8068; color:white;" | '''MDB'''<br />7 | style="width:11.11%; background:#E31B35; color:white;" | '''PT'''<br />6 | style="width:40.74%; background:#777777; color:white;" | '''Páirtithe eile'''<br />22 |} {| class="wikitable sortable" |+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026, de réir páirtí ! Páirtí ! Líon na seanadóirí a toghadh |- | PL | 19 |- | MDB | 7 |- | PT | 6 |- | União Brasil | 3 |- | PP | 3 |- | PSB | 3 |- | Novo | 3 |- | Republicanos | 2 |- | PSD | 2 |- | PSDB | 2 |- | Podemos | 2 |- | Rede | 1 |- | PDT | 1 |- ! Iomlán ! 54 |} <small>Foinse: Agência Brasil, bunaithe ar thorthaí an toghcháin don Seanad.<ref name="Senate2026" /></small> == Féach freisin == * [[Luiz Inácio Lula da Silva]] * [[Dilma Rousseff]] * [[Uachtarán na Brasaíle]] * [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle]] * [[Bolsa Família]] * [[Operação Lava Jato]] * [[Olltoghchán na Brasaíle, 2026]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://pt.org.br/ Láithreán gréasáin oifigiúil Pháirtí na nOibrithe] * [https://pt.org.br/nossa-historia/ Stair an pháirtí] — Partido dos Trabalhadores * [https://www.tse.jus.br/partidos/partidos-registrados-no-tse/partido-dos-trabalhadores Taifead oifigiúil an PT] — Tribunal Superior Eleitoral * [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-latin-american-studies/article/pt-at-35-revisiting-scholarly-interpretations-of-the-brazilian-workers-party/CD001665B447188C2EDD440D64267275 Léirmheas acadúil ar stair agus ar fhorbairt an PT] — ''Journal of Latin American Studies'' {{Catcómhaoin|Partido dos Trabalhadores}} [[Catagóir:Polaitíocht na Brasaíle]] [[Catagóir:Páirtithe polaitiúla sa Bhrasaíl]] [[Catagóir:Sóisialachas sa Bhrasaíl]] k3uvkb3ais2p34vvmwv5343ri3n9i5n